{"id":598,"date":"2025-04-12T09:04:16","date_gmt":"2025-04-12T09:04:16","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-177-220\/"},"modified":"2025-04-12T09:04:16","modified_gmt":"2025-04-12T09:04:16","slug":"chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-177-220","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-177-220\/","title":{"rendered":"Ch\u00ednh bi\u00ean \u2013 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng \u2013 quy\u1ec3n 177 \u2013 220"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXVII<\/a> \u2013 177<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 17). M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>L\u1eddi chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 kh\u00f4ng ri\u00eang, ra l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u theo th\u1eddi ti\u1ebft, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc, l\u00f2ng hi\u1ebfu \u0111\u1ebfn c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, b\u1edfi v\u00ec theo l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 c\u00f9ng vui, ph\u1ea3i c\u00f3 ban \u00e2n hu\u1ec7.<\/p>\n<p>Tr\u1eabm k\u00ednh n\u1ed1i m\u01b0u x\u01b0a, v\u00e2ng nh\u1edd v\u1eadn t\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh r\u1ea5t to l\u1edbn ; c\u00e0ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 s\u00e1ng th\u00eam, khi ban h\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00ednh l\u1ec7nh ; ch\u1ec9 ngh\u0129 theo thu\u1eadn \u0111\u1ea1o tr\u1eddi. H\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ban \u01a1n ; th\u1ea7n d\u00e2n vui v\u1ebb, may nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1ee7ng h\u1ed9, mi\u1ebfu x\u00e3 ph\u00f9 tr\u00ec, tri\u1ec1u d\u00e3 l\u1eb7ng vui ; xa g\u1ea7n y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p><span id=\"more-636\"><\/span><\/p>\n<p>N\u0103m nay ch\u00ednh g\u1eb7p th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, tu\u1ed5i th\u1ecd v\u1eeba m\u1edbi b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ; vui m\u1eebng h\u1ee3p ch\u00edn c\u00e2u ch\u00fac (() Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 c\u1eedu nh\u01b0 th\u01a1 thi\u00ean b\u1ea3o Kinh Thi ch\u00fac vua s\u1ed1ng l\u00e2u nh\u01b0 M\u1eb7t Tr\u1eddi, nh\u01b0 M\u1eb7t Tr\u0103ng, nh\u01b0 n\u00fai, nh\u01b0 non, nh\u01b0 g\u00f2, nh\u01b0 \u0111\u1ed1ng, nh\u01b0 n\u00fai Nam S\u01a1n, nh\u01b0 c\u00e2y T\u00f9ng, c\u00e2y B\u00e1ch.), Ph\u01b0\u1edbc h\u1ecdp ch\u1ed1n cung ti\u00ean, l\u00f2ng t\u00f4n th\u00e2n c\u00f9ng chung s\u00e1u c\u00f5i ; \u01a1n ban ng\u00e0nh kh\u00e1nh ti\u1ebft, th\u1ea5m m\u00f3c m\u01b0a do t\u1ef1 ch\u00edn t\u1ea7ng, \u0111em c\u1ee7a ch\u00edn ch\u00e2u, d\u00e2ng vui l\u00f2ng m\u1eb9 ; thu l\u1ea5y\u00a0 n\u0103m Ph\u01b0\u1edbc ban cho th\u1ee9 d\u00e2n, nay h\u01a1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7m \u1ea5m, l\u00f2ng s\u00e1ng v\u1ebb vang. \u00d4n h\u00f2a thay kh\u00ed sang tam d\u01b0\u01a1ng, [th\u00e1ng gi\u00eang] m\u1edf \u0111\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t ; r\u1ed9ng r\u00e3i nh\u01b0 s\u1ed1ng nu\u00f4i mu\u00f4n v\u1eadt, t\u01b0\u1edbi kh\u1eafp \u01a1n tr\u00ean, b\u00e8n gi\u00e1ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n t\u1ea5t c\u1ea3 13 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n<p>1. C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh, t\u1ef1 ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng ban h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i, \u0111\u1ec1u cho \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc.<\/p>\n<p>2. C\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu ph\u00e1t t\u00edch c\u1ee7a L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n.<\/p>\n<p>3. Th\u1ea7n k\u1ef3 c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ee3p t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n.<\/p>\n<p>4. Thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7u \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u0103m nay chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, t\u1ea1m ho\u00e3n 5 th\u00e0nh.<\/p>\n<p>5. L\u00faa ru\u1ed9ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u00e3 kh\u00e1m b\u00e1o, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha hay gi\u1ea3m thu\u1ebf c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc.<\/p>\n<p>6. C\u00e1c quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i, nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng sai nh\u1ea7m b\u1ecb gi\u00e1ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean x\u00e9t cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>7. C\u00e1c quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i, nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng sai nh\u1ea7m b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, \u0111\u00e3 chua v\u00e0o danh s\u00e1ch t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 tr\u1eeb l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 hay ch\u01b0a, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3.<\/p>\n<p>8. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c gi\u1ecfi giang, \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf n\u00fai r\u1eebng, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn d\u00f9ng.<\/p>\n<p>9. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n h\u1ecdc s\u00e1ch binh th\u01b0, d\u0169ng c\u1ea3m, bi\u1ebft ph\u00e9p, ho\u1eb7c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn s\u00fang gi\u1ecfi giang, am hi\u1ec3u v\u00f5 ngh\u1ec7, ho\u1eb7c s\u1ee9c kh\u1ecfe h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, mang n\u1eb7ng \u0111i xa, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 h\u1ea1ng qu\u00e2n hay h\u1ea1ng d\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t th\u1ef1c, \u0111\u01b0a b\u1ed9 h\u1ea1ch l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, theo t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>10. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 hi\u1ebfu t\u1eed, thu\u1eadn t\u00f4n, ngh\u0129a phu, ti\u1ebft ph\u1ee5, x\u00e9t h\u1ecfi k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, giao b\u1ed9 b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 n\u00eau khen.<\/p>\n<p>11. C\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng s\u00e1u, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>12. Nh\u00e0 D\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u00f3a v\u1ee3, g\u00f3a ch\u1ed3ng, m\u1ed3 c\u00f4i, kh\u00f4ng con, t\u00e0n t\u1eadt, kh\u00f4ng k\u00eau v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e2m nu\u00f4i n\u1ea5ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ea5t nh\u1edd.<\/p>\n<p>13. Nh\u1eefng th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, th\u1ed5 tri ch\u00e2u t\u1ea1i ch\u1ee9c m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho.<\/p>\n<p>Than \u00f4i ! Theo sinh kh\u00ed m\u00f9a xu\u00e2n m\u00e0 m\u1eebng vui, \u0111\u1ea7u n\u0103m c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc ; \u0111\u1ecdc l\u1ea1i th\u01a1 thi\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd, \u0111\u1ee9c t\u1ed1t th\u00eam s\u00e1ng t\u01b0\u01a1i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn 30 th\u00e1ng ch\u1ea1p v\u00e0 3 ng\u00e0y t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng nh\u00e2n vi\u00ean c\u00e1c nha ty s\u00e1u b\u1ed9, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1ee9ng tr\u1ef1c, duy ban v\u00f5 t\u1ef1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ph\u1ea3i c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t \u1ee9ng tr\u1ef1c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>N\u1ed9i c\u00e1c ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0ng ph\u1ea3i c\u00f3 quan \u1ee9ng tr\u1ef1c c\u00f9ng v\u1edbi khoa \u0111\u1ea1o h\u1ed9i x\u00e9t, xin nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5y, b\u1ed9 vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ec3 t\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu l\u00e2m th\u1eddi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n b\u00e1o cho ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : kh\u00f4ng tr\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1ee7 \u0111\u00eam m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ea3 ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ch\u1edb l\u1ea7m.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ebft xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p, c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n y\u1ebfn ban th\u01b0\u1edfng, m\u00e0 quan qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i, x\u00f4ng pha gi\u00f3 r\u00e9t, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 100 quan ti\u1ec1n. (H\u00e0 Duy Phi\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng, n\u00ean kh\u00f4ng d\u1ef1). Bi\u1ec1n binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, x\u00e9t ra ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t s\u1eafc, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m th\u00ec cho l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai l\u00ednh \u1edf Kinh chia nhau \u0111i \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : (v\u1ec7 Trung dinh H\u1ed5 oai \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang ; hai v\u1ec7 B\u1ea3o nh\u1ea5t ti\u1ec1n h\u1eadu dinh Long v\u00f5 \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; v\u1ec7 H\u00f9ng nhu\u1ec7 t\u1ea3 chia nhau \u0111\u00f3ng \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An ; v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i ; v\u1ec7 t\u1ea3 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 chia nhau \u0111\u00f3ng \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean ; v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ea5t chia nhau \u0111\u00f3ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, Ninh B\u00ecnh ; v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ecb chia nhau \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh).<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 c\u00e1c v\u1ec7 qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Nam K\u1ef3, Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc (ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, cho 2 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang, cho m\u1ed9t th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i). L\u1ea1i sai l\u1ea5y 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Binh cho l\u00ednh ng\u1ed3i, nh\u00e2n ti\u1ec7n cho ch\u1edf c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111em \u0111i giao cho Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc. (Ti\u1ec1n 10 v\u1ea1n quan, sa hoa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i 20 c\u00e2y, the nam hoa to 20 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u tr\u01a1n 23 cu\u1ed1n, tr\u1eebu hoa 2 b\u00f4ng 20 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa nam 2 b\u00f4ng 30 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa\u00a0 nam 3 b\u00f4ng 20 t\u1ea5m, v\u1ea3i tr\u1eafng 1.000 t\u1ea5m, s\u1ea1i nam 300 t\u1ea5m, \u0111\u1ec1u do Gia \u0110\u1ecbnh nh\u1eadn ch\u1ee9a v\u00e0o kho, s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n 39 c\u1ed7, \u00e1o tr\u1eadn \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng 17 v\u1ec7 chia c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m l\u00ednh Kinh \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, c\u00f9ng sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ng\u00e0y kh\u1edfi h\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 Binh \u0111em theo t\u01a1 thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m x\u00e9t xem bi\u1ec1n binh c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 kh\u00f4ng, \u00e1o qu\u1ea7n, kh\u00ed gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1 tinh nhu\u1ec7 kh\u00f4ng, s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1 ph\u1ea3i cho gi\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u1ed1t thu\u1ed1c b\u1eafn th\u1eed m\u1ed9t ph\u00e1t, \u0111\u1ec3 x\u00e9t xem m\u00e1y \u0111\u00e1 l\u1eeda c\u00f3 t\u1ed1t kh\u00f4ng, n\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 tinh h\u1ea3o, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. Sau khi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1m l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, r\u1ed3i n\u00f3i k\u00e8m v\u00e0o t\u1eadp t\u00e2u b\u00e1o l\u00ednh th\u00fa \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh. Sau c\u00f3 sai ph\u00e1i c\u0169ng th\u00e2n t\u1ef1 ki\u1ec3m x\u00e9t, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00f3ng m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u1ed5i v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh, b\u1ed9 Binh l\u1ea1i ki\u1ec3m duy\u1ec7t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u00f9 ph\u1ea1m 42 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ph\u00e1i gi\u1ea3i \u0111i ch\u1ec9 c\u00f3 13 ng\u01b0\u1eddi, l\u00fac ra \u0111i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ef1c \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat cho 6 ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, m\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7u Hu\u00e2n t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, b\u1ecf neo \u0111i l\u1ea5y c\u1ee7i, t\u00f9 ph\u1ea1m l\u00e0 l\u0169 L\u00fd Th\u00e0nh H\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, nh\u00e2n l\u00fac l\u00ednh canh ph\u00f2ng s\u01a1 su\u1ea5t, \u0111\u00e1nh l\u00ednh sai \u0111i, \u0111\u1ea9y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n tr\u1ed1n \u0111i. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ef1c ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m v\u00ec l\u00e0 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c h\u00ecnh, ph\u1ea3i giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft k\u1ebb t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1eadt s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n, c\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n ven bi\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec3 \u00fd kh\u00e1m x\u00e9t, n\u1ebfu l\u0169 t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y th\u1ea7m \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 b\u1ecdn th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9a gi\u1ea5u c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : L\u0169 t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u, theo nh\u1eb9 cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u1ea1i khoan h\u1ed3ng gi\u1ea3m t\u1ed9i ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh, sung v\u00e0o \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u1ea5p cho canh ng\u01b0u \u0111i\u1ec1n kh\u00ed, cho c\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u1edf, c\u00f3 ru\u1ed9ng l\u00e0m \u0103n, c\u00f3 kh\u1ed5 s\u1edf g\u00ec \u0111\u00e2u, m\u00e0 l\u1ea1i tr\u00e1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ea5y c\u00e1i v\u1ea1 ch\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd. Ch\u1eb3ng qua l\u0169 kia quen t\u00ednh hung t\u1ee3n, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00e2n c\u00e1ch n\u00ean nh\u1edb, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc n\u00ean s\u1ee3, cho n\u00ean t\u1ed1i t\u0103m ngoan c\u1ed1 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, khi ph\u00e1i gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, ph\u1ea3i kh\u00f3a x\u00edch c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u01b0 30 t\u00ean t\u00f9 ph\u1ea3i 30 t\u00ean l\u00ednh gi\u1ea3i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 s\u1ee9c l\u00ednh \u0111\u1ee7 h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1ng ch\u1ebft l\u0169 t\u00f9, gi\u1eef cho kh\u00f4ng x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec. L\u1ea1i cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc chia \u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng cho t\u1ee5 c\u1ea3 m\u1ed9t n\u01a1i, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i mu\u1ed7i k\u00eau th\u00e0nh s\u1ea5m l\u1ea1i th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc, x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u1ee9a n\u00e0o kh\u00f4ng y\u00ean b\u1ea3n ph\u1eadn, l\u00e0m gian ph\u1ea1m t\u1ed9i, ho\u1eb7c c\u00f3 l\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc, cho ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi t\u00e2u, ch\u1edb n\u00ean c\u1ea9u th\u1ea3. L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nay ph\u00e0m ph\u00e1i quan binh \u0111i c\u00f4ng sai nh\u01b0 \u0111i th\u00fa, t\u1ea3i ti\u1ec1n c\u1ee7a, gi\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m, l\u00fac kh\u1edfi h\u00e0nh, th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00e2n t\u1ef1 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 l\u00ednh, thi\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111em qu\u1ea3n vi\u00ean ph\u00e1i \u0111i \u1ea5y tham h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb, n\u1ebfu kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn, \u1ee7y cho vi\u00ean quan h\u00e8n k\u00e9m cho l\u00ednh ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, th\u00ec x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u1ecfng vi\u1ec7c, ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. R\u1ed3i l\u1ea1i d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m gi\u1ea3i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, n\u1ebfu ch\u01b0a ph\u00e1t \u0111i th\u00ec cho \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn (t\u1eeb t\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u1eefu d\u00e0i 82 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb1ng sau d\u00e0i 70 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, 4 g\u00f3c th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed7i g\u00f3c m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb1ng sau, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u m\u1edf 1 c\u1eeda, h\u00e0o r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc). Vua sai thu\u00ea d\u00e2n phu 2.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : D\u00e2n Th\u1ed5 thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y tr\u1ed1n \u0111i m\u1edbi v\u1ec1, \u0111au \u1ed1m m\u1edbi kh\u1ecfi, ch\u01b0a n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, xin ch\u1ec9 c\u1ee9 thu\u00ea d\u00e2n Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n s\u1ed1 gi\u1ea3n binh ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n, h\u00e3y cho t\u1ea1m ho\u00e3n. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 l\u0169 \u00e1c man n\u1ed5i lo\u1ea1n, gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, l\u00e0 t\u1ef1 ch\u00fang l\u00e0m n\u00ean tai h\u1ecda. Tr\u1eabm kh\u00f4ng v\u00ec m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a ngu mu\u1ed9i, ng\u1edd c\u1ea3 lo\u00e0i gi\u1ed1ng \u1ea5y, ch\u1ec9 gi\u1ebft k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp \u0111i theo, \u0111\u1ec1u cho th\u00fa t\u1ed9i, tha c\u1ea3, sau d\u00e2n Th\u1ed5 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1edf v\u1ec1, tr\u1eabm \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh h\u1ebft l\u00f2ng v\u1ed7 v\u1ec1, t\u00ecm \u0111\u1ea5t x\u1eed tr\u00ed, khi\u1ebfn cho ch\u1edb mang l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, l\u1ea1i ph\u00e1t ch\u1ea9n cho k\u1ebb ngh\u00e8o c\u00f9ng, tha cho thu\u1ebf l\u1ec7, \u00e2n \u0111i\u1ec3m th\u00eam h\u1eadu, kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 y\u00ean h\u1ecdp nh\u01b0 c\u0169 ch\u01b0a, t\u00ecnh tr\u1ea1ng sinh l\u00fd c\u01b0 x\u1eed th\u1ebf n\u00e0o, v\u1eady sai D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong x\u00e9t h\u1ecfi t\u00e2u l\u00ean. Phong t\u00e2u n\u00f3i : D\u00e2n Th\u1ed5 t\u1ef1 sau khi d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c, ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 c\u00f2n k\u00e9m s\u1ed1 c\u0169 h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, sinh l\u00fd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, nh\u01b0ng c\u0169ng h\u01a1i kh\u1edfi s\u1eafc, c\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1ch \u0103n \u1edf, ti\u1ebfng n\u00f3i, \u00e1o qu\u1ea7n g\u1ea7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh. Vua b\u00e8n gi\u00e1ng d\u1ee5, ph\u1ea3i gia t\u00e2m m\u1edf b\u1ea3o, khi\u1ebfn cho ng\u00e0y c\u00e0ng ti\u00eam nhi\u1ec5m phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 coi d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh xong, t\u00ednh s\u1ed1 ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ea5p cho binh d\u00e2n tr\u1ed9i h\u01a1n gi\u00e1 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc (ti\u1ec1n h\u01a1n 1.000 quan, g\u1ea1o h\u01a1n 1.000 ph\u01b0\u01a1ng). Phong xin \u0111\u00f2i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : Tr\u00f9 t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng sai l\u1ea7m l\u00e0 l\u1ed7i ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed7i binh d\u00e2n, b\u00e8n gi\u00e1ng Phong 2 c\u1ea5p, c\u00f2n s\u1ed1 ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ea5p th\u1eeba, chu\u1ea9n cho l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho binh d\u00e2n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf L\u0169ng My, cho L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm hi\u1ec3m tr\u1edf, gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng l\u1ea1i, th\u1ebf kh\u00f3 ti\u1ebfn th\u1eb3ng. Chia \u1ee7y L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1eb1ng sau gi\u1eb7c, th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Lai \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc gi\u1eb7c. Thuy\u00ean b\u1ed3i h\u1ed3i kh\u00f4ng ti\u1ebfn, l\u1ea1i \u0111em m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n v\u00e0o s\u00e2u tr\u1eadn \u0111\u1ecba c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, B\u1eadt b\u00e8n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa \u0111\u1ed1c qu\u00e2n c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i gi\u1eb7c, gi\u1eb7c b\u00e8n v\u1ee1 tan, B\u1eadt l\u1ea1i chuy\u1ec3n v\u1ec1 Cao Tr\u0129, \u0111i g\u1ea5p ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : Ng\u01b0\u1eddi chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc sau gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, nguy\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eb9n h\u1ecdng s\u1ecdc n\u00e1ch, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, cho d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch, ch\u1ec9 v\u00ec to\u00e1n qu\u00e2n b\u00ean h\u1eefu l\u1eebng kh\u1eebng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i to\u00e1n qu\u00e2n b\u00ean t\u1ea3 h\u1ecfng vi\u1ec7c, V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo qu\u00e2n ph\u00e1p, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ea1m theo nh\u1eb9 c\u00e1ch l\u01b0u, cho \u0111i gi\u1ebft gi\u1eb7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Tr\u1ea7n V\u0103n Lai ra tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, l\u1eadp t\u1ee9c cho truy t\u1eb7ng th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ecf m\u00ecnh \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 B\u1eadt \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1eafng tr\u1eadn, sai t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u1ea3i ra 1.000 quan ti\u1ec1n chi\u1ec3u theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng chia th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ecnh Tu\u1ea5t l\u00e0m l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i tha thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 cho x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 5 n\u0103m, l\u1ea5y n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua sai kh\u1eafc \u1ea5n ng\u1ecdc \u0111\u1ec1 4 ch\u1eef \u201ch\u00e0nh t\u1ea1i chi t\u1ec9\u201d (\u1ea5n b\u1eb1ng ng\u1ecdc vu\u00f4ng \u0111\u1ec1u 2 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, d\u00e0y 3 ph\u00e2n, b\u1ec1 cao su\u1ed1t 1 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n 1 ly). T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi vua \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa, x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xe vua \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 c\u1ea7n ban hu\u1ea5n \u0111i\u1ec1u, s\u1eafc th\u01b0, th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ecdc n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua cho T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t sung \u0111\u1ea1i th\u1ea7n C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n, l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m ; Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua cho \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac V\u0103n \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long ; T\u01b0 v\u1ee5 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n th\u0103ng th\u1ee5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, l\u1ea1i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Tuy H\u00f2a, t\u1ec9nh Ph\u00fa An. T\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 1 ph\u1ee7 (Tuy An), 2 huy\u1ec7n (\u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n, Tuy H\u00f2a), \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ea5t r\u1ed9ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1eb7t m\u1ed9t tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u0129nh 2 huy\u1ec7n, th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng coi cho xi\u1ebft. Vua b\u00e8n cho quan t\u1ec9nh, tr\u00edch t\u1ed5ng \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n Tuy H\u00f2a, \u0111\u1eb7t 1 ch\u1ee9c tri huy\u1ec7n, t\u1ed5ng \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n h\u1ea1, s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i, chia l\u00e0m 2 t\u1ed5ng, v\u1eabn thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n. C\u00f2n ph\u1ee7 Tuy An ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Tuy H\u00f2a. (Huy\u1ec7n l\u1ef5 Tuy H\u00f2a \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Ph\u00fa My).<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 h\u1ecfi d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n, s\u1ee9c cho nh\u00e2n th\u1ebf m\u1ea1nh ti\u1ebfn nhanh. L\u1ea1i ngh\u0129 s\u1ed1 qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, l\u00e0m s\u1edb xin t\u1ea1m l\u01b0u m\u1ed9t v\u00e0i ng\u00e0y, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, s\u1ebd \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u1edd c\u01a1\u00a0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. V\u00e0 qu\u00e2n v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m, \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 th\u00eam s\u1ee9c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i m\u00ecnh mang g\u00e1nh n\u1eb7ng, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n, c\u1ed1t cho tr\u00fang kh\u1edbp, v\u00e0 nghi\u00eam \u0111\u1ed1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, cho ch\u00f3ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, t\u1ee9c nh\u01b0 tr\u1eadn L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n g\u1ea7n \u0111\u00e2y, V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean b\u1ed3i h\u1ed3i kh\u00f4ng ti\u1ebfp \u1ee9ng, n\u00ean Tr\u1ea7n V\u0103n Lai v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea1i quan qu\u00e2n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ebf kh\u00f3 l\u00e0m, ch\u1ec9 b\u1edfi quan b\u1eaft gi\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi m\u00e0 th\u00f4i. Nay cho truy\u1ec1n b\u00e1o c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u n\u00ean d\u0169ng c\u1ea3m c\u00f3 ti\u1ebfn kh\u00f4ng l\u00f9i, n\u1ebfu ai nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec tuy\u00ean Ch\u1ec9 \u0111em ch\u00e9m ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt. B\u00e8n sai Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh tr\u00edch ra hai v\u1ec7 l\u00ednh th\u00fa c\u1ee7a Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u00e1nh tan l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf Cao Tr\u0129, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh. B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n v\u1ec1 Cao Tr\u0129, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp v\u00e0i tr\u0103m, li\u1ec1n \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 kh\u00e1ng c\u1ef1, B\u1eadt b\u00e8n chia qu\u00e2n gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111em s\u00fang du s\u01a1n b\u1eafn gi\u1eb7c, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y v\u1ee1 t\u01a1i b\u1eddi, qu\u00e2n ta \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, ph\u00e1 h\u1ebft c\u1ea3 \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. Vua nghe bi\u1ebft khen ng\u1ee3i. C\u00f3 th\u1ed5 m\u1ee5c s\u00e1ch Ng\u1ecdc L\u1eb7c l\u00e0 Phan Th\u00fac Gi\u00e1p theo qu\u00e2n h\u01b0\u1edbng d\u1eabn th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng th\u00eam ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 5 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>T\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n th\u1ee9 Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Th\u00e1m t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf Ninh B\u00ecnh, l\u00e2u kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e1o tin. Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o, khi tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn gi\u1eb7c chia \u0111\u00f3ng \u1edf Thanh Hoa qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ec3 chia s\u1ee9c l\u1ef1c quan qu\u00e2n ta, th\u00ec s\u1ef1 th\u1ebf l\u00fac \u1ea5y, c\u00f2n b\u1ecb lo r\u00e0ng bu\u1ed9c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, m\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i S\u01a1n \u00c2m, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i t\u00ecm b\u1eaft, c\u00f2n 4 m\u1eb7t chung quanh, c\u00e1c ng\u1ea3 gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed1n tho\u00e1t, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a chia ph\u00e1i ng\u0103n ch\u1eb7n, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh h\u1ed3n c\u1ea3 \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh, kh\u00f4ng nh\u01b0 k\u1ebb c\u00f4ng nhi\u00ean c\u1ea5t qu\u00e2n kh\u00e1ng c\u1ef1, vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m vi\u1ec7c th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ed9c \u00e1c, tr\u1eabm ng\u00f3ng v\u1ec1 ph\u00eda B\u1eafc, mong tin th\u1eafng tr\u1eadn, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o y\u00ean l\u00f2ng, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i th\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n sao kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng tr\u1eabm m\u00e0 ng\u1ed3i y\u00ean ngh\u1ec5u ngh\u1ec7n \u00e0 ? Cho \u0111em ngay c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh t\u00e2u v\u00e0o r\u00f5 r\u00e0ng, t\u1eeb nay vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng c\u0169ng 5 ng\u00e0y ho\u1eb7c 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i. V\u00e0 th\u1ed5 ty th\u1ed5 m\u1ee5c Ninh B\u00ecnh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang th\u00e2n c\u1eadn quen thu\u1ed9c gi\u1ea5u gi\u1ebfm l\u1eabn cho nhau, tuy nhi\u1ec1u l\u1ea7n hi\u1ec3u d\u1ee5, nh\u01b0ng che b\u1ecbt \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eebng \u0111\u00e3 giam c\u1ea7m, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i n\u00e3, b\u1ea3o r\u00f5 m\u1ecdi \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u00fang \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o gi\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ebfn quan, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u1ec9 th\u1ef1c \u0111\u00edch ch\u1ed7 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1ea9n n\u00fap, r\u00f5 l\u00e0 ngo\u00e0i m\u1eb7t thu\u1eadn theo, trong l\u00f2ng tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u1ecb ch\u00fang l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i. Nay cho truy\u1ec1n t\u1eadp h\u1ecdp b\u1ecdn ch\u00fang l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng tuy\u00ean Ch\u1ec9 nghi\u00eam h\u1ea1n cho trong m\u1ed9t th\u00e1ng, ph\u1ea3i b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m, th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u00f9ng b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ebd gi\u1ea3i c\u1ea3 v\u1ec1 Kinh tr\u1ecb t\u1ed9i.\u201d<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt b\u1ea3o r\u1eb1ng : Th\u1ed5 d\u00e2n m\u1ed9t x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m mang l\u00f2ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u00e3 l\u00e2u, ngu ngoan qu\u00e1 l\u1eafm, t\u1ed9i \u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed1t nh\u00e0, \u0111\u1ed1t n\u00fai, \u0111\u1ed1t c\u1ea3 r\u1eebng c\u00e2y, \u0111em nh\u00e2n d\u00e2n \u0111i, kh\u00f4ng c\u1ee9 trai g\u00e1i tr\u1ebb gi\u00e0, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 t\u1ec9nh giam l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed, nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u1eadn r\u1eebng \u0111\u1ec1u cho d\u00e2n \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1ebfn \u1edf c\u00e0y tr\u1ed3ng. C\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 th\u1ed5 d\u00e2n c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m ra s\u1ed5 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3ng chia l\u00e0m x\u00e3 th\u00f4n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n theo th\u00f3i man, g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ea1i s\u00e1ch. L\u1ea1i n\u00ean t\u00f9y theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia s\u1ebb x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, cho th\u1ebf chia s\u1ee9c y\u1ebfu, kh\u00f4ng cho theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc d\u00e1m m\u01b0u t\u00ednh ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebf hay nh\u1ea5t v\u1ec1 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 sau. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea9n m\u1eadt m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed3n H\u01b0ng B\u00ecnh, Du M\u1ed9c \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u00edch l\u1ea5y d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ebfn nay chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 m\u1ed7i \u0111\u1ed3n 20 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n s\u1ed1 th\u1eeba, sung b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i th\u1ee9 4 qu\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n ng\u1ee5 c\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t th\u00ec s\u1ed5 \u0111inh d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ri\u00eang ra m\u1ed9t h\u1ea1ng, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, v\u00e0 gi\u00e0 \u1ed1m m\u00e0 ch\u1ebft, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111i v\u00e0 bi\u00ean v\u00e0o, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 4 l\u00e0m th\u00e0nh ng\u1ea1ch \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1ea3n tuy\u1ec3n v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u1ea1ch l\u00ednh, s\u1ed5 \u0111inh c\u1ee7a d\u00e2n, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh th\u1ec3, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n \u1edf Thanh Hoa \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc, quen \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc to\u00e0n tr\u1eeb s\u01b0u thu\u1ebf, b\u1ed5 v\u00e0o ch\u00ednh ng\u1ea1ch v\u1ec7 binh, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1ea3i, c\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n ng\u1ee5 c\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t, x\u00e9t ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u00f4ng l\u00f4ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1eadt c\u1ea3, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ri\u00eang m\u1ed9t h\u1ea1ng \u1edf s\u1ed5 \u0111inh, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0\u00a0 d\u00e2n, l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0 l\u00ednh, h\u01a1n n\u1eefa, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 gi\u1ea3n tuy\u1ec3n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u01b0\u1ee3n c\u1edb gi\u00e0 \u1ed1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tuy\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, h\u00e1 ch\u1ea3 ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c \u01b0 ? Xin ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, ng\u1ee5 c\u01b0 x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o \u0111\u1ec1u cho bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, c\u00f9ng d\u00e2n c\u00f9ng ch\u1ecbu binh dao d\u1ecbch \u0111\u1ec3 ng\u0103n vi\u1ec7c d\u1ed1i tr\u00e1 gi\u1ea3 m\u1ea1o. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : 3 huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, \u0110\u01b0\u1eddng An, Thanh Mi\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, ru\u1ed9ng x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o. G\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn th\u00eam. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho nh\u1eefng ti\u1ec1n th\u00f3c thu\u1ebf thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n c\u1ea3.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n, g\u1eb7p 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n Xa Ho\u00e0ng. Quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i B\u00f9i V\u0103n \u0110o\u1ea1t, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ef1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111em m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n qu\u00e2n, vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Mi\u00eau \u0111em 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n d\u00e2n c\u00f9ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 h\u01a1i lui, b\u1ed7ng g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u00f4ng h\u01a1i n\u1ed5i l\u00ean, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c s\u1ea5n \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng ch\u1ecdi, s\u00fang \u0111\u1ea1n b\u1eafn r\u1ed1i r\u00edt. Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ef1c c\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, thuy\u1ec1n d\u00e2n v\u1edbt l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, gi\u1eb7c b\u00e8n c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y thuy\u1ec1n r\u1ed3i \u0111i. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua gh\u00e9t l\u00e0 h\u00e8n nh\u00e1t, sai ch\u00e9m Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ef1c \u1edf \u0111\u1ed3n s\u1edf, b\u00eau \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111eo g\u00f4ng n\u1eb7ng m\u1ed9t th\u00e1ng ; B\u00f9i V\u0103n \u0110o\u1ea1t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Mi\u00eau kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u1ecfng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m giam \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Di ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, cho ph\u00e1i th\u00eam thuy\u1ec1n qu\u00e2n, sai Tr\u1ea7n H\u1eefu Di th\u00e2n \u0111\u1ed1c ra bi\u1ec3n, \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n, Qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trung, L\u00ea V\u0103n S\u1ee9c \u0111em 270 bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 m\u1ea1nh gi\u1ecfi, chia nhau \u0111i s\u00e1u thuy\u1ec1n \u00f4, l\u00ea, h\u1ea3i hi\u1ec7u tu\u1ea7n bi\u1ec3n, h\u1ee3p v\u1edbi thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng \u0111\u1ebfn ph\u1eadn bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Ng\u00e0y h\u00f4m sau thuy\u1ec1n gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o L\u00fd S\u01a1n, vi\u00ean Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec7n \u0111em d\u00e2n phu thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ra s\u1ee9c \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c nh\u00e2n th\u1ebf gi\u00f3, \u0111\u00e1nh l\u1eadt \u00fap thuy\u1ec1n c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n. \u0110i\u1ec7n ch\u00ecm xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 x\u1ee9 \u1ea5y c\u00f3 t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t ph\u1ed1i. D\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh ph\u00e1i ngay bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7, li\u1ec7u c\u1ea5p gi\u00e1o d\u00e0i cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, sai \u0111\u1ec1u luy\u1ec7n t\u1eadp, n\u1ebfu thuy\u1ec1n gi\u1eb7c c\u00f3 l\u00ean b\u1edd c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u00ec theo quan qu\u00e2n h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c c\u1ee7a t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0110\u1ed7 \u0110\u1ee9c T\u1ea5n c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Th\u1ef1 L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4n c\u0169ng \u1edf \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u00e2n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y ch\u1ec9 t\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i. T\u00f4n ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u00f4ng kh\u1ea5u tr\u1eeb.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m ph\u1ea3i t\u1ed9i mi\u1ec5n quan. Vua cho th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng \u0111\u1ed5i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m l\u1ea5y khoa \u0111\u1ea1o xu\u1ea5t th\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung \u0111\u1ed1c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, b\u1eeba b\u00e3i c\u00f3 ti\u1ebfng, l\u1ea7m l\u1ed7i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea1m ph\u1ea1t nh\u1eb9, ch\u01b0a n\u1ee1 \u0111u\u1ed5i ngay, g\u1ea7n \u0111\u00e2y x\u1ea3y ra vi\u1ec7c t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u00e1nh l\u00ednh \u00e1p gi\u1ea3i, quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ea5p v\u00e1p, ki\u1ebfn th\u1ee9c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f3 mong l\u00e0m n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng, v\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u1ec1 Kinh theo b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111\u1ea1o Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u1ea1o C\u1ea9m Th\u1ee7y c\u00f9ng Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n t\u1ef1 Kim L\u00f4 \u0111\u1ebfn La Kh\u00e1n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tr\u1ea1i gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 7 t\u00ean. V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tin Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh t\u01b0 b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 theo h\u1eb9n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn C\u1ed5 L\u0169ng \u0111\u1ec3 h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ednh \u1ee7y Ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111em 200 qu\u00e2n v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 \u0111\u1ebfn ngay La Kh\u00e1nh s\u00e1ch \u1ee9ng. L\u1ea1i nh\u00e2n ti\u1ec7n chi\u00eau ph\u1ee7 th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. L\u1ea1i nghe tin th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, v\u00ec \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m c\u00f9ng b\u1eafn ra, qu\u00e2n ch\u01b0a ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1ee9c ngay cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp \u1edf s\u00e1ch N\u00f4ng V\u1ee5 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp gi\u00e1p L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n), \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u00e2m T\u1ef1 (thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh) \u0111\u1ec1u ti\u1ebfp \u0111\u1ecba gi\u1edbi ng\u0103n ch\u1eb7n r\u1ea5t nghi\u00eam. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh c\u00f9ng \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, t\u00f9y nghi kinh l\u00fd\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 2 th\u1ee9, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 1 th\u1ee9, c\u00f2n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, gia th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n (m\u1ed9t \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng 6 quan ti\u1ec1n, nay gia th\u01b0\u1edfng cho 10 quan). L\u1ea1i sai l\u0169 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111em Ch\u1ec9 d\u1ee5 hi\u1ec3u th\u1ecb c\u00e1c d\u00e2n Th\u1ed5.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn d\u00e2n Th\u1ed5 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ed7ng b\u1ecb m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a Th\u1ed5 t\u00f9 \u1ee9c hi\u1ebfp, ph\u1ea3i \u0111i theo gi\u1eb7c, phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, nhi\u1ec1u k\u1ebb b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft. L\u1ea1i nghe n\u00f3i c\u00e1c tr\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u00edt, t\u00edch l\u0169y kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, m\u1ed9t khi kh\u00f4ng l\u00e0m l\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00f3i kh\u00e1t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t bi\u1ebft bao. V\u1ea3 l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 c\u1ea3 uy \u0111\u1ee9c, r\u1ea5t c\u00f3 nh\u00e2n ngh\u0129a. Nh\u1eefng k\u1ebb tr\u00e1i l\u1ec7nh, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng tha, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i, c\u0169ng cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi, nay n\u00ean \u0111em h\u1ebft s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n d\u00e2ng n\u1ed9p, l\u1eadp t\u1ee9c tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp m\u00f9a c\u00e0y c\u1ea5y, kh\u1ecfi thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, n\u1ebfu c\u00f2n m\u00ea man kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, theo gi\u1eb7c ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan, v\u00ed ph\u1ecfng kh\u00f4ng ch\u1ebft v\u1ec1 g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, c\u0169ng ch\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u00f3i kh\u00e1t, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh m\u1ea1ng, to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n gia, 2 \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau, quan h\u1ec7 kh\u00f4ng nh\u1ecf, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i tuy \u1edf \u0111\u1ea5t man c\u0169ng c\u00f3 tr\u00ed kh\u00f4n, n\u00ean s\u1edbm ngh\u0129 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eef theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0nh, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lo v\u00e0o m\u00ecnh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 hi\u1ec3u th\u1ecb l\u1ea7n n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n t\u1ed1i t\u0103m ngoan c\u1ed1 th\u00ec quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, gi\u1ebft h\u1ebft kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y h\u1ed1i, v\u1ec1 sau c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ba An \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Vua th\u01b0\u1edfng cho quan t\u1ec9nh k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 quan h\u00e0m cho t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc quan h\u00e0m t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u bi\u00ean c\u00e1c ch\u1eef \u201c\u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 ki\u00eam l\u00e3nh l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u00ean cai qu\u1ea3n m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n, c\u00f2n 2 vi\u1ec7c binh v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean coi, th\u00ec c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, nh\u01b0 Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u0129nh An H\u00e0 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ; Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u0129nh An Giang tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c qu\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y, kh\u00f4ng can thi\u1ec7p g\u00ec \u0111\u1ebfn An Giang, v\u1eady h\u00e0m t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ch\u1ec9 vi\u1ebft \u201c\u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5\u201d m\u00e0 b\u1edbt ch\u1eef \u201cki\u00eam l\u00fd l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng\u201d, h\u00e0m tu\u1ea7n ph\u1ee7 ch\u1ec9 vi\u1ebft ch\u1eef \u201cki\u00eam l\u00fd l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng\u201d m\u00e0 b\u1edbt ch\u1eef \u201c\u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5\u201d. H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t H\u00e0 Ninh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, th\u00ec h\u00e0m t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ch\u1ec9 vi\u1ebft \u201cki\u00eam l\u00fd l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng\u201d, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1i vi\u1ebft ch\u1eef \u201c\u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5\u201d, c\u00f2n nh\u01b0 S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c ; H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, th\u00ec h\u00e0m t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5y vi\u1ebft c\u1ea3 qu\u00e2n v\u1ee5 l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, c\u00f2n th\u00ec theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy ra, t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau c\u00f3 \u0111\u1eb7t th\u00eam c\u0169ng theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh \u0111\u1ea1o C\u1ea9m Th\u1ee7y, t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn C\u1ed5 L\u0169ng, li\u1ec1n \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Tr\u00ecnh Ho\u00e0ng, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c H\u00e0 C\u00f4ng Kim ; nh\u00e2n qu\u00e2n t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, b\u00e8n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf s\u00e1ch V\u0169 Lao. Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf nghe tin b\u00e1o, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 cho kinh l\u01b0\u1ee3c Ninh B\u00ecnh bi\u1ebft kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho xong ng\u1ea3 \u1ea5y, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 cho Ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai nh\u00e2n ti\u1ec7n tr\u00edch l\u1ea5y \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean \u1edf La Kh\u00e1n (T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt nghe tin Ninh B\u00ecnh h\u1ed9i \u0111\u00e1nh C\u1ed5 L\u0169ng, ph\u00e1i V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean \u0111em 800 qu\u00e2n t\u1eeb La Kh\u00e1n ti\u1ebfn \u0111i) chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c tr\u1ea1i Thi\u1ebft \u00fang, Nh\u00e2n K\u1ef7, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o ph\u00eda h\u1eefu ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt d\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c. Qu\u1ebf l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, thuy\u1ec1n \u1edf xa b\u1ebfn x\u00e3 An L\u1ea1c (c\u00e1ch qu\u00e2n th\u1ee9 m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng), r\u1eebng c\u00e2y r\u1eadm r\u1ea1p m\u00e0 qu\u00e2n \u0111i b\u1ed9 gi\u1ea3i c\u00f3 \u00edt, l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ednh \u1ee7y Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n Qu\u1ebf \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y h\u00f4m sau \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, b\u1ed7ng g\u1eb7p T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt cho b\u00e1o r\u1eb1ng m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n th\u1ee9, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n kh\u00e1ng c\u1ef1, ch\u01b0a d\u1ec5 \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c ngay. D\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Th\u00fay S\u01a1n chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn s\u00e1ch C\u1ef1 L\u1ea1t, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, xin cho th\u00eam qu\u00e2n ngay. Qu\u1ebf b\u00e8n l\u01b0u \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf An L\u1ea1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u vi\u1ec7n, sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn \u0111em 300 qu\u00e2n theo Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u1ebf \u0111\u00e3 ch\u1ebft d\u1ea7n ch\u1ebft m\u00f2n, ch\u1eb3ng qua d\u1ef1a v\u00e0o hang h\u1ed1, m\u01b0u t\u00ednh li\u1ec1u ch\u1ebft kh\u00e1ng c\u1ef1 m\u00e0 th\u00f4i, duy l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng trong qu\u00e2n, l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t quan y\u1ebfu, nay kho t\u00e0ng c\u1ee7a tr\u1ea1i gi\u1eb7c, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u1ed1t ph\u00e1, c\u00f9ng qu\u1eabn kh\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t mong th\u1eeba c\u01a1 c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 \u0111\u00f3i kh\u00e1t, n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh v\u1eadn t\u1ea3i ph\u1ea3i gia \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng. Nay v\u1ec7 l\u00ednh th\u00fa c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, n\u00ean li\u1ec7u ph\u00e1i 200 hay 300 \u0111\u1ebfn ngay V\u0169 Lao, \u0111\u1ed1c th\u00fac cho Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 nh\u00e2n s\u1ee9c m\u1ea1nh ti\u1ebfn ngay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i qu\u00e2n t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, c\u00f2n \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00fay S\u01a1n \u0111\u00e1nh sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng xa \u0111\u00e1nh b\u1ea5t ng\u1edd, cho l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean b\u1eaft ch\u00e9m cho s\u1ea1ch l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, C\u1ed5 L\u0169ng. L\u1ea1i \u0111i\u1ec7u th\u00eam m\u1ed9t v\u1ec7 qu\u00e2n t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111i theo \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du \u1ed1m, vua cho ngh\u1ec9 ph\u00e9p v\u1ec1 qu\u00ea d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, cho Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5. Vi\u1ec5n Du v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec ch\u1ebft.<\/p>\n<p>C\u1ea5m d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eafn \u1ed1ng s\u1eaft (t\u1ee9c l\u00e0 \u1ed1ng l\u1ec7nh b\u1eb1ng s\u1eaft, ti\u1ebfng to nghe xa kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ti\u1ebfng s\u00fang, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd d\u00e2n gian ng\u00e0y t\u1ebf k\u1ef3 y\u00ean hay ng\u00e0y t\u1ebft hay d\u00f9ng).<\/p>\n<p>Sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u1ee9 quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang, t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau c\u00f3 l\u1ec5 k\u1ef3 y\u00ean, t\u1ebf th\u1ea7n, c\u00f9ng ng\u00e0y t\u1ebft ti\u1ec7c vui, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u1ed1ng tre, ph\u00e1o gi\u1ea5y, c\u00f2n \u1ed1ng s\u1eaft th\u00ec c\u1ea5m h\u1eb3n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea1m th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u00e1i ph\u00e9p tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t s\u1edf Ki\u1ec1n \u0110\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 nh\u00e0 Minh Thi\u1ec7n (\u1edf b\u00ean t\u1ea3 nh\u00e0 Qu\u1ea3ng H\u1ecdc, ch\u1ed7 h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c con c\u00f2n b\u00e9 c\u1ee7a nh\u00e0 vua).<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n h\u1ecdp b\u1ecdn tr\u01b0\u1edfng s\u1eed 4 Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng, tuy\u00ean Ch\u1ec9 r\u1eb1ng : L\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o ho\u00e0ng t\u1eed, n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc h\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01a1i \u0111\u00f9a v\u00e0 nu\u00f4i g\u00e0 ch\u1ecdi, ch\u00f3 s\u0103n, l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u00f4 \u00edch, n\u1ebfu sau khi h\u1ecdc h\u1ecfi ngh\u1ec9 ng\u01a1i, mu\u1ed1n ch\u01a1i vui ch\u1ed1c l\u00e1t, ch\u1ec9 cho nu\u00f4i c\u00e1 ch\u1eadu 3, 5 con, c\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u00e1i l\u1ec7nh n\u00e0y tuy l\u1ed7i \u1edf ho\u00e0ng t\u1eed, nh\u01b0ng l\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng c\u00f3 l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ecb hi\u1ec7u cho ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Ph\u00fa, c\u1ea5p cho n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m, cho c\u00f9ng h\u1ecdc t\u1eadp v\u1edbi c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ch\u1ea7u h\u1ea7u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Mi\u00ean Ph\u00fa ham ch\u01a1i v\u1edbi tr\u1ebb b\u01b0\u1edbng, phi ng\u1ef1a l\u00e0m ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. Vua sai l\u1ed9t m\u0169 \u00e1o, c\u1ea5t m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m, giam v\u00e0o nh\u00e0 v\u1eafng v\u1ebb, g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u01a1i bi\u1ebft s\u1ee3 bi\u1ebft h\u1ed1i, cho n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, duy\u1ec7t binh. Vua ng\u1ef1 l\u1ea7u Ng\u0169 Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 xem. \u0110\u1ed3ng h\u1ed3 \u1edf Ng\u1ecd M\u00f4n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u canh, l\u00fac giao canh, l\u00fac tan canh, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, th\u00ec gi\u1edd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang, vua d\u1ee5 cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u1eeb nay n\u00ean ch\u1ecdn giao cho ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u tr\u00f4ng coi, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 sai l\u1ea7m, \u0111\u1ec3 c\u00e1c ty c\u1edd tr\u1ed1ng, h\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang gi\u1edd, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ; \u1ea5n quan c\u00f9ng ch\u1ee9c d\u1ecbch c\u0169ng \u0111\u1ec1u giao cho b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean. \u0110i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Th\u00e1i mi\u1ebfu, c\u00e1ch l\u00e0m 3 gian. Vua ngh\u0129 ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc Th\u1ebf mi\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 di \u0111i\u1ec7n l\u00e0m \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n theo c\u00e1ch th\u1ee9c Th\u1ebf mi\u1ebfu, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 9 gian, mi\u1ebfu \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ec7n \u1edf \u0111\u1eb1ng sau, v\u1eeba h\u1ee3p t\u00ecnh h\u1ee3p l\u1ec5. B\u00e8n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n l\u1ea1y kh\u1ea5n, b\u00f3i m\u1ed9t qu\u1ebb, \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ebb t\u1ed1t, vua r\u1ea5t m\u1eebng, b\u00e8n s\u1eafc cho C\u00f4ng b\u1ed9 tri\u1ec7u t\u1eadp th\u1ee3 s\u1eeda so\u1ea1n g\u1ed7, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m, r\u1ed3i ph\u00e1t l\u00ednh \u1edf Kinh 3.000 ng\u01b0\u1eddi, sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, c\u00f9ng tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m, Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, Bi\u1ec7n l\u00fd C\u00f4ng b\u1ed9 B\u00f9i Qu\u1ef9 c\u0169ng c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111\u1ebfn s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f9ng xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai l\u00e0m t\u1ea1m \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng An \u0111\u1ec3 r\u01b0\u1edbc th\u1edd th\u00e1nh v\u1ecb, r\u1ed3i d\u1ee1 \u0111i\u1ec7n c\u0169 ch\u1ecdn g\u1ed7 \u0111em l\u00e0m \u0111i\u1ec7n m\u1edbi.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, Thanh Hoa, ti\u1ec1n th\u00f3c thu\u1ebf l\u1ec7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, vua d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng n\u1ebfu h\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, t\u1ed5ng l\u00fd x\u00e3 n\u00e0o \u0111\u00e3 thu tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eef c\u1ea3 l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec c\u1ee9 theo t\u00ean \u0111\u00f2i ngay, chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu b\u1ecb \u0111i\u00eau h\u00e1o tai th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1ed9p \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, cho kh\u00e1m r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng tha cho ho\u1eb7c cho ho\u00e3n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf La Kh\u00e1n. Th\u1ea5y \u0111\u1ea1o qu\u00e2n L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 1.500 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb C\u1ed5 L\u0169ng \u0111\u1ebfn, sai tr\u1edf l\u1ea1i t\u00ecm b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. Giai b\u00e8n chia qu\u00e2n theo 2 b\u1edd s\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Thi\u1ebft \u00fang, gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng b\u1eafn ra, qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i tranh nhau, \u0111i tr\u01b0\u1edbc li\u1ec1n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, b\u1eafn ch\u1ebft v\u00e0i \u0111\u1ee9a, gi\u1eb7c li\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Duy \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng c\u1ee7a L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean \u1edf m\u1eb7t sau v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, Giai b\u00e8n t\u1ea1m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y. V\u1eeba g\u1eb7p Kinh l\u01b0\u1ee3c Ninh B\u00ecnh t\u1ef1 r\u00fat \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u1edf Ph\u00f9 Li\u1ec5n v\u1ec1. Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cNay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng l\u1ea1i, l\u00e0 s\u1ee3 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, cho n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ed1 gi\u1eef, tuy c\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, ch\u01b0a ti\u1ec7n ti\u1ebfn ngay, ph\u1ea3i t\u1eeb Thi\u1ebft \u00fang, Nh\u00e2n K\u1ef7 \u0111\u00e1nh xu\u1ed1ng cho ch\u00fang th\u1ebf chia s\u1ee9c y\u1ebfu, m\u1edbi d\u1ec5 ti\u1ebfn l\u1ea5y, m\u00e0 qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Nh\u00e2n K\u1ef7 th\u00ec C\u1ed5 L\u0169ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng sau, tr\u1ea1i gi\u1eb7c \u1ea5y tuy \u0111\u00e3 ph\u00e1 tan, nh\u01b0ng l\u0169 gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u1ec1u ch\u01b0a b\u1eaft h\u1ebft, n\u1ebfu v\u1ed9i r\u00fat \u0111\u1ea1o qu\u00e2n H\u1eefu L\u1ec5, kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1ee5 l\u1ea1i qu\u1ea5y r\u1ed1i. Xin v\u1eabn \u0111\u1ec3 H\u1eefu L\u1ec5 \u1edf l\u1ea1i C\u1ed5 L\u0169ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf h\u1eadu l\u1ed9 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean vi\u1ec7c gi\u00e1p \u0111\u00e1nh L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n to\u00e0n\u201d (s\u1edb \u1ea5y t\u1ed1i kh\u1ea9n \u0111\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn).<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai li\u1ec1n t\u1eeb Thi\u1ebft \u00fang th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nh\u00e2n K\u1ef7, th\u00ec gi\u1eb7c nghe b\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt b\u00e8n c\u00f9ng Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n t\u1eeb Ng\u1ecdc Khu\u00ea xuy\u00ean qua n\u00fai \u0111\u00e1nh v\u00e0o l\u0169y d\u00e0i c\u1ee7a gi\u1eb7c (gi\u1eb7c theo n\u00fai \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t d\u1eb7m, ch\u1ed7 \u1ea5y l\u00e0 ch\u1ed7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi T\u00e2y S\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 L\u0169y K\u00eau), l\u1ea5y s\u00fang du s\u01a1n b\u1eafn m\u00e3i, gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tan, l\u0169 B\u1eadt b\u00e8n v\u00e0o \u0111\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh \u0111\u1ed1t ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Phi Th\u00e1i. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u0169ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, li\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u00e2n h\u1ecfi bi\u1ebft tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Thi\u1ebft \u00fang. V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng v\u00f2ng, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1eaft ch\u00e9m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u ti\u1ebfp m\u1ed9t th\u1ec3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n \u0111\u00e1nh tan tr\u1ea1i gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, v\u1eady T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt v\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed9t c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn sau, th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9 ; qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi theo T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; ng\u01b0\u1eddi theo Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; quan qu\u00e2n 2 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc. V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean h\u00e8n nh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft x\u00edch gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 t\u1eadp tr\u01b0\u1edbc xin l\u01b0u \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 l\u00e0m thanh \u1ee9ng \u0111\u1eb1ng sau cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u0169ng l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ebd, nh\u01b0ng s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c nay \u0111\u00e3 ph\u00e1 tan, ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n, th\u1ef1c d\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ea5y kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u01b0u l\u1ea1i, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111em ngay bi\u1ec1n binh mang \u0111i tr\u01b0\u1edbc tr\u1edf v\u1ec1 Ninh B\u00ecnh theo kinh l\u01b0\u1ee3c, tham t\u00e1n sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y chia tan s\u1ee9c qu\u00e2n, m\u01b0\u1ee3n l\u1eddi \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y. (\u0110\u1ebfn l\u00fac b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, Thuy\u00ean l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u1ed9i x\u1eed ch\u00e9m \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 vua).<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 qu\u1edf Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb khi v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0103n t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng t\u1eebng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u1edf m\u1eafng gi\u1ee5c g\u1ea5p, kh\u00f4ng th\u1ea5y tr\u1ea3 l\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed t\u01b0 \u0111i\u1ec7u bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh vua v\u00e0 h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9, vi\u1ec7c thu\u1ed9c qu\u00e2n c\u01a1 c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i c\u1ee9 Thanh Hoa t\u00e2u b\u00e1o : \u201cNinh B\u00ecnh h\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai h\u1eb9n, m\u00e0 ph\u00e1i \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01a1i r\u1ed3i l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 ngay, c\u1eaft \u0111\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ea1i l\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn qu\u00e1, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay quan qu\u00e2n Thanh Hoa ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, nay mai c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e2u b\u00e1o l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, m\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c tr\u1ed1n n\u00e0o \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh c\u0169ng ch\u01b0a t\u00e2u l\u1ea7n n\u00e0o, th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y n\u00e0o m\u1edbi l\u00e0m xong vi\u1ec7c. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u0169ng l\u00e0 v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n m\u1eb7t n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ai n\u1eefa. Ch\u1eafc l\u0169 ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a m\u1ea5t tr\u00ed kh\u00f4n, s\u1edbm bi\u1ebft s\u1ee3 h\u1ed1i, sao \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i n\u00f3i nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u00e0 Duy Phi\u00ean li\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i C\u1ed5 L\u0169ng \u1edf Thanh Hoa c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ecdc L\u00e2n, Th\u1ea1ch Bi \u1edf Ninh B\u00ecnh c\u00f9ng ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau ; t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u1ea5y r\u1ed1i, ph\u1ea3i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ch\u1eb7n b\u1eaft, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u00fd t\u1edbi S\u01a1n \u00c2m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn M\u1ed9c S\u01a1n, su\u1ed1t m\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u00e1nh ph\u00e1 nhi\u1ec1u s\u1edf tr\u1ea1i gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean t\u1ea1i tr\u1eadn, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5t Canh Ch\u00e2n, m\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Thanh Hoa ch\u1ec9 t\u1ef1 V\u00f5 Lao v\u00e0o Tr\u00ecnh Ho\u00e0ng, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 qua loa m\u00e0 th\u00f4i v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e3 r\u00fat lui tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i C\u1ed5 L\u0169ng, n\u00fai r\u1eebng man m\u00e1c, c\u00f2n t\u1eeb Tr\u00ecnh Ho\u00e0ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn V\u00f5 Lao \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, m\u00e0 l\u00ean \u0111\u1ebfn th\u00f4n Ch\u00e2m (ti\u1ebfp gi\u00e1p ch\u00e2u Mai thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a) g\u1ea7n m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n t\u1ee5 h\u1ecdp nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 chuy\u1ec3n \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n qu\u1ea3n c\u01a1 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, r\u1ed3i nh\u00e2n ti\u1ec7n v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Ph\u00f9 Li\u1ec5n. C\u00e1i c\u1edb t\u00e2u b\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e0 v\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111i \u0111\u1ebfn M\u1ed9c S\u01a1n, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111i \u0111\u1ebfn th\u00f4n Ch\u00e2m, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u01b0a th\u1ec3 c\u00f9ng h\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u, nay \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ea1i binh chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u00c2m, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh b\u1eaft, c\u00f2n nh\u01b0 tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 sau, th\u00ec c\u00e1c huy\u1ec7n An H\u00f3a, Ph\u1ee5ng H\u00f3a, L\u1ea1c Th\u1ed5, d\u00e2n duy l\u00e0 man th\u1ed5, nh\u01b0ng ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng s\u00fac v\u1eadt ch\u1ea3 k\u00e9m g\u00ec ng\u01b0\u1eddi Kinh, phen n\u00e0y kinh l\u00fd, kh\u00f4ng nh\u1eefng gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ph\u1ea3i d\u1eb9p h\u1ebft, x\u00e3 th\u00f4n ph\u1ea3i x\u1eed ph\u00e2n m\u00e0 l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch, s\u1eeda \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c, c\u0169ng ph\u1ea3i 10 ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o, duy b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a ti\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m vi\u1ec7c, xin cho ch\u00fang th\u1ea7n h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n. V\u00e0 Th\u1ed5 ty l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Kho\u1ea3n t\u1ef1 \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Th\u1ea3n gi\u1ea3i n\u1ed9p, \u0111\u00e3 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ti\u1ebfp b\u00e1o d\u1eabn quan qu\u00e2n b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Mai B\u00e1 Nghi\u1ec5m (ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 B\u1ed3ng B\u00e1o, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 ph\u1ee7 d\u1ee5 s\u1ee9) ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c 4 \u0111\u1ea7u v\u00e0 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u01b0a v\u1ec1 t\u1ec9nh tra x\u00e9t, \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ecf ch\u1eadm vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u00e1o, nay xem l\u1eddi t\u00e2u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ph\u1ee5 di\u1ec5n l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng. V\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1ec3 trong qu\u00e2n, \u0111i m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, h\u00ecnh kh\u00e1c \u0111i, t\u1ee9c trong v\u00f2ng 10 ng\u00e0y t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 kh\u00e1c, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng b\u00e1o, v\u1ed1n ph\u1ea3i giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, n\u00ean cho m\u01b0u t\u00ednh l\u1eadp c\u00f4ng v\u1ec1 sau, t\u1ea1m ph\u1ea1t nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 b\u1ea3o cho c\u1ea7n nh\u1ea5t \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o S\u01a1n \u00c2m, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i loanh quanh \u1edf Th\u1ea1ch Bi, Ph\u00f9 Li\u1ec5n \u0111\u1ec3 ph\u00ed th\u00ec gi\u1edd, tuy \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf C\u1ed5 L\u0169ng, c\u00f4ng kh\u00f4ng b\u00f9 l\u1ed7i. L\u1ea1i kinh l\u01b0\u1ee3c, tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 ban c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng, n\u1ebfu \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c kh\u00f4ng ng\u0103n tr\u1edf g\u00ec, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 t\u00e2u, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, ch\u1eb3ng qua l\u0169 ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 ngh\u0129 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ecfi t\u1ed9i, cho n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00f3i th\u00e1c m\u00e0 th\u00f4i, nay \u0111\u00e3 t\u1ea1m ph\u1ea1t nh\u1eb9, ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111\u00e1nh b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m, kh\u00f4ng nh\u1eefng tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f3 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, n\u1ebfu v\u1eabn c\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i l\u0169 th\u1ed5 ty \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb y\u1ebfu ph\u1ea1m, c\u00f2n bi\u1ebft v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, gia \u01a1n l\u00f9i h\u1ea1n \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, \u0111em \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eabn b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea1i theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. C\u00f2n Qu\u00e1ch T\u1ea5t Kho\u1ea3n cho gia th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ti\u1ebfp th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u00e0 Duy Phi\u00ean kinh l\u01b0\u1ee3c Ninh B\u00ecnh, \u0111\u00e3 ph\u00e1i hai vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 sai ph\u00e1i, v\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u1edf bi\u00ean th\u00f9y, th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn th\u1ecb v\u1ec7 theo \u0111i, mu\u1ed1n cho xem r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i \u0111i v\u1ec1 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n x\u00e9t h\u1ecfi, h\u00e1 ch\u1ec9 cho \u0111i c\u1ea7m roi theo b\u00e0n \u0111\u1ea1p ng\u1ef1a cho ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o g\u00ec l\u00e0 c\u1edb l\u00e0m sao ! V\u1eady sai ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n cho \u0111i thay v\u00e0 r\u00fat ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 Kinh<\/p>\n<p>tr\u1eebng ph\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 H\u1ed3 S\u0129 Trinh l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng H\u1ee3p l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u00e0 T\u0129nh, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1eadp l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Thu thu\u1ebf ao c\u00e1 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng (c\u1ed9ng 1.070 s\u1edf, c\u00f3 s\u1edf d\u00e0i t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 8 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed9ng t\u1eeb 4 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 1 tr\u01b0\u1ee3ng, chia l\u00e0m 8 h\u1ea1ng, d\u00e0i t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 1 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i s\u1edf ti\u1ec1n thu\u1ebf 5 ti\u1ec1n, theo th\u1ee9 t\u1ef1 t\u0103ng th\u00eam, d\u00e0i t\u1eeb 7 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 8 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i s\u1edf ti\u1ec1n thu\u1ebf 4 quan ti\u1ec1n, cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u0129nh tr\u01b0ng).<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng, xin \u0111i bu\u00f4n \u1edf Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, quan t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00e2u xin gi\u00fap.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh, gian d\u1ed1i tr\u0103m v\u1ebb, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111i bu\u00f4n, trong \u0111\u00f3 ng\u1ea7m ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o, mua tr\u1ed9m thu\u1ed1c phi\u1ec7n, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n, v\u1ee1 l\u1edf ra r\u1ed3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9, kh\u00f4ng cho ra bi\u1ec3n \u0111i bu\u00f4n, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u1ee9t s\u1ef1 gian \u00e1c, nay l\u1ea1i t\u00e2u xin cho ch\u00fang, sao kh\u00f4ng ngh\u0129 b\u1ecdn ch\u00fang sau khi \u0111\u00e3 ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n, t\u1ef1 do \u0111i v\u00e0o Nam ra B\u1eafc, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng t\u1ec7 \u01b0 ? V\u1eady thuy\u1ec1n \u1ea5y n\u00ean cho \u0111em b\u00e1n cho nh\u00e2n\u00a0 d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1eaft th\u00ec cho chi ti\u1ec1n c\u00f4ng tr\u1ea3 theo gi\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a c\u00f4ng, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n, n\u1ebfu quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1eafp \u0111\u00ea s\u00f4ng C\u1eedu An (1 \u0111o\u00e0n t\u1eeb B\u1eb1ng Ngang \u0111\u1ebfn Ba \u0110\u00f4ng hai b\u1edd d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 5.070 tr\u01b0\u1ee3ng, thu\u00ea d\u00e2n h\u01a1n 10.000 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Ba \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7t L\u1ec5 d\u00e0i h\u01a1n 2.320 tr\u01b0\u1ee3ng, 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb B\u00edch Ch\u00e0ng \u0111\u1ebfn V\u0103n Nhu\u1ec7 v\u00e0 ch\u1eb7n ngang s\u00f4ng nh\u1ecf d\u00e0i h\u01a1n 2.120 tr\u01b0\u1ee3ng, 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Quang Li\u1ec7t \u0111\u1ebfn Bi\u1ec7n T\u00e2n d\u00e0i h\u01a1n 3.170 tr\u01b0\u1ee3ng. C\u00f9ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u0169 huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n, Gia L\u1ed9c, \u0110\u01b0\u1eddng An, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 24.300 tr\u01b0\u1ee3ng. S\u1ee9c sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i l\u00e0m). D\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eafp th\u00eam m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea t\u1eeb B\u00edch Ch\u00e0ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Tr\u00ec \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a h\u1ea1, nh\u01b0ng x\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ea5p, h\u00e0ng n\u0103m kho\u1ea3ng th\u00e1ng 4 th\u00e1ng 5, n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u, n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u1edf ru\u1ed9ng, t\u1ef1 s\u00f4ng Kinh Kh\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c \u0111\u1ecba h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, \u0110\u01b0\u1eddng An) ti\u00eau xu\u1ed1ng c\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ea5y, nay \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n l\u1ea1i, th\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u01b0a t\u1ef1 h\u1ea1t V\u0103n Giang t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ch\u1ea1y r\u00f3t xu\u1ed1ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u1ee9 \u0111\u1ecdng, xin theo \u00fd d\u00e2n, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eafp t\u1eeb B\u00edch Ch\u00e0ng \u0111\u1ebfn c\u1ea7u V\u0103n Nhu\u1ec7, ch\u1eb7n ngang s\u00f4ng c\u0169 cho \u0111\u1ebfn \u0111\u00ea nh\u1ecf x\u00e3 Kinh D\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o) \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u01b0a v\u1eabn ti\u00eau ra s\u00f4ng Kinh Kh\u01b0\u01a1ng, kh\u1ecfi c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1n \u00fang th\u1ee7y, l\u1ea1i b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn 2.000 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i th\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 l\u1ee3i 2, 3 \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, b\u00e8n cho ph\u00e9p l\u00e0m. V\u1eeba 3 th\u00e1ng, \u0111\u00ea \u0111\u1eafp xong. Vua th\u01b0\u1edfng l\u0169 Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, sa m\u00e0u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 t\u1ea5m, phi long, \u0111\u1ea1i kim ti\u1ec1n ; c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o, ti\u1ec3u kim ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed3ng. B\u1ed1, \u00e1n 3 t\u1ec9nh v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean th\u00e2n bi\u1ec1n, kh\u00e1m bi\u1ec7n, chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c, kim ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc, d\u00e2n phu l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng v\u00e0o h\u1ea1ng ph\u1ea3i thu\u00ea, th\u01b0\u1edfng chung ti\u1ec1n 5.000 quan.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111\u1eb7t 9 c\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n Th\u1ebf mi\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00fac 9 c\u00e1i \u0111\u1ec9nh to (cao h\u01a1n 5 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn h\u01a1n 6 th\u01b0\u1edbc, v\u00f2ng l\u01b0ng to 11 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn h\u01a1n 8 t\u1ea5c, n\u1eb7ng 4.100 c\u00e2n hay 4.200 c\u00e2n c\u00f3 l\u1ebb). Ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 chim c\u00e1, gi\u1ed1ng th\u00fa c\u00e2y c\u1ecf c\u00f9ng \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed, xe, thuy\u1ec1n cho \u0111\u1ebfn thi\u00ean v\u0103n \u0111\u1ecba l\u00fd trong n\u01b0\u1edbc, l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7, \u0111\u1ec1u theo h\u00ecnh \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u00fac.<\/p>\n<p>1. Cao \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : M\u1eb7t Tr\u1eddi, bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, n\u00fai Thi\u00ean T\u00f4n, s\u00f4ng Ng\u01b0u Ch\u1eed, s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, chim tr\u0129, con h\u1ed5, con ba ba, con r\u1ed3ng, hoa t\u1eed vi, qu\u1ea3 m\u00edt, h\u1ea1t th\u00f3c t\u1ebb, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, g\u1ed7 thi\u1ebft, c\u00e2y h\u00e0nh, thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y, s\u00fang l\u1edbn.<\/p>\n<p>2. Nh\u00e2n \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : M\u1eb7t Tr\u0103ng, bi\u1ec3n Nam, n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh, s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, s\u00f4ng Ph\u1ea3 L\u1ee3i, chim c\u00f4ng, con b\u00e1o, con \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, con c\u00e1 voi, hoa sen,<\/p>\n<p>qu\u1ea3 nam tr\u00e2n, h\u1ea1t th\u00f3c n\u1ebfp, c\u00e2y k\u1ef3 nam, c\u00e2y ng\u00f4 \u0111\u1ed3ng, c\u00e2y h\u1eb9, thuy\u1ec1n nh\u1ecf, s\u00fang lu\u00e2n xa.<\/p>\n<p>3. Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : 5 sao, bi\u1ec3n T\u00e2y, n\u00fai Th\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, s\u00f4ng Linh Giang, s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, con g\u00e0, con t\u00ea, con r\u00f9a, con c\u00e1 s\u1ea5u, hoa nh\u00e0i, qu\u1ea3 so\u00e0i, c\u00e2y \u0111\u1eadu xanh, c\u00e2y \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, c\u00e2y g\u1ed7 thu\u1eadn, c\u00e2y ki\u1ec7u, thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng m\u00f4ng, s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>4. Anh \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : sao B\u1eafc \u0111\u1ea9u, s\u00f4ng Ng\u00e2n H\u00e1n, n\u00fai H\u1ed3ng S\u01a1n, s\u00f4ng M\u00e3, s\u00f4ng L\u00f4, con h\u1ea1c, con ng\u1ef1a, con ve, con r\u1eafn, hoa v\u0103n c\u00f4i, c\u00e2y cau, c\u00e2y d\u00e2u, c\u00e2y t\u00f4 h\u1ee3p, c\u00e2y th\u1ecb, c\u00e2y ngh\u1ec7, l\u00e1 c\u1edd, \u0111\u1ea1n b\u01b0\u01a1m b\u01b0\u1edbm.<\/p>\n<p>5. Ngh\u1ecb \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : sao Nam \u0111\u1ea9u, c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, c\u1eeda quan Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, s\u00f4ng B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng, s\u00f4ng C\u1eedu An, chim uy\u00ean \u01b0\u01a1ng, con voi, con b\u01b0\u01a1m b\u01b0\u1edbm, c\u00e1 hoa xanh, hoa h\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e2y mai, c\u00e2y bi\u1ec3n \u0111\u1eadu, c\u00e2y qu\u1ebf, c\u00e2y g\u1ed7 \u0111\u00e0n, c\u00e2y v\u1ea3i, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, s\u00fang tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>6. Thu\u1ea7n \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : gi\u00f3, c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, n\u00fai T\u1ea3n Vi\u00ean, s\u00f4ng Th\u1ea1ch H\u00e3n, s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, chim ho\u00e0ng oanh, con b\u00f2 lang, con trai, c\u00e1 r\u00f4, hoa qu\u1ef3, c\u00e2y \u0111\u00e0o, c\u00e2y \u0111\u1eadu v\u00e0ng, c\u00e2y t\u00fac sa, c\u00e2y g\u1ed7 t\u00e1u, c\u00e2y h\u01b0\u01a1ng nhu, c\u00e1i thuy\u1ec1n, b\u00e0i \u0111ao.<\/p>\n<p>7. Tuy\u00ean \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : m\u00e2y, n\u00fai Du\u1ec7 S\u01a1n, n\u00fai \u0110\u1ea1i L\u00e3nh, s\u00f4ng Lam Giang, s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, chim y\u1ec3ng, con l\u1ee3n, con gi\u1ea3i, c\u00e1 h\u1eadu ng\u01b0, hoa tr\u00e2n ch\u00e2u, qu\u1ea3 long nh\u00e3n, c\u1ee7 l\u1ea1c, t\u1ed5 y\u1ebfn, c\u00e2y tr\u1eafc, c\u00e2y g\u1eebng, thuy\u1ec1n l\u00ea, c\u00e1i n\u1ecf.<\/p>\n<p>8. D\u1ee5 \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : s\u1ea5m, c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, c\u1eeda quan H\u1ea3i V\u00e2n, s\u00f4ng V\u1ec7 Giang, s\u00f4ng V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, con v\u1eb9t, con d\u00ea, con h\u1ebfn, c\u00e1 l\u00e0nh canh, hoa d\u00e2m b\u1ee5t, qu\u1ea3 l\u00ea, \u0111\u1eadu tr\u1eafng, l\u00e1 d\u1ea7u, c\u00e2y th\u00f4ng, c\u00e2y t\u1eed t\u00f4, thuy\u1ec1n \u00f4, dao ph\u00e1c.<\/p>\n<p>9. Huy\u1ec1n \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh : m\u01b0a, c\u1ea7u v\u1ed3ng, n\u00fai Ho\u00e0nh S\u01a1n, s\u00f4ng Ti\u1ec1n H\u1eadu Giang, s\u00f4ng Thao, n\u00fai Th\u00fac Thu, con ng\u1ef1a, con c\u00e0 cu\u1ed1ng, con tr\u0103n, hoa lan 5 l\u00e1, qu\u1ea3 v\u1ea3i, c\u00e2y b\u00f4ng, s\u00e2m nam, c\u00e2y s\u01a1n, c\u00e2y t\u1ecfi, c\u00e1i xe, \u1ed1ng phun l\u1eeda, \u0111\u1ec1u 17 lo\u1ea1i, m\u1ed7i lo\u1ea1i \u0111\u1ec1u 9 c\u00e1i.<\/p>\n<p>H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u00fac xong, sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec9nh (d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec9nh k\u00ea b\u1eb1ng t\u1ea3ng \u0111\u00e1). \u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu t\u1ebf c\u00e1o. L\u1ec5 xong. D\u1ee5 r\u1eb1ng : Tr\u1eabm xem x\u00e9t \u0111\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u00fac \u0111\u1ec9nh theo h\u00ecnh c\u00e1c v\u1eadt, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3 c\u1ed5 c\u00f2n \u00edt, nh\u00e0 bi\u00ean ch\u00e9p truy\u1ec1n n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang, ch\u00e9p ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u1ea1c n\u1ea5u \u0103n, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ec9nh to cao v\u00e0 n\u1eb7ng, kh\u00f4ng nh\u1eefng g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3, d\u1eabu 3 \u0111\u1eddi (H\u1ea1, Th\u01b0\u1ee3ng, Chu) c\u0169ng \u00edt nghe th\u1ea5y. Nay b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 l\u1ea5y \u00fd th\u00eam b\u1edbt, \u0111\u00fac th\u00e0nh 9 \u0111\u1ec9nh to, s\u1eebng s\u1eefng \u0111\u1ee9ng cao, to l\u1edbn n\u1eb7ng v\u1eefng, kh\u00f4ng v\u1ebft m\u1ebb ch\u00fat n\u00e0o, \u0111\u00e1ng l\u00e0m c\u1ee7a b\u00e1u, con con ch\u00e1u ch\u00e1u, gi\u1eef m\u00e3i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u1ebft. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho 31 tr\u1ef1c t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a nh\u1eadn l\u1ec5 l\u1ea1y m\u1eebng. Ban y\u1ebfn cho qu\u1ea7n th\u1ea7n, v\u0103n t\u1ef1 t\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00e0 ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ee9 d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 b\u1ecb x\u1eed ph\u00e2n hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Th\u01b0\u1edfng h\u1eadu cho c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n, gi\u00e1m tu, chuy\u00ean bi\u1ec7n c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ee3 \u0111\u00fac c\u1ea5p, k\u1ef7, \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n. C\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1t ra vi\u1ec7c \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u00e0ng gi\u1ea3. Th\u1ef1c v\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m s\u1ed5 giao nh\u1eadn \u0111\u1ed3 th\u1edd, n\u00ean sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5t ch\u1ee9c giao b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n, \u0111\u1ebfn nay b\u00e0n xin x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. Con vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Phan Huy V\u1ecbnh c\u0169ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc h\u00e0m \u1ea5m, r\u00fat xu\u1ed1ng l\u00e0 c\u1eed nh\u00e2n l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>D\u1eddi l\u00e0m nh\u00e0 l\u00ednh c\u1ee7a ty Tr\u1ea5n Ph\u1ee7 ra n\u01a1i kh\u00e1c (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u01b0\u1eddng Nhu\u1eadn \u0110\u1ee9c, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u1eddng Vinh An, cho g\u1ea7n v\u1edbi b\u1ed9 H\u00ecnh, nh\u00e0 \u1ea5y 15 gian, 4 b\u1ec1 x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i canh giam ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i).<\/p>\n<p>Cho vi\u1ec7n Th\u00e1i y, t\u1eeb t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m y ph\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m y sinh, chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng (t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc cho l\u00e0 vi\u00ean ch\u1ee9c nh\u1ecf t\u1ea1p nh\u1ea1p, kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi c\u1ea5p cho).<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, h\u1ecfi bi\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c sau khi b\u1ecb thua, nh\u1eefng gi\u1eb7c \u1edf Tam L\u00f4 (l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng du ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c huy\u1ec7n h\u1ea1t Man Duy, Tr\u00ecnh C\u1ed1), T\u1ee9 \u0110\u1ed9ng (l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng du ch\u00e2u Quan H\u00f3a ti\u1ebfp gi\u00e1p H\u01b0ng H\u00f3a) \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t ; b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u1ebbn tr\u1ed1n \u1edf L\u00e2m L\u0169ng. B\u00e8n t\u00ednh \u1ee7y Ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u1ebfn T\u1ee9 \u0110\u1ed9ng. Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u1ebfn Tam L\u00f4 \u0111u\u1ed5i theo r\u1ed3i c\u00f9ng Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5y ra b\u1ea3ng y\u1ebft th\u1ecb chi\u00eau an, v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i t\u00ecm b\u1eaft nh\u1eefng gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng r\u00fa, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u0111\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 4 b\u1ec1 th\u00f4ng su\u1ed1t, r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, n\u00ean \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n l\u1edbn \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p v\u00e0 l\u00e0m l\u1ef5 s\u1edf c\u1ee7a ch\u00e2u ng\u00e0y sau, \u0111\u00e3 b\u1eaft 300 d\u00e2n huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p c\u00f9ng quan qu\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n Ninh L\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : vi\u1ec7c l\u00e0m c\u0169ng ph\u1ea3i. Qu\u1ebf l\u1ea1i m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i quan qu\u00e2n tuy \u0111\u00e3 ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, nh\u01b0ng c\u00e1c s\u00e1ch \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du ch\u01b0a san ph\u1eb3ng h\u1ebft, \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c c\u0169ng ch\u01b0a k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i. Vi\u1ec7c ch\u1ea1y kh\u1eafp r\u1eebng b\u1eaft lo\u00e0i th\u00fa, th\u1ebf c\u0169ng th\u1ef1c kh\u00f3, ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u00ednh ngh\u0129 th\u1ef1c r\u1ea5t s\u1ed1t ru\u1ed9t. C\u1ee9 theo Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt t\u01b0 r\u1eb1ng : hi\u1ec7n nay \u0111u\u1ed5i b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u00e1ch v\u00e0o d\u00e2n th\u1ed5, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi man tr\u1ecb ng\u01b0\u1eddi man, m\u1edbi mong ki\u1ebfn hi\u1ec7u. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u0103m ngo\u00e1i th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa n\u1ed5i lo\u1ea1n, 2 ch\u00e2u Quan H\u00f3a, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 gi\u1eb7c, duy s\u00e1ch Kim L\u00f4 huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y th\u00e2n thu\u1ed9c v\u1edbi H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, H\u00e0 C\u00f4ng H\u1ed3, t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ecdn ch\u00fang m\u1ed7i khi \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u xin \u0111i \u0111\u1ea7u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, kh\u00f4ng tr\u00e1nh ch\u00fat n\u00e0o. V\u1eeba r\u1ed3i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Thi\u1ebft \u00fang, ch\u00e1u H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng K\u1ef3, m\u00ecnh b\u1ecb tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u0169ng c\u1ed1 g\u1eafng theo qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc sau v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00e1c ch\u00fat n\u00e0o, xin cho l\u0169 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec3 cho \u0111em th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f9ng c\u1ed1 s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c, n\u1ebfu c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t h\u1ecfng vi\u1ec7c, t\u1ef1 ch\u1ecbu l\u1ea5y l\u1ed7i. \u0110\u00e3 b\u00e0n v\u1edbi Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n c\u0169ng c\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn ngh\u0129 n\u00ean m\u01b0\u1ee3n c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc \u1edf s\u00e1ch Kim L\u00f4, b\u1eaft \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft c\u1ea3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 chia \u0111\u1eb7t x\u00e3 th\u00f4n, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t d\u1ecbch m\u1ee5c \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ea7u cho c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, v\u00ec Kim L\u00f4 l\u00e0 s\u00e1ch l\u1edbn, \u0111\u00e3 c\u00fai \u0111\u1ea7u theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, th\u00ec c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 xong, n\u1ebfu b\u1ecdn ch\u00fang r\u00f5 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u1ef1c, s\u1ebd t\u00e2u xin minh oan cho, cho \u0111\u1ed5i theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 vi\u1ec7c d\u00e2n, th\u00ec x\u1ebfp \u0111\u1eb7t d\u1ec5 d\u00e0ng, m\u00e0 ng\u00e0y sau kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo ngh\u0129. N\u1ebfu ngo\u00e0i m\u1eb7t thu\u1eadn theo m\u00e0 trong l\u00f2ng tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, th\u00ec xin gi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3, cho \u0111\u00e1ng v\u1edbi t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : Tr\u1eabm c\u0169ng c\u00f3 \u00fd nh\u01b0 th\u1ebf, b\u00e8n sai Ngh\u1ec7 An tuy\u00ean Ch\u1ec9 : \u0111em ngay H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c c\u1edfi h\u1ebft x\u00edch kh\u00f3a, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, khi\u1ebfn cho t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft gi\u1eb7c. H\u00e0 C\u00f4ng H\u1ed3 c\u0169ng cho c\u1edfi kh\u00f3a, l\u01b0u t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 tan, b\u1ecdn nh\u1edd v\u00e0o hang, d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf n\u00fai, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd, m\u00e0 t\u1ec9nh ti\u1ebfp gi\u00e1p l\u00e0 H\u01b0ng H\u00f3a, Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n, s\u1ef1 th\u1ebf ng\u00e0y nay kh\u00e1c g\u00ec v\u00e2y chu\u1ed3ng b\u1eaft l\u1ee3n, lo g\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 h\u00f2ng \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf r\u1eebng r\u1eadm, qu\u00e2n ta h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft theo d\u1ea5u ch\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft, sao l\u1ea1i cho l\u00e0 \u0111i kh\u1eafp r\u1eebng b\u1eaft th\u00fa l\u00e0 kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n nghi\u00eam \u0111\u1ed1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i theo t\u00ecm b\u1eaft. V\u00e0 d\u1ee5 b\u1ea3o d\u00e2n Th\u1ed5 ra s\u1ee9c d\u1eabn b\u1eaft, \u0111em nh\u1eefng \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c b\u1eaft l\u1ea5y cho h\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 kh\u00f3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh \u0111em qu\u00e2n t\u1eeb Ph\u00fa L\u1ec7 sang th\u1eb3ng s\u00f4ng M\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Quan H\u00f3a c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh Thanh Hoa c\u00f9ng \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ea1o N\u00f4ng C\u1ed1ng t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf L\u00e2m L\u1ef1, c\u00f3 t\u00ean L\u00ea C\u00f4ng V\u1ee5 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p cho gi\u1eb7c, man b\u00e1o l\u00e0 : c\u00f3 30 t\u00ean gi\u1eb7c h\u1ecdp \u1edf th\u00f4n Hung, m\u01b0u toan \u0111\u00e1nh \u00fap. \u0110\u1eafc tin l\u1eddi, \u1ee7y Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb7ng V\u0103n C\u00e1o \u0111em 80 binh d\u00f5ng \u0111i b\u1eaft, cho V\u1ee5 l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, V\u1ee5 th\u1ea7m tr\u1ed1n \u0111i, ch\u1ee3t c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 200 \u0111\u1ee9a, x\u00f4ng l\u1ea1i v\u00e2y, qu\u00e2n b\u00e8n v\u1ee1 thua. \u0110\u1eafc \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00e1o c\u1ea5p. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tin, gi\u1ee5c ph\u1ea3i \u0111i ngay, li\u1ec1n l\u1ea1i ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec \u0110\u1eafc \u0111\u00e3 nh\u00e2n \u0111\u00eam l\u1ebbn v\u1ec1. V\u1ea1n b\u00e8n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u00e1t V\u00e2n 2 l\u1ea7n g\u1eb7p gi\u1eb7c ph\u1ee5c qu\u00e2n b\u1eafn s\u00fang, bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft, l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 th\u00f4n Hung. Qu\u1ebf b\u00e8n \u1ee7y Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111em m\u1ed9t v\u1ec7 qu\u00e2n K\u1ef3 v\u00f5 \u0111i ngay \u0111\u1ed1c th\u00fac ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, v\u00e0 tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c kinh l\u00fd, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c quan b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c v\u00e0 \u00fd li\u1ec7u kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 N\u00f4ng C\u1ed1ng, ch\u1eb3ng qua linh tinh \u00f4 h\u1ee3p, Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc b\u1ea5y l\u00e2u ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf L\u00e2m L\u1ef1, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1edd c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, l\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u00e1nh l\u1eeba, khinh th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u00e0m l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i, \u0111\u1ebfn l\u00fac qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00f4ng l\u00ean gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, b\u00e8n t\u1ef1 l\u1ebbn v\u1ec1, th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e8n nh\u00e1t. V\u1eady ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf x\u1eed tr\u00ed l\u1ea7m l\u1ee1, ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng : quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ea1o N\u00f4ng C\u1ed1ng t\u1ec9nh Thanh Hoa, g\u1eb7p gi\u1eb7c b\u1ecb thua, b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n v\u00e0o ph\u1eadn r\u1eebng h\u1ea1t ph\u1ee7 \u1ea5y, \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u1ef1 L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c \u0111em 500 bi\u1ec1n binh \u0111i ngay, ki\u00eam l\u0129nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Qu\u1ea3n v\u1ec7 Phan V\u0103n \u0110\u1ea1t ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, chi\u1ec3u \u0111\u1ecba h\u1ea1t ng\u0103n ch\u1eb7n b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai \u0111\u1ed1c th\u00fac ngay Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c l\u1eadp t\u1ee9c theo \u0111\u01b0\u1eddng Qu\u1ef3 Ch\u00e2u ti\u1ebfn l\u00ean, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u L\u00e2m L\u1ef1 t\u1ec9nh Thanh Hoa, h\u1ed9i v\u1edbi quan b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ea1o \u1ea5y, h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i v\u00e2y b\u1eaft.<\/p>\n<p>Sai quan t\u1ec9nh Thanh Hoa chi\u1ec3u theo l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u l\u01b0u d\u00e2n Th\u1ed5 1.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, \u00edt vi\u1ec7c s\u1ebd tha cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea v\u1ec7 n\u00f4ng \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh n\u00fai Linh Th\u00e1i \u1edf Th\u00fay Hoa.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua nh\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n, th\u1ea5y trong ru\u1ed9ng l\u00faa 2 b\u00ean n\u00fai \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i khe nh\u1ecf, n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, mu\u1ed1n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn nay sai quan \u1edf Kinh h\u1ecfi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng mu\u1ed1n \u0111\u1eafp, b\u00e8n ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 300 bi\u1ec1n binh \u0111\u1eafp m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ngang \u1edf c\u1eeda khe (h\u1ea1n cho \u0111\u1eafp m\u1eb7t r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, cao h\u01a1n m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc 4 th\u01b0\u1edbc), \u0111\u00ea \u0111\u1eafp xong, n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n kh\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i v\u00ec \u1ed5n th\u1ecfa m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n so v\u1edbi bi\u1ec1n binh \u0111i t\u1ea3i thuy\u1ec1n \u1ea5y, b\u1ed5ng(() L\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u00f3 c\u1ea3 ti\u1ec1n c\u1ea3 g\u1ea1o g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ed5ng.) th\u00ec g\u1ea5p hai, h\u01b0\u1edbng(()L\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ch\u1ec9 c\u00f3 g\u1ea1o th\u00f4i, g\u1ecdi l\u00e0 h\u01b0\u1edbng.) th\u00ec g\u1ea5p ba, cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. (Nh\u01b0 bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ed5ng 1 th\u00e1ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n d\u1ef1 c\u00f3 quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng 2 th\u00e1ng, binh d\u00e2n sung l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3 quan, ngo\u00e0i ra theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXVIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837].<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng hai, duy\u1ec7t tuy\u1ec3n c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 (huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a ph\u1ee5 tuy\u1ec3n \u1edf tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y). Vua sai B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ng\u1ee5y Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn chia nhau \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn ph\u00e1i quan v\u0103n quan v\u00f5 \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ch\u1ec9 ph\u00e1i 1 quan v\u0103n, c\u00f2n b\u1ea3n b\u00ednh s\u1ed5 tuy\u1ec3n cho th\u00f4ng ph\u00e1n hay kinh l\u1ecbch \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0m thay). Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u00ec \u0111\u1eafp \u0111\u00ea s\u00f4ng C\u1eedu An, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn nhi\u1ec1u, cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c6 n\u0103m 1 l\u1ea7n duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ea1ng gi\u00e0 h\u1ea1ng tr\u1ebb, chia \u0111\u1ec1u thu\u1ebf kh\u00f3a, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c to trong d\u00e2n ch\u00ednh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u1ed1t ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 \u0111inh nhi\u1ec1u l\u00e0m g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n, s\u1ed5 \u0111inh th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng th\u00eam g\u1ea5p l\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u0103m sau l\u1ea1i gi\u1ea3m xu\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, to\u00e0n v\u00ec tuy\u1ec3n quan kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u00ednh theo \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u0103ng hay sao, kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ef1c hay d\u1ed1i, \u0111\u1ec1u cho bi\u00ean th\u00eam s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 c\u1ea7u khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ebfn khi tuy\u1ec3n xong, s\u1ed1 d\u00e2n th\u00eam hay gi\u1ea3m, l\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng li\u00ean quan, c\u00f3 t\u00ednh g\u00ec \u0111\u1ebfn. V\u1ea3 l\u1ea1i x\u00e3 n\u00e0o th\u1ef1c h\u00e1o \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u0103ng kh\u1ed1ng, th\u00ec x\u00e3 n\u00e0o n\u00ean t\u0103ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 gi\u1ea5u gi\u1ebfm, cho n\u00ean c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hay \u00edt ng\u01b0\u1eddi, sau khi tuy\u1ec3n h\u1ebft th\u1ea3y, \u0111\u1ec1u t\u00ecm c\u00e1ch xoay x\u1edf n\u00f3i b\u1ecba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u may \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng tra x\u00e9t, n\u00ean c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, c\u1ed1t ph\u1ea3i xem x\u00e9t s\u1ed1 d\u00e2n t\u0103ng hay h\u00e1o, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hay \u00edt ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1ea5u gi\u1ebfm, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft \u00e9p t\u0103ng h\u00e3o, c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 th\u1ef1c h\u1eb7c t\u00e2u, n\u1ebfu thi\u00ean t\u01b0 \u1ea9n gi\u1ea5u kh\u00f4ng ph\u00e1t ra, m\u1ed9t khi t\u1ed5ng l\u00fd \u0111i k\u00eau, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em quan l\u1ea1i duy\u1ec7t tuy\u1ec3n v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb, n\u1ebfu t\u1ed5ng l\u00fd kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o ngay, s\u1ed5 tuy\u1ec3n \u0111\u00e3 xong, m\u1edbi t\u00ecm c\u00e1ch n\u00f3i b\u1ecba \u0111\u1eb7t l\u00e0 ch\u1ebft hay tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi t\u1ed5ng s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ed1 \u0111inh tr\u1ed9i l\u00ean c\u1ee7a 3 h\u1ea1t \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ph\u1ea7n, c\u00e1c quan \u0111i tuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. (T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i : s\u1ed1 \u0111inh 51.877 ng\u01b0\u1eddi, h\u01a1n kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc 3.521 ng\u01b0\u1eddi. T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y : s\u1ed1 \u0111inh 29.551 ng\u01b0\u1eddi, h\u01a1n kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc 2.800 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ee5 tuy\u1ec3n huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng 640 ng\u01b0\u1eddi, h\u01a1n kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc 28 ng\u01b0\u1eddi. T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh : s\u1ed1 \u0111inh 52.235 ng\u01b0\u1eddi, h\u01a1n kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc 2.900 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Gi\u00e1m l\u00e2m V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 b\u1ecdn Lang trung \u0110\u1eb7ng Khu\u00ea, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd t\u00e2u xin \u0111em n\u1ed3i \u0111\u1ea5t, ch\u1eadu \u0111\u1ea5t 2.000 c\u00e1i do thuy\u1ec1n c\u00f4ng ch\u1edf v\u1ec1, giao cho 2 x\u01b0\u1edfng pha l\u00ea tr\u00e1ng men \u0111\u1eadp v\u1ee5n ra \u0111\u1ec3 x\u00e2y mi\u1ec7ng l\u00f2 v\u00e0 l\u00e0m khu\u00f4n c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u1eadt d\u1eabu r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0 m\u1ea9u tre, m\u1ea1t c\u01b0a, c\u00f2n kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf, hu\u1ed1ng chi n\u1ed3i \u0111\u1ea5t, ch\u1eadu \u0111\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng, nay mu\u1ed1n \u0111em nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt t\u1ed1t l\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u1eadp n\u00e1t ra, sao h\u1ee7y h\u1ea1i c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u1ebf \u01b0 ? Ch\u1ea3 qua b\u1ecdn \u1ea5y l\u1eadp t\u00e2m y\u00eau c\u1ea7u, \u0111\u1ec3 d\u1ef1 l\u00e0m m\u1ed1i sau n\u00e0y thay \u0111\u1ed5i, l\u1eadp t\u1ee9c sai \u0111\u00e1nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 h\u1ed3ng c\u00f4n, r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c\u201d. Cho th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 H\u1ed3 Ng\u1ecdc T\u00e0i l\u00e0m Lang trung V\u0169 kh\u1ed1, Ch\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 L\u00ea Quang Qu\u1ef3nh l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng, c\u00f9ng nhau h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu h\u1ebft ph\u00e9p ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn Kinh, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a. T\u1eeb b\u1eaft \u0111\u1ea7u sang m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn m\u01b0a to. Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 S\u01b0, ch\u01b0a m\u01b0a, vua sai Ph\u1ee7 do\u00e3n Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng. Vua l\u1ea1i m\u1eadt \u0111\u1ea3o \u1edf trong cung, l\u00e0m th\u01a1 \u0111em \u0111\u1ed1t \u1edf tr\u01b0\u1edbc ch\u00f9a Ho\u00e0nh Nh\u00e2n, ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u01b0a to, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, l\u00faa t\u1ed1t b\u1eadt l\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho, sai \u0111em \u0111\u1ebfn 2 mi\u1ebfu l\u1ec5 t\u1ea1, th\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh ph\u00e1i th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3 : 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, theo di\u1ec5n th\u1ee7y s\u01b0 2 h\u1ea1t, \u0111\u1ec3 cho hi\u1ec3u bi\u1ebft, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 2 th\u00e1ng 3, \u0111i thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, khi h\u1ebft h\u1ea1n, \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u00f4ng v\u1ec1, thuy\u1ec1n t\u1ea3i m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ec1u ph\u00e1t cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Di c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c. Vua cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ho\u00e0n v\u00f5 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Tr\u1ea1ch thay. Di tr\u01b0\u1edbc \u0111em l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n, ban \u0111\u00eam nh\u1eadn l\u1ea7m thuy\u1ec1n bu\u00f4n l\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, b\u1eafn 1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, 1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. Vua nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, b\u1ea3o r\u1eb1ng : kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, l\u1ea1i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Sai c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, b\u1eaft ph\u1ea3i thu ti\u1ec1n mai t\u00e1ng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea7n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n L\u00fd S\u01a1n, Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00fac \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i C\u1ed5 L\u0169y, trong thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0ng bu\u00f4n, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1t, \u0111\u1ea5t, c\u1ea7n g\u1ed7, v\u00f2ng s\u1eaft, thanh la \u0111\u1ed3ng, tr\u1ed1ng nh\u1ecf, c\u00f9ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u1ea5m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 t\u1ec9nh tra x\u00e9t. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : Thuy\u1ec1n gi\u1eb7c t\u1ef1 khi nghe bi\u1ebft thanh th\u1ebf quan qu\u00e2n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng \u1ea9n n\u1ea5p, kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u00e1t ra \u0111i \u0103n c\u01b0\u1edbp n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea7n chia nhau \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1eaft.<\/p>\n<p>Tr\u00f4ng coi vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd thu\u1ed9c vi\u1ec7n \u1ea5y, thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1ef1 nay c\u00f3 ngh\u0129 so\u1ea1n ti\u00ean, bi\u1ec3u l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, xin chuy\u1ec3n t\u01b0 quan \u1edf b\u1ed9 s\u1ee9c cho thu\u1ed9c ty l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi khoa gi\u00e1p xu\u1ea5t th\u00e2n, b\u00e0n nhau kh\u1edfi th\u1ea3o, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa \u0111\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1ebfu qu\u1ea3 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc t\u00e2u xin b\u1ed5, cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, nay thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c b\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi khoa gi\u00e1p xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9, l\u1ea1i ki\u00eam vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd, th\u00ec vi\u1ec7n \u1ea5y ch\u1ea3 g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u01b0 ! Kh\u00f4ng cho nh\u01b0 l\u1eddi xin\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m ti\u1ebft Thanh minh, l\u0103ng c\u00e1c th\u00e1nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng chia nhau \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft. L\u0103ng c\u00e1c th\u00e1nh ho\u00e0ng\u00a0 h\u1eadu v\u1eabn ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua cho V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 H\u1ed3 B\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 An Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean (ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf sau \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Bi\u00ean), h\u1ea1t ph\u1ee7 \u1ea5y nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng, thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh, c\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Vua chu\u1ea9n cho ch\u1ecdn b\u1ed5 m\u1ed9t tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u. L\u1ea1i cho chi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111inh d\u00e2n phi\u00ean 2 t\u1ed5ng m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf trong huy\u1ec7n, theo l\u1ec7 5 su\u1ea5t \u0111inh tuy\u1ec3n 1, \u0111\u01b0\u1ee3c 54 ng\u01b0\u1eddi, tr\u00edch 22 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m l\u00ednh tr\u1ea1m Ph\u00f9 Dung, 32 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : S\u01a1n T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y ninh thi\u1ebfp, nh\u01b0ng bi\u1ec1n binh chia ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a b\u1eady b\u1ea1, c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng m\u00ea ho\u1eb7c k\u1ebb ngu d\u00e2n, kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111i\u1ec7u 200 l\u00ednh th\u00fa v\u1ec7 An v\u00f5 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>B\u1ed1, \u00e1n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh trong t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i 2 vi\u1ec7c : 1) Ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00e3 cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nay h\u1ecfi ra th\u00ec d\u00e2n t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa th\u00ec l\u1ea5y mang nh\u1eb9 l\u00e0m ti\u1ec7n, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ed5i b\u1ea1c l\u00e0m kh\u00f3, l\u1ea1i mu\u1ed1n n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean cho t\u00f9y ti\u1ec7n ; 2) Ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng t\u1ef1 19 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f3c t\u00f3c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i th\u00f3i qu\u00ea m\u00f9a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, c\u1ed1t khi\u1ebfn cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i cho d\u00e2n, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eeda \u0111\u1ed5i. V\u1eady 3 huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean h\u01a1i xa, cho theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebft n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c l\u1ea1ng ; 2 huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m, Th\u1ea1ch An g\u1ea7n t\u1ec9nh, cho theo nh\u01b0 c\u0169 n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n ; c\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta, \u1edf l\u1eabn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ch\u00ednh n\u00ean m\u1ed9t phen s\u1eeda \u0111\u1ed5i cho theo phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, nh\u01b0ng ph\u1ea3i khai h\u00f3a d\u1ea7n d\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n nghi\u00eam qu\u00e1, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd vui theo, th\u1ebf m\u1edbi t\u1ed1t.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Ninh B\u00ecnh, t\u1ef1 Ph\u00f9 Li\u1ec5n \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ecdn gi\u1eb7c S\u01a1n \u00c2m. (\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Quang C\u1ef1 t\u1eeb x\u00e3 B\u00ecnh Hi\u1ec3m, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u x\u00e3 Kim B\u00f4i, S\u01a1n T\u00e2y ; \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Duy Phi\u00ean t\u1eeb x\u00e3 Tr\u00e0ng M\u00f4n, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y. L\u1ea1i t\u00ednh \u1ee7y H\u1ed9 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n t\u1eeb x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng L\u0169ng gi\u00e1p x\u00e3 Tr\u00e0ng M\u00f4n, \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ch\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc gi\u00e1p x\u00e3 B\u00ecnh Hi\u1ec3m t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, c\u00f2n m\u1eb7t S\u01a1n T\u00e2y \u1ee7y cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u1ec7n theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn ng\u0103n ch\u1eb7n). L\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u binh d\u00f5ng gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u1edf 4 ph\u00eda ngo\u00e0i, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, quan qu\u00e2n chia \u0111i \u0111\u00e1nh c\u00e1c x\u1ee9 C\u1ed5 L\u0169ng, Th\u1ea1ch Bi, \u0111\u00e3 san b\u1eb1ng ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u1eaft v\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu th\u00f4ng sang t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh ph\u00e1i qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c ch\u1ed7, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t d\u1ea3i S\u01a1n \u00c2m, nh\u01b0 c\u00e1 \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i, ch\u1ea3 qua \u0111\u1ee3i ch\u1ebft ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nay l\u1ea5y binh l\u1ef1c nh\u01b0 th\u1ebf, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng, kh\u00f3 g\u00ec m\u00e0 ch\u1ea3 l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft h\u1ebft, ch\u1ec9 \u1edf quan qu\u00e2n ta h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ed1 s\u1ee9c th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i, kinh l\u01b0\u1ee3c tham t\u00e1n, nguy\u00ean \u1ee7y cho vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eadc nh\u1ea5t, t\u1ed9i h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng \u0111\u1ed5 cho ai \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ef1 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung cho \u0111\u1ebfn l\u0169 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm b\u1eaft, ai ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, h\u1eb3n c\u00f3 th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u00fang ho\u1eb7c ch\u1ea1y tho\u00e1t thu\u1ed9c ph\u1eadn \u0111\u1ed3n n\u00e0o, ph\u1ea3i x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u1ea5t ch\u1ee9c. Vua cho T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n 2 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m. \u0110\u1ea1t tra tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, l\u00e2y \u0111\u1ebfn k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed9i. Vi\u1ec7n thu\u1ed9c theo l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Phan \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, ch\u1ec9 t\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i v\u00e0 n\u00f3i em ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a \u0110\u1ea1t, c\u00f3 tin l\u00e0 m\u01b0u t\u00ednh \u0103n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 l\u1ea1, sai c\u1ea5t ch\u1ee9c \u0110\u1ea1t, giao \u0111\u01b0\u1eddng quan 6 b\u1ed9 h\u1ed9i l\u1ea1i x\u00e9t, x\u00e9t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat l\u00f3t, duy nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe k\u1ebb ph\u1ea1m cung x\u01b0ng gi\u1ea3 d\u1ed1i, \u0111\u00e1nh kh\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, n\u00ean th\u00eam \u0111\u00e0 l\u1ee5y \u0111\u1ebfn, chu\u1ea9n cho gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9 \u1ea5y. Phan \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7 b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra vi\u1ec7c ch\u1ec9 h\u1eb7c l\u00e0 vi\u1ec7c b\u00f3ng gi\u00f3, c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1o l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 ty Th\u00f4ng ch\u00ednh, ki\u00eam tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 b\u1ea1t Nguy\u1ec5n V\u0103n l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u00ecnh. Th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Th\u1ea1c l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 H\u00e0 (V\u0103n tr\u01b0\u1edbc quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh, Th\u1ea1c l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, v\u00ec x\u1eed \u00e1n th\u1ea3o l\u01b0\u1ee3c s\u01a1 su\u1ea5t, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i).<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n l\u00e0m Th\u1ecb lang Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, ki\u00eam l\u0129nh 2 kho s\u00fang \u0111\u1ea1n, thu\u1ed1c s\u00fang, v\u1eabn ki\u00eam nhi\u1ebfp Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, Lang trung b\u1ed9 Binh bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i ; Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i ; Phan V\u0103n Nh\u00e3, L\u00ea V\u1ea1n Hanh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 ; \u0110o\u00e0n T\u1ee5, Ng\u00f4 V\u0103n Th\u1ec3 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh ; \u0110\u1ed7 Cao M\u1ea1i, Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Tr\u1ea1ch, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n U\u1ea9n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Phan Tr\u1ee9 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc L\u00e2m, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, \u0110\u1ee9c H\u1ed9 v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 4 v\u1ec1 Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn (l\u0169 Duy Trinh \u1edf ch\u1ee9c \u1ea5y \u0111\u00e3 qu\u00e1 3 n\u0103m, cho n\u00ean cho tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa gia h\u00e0m Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng gia h\u00e0m Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, \u0111\u1ec1u cho \u0103n l\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m. H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a th\u0103ng th\u1ee5 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>L\u00e2m Duy Ngh\u0129a t\u00e2u vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng s\u1ee3 tr\u00e1nh, vua b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cB\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua c\u0169ng nh\u01b0 con \u0111\u1ed1i v\u1edbi cha, t\u00ecnh r\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng th\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i ch\u1ee9c \u1edf n\u01a1i g\u1ea7n cung c\u1ea5m, l\u1ea1i l\u00e0 \u1ea5n quan, ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u00e2u, tr\u1eabm kh\u00f4ng v\u00ec l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi, sao l\u1ea1i s\u1ee3 tr\u00e1nh nh\u01b0 th\u1ebf ? Tr\u1eabm t\u1ef1 khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1eb7t ng\u00f4n quan, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng can ng\u0103n, l\u00fac m\u1edbi ch\u1ea7u, ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng t\u1ecf \u00f4n t\u1ed3n, d\u1eabn cho ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 c\u00f2n kh\u00f4ng bi\u1ebft, n\u00ean ngh\u0129 d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u hay, b\u1ecf \u0111i\u1ec1u d\u1edf, bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec n\u00f3i, n\u00f3i th\u00ec n\u00f3i cho h\u1ebft, d\u00f9 tr\u00e1i tai, ch\u1ea1m v\u1ea9y, c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00f4ng ng\u1edd, c\u0169ng kh\u00f4ng x\u1ea5u h\u1ed5 v\u1edbi Long B\u00e0ng, T\u1ef7 Can(() Long B\u00e0ng : trung th\u1ea7n nh\u00e0 H\u1ea1, can vua Ki\u1ec7t m\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft ; T\u1ef7 Can : trung th\u1ea7n nh\u00e0 \u00c2n, can vua Tr\u1ee5 m\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft.) \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00f3i cho qu\u00e1 ra \u0111\u1ea5y th\u00f4i, tr\u1eabm h\u00e1 l\u00e0m nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng theo l\u1eddi can \u1ea5y \u0111\u00e2u, n\u1ebfu ch\u1ec9 d\u1ef1a d\u1eabm, c\u1ea7u gi\u1eef l\u1ed9c v\u1ecb, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f3 \u00edch g\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 ph\u00e1t minh \u0111\u00e2u\u201d. Ngh\u0129a c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 lui ra.<\/p>\n<p>Ban s\u00e1ch Th\u00f4ng gi\u00e1m t\u1eadp y\u1ebfu cho tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Kinh l\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 s\u1ee9 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Quan H\u00f3a, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ph\u00fa L\u1ec7, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n xa, c\u00f9ng Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh c\u00f9ng g\u1eb7p nhau, b\u00e8n chia nhau \u0111i chi\u00eau d\u1ee5, t\u00f9y ti\u1ec7n kinh l\u00fd. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tam L\u00f4, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecf s\u00e0o huy\u1ec7t tr\u1ed1n \u0111i, B\u1eadt sai \u0111\u1ed1t h\u1ebft c\u1ea3, l\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Kh\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh. Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ea1o N\u00f4ng C\u1ed1ng l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n th\u00e2n \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n t\u1eeb B\u00e1t V\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf Th\u1ecd Th\u1eafng (Th\u1ecd Th\u1eafng l\u00e0 t\u00ean s\u00e1ch, ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c ng\u1ee5y x\u01b0ng h\u1eadu \u0111\u1ed3n ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u00e3nh L\u00ea Duy Hi\u1ec3n). Gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng c\u1ef1, qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i c\u1ee7a gi\u1eb7c, gi\u1eb7c b\u1ecb s\u00fang b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, b\u00e8n v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tin, \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua gi\u00e1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng Do\u00e3n U\u1ea9n qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n, qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng gia th\u01b0\u1edfng g\u1ea5p \u0111\u00f4i. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u1ea1i \u0111em c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh m\u1eadt t\u00e2u : hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3, v\u00ec ch\u00fang t\u1ef1 bi\u1ebft ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 t\u1ed9i kh\u00f4ng tha gi\u1ebft, m\u1ed9t khi nghe tin t\u00ecm b\u1eaft, th\u00ec hang s\u00e2u h\u1ed1c t\u1ed1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee9a n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng t\u00ecm ch\u1ed7 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i t\u00ednh m\u1ea1ng, m\u00e0 c\u00e1c ph\u1eadn n\u00fai L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Quan H\u00f3a, r\u1eebng c\u00e2y r\u1eadm r\u1ea1p, d\u00f9 g\u1ea7n ngay trong 100 b\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n n\u1ea5p hay kh\u00f4ng. L\u1ea1i nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u1eaft n\u1ed9p s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn 1, 2 \u0111\u1ee9a ra th\u00fa, hi\u1ec3u d\u1ee5 2, 3 l\u1ea7n, nh\u01b0ng ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp \u0111i theo, g\u00e1nh l\u01b0\u01a1ng cho gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn ch\u1ebft v\u1eabn kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn vi\u1ec7c c\u1ea7m s\u00fang ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, \u0111\u00e3 b\u00e0n v\u1edbi Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u1ea3o v\u1ec1 uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, cho \u0111em nhau ra th\u00fa, ph\u00e0m \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00e3 ra th\u00fa h\u1ebft c\u1ea3 th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i ra l\u00e0m x\u00e3, s\u00e1ch nh\u1ecf th\u00ec v\u1eabn l\u00e0m 1 x\u00e3, s\u00e1ch l\u1edbn th\u00ec chia l\u00e0m 2, 3 x\u00e3 th\u00f4n, ch\u1ecdn b\u1ea7u l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, ph\u00f3 l\u00fd, sai l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ee3i ra th\u00fa \u0111\u00e3 h\u1ebft, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u00e3 xong, r\u1ed3i m\u1edbi hi\u1ec3u b\u1ea3o h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc, b\u1eaft n\u1ed9p s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ean, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i tr\u1ed1n, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i tho\u00e1i th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i b\u1eaft ch\u00fang d\u1eabn b\u1eaft k\u1ebb y\u1ebfu ph\u1ea1m, ch\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch n\u00e0y t\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch kh\u00e1c, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea3y tho\u00e1t ra ngo\u00e0i c\u00e1c ph\u1eadn r\u1eebng th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee9a \u1ea9n gi\u1ea5u ch\u1ed1ng c\u1ef1, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m ngay, gi\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 r\u0103n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p, m\u00e0 c\u00e1c gi\u1eb7c ph\u1ea1m s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t l\u00e0m x\u00e3 th\u00f4n, b\u1ea7u ra l\u00fd tr\u01b0\u1edfng theo l\u00e0m vi\u1ec7c quan, d\u1ea7n d\u1ea7n theo phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 t\u00f9, ch\u1eb3ng qua c\u0169ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quen th\u00f3i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, v\u1ea3 l\u1ea1i th\u1ed5 d\u00e2n x\u1ee9 \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 gian tr\u00e1 x\u1ea3o quy\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c ngu xu\u1ea9n m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd b\u1ecb th\u1ed5 t\u00f9 l\u1eeba d\u1ed1i, t\u1eadp th\u00e0nh th\u00f3i quen, n\u1ebfu sai l\u00e0m vi\u1ec7c theo nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh, th\u00ec c\u00e1c th\u1ed5 t\u00f9 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1ee9c hi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f4i nay c\u00f2n \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, hi\u1ec3u d\u1ee5 d\u00e2n \u1ea5y, d\u1ea7n \u0111\u00e3 quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, ch\u00ednh \u0111ang s\u1ee9c cho l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec7 n\u1ed9p.<\/p>\n<p>T\u1edd s\u1edb \u0111\u1ec7 v\u00e0o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u1ecdi vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec1u h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm, c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean, tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1edd xem th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n th\u1ed5 th\u00f3i quen m\u1edd t\u1ed1i, d\u1ec5 m\u00ea kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u1ea3i c\u00e1ch d\u1ea7n d\u1ea7n cho kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f3 nh\u1ecdc, c\u0169ng ph\u1ea3i nh\u01b0 c\u00e2u n\u00f3i : b\u1eaft n\u1ed9p s\u00fang, ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ebft n\u00f3i tho\u00e1i th\u00e1c, kh\u00f4ng nh\u1eadn c\u1ea7m s\u00fang b\u1eafn quan qu\u00e2n, xem th\u1ebf \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 ngu. V\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a th\u1ed5 ty b\u1eady b\u1ea1, d\u1ecda d\u1ed7 \u1ee9c hi\u1ebfp, b\u1ecb tai h\u1ecda b\u1ea5t ng\u1edd, th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i ra th\u00fa, th\u00ec t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, c\u00f2n s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 t\u1ee5c th\u1ed5 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00e1c th\u00fa, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng v\u1eabn c\u00f3, h\u00e1 v\u00ec c\u00f3 s\u00fang cho l\u00e0 ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i \u01b0 ! N\u1ebfu \u0111em l\u1ebd \u1ea5y hi\u1ec3u d\u1ee5 hai ba l\u1ea7n, khi\u1ebfn cho ch\u00fang hi\u1ec3u r\u00f5, c\u00f9ng b\u1ea3o ban nhau, ch\u1edb \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3 b\u1eady n\u1eefa\u201d. Qu\u1ebf l\u1ea1i n\u00f3i : Kinh l\u00fd ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Xin s\u1ee9c cho b\u1ed9 ch\u1ecdn ngay tri ch\u00e2u, cho \u0111\u1ebfn cung ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 ng\u00e0y sau d\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 ch\u00e2u s\u1edf \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ed3n l\u1edbn, n\u00ean ph\u00e1i m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u1edf t\u1ec9nh sung l\u0129nh qu\u1ea3n ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n, d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p. C\u1ea5p s\u1ef1 trung Ng\u00f4 Kim L\u00e2n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y theo qu\u00e2n th\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt gi\u00fap vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd, c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, d\u1ef1 c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t ch\u00fat, xin n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng cho khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n cho vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u1ec1 b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u00e0m Tri ch\u00e2u ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh (Trung tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch, ph\u1ea3i theo qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c). Th\u0103ng ch\u1ee9c cho Ng\u00f4 Kim L\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, v\u1eabn l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, \u0111em \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i t\u00ecm l\u0169 gi\u1eb7c, gi\u1eb7c \u1edf trong b\u1ee5i r\u1eadm n\u1ea5p b\u1eafn ra r\u1ed3i l\u1ea1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n, n\u00fai khe man m\u00e1c, h\u01a1n 5 ng\u00e0y ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o, b\u00e8n \u0111\u1ed1c th\u00fac ngay \u0111\u1eb5n ph\u00e1 c\u1ecf r\u1eebng, m\u1edf mang \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em ngay t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y v\u00e2y c\u00e1nh \u0111\u00e3 c\u1eaft, s\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u00e3 ph\u00e1, m\u1eb7t ngo\u00e0i l\u1ea1i \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t qua S\u01a1n \u00c2m m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n ta t\u00ecm b\u1eaft c\u00e0ng g\u1ea5p, th\u00ec th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng c\u00f9ng, gi\u1eb7c c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng b\u00e9 nh\u01b0 con ki\u1ebfn, h\u1ea7u tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 ph\u00e9p t\u00e0ng h\u00ecnh, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafp c\u00e1nh m\u00e0 bay tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Ph\u1ea3i nghi\u00eam \u0111\u1ed1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng, s\u1edbm t\u1ed1i theo v\u1ebft ch\u00e2n \u0111i t\u00ecm ch\u1edb cho gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i ch\u00fat n\u00e0o, ch\u1edb \u0111\u1ec3 h\u01a1i c\u00f3 s\u01a1 h\u1edf, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t l\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft\u201d. B\u00e8n gia \u01a1n t\u1eeb Kinh l\u01b0\u1ee3c tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 L\u00ea t\u1eeb \u0111\u1eddi cu\u1ed1i, ch\u00ednh l\u1ec7nh v\u1ec1 tay h\u1ecd Tr\u1ecbnh, l\u00e0m vua th\u00ec nh\u01b0 No\u00e3n v\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu, Hi\u1ebfn \u0111\u1ebf nh\u00e0 H\u00e1n, ch\u1ec9 gi\u1eef ng\u00f4i kh\u00f4ng, \u00fd tr\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 L\u00ea n\u1eefa, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n ng\u1ea7m gian, d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta n\u1ed5i l\u00ean, th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, m\u1ec7nh tr\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea5y, l\u00f2ng d\u00e2n theo v\u1ec1, r\u1ed3i th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, h\u1ecd L\u00ea \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 k\u1ebb hi\u1ebfu lo\u1ea1n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng ph\u00f9 L\u00ea, tr\u01b0\u1edbc th\u00ec Duy Ho\u00e1n, Duy L\u01b0\u01a1ng, nay th\u00ec Duy Hi\u1ec3n c\u00e0n x\u01b0ng danh hi\u1ec7u l\u1eeba d\u1ed1i d\u00e2n h\u00e8n. \u00d4i ! \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i c\u00f3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, ng\u00f4i b\u00e1u kh\u00f4ng th\u1ec3 cho b\u1eady, sao m\u00e0 d\u00e2n kia kh\u00f4ng bi\u1ebft, l\u1ea1i b\u1ecb ch\u00fang m\u00ea ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u1ebf !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i.<\/p>\n<p>(V\u1ec1 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i, \u0111\u1ea7u b\u00e0i k\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t, k\u1ef3 th\u1ee9 hai v\u1eabn theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ebft v\u00e0o quy\u1ec3n th\u00ed ; \u0111\u1ea7u b\u00e0i k\u1ef3 th\u1ee9 ba, thi H\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u vi ni\u00eam y\u1ebft, thi H\u1ed9i th\u00ec quan ph\u00e1t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1edd, trong quy\u1ec3n l\u00e0m v\u0103n kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ebft \u0111\u1ea7u b\u00e0i. Quan tr\u01b0\u1eddng chi\u1ec3u s\u1ed1 quan vi\u00ean n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng sao \u0111\u01b0a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ea3n v\u00e0 sao ri\u00eang m\u1ed9t b\u1ea3n t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>V\u1ec1 d\u1ea5u quy\u1ec3n c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 Gia \u0110\u1ecbnh, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 th\u00ed tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u00e3 cho h\u1ee3p c\u00f9ng Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1ea5u s\u1eafc xanh, m\u00f9a thu n\u0103m nay thi ri\u00eang tr\u01b0\u1eddng t\u1ec9nh m\u00ecnh, th\u00ec s\u1eafc xanh n\u00ean b\u1ecf, l\u1ea1i \u0111em Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f9ng Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u1eafc \u0111\u1ecf.<\/p>\n<p>V\u1ec1 nh\u1eefng vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n sung l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01a1i xa th\u00ec cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, g\u1ea7n t\u1ef1 trong 6, 7 tr\u1ea1m th\u00ec \u0111\u00ecnh c\u1ea5p, nh\u01b0ng cho l\u1ea5y l\u00ednh l\u1ec7. Nh\u1eefng vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>V\u1ec1 c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi, c\u00f3 tr\u00f3t b\u1ecb l\u00fd tr\u01b0\u1edfng khai l\u1ea7m t\u00ean tu\u1ed5i, qu\u00e1n ch\u1ec9, th\u00ec cho l\u00fac n\u1ed9p quy\u1ec3n b\u1ea9m r\u00f5 xin c\u1ea3i ch\u00ednh, n\u1ebfu im l\u1eb7ng b\u1ecb gi\u00e1c ra th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e0 m\u1ea5t c\u1ea3 khoa danh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 quan tr\u01b0\u1eddng ch\u1ea5m v\u0103n ph\u00ea h\u1ea1ng, ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc x\u00e1c \u0111\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea l\u1ea1i, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ch\u1eef h\u00fay Ti\u00ean s\u01b0 Kh\u1ed5ng t\u1eed, cho \u0111\u01b0\u1ee3c theo ch\u1eef th\u1eadt m\u00e0 vi\u1ebft).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng thi \u1edf Ngh\u1ec7 An n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n cho \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, cho ti\u1ec7n h\u1ecdc tr\u00f2 Thanh Hoa h\u1ee3p th\u00ed, \u0111\u1ebfn nay quan t\u1ec9nh n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf kh\u00f4ng t\u1ed1t, l\u1ea1i cho theo tr\u01b0\u1eddng s\u1edf c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m r\u1ed9ng th\u00eam ra.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng v\u1ec1, mua \u0111\u01b0\u1ee3c sa m\u00e0u, xem k\u1ef9 ra th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00e0ng nam (\u0111\u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh, mua sa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111em v\u1ec1 nhu\u1ed9m l\u1ea1i \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0o gi\u1ea3 l\u00e0m h\u00e0ng Trung Qu\u1ed1c, \u0111em b\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1eddi nhi\u1ec1u). Vua s\u1eafc cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m d\u00e2n gian d\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ee9 h\u00e0ng t\u01a1 nam nh\u01b0 l\u0129nh, l\u1ee5a, sa, tr\u1eebu v\u00e0 t\u01a1 c\u00e2n, kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u01a1 s\u1ed1ng hay ch\u00edn, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t kh\u1ea9u, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea1m, chi\u1ec3u lu\u1eadt vi ch\u1ebf x\u1eed t\u1ed9i, t\u1ecbch thu tang v\u1eadt sung c\u00f4ng. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng ph\u1ea3i giao ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u00f3ng 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00e1c hi\u1ec7u tu\u1ea7n bi\u1ec3n ch\u1eef B\u00ecnh (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) ch\u1eef \u0110\u1ecbnh (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ). Vua sai th\u1ef1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim coi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, c\u00e1c quan ngo\u00e0i, kh\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ef1 h\u00e0m hay quy\u1ec1n nhi\u1ebfp, c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ea5p cho m\u00e3ng b\u00e0o, hoa b\u00e0o m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9, ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7nh. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1, an, ph\u00e0m th\u1ef1 h\u00e0m v\u1eabn m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c ph\u1ea9m c\u0169, th\u1ef1 h\u00e0m \u00e1n s\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p).<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, Khi\u00eam Quang m\u1edbi \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u, vua h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ea5t Ba Xuy\u00ean r\u1ed9ng h\u1eb9p th\u1ebf n\u00e0o, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u0111\u1ea5t \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eb1ng m\u1ed9t t\u1ec9nh. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : x\u1ee9 \u1ea5y n\u1ebfu khai th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y nhi\u1ec1u, sinh n\u1edf c\u00e0ng l\u1eafm, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i tham \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ed1i v\u1edbi V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi ngo\u1ea1i di.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 ngh\u0129 n\u0103m nay k\u00ednh g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft l\u1edbn Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu 70 tu\u1ed5i, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m t\u00e2u l\u00ean. (L\u00e0m l\u1ea7u k\u1ebft hoa, r\u1ea1p k\u1ebft hoa v\u00e0 c\u00e1c s\u1edf nh\u00e0 \u0103n y\u1ebfn, xin ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u1ef1 t\u00ednh l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. Quan phi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00e1c bi\u00ean gi\u1edbi m\u1edbi m\u1edf mang, c\u00f9ng th\u1ed5 ty c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Thanh Hoa tr\u1edf ra B\u1eafc, cung ti\u1ebfn ph\u1ea9m nghi, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf\u00a0 t\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec5 \u0111i\u1ec7p gi\u00fap, r\u1ed3i li\u1ec7u ch\u1ecdn 4, 5 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 3, 4 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Cho theo vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua ch\u1ea5m t\u00ean, \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac th\u1ecd. C\u1ed1ng s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1, cho lui \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 ti\u1ebfn Kinh, c\u00e1c h\u1ea1ng s\u1ed1 ph\u1ea9m nghi \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y ti\u1ebfn Kinh, do b\u1ed9 l\u00e0m t\u1edd d\u00e2ng \u0111\u1ec3 m\u1eebng \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. Kim ti\u00ean ch\u00fac m\u1eebng, c\u00e1c b\u00e0i nh\u1ea1c c\u00f9ng th\u1ec3 v\u0103n l\u1ec5 \u0111i\u1ec7p, \u00e2n chi\u1ebfu, bi\u1ec3u m\u1eebng, do qu\u1ea3n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m s\u1eb5n tr\u00ecnh l\u00ean.<\/p>\n<p>Hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh k\u00ea t\u00ean \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1 \u00e1n, l\u0129nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i vua ch\u1ea5m t\u00ean, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, do b\u1ed9 t\u01b0 \u0111i, h\u1ea1n cho trung th\u1ea7n th\u00e1ng 10 \u0111\u1ebfn Kinh ch\u1edd \u0111\u1ee3i. V\u00e0 t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 v\u0103n v\u00f5 trong h\u1ea1t, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed c\u00f9ng ngh\u1ec9 ph\u00e9p v\u1ec1 qu\u00ea, c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac th\u1ecd, th\u00ec chi\u1ec3u c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh. Ca nh\u1ea1c th\u1ed5 t\u1ee5c \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi m\u1edbi m\u1edf mang, c\u00f9ng nh\u1ea1c c\u0169, ph\u01b0\u1eddng ch\u00e8o, c\u00e1c tr\u00f2 m\u00faa r\u1ed1i \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0 d\u00e0i h\u1ea1n cho h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 di\u1ec5n t\u1eadp. Nghi ti\u1ebft ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u00f9ng \u0111\u1ed3 b\u1ea3n b\u00e0y \u0111\u1eb7t \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u00e2ng l\u00ean, duy vi\u1ec7c t\u00e2u d\u00e2ng huy hi\u1ec7u, r\u1ea5t l\u00e0 ph\u00e9p l\u1edbn t\u00f4n th\u00e2n, ch\u01b0a d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ee3i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 s\u1ebd t\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay l\u1ea1m nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng, mi\u1ebfu x\u00e3 ban Ph\u01b0\u1edbc, Th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta g\u1eb7p l\u00e0nh kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u1edbi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i th\u1ecd 70, tr\u1eabm l\u1ea5y c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, th\u00e2n \u0111em c\u00e1c quan hoan h\u00f4 ch\u00fac th\u1ecd, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 c\u1ea3 nghi v\u0103n, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 l\u1ee5c tu\u1ea7n kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e1i l\u00e0m l\u1ea7u hoa, r\u1ea1p hoa c\u00f9ng nh\u00e0 \u0103n y\u1ebfn, \u0111\u1ee3i sau d\u1ea7n d\u1ea7n xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho l\u00e0m, c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 ty c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1ef1 Thanh Hoa tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i quan Th\u1ed5 \u0111\u1eb7t quan Kinh, th\u1ed5 nghi cung ti\u1ebfn n\u00ean cho c\u1ea3 v\u00e0o thu\u1ed9c t\u1ec9nh, kh\u00f4ng n\u00ean ti\u1ebfn ri\u00eang ; th\u1ed5 ty c\u00e1c bi\u00ean gi\u1edbi m\u1edbi m\u1edf mang kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, chi\u1ec3u ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m ; phi\u00ean thu\u1ed9c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, s\u1ef1 th\u1ec3 thu\u1ed9c th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u1ebfu c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh d\u00e2ng ti\u1ebfn, do \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e2n ph\u00e1i d\u1eabn 1, 2 ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean m\u1ee5c c\u00f9ng th\u1ed5 nghi \u0111em ti\u1ebfn, c\u00f2n th\u00ec theo ngh\u1ecb thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 c\u00f3 k\u00ednh d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt, cho l\u00e0m l\u1ec5 \u0111i\u1ec7p (tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng h\u1ea1 ti\u00ean) do vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua ch\u1ea5m \u0111\u1ec7 ti\u1ebfn, c\u00f2n h\u1eb1ng n\u0103m ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, ch\u1ec9 theo l\u1ec7 \u1ee7y quan ch\u00fac m\u1eebng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd h\u1ea1 ti\u00ean ri\u00eang, c\u00f2n nh\u01b0 l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft xong, sau m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u1ee3i khi \u00e2n chi\u1ebfu ph\u00e1t \u0111\u1ebfn, l\u00e0m t\u1edd bi\u1ec3u \u0111\u1ec7 sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn nhi\u1ec1u, s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi kh\u1eafp trong h\u1ea1t, kh\u00f4ng c\u1ee9 quan d\u00e2n ; c\u1ee5c th\u1ee3 h\u1ea1ng n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea7n thi\u1ebft kh\u00e9o l\u00e9o, th\u00ec ho\u1eb7c c\u1ea5p t\u01b0, ho\u1eb7c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, h\u1ea1n cho th\u00e1ng sau \u0111\u1ebfn Kinh \u1ee9ng tr\u1ef1c. Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y. C\u00f3 c\u1eed nh\u00e2n Ho\u00e0ng Qu\u00fd Luy\u1ebfn \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n can \u00e1n ph\u1ea3i v\u1ec1 qu\u00ea, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3n l\u00e0 vi\u00ean \u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i kh\u00e9o. Vua sai \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn, l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 kh\u1ed1, r\u1ed3i trao cho ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao, \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y c\u00f3 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m v\u1eeba qua, k\u00ednh g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi, tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ebfn trai cung, ch\u00ednh m\u00ecnh th\u1ea5y ru\u1ed9ng l\u00faa ven \u0111\u01b0\u1eddng tuy s\u1eafc l\u00faa xanh t\u1ed1t, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc \u1edf ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 c\u1ea1n, v\u1ea3 l\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u1eafc tr\u1eddi quang \u0111\u00e3ng, kh\u00ed n\u00f3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, gi\u1eefa m\u00f9a xu\u00e2n m\u00e0 b\u1ee9c n\u00f3ng, th\u1ef1c s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, b\u00e8n trong l\u00fac d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, c\u1ea7u kh\u1ea9n tr\u1eddi cho m\u01b0a ngay cho mu\u00f4n v\u1eadt t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, tri\u1ec7u d\u00e2n y\u00ean vui, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u1eddi, l\u00e0m l\u1ec5 xong v\u1ec1 cung, \u0111\u00e3 th\u1ea5y chuy\u1ec3n sang gi\u00f3 b\u1eafc, n\u1eafng lui tr\u1eddi m\u00e1t, kho\u1ea3ng chi\u1ec1u m\u00e2y \u0111en b\u1ed7ng h\u1ecdp, \u0111\u00eam khuya m\u01b0a to tr\u00fat xu\u1ed1ng h\u1ebft tr\u1eadn n\u00e0y \u0111\u1ebfn tr\u1eadn kh\u00e1c, tr\u1eabm trong l\u00fac vui m\u1eebng, c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea3m s\u1ee3, nh\u00e2n ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a kh\u1eafp, duy Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u1ea1i n\u00f3i v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5m nhu\u1ea7n, v\u1eabn th\u1ea5y b\u1eadn l\u00f2ng, n\u00ean sai truy\u1ec1n d\u1ee5 \u0111\u1ec3 h\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn bi\u1ec3n Chu M\u00e3i, C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n g\u1ea1o. Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Thu\u1eadn \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i theo kh\u00f4ng k\u1ecbp.<\/p>\n<p>Vua nghe vi\u1ec7c \u1ea5y, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cKinh k\u1ef3 l\u00e0 n\u01a1i t\u00f4n tr\u1ecdng, gi\u1eb7c bi\u1ec3n b\u00e8n d\u00e1m nh\u00f2m s\u01a1 h\u1edf ng\u1ea7m ph\u00e1t, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gi\u1eadn, quan qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n \u1ea5y kh\u00f4ng bi\u1ebft ra s\u1ee9c b\u1eaft l\u1ea5y, \u0111\u1ec3 cho bay xa, th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec ; l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c Ph\u1ea1m V\u0103n Thu\u1eadn cho \u0111eo t\u1ed9i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1ecdn Kinh do\u00e3n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng, r\u1ed3i cho th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf ph\u1ee7 v\u00e0 \u1edf \u0111\u1ed3n \u1ea5y ra bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. L\u1ea1i ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, Qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u0111em bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 m\u1ed7i v\u1ec7 60 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, am hi\u1ec3u, chia nhau \u0111i b\u1ed1n chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea, \u0111em \u0111\u1ee7 s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, chi\u1ebfn c\u1ee5, nhanh ch\u00f3ng ti\u1ebfn \u0111i, c\u1ed1t trong 10 ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i, r\u1ea5t c\u00f3 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. V\u1ea3 l\u1ea1i nay gi\u00f3 b\u1eafc th\u1ecbnh ph\u00e1t, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ch\u1eafc ch\u01b0a ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o g\u1ea7n ph\u00eda nam, \u0111\u1ec3 h\u00f2ng qu\u1ea5y r\u1ed1i. V\u1eady sai c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa An, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ed1c th\u00fac thuy\u1ec1n qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh t\u00ecm b\u1eaft, n\u1ebfu s\u1ee3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, s\u1ee3 hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i cho \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, \u0111\u1ec3 b\u1ecdn \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat \u1edf b\u1ed9 ph\u1eadn bi\u1ec3n n\u00e0o, t\u1ee9c c\u1ee9 quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ea1t \u1ea5y h\u1ecfi t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 : \u201cCho vi\u00ean \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc, tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tu\u1ea7n bi\u1ec3n, ho\u1eb7c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i hi\u1ec7u, hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00d4, \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u ph\u00eda nam t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam, ph\u00eda B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00e1c chia nhau \u0111i ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam, \u0111i l\u1ea1i nh\u01b0 thoi d\u1ec7t v\u1ea3i, c\u00f9ng li\u00ean ti\u1ebfp nhau, c\u1ed1t cho kh\u00ed \u0111\u1ed9c \u1edf bi\u1ec3n y\u00ean l\u1eb7ng, thuy\u1ec1n \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, quy\u1ebft nhi\u00ean kh\u00f4ng tr\u00e1nh l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1ch v\u00e0i ng\u00e0y, gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u1ea1i ng\u1ea7m ph\u00e1t \u1edf ph\u1eadn \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i \u00e1p, Ti\u1ec3u \u00e1p t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Quan t\u1ec9nh \u1ea5y, b\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c, L\u00e3nh binh l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n c\u00f9ng quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng c\u00e1ch c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc, b\u1ecdn \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n, L\u00ea V\u0103n S\u1ee9c, L\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trung, \u0110inh V\u0103n L\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1edd bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc ta r\u1ea5t d\u00e0i, vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng bi\u1ec3n r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u ph\u00e1i thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n nh\u00e1t th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng d\u00e1m ra xa ngo\u00e0i bi\u1ec3n, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m \u0111i, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb c\u1ea7u c\u00f4ng l\u00e0m b\u1eady mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7, nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfng, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c. N\u0103m ngo\u00e0i d\u1ee5 cho thuy\u1ec1n \u1edf Kinh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 thao luy\u1ec7n l\u00ednh th\u1ee7y, cho bi\u1ebft b\u01a1i l\u1ed9i ; m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1eadp, \u0111\u00e1nh d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc cho quen bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ; v\u00e0 cho gi\u1eb7c bi\u1ec3n nghe th\u1ea5y thanh th\u1ebf, kh\u00f4ng d\u00e1m sinh s\u1ef1, th\u1ebf l\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i, duy thuy\u1ec1n qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u00e2u ng\u00e0y \u0111i l\u1ea1i t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c, r\u1ea5t l\u00e0 gian lao, t\u1ea5t ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 gi\u00fap s\u1ee9c s\u1eb5n c\u00f3. V\u1eady cho c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 hi\u1ec7n \u0111i tu\u1ea7n, v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n, c\u00f2n t\u1ef1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh \u0111inh, c\u1ee9 3 th\u00e1ng chi\u1ebfu s\u1ed1 thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 cho khi nh\u1ecdc khi r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u nhau. Nay hai h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, thuy\u1ec1n \u1edf Kinh kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf c\u1ea3 m\u1ed9t n\u01a1i. V\u1eady hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ph\u00fa Y\u00ean, c\u00e1c thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea h\u1ea3i hi\u1ec7u, l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ec3u ph\u1eadn bi\u1ec3n tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, V\u1ea1n Ninh, \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n x\u00e9t, n\u1ebfu qua gi\u1edbi ph\u1eadn t\u1ec9nh n\u00e0o, kh\u00f4ng th\u1ea5y thuy\u1ec1n qu\u00e2n t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, c\u1ee9 th\u1ef1c h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 7 m\u01b0a l\u1ee5t, l\u1eadp t\u1ee9c cho r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169\u201d.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i, nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb1m k\u00e9n tr\u1eafng nhi\u1ec1u v\u00e0 t\u1ed1t, th\u01b0\u1edfng cho quan t\u1ec9nh k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1ee9, nh\u00e0 l\u00e0m ngh\u1ec1 nu\u00f4i t\u1eb1m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n, chu\u1ea9n cho k\u00e9n tr\u1eafng \u01b0\u01a1m th\u00e0nh t\u01a1, th\u00ec \u0111em n\u1ed9p v\u00e0o Kinh. L\u1ea1i sai chia \u0111\u01b0a gi\u1ea5y tr\u1ee9ng ng\u00e0i (t\u1eb1m) \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, theo c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 nu\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i thu thu\u1ebf b\u00e3i \u0111\u00e1nh l\u01b0\u1edbi chim \u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. N\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long \u0111\u1ecbnh ti\u1ec1n thu\u1ebf b\u00e3i \u0111\u00e1nh l\u01b0\u1edbi chim, m\u1ed7i n\u0103m 500 quan ti\u1ec1n, cho d\u00e2n l\u0129nh tr\u01b0ng. \u0110\u1ebfn Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, b\u00e3i thu\u1ebf \u1ea5y \u0111i, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua qu\u1ea1t l\u00f4ng, do t\u1ec9nh b\u1eaft nh\u00e0 \u0111\u00e1nh chim ph\u1ea3i n\u1ed9p (h\u1eb1ng n\u0103m qu\u1ea1t l\u00f4ng h\u1ea1ng l\u1edbn 20 b\u00f3, m\u1ed7i b\u00f3 ti\u1ec1n 3 quan ; qu\u1ea1t l\u00f4ng h\u1ea1ng nh\u1ecf 200 c\u00e1i, m\u1ed7i c\u00e1i 3 ti\u1ec1n). \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n cho l\u00e0 m\u1ed1i l\u1ee3i \u1edf \u0111\u00e2u, d\u00e2n h\u1eb3n \u0111i theo, trong \u0111\u00f3 ng\u1ea7m t\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ea5y, th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e0nh ra \u01a1n b\u1ea5t nh\u1eabn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed7ng l\u00e0m t\u00fai tham c\u1ee7a d\u00e2n gian d\u1ed1i. Xin b\u1ecf vi\u1ec7c c\u1ea5m \u1ea5y, cho d\u00e2n \u0111\u1ea5u gi\u00e1 l\u0129nh tr\u01b0ng, v\u00e0 b\u1eaft n\u1ed9p l\u00f4ng chim theo nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 ti\u1ec1n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 ; Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00fac th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 ti\u1ec1n ; Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay Thanh Hoa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u1ecb th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111i ki\u1ec3m duy\u1ec7t bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3. Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o, c\u00f9ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Ho\u00e1n \u0111i \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh ; \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb c\u00f9ng Binh khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n \u0111i \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, cho mang c\u1edd, b\u00e0i, mang theo l\u00ednh th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u00ean, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn 19 th\u00e1ng n\u00e0y (th\u00e1ng 2) kh\u1edfi h\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Ph\u00e0m bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 kh\u1ecfe m\u1ea1nh kh\u00f4ng ? Voi ng\u1ef1a, s\u00fang \u1ed1ng thuy\u1ec1n m\u00e0nh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n kh\u00f4ng ? Cho \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u00ednh ng\u1ed3i \u0111\u1ee9ng ti\u1ebfn lui, ch\u00e8o thuy\u1ec1n, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c am hi\u1ec3u kh\u00f4ng ? \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i n\u00f3i r\u00f5 trong t\u1edd t\u00e2u. L\u1ea1i t\u1ef1 l\u00e3nh binh \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00e0i d\u0169ng xu\u1ea5t s\u1eafc, ho\u1eb7c h\u00e8n k\u00e9m kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, c\u0169ng cho \u0111em t\u00e2u, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c qu\u00e2n nghi\u00eam ch\u1ec9nh. L\u1ea1i d\u1ee5 sai Ngh\u1ec7 An li\u1ec7u ph\u00e1i 4 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 140 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc B\u1eafc Ninh \u0111\u1ee3i vi\u00ean kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, chia nhau l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 Thanh Nga (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ebf Phong, ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u) d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf N\u00f4ng C\u1ed1ng, Thanh Hoa nhi\u1ec1u b\u1ecdn ng\u0103n ch\u1eb7n \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu, b\u00e8n \u0111\u00eam cho v\u00e0i ch\u1ee5c k\u1ef3 binh(() K\u1ef3 binh l\u00e0 qu\u00e2n b\u1ea5t ng\u1edd.) \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ng\u1ea7m ph\u1ee5c \u1edf sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean, ph\u1ee5c binh b\u1eafn s\u00fang m\u00e0 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ea5t th\u00ecnh l\u00ecnh s\u1ee3 v\u1ee1, th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c l\u00e0 s\u00e1ch Qu\u00e2n Thi\u00ean (s\u00e1ch Qu\u00e2n Thi\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 ch\u00e1nh t\u1ea3 \u0111\u1ed3n, Lang V\u0103n Th\u00e1i \u1edf \u0111\u1ea5y), gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng m\u00e0 tr\u1ed1n, \u0110\u1ee9c b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u00e2m L\u1ef1, t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n. Quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua khen l\u00e0 h\u00e0nh binh c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng \u0110\u1ee9c k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed9t th\u1ee9, qu\u00e2n k\u1ef3 binh ph\u00e1i \u0111i, th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua cho Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, v\u1eabn l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ng\u01b0 h\u1ed9 ; Nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u0169 Huy D\u1ee5ng l\u00e0m Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, v\u1eabn l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7, nh\u01b0ng ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, th\u1ef1 H\u00f2a thanh, th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, ty L\u00fd thi\u1ec7n ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ee7y t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 b\u1ecdn Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri [\u4e15\u96c5\u8cea\u77e5, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha\">Chao Phraya Bodin Decha<\/a>], Phi Nh\u00e3 A M\u1ea1t, B\u1ed3 N\u00f4 M\u1eb9 Tri c\u00f9ng N\u1eb7c Ong Giun [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Duong\">Ang Duong<\/a>, N\u1eb7c \u00d4ng \u0110\u00f4n, N\u1eb7c Ong \u0110u\u00f4ng \u533f\u8789\ud85d\udc52], gi\u1eb7c Ma, gi\u1eb7c C\u1ed1, \u0111em 5.000 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. L\u1ea1i sai 3 ng\u01b0\u1eddi quan v\u00f5 \u0111\u00f3ng \u1edf L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt [c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Angkor Wat]. X\u00e9t ra 2 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, tuy \u1edf \u0111\u1ed3n c\u00f3 bi\u1ec1n binh ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, c\u0169ng \u0111\u1ee7 ch\u1ed1ng gi\u1eef, nh\u01b0ng ch\u1ed7 tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf bi\u00ean th\u00f9y n\u00ean c\u00f3 tr\u1ecdng binh l\u00e0m thanh th\u1ebf ti\u1ebfp vi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p, \u0111\u00e3 ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trung \u0111em 9 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n 400 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1edd bi\u1ec3n S\u00e0 N\u0103ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p. L\u1ea1i b\u1ecdn 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Phi\u00ean, t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1 (tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ngh\u1ecbch Minh xua \u0111u\u1ed5i, chia \u1edf Gia \u0110\u1ed9t Kha Lu\u1eadt), \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho An ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u1ea5t cho h\u1ecd \u1edf.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1eb3ng qua trong l\u00f2ng nh\u00fat nh\u00e1t hoang mang, t\u1ef1 l\u00e0m k\u1ebf ph\u00f2ng gi\u1eef, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00f2m ch\u1ed7 h\u1edf v\u00e0 bi\u00ean th\u00f9y ta, nh\u01b0ng v\u1ec1 ph\u1ea7n ta, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i, c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec t\u1ef1 kh\u1eafc kh\u00f4ng lo, vi\u1ec7c ph\u00e1i qu\u00e2n v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn b\u1edd bi\u1ec3n S\u00e0 N\u0103ng, n\u1ebfu x\u00e9t qu\u1ea3 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 ngay\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a, c\u00f3 gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed9ng S\u01a1n Y\u00eau ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129, Tri ch\u00e2u l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Kh\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho Kh\u1ea3n \u00e1o nhung t\u01a1, \u00e1o v\u1ea3i t\u00e2y m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c m\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng C\u00f4n Minh l\u00e0 ch\u1ed7 gi\u1eb7c tr\u1ed1n L\u00ea Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u1edf, n\u00fai r\u1eebng r\u1ed9ng hi\u1ec3m, \u0111\u00e3 chi\u00eau d\u1ee5 nhi\u1ec1u c\u00e1ch m\u00e0 ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m th\u00f2 \u0111\u1ea7u ra, vi\u1ec7c ph\u00e1i ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 b\u1eaft, \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1ng ch\u1ebft, nhi\u1ec1u th\u00ec s\u1ebd gi\u1ee5c cho ch\u1ea1y xa, s\u1ef1 th\u1ec3 th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n, nay h\u1ea1n b\u1eaft gi\u1eb7c g\u1ea7n h\u1ebft, c\u00e0ng ph\u1ea3i n\u00f3ng ru\u1ed9t, xin gia h\u1ea1n cho 6 th\u00e1ng n\u1eefa, m\u1eadt \u1ee7y ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm b\u1eaft, may ra c\u00f3 th\u1ec3 xong vi\u1ec7c\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, xem l\u00faa \u1edf ru\u1ed9ng, ng\u00e0y h\u00f4m sau v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3 m\u00e0 khai m\u1ea1o qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, sau khi tr\u1ed1n, c\u1ee9 theo qu\u00ea qu\u00e1n, s\u1ee9c v\u1ec1 cho d\u00e2n bi\u00ean v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00e1ng, d\u00e2n b\u1ecb kh\u1ed5 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y, b\u00e8n cho theo l\u1eddi b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u201ct\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ng\u00e0y l\u00ednh m\u1ed9 \u0111\u1ea7u qu\u00e2n, qu\u1ea3n quan c\u1ee9 theo l\u1eddi h\u1eafn tha ra, ch\u00ednh qu\u00e1n ho\u1eb7c ng\u1ee5 qu\u00e1n, c\u00f3 v\u1ee3 con gia s\u1ea3n hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u cho bi\u00ean v\u00e0o ng\u1ea1ch, chua r\u00f5 \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean, sau khi th\u00e0nh ng\u1ea1ch, \u0111\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, sai x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i c\u1ee9 th\u1ef1c k\u1ebft nh\u1eadn l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u01b0a v\u00e0o b\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ec3u, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ean n\u00e0o b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ea3 m\u1ea1o, d\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ec1u cho \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng l\u00ednh, c\u00f2n t\u00ean l\u00ednh m\u1ed9 ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh 80 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 l\u01b0u ng\u0169, sau c\u00f3 tr\u1ed1n th\u00ec x\u00f3a s\u1ed5 l\u00ednh \u0111i, m\u00e0 \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 h\u1ea1ng tr\u00e1ng, l\u00fd d\u1ecbch d\u1ee5ng t\u00ecnh gi\u1ea5u gi\u1ebfm, d\u1ed1i tr\u00e1, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, vi\u00ean \u0111\u1ee9ng chi\u00eau m\u1ed9 c\u00f3 t\u00ecnh ri\u00eang mua chu\u1ed9c, m\u1ea1o danh thay th\u1ebf th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i r\u1ea5t n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam chi\u1ec3u bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y, t\u1eeb sau \u0111\u1ebfn k\u1ef3 chia ban, 2 v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y c\u00f9ng c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 b\u1ed9 binh \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 3 ban, c\u00e1c l\u00ednh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, n\u00ean li\u1ec7u ph\u00e1i m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00ednh th\u1ee7y, m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00ednh b\u1ed9 h\u1ee3p l\u1ea1i cho \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ec7 500 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 l\u00ednh th\u1ee7y l\u00ednh b\u1ed9 c\u00f9ng xen l\u1eabn cho b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh m\u1ebd (t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc chuy\u00ean l\u1ea5y l\u00ednh th\u1ee7y \u0111\u00f3ng m\u00e3i).<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Kinh l\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 s\u1ee9 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00f3ng \u1edf Quan H\u00f3a, th\u1ed5 d\u00e2n 12 \u0111\u1ed9ng l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ea7u th\u00fa, sai l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, b\u00e8n chuy\u1ec3n v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, c\u00f9ng Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf h\u1ed9i b\u00e0n. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n t\u1ef1 Th\u1ecd Th\u1eafng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Qu\u00e2n Thi\u00ean, \u0111\u1ed9ng L\u00e2m T\u1ef1, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tan tr\u1ed1n c\u1ea3. Th\u1ef1 L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0a b\u1ecdn gi\u1eb7c ra th\u00fa v\u00e0 t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 90 ng\u01b0\u1eddi. Do\u00e3n U\u1ea9n cho l\u00e0 b\u1ecdn \u1ea5y b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp \u0111i theo, \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3, b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y, treo b\u1ea3ng y\u1ebft th\u1ecb \u201cchi\u00eau an\u201d, t\u00f9y ti\u1ec7n kinh l\u00fd, t\u01b0 cho Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i bi\u1ec1n binh \u1edf ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111em c\u1ea3 c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o. L\u1ea1i n\u00f3i : th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u Quan H\u00f3a c\u00f3 3 s\u00f4ng c\u00f9ng ch\u1ea3y r\u00f3t v\u00e0o \u0111\u1ed9ng H\u1ed3i Xu\u00e2n (1 l\u00e0 s\u00f4ng M\u00e3 t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng V\u00e2n Lung ch\u1ea3y xu\u1ed1ng, 1 l\u00e0 s\u00f4ng L\u0169ng t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng S\u01a1n Tr\u00e0 ch\u1ea3y xu\u1ed1ng, 1 l\u00e0 s\u00f4ng L\u00f4 t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng Tam L\u00f4 ch\u1ea3y xu\u1ed1ng), ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf cao r\u00e1o, xin l\u00e0m 1 \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u00e2u l\u1ef5,\u00a0 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u00f2ng H\u00f3a. L\u1ea1i nay Thanh Hoa c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i, \u0111\u00e3 sai th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp, Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay l\u00e0 \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u00e0nh, \u0111em l\u00ednh th\u1ee7y \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn c\u00f9ng bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed9i T\u00fac v\u00f5, Qu\u1ea3ng v\u00f5, r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n H\u01b0ng H\u00f3a c\u0169ng xin ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 200 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n. Vua \u0111\u1ec1u y cho. Sai tr\u00edch 2 v\u1ec7\u00a0 \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh cho v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i ngh\u0129 ti\u1ebft \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i xu\u00e2n, cho li\u1ec7u t\u00ednh t\u00ecnh h\u00ecnh, ho\u1eb7c lui v\u1ec1 Thanh Hoa, ho\u1eb7c ch\u1ecdn ch\u1ed7 c\u1eadn ti\u1ec7n t\u1ed1t l\u00e0nh cho \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh n\u00f3ng n\u1ef1c lam ch\u01b0\u1edbng. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Ngh\u1ec7. Vua ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u00e2m L\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng cho C\u1eedu \u0110\u1ee9c gia m\u1ed9t c\u1ea5p, Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ea1t k\u1ef7 l\u1ee5c hai th\u1ee9, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u m\u1ed9t th\u1ee9, binh d\u00f5ng 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ph\u1ea3i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n h\u1ea1t kh\u00e1c, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i hay t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y hay \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i v\u1ec1 t\u1eeb m\u1ed9t th\u00e1ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, m\u1ed7i th\u00e1ng chi g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1ea5p cho m\u1ed9t c\u00e1p mu\u1ed1i. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh 2 v\u1ec7 c\u01a1 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Kinh thao di\u1ec5n. Vua ng\u1ef1 \u0111\u00e0i th\u00e0nh c\u1eeda Nam \u0111\u1ec3 xem. Th\u1ea5y \u0111\u1ed9i ng\u0169 ch\u1ec9nh t\u1ec1, ph\u00e9p tr\u1eadn am hi\u1ec3u, th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n cho c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh \u0111inh c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc. L\u1ea1i ngh\u0129 hai v\u1ec7 c\u01a1 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n, hu\u1ea5n luy\u1ec7n m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u00e3 thu\u1ed9c k\u1ef7 lu\u1eadt, r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, b\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c, c\u00f9ng c\u00e1c l\u00e3nh binh, qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Chia ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m 2 ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n, Ki\u1ebfn Th\u1ee5y. Ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n th\u1ed1ng h\u1ea1t 7 huy\u1ec7n, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u. Cho quan t\u1ec9nh chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u1ec1n nhau, chia l\u00e0m 2 ph\u1ee7, b\u00e8n tr\u00edch 3 huy\u1ec7n Gi\u00e1p S\u01a1n, \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc (\u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 82.740 m\u1eabu, \u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 3.980 ng\u01b0\u1eddi) theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Gi\u00e1p S\u01a1n th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng ; 4 huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng, An D\u01b0\u01a1ng, Kim Th\u00e0nh, An L\u00e3o \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam (\u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 86.620 m\u1eabu, \u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 4.990 ng\u01b0\u1eddi), \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m ph\u1ee7 Ki\u1ebfn Th\u1ee5y. L\u1ea1i ngh\u0129 ph\u1ee7 Ki\u1ebfn Th\u1ee5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh 4 huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t th\u00eam nha m\u00f4n ph\u00e2n ph\u1ee7, ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n ph\u1ee7, tri ph\u1ee7, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n An D\u01b0\u01a1ng ; ph\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 1 vi\u00ean \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Kim Th\u00e0nh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n An L\u00e3o, c\u00f2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 2 tri huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng, Kim Th\u00e0nh thu\u1ed9c ph\u00e2n ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ec1u b\u1ecf b\u1edbt \u0111i. L\u1ea5y \u0111\u1ed3n Minh Li\u1ec5n huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u00e0nh ph\u1ee7 Ki\u1ebfn Th\u1ee5y. C\u00f2n 200 b\u1ed9 binh, 100 th\u1ee7y binh, 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea, tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef do ph\u1ee7 cai qu\u1ea3n, m\u00e0 r\u00fat qu\u1ea3n c\u01a1 v\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 c\u00f3 n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng mu\u1ed1i, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, chi ra kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, ch\u1ee9a nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e2u ng\u00e0y sinh \u1ea9m \u01b0\u1edbt, ngh\u0129 n\u00ean cho d\u00e2n chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Hoa, v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. C\u00f2n t\u1ec9nh l\u1edbn nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Nam, Ngh\u1ec7 An th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a ph\u1ea3i 1.500 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1ec9nh v\u1eeba nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh ph\u1ea3i 1.000 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1ec9nh nh\u1ecf nh\u01b0 Kh\u00e1nh H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean ph\u1ea3i 500 ph\u01b0\u01a1ng ; c\u00f2n th\u1eeba c\u0169ng cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. R\u1ed3i l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a mu\u1ed1i v\u00e0 l\u1ec7 mu\u1ed1i hao kh\u00f3a thanh tra (t\u1ec9nh l\u1edbn nh\u01b0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh c\u00f9ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y s\u1ed1 mu\u1ed1i th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a c\u0169ng nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Nam, Ngh\u1ec7 An ; t\u1ec9nh v\u1eeba nh\u01b0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u00e3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh ; t\u1ec9nh nh\u1ecf nh\u01b0 Ph\u00fa Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang c\u0169ng nh\u01b0 Kh\u00e1nh H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1ed7i kh\u00f3a thanh tra, mu\u1ed1i hoa c\u1ee9 10 ph\u01b0\u01a1ng cho tr\u1eeb hao 5 th\u01b0ng, mu\u1ed1i Ba Th\u1eafc c\u1ee9 10 ph\u01b0\u01a1ng cho tr\u1eeb hao 2 th\u01b0ng 5 c\u00e1p). L\u1ea1i ngh\u0129 s\u1ed1 mu\u1ed1i \u1edf kho Kinh th\u1eeba th\u00e3i nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1i, l\u00ednh, th\u1ee3, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh \u1ea5y c\u00f9ng t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh An Giang c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, m\u00e0 kho t\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i l\u1eafm. Xin sai quan t\u1ec9nh An Giang \u0111\u1eb7t gi\u00e1 mua 50.000 h\u1ed9c th\u00f3c, v\u00e0 t\u01b0 l\u1ea5y ti\u1ec1n kho t\u1ec9nh V\u0129nh Long 20.000 quan, t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 30.000 quan \u0111\u1ec3 v\u1eadn \u0111\u1ebfn. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua cho L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 V\u0169 Huy Dung l\u00e0m Ng\u0169 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y 2 x\u00e3 Di\u00ean L\u1ed9c, Ph\u01b0\u01a1ng Di\u00ean (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh), ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec7nh ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, theo l\u1ec7nh ph\u1ea3i cung ti\u1ebfn ph\u1ea9m v\u1eadt. Vua ngh\u0129 l\u00e0 ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec5 \u00fd, s\u1eafc cho h\u1eb1ng n\u0103m do vi\u00ean qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng mua s\u1eafm gi\u00fap, b\u1ecdn T\u00ednh \u0111\u00e3 l\u00e2u qu\u00ean m\u1ea5t, b\u1ecf m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i. Vua cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb ki\u00eam l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7, th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed, L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh, V\u0169 V\u0103n C\u1eadn \u0111\u1ec1u hi\u1ec7p l\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7. L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh ki\u00eam qu\u1ea3n Ng\u01b0 h\u1ed9, V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, V\u0169 V\u0103n C\u1eadn ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ef1 H\u00f2a thanh, th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 T\u00e0i hoa, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb quy\u1ec1n gi\u1eef vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, ty L\u00fd thi\u1ec7n, thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u1ee7a Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh quan Kinh, v\u0103n t\u1ef1 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, khoa \u0111\u1ea1o, th\u1eeba ch\u1ec9, v\u00f5 t\u1ef1 ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu \u1ed1m \u0111au \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n th\u00e1i y c\u1ea7u ch\u1eefa b\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u1ea7y thu\u1ed1c xem m\u1ea1ch, l\u1ea5y thu\u1ed1c kho c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1eefa, m\u1ed7i n\u0103m chia ra l\u00e0m 4 qu\u00fd, bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 chi ti\u00eau.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u1ed3 v\u1eadt trong kho, v\u00e0ng t\u1eeb 1 l\u1ea1ng, b\u1ea1c t\u1eeb 10 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, h\u1ea1n trong 3 ng\u00e0y ph\u1ea3i bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 ti\u00eau, qu\u00e1 h\u1ea1n 1 th\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 ph\u1ea3i ph\u1ea1t 40 roi, 2 th\u1ee9 ph\u1ea3i ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng, qu\u00e1 h\u1ea1n 3 th\u1ee9, chi\u1ec3u lu\u1eadt vi ch\u1ebf ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Gi\u00e1m l\u00e2m ph\u1ea3i x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n<p>B\u1ecdn L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, L\u00e2m Duy Ngh\u0129a \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng phi\u1ebfu ngh\u0129 d\u00e2ng l\u00ean, v\u0103n l\u00fd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u00e0m h\u1ed3, vua th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i x\u00f3a ch\u1eefa m\u1ea5y trang m\u1ea5y t\u1edd, c\u00f3 khi bu\u1ed5i ch\u1ea7u \u0111\u1ebfn x\u1ebf b\u00f3ng, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 khi\u1ec3n tr\u00e1ch, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u00f4ng kh\u1ea5u tr\u1eeb. L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho b\u1ed9, c\u00e1c, t\u1eeb nay ph\u00e0m ph\u1ee5ng d\u1ee5 ch\u1ec9, c\u1ea7n ph\u1ea3i manh m\u1ed1i r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 k\u1ef9 c\u00e0ng, n\u1ebfu l\u00e0m lao th\u1ea3o qua loa, l\u1eddi v\u00e0 ngh\u0129a c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng th\u00f4ng, \u0111\u1ec3 b\u00fat vua ph\u1ea3i ph\u00ea ch\u1eefa c\u1ea3 b\u00e0i ho\u1eb7c qu\u00e1 n\u1eeda, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh g\u1ea1o \u0111\u1eaft, d\u00e2n thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng \u0103n. Vua sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1t th\u00f3c kho gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra cho d\u00e2n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh B\u1eafc Ninh vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, nay l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c b\u00e1n th\u00f3c ra, th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m l\u00e0 quan v\u00f5 bi\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c ch\u1ec9 c\u00f3 \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ki\u1ec7t qu\u1ec7, m\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o Thanh Hoa, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c h\u01a1i r\u1ea3nh, chu\u1ea9n cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf n\u1ebfu c\u00f9ng Do\u00e3n U\u1ea9n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u1ec1 B\u1eafc Ninh cung ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 nay tuy \u0111\u00e3 tan, nh\u01b0ng ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m nh\u01b0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, H\u00e0 C\u00f4ng Kim, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o, sau n\u00e0y ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 v\u00f4 s\u1ef1, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen \u0111u\u1ed5i b\u1eaft cho h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c, b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f9ng Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111\u1ec1u l\u00e0 tay m\u1edbi, duy Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e3 l\u00e0m quan t\u1ec9nh \u1ea5y, \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1ed7 hi\u1ec3m, ch\u1ed7 b\u1eb1ng, th\u1ed5 t\u1ee5c d\u00e2n t\u00ecnh v\u1ed1n \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, li\u1ec1n c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 s\u1ee9c c\u1ee7a Giai. L\u1ea1i l\u0169 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ebfn th\u00fa, trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, h\u1ebft th\u1ea3y giao cho mang \u0111i theo qu\u00e2n l\u00e0 v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang tin theo, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng x\u1ea3y ra vi\u1ec7c kh\u00f4ng ng\u1edd, n\u1ebfu giao cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c cai qu\u1ea3n thay, kh\u00f4ng kh\u1ecfi sinh ra ng\u1edd, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft ch\u01b0a xong, m\u00e0 m\u1ea7m s\u1ee3 tr\u1ed1n l\u1ea1i ph\u00e1t, s\u1ef1 th\u1ebf hi\u1ec7n nay, kh\u00f4ng c\u00f3 Giai kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin \u0111\u1ec3 Giai \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 nh\u1edd tay quen, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u00e1n th\u00f3c ra \u1edf B\u1eafc Ninh, xin \u0111\u1ed5i ph\u00e1i Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, b\u1ec1 t\u00f4i k\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn ph\u00e1i, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ec9 ngh\u0129 h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u1ef1c kh\u00f4ng d\u00e1m s\u1ee3 kh\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y, duy ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00f4i c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng k\u1ecbp, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1ed1i tr\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>S\u1edb \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o, vua r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i, v\u00e0 khen Qu\u1ebf c\u00f3 phong \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, b\u00e8n sai B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ng\u1ee5y Kh\u1eafc Tu\u1ea7n nh\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn ngay B\u1eafc Ninh l\u00e0m vi\u1ec7c, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i Thanh Hoa cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, Do\u00e3n U\u1ea9n c\u0169ng \u1edf l\u1ea1i theo Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf c\u00f9ng b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 giao ph\u00f3 cho.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ed5 t\u1ef1 qu\u00e2n th\u1ee9 Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n v\u00e2y b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u m\u1edf n\u00fai \u0111\u1eb5n c\u00e2y, th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f9ng, v\u1eabn c\u1ed1 ch\u1ebft tr\u1ed1n \u1ea9n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra h\u00e0ng. C\u00f3 \u0111\u1ee9a nh\u00e2n ban \u0111\u00eam l\u1ebbn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng n\u00e9m \u0111\u00e1 v\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang m\u1edd t\u1ed1i, ngu d\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gi\u1eadn, x\u00e9t ra c\u00e1i t\u1ed9i tr\u00e1i m\u1ec7nh ch\u1ec9 \u1edf \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, T\u1ea5t T\u1ebf, c\u00f2n c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nguy\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 s\u0103n nh\u01b0 s\u0103n chim, gi\u1eaby nh\u01b0 gi\u1eaby c\u1ecf, gi\u1ebft h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u00e0 Duy Phi\u00ean sai nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u00e3 ra th\u00fa, quen bi\u1ebft l\u1ed1i \u0111i, \u0111i v\u1eddi g\u1ecdi cho ch\u00fang ra th\u00fa ngay v\u00e0 l\u00e0m nhi\u1ec1u b\u1ea3ng g\u1ed7 n\u00f3i r\u00f5 : \u201cNg\u00e0y nay \u0111\u1ea1i binh h\u1ecdp \u0111\u00f4ng nh\u01b0 m\u00e2y, s\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u00e3 ph\u00e1, b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng m\u00e0 ch\u1edd, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ngh\u0129 t\u1ed9i t\u1ea1i k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf, kh\u00f4ng n\u1ee1 ch\u00e9m gi\u1ebft c\u1ea3, n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111em b\u1ecdn th\u1ee7 ngh\u1ecbch, ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m, tr\u00f3i gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda qu\u00e2n, ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u d\u00e2ng n\u1ed9p, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng tha t\u1ed9i cho, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho r\u1ea5t h\u1eadu, n\u1ebfu c\u00f2n u m\u00ea kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, th\u00ec quan qu\u00e2n v\u00e2y t\u00ecm ng\u00e0y c\u00e0ng ng\u1eb7t, \u0111\u1ed1t c\u1eeda n\u00fai, \u0111\u1ed1t nh\u00e0, c\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u1ea9n th\u00e2n, l\u1ea5y th\u1ee9c g\u00ec \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng, gi\u1ea3 s\u1eed kh\u00f4ng b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eafn gi\u1ebft, c\u0169ng \u0111\u00f3i r\u00e9t m\u00e0 ch\u1ebft, mu\u00f4n mu\u00f4n ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat tr\u00ed kh\u00f4n, n\u00ean s\u1edbm t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ee9u ch\u1ebft, b\u1eb1ng c\u1ed1 t\u00ecnh b\u00e8 \u0111\u1ea3ng v\u1edbi l\u0169 \u00e1c, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chu di, th\u1ebf l\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1ea5t c\u1ea3 l\u1ebd ph\u1ea3i, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y di\u1ec7t vong\u201d, r\u1ed3i treo b\u1ea3ng \u1ea5y \u1edf r\u1eebng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. L\u1ea1i binh c\u01a1 quan y\u1ebfu, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, tuy th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f9ng, nh\u01b0ng con ong c\u00f2n c\u00f3 n\u1ecdc, con th\u00fa \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f9ng c\u0169ng v\u1eabn \u0111\u00e1nh, n\u1eefa l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u01b0 ? N\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho quan b\u1eaft gi\u1eb7c ban \u0111\u00eam \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n d\u00f2 th\u00e1m, v\u00e0 ng\u1ea7m chia du binh v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea1o ch\u1eb7n n\u1ea5p kh\u1eafp n\u01a1i, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ebbn ra th\u00ec \u0111\u00f3n b\u1eaft ngay, ho\u1eb7c d\u00f9ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng b\u1eafn ch\u1ebft, ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc sau v\u00e2y b\u1eaft, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 ngh\u1ecbch, vi\u1ec7c d\u00f9ng binh c\u1ed1t nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, \u0111\u1eb7t m\u01b0u k\u1ebf, n\u1ebfu tr\u00fang kh\u1edbp, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u c\u00f4ng ngay, h\u00e1 ch\u1ea3 h\u01a1n kh\u1eafp r\u1eebng t\u00ecm b\u1eaft, m\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u00e0y gi\u1edd \u01b0 !<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201c\u0110em l\u00ednh coi kho ng\u1ea1ch c\u0169 \u1edf t\u1ec9nh c\u00f9ng d\u00e2n \u0111inh \u1edf trong s\u1ed5 \u0111inh m\u1edbi ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ed9ng h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi\u201d. Vua cho \u0111\u1eb7t hai \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Th\u1ee7 v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i t\u1ebf ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu. L\u00fac m\u1edd s\u00e1ng, x\u00f4i l\u1ee3n ch\u01b0a \u0111\u1ee7, v\u1ed9i gi\u1ee5c l\u00e0m l\u1ec5. Vua nghe bi\u1ebft n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 t\u00f4n mi\u1ebfu, long tr\u1ecdng bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, tuy l\u00e0m l\u1ec5 n\u00ean \u1edf l\u00fac s\u00e1ng s\u1edbm, nh\u01b0ng l\u1ec5 ph\u1ea9m ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u01b0a k\u1ecbp, th\u00ec \u0111\u1ee3i m\u1ed9t ch\u00fat kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, l\u00e0m l\u1ec5 xong, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u, th\u00ec t\u1ed9i ai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ch\u1ecbu, h\u00e1 ch\u1ea3 ph\u1ea3i l\u1ebd, sao l\u1ea1i v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng tr\u1eabm d\u1ea1y b\u1ea3o \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, l\u00e2u nay theo s\u01b0 b\u1ea3o h\u1ecdc h\u1ecfi nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec ? Ph\u1ea3i l\u1ed9t ngay \u00e1o m\u0169, l\u1ea1i ph\u1ea1t b\u1ed5ng m\u1ed9t n\u0103m, v\u1ec1 sau kh\u00f4ng cho ph\u00e1i sung \u0111i t\u1ebf. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec7 l\u1ec5, v\u00ec ham ng\u1ee7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c, b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n M\u1eabn, ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ea5t k\u00ednh, x\u1eed t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 giam \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. Bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f4ng m\u1ed9t th\u00e1ng, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, ty vi\u00ean Quang l\u1ed9c t\u1ef1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Tu\u00e2n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5 c\u0169ng ph\u1ea3i ngh\u1ecb ph\u1ea1t, b\u00e8n sai \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m sau t\u1ebf l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 gi\u1ed7, nguy\u00ean c\u00f3 l\u1ee3n r\u01b0\u1ee3u, c\u1ed7 b\u00e0n, m\u00e0 nay thi\u1ebfu x\u00f4i l\u1ee3n, c\u0169ng ch\u01b0a th\u00e0nh l\u1ec5, l\u00f2ng ta r\u1ea5t l\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng y\u00ean. Kinh L\u1ec5 k\u00fd c\u00f3 n\u00f3i : L\u1ec5 theo l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 l\u00e0m, Truy\u1ec7n c\u0169ng c\u00f3 n\u00f3i : L\u1ec5 th\u00e0 qu\u00e1 v\u1ec1 h\u1eadu, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh, ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An s\u1edbm h\u00f4m sau k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e0m l\u1ec5 (L\u1ec5 d\u00f9ng l\u1eddi kh\u1ea5n 3 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u), h\u1ea7u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n l\u1ed7i c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>S\u01a1n man Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed3n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh th\u00e2n \u0111\u1ed1c l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, qu\u00e2n man tan v\u1ee1. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho V\u0129nh k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan t\u1ec9nh b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u1ea1t \u1ea5y nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1ecf hoang, xin \u1edf hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan, ch\u1ecdn nh\u1eefng ch\u1ed7 d\u1ec5 l\u00e0m th\u00ec khai kh\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn nay t\u00e2u xin chu\u1ea9n cho. \u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n 2 s\u1edf \u1edf x\u00e3 B\u00ecnh H\u00f2a, x\u00e3 \u0110\u1ea1i An (x\u00e3 B\u00ecnh H\u00f2a thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc, x\u00e3 \u0110\u1ea1i An thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng), l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft nh\u1eefng bi\u1ec1n binh m\u00e3n h\u1ea1n, cho \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, c\u1ea5p cho canh ng\u01b0u, \u0111i\u1ec1n kh\u00ed, th\u00f3c gi\u1ed1ng ; quan t\u1ec9nh th\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u00e2n \u0111\u1ebfn khuy\u00ean b\u1ea3o xem x\u00e9t, r\u1ed3i chi\u1ec3u s\u1ed1 ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n, s\u1ed1 th\u00f3c thu ho\u1ea1ch v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng l\u00ednh, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. M\u1ed7i s\u1edf 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 bi\u1ec1n binh, v\u1ee5 c\u00e0y c\u1ea5y h\u1ecdp l\u1ea1i c\u00f9ng l\u00e0m, vi\u1ec7c xong r\u00fat v\u1ec1, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 30 bi\u1ec1n binh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ru\u1ed9ng, ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u c\u00e0y, ch\u1ed1ng gi\u1eef th\u00fa r\u1eebng. \u0110\u1ebfn l\u00fac l\u00faa ch\u00edn, l\u1ea1i h\u1ecdp s\u1ee9c l\u1ea1i thu ho\u1ea1ch, vi\u1ec7c xong l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 15 l\u00ednh coi gi\u1eef \u0111i\u1ec1n kh\u00ed, th\u00f3c gi\u1ed1ng v\u00e0 ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u c\u00e0y, binh \u0111inh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i th\u00ec x\u00e9t c\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi r\u00fat v\u1ec1 th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXIX<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837].<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ti\u1ebft Thanh minh. Vua l\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, l\u00e0m l\u1ec5 xong \u0111i ch\u01a1i su\u1ed1i n\u00f3ng, \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf h\u00e0nh cung T\u1ea3 Tr\u1ea1ch (\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 th\u00f4n D\u01b0\u01a1ng H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1), th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f9ng bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ebfn t\u1ebf th\u1ea7n n\u00fai s\u00f4ng v\u00e0 th\u1ea7n su\u1ed1i n\u00f3ng. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem su\u1ed1i n\u00f3ng, b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc nghe n\u00f3i : nguy\u00ean T\u1ea3 Tr\u1ea1ch c\u00f3 su\u1ed1i n\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, ng\u1edd l\u00e0 \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u00f3 l\u01b0u ho\u00e0ng, cho n\u00ean kh\u00ed n\u00f3ng b\u1ed1c l\u00ean, sai kh\u00e1m \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng, nay m\u1edbi bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, k\u00eca nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111un l\u1eeda m\u00e0 n\u00f3ng, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t c\u1ea5u t\u1ea1o ra, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u1ea1, b\u00e8n sai quan Kinh do\u00e3n d\u1ef1ng bia \u1edf x\u1ee9 \u1ea5y. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, xe vua v\u1ec1 cung, gi\u00f3 n\u00fai th\u1ed5i m\u1ea1nh, thuy\u1ec1n vua \u0111i qua c\u00e1c gh\u1ec1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n th\u1ecfa, th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n h\u1ed9 d\u1eabn l\u00e0 l\u0169 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u m\u1ed9t th\u1ee9. Thuy\u1ec1n Thanh t\u01b0\u1edbc \u0111i sau, v\u00ec gi\u00f3 b\u1ecb l\u1eadt \u0111\u1ed5, mui thuy\u1ec1n b\u1ecb g\u00e3y h\u1ecfng, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef thuy\u1ec1n \u1ea5y b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i c\u00e1ch\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe n\u00f3i c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u0169ng c\u00f3 su\u1ed1i \u1ea5m, n\u00ean h\u1ecfi k\u1ef9 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1ch v\u1eadt\u201d. V\u1eady sai c\u00e1c quan t\u1ec9nh, \u1ee7y ng\u01b0\u1eddi \u0111i xem x\u00e9t su\u1ed1i \u1ea5y vu\u00f4ng hay tr\u00f2n, r\u1ed9ng hay h\u1eb9p, trong hay \u0111\u1ee5c, s\u00e2u hay n\u00f4ng, v\u1ecb n\u01b0\u1edbc t\u1ed1t hay x\u1ea5u, t\u00ednh n\u01b0\u1edbc l\u00e0nh hay \u0111\u1ed9c, c\u00f3 ch\u1eefa kh\u1ecfi b\u1ec7nh t\u1eadt g\u00ec kh\u00f4ng, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh bao nhi\u00eau d\u1eb7m, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f3 d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o, b\u00ean c\u00e1ch c\u00f3 c\u00e2y v\u00e0 \u0111\u00e1 nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0 kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, ghi r\u00f5 m\u00fac l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i \u1ea5y \u0111\u1ec7 l\u00ean tr\u00ecnh vua xem. (Qu\u1ea3ng Nam 5 s\u1edf : 1 \u1edf th\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc Nh\u00e2n, huy\u1ec7n Vinh H\u00f2a, 1 \u1edf x\u00e3 Ng\u1ecdc Nha, huy\u1ec7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng, 1 \u1edf x\u00e3 Gia C\u00e1t, 1 \u1edf x\u00e3 B\u00e0n Th\u1ea1ch, 1 \u1edf x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ebf S\u01a1n. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 3 s\u1edf : 1 \u1edf tr\u1ea1i M\u1ef9 Th\u1ecbnh, huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, 1 \u1edf th\u00f4n Th\u1ea1ch B\u00edch huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n, 1 \u1edf th\u00f4n Th\u1ea1ch Tr\u1ee5, huy\u1ec7n M\u1ed9 Hoa. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 5 s\u1edf, \u0111\u1ec1u \u1edf \u1ea5p H\u1ed9i V\u00e2n, huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n).<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng ch\u1ee9c Ph\u01b0\u1edbc long h\u1ea7u T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc long t\u1eed (cho c\u1ea5p chi\u1ebfu v\u0103n \u1ea5n \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n \u1ea5n b\u1ea1c, s\u00e1ch b\u1ea1c c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, do b\u1ed9 H\u00ecnh thu gi\u1eef). V\u0129nh \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1, \u0111i thuy\u1ec1n ri\u00eang ph\u1ea1m v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng vua \u0111i, \u0111\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1, qua tr\u01b0\u1edbc t\u00f4n l\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n bu\u00f4ng m\u00e1i ch\u00e8o \u0111\u00e1nh s\u00eanh, h\u00e1t x\u01b0\u1edbng \u1ea7m \u0129, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n cho l\u00e0 b\u1ea5t k\u00ednh, ch\u1ec9 t\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n xin ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : V\u0129nh kh\u00f4ng theo l\u1ec5 ph\u00e9p, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi gia ti\u00ean, l\u1ea1i ngh\u0129 Ph\u01b0\u1edbc long c\u00f4ng l\u00e0 th\u00e2n hu\u00e2n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. V\u0129nh l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu v\u00ec m\u1ed9t phen c\u00f3 l\u1ed7i, v\u1ed9i c\u00e1ch m\u1ea5t t\u01b0\u1edbc, l\u00f2ng tr\u1eabm c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a n\u1ee1, t\u1ea1m gia \u00e2n gi\u00e1ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbc t\u1eed, chi l\u01b0\u01a1ng ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, l\u1ed9t m\u1ea5t m\u0169 \u00e1o, kh\u00f4ng cho d\u1ef1 ban ch\u1ea7u m\u1eebng. L\u1ea1i ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u00ecnh, ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 C\u1ea9m y m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t vi\u00ean, d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n Ph\u01b0\u1edbc long c\u00f4ng tuy\u00ean Ch\u1ec9 thay l\u00e0m d\u1ea1y b\u1ea3o, \u0111\u00e1nh ngay 50 roi, cho v\u1ec1 nh\u00e0 c\u0169.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Thanh Hoa Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, m\u1eadt ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 Ng\u1ee5y trung \u0111\u1ed3n Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng M\u1eadt, Ng\u1ee5y qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Ph\u1ea1m C\u00f4ng Qu\u00e1n c\u00f9ng b\u00e8 l\u0169 h\u1eafn 7 t\u00ean. L\u1ea1i ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n, Ph\u1ea1m B\u1ea1ch Nh\u01b0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 l\u0169 T\u1ea3 \u0111\u1ed3n Lang V\u0103n Th\u00e1i, Ng\u1ee5y tham t\u00e1n T\u1ea1 V\u0103n Ninh 8 t\u00ean \u1edf \u0111\u1ed9ng L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n. Sau do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, H\u00e0 C\u00f4ng Kim v\u1eabn ng\u1ea7m h\u1ecdp tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf c\u00e1c ph\u1ea7n r\u1eebng th\u01b0\u1ee3ng du Tam L\u00f4, t\u1ee9c th\u00ec\u00a0 t\u1ec9nh \u1ee7y Ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111i ngay theo b\u1eaft, r\u1ed3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u00a0\u00c1i Ch\u1eed, l\u1ea1i qua ch\u00e2u Quan H\u00f3a, qua huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y v\u1ec1 An L\u1ea1c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n. Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ea1o N\u00f4ng C\u1ed1ng l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n ph\u00e1i L\u1ea1i m\u1ee5c ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Danh Ch\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1ch vi\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng V\u1ee5, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 Ng\u1ee5y h\u1eadu \u0111\u1ed3n L\u00ea Y\u00ean, U\u1ea9n l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u0111\u1ed1c th\u00fac b\u1ecdn Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111em c\u1ea3 c\u00e1c vi\u1ec7c t\u00e2u v\u00e0o. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n \u0111\u1ea1o L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n 100 quan ti\u1ec1n, qu\u00e2n \u0111\u1ea1o N\u00f4ng C\u1ed1ng 200 quan ti\u1ec1n, Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc cho ph\u1ee5c ch\u1ee9c cai \u0111\u1ed9i, theo qu\u00e2n th\u1ee9 sai ph\u00e1i. Chu\u1ea9n cho ph\u00e9p t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, duy \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 l\u0169 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, H\u00e0 C\u00f4ng Kim, Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam m\u1edbi ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, c\u00f2n c\u00e1c th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m, l\u1eadp t\u1ee9c l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, t\u00f2ng ph\u1ea1m ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, ho\u1eb7c ch\u00e9m ngay b\u00eau \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1ea3i \u0111i giam gi\u1eef, l\u1ea1i nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n. C\u00e1c the, l\u0129nh, g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n v\u00f3c qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111em \u0111i, kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng, ai b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, ho\u1eb7c l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng, cho \u0111em \u0111\u1ec3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Qu\u1ef3 Ch\u00e2u t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n, gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh gi\u1ebft \u0111i, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Chi\u1ebfn, quy\u1ec1n Bi\u1ec7n ph\u1ee7 v\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p, binh d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng chung 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng ph\u1eadn \u0111\u1ed3n b\u00e3i B\u1ea1ch C\u00e2u t\u1ec9nh Thanh Hoa c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra, quan t\u1ec9nh c\u00f9ng vi\u00ean coi gi\u1eef \u0111\u1ed3n, quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1ng c\u00e1ch. Vua d\u1ee5 sai ph\u00e1i th\u00eam thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i d\u00f2 b\u1eaft. \u0110\u1ed3n Ti\u1ebfn t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n tr\u00f3i thuy\u1ec1n bu\u00f4n m\u00e0 \u0103n c\u01b0\u1edbp h\u00e0ng h\u00f3a, Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ngh\u0129a \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo, gi\u1eb7c b\u00e8n ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u0111\u1ea5y tuy kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, nh\u01b0ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n, c\u0169ng c\u00f2n h\u01a1n \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u0103n c\u01b0\u1edbp no ch\u00e1n r\u1ed3i l\u1ea1i ch\u1ea1y xa, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng Quang Ngh\u0129a gia m\u1ed9t c\u1ea5p, qu\u00e2n d\u00e2n 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua cho \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 ph\u00e9p \u0111\u1ebfn Kinh, l\u1ea1i b\u1ed5 d\u1ee5ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c tri ph\u1ee7 3 ph\u1ee7 T\u00f2ng H\u00f3a, Th\u00f4ng H\u00f3a, Ph\u00fa B\u00ecnh t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. (N\u0103m tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t t\u00ean ph\u1ee7, cho vi\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7).<\/p>\n<p>L\u00e0m vi\u1ec7n L\u00fd thu\u1eadn \u1edf trong \u0111\u1ea1i n\u1ed9i.<\/p>\n<p>Cho vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t : t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c ng\u00e0y gi\u1ed7 c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ebf, h\u1eadu, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00e1i quan khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t l\u1ec5 nghi nh\u01b0 l\u1ec7 5 l\u1ec5 th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau in s\u00e1ch l\u1ecbch, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u00e0y n\u00ean c\u1ea5m h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, y\u1ebfn l\u1ea1c, m\u1eb7c c\u00e1c s\u1eafc \u0111\u1ecf, t\u00eda, \u0111\u1ec1u th\u00eam m\u1ed9t khuy\u00ean m\u1ef1c to \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea7u d\u00f2ng, nh\u1eefng ng\u00e0y n\u00ean c\u1ea5m x\u1eed vi\u1ec7c h\u00ecnh, s\u00e1t sinh, th\u00eam m\u1ed9t khuy\u00ean m\u1ef1c nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi xem, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y ban l\u1ecbch, t\u01b0 k\u00e8m cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p>V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1eedu \u1ed1m y\u1ebfu, nhu nh\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, gi\u00e1ng l\u00e0m h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, l\u1ea5y \u1ea5m t\u01b0\u1edbc Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a b\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea7u h\u1ea7u, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u l\u1ec7 kh\u00f4ng cai qu\u1ea3n qu\u00e2n, c\u1ea5p cho n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng. Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Vinh \u0111\u1ed5i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, nguy\u00ean V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 quy\u1ec1n bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa v\u1ec1 b\u1ed9 H\u1ed9 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu Du ch\u1ebft, cho V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh l\u00e0m L\u00e3nh binh t\u1ec9nh An Giang, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd [Hu\u1ef3nh V\u0103n Qu\u1edbi] l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 v\u1ec7 Long v\u00f5.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Chu\u1ea9n cho thu\u00ea b\u1eaft binh d\u00e2n 4.000 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (binh m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan, d\u00e2n 4 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 1 ph\u01b0\u01a1ng). Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed \u0111i tr\u00f4ng coi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, ty b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m, v\u1eeba 2 th\u00e1ng vi\u1ec7c xong, t\u1eeb \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn binh d\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t th\u1ee9, xem tu\u1ed3ng 3 ng\u00e0y. Ph\u00e1i ty thu\u1ed9c 2 b\u1ed9 L\u1ec5, C\u00f4ng, c\u00f9ng ty L\u00fd thi\u1ec7n \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>B\u1edd bi\u1ec3n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean y\u00ean l\u1eb7ng, cho r\u00fat l\u00ednh tu\u1ea7n bi\u1ec3n c\u1ee7a Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 c\u1ea3, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 c\u0169ng cho tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ee7 do\u00e3n, ph\u1ee7 th\u1eeba t\u00ecm c\u00e1ch tra b\u1eaft.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng ng\u1ee5y x\u01b0ng Ngh\u0129a Th\u1eafng l\u1eef, ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef t\u00ean l\u00e0 Mai (ng\u01b0\u1eddi t\u1ed5ng Th\u00f4ng N\u00f4ng huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m) t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111i theo t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 m\u01b0u toan qu\u1ea5y r\u1ed1i. S\u0129 sai b\u00e8 l\u0169 h\u1eafn l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Qu\u1ea7n \u0111i xua Th\u1ed5, N\u00f9ng 2 t\u1ed5ng Th\u00f4ng N\u00f4ng, H\u00e0 Qu\u1ea3ng v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh ph\u00e1 ph\u1ee7 l\u1ef5 H\u00f2a An, Tri ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n D\u0129nh c\u00f9ng gia quy\u1ebfn 5 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i. Th\u00ed sai Tri s\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy \u0110\u00e0m \u0111em d\u00e2n phu s\u1edf t\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean. Gi\u1eb7c l\u1ea1i tr\u00e0n xu\u1ed1ng 2 \u0111\u1ed3n Ph\u00f9 Tang, S\u00f3c Giang, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 th\u00ed sai t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 N\u00f4ng Thu\u1ea7n Trung, B\u1ebf Kim T\u00f2ng \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111\u1ee9a, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tan. Quan t\u1ec9nh l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u1ee7y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Cao h\u00f9ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, v\u00e0 t\u01b0 ngay cho c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e0 Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean theo \u0111\u1ecba gi\u1edbi ng\u0103n ch\u1eb7n.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Mai \u1edf Cao B\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 t\u00ecm b\u1eaft r\u1ea5t ng\u1eb7t, m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 cho tro t\u00e0n l\u1ea1i ch\u00e1y ; b\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i ngay, th\u00e2n \u0111\u1ed1c quan b\u1eaft gi\u1eb7c v\u00e0 tri\u1ec7u h\u1ecdp 3 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u0169, ra s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft. L\u1ea1i ph\u1ea3i nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. V\u00e0 2 t\u1ed5ng Th\u00f4ng N\u00f4ng, H\u00e0 Qu\u1ea3ng b\u1ecb l\u0169 gi\u1eb7c l\u1eeba d\u1ed7 \u0111em nhau \u0111i theo, ngu d\u1ea1i kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n n\u1eefa, n\u00ean b\u1ea3o ban b\u1ecdn ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a n\u1ee1 l\u00e0m t\u1ed9i, \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ea3m ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, sau n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c l\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111em \u0111\u1ed5ng l\u00fd ch\u00e9m ngay, t\u1ecf cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Huy \u0110\u00e0m, N\u00f4ng Thu\u1ea7n Trung, B\u1ebf Kim T\u00f2ng, \u0111\u1ec1u b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng khen, cho \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5. \u0110\u00e0m l\u1ea1i gia h\u00e0m Kinh l\u1ecbch, l\u0129nh Tri s\u1ef1, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan. Trung v\u00e0 T\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n phi long h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 \u0111\u1ed3ng, truy t\u1eb7ng Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n D\u0129nh l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t 100 quan.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, sai ngay Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Xu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i c\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u1ea1i ngh\u0129 m\u00ecnh c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u00eam h\u1ea1t, d\u00e2ng s\u1edb xin th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i t\u00f9y nghi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00e0 v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n. Vua y cho.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c h\u1ed9 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : Ty h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t ch\u1ecdn b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n quen bi\u1ebft m\u1edbi x\u1ee9ng ch\u1ee9c \u1ea5y, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111i \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u01a1 s\u00e0i, to\u00e0n do ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n, nay cho c\u1ee9 theo to\u00e0n s\u1ed5 chia l\u00e0m 5 ban, m\u1ed7i ban \u0111\u1eb7t hai h\u1ed9 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng, do l\u0169 qu\u1ea3n su\u1ea5t ch\u1ecdn b\u1ed5, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ban c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u01a1ng ban, h\u1ed9 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng \u1ee9ng tr\u1ef1c, \u0111em g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i luy\u1ec7n t\u1eadp, ph\u00e0m ph\u00e9p ch\u1ea7u h\u1ea7u \u0111i \u0111\u1ee9ng, cho \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00f5 ngh\u1ec7, c\u1ea7n ph\u1ea3i am hi\u1ec3u, ai kh\u00f4ng theo \u0111\u00fang th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00e2u xin khen th\u01b0\u1edfng cho nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m vi\u1ec7c trong ngo\u00e0i. D\u1ee5 r\u1eb1ng : ch\u00ednh th\u1ec3 l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u1ea1t, th\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng c\u00f4ng, ph\u1ea1t \u0111\u00e1ng t\u1ed9i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng ph\u1ea5n kh\u1edfi, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i bi\u1ebft r\u0103n ch\u1eeba, vi\u1ec7c th\u1ecbnh tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu, H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu kh\u00f4ng ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u1ea5y. Tr\u1eabm t\u1ef1 khi th\u00e2n coi ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng \u00e2n c\u1ea7n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, c\u1ed1t c\u1ea7m c\u1ea3 hai \u0111\u1ea7u, gi\u1eef theo l\u1ebd ph\u1ea3i, c\u00e2n nh\u1eafc cho th\u00edch \u0111\u00e1ng, duy t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i ph\u1ea1t, ho\u1eb7c do ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n x\u00e9t ra, ho\u1eb7c b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i h\u1eb7c t\u00e2u, li\u1ec1n theo nh\u1eb9 n\u1eb7ng, ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1ng ph\u1ea1t cho ch\u1eeba, th\u1ef1c \u0111\u00e3 chu \u0111\u00e1o. C\u00f2n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00ean th\u01b0\u1edfng, th\u00ec c\u00e1c quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ec9 s\u1ee3 cho l\u00e0 c\u1ea7u \u01a1n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u00e2u xin gi\u00fap cho, cho n\u00ean s\u1ed5 t\u00ean quan v\u0103n quan v\u00f5, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i gi\u00e1ng th\u00ec nhi\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gia c\u1ea5p k\u1ef7 th\u00ec \u00edt, nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ec7ch v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 c\u00f4ng b\u1eb1ng. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i c\u00e1c nha trong ngo\u00e0i l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c doanh t\u1ea1o, tu b\u1ed5 kh\u01a1i \u0111\u1eafp, h\u1ed9 gi\u1ea3i c\u00f9ng \u0111i tra kh\u00e1m, ki\u1ec3m so\u1ea1n, bi\u00ean ch\u00e9p, ngh\u0129 b\u00e0n, vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n phi\u1ec1n tr\u1ecdng, m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c thanh th\u1ecfa v\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c, ph\u00e1t vi\u1ec7c gian, y\u00ean d\u00e2n, c\u1ea5m thu\u1ed9c l\u1ea1i, cho \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng, th\u00ec do th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, c\u00f9ng nh\u00e2n vi\u00ean chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c, khai ra t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i r\u00f5 c\u00e1c ch\u1eef \u201cc\u00f3 n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng hay kh\u00f4ng do t\u1ef1 \u01a1n vua, ch\u1edd tr\u1eabm l\u01b0\u1ee3ng ban \u00e2n cho, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft khuy\u1ebfn kh\u00edch, m\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng, ch\u00ednh th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 s\u1ee9 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u00a0\u00c1i Ch\u1eed, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh gi\u1ebft \u0111i. Giai tr\u01b0\u1edbc mang theo gia quy\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb giam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng (Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa tr\u01b0\u1edbc) c\u1ed1 s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An (B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa tr\u01b0\u1edbc) \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9, sai c\u00f9ng th\u00e1m t\u1eed Vi V\u0103n \u00c1i d\u00f2 b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n, h\u1ecfi bi\u1ebft Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf n\u00fai s\u00e1ch B\u1ea5t C\u0103ng, s\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u1eadp b\u1eaft, Nho v\u1eeba ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1eeba ch\u1ea1y, ch\u00e9m tr\u00fang v\u00e0i nh\u00e1t, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. V\u00e0 n\u00f3i : Nay gi\u1eb7c tr\u1ed1n c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u00eau nghi\u00eam \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh \u0111i t\u00ecm b\u1eaft, c\u0169ng kh\u00f3 m\u1ed9t m\u1ebb l\u01b0\u1edbi v\u00e9t h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 tr\u1eddi n\u00f3ng, lam ch\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo gi\u1eb7c, c\u00f3 danh m\u1ee5c, nay bi\u1ebft ra th\u00fa, xin tha t\u1ed9i cho ch\u00fang, b\u1eaft ph\u1ea3i c\u00f9ng nhau d\u1eabn \u0111i b\u1eaft, ng\u00f5 h\u1ea7u d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, v\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u1ea3i giam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean can \u00e1n \u1ea5y l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u (\u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa tr\u01b0\u1edbc) n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, sai \u0111em gia nh\u00e2n th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m C\u00f4ng Nho l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1eaft s\u1ed1ng gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft, h\u1ebft ph\u00e9p tr\u1eebng tr\u1ecb, cho th\u1ecfa l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 60 bi\u1ec1n binh, \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u00f3n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp gi\u1ea3i. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 t\u1eeb Thanh Hoa \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u th\u00eam qu\u00e2n l\u00ednh, chi\u1ec3u \u0111\u1ecba h\u1ea1t lu\u00e2n l\u01b0u gi\u1ea3i \u0111i. B\u1ed1, \u00e1n ho\u1eb7c l\u00e3nh binh s\u1edf t\u1ea1i th\u00e2n \u0111i xem x\u00e9t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 s\u01a1 h\u1edf, cho ch\u00fang ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft ngon l\u00e0nh. Th\u00e1m t\u1eed Vi V\u0103n \u00c1i c\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ea1m vi\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho 300 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gi\u00e1ng sai y\u1ebft th\u1ecb, tuy tr\u00f3t \u0111i theo gi\u1eb7c, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i, th\u1ef1c l\u00f2ng theo h\u00e0ng \u0111\u1ec1u cho tha t\u1ed9i, nay l\u1ea1i d\u1ee5 r\u00f5 : n\u1ebfu t\u00f2ng ph\u1ea1m ra th\u00fa, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1nh th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m gi\u1ea3i l\u00ean, t\u1ee9c th\u00ec cho tha t\u1ed9i, y\u1ebfu ph\u1ea1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1nh th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan, c\u0169ng tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft, \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u1ec1u mong b\u1eaft gi\u1eb7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, kh\u00f4ng mang l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c n\u1eefa, c\u00f2n gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u1ee9 quan, qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang, ph\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c : Ng\u1ee5y th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110inh Kim B\u1ea3ng, th\u01b0\u1edfng 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 cho ch\u1ee9c h\u00e0m thi\u00ean h\u1ed9, ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Kim, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 400 quan ti\u1ec1n v\u00e0 trao cho ch\u1ee9c h\u00e0m b\u00e1 h\u1ed9, y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 L\u00ea Phi Th\u00e1i (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, ng\u1ee5y x\u01b0ng Ch\u00e1nh t\u1ed5ng qu\u1ea3n), Ph\u1ea1m Th\u00fac Hi\u1ec3n (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng L\u00f4 Th\u01b0\u1ee3ng, ng\u1ee5y x\u01b0ng H\u1ed5 d\u1ef1c ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u00e3nh), L\u00ea Phi \u1ea5t, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n, th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u 200 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u1ea3i giam l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u cho \u0111\u1ec1u tha ra ph\u00e1t \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9. V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc sau b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, ch\u1eb3ng qua 5, 7 \u0111\u1ee9a th\u00fa \u0111inh d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c, s\u1ea5n v\u00e0o v\u00e2y b\u1eaft, l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, xem t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, ch\u1eafc c\u0169ng ch\u1eb3ng phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn s\u1ee9c qu\u00e2n. Nay t\u00ednh \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay, \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ti\u1ebft L\u1eadp h\u1ea1, n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh, chia ph\u00e1i \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n, c\u00f2n th\u00ec ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, kh\u1ecfi ph\u1ea3i n\u00f3ng n\u1ef1c lam ch\u01b0\u1edbng l\u00e2u ng\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf S\u01a1n \u00c2m \u0111\u1ed1c binh d\u00f5ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o chia nhau \u0111i v\u00e2y b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 17 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c trai g\u00e1i gi\u00e0 tr\u1ebb h\u01a1n 270 ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng binh kh\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, duy \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o, d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u00e0 n\u00f3i : C\u00e1c th\u1ed5 ty theo qu\u00e2n \u0111i ch\u1eb7n b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f3 Qu\u00e1ch T\u1ef1 Ph\u00e1o b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft, Cao Vi\u1ebft X\u00e2m b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, xin l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi bi\u1ec1n binh, v\u00e0 nay h\u1ea1n g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u00e3 h\u1ebft, xin t\u1ea1m l\u01b0u b\u1ecdn ch\u00fang l\u1ec7 thu\u1ed9c theo \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, r\u1ea5t l\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5y th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 s\u00e0o huy\u1ec7n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ph\u00e1, gi\u1eb7c \u1ea5y t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3i ch\u1ebft, t\u1ea1m truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf tr\u00e1ch, ph\u1ea3i trong th\u00e1ng 3 n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c, ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, trong \u1ea5y c\u00f3 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u1ea7n (ng\u1ee5y x\u01b0ng \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn) l\u00e0 ch\u00e1u Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, c\u00f9ng em g\u00e1i v\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, cho \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m, c\u00f2n trai g\u00e1i h\u01a1n 270 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1ng v\u1ec1 Ninh B\u00ecnh, r\u1ed3i ph\u00e1i \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean tra x\u00e9t, ph\u00e0m v\u1ee3 con th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00ec giam c\u1ea5m, ng\u01b0\u1eddi \u1edf S\u01a1n \u00c2m th\u00ec ph\u00e2n ph\u00e1t cho x\u00e3 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh g\u1ea7n qu\u1ea3n th\u00fac, c\u00e1c \u0111\u00e0n b\u00e0, con g\u00e1i \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn th\u1ed5 ty l\u1ea1i th\u00eam cho m\u1ed9t h\u1ea1n, n\u1ebfu v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, l\u1eadp t\u1ee9c \u00e1p gi\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Qu\u00e1ch T\u1ef1 Ph\u00e1o cho th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Cao Vi\u1ebft X\u00e2m 5 l\u1ea1ng. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 tuy\u00ean b\u1ea3o cho c\u00e1c th\u1ed5 ty bi\u1ebft l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t, b\u1ecdn ch\u00fang tuy l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa, c\u00f3 bi\u1ebft v\u00ec n\u01b0\u1edbc h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u00ec \u0111\u00e3i ng\u1ed9 c\u0169ng nh\u01b0 quan trong tri\u1ec1u, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng c\u1ea3m kh\u00edch \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng nh\u1eefng chu\u1ed9c t\u1ed9i m\u00e0 th\u00f4i. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, trong qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 5 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u00e1o nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ecf gi\u1eb7c L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, cho c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a mang ngay c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, cho l\u00f2ng tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean r\u1ed3i sau l\u1ea1i \u0111\u1ec7 t\u1eadp v\u00e0ng trong gi\u1ea5y \u0111\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp s\u1edb th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh n\u00f3i : Vi\u1ec7c tuy\u1ec3n b\u1ed5 quan v\u0103n quan v\u00f5, sai ph\u00e1i bi\u1ec1n binh c\u00f9ng ph\u00f2ng ch\u1ebf, \u0111i\u1ec1u t\u1ec5 trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 kh\u00f4ng ? C\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebft y\u1ebft ki\u1ebfn nhau, c\u00f9ng v\u00e1i ch\u00e0o, tra trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, ch\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5, xin s\u1eafc xu\u1ed1ng ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t quan, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u00f3m \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u gi\u1eef m\u1ed9t vi\u1ec7c, ch\u1ee9c ch\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng chia \u0111\u1eb7t l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, ti\u1ebft m\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u1ec9nh gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ec3 quan tr\u1ecdng, t\u1ea5t ph\u1ea3i g\u00f3p \u00fd ki\u1ebfn c\u00f9ng b\u00e0n, m\u00e0 ph\u00e9p y\u1ebft ki\u1ebfn nhau c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 l\u1ec5 v\u0103n c\u00f9ng giao thi\u1ec7p, v\u1eady sai 6 b\u1ed9 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb, \u0111\u1ebfn l\u00fac t\u00e2u l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho sao l\u1ee5c ph\u00e1t giao c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t lu\u1eadt thi h\u00e0nh. \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 tuy\u1ec3n b\u1ed5 quan v\u0103n quan v\u00f5 : v\u0103n t\u1eeb huy\u1ec7n th\u1eeba tr\u1edf l\u00ean, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n ; v\u00f5 t\u1eeb \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n, nh\u01b0ng do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u, trong t\u1edd t\u00e2u n\u00f3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u. Th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, hai ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft v\u00e0 tri b\u1ea1, th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1, do c\u00e1c nha l\u1ef1a ch\u1ecdn, b\u1ea9m tr\u00ecnh \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec1 b\u1ed5. C\u00f2n vi\u1ec7c thu\u1ed9c vi\u1ec7c qu\u00e2n, nh\u01b0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra, ho\u1eb7c h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh t\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u00f9ng vi\u1ec7c sang h\u1ed9 \u0111\u00ea, \u0111\u1ea1i h\u1ea1n, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111i\u00eau h\u00e1o, c\u1ea7n ph\u1ea3i ng\u0103n ng\u1eeba c\u1ee9u ch\u1eefa, th\u00ec \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n, c\u0169ng do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 chuy\u00ean l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, c\u0169ng n\u00f3i r\u00f5 \u1edf trong t\u1eadp t\u00e2u \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. N\u1ebfu th\u01b0\u1ee3ng ty \u1ee9c ch\u1ebf th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1edd phong k\u00edn \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng. C\u00f2n vi\u1ec7c ch\u1ec9 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, sai ph\u00e1i bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, l\u00e3nh binh ph\u00e2n ph\u00e1i, b\u1ed1, \u00e1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ef1 b\u00e0n. N\u1ebfu b\u1ed1, \u00e1n l\u00e0m vi\u1ec7c quan ph\u1ea3i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh, ch\u1ec9 b\u1ea9m \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 chi\u1ec3u theo l\u00e0m vi\u1ec7c. H\u1ed9i ngh\u1ecb \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ng\u1ed3i m\u00e9 tr\u00ean b\u00ean t\u1ea3, tu\u1ea7n ph\u1ee7 ng\u1ed3i m\u00e9 d\u01b0\u1edbi b\u00ean h\u1eefu, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean th\u00ec ng\u1ed3i gi\u1eefa chi\u1ebfu, gian b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu b\u1ed1, \u00e1n, gian b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh, t\u1ec9nh n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu \u1edf gian gi\u1eefa, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ng\u1ed3i. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1, \u00e1n m\u1edbi \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, d\u00f9ng \u00e1o th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn s\u00e2n dinh ch\u00e0o \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e1i 3 v\u00e1i, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u0111\u00e1p l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e1i, \u0111\u1ebfn l\u00fac t\u1eeb bi\u1ec7t ra v\u1ec1, v\u00e1i m\u1ed9t v\u00e1i, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 v\u00e1i \u0111\u00e1p l\u1ea1i. L\u00fac h\u1ed9i ngh\u1ecb g\u1eb7p th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t v\u00e1i, \u0111\u00e1p l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e1i. L\u00e3nh binh m\u1edbi \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, v\u00e1i 3 v\u00e1i, l\u00fac h\u1ed9i ngh\u1ecb g\u1eb7p th\u01b0\u1eddng, v\u00e1i m\u1ed9t v\u00e1i, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 ch\u1ec9 \u1edf ch\u1ed7 ng\u1ed3i ch\u1eafp tay v\u00e1i m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ed1 ch\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng v\u1edbi l\u00e3nh binh y\u1ebft ki\u1ebfn nhau, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ngang h\u00e0ng ti\u1ebfp nhau, v\u00e1i m\u1ed9t v\u00e1i, \u0111\u00e1p l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e1i. L\u00e3nh binh y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u v\u00e1i 3 v\u00e1i, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u00e1p l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e1i, b\u1ed1 ch\u00ednh \u0111\u00e1p l\u1ea1i 2 v\u00e1i. \u00e1n s\u00e1t y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, v\u00e1i 2 v\u00e1i, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u00e1p l\u1ea1i 1 v\u00e1i. B\u1ed1, \u00e1n y\u1ebft ki\u1ebfn nhau, v\u00e1i m\u1ed9t v\u00e1i, \u0111\u00e1p l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e1i. Ph\u00e0m vi\u00ean n\u00e0o l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c l\u00e0 th\u1ef1 l\u00fd, h\u1ed9 l\u00fd \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo h\u00e0m c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, tr\u1ed9m c\u1eafp d\u1eb9p h\u1ebft, ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng trong l\u00e0ng \u0111\u1ec1u y\u00ean, \u1edf nha kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n, vi\u1ec7c h\u00ecnh ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec7 An nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ec9nh to, tuy phong t\u1ee5c, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111i\u00eau b\u1ea1c, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng c\u0169ng nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c xong xu\u00f4i, gi\u1ea3m \u00edt, r\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u1ec5, t\u1eeb khi b\u1ed5 d\u1ee5ng Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, ch\u01b0a qua v\u00e0i n\u0103m, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 ng\u1ee5c b\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y, kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1eebng cho ng\u01b0\u01a1i, c\u0169ng r\u1ea5t m\u1eebng cho d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft c\u00f3 qu\u1ea3 th\u1ef1c kh\u00f4ng, v\u1eady sai quy\u1ec1n L\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n x\u00e9t r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean\u201d. L\u0169 \u0110i\u1ec3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u1ea3i giam kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, \u00e1n c\u0169 \u0111\u00e3 xong c\u1ea3, so v\u1edbi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ef1c l\u00e0 gi\u1ea3m \u00edt, c\u0169ng nh\u1edd d\u00e2n thu\u1ea7n t\u1ee5c t\u1ed1t, cho n\u00ean vi\u1ec7c ki\u1ec7n c\u00e1o kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, ch\u01b0a ch\u1eafc to\u00e0n l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh, bi\u1ebft khi\u1ebfn cho nh\u00e0 giam kh\u00f4ng \u1ee9 \u0111\u1ecdng, \u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, ch\u1ea3 ph\u1ea3i c\u00f4ng l\u00e0 g\u00ec, b\u00e8n gi\u00e1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho Dao gia 2 c\u1ea5p, 3 t\u1ea5m sa, kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 1 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Sai b\u1ed9 L\u1ea1i sao l\u1ee5c d\u1ee5 \u1ea5y ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh, cho bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh n\u00f3i : \u201cX\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed5 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u0103m ngo\u00e1i c\u1ee7a h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi 60, 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean c\u00f2n \u0111\u1ec3 v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00e1ng, c\u1ed9ng h\u01a1n 420 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecfi \u0111\u1ebfn quan t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng n\u00f3i r\u1eb1ng : d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y t\u1ef1 l\u00fac g\u1eb7p bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u0111\u1ebfn nay, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf s\u1ea3n nghi\u1ec7p l\u01b0u t\u00e1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m m\u00e0 ch\u1ebft, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft \u1edf trong th\u00e0nh, ho\u1eb7c b\u1ecb quan qu\u00e2n gi\u1ebft ch\u1ebft, x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ea9m t\u1ec9nh, quan tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, kh\u00f4ng c\u00f3 r\u00fat \u0111i, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, tuy c\u00f3 \u0111\u1ebfn k\u00eau, tuy\u1ec3n quan c\u0169ng chi\u1ec3u l\u1ec7 l\u1ea5y v\u1eafng m\u1eb7t bi\u00ean v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00e1ng, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n h\u1ebft \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u1eeb, l\u1ea1i b\u1eaft ph\u1ea3i t\u0103ng t\u1ee5c \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, th\u00e0nh ra con s\u1ed1 \u1edf trong s\u1ed5 t\u0103ng h\u00e3o, m\u00e0 d\u00e2n sau khi chi\u1ebfn tranh c\u00e0ng kh\u1ed5. L\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c tra b\u1eaft k\u1ebb theo gi\u1eb7c v\u1ec1 h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.360 t\u00ean, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp \u0111i theo, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u00ean c\u00f9ng qu\u00ea qu\u00e1n, ch\u01b0a th\u1ec3 m\u1ed9t l\u00fac x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i theo gi\u1ea5y t\u1edd b\u1eaft c\u1ea3, cho n\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u1ea3 \u00a0th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea3i li\u00ean can, ch\u1ea1y tan nh\u01b0 chim c\u00e1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd xa s\u1ee3 ho\u1eb7c v\u1ea1 l\u00e2y, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi nghi ng\u1edd c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng s\u1ee3, cho n\u00ean d\u00e2n b\u1ecf l\u00e0ng c\u00e0ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 l\u00ednh b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o c\u00e0ng kh\u00f3. L\u1ea1i nghe g\u1ea7n \u0111\u00e2y k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn x\u1eed t\u1eed, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, cho \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u1eefng l\u0169 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00e1c, m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Phi\u00ean An \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 \u1ea5y g\u00e2y n\u00ean h\u1ecda lo\u1ea1n. Nay th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, ngo\u00e0i c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam d\u00f2m ch\u1ed7 h\u1edf m\u00e0 qu\u1ea5y r\u1ed1i, trong c\u00f3 L\u1ea1p man ch\u01b0a h\u1eb3n cam l\u00f2ng th\u1ea7n ph\u1ee5c, m\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1ecdn \u1ea5y \u1edf l\u1eabn d\u01b0\u1edbi c\u1ea1nh n\u00e1ch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, c\u00e1c n\u01a1i b\u1edd c\u00f5i ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh \u1ee9ng, l\u1ea1i l\u00e0 d\u00e2n binh 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u1edd v\u1ef1c, l\u00fac ho\u00e3n c\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 c\u1eady, b\u1ec1 t\u00f4i ngu t\u1ed1i r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng 6 t\u1ec9nh \u0111\u00e3 an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, d\u00e2n \u0111\u1ec1u th\u00edch vi\u1ec7c ngh\u0129a bi\u1ebft l\u1ebd ph\u1ea3i, \u0111\u00e1ng cho g\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, th\u1ea7n d\u00e2n c\u0169 c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 qu\u00ean vua c\u0169 m\u00e0 th\u1edd vua ta r\u1ed3i, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam s\u1ee3 th\u1ebf m\u1ea1nh c\u1ee7a ta, tr\u0103m \u0111\u1eddi kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00f2m ng\u00f3 b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a ta, l\u00e0m ra l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1ebf, kh\u00f4ng bi\u1ebft lo xa tr\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, xin nh\u00e0 vua l\u01b0u t\u00e2m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t m\u1eb7t, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00ean nghe, n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ed5 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i gi\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00e1ng, \u0111\u00e3 s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t s\u1ed5 cho mi\u1ec5n tr\u1eeb. Vi\u1ec7c \u00e1n gi\u1eb7c tra b\u1eaft, c\u0169ng giao n\u1ed9p cho 6 b\u1ed9 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n nh\u01b0 t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, cho l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng lo, th\u1ebf th\u00ec ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t b\u1ec1, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hai b\u1ec1, k\u00eca nh\u01b0 t\u1ed9i t\u00f9 can \u00e1n, t\u1ed9i ph\u1ea1m nguy\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ebfn x\u1eed t\u1eed, ch\u00ednh n\u00ean \u0111em ra c\u00e1c bi\u00ean gi\u1edbi xa \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng ma qu\u1ef7, n\u1ebfu kh\u00f4ng an tr\u00ed \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ec3 v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c ph\u00e1t ra \u1edf Phi\u00ean An, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf h\u00e8n k\u00e9m, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean tham t\u00e0n, th\u00ec m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a t\u1ed9i t\u00f9, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c l\u1edbn, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i qu\u00e1 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn c\u00e2u ch\u1ea5p nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 canh n\u00f3ng m\u00e0 th\u1ed5i c\u1ea3 d\u01b0a \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i lo xa ngh\u0129 l\u1ea1i, theo l\u1ebd c\u1ed1 nhi\u00ean ph\u1ea3i th\u1ebf, nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c \u1edf vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, n\u1ebfu ch\u1ec9 lo ri\u00eang t\u00ednh qu\u00e1, \u0111i, r\u00fat l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. K\u00eca nh\u01b0 Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a ta, th\u00ec n\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch khuy\u00ean b\u1ea3o, khi\u1ebfn cho ch\u00fang gi\u00e0u m\u00e0 bi\u1ebft l\u1ec5 ph\u00e9p m\u1edbi ph\u1ea3i, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed5 cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tr\u00f4ng c\u1eady ? Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb c\u1ee7a ta, th\u00ec n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ec3 v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n, khi\u1ebfn cho ch\u00fang s\u1ee3 uy m\u00e0 nh\u1edb \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c m\u1edbi ph\u1ea3i, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed5 cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin ? Vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng c\u1ee7a ta c\u00f3 c\u00e1i th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 gi\u1eb7c m\u1ea1nh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 h\u1edf \u0111\u00e1ng d\u00f2m, hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 gi\u1eb7c hung \u00e1c m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n m\u1ea1nh hay y\u1ebfu h\u00e1 th\u00e8m t\u00ednh \u0111\u00e2u ? T\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u1eb7t ra l\u1eddi n\u00f3i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi qu\u00e1 kh\u00edch, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u n\u00ean l\u1ea5y th\u00ec l\u1ea5y, v\u1ec1 v\u0103n t\u1ef1, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1eaft khe khi\u1ec3n tr\u00e1ch, v\u00e0 c\u1ea3 t\u1edd t\u00e2u, h\u00ecnh nh\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc m\u01b0u t\u00ednh m\u00e0 x\u00e9t \u0111\u1ebfn \u00fd n\u00f3i, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u1ea5y ph\u1eadn s\u1ef1 b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00e0m lo, cho n\u00ean k\u1ec3 h\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111i\u00eau t\u1ec7 \u1edf Nam K\u1ef3, d\u1ef1 l\u00e0m \u0111\u1ecba v\u1ecb c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1eabm \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn b\u1ed5, th\u00e2n nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, n\u00ean v\u1ed7 nu\u00f4i c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, mong cho vi\u1ec7c l\u1edbn binh d\u00e2n, ng\u00e0y th\u00eam ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y d\u00e2n \u1ed1m \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ec3 vin c\u1edb.<\/p>\n<p>R\u1ed3i cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111em s\u1ed5 tuy\u1ec3n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16, so v\u1edbi kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi 60, 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean c\u00f2n \u1edf ng\u1ea1ch tr\u00e1ng th\u00ec cho theo th\u1ef1c \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng mi\u1ec5n tr\u1eeb binh dao thu\u1ebf th\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0m danh s\u00e1ch, do b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u0103n ki\u1ec7n l\u01b0u chi\u1ec3u. Trong s\u1ed5 gi\u1eb7c h\u01a1n 4.050 t\u00ean cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u1ee9 \u0111\u00edch th\u00e2n ch\u00e1nh th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c m\u00e0 tra b\u1eaft. C\u00f2n th\u00e2n thu\u1ed9c ch\u00fang, c\u00f9ng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, binh \u0111inh nh\u1ecf m\u1ecdn v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n, \u0111\u1ec1u tha kh\u00f4ng b\u1eaft.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m ng\u00e0y 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 ng\u00e0y gi\u1ed7 c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ebf h\u1eadu, b\u00e0y \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3 th\u1edd th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5, v\u0103n t\u1ebf nghi ti\u1ebft th\u00ec qu\u1ea3n quan Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, l\u1ec5 ph\u1ea9m x\u00f4i, l\u1ee3n th\u00ec qu\u1ea3n quan Quang l\u1ed9c t\u1ef1 d\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc th\u00e2n \u0111\u1ebfn coi x\u00e9t. \u0110\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5, qu\u1ea3n quan th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ph\u1ea3i k\u00ednh ch\u1edd l\u00e0m l\u1ec5. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, m\u1edbi ph\u00e1i \u0111\u1ebfn lang trung, vi\u00ean ngo\u1ea1i. C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, S\u00f3c v\u1ecdng \u0111\u1ec1u do lang trung vi\u00ean ngo\u1ea1i \u1edf b\u1ed9 t\u1ef1 xem x\u00e9t l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i s\u1eafc t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, khi vua c\u00f3 \u0111i ch\u01a1i, g\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, c\u1ea5m m\u1eb7c s\u1eafc \u0111\u1ecf s\u1eafc t\u00eda, th\u00ec t\u00e0n l\u1ecdng \u0111i t\u00f9y gi\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t n\u1eefa, qu\u00e2n C\u1ea9m y, H\u1ed9 v\u1ec7 \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c s\u1eafc \u0111\u1ecf.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ban l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>(L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c ty c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c ng\u1ea1ch chia l\u00e0m 3 ban, ng\u01b0\u1eddi ban \u1ee9ng tr\u1ef1c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i 2 ty t\u1ea3 th\u1eeba h\u1eefu th\u1eeba \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch 2 ty b\u1ed1 \u00e1n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1ec9nh l\u1edbn nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y ; t\u1ec9nh v\u1eeba nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 2 ban, ng\u01b0\u1eddi ban \u1ee9ng tr\u1ef1c, th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1ec9nh nh\u1ecf nh\u01b0 Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Cao B\u1eb1ng c\u0169ng chia l\u00e0m 2 ban, ng\u01b0\u1eddi ban \u1ee9ng tr\u1ef1c th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, duy ty An Bi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y 20 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf Kinh tr\u00edch b\u1ed5 \u0111i, v\u1eabn y nh\u01b0 c\u0169, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>Vua cho Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1ee3ng T\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5 ; Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, th\u1ea5y n\u1ec1n m\u00f3ng c\u1ed9t r\u01b0\u1eddng t\u1ec1 ch\u1ec9nh, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m tu \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ee3 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, vua r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Th\u00fay Hoa \u0111\u00f3ng \u1edf h\u00e0nh cung, th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf th\u1ea7n 2 n\u00fai Th\u00fay Hoa, Linh Th\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua r\u01b0\u1edbc t\u1eeb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u00f9a Th\u00e1nh Duy\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh chuy\u00ean x\u00e2y ch\u00f9a th\u00e1p 400 quan ti\u1ec1n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u00fai n\u00e0y l\u00e0 danh nham Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecba, x\u01b0a \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u00e3 d\u1ef1ng ch\u00f9a \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec3 l\u01b0u truy\u1ec1n danh th\u1eafng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y g\u1eb7p ph\u1ea3i binh h\u1ecfa, b\u1ed7ng \u0111\u1ebfn \u0111i\u00eau t\u00e0n, n\u0103m v\u1eeba qua tr\u1eabm nh\u00e2n l\u00fac r\u1ed7i \u0111i tu\u1ea7n, ch\u1ec9 ngh\u0129 l\u00e0m t\u1ed1t \u0111\u1eb9p th\u00eam, l\u00e0m t\u00f2a ch\u00f9a l\u1edbn, s\u1eafc t\u01b0\u1eddng trang nghi\u00eam, nay \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng, th\u00e1nh t\u1eeb vui v\u1ebb, tr\u1eabm k\u00ednh d\u00e2ng t\u1eeb ch\u1ec9, th\u01b0\u1edfng cho ch\u00f9a \u1ea5y 1.000 quan ti\u1ec1n, c\u00f2n n\u00fai Linh Th\u00e1i tuy ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, nh\u01b0ng th\u00e1p c\u1ed5 Chi\u00eam Th\u00e0nh, t\u1eebng \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u giao cho Kinh do\u00e3n ph\u1ee5ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 cung \u0111\u00e8n h\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m. L\u1ea1i tha hai ph\u1ea7n n\u0103m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho 4 x\u00e3 th\u00f4n (H\u00e0 Trung, \u0110\u00f4ng An, Vinh H\u00f2a, Mi\u00eau Nha) \u1edf g\u1ea7n n\u00fai Th\u00fay Hoa (\u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111\u00e3 tha 5 th\u00e0nh)\u201d. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, vua v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i ch\u00f9a Ph\u01b0\u1edbc H\u1ea3i x\u00e3 H\u1ea3i Ch\u00e2u, ch\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u00f3 bia \u0111\u00e1 kh\u1eafc huy hi\u1ec7u Hi\u1ebfn t\u00f4ng Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Chu\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu<\/a>], quanh n\u0103m th\u1edd c\u00fang, vua cho l\u00e0 khinh th\u01b0\u1eddng, sai quan t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o, cho th\u1ee3 \u0111\u1ee5c b\u1ecf ch\u1eef, \u0111em \u0111\u00e1 bia \u1ea5y ch\u00f4n ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t s\u1ea1ch sau ch\u00f9a.<\/p>\n<p>C\u1ea5p ki\u1ec1m \u1ea5n ng\u00e0 cho 2 \u0111\u1ea1o L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb, Binh b\u1ecb th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 1 c\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t, mu\u1ed1n khi\u1ebfn d\u00e2n phi\u00ean s\u1edbm nhi\u1ec5m phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u1ec1u th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c h\u00f3a nh\u00e0 vua, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i m\u00ecnh \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng g\u00e1nh n\u1eb7ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd, ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean \u0111\u00e3 vui theo gi\u00e1o h\u00f3a ch\u01b0a ? T\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ebf n\u00e0o ? X\u00e9t xem s\u00fac man c\u00e1c ph\u1ee7, \u0111\u00e3 n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t danh hi\u1ec7u x\u00e3 th\u00f4n ? C\u00f9ng c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c, vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh m\u00e0 l\u00f2ng d\u00e2n phi\u00ean \u0111\u1ec1u th\u1ecfa thu\u1eadn, n\u00ean c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, vi\u1ec7c n\u00e0o c\u00f2n quen t\u1ee5c c\u0169 ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111\u1ed5i ngay, kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec t\u1ea1m \u0111\u1ec3 theo c\u0169, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o y\u00ean \u1ee7i d\u1ea1y d\u1ed7, khi\u1ebfn cho ch\u00fang ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ea3m h\u00f3a m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft, m\u1edbi l\u00e0 c\u00e1ch t\u1ed1t d\u00f9ng th\u00f3i Kinh bi\u1ebfn h\u00f3a th\u00f3i man r\u1ee3, n\u00ean kh\u00e9o x\u00e9t m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n sai d\u1ecbch cho t\u1eeb \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i ng\u0169 v\u1ec7 v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1ea5y, \u00f4ng cha h\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, l\u00fac m\u1edf n\u01b0\u1edbc, theo h\u1ea7u b\u00ean ng\u1ef1a, d\u1ef1 c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t ch\u00fat, \u0111\u1ec1u \u1edf v\u00e0o l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n tr\u1eeb, ch\u1ed7 \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00f4ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng, n\u0103m ngo\u00e1i l\u1ea1i tuy\u1ec3n Kinh binh, \u0111em d\u1ed3n b\u1ed5 c\u1ea3, vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 Ch\u1ec9 vua kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i m\u1ed9t lo\u1ea1t nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ec7 C\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n Nam K\u1ef3 \u0111i bu\u00f4n \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, Gia Long n\u0103m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i bu\u00f4n \u1edf Nam Vang chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng, theo h\u1ea1ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf (h\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i th\u1ee9 ti\u1ec1n thu\u1ebf 210 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 140 quan, h\u1ea1ng ba 70 quan), kh\u00f4ng l\u1ea5y th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c b\u1ec1 ngang l\u00f2ng thuy\u1ec1n l\u00e0m chu\u1ea9n, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n d\u00f9ng tre k\u1ebft b\u00e8 b\u00ean thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u00e0ng, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1n l\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n xin sai quan s\u1edf t\u1ea1i kh\u00e1m \u0111o th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c b\u1ec1 ngang l\u00f2ng thuy\u1ec1n trong h\u1ea1t, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, n\u1ed9p t\u1ea1i s\u1edf T\u00e0o ch\u00ednh, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i thu\u1ebf thuy\u1ec1n (h\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i th\u1ee9 ti\u1ec1n thu\u1ebf 200 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 150 quan, h\u1ea1ng ba 100 quan).<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ec1u do quan s\u1edf t\u1ea1i thu thu\u1ebf, nay th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u, n\u00ean d\u00f9ng mu\u1ed1i v\u00e0 ti\u1ec1n g\u1ea1o cho ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Xin ph\u00e0m thuy\u1ec1n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, thuy\u1ec1n \u1ea5y l\u00e0 h\u1ea1ng n\u00e0o, c\u00f9ng s\u1ed1 mu\u1ed1i g\u1ea1o ch\u1edf trong thuy\u1ec1n, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00ea gi\u1ea5y n\u00f3i r\u00f5, khi \u0111\u1ebfn th\u00e0nh x\u00e9t th\u1ef1c, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi h\u00e0ng h\u00f3a, theo gi\u00e1 kh\u1ea5u tr\u1eeb ti\u1ec1n thu\u1ebf (g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 1 quan ti\u1ec1n, mu\u1ed1i 1 ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 3 quan ti\u1ec1n), n\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec chi\u1ec3u thu b\u1eb1ng ti\u1ec1n cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec mua h\u1ebft c\u1ea3 m\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n theo gi\u00e1. C\u00f2n nh\u01b0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a th\u00e0nh h\u1ea1t \u0111i bu\u00f4n \u1edf 6 t\u1ec9nh, th\u00ec c\u0169ng chi\u1ec3u theo l\u1ec7 n\u00e0y thu ti\u1ec1n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng thuy\u1ec1n nguy\u00ean \u0111i bu\u00f4n \u1edf 6 t\u1ec9nh (th\u00e2n thuy\u1ec1n ng\u1eafn k\u00e9m kh\u00f4ng s\u00e2u r\u1ed9ng nh\u01b0 thuy\u1ec1n \u0111i bu\u00f4n Tr\u1ea5n T\u00e2y), n\u1ebfu c\u00f3 \u0111em h\u00e0ng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00eam (b\u1ec1 ngang l\u00f2ng thuy\u1ec1n 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i th\u1ee9 ti\u1ec1n thu\u1ebf quan 5 quan, 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean th\u00ec 3 quan, \u0111\u1ec1u thu g\u1ea5p \u0111\u00f4i, 4 th\u01b0\u1edbc 8, 9 t\u1ea5c tr\u1edf xu\u1ed1ng, ti\u1ec1n thu\u1ebf 1 quan 5 ti\u1ec1n, th\u00ec thu g\u1ea5p r\u01b0\u1ee1i). Thuy\u1ec1n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean ch\u1edf t\u1ea1p h\u00f3a \u0111i bu\u00f4n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo nh\u01b0 l\u1ec7 (thuy\u1ec1n b\u00e8 ngang l\u00f2ng thuy\u1ec1n 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean ti\u1ec1n thu\u1ebf 7 quan, 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean ti\u1ec1n thu\u1ebf 6 quan, 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean ti\u1ec1n thu\u1ebf 5 quan), n\u1ebfu ch\u1edf mu\u1ed1i, g\u1ea1o, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00e0m \u0111\u1ed3n Thu B\u1ed3n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, nguy\u00ean Thu B\u1ed3n l\u00e0 n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t qu\u1ebf, kh\u00e1ch bu\u00f4n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp h\u1ecdp, bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi man, b\u1ecdn \u00e1c man gi\u00e1n ho\u1eb7c l\u1ebbn xu\u1ed1ng qu\u1ea5y r\u1ed1i. Vua chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh t\u00ecm ch\u1ed7 l\u00e0m 1 \u0111\u1ed3n nh\u1ecf \u1edf \u0111\u1ed3n nguy\u00ean \u1ea5y, ph\u00e1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 30 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>S\u01a1n man t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ea1i h\u1ecdp b\u1ecdn h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ea7m \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed3n, quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi Man b\u1ecb s\u00fang b\u1eafn ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, c\u00f5ng d\u1eaft nhau ch\u1ea1y tan, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : Gi\u1ed1ng Man l\u1ea1o ho\u1ea3ng h\u1ed1t b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 gia \u00e2n kho\u1ea3n \u0111\u00e3i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c bu\u00f4n b\u00e1n, th\u1ebf m\u00e0 v\u00f4 c\u1ed1 g\u00e2y ra vi\u1ec7c, m\u01b0u \u0111\u1ed3 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, v\u1ea3 l\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a nh\u00e0 vua, \u0111\u1ed1i v\u1edbi di \u0111\u1ecbch, ch\u00fang \u0111\u1ebfn th\u00ec ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u00fang \u0111i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i, n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111i d\u00f2 x\u00e9t xa \u0111\u1ec3 r\u00ecnh, n\u1ebfu ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00f3n ch\u1eb7n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1nh cho m\u1ed9t tr\u1eadn r\u1ea5t d\u1eef, khi\u1ebfn cho ch\u00fang s\u1ee3 oai m\u00e3i, m\u1edbi kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m lo \u1edf bi\u00ean th\u00f9y. K\u1ec3 th\u00ec \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u1eaft s\u1ed1ng, m\u1edbi l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1ef1c, n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed1i tr\u1eadn b\u1eafn ra, tuy gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ch\u00fang v\u1eabn c\u00f2n mang v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tr\u1ed1n, v\u00e1c th\u00e2y nhau m\u00e0 ch\u1ea1y, th\u00ec c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 su\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn s\u01a1n man kia ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ean n\u1ecf, so v\u1edbi s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may, n\u00ean s\u1ee9c cho qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, t\u1eadp quen c\u00e1ch m\u1edf \u0111\u00f3ng b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn khi ra tr\u1eadn t\u1ea5t gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh\u00a0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n C\u1ea3i (ng\u1ee5y x\u01b0ng Th\u1ed1ng l\u00e3nh 2 \u0111\u1ea1o t\u00e2y b\u1eafc) \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Vua th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111i d\u00f2 xem th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, qua \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Tam K\u1ef3, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c man Lao T\u00e0o, so v\u1edbi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111i xa h\u01a1n 4 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 \u0111em \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean. Vua khen t\u1ed1t, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng binh \u0111inh \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Khi tr\u01b0\u1edbc Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean nghe bi\u1ebft T\u1ea5t T\u1ea1i \u1ea9n n\u00fap \u1edf s\u01a1n ph\u1eadn x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng L\u0169ng \u0111\u1ea5t Thung Th\u0103ng (ti\u1ebfp gi\u00e1p S\u01a1n \u00c2m) b\u00e0n v\u1edbi H\u1ed9 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, chia ph\u00e1i qu\u00e2n ch\u1eb7n ph\u1ee5c, thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Trung l\u00e0 l\u00ednh v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0u, Ng\u00f4 V\u0103n Ho\u00e0ng v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fac, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u1ec9, c\u00f9ng \u0111\u1ebfn b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9, qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111i kh\u1eafp n\u00fai t\u00ecm b\u1eaft, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 7 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn C\u1ef1 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ra d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0u, Ng\u00f4 V\u0103n Ho\u00e0ng \u0111\u1ec1u b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n ; Nguy\u1ec5n T\u00fac gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u1ec9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 2 th\u1ee9 ; Tr\u1ea7n V\u0103n Trung tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u ; T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p. L\u0169 \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c giao c\u1ea3 cho t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i tuy l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00fang xu\u1ea5t \u0111\u1ea7u, kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, kinh l\u01b0\u1ee3c, tham t\u00e1n c\u1ea7n kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y c\u1edb cho l\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i l\u00e0 xong vi\u1ec7c. N\u00ean th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, c\u00f9ng Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 m\u1ed9t d\u1ea3i S\u01a1n \u00c2m, cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, tuy th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f9ng, v\u1eabn c\u00f2n b\u1eafn s\u00fang ch\u1ed1ng quan qu\u00e2n, \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u1ec9 th\u1ef1c ch\u1ed7 k\u1ebb th\u1ee7 ngh\u1ecbch \u1ea9n tr\u1ed1n, \u0111\u1ed9c \u00e1c, ngu t\u1ed1i, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean x\u00e9t nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t, n\u1ebfu x\u00e9t ra nh\u1eefng \u0111\u1ee9a t\u1ed9i t\u00ecnh xem ra n\u1eb7ng, cho \u0111em ch\u00e9m ngay, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n \u00c2m c\u00f9ng c\u00e1c x\u00e3 : Tr\u01b0\u01a1ng M\u00f4n, H\u01b0ng Thi, B\u00ecnh Hi\u1ec3m g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u x\u00edch kh\u00f3a giam l\u1ea1i, ch\u1edb v\u1ed9i chia \u0111\u01b0a b\u1ea3o qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u1ed1m l\u00e2u ch\u01b0a kh\u1ecfi, vua cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u1edf ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Cho B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c.<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh gi\u1ea3i ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9. Khoa Minh tr\u01b0\u1edbc theo xe vua \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Th\u00fay Hoa. Vua ngo\u1ea3nh l\u1ea1i h\u1ecfi, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1eb7t, h\u1ecfi ra th\u00ec \u0111\u00e3 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan \u0111i theo h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn nh\u1ea5t ph\u1ea9m, l\u1ea1i sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u1ee9c v\u1ee5 quan y\u1ebfu bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, duy c\u00f3 vi\u1ec7c coi l\u00e0m l\u1ea7u k\u1ebft hoa, r\u1ea1p k\u1ebft hoa, nh\u01b0ng ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u00f2n xa, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u1ea7n k\u00edp kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n, sao kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, m\u00e0 l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1edf v\u1ec1 ?\u201d. B\u00e8n giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n, Minh ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. L\u1ea1i ngh\u0129 b\u1ed9 H\u1ed9 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng coi c\u1ea3 vi\u1ec7c vi\u00ean, b\u00e8n cho mi\u1ec5n ch\u1ee9c vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt. Cho th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Nguy\u1ec5n Khoa Minh, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3 vi\u1ec7c tr\u00f4ng coi l\u1ea7u r\u1ea1p k\u1ebft hoa, v\u1ec1 b\u1ed9 vi\u1ec7n cung ch\u1ee9c. C\u00f2n x\u01b0\u1edfng th\u1ee3 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p k\u1ebft hoa, chuy\u1ec3n \u1ee7y cho \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 C\u00f4ng c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111i xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua cho Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a th\u0103ng th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh Ph\u00f3 s\u1ee9, v\u1eabn sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Tr\u1ea3 l\u1ea1i ch\u1ee9c h\u00e0m cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, V\u0169 Huy D\u1ee5ng. B\u1ecdn T\u00ednh tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ed5 Ng\u0169 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, cho l\u0169 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb thay v\u00e0o. \u0110\u1ebfn nay vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb, Hi\u1ec7p l\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh, V\u0169 V\u0103n C\u1eadn, \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00e0i kh\u00ed nh\u1ecf nhen nh\u01b0 c\u00e1i \u0111\u1ea5u c\u00e1i gi\u1ecf, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, V\u0169 Huy D\u1ee5ng d\u1eabu ki\u1ebfn th\u1ee9c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng th\u1edd tr\u1eabm h\u01a1n 30 n\u0103m, ch\u00f3 ng\u1ef1a c\u00f2n bi\u1ebft ch\u1ee7 nh\u00e2n, n\u1eefa l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u01b0 ? C\u1ed5 nh\u00e2n c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i \u201cnh\u00e2n duy c\u1ea7u c\u1ef1u\u201d ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169, c\u0169ng n\u00ean b\u1ecf ch\u1ed7 x\u1ea5u l\u1ea5y ch\u1ed7 t\u1ed1t ; gia \u00e2n cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i nguy\u00ean h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, v\u1eabn L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 ki\u00eam coi vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 ty Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n v\u00e0 ng\u01b0 h\u1ed9 ; V\u0169 Huy D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i nguy\u00ean h\u00e0m Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, v\u1eabn Hi\u1ec7p l\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 ki\u00eam tr\u00f4ng coi vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, th\u1ef1 H\u00f2a thanh, th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh v\u00e0 ty L\u00fd thi\u1ec7n. T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb tr\u1ea3 v\u1ec1 v\u1ec7 Loan gi\u00e1 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh tr\u1ea3 v\u1ec1 Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng ; V\u0169 V\u0103n C\u1eadn tr\u1ea3 v\u1ec1 coi vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft r\u1eb1ng : ng\u01b0\u1eddi th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gi\u00e1ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u theo t\u00e0i n\u0103ng m\u00e0 tr\u1ecdng d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u0110\u00e3 ph\u00e1i \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00f4ng ng\u00f4n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Khoa gi\u1ea3 d\u1ea1ng \u0111i th\u00e1m 2 ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, n\u00f3i d\u1ed1i t\u00ean l\u00e0 M\u01b0\u1eddng Giao, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a N\u1eb7c Ong Giun [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Duong\">Ang Duong<\/a>, N\u1eb7c \u00d4ng \u0110\u00f4n, N\u1eb7c Ong \u0110u\u00f4ng \u533f\u8789\ud85d\udc52] l\u00e0 s\u00fac T\u00e0 N\u1eb7c. Ong Gian tin th\u1ef1c, t\u1ecf b\u00e0y v\u00ec n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam qu\u1eabn b\u00e1ch mu\u1ed1n v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169, theo \u0111em theo thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 l\u0169 t\u00ean Che 3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 th\u00e0nh, k\u00eau xin nh\u1eadn cho, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o tin cho bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 th\u00e1ng 8 m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u00ean, \u0111em gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n v\u1ec1.<\/p>\n<p>X\u00e9t ra t\u00ean Giun ph\u1ea3n anh theo gi\u1eb7c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i l\u1edbn, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd tr\u1edf v\u1ec1, n\u1ebfu nh\u00e2n qu\u1eabn b\u00e1ch xin v\u1ec1, r\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 cho n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, l\u0169 t\u00ean Che l\u00e0 l\u0169 b\u1ea1n th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, tr\u00f3t \u0111\u00e3 m\u1eadt \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh An Giang giam gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean Giun sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a tin l\u00e0 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u00e0m kh\u1ed5 qu\u1eabn b\u00e1ch mu\u1ed1n v\u1ec1, hay l\u00e0 ngo\u00e0i m\u1eb7t n\u00f3i th\u00e1c l\u00e0 mu\u1ed1n v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng th\u1ef1c mu\u1ed1n nom d\u00f2m th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, ho\u1eb7c gi\u1eb7c Xi\u00eam gian x\u1ea3o, t\u1ef1 ngh\u0129 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eafn s\u00fang c\u00f4ng khai, mu\u1ed1n b\u1eafn t\u00ean n\u1ecf ng\u1ea7m, ng\u1ea7m sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u1ed7 b\u1ecdn phi\u00ean m\u1ee5c \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u 2, 3 l\u1ea7n, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u v\u00e0o r\u00f5 r\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ecdn quan phi\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u0169ng nh\u01b0 t\u00f4i con, v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u00f4ng tin v\u1edbi t\u00ean Giun hay kh\u00f4ng, nay c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Vi\u1ec7c \u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u1eed cho kh\u00e9o, kh\u00f4ng n\u00ean h\u01a1i l\u1ed9 ra ti\u1ebfng n\u00f3i s\u1eafc m\u1eb7t \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng k\u1ebb ph\u1ea3n tr\u1eafc. C\u00f2n l\u0169 t\u00ean Che \u0111\u01b0a \u0111i An Giang c\u0169ng ph\u1ea3i, nh\u01b0ng n\u00ean h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i cho kh\u00e9o, ch\u1edb n\u00ean giam gi\u1eef nghi\u00eam kh\u1eafc qu\u00e1, l\u1ea1i th\u00eam s\u1ee3 ng\u1edd. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00ean Giun ph\u1ea3n anh theo gi\u1eb7c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u00e8m d\u1ed7 \u0111\u1ebfn m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i, n\u1ebfu ch\u00fang t\u1ef1 v\u1ec1, do th\u00e0nh ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, x\u00e9t v\u1ec1 s\u1ef1 l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, chu\u1ea9n cho l\u0169 ng\u01b0\u01a1i gia t\u00e2m tr\u00f9 t\u00ednh cho k\u1ef9, c\u1ed1t cho \u0111\u00fang kh\u1edbp, m\u1eadt l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Quan \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ee9a th\u00e1m t\u1eed n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u1edf s\u00f4ng T\u1ea7m B\u00f4ng Tr\u1eafc, h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, ch\u00fang n\u00f3i t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n s\u1eafp \u0111\u1eafp th\u00e0nh m\u1edbi (\u1edf x\u1ee9 Tha La Gia C\u1ea7m) cho N\u1eb7c Ong Y\u1ec3m [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Em_(ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD)\">Ang Em<\/a>, N\u1eb7c Ong Y\u00eam \u533f\u8789\u4ffa] l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed3n. T\u1edd t\u00e2u l\u00ean, vua ngh\u0129 b\u1ecdn \u1ea5y \u00edt tu\u1ed5i, kh\u00f4ng th\u00e8m gi\u1ebft, sai h\u00e3y giam l\u1ea1i (m\u1ed9t \u0111\u1ee9a t\u00ean l\u00e0 Bi 20 tu\u1ed5i, m\u1ed9t \u0111\u1ee9a t\u00ean l\u00e0 Xi\u00eam 16 tu\u1ed5i, gi\u1ea3 l\u00e0m \u0111\u1ee9a ch\u0103n ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 nh\u00f2m ng\u00f3 bi\u00ean th\u00f9y).<\/p>\n<p>Chia g\u00e1n d\u00e2n ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c \u0111\u1ed3n ven bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. \u0110\u1ea7u n\u0103m Gia Long l\u1ea5y c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n \u1ea5p th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1n 3 huy\u1ec7n h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 l\u00e2n, theo 6 c\u01a1 T\u0129nh Man \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, ng\u0103n ng\u1eeba s\u01a1n man (C\u01a1 th\u1ee9 nh\u1ea5t 4 l\u00e2n l\u00e0 : Trung Ph\u1ea5n, Trung V\u00f5, Trung Oai, Trung T\u00edn ; c\u01a1 th\u1ee9 hai 5 l\u00e2n l\u00e0 : Ti\u1ec1n Th\u00e1i, Ti\u1ec1n Thu\u1eadn, Ti\u1ec1n V\u00e2n, Ti\u1ec1n An, Ti\u1ec1n S\u01a1n ; c\u01a1 th\u1ee9 ba 4 l\u00e2n l\u00e0 : T\u1ea3 S\u01a1n, T\u1ea3 Thanh, T\u1ea3 D\u0169ng, T\u1ea3 H\u00f9ng ; c\u01a1 th\u1ee9 t\u01b0 5 l\u00e2n l\u00e0 : H\u1eefu An, H\u1eefu Tr\u00ed, H\u1eefu H\u1ed9i, H\u1eefu H\u00f2a, H\u1eefu D\u0169ng ; c\u01a1 th\u1ee9 n\u0103m 4 l\u00e2n l\u00e0 : H\u1eadu Th\u00e0nh, H\u1eadu Ngh\u0129a, H\u1eadu T\u01b0\u1eddng, H\u1eadu Qu\u1ef3nh ; c\u01a1 th\u1ee9 s\u00e1u 5 l\u00e2n l\u00e0 : N\u1ed9i Ph\u01b0\u1edbc, N\u1ed9i L\u1ed9c, N\u1ed9i Th\u1ecd, N\u1ed9i B\u1ea3o, N\u1ed9i T\u00e0i). N\u0103m ngo\u00e1i l\u1ea1i tuy\u1ec3n binh \u0111inh tr\u00edch c\u01a1 th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0m v\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. \u0110\u1ebfn nay chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo m\u1eb7t \u0111\u1ea5t n\u1ed1i li\u1ec1n b\u1ed5 v\u00e0o 5 c\u01a1, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n s\u00e1ch \u1ee9ng. (3 l\u00e2n H\u1eefu An, H\u1eefu Tr\u00ed, H\u1eefu H\u1ed9i thu\u1ed9c c\u01a1 th\u1ee9 t\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i l\u00e0m Trung An, Trung Tr\u00ed, Trung H\u1ed9i ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 nh\u1ea5t ; 4 l\u00e2n H\u1eadu Th\u00e0nh, H\u1eadu Ngh\u0129a, H\u1eadu T\u01b0\u1eddng, H\u1eadu Qu\u1ef3nh thu\u1ed9c c\u01a1 th\u1ee9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u1eefu Th\u00e0nh, H\u1eefu Ngh\u0129a, H\u1eefu T\u01b0\u1eddng, H\u1eefu Qu\u1ef3nh thu\u1ed9c v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 t\u01b0 ; 5 l\u00e2n N\u1ed9i Ph\u01b0\u1edbc, N\u1ed9i L\u1ed9c, N\u1ed9i Th\u1ecd, N\u1ed9i B\u1ea3o, N\u1ed9i T\u00e0i thu\u1ed9c c\u01a1 th\u1ee9 s\u00e1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u1eadu Ph\u01b0\u1edbc, H\u1eadu L\u1ed9c, H\u1eadu Th\u1ecd, H\u1eadu B\u1ea3o, H\u1eadu T\u00e0i ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 n\u0103m, c\u00f2n c\u00e1c l\u00e2n kh\u00e1c v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u00ean Ho\u00e0ng Di\u1ec7p ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, nh\u1edd t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u1ea3i ch\u00e9m Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u00f4ng l\u00e0 ph\u1ee7 thu\u1ed9c c\u1ee7a Ki\u00ean An c\u00f4ng, m\u1ea1o nh\u1eadn thuy\u1ec1n ri\u00eang l\u00e0m nhi\u00eau thuy\u1ec1n (thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c tha kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf) \u0111i bu\u00f4n \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u, Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c x\u1ee9 Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, h\u01a1n 10 n\u0103m kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Th\u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, ph\u1ee7 thu\u1ed9c l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n B\u00e1 L\u1ef1c l\u1ea1i vin c\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u1eadm kh\u00f4ng theo l\u1eddi d\u1ea1y sai \u0111em thuy\u1ec1n v\u1ec1 n\u1ed9p. B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c gian \u1ea5y, b\u1eaft \u0111\u1ec3 h\u1ecfi, nh\u1eadn t\u1ed9i c\u1ea3, \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, b\u1ecdn Ho\u00e0ng Di\u1ec7p, Nguy\u1ec5n B\u00e1 L\u1ef1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u [l\u01b0u \u0111\u1ee7 3.000 d\u1eb7m], ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean An c\u00f4ng 4 n\u0103m, quan t\u1ec9nh c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef \u0111\u1ed3n C\u1ea7n Gi\u1edd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t, ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1ng c\u00e1ch, th\u01b0\u1edfng cho Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u01b0\u1ee3c gia m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cNhi\u00eau thuy\u1ec1n c\u00f9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh h\u00ecnh s\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u00e1c, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ebb thuy\u1ec1n l\u00e0m d\u1ea5u hi\u1ec7u, th\u1ebf m\u00e0 thuy\u1ec1n \u1ea5y gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e1 ch\u1ea3 ph\u1ea3i s\u1ee3 quy\u1ec1n th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m c\u1ea5t ti\u1ebfng n\u00f3i l\u00ean \u01b0 ? Tr\u1eabm l\u00e0m vua c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch, h\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1i ph\u00e9p, ch\u01b0a t\u1eebng tha th\u1ee9, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1ef1 nay n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1ed3n c\u1eeda quan thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ph\u00e9p l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, kh\u00f4ng ki\u00eang ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n th\u1ebf, ph\u00e0m g\u1eb7p ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch cho \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n y\u1ebfu c\u1ea5p gi\u1ea5y cho ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 ra ngo\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u00eau thuy\u1ec1n, ph\u00e0m x\u00e9t ra c\u00f3 s\u1ef1 l\u00e0m b\u1eady, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft n\u1ed9p l\u00ean quan h\u1eb7c t\u1ed9i, tr\u1eebng tr\u1ecb cho h\u1ebft m\u1ed1i t\u1ec7, n\u1ebfu thi\u00ean t\u01b0 dung t\u00fang kh\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00f3i ra, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec t\u1ed9i che \u0111\u1eady l\u1ea1i l\u1edbn h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u1ed9 c\u00f9ng ki\u1ec3m x\u00e9t nh\u1eefng nhi\u00eau thuy\u1ec1n \u1edf s\u1ed5 ng\u1ea1ch, sai quan s\u1edf t\u1ea1i thu c\u1ea3 gi\u1ea5y c\u0169, c\u1ea5p cho th\u1ebb thuy\u1ec1n, chi\u1ec3u theo h\u1ea1ng thuy\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n gi\u1ea3 m\u1ea1o, chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, t\u1ec9nh Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch Tr\u1ecbnh V\u1ea1n, M\u1eadu L\u1ed9c, Qu\u00e2n Thi\u00ean, L\u00e2m L\u1ef1 (\u1edf b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng) thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, d\u00e2n \u1edf d\u1ef1a n\u00fai, hai ba nh\u00e0 m\u1ed9t, kh\u00f4ng th\u00e0nh th\u00f4n x\u00f3m, m\u00e0 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng r\u1eebng r\u1eadm, n\u00fai khe, \u0111i l\u1ea1i r\u1ea5t l\u00e0 gian hi\u1ec3m, v\u00e0 c\u00e1ch xa ch\u00e2u l\u1ef5, th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng coi, h\u01a1n n\u1eefa, x\u1ee9 \u1ea5y 2 m\u1eb7t t\u00e2y b\u1eafc gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, huy\u1ec7n S\u1ea7m T\u1ed9 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu, n\u1ebfu kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y th\u00ec L\u00e2m L\u1ef1, Qu\u00e2n Thi\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u00e1ng nh\u1edd. Xin chia Tr\u1ecbnh V\u1ea1n ra l\u00e0m 2 x\u00e3, h\u1ee3p v\u1edbi 2 x\u00e3 Th\u1ecd Th\u1eafng, M\u1eadu L\u1ed9c, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ed5ng Tr\u1ecbnh V\u1ea1n ; chia Qu\u00e2n Thi\u00ean, L\u00e2m L\u1ef1 l\u00e0m 8 x\u00e3 th\u00f4n, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ed5ng Qu\u00e2n Nh\u00e2n. L\u1ea1i tr\u00edch t\u1ed5ng Nh\u01b0 L\u0103ng, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng, Lu\u1eadn Kh\u00ea thu\u1ed9c huy\u1ec7n N\u00f4ng C\u1ed1ng g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, t\u1ea5t c\u1ea3 4 t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0 ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u1edf Tr\u1ecbnh V\u1ea1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i ch\u00e2u l\u1ef5. L\u1ea1i C\u1ea9m Th\u1ee7y chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n l\u1ef5, m\u00e0 h\u1ea1t \u1ea5y d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai khe hi\u1ec3m xa, xin l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ef5 \u1edf \u0111\u1ea5t x\u00e3 Th\u1ea1ch L\u1eabm (\u1edf b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng M\u00e3), ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn l\u00e0m, \u0111\u1ec3 vi\u00ean huy\u1ec7n d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y. Vua \u0111\u1ec1u nghe theo c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00ecm mua v\u00e1n g\u1ed7 th\u1ed5 s\u1ea3n n\u1ed9p v\u00e0o Kinh (c\u00e1c g\u1ed7 t\u1ed1t nh\u01b0 g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 thu\u1eadn, g\u1ed7 kh\u1ed5, g\u1ed7 m\u00edt d\u00e0i t\u1ef1 3,5 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t 1 th\u01b0\u1edbc 5,6 t\u1ea5c, d\u00e0y 2,3 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i h\u1ea1t l\u1ea5y 300 hay 400 t\u1ea5m l\u00e0m h\u1ea1n).<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf s\u1eaft \u1edf t\u1ed5ng B\u1eb1ng M\u1ea1c (thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u1ed9c B\u00ecnh) t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n (m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y thu\u1ebf s\u1eaft ch\u00edn 200 c\u00e2n, chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c t\u1ed1t 10 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t L\u0129nh (em T\u1ea5t C\u00f4ng) v\u00e0 v\u1ee3 con th\u00e2n thu\u1ed9c Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, x\u00e9t ra b\u1ecdn ch\u00fang m\u1ed9t nh\u00e0 ch\u1ee9a \u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 t\u1ed9i to \u00e1c l\u1eafm, c\u00e1c th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u0111\u1ee9a d\u01b0\u1edbi 15 tu\u1ed5i, xin \u0111em c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ee9a tr\u00ean 16 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ee3 con Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f9ng qu\u1eabn \u0111\u00e3 qu\u00e1, ch\u1eafc h\u1eb3n kh\u00f3 l\u00f2ng tr\u1ed1n kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi, nay t\u00ednh \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y 3 th\u00e1ng, cho l\u1ea1i gia h\u1ea1n \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 4, ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u1ee7 ph\u1ea1m, ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m, k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i. V\u00e0 qu\u00e2n quan l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f3 nh\u1ecdc, gia \u00e2n t\u1ef1 kinh l\u01b0\u1ee3c tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng\u201d. C\u00f3 th\u1ecb v\u1ec7 t\u1ef1 qu\u00e2n th\u1ee9 v\u1ec1 n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00f9a h\u1ea1 l\u00fac n\u1eafng l\u00fac m\u01b0a, bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u1ea3m nhi\u1ec5m. Vua t\u1ee9c th\u00ec d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1i th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1eefa, l\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em cho c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ed1c (r\u01b0\u1ee3u thu\u1ed1c tr\u1ecb b\u00e1ch b\u1ec7nh 5 h\u00f2m, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 10 l\u1ecd, d\u1ea7u \u0111inh h\u01b0\u01a1ng, d\u1ea7u qu\u1ebf m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chai).<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i nghe x\u1ee9 \u1ea5y khi n\u01b0\u1edbc m\u01b0a ch\u1ea3y xu\u1ed1ng, c\u00e1c ch\u1ea5t b\u1ea9n th\u1ec9u \u1edf r\u1eebng r\u1eadm tr\u00f4i xu\u1ed1ng khe su\u1ed1i, quan qu\u00e2n u\u1ed1ng ph\u1ea3i, bi\u1ebfn th\u00e0nh ch\u1ee9ng s\u1ed1t r\u00e9t. Vua gi\u00e1ng d\u1ee5 cho kinh l\u01b0\u1ee3c, tham t\u00e1n d\u1ef1 s\u1eb5n t\u1ef1 ng\u00e0y tr\u1eddi t\u1ea1nh, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc, m\u00fac n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a l\u1ea1i. V\u00e0 sai \u1edf t\u1ec9nh \u0111em nhi\u1ec1u chum s\u00e0nh \u0111\u1ec3 h\u1ee9ng n\u01b0\u1edbc m\u01b0a, \u0111\u1ee3i sau khi m\u01b0a 2, 3 ng\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00fac n\u01b0\u1edbc \u1edf khe su\u1ed1i \u0111\u1ec3 u\u1ed1ng, cho gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u00f3 s\u1ee9 Do\u00e3n U\u1ea9n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh Hoa \u0111em binh d\u00f5ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o r\u00fat v\u1ec1, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Thanh Hoa T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc H\u00e0 N\u1ed9i cung ch\u1ee9c, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i : Nay th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean h\u1ecdp nh\u01b0 c\u0169, c\u00f4ng vi\u1ec7c kinh l\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng sau c\u00f3 th\u1ec3 xong c\u1ea3, l\u0169 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, \u0111\u00e3 treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft, ch\u1eafc c\u0169ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb b\u1eaft, t\u1ea5t kh\u00f4ng m\u1ea7m m\u1ed1ng c\u00f2n s\u00f3t, c\u00f2n nh\u01b0 th\u00fa \u0111inh c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 b\u1ecdn H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ee3i c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng hay kh\u00f4ng v\u1eabn do quan t\u1ec9nh qu\u1ea3n th\u00fac, t\u00e2u xin \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. C\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh li\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 \u0111\u1ed3n Ninh L\u01b0\u01a1ng, T\u00f2ng H\u00f3a v\u00e0 l\u1ef5 s\u1edf 2 huy\u1ec7n ch\u00e2u C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111\u1ee3i sau c\u0169ng do t\u1ec9nh ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5i. V\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 9 n\u0103m, khi xong vi\u1ec7c, xin c\u00f9ng nhau v\u1ec1 Kinh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n ti\u1ec7n v\u1ec1 th\u0103m cha m\u1eb9, l\u1ea1i v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf c\u0169.<\/p>\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng, xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 xin l\u01b0u Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 nh\u1edd tay quen, nay xin tha H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c cho \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, tr\u1eabm \u0111\u1ec1u nghe theo l\u1eddi xin, nay Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai hi\u1ec7n \u0111\u00e3 v\u1ec1 t\u1ec9nh, kh\u00f4ng t\u1eebng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfu ph\u1ea1m k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i, m\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c t\u1ef1 khi ph\u00e1t \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n nh\u01b0 b\u1ecdn H\u00e0 C\u00f4ng Kim, Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9a n\u00e0o th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o sao ? L\u1ea1i nh\u01b0 chi\u00eau ph\u1ee7 d\u00e2n Th\u1ed5, th\u00ec s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng ch\u00fang \u0111\u00e3 n\u1ed9p ch\u01b0a ? Cho \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u01b0\u1ee3ng chia x\u00e3 th\u00f4n, l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 xong c\u1ea3 ch\u01b0a, trong t\u1eadp t\u00e2u \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5, ch\u1ec9 n\u00f3i gi\u1eb7c tr\u1ed1n, th\u1ebf t\u1ea5t b\u1ecb b\u1eaft, vi\u1ec7c kinh l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u00f9ng \u0111\u00e3 xong c\u1ea3, n\u00f3i sao d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! L\u1ea1i n\u00f3i qu\u1ea3n th\u00fac th\u1ee7 ph\u1ea1m, thay \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, do t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean r\u1ed3i l\u00e0m, l\u1ea1i h\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y cho ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eabm r\u1ea5t kh\u00f4ng hi\u1ec3u. Nay bi\u1ec1n binh tr\u00f3t \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, n\u00ean \u0111em ngay vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u00f3ng m\u00e3n h\u1ea1n l\u00e0 2 v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m v\u00e0 Phi k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 (nguy\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i theo T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c). Trung v\u1ec7 Long v\u00f5 (l\u00ednh th\u00fa \u1edf Thanh Hoa) cho v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft, th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i. V\u00e0 quan qu\u00e2n tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f3 nh\u1ecdc, chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh s\u1eafm s\u1eeda tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u ban cho \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t ti\u1ec7c, nh\u01b0ng \u0111\u1ee3i sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, h\u00e1t ca th\u1eafng tr\u1eadn tr\u1edf v\u1ec1, xong vi\u1ec7c s\u1ebd kh\u1ea3i ho\u00e0n. C\u00f2n nh\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai xin v\u1ec1 Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn r\u1ed3i nh\u00e2n ti\u1ec7n v\u1ec1 nh\u00e0 th\u0103m cha m\u1eb9, sao kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0m lo, v\u1ed9i xin cho r\u00e1c tai, \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c c\u00f4ng sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ri\u00eang, h\u00e1 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ea1m h\u00e3y ghi l\u1ed7i, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c th\u00fa \u0111inh c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n, c\u1ed1t ph\u1ea3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft ch\u00e9m cho h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c, n\u1ebfu ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n gi\u1ebft, t\u1ee9c l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i ; Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1, d\u1eb9p y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c vi\u1ec7c ph\u1ea3i kinh l\u00fd, ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd t\u00ednh k\u1ef9 cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa \u0111\u00e1ng ; duy Do\u00e3n U\u1ea9n \u1edf \u0111\u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, m\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, cho l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng vi\u00ean c\u00f3 t\u1ed9i c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i h\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An l\u00e0m Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. (B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft. An theo qu\u00e2n \u1ed1m ch\u1ebft).<\/p>\n<p>Vua cho H\u1ecdc ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Phi\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch ; Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c, d\u00e2ng s\u1edb phong k\u00edn n\u00f3i : \u201c\u1edf S\u01a1n \u00c2m, g\u00f2 \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1i h\u00ecnh nh\u01b0 g\u01b0\u01a1m s\u00fang, h\u1ecd Qu\u00e1ch \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m gi\u1eb7c ph\u1ea3n b\u1ed9i c\u0169ng b\u1edfi phong th\u1ed5 xui n\u00ean, xin b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ch\u1ec9 d\u1eabn m\u1ed3 m\u1ea3 \u00f4ng cha b\u1ecdn ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, \u0111\u00e0o h\u1ebft b\u1ecf \u0111i, c\u00e1c g\u00f2 \u0111\u1ea5t h\u00ecnh nh\u01b0 g\u01b0\u01a1m s\u00fang \u1edf g\u1ea7n ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a h\u1ecd Qu\u00e1ch, \u0111\u1ec1u san b\u1eb1ng \u0111i cho h\u1ebft g\u1ed1c r\u1ec5 gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u00f3i quen c\u1ee7a gi\u1eb7c, quan h\u1ec7 \u1edf phong th\u1ed5, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111\u1ecba l\u00fd, th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i, l\u1ea1i l\u1ea5y l\u00fd m\u00e0 b\u00e0n, nh\u01b0 ng\u1ed3i tr\u00ean l\u00f2 l\u1eeda, c\u00f2n th\u1ea5y t\u1ef1 \u0111\u1ed1t ngay, hu\u1ed1ng chi gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean g\u01b0\u01a1m s\u00fang h\u00e1 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0, n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t th\u00ec ng\u01b0\u1eddi hung \u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t l\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ed1t c\u1ea3 n\u00fai, \u0111\u1ed1t c\u1ea3 c\u00e2y, d\u1eddi d\u00e2n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec kh\u00ed x\u1ea5u k\u00e9m \u1edf n\u00fai r\u1eebng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tan h\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa, h\u00e1 l\u1ea1i chung \u0111\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c phong kh\u00ed \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1eb7c \u01b0 ? Nh\u01b0ng m\u1ed9t nh\u00e0 h\u1ecd Qu\u00e1ch, ch\u1ee9a \u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u1ef1c c\u00f3 t\u1ed9i th\u1eeba, cha Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e0 T\u1ea5t Th\u00fac \u0111\u00e3 l\u00e0m ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, nay anh em ch\u00fa ch\u00e1u T\u1ea5t C\u00f4ng l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00e0m gi\u1eb7c, t\u1ed9i \u00e1c to l\u1eafm, n\u1ebfu \u00f4ng cha h\u1eafn c\u00f2n s\u1ed1ng c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u00e0m lo\u1ea1n, ph\u00e1 nh\u00e0 l\u00e0m ao chu\u00f4m \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 nghi\u00eam ph\u1ea1t, th\u00ec m\u1ea3 \u00f4ng cha gi\u1eb7c \u1ea5y v\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1edf c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u00e0o b\u1ecf \u0111i, san b\u1eb1ng \u0111i, theo l\u1ebd c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng th\u00e8m n\u00f3i \u0111\u1ebfn, nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, chu\u1ea9n cho l\u0169 kinh l\u01b0\u1ee3c, tham t\u00e1n tra h\u1ecfi m\u1ea3 Qu\u00e1ch T\u1ea5t Th\u00fac v\u00e0 m\u1ea3 t\u1ed5 b\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, T\u1ea5t T\u1ebf c\u00f9ng m\u1ed3 m\u1ea3 cha m\u1eb9 ch\u00fang, \u0111\u00e0o l\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t \u0111\u1eadp n\u00e1t ra, \u0111em b\u1ecf xu\u1ed1ng s\u00f4ng \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb lo\u1ea1n th\u1ea7n t\u1eb7c t\u1eed ngh\u00ecn \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau, c\u00f2n g\u00f2 \u0111\u1ea5t c\u0169ng ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng san \u0111\u00e0o \u0111i.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ee7y s\u01b0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n ch\u1ebft, cho B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ng\u1ee5y Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng H\u00f3a, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng ; \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc gia h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y (Ti\u1ec7m ngh\u1ec9 c\u01b0 tang, h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u1ebfn Kinh ch\u1edd b\u1ed5).<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng th\u1ecd d\u00e2n 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Qu\u1ea3ng Nam 5 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 3 ng\u01b0\u1eddi, H\u00e0 T\u0129nh 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ecd 100 tu\u1ed5i ; Qu\u1ea3ng tr\u1ecb 1 ng\u01b0\u1eddi, 110 tu\u1ed5i).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXX<\/a> \u2013 180<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 ph\u1ea9m 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, tr\u00e2u th\u00ec d\u00f9ng con to b\u00e9o, \u0111\u1ebfn nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u1ecb ch\u00ednh hi\u1ebfn \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, Th\u1ebf mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i d\u00f9ng 1 con ngh\u00e9). T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i ti\u1ebfn qu\u1ea3 v\u1ea3i, ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp ng\u00e0y l\u1ec5, s\u1eafc cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m k\u00ednh g\u1eb7p 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng, ng\u00e0y gi\u1ed7, c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 c\u00f3 d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i, th\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean l\u0129nh \u0111\u1ec7, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, ch\u1eadm \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i, duy vi\u1ec7c ti\u1ebfn th\u1eddi v\u1eadt m\u1edbi, v\u1eabn theo l\u1ec7 ph\u00e1t tr\u1ea1m nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua sai th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Phan C\u00f4ng Qu\u00fd coi \u0111em bi\u1ec1n binh chia ng\u1ed3i 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00d4 ch\u1eef B\u00ecnh ch\u1eef \u0110\u1ecbnh l\u0129nh ch\u1edf ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ed3 v\u1eadt kho c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 n\u1ed9p v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng \u0110\u1ea1o t\u1ec9nh V\u0129nh Long, h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y 2 huy\u1ec7n T\u00e2n Minh, B\u1ea3o An thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng An, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i, s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n nhi\u1ec1u (huy\u1ec7n T\u00e2n Minh s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 9.390 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 35.700 m\u1eabu ; huy\u1ec7n B\u1ea3o An s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 8.870 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 42.070 m\u1eabu), chi\u1ec3u cho chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf n\u1ed1i li\u1ec1n, T\u00e2n Minh \u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng l\u1edbn, chia l\u00e0m 2 huy\u1ec7n l\u00e0 T\u00e2n Minh v\u00e0 Duy Minh, v\u1eabn thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng An ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2n Minh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Duy Minh, huy\u1ec7n B\u1ea3o An \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn, chia l\u00e0m 2 huy\u1ec7n B\u1ea3o An v\u00e0 B\u1ea3o H\u1ef1u, l\u1eadp ri\u00eang l\u00e0m ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng \u0110\u1ea1o, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n B\u1ea3o H\u1ef1u, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n B\u1ea3o An ; 2 huy\u1ec7n Duy Minh v\u00e0 B\u1ea3o An \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n, m\u00e0 b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf T\u00e2n Minh, B\u1ea3o An \u0111\u1eb7t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. (Ph\u1ee7 l\u1ef5 Ho\u1eb1ng An \u0111\u1eb7t t\u1ea1i th\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc H\u1ea1nh, huy\u1ec7n l\u1ef5 Duy Minh \u0111\u1eb7t t\u1ea1i th\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh, ph\u1ee7 l\u1ef5 Ho\u1eb1ng \u0110\u1ea1o \u0111\u1eb7t t\u1ea1i th\u00f4n An \u0110\u1ee9c, huy\u1ec7n l\u1ef5 B\u1ea3o An \u0111\u1eb7t t\u1ea1i th\u00f4n An L\u00fd).<\/p>\n<p>B\u1ed5 Tr\u1ecbnh Quang Khanh l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hy l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang, T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i, Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang, L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam, L\u00ea Quang Huy\u00ean l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t An Giang, Ph\u00f9ng \u0110\u1eafc Ninh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh, Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa, V\u0169 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, Ph\u1ea1m Qu\u1ef9 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t ch\u1ebft, cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ph\u00e1i \u1ee7y th\u1ed5 ty ch\u00e2u Quan H\u00f3a l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n V\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n. V\u00e2n b\u1eafn ch\u1ebft ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng \u0111\u1ed9ng L\u1ef1c Canh \u0111em \u0111\u1ea7u v\u1ec1 d\u00e2ng. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u01b0\u1edbp mu\u1ed1i \u0111\u00f3ng h\u00f2m gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh h\u1ebft ph\u00e9p tr\u1eebng tr\u1ecb, cho H\u00e0 V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m C\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9, th\u01b0\u1edfng cho 400 quan ti\u1ec1n (\u1edf Quan H\u00f3a l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u g\u00e2y ra vi\u1ec7c, ch\u1ec9 c\u00f3 anh em t\u00ean V\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn khi quan qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n 4 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 t\u1ef1 nguy\u1ec7n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c).<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Sai ho\u00e0ng t\u1eed Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi c\u00f9ng v\u1edbi Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh \u1edf Kinh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p sung ch\u1ee9c gi\u1eef \u1ea5n \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u1ec5 \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra vi\u1ec7c xem x\u00e9t \u0111\u1ed5i m\u1edbi, nay cho Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, \u0111\u00e3 ra d\u1ee5 ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, sai b\u1eafc xe \u0111i tu\u1ea7n, nh\u00e2n \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, x\u00e9t quan l\u1ea1i. Ngh\u0129 Kinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n quan tr\u1ecdng, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i coi gi\u1eef, m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1edd M\u00e3o \u0111\u1ebfn ngay t\u1ea3 vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf l\u1ea1i Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1edd T\u1ef5 v\u1ec1 ph\u1ee7, gi\u1edd M\u00f9i l\u1ea1i v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1edd Th\u00e2n v\u1ec1 ph\u1ee7, gi\u1edd D\u1eadu l\u1ea1i c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf tr\u1ef1c, c\u00f2n vi\u1ec7c gi\u1eef \u1ea5n \u1edf Kinh, c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1edd M\u00e3o ti\u1ebfn ban l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1edd Th\u00e2n tho\u00e1i ban, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00ednh theo ph\u00e9p t\u1eafc, ch\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i ch\u01a1i. Ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 c\u00e1c mi\u1ebfu, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111i theo xa gi\u00e1, c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb th\u1ecd k\u00ednh th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe, c\u00e1c quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111i theo xa gi\u00e1, cho ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, c\u00f2n nh\u01b0 t\u1eadp t\u00e2u c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111\u1ec7 ngay \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i(() H\u00e0nh t\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ed7 vua \u0111\u00f3ng, ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh.)\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n ng\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00e2ng theo T\u1eeb ch\u1ec9 v\u00e0 n\u1ed9i cung, cho t\u1ef1 l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n th\u00ec m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111em vi\u1ec7c b\u00ecnh an trong Kinh t\u00e2u b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 b\u00e1o vi\u1ec7c trong cung, c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o. L\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7 300 bi\u1ec1n binh c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t ra v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ed9 v\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung d\u1ecdc theo \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00f2 x\u00e9t d\u00e2n t\u00ecnh l\u1ea1i t\u1ec7. D\u1ee5 r\u1eb1ng : Th\u0103m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xem phong h\u00f3a l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, Ngu, Thu\u1ea5n \u0111\u1eddi th\u1ecbnh c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c 5 n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n, hu\u1ed1ng chi Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, \u0111\u00e3 10 n\u0103m nay ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i t\u1edbi, l\u00f2ng d\u00e2n tr\u00f4ng ng\u00f3ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n \u0111i tu\u1ea7n, l\u1ea1i v\u00ec m\u01b0a l\u1ee5t ho\u00e3n l\u1ea1i. Nay ti\u1ebft tr\u1eddi h\u00f2a thu\u1eadn, n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u1eed h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 to l\u1edbn, c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0m h\u00e0nh cung d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 cho c\u1ea5p tr\u1ea3 gi\u00e1 \u0111\u1eaft cho d\u00e2n, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, nh\u01b0ng ngh\u0129 quan l\u1ea1i ch\u01b0a bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u0111\u1ee9c \u00fd, y\u00eau s\u00e1ch ra ngo\u00e0i vi\u1ec7c, cho n\u00ean th\u1ef1c t\u1ed1n nhi\u1ec1u m\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ea3 cho th\u00ec \u00edt, ch\u01b0a kh\u1ecfi ph\u1ee5 l\u00f2ng mong c\u1ee7a d\u00e2n. Nay nh\u01b0 c\u1edd th\u00fay hoa \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, v\u1ed1n \u0111\u1ec3 xem phong t\u1ee5c, x\u00e9t quan l\u1ea1i, gia \u01a1n cho c\u00e1c l\u00e0ng, khi\u1ebfn cho d\u00e2n ta c\u00f3 l\u1ee3i kh\u00f4ng h\u1ea1i, l\u00e0 l\u00f2ng s\u1eb5n c\u00f3 c\u1ee7a tr\u1eabm, ng\u01b0\u01a1i \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y, n\u00ean tri\u1ec7u t\u1eadp t\u1ed5ng l\u00fd, d\u1ecbch m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i, \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y tuy\u00ean b\u1ea3o, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u00f5 th\u1ef1c ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u, t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ec3u gi\u00e1 c\u1ea5p cho, ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh g\u00ec \u1ea9n gi\u1ea5u v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec7 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u1ee9 th\u1ef1c b\u00e0y t\u1ecf, r\u1ed3i cho \u1edf l\u1ea1i Nam Ch\u00e2n, \u0111\u1ee3i xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111i theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i tr\u1ed1ng, g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec oan u\u1ed5ng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng b\u00e0y k\u00eau, \u0111\u01b0\u1eddng quan 6 b\u1ed9 c\u00f9ng khoa quan \u0111\u1ea1o \u0111i theo vua, c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau thu nh\u1eadn \u0111\u01a1n, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh d\u00e2n (m\u1ed7i ban m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00eam, \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00f9ng khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m sung l\u00e0m h\u00e0nh doanh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t M\u00e3o, xe vua t\u1ef1 Kinh s\u01b0 kh\u1edfi h\u00e0nh, thuy\u1ec1n vua theo s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1ee3ng. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xe vua \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung H\u1ea3i V\u00e2n, sai t\u1ebf th\u1ea7n n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, vua ng\u1ef1 \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, ch\u1ec9 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng b\u1ea3o c\u00e1c quan theo h\u1ea7u r\u1eb1ng : C\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0y, hai b\u1edd gi\u00e1p n\u00fai, thuy\u1ec1n t\u00e0u ra v\u00e0o kh\u00f4ng d\u1ec5, nh\u00e2n tri\u1ec7u H\u1ed9 ph\u1ee7 H\u1ed3 H\u1ef1u, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam b\u1ea3o r\u1eb1ng : L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u00e0o gi\u1ebfng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, vua \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Ng\u0169 H\u00e0nh, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf h\u00e0nh cung \u0110\u1ed9ng Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ecba, sai t\u1ebf th\u1ea7n n\u00fai Ng\u0169 H\u00e0nh, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : Ch\u1ed7 n\u00e0y n\u00fai \u0111\u1ed9ng l\u00f3ng l\u00e1nh, \u0111\u00e1 n\u00fai r\u1ea5t \u0111\u1eb9p, trong \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u danh th\u1eafng th\u1edd Ph\u1eadt. Khi tr\u1eabm b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra \u0111i, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1eddi T\u1eeb d\u1ee5, n\u00ean c\u00fang 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u1edf n\u00fai Ng\u0169 H\u00e0nh, v\u1eady cho ph\u00e1t b\u1ea1c \u1edf kho Qu\u1ea3ng Nam 100 l\u1ea1ng v\u00e0 tr\u1eabm c\u0169ng b\u1ed1 th\u00ed 1.000 quan ti\u1ec1n, giao c\u1ea3 cho b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec3 chi ti\u00eau thay v\u00e0o c\u00e1c ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m, v\u00e0 ng\u00e0y Th\u00e1nh th\u1ecd \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh t\u1ee5ng Kinh l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u1ea7u Th\u00e1nh m\u1eabu ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta s\u1ed1ng l\u00e2u m\u00e3i m\u00e3i, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1n th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfe m\u1ea1nh vui v\u1ebb.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo h\u1ea7u, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng 100 quan ti\u1ec1n, ho\u00e0ng t\u1eed 80 quan ti\u1ec1n, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 1.800 quan ti\u1ec1n, ty l\u1ea1i binh \u0111inh c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc.<\/p>\n<p>T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c vua ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 x\u00e9t c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung theo d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u00e2n d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00ean nh\u1ecdc, kh\u00f4ng ai ca th\u00e1n g\u00ec, duy v\u1ec1 gi\u00e1 nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, xem ra \u0111\u1eaft h\u01a1n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3ng Nam ph\u1eadn r\u1eebng h\u01a1i xa, l\u1ea5y v\u1eadt li\u1ec7u h\u01a1i kh\u00f3, kh\u00f4ng g\u1ea7n m\u00e0 d\u1ec5 nh\u01b0 Th\u1eeba Thi\u00ean, h\u01a1n n\u1eefa vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung v\u1eefng ch\u1eafc r\u1ed9ng r\u00e3i ch\u1ec9nh t\u1ec1, Qu\u1ea3ng Nam l\u1ea1i h\u01a1n, n\u00ean gi\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1eaft h\u01a1n Th\u1eeba Thi\u00ean, b\u00e8n chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo 7 s\u1edf h\u00e0nh cung t\u1ef1 Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn V\u0129nh \u0110i\u1ec7n (Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1ee3ng, M\u1ef9 Gia, H\u1ea3i V\u00e2n, Cam Tuy\u1ec1n, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0110\u1ed9ng Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ecba, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n) c\u1ee9 s\u1ed5 x\u00e9t ra ph\u1ea3i chi m\u00e0 c\u1ea5p cho. (M\u1ed9t s\u1edf h\u00e0nh cung \u1edf Thu\u1eadn Tr\u1ef1c l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 l\u0129nh ti\u1ec1n)\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, thuy\u1ec1n vua \u0111\u1ebfn th\u00e0nh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Vua ng\u1ef1 h\u00e0nh cung V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, H\u1ed9 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111em c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng k\u1ef3 l\u00e3o l\u1ea1y m\u1eebng. Vua b\u00e8n sai ban kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a cho k\u1ef3 l\u00e3o (100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1t b\u1ea3o ti\u1ec3u ki\u00eam ti\u1ec1n 1 \u0111\u1ed3ng, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 3 \u0111\u1ed3ng, l\u1ee5a m\u00e0u m\u1ed7i th\u1ee9 1 t\u1ea5m ; 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 62 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 3 \u0111\u1ed3ng, v\u1ea3i m\u00e0u 1 t\u1ea5m ; 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 666 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 2 \u0111\u1ed3ng ; 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 666 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 1 \u0111\u1ed3ng). V\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n qu\u1ef3 \u0111\u00f3n (nh\u1eefng x\u00e3 ven \u0111\u01b0\u1eddng : Th\u1eeba Thi\u00ean 52 x\u00e3 th\u00f4n, Qu\u1ea3ng Nam 46 x\u00e3 th\u00f4n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 20 quan ti\u1ec1n ; c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n kh\u00f4ng \u1edf ven \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n qu\u1ef3 \u0111\u00f3n, thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam 58 x\u00e3 th\u00f4n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 10 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam hai ph\u1ea7n n\u0103m s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf (\u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111\u00e3 gi\u1ea3m 5 th\u00e0nh). Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y xe vua tr\u1edf v\u1ec1, sai t\u1ebf th\u1ea7n bi\u1ec3n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, xe vua v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung ven \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e1ch th\u1ee9c qu\u00ea m\u00f9a m\u1ed9c m\u1ea1c, r\u1ea5t khen, th\u01b0\u1edfng cho Kinh do\u00e3n v\u00e0 quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 l\u00e3nh binh, qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u01a1, ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, c\u00e1c bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111i x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eddi Nghi\u00eau Thu\u1ea5n \u0111\u00e3 c\u00f3, m\u1ed9t n\u0103m 4 l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u1ea5y ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00ea l\u00e0 mau, sau r\u1ed3i c\u00e1c vua hi\u1ec1n, th\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa v\u1ec1 c\u00e1c m\u00f9a, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 long tr\u1ecdng. V\u1ea3 l\u1ea1i Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 danh khu \u1edf t\u1ea3 tr\u1ef1c,\u00a0 c\u00e1ch ph\u00eda nam Kinh k\u1ef3 tr\u0103m d\u1eb7m, c\u00e1c n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 th\u1ee9 8, \u0111\u00e3 2 l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n, xem \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, x\u00e9t quan l\u1ea1i, gia \u00e2n cho c\u00e1c l\u00e0ng, d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u th\u1ecfa thu\u1eadn, sau v\u00ec nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, ch\u01b0a k\u1ecbp c\u1eed h\u00e0nh, n\u0103m ngo\u00e1i v\u00ec mu\u00f4n vi\u1ec7c h\u01a1i r\u1ed7i, s\u1ebd \u0111\u1ecbnh \u0111i tu\u1ea7n, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 H\u1ed9 ph\u1ee7 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n d\u00e2ng s\u1edb can ng\u0103n, tr\u00ecnh b\u00e0y nhi\u1ec1u kho\u1ea3n, nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, d\u00e2n \u0111\u00f3i, tr\u1eabm nghe n\u00f3i kh\u00f4ng vui, \u0111\u1ebfn khi sai ng\u00f4n quan((1) Ng\u00f4n quan : \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, ng\u1ef1 s\u1eed, khoa \u0111\u1ea1o.1), x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i l\u00e0 n\u00f3i d\u1ed1i, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i n\u00f3i d\u1ed1i n\u00f3i b\u1eady, ngh\u0129 ph\u1ea3i ch\u00e9m \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, tr\u1eabm \u0111\u1eb7c c\u00e1ch x\u1eed nh\u1eb9, gi\u00e1ng l\u00e0m l\u1ee5c ph\u1ea9m, cho l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, ch\u1ea3 bao l\u00e2u Gi\u1ea3n bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, c\u1ed1 g\u1eafng l\u1ea1i nh\u1eafc l\u00ean t\u1ee9 ph\u1ea9m, coi l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Nay tr\u1eabm \u0111i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y l\u00faa th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, l\u00e0ng m\u1ea1c vui v\u1ebb, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng c\u00fai l\u1ea1y, \u0111\u00e8n l\u1eeda huy ho\u00e0ng, \u00f4ng gi\u00e0 tr\u1ebb con, hoan ngh\u00eanh s\u1ee3 ch\u1eadm, nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1ecdi k\u1ef3 l\u00e3o 1, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t h\u1ecfi han, l\u1ea1i sai quan h\u1ea7u h\u1ecfi kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : T\u00ecnh th\u1ef1c vui m\u1eebng, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 s\u1ee3 c\u1edd c\u1ee7a vua kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 l\u00e0m 3, 4 s\u1edf h\u00e0nh cung, \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 ti\u1ec1n c\u00f4ng ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u b\u1eb1ng gi\u00e1 \u0111\u1eaft, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ed9ng t\u1ed1n \u0111\u1ebfn c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fat n\u00e0o, th\u00ec c\u00f3 kh\u1ed5 g\u00ec m\u00e0 n\u1ee1 n\u00f3i ra mi\u1ec7ng 2 ch\u1eef \u201cb\u1ea5t nguy\u1ec7n\u201d. Tr\u1eabm xem l\u00f2ng d\u00e2n y\u00eau k\u00ednh, xu\u1ea5t t\u1ef1 l\u00f2ng th\u00e0nh. L\u1eadp t\u1ee9c ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef3 l\u00e3o kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n, v\u1ea3i l\u1ee5a, tha thu\u1ebf th\u00e2n cho to\u00e0n h\u1ea1t, \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng tr\u00f4ng mong c\u1ee7a d\u00e2n ta. Nay xe \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, n\u00ean truy b\u00e0n t\u1ed9i Phan Thanh Gi\u1ea3n t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ef1c, duy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gi\u00e1ng b\u1ed5, t\u1ed9i kh\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i, chu\u1ea9n cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169, tha cho ngh\u1ecb l\u1ea1i, v\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1edfng cho l\u01b0u Kinh ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng v\u00e0 l\u01b0u Kinh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, gi\u1eef \u1ea5n l\u01b0u Kinh \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng \u0111i theo h\u1ea7u v\u0103n t\u1eeb bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5, sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5, v\u00f5 t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, m\u1ed7i khi g\u1eb7p \u00e2n \u0111i\u1ec3n v\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t ch\u00fat m\u00e0 n\u00ean th\u01b0\u1edfng, th\u00ec cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, c\u00f2n nh\u01b0 c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1eabn n\u00ean ph\u1ea1t, th\u00ec ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 r\u0103n, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec quan trong tri\u1ec1u. K\u00eca nh\u01b0 ch\u00ednh th\u1ec3 l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u1ea1t, cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, trong l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e2n, v\u1ec1 ph\u1eadn l\u00e0m t\u00f4i con, c\u0169ng nh\u01b0 nhau c\u1ea3, nay th\u01b0\u1edfng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, ch\u1ec9 ph\u1ea1t th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu, th\u1ef1c ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t ch\u00fat, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p k\u1ef7, tr\u1eeb do t\u1ef1 \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9 ra, c\u00f2n th\u00ec vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 n\u00e0o do quan th\u00ec b\u1ed9 \u1ea5y t\u00e2u xin \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, \u0111\u1ec3 cho th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho gi\u1ea3n binh t\u1ea1i ng\u0169 c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, t\u1ef1 m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u1ea1p, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n, ho\u1eb7c ch\u1ec9 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, th\u00ec chi\u1ec3u theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n c\u00f3, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ee7 1 quan ti\u1ec1n. R\u1ed3i l\u1ea1i d\u1ee5 cho t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng, theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, \u0111\u1ec7 ngay c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n S\u01a1n \u00c2m, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u0110\u1ec1, Qu\u00e1ch C\u00f4ng C\u00e1t (th\u1ed5 ty x\u00e3 C\u1ed1 \u0110\u1ebf) \u0111em L\u00ea Duy Hi\u1ec3n th\u1ea7m \u1ea9n \u1edf ph\u1eadn n\u00fai th\u00f4n \u0110\u1ea7m Da x\u00e3 C\u1ed1 \u0110\u1ebf, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf x\u00e3 H\u01b0ng Thi, nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1 thu\u1ed9c h\u1ea1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn \u0111\u1ebfn ngay t\u00ecm b\u1eaft, quy\u1ec1n sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u00ean, Ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0110\u1ed7 C\u00f4ng Huy\u00ean b\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c Duy Hi\u1ec3n. \u0110\u1ec1, C\u00e1t c\u0169ng b\u1ecb bi\u1ec1n binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 nghe tin, t\u1ef1 S\u01a1n \u00c2m \u0111\u1ebfn ngay, c\u00f9ng H\u00e0 Duy Phi\u00ean h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ed3n Ninh C\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1t \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n, h\u00e0 bao g\u1ea5m, b\u00e0i b\u1ea1c th\u01b0\u1edfng cho l\u0169 Di\u00ean ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Li\u1ec1n \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen t\u1ed1t, th\u01b0\u1edfng Quang C\u1ef1, Duy Phi\u00ean \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn c\u0169ng th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1t th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n, nh\u1eefng gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u0110\u1ec1, Qu\u00e1ch C\u00f4ng C\u00e1t l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, c\u00f2n L\u00ea Duy Hi\u1ec3n th\u00ec \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 gi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Duy Hi\u1ec3n tuy ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 minh ch\u1ee7, nh\u01b0ng x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, \u0111\u1ec1u b\u1edfi Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, d\u1ee5ng \u00fd g\u00e2y vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng qua cho Duy Hi\u1ec3n l\u00e0 v\u1eadt l\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eaft, gi\u1ea3 suy t\u00f4n l\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1ecfa m\u01b0u gian d\u1ef1a c\u1ecf nh\u1edd c\u00e2y m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea5t C\u00f4ng th\u00ec Duy Hi\u1ec3n d\u00f9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u00e0y sau h\u1eafn l\u1ea1i t\u00ecm m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0m d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 L\u00ea, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m lo\u1ea1n, th\u1ebf l\u00e0 m\u1ea7m \u00e1c v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Kinh l\u01b0\u1ee3c, tham t\u00e1n n\u00ean \u0111\u1ed1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng nh\u00e2n l\u00fac th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f9ng qu\u1eabn, th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u00ecm b\u1eaft, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea5t C\u00f4ng, m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c, n\u1ebfu T\u1ea5t C\u00f4ng l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, l\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a xong, nh\u1ecdc th\u00ec nh\u1ecdc \u0111\u1ea5y, h\u00e1 \u0111\u1ee7 k\u1ec3 c\u00f4ng, n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i gi\u00e1ng d\u1ee5 cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh khi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c tuy l\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00ec \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfu ph\u1ea1m Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, nay l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n ; ch\u1ec9 c\u00f2n t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng nay mai c\u0169ng t\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 \u1edf Thanh Hoa \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c v\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea1m ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u00e1nh c\u00f2n nhi\u1ec1u, th\u1ef1c tr\u1ea1ng b\u1eaft gi\u1eb7c so v\u1edbi Ninh B\u00ecnh l\u1ea1i l\u00e0 h\u1ea1ng k\u00e9m, ph\u1ea3i theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, nghi\u00eam \u0111\u1ed1c th\u00fa \u0111inh c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft, cho ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i m\u00ecnh nh\u1eadn tr\u1ecdng tr\u00e1ch, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ee5 v\u1edbi l\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i tr\u1eabm n\u00f3i nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1ch v\u00e0i ng\u00e0y, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng L\u0169ng, tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o \u0111\u1ebfn. Vua vui v\u1ebb l\u1eafm, th\u01b0\u1edfng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Cai t\u1ed5ng V\u0169 Huy Ch\u00fac cho b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ee5c ph\u1ea9m Cai \u0111\u1ed9i, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Quy cho th\u0103ng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i, binh d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng chung 1.000 quan ti\u1ec1n. Gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 gi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1, g\u1ed1i \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, tr\u1ea3i qua hi\u1ec3m tr\u1edf, d\u00e3i d\u1ea7u b\u1ea5y l\u00e2u, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 minh ch\u1ee7, th\u1ef1c th\u00ec th\u1ee7 m\u01b0u nay \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 xong vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1 Ninh B\u00ecnh, th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho \u0103n y\u1ebfn xem tu\u1ed3ng m\u1ed9t l\u1ea7n, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng vui, nh\u01b0ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, kinh l\u01b0\u1ee3c, tham t\u00e1n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn, bi\u1ec1n binh Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169 ; \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, chuy\u00ean tr\u00e1ch cho H\u1ed9 ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho t\u1eeb kinh l\u01b0\u1ee3c tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc. (Kinh l\u01b0\u1ee3c 100 quan ti\u1ec1n, tham t\u00e1n 80 quan, l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u 15 quan, qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 10 quan, ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 8 quan, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 5 quan, bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y kh\u00f4ng c\u1ee9 Kinh ph\u00e1i hay t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n. Qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a ph\u00e1i \u0111i chi\u1ec3u \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t n\u1eeda su\u1ea5t, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho c\u1ea3 su\u1ea5t\u201d. Y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ed3ng Nguy\u1ec7t r\u1ed3i b\u1ecb binh d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i n\u1ed9p, Nguy\u1ec7t t\u1ef1 c\u1eafn l\u01b0\u1ee1i, l\u0169 Quang C\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c sai l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua cho th\u01b0\u1edfng binh d\u00e2n 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c, d\u00e2ng s\u1edb xin v\u00e0o Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua sai ban ph\u00e9p c\u1ea5p ru\u1ed9ng cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh kh\u00e2m l\u1ee5c t\u1ed1ng cho trong ngo\u00e0i, duy t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eabu s\u00e0o \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng, cho n\u00ean ch\u01b0a ban c\u1ea5p, nay kh\u00e1m \u0111\u1ea1c \u0111\u00e3 xong, n\u00ean so\u1ea1n \u0111em c\u00e1ch th\u1ee9c qu\u00e2n c\u1ea5p c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, in ra th\u00e0nh b\u1ea3n, chi\u1ec3u c\u1ea5p cho x\u00e3 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u m\u1ed9t b\u1ea3n, c\u00f2n ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, thu\u1ebf \u0111\u1ea7u quan, cho chi\u1ec3u theo c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng hay kh\u00f4ng, theo l\u1ec7 thu thu\u1ebf l\u1ea5y n\u0103m nay l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u. (Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng \u0111\u1ec1u m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n 1 quan 4 ti\u1ec1n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan 1 ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng th\u00ec tr\u00e1ng h\u1ea1ng m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 1 quan\u00a0 2 ti\u1ec1n, d\u00e2n \u0111inh gi\u00e0 c\u00f3 t\u1eadt, th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda)\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n, t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh chi\u1ec3u quan danh, ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, c\u00f9ng qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, so s\u00e1nh r\u1ed3i s\u1ee9c cho \u0111\u1ec1u theo h\u1ea1ng c\u1ea5p ru\u1ed9ng, c\u00f2n b\u1ea3n in c\u0169 ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ee3i x\u00e9t cho \u0111\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c vua chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, l\u1ea1i kh\u1eafc in, ti\u1ebfp t\u1ee5c giao cho, theo l\u00e0m m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o, Khoa \u0111\u1ea1o Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n, Nguy\u1ec5n Huy Ho\u00e1n t\u1ef1 B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1 ph\u1ee5c m\u1ec7nh \u0111em t\u1eadp ki\u1ec3m duy\u1ec7t qu\u00e2n nhu, s\u00e1t h\u1ea1ch vi\u00ean bi\u1ec1n t\u00e2u l\u00ean. Vua cho l\u00e0 T\u1eeb, Do\u00e3n l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t, cho tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ec3 h\u1ecfi, l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c quan t\u1ec9nh h\u1ea1t nhanh hay ch\u1eadm, b\u00e0n t\u00e0i ph\u1ea9m quan t\u1ec9nh cao hay th\u1ea5p. Vua khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 3 cu\u1ed1n sa. Th\u1ea3o, Ho\u00e1n cho l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c s\u01a1 su\u1ea5t, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh tinh luy\u1ec7n, ch\u1ec9 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3. Vua th\u01b0\u1edfng cho t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c gia m\u1ed9t c\u1ea5p, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n x\u00e9t ra ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ngh\u1ec7 xu\u1ea5t s\u1eafc cho ghi t\u00ean th\u0103ng b\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e8n k\u00e9m kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, n\u1ebfu d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cho theo nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan V\u0103n Nh\u00e3 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai quan bi\u00ean ch\u00e9p Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p [gia ph\u1ea3 nh\u00e0 vua]. Vua cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i. L\u1ea1i cho th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u1ea3o sung ch\u1ee9c T\u00f4n ph\u1ea3 t\u1ed5ng to\u1ea3n tu. Th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Hu\u1ea5n \u0110\u1ea1i sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng sung qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc (theo \u0111\u01b0\u1eddng xa g\u1ea7n, chia l\u00e0m 4 h\u1ea1ng kh\u00ed \u0111\u1ed9c l\u00e0 : ph\u1ee5 c\u1eadn, c\u1eadn bi\u00ean, bi\u00ean vi\u1ec5n, c\u1ef1c bi\u00ean ; ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i ; t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u1ea5y Cam L\u1ed9 l\u00e0m ph\u1ee5 c\u1eadn, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m bi\u00ean vi\u1ec5n, B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean ; t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh l\u1ea5y Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m ph\u1ee5 c\u1eadn, Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m bi\u00ean vi\u1ec5n, Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean ; t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean l\u1ea5y t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m ph\u1ee5 c\u1eadn, Cam L\u1ed9 l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m bi\u00ean vi\u1ec5n, Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean ; t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0m ph\u1ee5 c\u1eadn, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m bi\u00ean vi\u1ec5n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean ; t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a, t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u1ea5y Thanh Hoa l\u00e0m ph\u1ee5 c\u1eadn, Ngh\u1ec7 An l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m bi\u00ean vi\u1ec5n, Cam L\u1ed9 l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean ; t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng l\u1ea5y Ninh B\u00ecnh ph\u1ee5 c\u1eadn, Thanh Hoa l\u00e0m c\u1eadn bi\u00ean, Ngh\u1ec7 An l\u00e0m bi\u00ean vi\u1ec5n, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m c\u1ef1c bi\u00ean. C\u00f2n nh\u1eefng qu\u00e2n l\u01b0u ph\u00e1t ph\u1ed1i t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, c\u00f9ng Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 3 b\u1eadc l\u01b0u l\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, v\u1eabn theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14).<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n H\u1ea3i V\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c l\u1ebbn l\u00fat, vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n l\u00e0 L\u00ea Tr\u1ecdng Ch\u00ednh th\u00e2n \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n ra s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, gi\u1eb7c b\u00e8n b\u1ecf thuy\u1ec1n bu\u00f4n, ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ecdng Ch\u00ednh k\u1ef7 l\u1ee5c 1 l\u1ea7n, bi\u1ec1n binh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i bi\u1ec3n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n r\u1ed3i \u0111i. Quan t\u1ec9nh c\u00f9ng quan b\u1eaft gi\u1eb7c, vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n, ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u00e1ch c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng du l\u00e2m l\u0169ng c\u00e1c h\u1ea1t Quan H\u00f3a, C\u1ea9m Th\u1ee7y, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh th\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u00fa \u0111inh, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f9ng th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n, ng\u1ee5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 \u0110inh Kim B\u1ea3ng \u1ea9n \u1edf x\u00e3 Th\u1ecbnh \u0110i\u1ec7n (thu\u1ed9c ch\u00e2u Quan H\u00f3a), b\u1ecdn l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c Th\u01b0\u1ee3ng L\u00f4 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u00e3nh l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n c\u00f9ng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y 4 t\u00ean \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng huy\u1ec7n Man Duy. Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa, trong \u0111\u00f3 c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng, m\u00ea ho\u1eb7c, xui gi\u1ee5c, d\u1ee5 d\u1ed7 th\u00ec \u0110inh Kim B\u1ea3ng l\u00e0m \u0111\u1ea7u, hung h\u0103ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n th\u00ec Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n l\u00e0 nh\u1ea5t, \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n \u01b0\u1edbp mu\u1ed1i \u0111\u00f3ng h\u00f2m, c\u00f9ng \u0111\u00edch th\u00e2n \u0110inh Kim B\u1ea3ng \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft, h\u1ebft ph\u00e9p tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ef1c tr\u1ea1ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c v\u1eabn l\u00e0 \u0111\u00e1ng k\u1ec3, duy Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam, H\u00e0 C\u00f4ng Kim \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee7 m\u01b0u, t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m, n\u1ebfu ch\u01b0a k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn tro t\u00e0n l\u1ea1i ch\u00e1y, ph\u1ea3i kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c t\u00ecm b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c, c\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c nh\u1ecf m\u1ecdn tuy c\u00f3 1, 2 \u0111\u1ee9a l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u1eaft khe, giao cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i h\u1ee3p s\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, ch\u01b0a n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho ch\u1ee9c h\u00e0m, cho theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110inh Kim B\u1ea3ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng 500 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n th\u00ec th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 c\u00e1c x\u1ee9 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Ph\u1ed1 C\u00e1t, Tr\u1ea5n Man \u1edf Thanh Hoa, Qu\u1ef3 Ch\u00e2u \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n, kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e2u ng\u00e0y, sai quan 2 t\u1ec9nh li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 50 hay 60 ho\u1eb7c 100 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, gia \u00e2n chi\u1ec3u l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u1edf \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a m\u00e0 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng cho. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf li\u1ec1n \u0111em c\u00f4ng vi\u1ec7c kinh l\u00fd b\u00e0y t\u00e2u :<\/p>\n<p>\u201c6 huy\u1ec7n ch\u00e2u Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, C\u1ea9m Th\u1ee7y, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Quan H\u00f3a, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n v\u1ed1n l\u00e0 r\u00e0ng bu\u1ed9c, cai tr\u1ecb m\u1ed9t c\u00e1ch s\u01a1 s\u00e0i, v\u1eeba r\u1ed3i x\u1ea3y ra vi\u1ec7c lo\u1ea1n, \u0111\u1ec1u b\u1edfi th\u1ed5 t\u00f9 chuy\u00ean ch\u1ebf th\u1ed5 d\u00e2n m\u00e0 sinh ra, nay xin \u0111\u1ed5i s\u00e1ch \u0111\u1ed9ng l\u00e0m x\u00e3 th\u00f4n, l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n, l\u1ea1i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u l\u00e0m l\u00fd tr\u01b0\u1edfng cai qu\u1ea3n d\u00e2n \u1ea5y, c\u00f2n \u0111\u1ec1u bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh ch\u1ecbu sai d\u1ecbch. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ph\u00f2ng ng\u1ef1, thi\u00eam s\u1ef1, \u0111\u1ed3ng tri, \u0111\u1ec1u thu l\u1ea5y b\u1eb1ng s\u1eafc, b\u1ecf ng\u1ea1ch c\u0169 \u0111i, trong b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec do t\u1ec9nh t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m b\u00e1 h\u1ed9, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb m\u1ed1i t\u1ec7 th\u1ed5 t\u00f9 k\u1ebf ti\u1ebfp n\u1ed1i theo.<\/p>\n<p>\u201cD\u00e2n c\u01b0 \u1edf \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m x\u00e3 th\u00f4n, \u0111\u1eb7t ra t\u00ean t\u1ed5ng, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1eadt th\u00e0 cho l\u00e0m cai t\u1ed5ng, ph\u00f3 t\u1ed5ng, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, theo vi\u00ean tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t c\u00e1c vi\u1ec7c quan.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch \u0111\u1ea5t h\u1eb9p d\u00e2n \u00edt, v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0m x\u00e3 th\u00f4n, \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch n\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i, th\u00ec li\u1ec7u chia l\u00e0m 3, 5 x\u00e3 ho\u1eb7c 7, 8, 9 x\u00e3 th\u00f4n cho d\u1ec5 cai qu\u1ea3n, nh\u1eefng s\u1ed1 \u0111inh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ra th\u00fa th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, s\u1ed1 ru\u1ed9ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecf hoang s\u00f3t s\u1ed5 c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5, m\u00e0 tha cho c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ed9i b\u1ecf hoang \u1ea9n l\u1eadu t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc kia th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u1ecb hi\u1ebfp \u0111i theo b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, xin ph\u00e0m th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng th\u00ec s\u1ee9c cho \u0111em s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn n\u1ed9p, cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p, bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, sai c\u00e1c vi\u00ean huy\u1ec7n ch\u00e2u v\u1ed7 v\u1ec1 d\u1ea1y b\u1ea3o, khi\u1ebfn cho ch\u00fang \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n truy x\u00e9t t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cS\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n 3 b\u1ea3n \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n kinh l\u01b0\u1ee3c quan ph\u00f2ng, b\u1ea3n gi\u00e1p n\u1ed9p b\u1ed9, b\u1ea3n \u1ea5t \u0111\u1ec3 \u1edf t\u1ec9nh, b\u1ea3n b\u00ednh giao v\u1ec1 cho x\u00e3 th\u00f4n ch\u1ea5p chi\u1ec3u, h\u00e0ng n\u0103m do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c l\u00e0m s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n s\u1ed5 \u0111inh c\u00f9ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh.<\/p>\n<p>\u201cD\u00e2n Th\u1ed5 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ea7y t\u1edb th\u1ed5 t\u00f9, ph\u00e0m con em th\u1ed5 t\u00f9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n th\u1ea7y h\u1ecdc t\u1eadp, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ng\u0103n c\u1ea5m, n\u00ean th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ngu d\u1ed1t m\u00ea ho\u1eb7c, nay xin cho c\u00e1c vi\u00ean huy\u1ec7n ch\u00e2u ch\u1ecdn con em th\u1ed5 d\u00e2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i s\u00e1ng su\u1ed1t, d\u1ea1y cho h\u1ecdc ch\u1eef \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi man, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc.<\/p>\n<p>\u201c2 huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1, l\u1ea1i theo quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n ch\u00e2u C\u1ea9m Th\u1ee7y, Quan H\u00f3a, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, t\u00ecnh h\u00ecnh hao h\u1ee5t \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 thu\u1ebf l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p n\u0103m nay c\u00f9ng s\u1ed1 \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, xin l\u01b0\u1ee3ng tha gi\u1ea3m, \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh \u0111\u00f3i t\u00fang c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cS\u1ed5 \u0111i\u1ec1n c\u00e1c huy\u1ec7n ch\u00e2u c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ea1i s\u1ed1 qua loa, c\u00f2n gi\u1edbi h\u1ea1n c\u00e1c th\u00f4n x\u00e3, Kinh l\u00fd bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111o \u0111\u1ea1c, xin \u0111\u1ee3i sau 3 n\u0103m, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u1ecba b\u1ea1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba gi\u1edbi.<\/p>\n<p>\u201cS\u1ed5 c\u0169 c\u1ee7a huy\u1ec7n ch\u00e2u c\u00f9ng s\u1ed1 \u0111inh m\u1edbi th\u00eam ra nhi\u1ec1u, n\u00ean ch\u1ecdn ph\u1ea7n l\u00e0m l\u00ednh, nh\u01b0ng sau khi binh h\u1ecfa, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u1ee7 c\u1ea3, c\u0169ng xin \u0111\u1ee3i sau 3 n\u0103m, chi\u1ec3u s\u1ed1 tuy\u1ec3n l\u00ednh, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 5 \u0111inh l\u1ea5y m\u1ed9t.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em n\u1ed9p v\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 550 c\u00e2y s\u00fang do t\u1ec9nh l\u00e0m danh s\u00e1ch ph\u1ee5ng gi\u1eef. L\u1ea1i t\u00f9y theo \u0111\u1ecba th\u1ebf xa g\u1ea7n, \u0111inh \u0111i\u1ec1n nhi\u1ec1u \u00edt, chia \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng l\u00e0ng, l\u00e0m ra s\u1ed5 s\u00e1ch. V\u1ec1 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng H\u00f3a : huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y tr\u01b0\u1edbc 7 t\u1ed5ng 52 s\u00e1ch, trang, tr\u1ea1i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 9 t\u1ed5ng 71 x\u00e3 th\u00f4n. Huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba tr\u01b0\u1edbc 5 t\u1ed5ng 26 s\u00e1ch, trang, tr\u1ea1i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 27 x\u00e3. Huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc 6 t\u1ed5ng 61 s\u00e1ch, trang, tr\u1ea1i, d\u1ed3n l\u00e0m 54 x\u00e3. V\u1ec1 ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n : ch\u00e2u Quan H\u00f3a tr\u01b0\u1edbc 13 \u0111\u1ed9ng, th\u00f4n, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 6 t\u1ed5ng 28 x\u00e3. Ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc 15 \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 8 t\u1ed5ng 43 x\u00e3 th\u00f4n. Ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1eb7t, tr\u01b0\u1edbc 2 t\u1ed5ng 17 \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 4 t\u1ed5ng, 26 x\u00e3 th\u00f4n. Huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng 2 t\u1ed5ng B\u00e1i \u0110\u00f4, M\u1ef1c S\u01a1n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, tr\u01b0\u1edbc 14 trang s\u00e1ch, d\u1ed3n l\u00e0m 12 x\u00e3. V\u1ec1 ph\u1ee7 T\u0129nh Gia : huy\u1ec7n N\u00f4ng C\u1ed1ng 2 t\u1ed5ng Lai Tri\u1ec1u, L\u00e3ng L\u0103ng \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du tr\u01b0\u1edbc 7 s\u00e1ch. V\u1ec1 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u H\u00f3a, huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean 3 t\u1ed5ng Qu\u1ea3ng Thi, An Tr\u00e0ng, Ng\u1ecdc L\u1eb7c \u1edf trung du, tr\u01b0\u1edbc 18 s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m x\u00e3. S\u1ed1 \u0111inh s\u1ed5 c\u0169 1.690 ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi th\u00eam 1.393 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed9ng 3.083, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 s\u1ed5 c\u0169 h\u01a1n 4.920 m\u1eabu, m\u1edbi th\u00eam h\u01a1n 8.302 m\u1eabu, c\u1ed9ng 13.223 m\u1eabu\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xin ph\u00e1i 4 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 200 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf ch\u1ed7 quan y\u1ebfu \u0111\u1ed3n Ninh L\u01b0\u01a1ng. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u0169ng l\u01b0u \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 t\u00f9 \u1edf Thanh Hoa noi theo th\u00f3i c\u0169 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi k\u1ebf ti\u1ebfp, quen d\u00f9ng th\u1ebf l\u1ef1c hi\u1ebfp ch\u1ebf ti\u1ec3u d\u00e2n, m\u1ed9t khi n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m lo\u1ea1n, nh\u1eefng d\u00e2n ngu d\u1ea1i b\u1ecb ch\u00fang xua \u0111u\u1ed5i, t\u1ec7 \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e2u, sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh l\u00fd \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf th\u00f3i c\u0169, nh\u01b0ng thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m sau, l\u00e0m g\u1ea5p, l\u00e0m thong th\u1ea3. K\u1ec3 th\u00ec s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n l\u00e0m ra, ch\u1ec9 mu\u1ed1n d\u00f9ng th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ed5i th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Man, nguy\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eaft ph\u1ea3i th\u00eam nhi\u1ec1u, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fd th\u1ebf \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, c\u00f2n vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ecba b\u1ea1 tuy\u1ec3n binh \u0111inh v\u00e0 \u0111\u1ea1c \u0111i\u1ec1n, chia \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1edf th\u00eam, d\u1ea7n d\u1ea7n b\u00e0n l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee9 h\u1ea1n 3 n\u0103m. S\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00fang theo n\u1ed9p, cho chi\u1ec3u c\u00e1i c\u00f2n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u1ea3 ti\u1ec1n m\u1ed7i kh\u1ea9u 5 quan, c\u00e1i kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec 3 quan, nh\u01b0ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n b\u1ea3o ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ch\u00fang, s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi hung \u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, cho n\u00ean b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p quan, quan tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho, n\u00ean d\u00f9ng ti\u1ec1n \u1ea5y mua tr\u00e2u b\u00f2, c\u00e0y c\u1ea5y l\u00e0m \u0103n, c\u00f9ng v\u1ee3 con c\u00f9ng vui h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh, khi\u1ebfn cho c\u00f9ng b\u1ea3o ban nhau, sau c\u00f3 n\u1ed9p ti\u1ebfp chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p. L\u1ea1i ngh\u0129 th\u1ed5 d\u00e2n \u1ea5y, sau khi binh bi\u1ebfn, c\u1eeda nh\u00e0 \u0111i\u00eau t\u00e0n, t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 vi\u1ec7c thu\u1ebf kh\u00f3a, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i b\u1ecdn kinh l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i, tr\u1eabm \u0111\u00e3 ngh\u0129 c\u00e1ch gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, v\u1ec1 6 huy\u1ec7n ch\u00e2u, thu\u1ebf ru\u1ed9ng thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u00f9ng ti\u1ec1n th\u00f3c \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu t\u1ef1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, gia \u00e2n r\u1ed9ng tha cho c\u1ea3, 7 t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng, N\u00f4ng C\u1ed1ng, Th\u1ee5y Nguy\u00ean c\u0169ng th\u1ebf, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ed3n Ninh L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u01a1i xa, lam ch\u01b0\u1edbng l\u1ea1i n\u1eb7ng, qu\u1ea3n ph\u1ee7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, cho \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5 ho\u1eb7c \u1edf ch\u1ed7 y\u1ebfu \u0111\u1ecba c\u1eadn ti\u1ec7n, \u0111i l\u1ea1i tr\u00f4ng nom, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n \u1ea5y chia l\u00e0m 2 ban, 1 th\u00e1ng ho\u1eb7c 15 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y y\u00ean \u1ed5n c\u0169ng li\u1ec7u r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ebf l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u00a0\u00c1i Ch\u1eed theo l\u1eddi d\u1ee5 tra x\u00e9t vi\u1ec7c L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 gi\u1ea3i v\u00e2y h\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc, v\u00ec K\u1ef3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng th\u1ea5y gi\u1eb7c \u0111\u00e2u, c\u00f3 \u00fd khinh \u0111\u1ecbch, b\u00e8n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ch\u1ed7 th\u1ea5p, 4 b\u1ec1 \u0111\u1ec1u n\u00fai, gi\u1eb7c x\u00fam \u0111\u1ebfn v\u00e2y xung quanh, h\u01a1n 10 ng\u00e0y d\u1ef1a tr\u00ean cao b\u1eafn s\u00fang xu\u1ed1ng, qu\u00e2n ta h\u1ea7u kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n, m\u1ed9t h\u00f4m Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Huy ng\u1ea7m l\u1eadp \u0111\u1ed3n nh\u00e1nh, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1eb5n c\u00e2y \u1edf r\u1eebng, b\u1ed7ng m\u1ed9t con tr\u00e2u t\u1ef1 trong b\u1ee5i r\u1eadm x\u00f4ng ra, qu\u00e2n l\u00ednh reo h\u00f2 tranh nhau \u0111u\u1ed5i \u0111i, tr\u00e2u ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, gi\u1eb7c b\u1ea5t ng\u1edd s\u1ee3 v\u1ee1, \u0111\u1ea1i binh nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u1edbi gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y, x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 qu\u1ef7 th\u1ea7n xui n\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u s\u1eedng s\u1ed1t, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o l\u00e0 tr\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ea5y, b\u00e8n sai quan t\u1ec9nh bi\u1ec7n s\u00ednh l\u1ec5, ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho giao cho kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u0111\u00e0n \u0111\u1ec3 t\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cNg\u1ea1ch thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9, chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o, nay c\u00e1c ch\u1ee7 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u xin n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, xin \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean gi\u00fap\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec kho \u1edf t\u1ec9nh t\u00edch tr\u1eef ch\u01b0a \u0111\u1ea7y, cho n\u00ean cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u00f3c, l\u00e0 mu\u1ed1n cho c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u l\u1ee3i, nay xem l\u1eddi t\u00e2u, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi vui theo, tr\u1eabm l\u1ea5y l\u00f2ng tr\u0103m h\u1ecd l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh, kh\u00f4ng lo kho t\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y, ch\u1ec9 lo kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n th\u00f4i, n\u00ean y cho\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 ph\u00e9p \u0111\u1ebfn Kinh, vua sai cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 n\u1eefa.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e0o, Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ed1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0u, cai qu\u1ea3n ng\u1ed3i thuy\u1ec1n Linh Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111i L\u00e3 T\u1ed1ng [Luzon] l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, H\u00e0o v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e9o, ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua sai l\u00e0m \u1ea5n b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho T\u01b0 gi\u00e1o T\u00f4n th\u1ea5t, t\u1ef1 h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u1ec7 th\u1ee9 7, m\u1ed7i h\u1ec7 1 c\u00e1i.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, vua th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kinh l\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay g\u1eb7p ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, c\u00e1c c\u00f4ng h\u1ea7u v\u0103n v\u00f5 b\u1ed9 vi\u1ec7n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c quan t\u01b0 m\u1ee5c \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn Kinh chi\u00eam b\u00e1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban ch\u00fac m\u1eebng, m\u00e0 th\u1ef1 Trung qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, v\u00ec kinh l\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e2u \u1edf ngo\u00e0i, cho n\u00ean ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f9ng d\u1ef1 y\u1ebfn ban th\u01b0\u1edfng, l\u00f2ng tr\u1eabm \u00e1y n\u00e1y th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i, n\u00ean sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111em cho : T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng, c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o, kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng ; H\u00e0 Duy Phi\u00ean Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 1 \u0111\u1ed3ng, ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf 1 \u0111\u1ed3ng ; Ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u0169ng th\u01b0\u1edfng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o, kim ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng tr\u1eabm y\u00eau m\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y xong vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh chi\u00eam b\u00e1i c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111em theo h\u01a1n 200 bi\u1ec1n binh L\u1ea1ng S\u01a1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ed1c c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa. C\u1ee9 theo t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft n\u00f3i : \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c v\u00e0 gi\u1eb7c Mai ng\u1ea7m t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf trang Ng\u1ecdc M\u1ea1o x\u00e3 Y\u00ean L\u1ea1c (trang Ng\u1ecdc M\u1ea1o thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, x\u00e3 Y\u00ean L\u1ea1c thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n) \u0111\u1ecbnh s\u1ebd v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ec3 n\u00e3 b\u1eaft, r\u1ed3i t\u01b0 b\u00e1o cho t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y c\u00f9ng \u0111\u00e1nh. \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai \u0111em 500 binh d\u00f5ng c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 An Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ea1c Nh\u01b0 \u0111i ngay, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i h\u01a1i \u00edt, xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh \u0111em th\u00eam bi\u1ec1n binh ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cN\u00f4ng V\u0103n S\u0129 l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c c\u00f3 ti\u1ebfng, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y tr\u1eddi, \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i, nay ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 d\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft \u0111\u00edch ch\u1ed7 gi\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p, sao kh\u00f4ng m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111i b\u1eaft, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i ch\u1ec9 t\u01b0 cho t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng kh\u1ecfi coi th\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9. Nay m\u1ed9t \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng chuy\u00ean tr\u00e1ch cho ng\u01b0\u01a1i, c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i ngay b\u1eaft gi\u1eb7c cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y 2 \u0111\u1ea1o Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n chia nhau \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 ph\u1ea1m L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho, Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n c\u00f9ng ng\u1ee5y Qu\u1ed1c s\u01b0 l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ed3ng Nguy\u1ec7t, ng\u1ee5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 \u0110inh Kim B\u1ea3ng, \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, kh\u00f4ng t\u00ean n\u00e0o l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. S\u01a1n \u00c2m v\u1ed1n g\u1ecdi l\u00e0 n\u01a1i tuy\u1ec7t hi\u1ec3m, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c d\u1ef1a l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t. L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Quan H\u00f3a c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 hi\u1ec3m xa, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn, ng\u00e0y n\u1ecd quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u00e3y nh\u01b0 gi\u00e3y c\u1ecf, b\u1eaft nh\u01b0 b\u1eaft chim, kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed1ng n\u00e0o, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y, r\u1ed3i c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi. Nay quan qu\u00e2n 2 ng\u1ea3 \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t kh\u1ea3i ho\u00e0n, vinh quang bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ? H\u01a1n n\u1eefa, Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n nh\u00e0 vua t\u1eebng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan, hi\u1ec3m n\u00e0o c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecdn N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 nh\u01b0 c\u00e1 \u1edf trong n\u1ed3i, v\u00e2y c\u00e1nh \u0111\u00e3 m\u1ea5t, s\u1ee9c \u0111\u00e2u ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu qu\u1ea3 h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft, kh\u00f3 g\u00ec ch\u1ea3 h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, n\u00ean th\u1ef1c l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, n\u1ebfu vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn l\u1eddi n\u00f3i, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt, v\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n m\u1eb7t n\u00e0o \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>G\u1eb7p B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m nh\u00e2n ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua cho tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c to l\u1eafm, sau N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u1ed1t ph\u00e1 m\u00e0 2 t\u00ean kia v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed1n gi\u1ebft, \u0111\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a l\u00e0m xong, tr\u1eabm v\u1eabn ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u01b0a y\u00ean. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 tri\u1ec7u ng\u01b0\u01a1i h\u1ecfi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i l\u00e0 b\u1ecdn kia tr\u1ed1n xa, kh\u00f4ng c\u00f3 tung t\u00edch g\u00ec, nay t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch ch\u1ed7 b\u1ecdn ch\u00fang tr\u1ed1n \u1edf trong h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng quan l\u1ea1i c\u1ea3 t\u1ec9nh t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, h\u00ecnh nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7, kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft g\u00ec, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i ngay, nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 \u0111ang l\u00fac c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eb7c, cho ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 t\u1ec9nh, \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng, n\u1ebfu ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 b\u1ecdn, ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, tr\u1eabm c\u0169ng cho l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ed1 ch\u1ebft. Vua cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ea1i sung h\u00e0nh t\u1ea9u vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Du th\u0103ng th\u1ee5 ch\u1ee9c Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1. Vua l\u1ea1i sai ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ef1 D\u1ef1c v\u00f5, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, H\u00f2a thanh, Thanh b\u00ecnh, L\u00fd thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t v\u1ec7 Kim ng\u00f4. Vua chu\u1ea9n cho c\u00e1c th\u1ed1ng qu\u1ea3n qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, qu\u00e2n C\u1ea5m binh, ch\u1ecdn l\u1ea5y bi\u1ec1n binh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh th\u00f4ng hi\u1ec3u, qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0m 100 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n C\u1ea5m binh 200 ng\u01b0\u1eddi, sung b\u1ed5 v\u00e0o, chia l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9 ng\u0169 l\u1ee5c (\u0111\u1ed9i n\u00e0o c\u0169ng 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 46\u00a0 binh \u0111inh (c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 C\u1ea9m y \u1ee9ng tr\u1ef1c, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, c\u00f2n qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00ec l\u00e2m k\u1ef3 ch\u1ecdn b\u1ed5, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u00ean nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u theo ch\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh sung l\u0129nh, 2 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i theo l\u1eddi b\u1ed9 Binh b\u00e0n, ch\u1ebf c\u1ea5p cho \u1ea5n, b\u00e0i \u0111eo, \u00e1o m\u1eb7c, c\u1edd c\u1ee7a qu\u00e2n, binh tr\u01b0\u1ee3ng, thuy\u1ec1n b\u00e8, nh\u00e0 cho qu\u00e2n \u1edf v\u00e0 ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ban k\u1ef3, ban th\u1ee9.<\/p>\n<p>(V\u1ec1 \u1ea5n \u0111\u1ed3ng kh\u1eafc 5 ch\u1eef \u201cKim ng\u00f4 v\u1ec7 \u0111\u1ed3 k\u00fd\u201d ki\u1ec1m ng\u00e0 kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4\u201d.<\/p>\n<p>V\u1ec1 b\u00e0i \u0111eo, ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u00e0i ng\u00e0, v\u1ec7 \u00fay th\u00ec kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4 v\u1ec7 \u00fay\u201d, ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4 ph\u00f3 v\u1ec7\u201d, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i\u201d, ch\u00e1nh, ph\u00f3 v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4\u201d, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i b\u1ea1c, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4 nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i\u201d, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 2 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i 6 c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>V\u1ec1 \u00e1o qu\u1ea7n, m\u00e0u \u00e1o khi theo h\u1ea7u, ch\u1ea7u m\u1eebng v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, v\u1ec7 \u00fay, ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay th\u00ec m\u0169 \u0111\u1ea7u h\u1ed5, \u00e1o \u0111\u01a1n th\u00eau r\u1ed3ng 4 m\u00f3ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 quan b\u1ea3n v\u1ec7 c\u1ea5p, c\u00f2n su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec m\u0169 xu\u00e2n thu, \u00e1o m\u00f3ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u 6 b\u1ed9, bi\u1ec1n binh th\u00ec \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng v\u0169 \u0111o\u1ea1n 5 s\u1eafc in hoa t\u00e2y, 250 c\u00e1i, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc th\u00eau ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4\u201d, \u0111\u1eb1ng sau th\u00eau ch\u1eef \u201ct\u00e0i\u201d, qu\u1ea7n b\u1eb1ng s\u1ea1i nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn 250 c\u00e1i, \u00e1o nhung ph\u1ee5c ch\u1ea7u tr\u1ef1c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng t\u01a1 l\u00f4ng m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng 6 c\u00e1i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u00e0u v\u00e0ng 24 c\u00e1i, binh \u0111inh th\u00ec \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng 226 c\u00e1i, c\u0169ng d\u00f9ng b\u1ed5 t\u1eed, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc th\u00eam ch\u1eef \u201ckim ng\u00f4\u201d, \u0111\u1eb1ng sau th\u00eau t\u00ean \u0111\u1ed9i, l\u1ea1i c\u1ea5p cho \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng v\u1ea3i \u0111en trong l\u00f3t v\u1ea3i tr\u1eafng 250 c\u00e1i, k\u00ednh g\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu th\u00ec m\u1eb7c.<\/p>\n<p>V\u1ec1 c\u1edd c\u1ee7a \u0111\u1ed9i qu\u00e2n, c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh 5 l\u00e1, theo c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh c\u1ee7a v\u1ec7 C\u1ea9m y, c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo v\u1ebd r\u1ed3ng m\u00e2y 12 l\u00e1, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 2 l\u00e1, trong l\u00e1 c\u1edd th\u00eau t\u00ean \u0111\u1ed9i, nh\u01b0 lo\u1ea1i \u201ckim ng\u00f4 nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i\u201d, th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c chi\u1ec1u d\u00e0i chi\u1ec1u r\u1ed9ng, theo c\u00e1ch th\u1ee9c nh\u01b0 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo v\u1ec7 C\u1ea9m y, duy gi\u1eefa c\u1edd v\u00e0 gi\u1ea3i d\u00e0i, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tr\u1eebu l\u00f4ng s\u1eafc \u0111\u1ecf, di\u1ec1m c\u1edd s\u1eafc xanh, \u0111u\u00f4i c\u1edd g\u00f3c d\u01b0\u1edbi s\u1eafc v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 h\u01a1i kh\u00e1c v\u1edbi c\u1edd v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>V\u1ec1 binh tr\u01b0\u1ee3ng, qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u00e3 c\u00f3 g\u01b0\u01a1m chu\u00f4i b\u00edt v\u00e0ng l\u0129nh t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n 6 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho g\u01b0\u01a1m chu\u00f4i b\u1ecdc b\u1ea1c, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 24 ng\u01b0\u1eddi, g\u01b0\u01a1m b\u1eb1ng s\u1eaft t\u00e2y m\u1ea1 b\u1ea1c 12 thanh, k\u1ef3 \u0111ao 12 con, gi\u00e1o 3 c\u1ea1nh 200 c\u00e1i, dao \u0111eo 200 con, chi\u00eang, tr\u1ed1ng, kh\u00e1nh \u0111\u1ed3ng tr\u00f2n, loa b\u1eb1ng thau m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, thanh la \u0111\u1ed3ng 6 c\u00e1i, n\u00f3n l\u00ednh 300 c\u00e1i, 100 c\u00e1i ch\u00f3p b\u1eb1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi ch\u1ea7u m\u1eebng tr\u1ef1c h\u1ea7u, 200 c\u00e1i ch\u00f3p b\u1eb1ng s\u1eaft t\u00e2y, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>V\u1ec1 thuy\u1ec1n, 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea, 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111i nhanh, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 nh\u00e0 cho qu\u00e2n \u1edf, nh\u00e0 qu\u00e2n \u1edf c\u1ee7a v\u1ec7 C\u1ea9m y, Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng tr\u01b0\u1edbc \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3, b\u00ean h\u1eefu trong Ho\u00e0ng th\u00e0nh, c\u00f2n th\u1eeba 6 gian, 3 gian b\u00ean t\u1ea3 cho \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i tam, \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf, 3 gian b\u00ean h\u1eefu cho \u0111\u1ed9i nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i t\u1ee9, \u0111\u1ed9i l\u1ee5c \u1edf.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ban k\u1ef3, v\u1ec7 binh chia l\u00e0m 2 ban, do vi\u00ean sung l\u0129nh qu\u1ea3n v\u1ec7 chia ban, tr\u00edch l\u01b0u m\u1ed9t n\u1eeda \u1ee9ng tr\u1ef1c, m\u1ed9t n\u1eeda cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ban th\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi trong ban li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi v\u1ec7 C\u1ea9m y).<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c ki\u00eam sung V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Kim ng\u00f4, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Vinh ki\u00eam sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Kim ng\u00f4, ban \u1ea5y m\u00e3n h\u1ea1n, do b\u1ed9 Binh \u0111\u1ed5i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi sung l\u0129nh.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp b\u1edd s\u00f4ng h\u1ed9 th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 Kinh th\u00e0nh (t\u1ef1 c\u1ea7u An H\u1ed9i \u0111\u1ebfn g\u00f3c \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n Ninh), ph\u00e1t 3.000 l\u00ednh Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e2n t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Huy Tr\u1ecb c\u00f9ng quan b\u1eaft gi\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u01b0u \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i b\u1eaft, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tho\u00e1t, bi\u1ec1n binh l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c nghe tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i L\u00e3nh binh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang \u0111i ngay, \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua, b\u1ecdn L\u00ea Huy Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 Ninh B\u00ecnh, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Hi\u1ec7n nay c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 sau, c\u00f2n ph\u1ea3i s\u1eeda sang, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft n\u1ed9p s\u00fang man, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n, r\u1ea5t l\u00e0 quan y\u1ebfu, m\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u1edd l\u1ea1, xin li\u1ec7u \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, \u0111\u1ee3i m\u1ecdi vi\u1ec7c xong xu\u00f4i, s\u1ebd theo d\u1ee5 v\u1ec1 Kinh, bi\u1ec1n binh c\u0169ng cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>Vua l\u00fac \u0111\u1ea7u, ngh\u0129 l\u00e0 ng\u00e0y v\u1ec1 v\u1ed9i qu\u00e1, chu\u1ea9n cho h\u00e3y t\u1ea1m \u1edf \u0111\u1ebfn xong vi\u1ec7c, d\u1ee5 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, m\u00e0 s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00e3 t\u00e2u v\u00e0o. Vua cho l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, gi\u00e1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn bi\u1ec3n c\u00e1c c\u1eeda B\u1ea1ch C\u00e2u, Bi\u1ec7n S\u01a1n t\u1ec9nh Thanh Hoa, gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u1ea1i ph\u00e1t ra, quan t\u1ec9nh v\u00e0 quan b\u1eaft gi\u1eb7c, vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft ngay.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837], m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng 5.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m xe vua \u0111i tu\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, v\u00e0 gi\u1edd ph\u00fat n\u00e0o. C\u1ee9 nghe ti\u1ebfng kh\u00e1nh \u0111\u1ed3ng tr\u00f2n \u1edf ng\u1ef1 doanh \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng tr\u01b0\u1edbc, 2 ti\u1ebfng sau l\u00e0m hi\u1ec7u, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, Kim ng\u00f4, c\u00f9ng c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y cho \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ecf c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh thanh la, treo hi\u1ec7u c\u1edd, n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 sai l\u1ea7m th\u00ec c\u00e1c qu\u1ea3n vi\u00ean th\u1ee7y b\u1ed9 ph\u1ea3i theo lu\u1eadt tr\u00e1i l\u1ec7nh ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 9 th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u00fd th\u00ec chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u00e1i ph\u00e9p ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c. H\u00e0nh dinh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 th\u1ed1ng qu\u1ea3n c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4n nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb l\u1ed7i, gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 6 c\u1ea5p. Vua gh\u00e9t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m, chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo b\u1ed9 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, cho V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m L\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u1edf bi\u1ec3n H\u00e0 Ti\u00ean nhi\u1ec1u \u0111\u1ea3o l\u1edbn \u0111\u1ea3o nh\u1ecf, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp, sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t xem c\u00f3 bao nhi\u00eau \u0111\u1ea3o, t\u00ean \u0111\u1ea3o l\u00e0 g\u00ec, c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0 hay kh\u00f4ng ? C\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00e1ch nhau xa hay g\u1ea7n v\u00e0 h\u00ecnh th\u1ebf th\u1ebf n\u00e0o, v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n n\u00f3i r\u00f5. L\u1ea1i ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3n ph\u1ee5c, t\u00ednh b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh li\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea1t, ch\u1ec9 \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n \u0111\u1ea3o D\u01b0\u01a1ng (tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 h\u00f2n \u00d4ng), \u0111\u1ea3o \u00c2m (tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 h\u00f2n B\u00e0), \u0111\u1ea3o Vu, \u0111\u1ea3o Th\u0103ng, \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u, \u0111\u1ea3o C\u1ed5 Lu\u00e2n, \u0111\u1ea3o Th\u00e1t, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0, xa c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 (\u0111\u1ea3o D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea3o \u00c2m \u0111\u1ec1u c\u00e1ch 4 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i thuy\u1ec1n, \u0111\u1ea3o Vu 3 ng\u00e0y, \u0111\u1ea3o Th\u0103ng 2 ng\u00e0y, \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u, \u0111\u1ea3o C\u1ed5 Lu\u00e2n \u0111\u1ec1u 2 ng\u00e0y r\u01b0\u1ee1i, \u0111\u1ea3o Th\u00e1t 1 ng\u00e0y). L\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng 3 th\u00e1ng 4 l\u00e0 k\u1ef3 gi\u00f3 nam, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ho\u1eb7c t\u1ea1m \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea3o \u00c2m, \u0111\u1ea3o D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea3o Th\u0103ng, \u0111\u1ea3o Th\u1ed5 Ch\u00e2u 1, 2 ng\u00e0y, l\u1ea1i tan \u0111i 4 ng\u1ea3 \u0103n c\u01b0\u1edbp. Th\u00e1ng 9 th\u00e1ng 10, m\u00f9a gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, ho\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ea3o Vu, \u0111\u1ea3o C\u1ed5 Lu\u00e2n, \u0111\u1ea3o Th\u00e1t b\u1ecf neo 1, 2 ng\u00e0y v\u1eefng b\u1ec1n, r\u1ed3i l\u1ea1i ch\u1ea1y v\u1ec1, ch\u01b0a t\u1eebng \u1edf l\u00e2u \u0111\u1ebfn 5, 6 ng\u00e0y, \u0111\u00e3 h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea1i kh\u00e1i gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t ra chi\u1ec3u theo ph\u1eadn bi\u1ec3n, h\u00f2n \u0111\u1ea3o nhi\u1ec1u ng\u1ea3 m\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u1eadu l\u1ea1i b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 khi \u1edf \u0111\u1ea3o n\u00e0y, c\u00f3 khi \u1edf \u0111\u1ea3o kh\u00e1c, ch\u1ea3 qua 1, 2 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i chi\u1ec1u gi\u00f3 r\u1ed3i \u0111i, c\u00e1c thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, xin theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 th\u00e1ng 4 th\u00ec ph\u00e1i \u0111i, th\u00e1ng 10 r\u00fat v\u1ec1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ed3n b\u1ea3o l\u00e0m g\u00ec.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m 2 huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa, Hoa Xuy\u00ean (tr\u00edch ph\u00eda nam huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa 2 t\u1ed5ng \u0110\u1ed7 Ch\u1eed, C\u1ea5p D\u1eabn, 88 x\u00e3 th\u00f4n trang gi\u00e1p ph\u01b0\u1eddng tr\u1ea1i, chia l\u00e0m 4 t\u1ed5ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ch\u1eed, C\u1ea5p D\u1eabn, Ho\u00e0ng L\u1ec5, H\u00e0 Trung, \u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 5.470 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 12.300 m\u1eabu, v\u1eabn l\u00e0m huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa thu\u1ed9c ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa ki\u00eam l\u00fd. Ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa 4 t\u1ed5ng : L\u1ea1c Xuy\u00ean, Th\u1ed5 \u0110\u1ed7, V\u00e2n T\u1ea3n, M\u1ef9 Du\u1ec7, 91 x\u00e3 th\u00f4n, \u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 4.450 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 19.300 m\u1eabu, \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00e0m huy\u1ec7n Hoa Xuy\u00ean, huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 V\u00e2n Phong, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u00edt vi\u1ec7c, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 30 quan. Huy\u1ec7n Hoa Xuy\u00ean sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n C\u1ea9m Xuy\u00ean).<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i th\u00e0nh t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i th\u1ea5t h\u1ecfa, ch\u00e1y lan h\u01a1n 1.400 nh\u00e0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft. Vua sai l\u1ea5y ti\u1ec1n th\u00f3c ph\u00e1t ch\u1ea9n. Nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : Ngo\u00e0i th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 cong h\u1eb9p, c\u1eeda nh\u00e0 li\u1ec1n nhau, cho n\u00ean th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p h\u1ecfa ho\u1ea1n, n\u1ebfu b\u1eaft l\u00e0m nh\u00e0 ng\u00f3i c\u1ea3, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u ngh\u00e8o kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, th\u1ebf kh\u00f3 b\u1eaft \u00e9p, duy nh\u00e2n sau khi b\u1ecb h\u1ecfa tai n\u00e0y, l\u01b0\u1eddng \u0111o \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia v\u1ea1ch c\u1eeda nh\u00e0 cho c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1 m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng lo. V\u1eady sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam tr\u00f9 t\u00ednh.<\/p>\n<p>Thi\u00eam b\u00e8n xem \u0111\u1ecba th\u1ebf, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c h\u1ed9 ph\u1ed1 d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ed3 ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed3 c\u1ee9u h\u1ecfa, l\u1ea1i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd H\u1ecfa th\u1ea7n, sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a thu c\u1ea7u c\u00fang, \u0111em c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i th\u00eam thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : N\u01b0\u1edbc ta b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i su\u1ed1t, vi\u1ec7c tu\u1ea7n bi\u1ec3n r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, ph\u00e1i thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0111i d\u00f2 b\u1eaft gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh, duy m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5, m\u00f9a gi\u00f3 nam, gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 th\u01b0\u1eddng x\u00e2m ph\u1ea1m c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00eda nam, d\u00f2m l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp, t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n cho y\u00ean gi\u1eb7c bi\u1ec3n, nay cho ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u1ee7y b\u1ed9, 80 bi\u1ec1n binh, 10 l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7, mang theo s\u00fang l\u1edbn, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, h\u1ecfa kh\u00ed, chi\u1ebfn c\u1ee5, chia nhau \u0111i hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u B\u00ecnh H\u1ea3i, T\u0129nh H\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u1eadn bi\u1ec3n c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i l\u1ea1i xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho quan b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u1edb \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u00e2n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, m\u00e0 c\u00f3 \u00fd \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y, m\u1ed9t khi c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n l\u00fat \u1edf x\u1ee9 n\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em quan b\u1eaft gi\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, tr\u1ecb t\u1ed9i r\u1ea5t n\u1eb7ng. V\u00e0 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1edf Kinh m\u1edbi ph\u00e1t \u0111i, c\u1ee9 t\u1ef1 Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0, c\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea, h\u1ea3i hi\u1ec7u ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 t\u1ef1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, V\u1ea1n Ninh chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t s\u1ebd r\u00fat v\u1ec1, h\u1eb1ng n\u0103m k\u1ef3 th\u00e1ng 2 v\u00e0 th\u00e1ng 5, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, chi\u1ec3u theo l\u1ea5y l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, vua th\u00e2n \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y ti\u1ebfn \u0111\u1ed3 \u0111i c\u00e0y \u0111\u1ec3 vua xem. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 v\u0103n l\u1ec5 kh\u00ed, \u0111\u1ec1u quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef, c\u00e1i m\u00e2m b\u1ed3ng \u0111an, c\u00e1i b\u00e1t c\u00f3 ch\u00e2n b\u1eb1ng g\u1ed7, c\u00e1i ph\u1ea1n vu\u00f4ng, c\u00e1i ph\u1ea1n tr\u00f2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd c\u1ea3, c\u00f2n kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ebft th\u1ea3y th\u00e2n xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u00e0y ru\u1ed9ng. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, cho b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 H\u1ed9, Kinh do\u00e3n x\u00e9t \u0111\u1ec7 b\u00e0y \u0111\u1eb7t theo nh\u01b0 nghi l\u1ec5\u201d. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua l\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, vua ng\u1ef1 \u0111\u00e0i Quan Canh l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, cho tri\u1ec7u quan ngo\u00e0i l\u00e0 b\u1ecdn Cao H\u1eefu D\u1ef1c, T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111em th\u01a1 cho xem, nh\u00e2n ra d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh m\u00ecnh \u0111i c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 tr\u1ecdng y\u1ebfu, ch\u0103m ch\u00fa \u0111\u1ebfn g\u1ed1c, tr\u1ecdng vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo \u0111\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 l\u00e0m, hai n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16, 17 b\u1ed7ng nhi\u00ean m\u01b0a \u01b0\u1edbt, sai quan l\u00e0m thay, v\u1eabn \u00e1y n\u00e1y trong l\u00f2ng, n\u0103m nay g\u1eb7p k\u1ef3 t\u1ea1nh n\u1eafng, tr\u1eabm t\u1ef1 m\u00ecnh c\u1ea7m roi c\u1ea7m c\u00e0y, 3 l\u01b0\u1ee3t \u0111i, 3 l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i, n\u1eb7ng l\u00f2ng v\u00ec d\u00e2n, t\u1ef1 th\u1ea5y coi nh\u1eb9 kh\u00f3 nh\u1ecdc, c\u00e0y xong l\u00e0m ngay m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o c\u00e1c quan to \u0111\u1ebfn Kinh, n\u00ean \u0111em th\u01a1 \u1ea5y sao l\u1ee5c ph\u00e1t cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u ch\u0103m khuy\u00ean d\u00e2n c\u00e0y ru\u1ed9ng, c\u00f9ng x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd tr\u1eabm\u201d. B\u00e8n ban y\u1ebfn cho qu\u1ea7n th\u1ea7n \u1edf v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang (n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf cung Kh\u00e1nh Ninh). Chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y, vua \u0111i ch\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, xem thao di\u1ec5n th\u1ee7y s\u01b0, c\u00e1c thuy\u1ec1n h\u1ea3i hi\u1ec7u nhi\u1ec1u d\u00e2y h\u00e0ng th\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u00fang k\u1ef7 lu\u1eadt, qu\u1ea3n quan ph\u1ea3i ph\u1ea1t. L\u1ea1i \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Th\u00fay Hoa, h\u00e0nh cung tr\u1ea7n thi\u1ebft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1, xe vua \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1eebng ch\u00e2n, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. R\u1ed3i sai quay xe v\u1ec1, s\u1eafc cho quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00ecnh \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e1 vu\u00f4ng m\u1eb7t sau th\u00e1p Di\u1ec1u Ng\u1ef1, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 \u0111\u00ecnh Ti\u1ebfn S\u1ea3ng.<\/p>\n<p>Vua cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn Kinh ch\u1ea7u, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCha th\u1ea7n 74 tu\u1ed5i, xin cho ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 th\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh s\u00e1ch v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u1ecdng gi\u00e0 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf Kinh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 cha m\u1eb9 gi\u00e0 \u1edf nh\u00e0 60, 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00e3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho nhung, qu\u1ebf, sa, l\u1ee5a, nay cha c\u1ee7a Cao H\u1eefu D\u1ef1c c\u0169ng gia \u00e2n cho 3 thanh qu\u1ebf Thanh Hoa h\u1ea1ng t\u1ed1t, 1 \u0111\u00f4i l\u1ed9c nhung, sa m\u00e0u, l\u1ee5a m\u00e0u m\u1ed7i th\u1ee9 5 t\u1ea5m cho Cao H\u1eefu D\u1ef1c \u0111em v\u1ec1 nh\u00e0, tuy\u00ean d\u1ee5 ban c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Thi\u00ean Quang d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n th\u1ed5 m\u1ee5c theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 bi\u1ec1n binh, nh\u01b0ng h\u01a1n 5 th\u00e1ng x\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ed7 lam ch\u01b0\u1edbng, tr\u1ea3i qua ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, nay may \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho \u0103n y\u1ebfn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n, th\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y c\u0169ng n\u00ean c\u00f9ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n cho t\u00ed \u01a1n th\u1eeba \u0111\u1ec3 t\u1ecf coi d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t, \u0111\u00e3 sai quan t\u1ec9nh s\u1eafm nhi\u1ec1u tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 \u0111em con h\u00e1t \u0111i theo, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng truy\u1ec1n cho t\u1eadp h\u1ecdp l\u1ea1i, chia cho \u0103n u\u1ed1ng, li\u1ec1n ng\u00e0y ch\u01a1i h\u00e1t \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng vui, m\u1edbi l\u1ea5y ngh\u0129a l\u00fd hi\u1ec3u b\u1ea3o, b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p s\u00fang man, c\u00f3 t\u00ean Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ph\u00f3ng, l\u00f2ng c\u00f2n tr\u00f4ng ng\u00f3ng l\u1eddi n\u00f3i gian d\u1ed1i, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00f4i ra ch\u00e9m ngay, cho n\u00ean xin \u0111em n\u1ed9p s\u00fang, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.600 c\u00e2y s\u00fang, th\u1ebf l\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u00e9p, n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 b\u1eb1ng \u01a1n, chi ph\u00ed d\u1eabu nhi\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e8m t\u00ednh, kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u00fang d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i c\u00e2y s\u00fang 5 quan ti\u1ec1n, khi\u1ebfn cho ch\u00fang bi\u1ebft \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c chia \u0111\u1eb7t x\u00e3 th\u00f4n, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cD\u00f9ng c\u1ea3 \u00e2n oai r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c phong th\u1ec3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c l\u00e0 khen ng\u1ee3i, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, b\u00e0i \u0111eo c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u1ea1ch ng\u1ecdc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i, c\u00f9ng d\u00e2y \u0111eo k\u1ebft ng\u1ecdc san h\u00f4, c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i theo qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc (th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea9m cao, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng xu\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 4 \u0111\u1ed3ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea9m th\u1ea5p ho\u1eb7c s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 li\u1ec7u cho \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng \u00e1o qu\u1ea7n, h\u00e0 bao, th\u1ed5 d\u00f5ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o theo qu\u00e2n th\u1ee9 ngay t\u1eeb l\u00fac quan qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan, ng\u01b0\u1eddi sau m\u1edbi tri\u1ec7u t\u1eadp th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda quan).<\/p>\n<p>L\u0169 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc quan b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n Thuy\u1ebft ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n c\u00e1c \u0111\u1ed3n, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh \u00fap, qu\u00e2n l\u00ednh c\u00f3 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c canh gi\u1eef s\u01a1 s\u00e0i \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n tho\u00e1t, duy l\u00fac n\u00e0y vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n, ch\u01b0a k\u1ecbp tra r\u00f5 t\u00e2u v\u00e0o, xin nh\u1eadn t\u1ed9i ch\u1eadm tr\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 vi\u1ec7c v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00e1ng 3, gia \u00e2n cho b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n Thuy\u1ebft \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u0111em qu\u00e2n \u0111i ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch, s\u1ee3 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i b\u1ecb x\u1eed ph\u00e2n, cho n\u00ean l\u1ea7n ch\u1ea7n, \u0111\u1ee3i c\u00f4ng vi\u1ec7c xong m\u1edbi n\u00f3i \u0111\u1ebfn, mong \u0111\u01b0\u1ee3c khoan tha, th\u1ef1c l\u00e0 qu\u1ef7 quy\u1ec7t \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, tr\u1eabm t\u1ea1m ngh\u0129 kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i l\u00e2u ng\u00e0y, sao n\u1ee1 l\u1ea1i b\u1eaft t\u1ed9i, n\u00ean tha cho, nh\u01b0ng b\u1ea7y t\u00f4i th\u1edd vua n\u00ean th\u1ef1c th\u00e0, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u1ef7 quy\u1ec7t, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean l\u1ea5y th\u00e0nh th\u1ef1c l\u00e0m \u0111\u1ea7u, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ed5 ph\u1eadn l\u00e0m t\u00f4i, n\u1ebfu l\u00f2ng c\u00f2n qu\u1ef7 quy\u1ec7t, t\u1ea5t c\u00f3 ng\u00e0y b\u1ea1i l\u1ed9, n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u m\u00e0 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u00edt, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean ru\u1ed9ng \u00edt m\u00e0 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 nhi\u1ec1u, xin cho d\u00e2n th\u00fa t\u1ed1 c\u00e1o, kh\u00e1m th\u1ef1c ch\u1eefa l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 ch\u01b0a c\u00f3 m\u1eabu n\u00e0o, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00e1m \u0111\u1ea1c l\u00e0m s\u1ed5, nh\u01b0ng kinh l\u00fd l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n, c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c l\u1edbn ho\u1eb7c c\u00f2n b\u1ecf s\u00f3t vi\u1ec7c nh\u1ecf l\u00e0 th\u1ebf kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c, nay l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh, th\u00f4ng s\u1ee9c cho l\u00fd d\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n trong h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 hi\u1ec7n c\u00e0y c\u1ea5y, n\u1ebfu tr\u00f3t c\u00f3 \u1ea9n l\u1eadu, h\u1ea1n cho t\u1ef1 n\u0103m nay \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 20, \u0111\u1ebfn quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tra th\u00fa, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u00f9, nh\u01b0ng theo ng\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00fa bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ednh thu\u1ebf, n\u1ebfu ngo\u1ea1i h\u1ea1n \u1ea5y c\u00f2n d\u00e1m c\u1ed1 \u00fd tr\u00e1i l\u1ec7nh, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eadc. C\u00f2n ho\u1eb7c nguy\u00ean ru\u1ed9ng \u00edt m\u00e0 bi\u00ean s\u1ed5 nhi\u1ec1u th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u1ea1n n\u0103m nay, cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn k\u00eau, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, theo th\u1ef1c ch\u1eefa l\u1ea1i, c\u00f3 s\u1ef1 gian d\u1ed1i k\u00eau b\u1eady, mong gi\u1ea5u b\u1edbt ru\u1ed9ng \u0111i, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5m d\u00e2n gian gi\u00e8m pha ti\u1ec1n v\u00e0ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng d\u1ee5ng ti\u1ec1n c\u1ee7a, qu\u00fd \u1edf l\u01b0u th\u00f4ng, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1edbi ch\u1ebf ra Phi long kim ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf c\u00f9ng long v\u0103n ti\u1ec1n, nh\u1eadt nguy\u1ec7t tinh v\u00e2n ti\u1ec1n, ng\u0169 b\u1ea3o b\u00e1t b\u1ea3o, c\u00e1c h\u1ea1ng kim ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 10 th\u00e0nh, 9 th\u00e0nh, 8 th\u00e0nh, 7 th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ban c\u1ea5p cho d\u00e2n ti\u00eau d\u00f9ng v\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf kh\u00f3a, th\u00f4ng h\u00e0nh t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n l\u1ee3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a ngu d\u1ea1i gi\u00e8m pha cho l\u00e0 pha l\u1eabn \u0111\u1ed3ng k\u1ebdm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n s\u1eafc v\u00e0ng b\u1ea1c, mong \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ee7a, ng\u1ea7m khi\u1ebfn gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c mua r\u1ebb, cho c\u00f3 l\u1ee3i nhi\u1ec1u. K\u00eca nh\u01b0 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u00f4n chu\u1ed9ng, t\u1ee9c l\u00e0 qu\u00fd b\u00e1u, gi\u1ea3 s\u1eed nay l\u1ea5y m\u1ed9t mi\u1ebfng \u0111\u1ed3ng, mi\u1ebfng s\u1eaft, ch\u1ea1m kh\u1eafc gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0o, ban b\u1ed1, d\u00e2n gian d\u00e1m kh\u00f4ng theo \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i v\u00e0ng b\u1ea1c c\u00f3 ph\u00e2n, c\u00f3 th\u00e0nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3n s\u1eafc, n\u1ebfu 7, 8 th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 v\u00e0ng b\u1ea1c \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi gi\u00e1 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh so v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u1ea1i r\u1ebb, nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn n\u1eb7ng h\u01a1n 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn 3 quan 5 ti\u1ec1n m\u00e0 gi\u00e1 c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 2 quan, d\u00f9 b\u1ea1c 7 th\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng gi\u00e1 2 quan ti\u1ec1n \u01b0 ? C\u00f2n nh\u01b0 n\u1ed9p thu\u1ebf, n\u1ed9p cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u thu, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ti\u1ec1n \u1ea5y c\u00f3 thi\u1ec7t g\u00ec \u0111\u00e2u ? M\u00e0 ti\u1ec1n v\u00e0ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c l\u1ea1i d\u00e1m gi\u00e8m pha nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng l\u1ebd x\u00e9t h\u1ecfi ng\u1eb7t, \u0111em nh\u1eefng \u0111\u1ee9a ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y ch\u00e9m ngay, cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, l\u1ea1i ngh\u0129 kh\u00f4ng d\u1ea1y b\u1ea3o m\u00e0 \u0111em gi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, nay cho b\u1ed9 H\u1ed9 th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong ngo\u00e0i, s\u1ee9c kh\u1eafp cho c\u00e1c quan, qu\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n trong h\u1ea1t, t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 tr\u1edf v\u1ec1 sau, c\u00f2n d\u00e1m gi\u00e8m ch\u00ea khinh r\u1ebb b\u00e1c b\u1ecf nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft kh\u00f4ng tha. Ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111em ngay t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea5y c\u1ee7a kho c\u1ea5p cho. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi h\u1ed1ng h\u00e1ch qu\u1ea5y r\u1ed1i ho\u1eb7c nh\u1eadn c\u1ee7a \u0111\u00fat, c\u1ed1 \u00fd tha k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec x\u00e9t x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng quan qu\u00e2n, d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi \u0111i bu\u00f4n \u0111\u1ec1u theo gi\u00e1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh m\u00e0 mua b\u00e1n (\u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, gi\u00e1 ti\u1ec1n l\u00e0 60 quan, kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, gi\u00e1 ti\u1ec1n 30 quan ; ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, gi\u00e1 ti\u1ec1n 2 quan ; ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, gi\u00e1 ti\u1ec1n 1 quan ; long v\u0103n kim ti\u1ec1n m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n 43 quan, n\u1eb7ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n 34 quan, n\u1eb7ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n 26 quan, ti\u1ec1n b\u1eb1ng b\u1ea1c m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 1 l\u1ea1ng th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n 3 quan, n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n 2 quan, n\u1eb7ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n 1 quan 5 ti\u1ec1n, n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n 1 quan ; nh\u1eadt nguy\u1ec7t tinh v\u00e2n kim ti\u1ec1n m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, gi\u00e1 ti\u1ec1n 9 quan ; c\u00e1t t\u01b0\u1eddng ng\u0169 b\u00e1t b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 \u0111\u1ed3ng 5 ph\u00e2n, gi\u00e1 ti\u1ec1n 13 quan), ho\u1eb7c mu\u1ed1n t\u0103ng cao gi\u00e1 l\u00ean c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n khi n\u1ed9p v\u00e0o Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc hay n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u gi\u00e1 cho kh\u1ea5u tr\u1eeb\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7u M\u00f4ng, \u0110a N\u00f9ng t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0103n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n r\u1ed3i \u0111i m\u1ea5t, quan t\u1ec9nh v\u00e0 quan b\u1eaft gi\u1eb7c, vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch. B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 xin \u0111em bi\u1ec1n binh gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n ra bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1eaft. Vua y cho. R\u1ed3i v\u00ec gi\u1eb7c bi\u1ec3n y\u00ean l\u1eb7ng l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 thay \u0111\u1ed5i l\u00ednh th\u00fa \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, H\u00e0 Ti\u00ean, v\u1eeba c\u00e0y c\u1ea5y, v\u1eeba luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u1ee9 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, quan t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean cho l\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ed5i h\u01a1i g\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c c\u1ea5y g\u1eb7t, xin m\u1ed9t n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i. Vua sai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u00e0n k\u1ef9, \u0111\u1ebfn nay t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t h\u1ea1t H\u00e0 Ti\u00ean, vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng m\u00f9a thu, vi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng, s\u1ef1 th\u1ec3 h\u01a1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 Tr\u1ea5n T\u00e2y, v\u1ec1 k\u1ef3 h\u1ea1n thay \u0111\u1ed5i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n xin \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, duy \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thay \u0111\u1ed5i, ch\u1ec9 ph\u00e1i m\u1ed9t n\u1eeda l\u00ednh m\u1edbi, l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda l\u00ednh c\u0169, l\u1ea7n sau c\u0169ng th\u1ebf, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u 1 n\u0103m, l\u00ednh m\u1edbi l\u00ednh c\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, m\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ecf v\u00e0 c\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Quan v\u00f5 t\u1ec9nh V\u0129nh Long l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, nh\u00e0 c\u00f2n cha m\u1eb9 gi\u00e0, xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c v\u1ec1 nh\u00e0 nu\u00f4i cha m\u1eb9, quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean gi\u00fap.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cQuan vi\u00ean v\u1ec1 qu\u00ea nu\u00f4i cha m\u1eb9, lu\u1eadt c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5, nguy\u00ean v\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0m quan xa, cha m\u1eb9 \u1edf nh\u00e0 s\u1edbm t\u1ed1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u h\u1ea1, m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra lu\u1eadt \u1ea5y, tr\u1eabm l\u1ea5y \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, v\u1eabn mu\u1ed1n khi\u1ebfn cho ai ai c\u0169ng h\u1ebft \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu, duy Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cai qu\u1ea3n qu\u00e2n, v\u00e0 l\u1ea1i qu\u00ea \u1edf h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u0103m xem, kh\u00f4ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0m quan xa, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i vi\u1ec7n l\u1ec7 k\u00eau xin, kh\u00f4ng cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Hy th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi thu\u1ed9c ty nh\u1eadn c\u1ee7a \u0111\u00fat l\u00f3t tha cho b\u1ecdn gi\u1eb7c, t\u00ednh tang \u0111\u1ebfn h\u01a1n 120 l\u1ea1ng b\u1ea1c, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty An Bi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 An Ninh t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang. L\u00e0m \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean \u0110\u1ecbnh \u1edf x\u00e3 Ni\u00eam S\u01a1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh), \u0111\u1ecba gi\u1edbi h\u1ea1t \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, li\u1ec1n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh, r\u1ea5t l\u00e0 quan y\u1ebfu. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u xin ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n ph\u1ee7, th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n. L\u1ea1i x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf x\u00e3 Ni\u00eam S\u01a1n ph\u00eda tr\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, ngang qua \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean T\u0129nh, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u00f9ng th\u00f4ng, d\u00e2n c\u01b0 h\u01a1i \u0111\u00f4ng, g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u0169ng d\u1ec5 b\u1eaft l\u00ednh, xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean \u0110\u1ecbnh, li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean T\u0129nh ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 v\u1edbi nhau v\u00e0 l\u00e0m thanh \u1ee9ng cho huy\u1ec7n nha \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh. Vua nghe l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai l\u00e0m Qu\u1ea3n ph\u1ee7 An Ninh, ki\u00eam qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean \u0110\u1ecbnh, Tuy\u00ean T\u0129nh \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf V\u00e2n Trung.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u00e0 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i V\u00e2n Trung, Ng\u1ecdc M\u1ea1o b\u1eaft gi\u1eb7c, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, r\u1ea5t l\u00e0 \u00edt \u1ecfi, y\u1ebfu \u1edbt, \u0111\u00e3 t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u00e1t th\u00eam l\u00ednh th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh c\u01a1 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, chia nhau \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a, c\u00f9ng v\u1edbi l\u00ednh th\u00fa ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i t\u1ec9nh 200 l\u00ednh, nay ph\u00e1i th\u00eam m\u1ed7i t\u00ednh 100 l\u00ednh n\u1eefa). Nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed1, \u00e1n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, gi\u1eef v\u1eefng th\u00e0nh tr\u00ec l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n nh\u1ea5t, g\u1eb7p vi\u1ec7c sai ph\u00e1i t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00ednh to\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu th\u1ea5y s\u1ed1 l\u00ednh h\u01a1i \u00edt \u1ecfi, ra v\u1ebb y\u1ebfu \u1edbt th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 cho t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh \u0111i\u1ec1u th\u00eam l\u00ednh, kh\u00f4ng n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i \u0111i ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 s\u01a1 h\u1edf. V\u1ea3 l\u1ea1i, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c cai qu\u1ea3n c\u1ea3, vi\u1ec7c t\u1ec9nh \u1ea5y v\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u hay \u00edt, t\u1eebng \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1eb5n, n\u1ebfu h\u1ea1t n\u00e0o g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh \u00edt, th\u00ec khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u0111i ngay, ho\u1eb7c bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u0169ng ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u00f9y theo n\u1eb7ng nh\u1eb9, li\u1ec7u ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 tr\u1ea5n \u00e1p, r\u1ed3i sau \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o m\u1edbi l\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu ph\u00f2ng b\u1ecb t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean m\u00e0 th\u00f4i, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1ea3 tr\u1ef1c h\u1eefu tr\u1ef1c, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Phan V\u0103n H\u1ee9a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 \u00fay quy\u1ec1n l\u00e3nh Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng l\u00e0 L\u00e2m Uy l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u01b0ng H\u00f3a, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 trung S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ec1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>S\u1eeda x\u00e2y m\u1eb7t trong ph\u00eda ti\u1ec1n h\u1eefu th\u00e0nh \u1edf Kinh (x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch, tr\u00ean r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, ch\u00e2n r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n). Vua sai quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh coi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Thanh Hoa, nghi\u00eam \u0111\u1ed1c th\u00fac b\u1ecdn th\u00fa \u0111inh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng T\u01b0 (ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ch C\u1ed5 L\u0169ng, ng\u1ee5y x\u01b0ng Khang V\u0169 qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t), L\u00ea Phi Hi\u1ebfu (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, l\u00e0 con gi\u1eb7c ch\u1ebft ch\u00e9m L\u00ea Phi Ba, ng\u1ee5y x\u01b0ng Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng), y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Phi \u1ea5t, L\u00ea Phi B\u00e0i v\u00e0 b\u1ecdn th\u00e2n c\u1ee7a t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Kim, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em n\u1ed9p, duy 2 gi\u1eb7c C\u00f4ng Kim, Th\u00fac Li\u00eam v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecdn ch\u00fang k\u00eau xin gia h\u1ea1n cho, b\u00e8n sai giam l\u1ea1i \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c ch\u01b0a xong, d\u00e2ng s\u1edb xin gia h\u1ea1n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 ra th\u00fa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n th\u1ee9 t\u00e2u xin tha cho \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, n\u1ebfu d\u1eb1ng dai kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m sao ? Nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay n\u00f3ng n\u1ef1c, lam ch\u01b0\u1edbng ch\u00ednh nhi\u1ec1u, l\u1ea1i th\u00eam m\u01b0a r\u1eebng xu\u1ed1ng nhi\u1ec1u, n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i ch\u1ea3y m\u1ea1nh, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1c l\u00e1t xong ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ebf xui n\u00ean, nay kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eaft bu\u1ed9c h\u1ea1n g\u1ea5p, ch\u1ec9 n\u00ean gia t\u00e2m \u0111\u1ed1c s\u1ee9c khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u ra s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ng\u00f4n quan ph\u1ea3i h\u1eb7c t\u1ed9i m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i cho tri\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u1ec1 Kinh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u1ea5t ph\u1ea9m, ch\u1ee9c gi\u1eef c\u01a1 m\u1eadt tr\u1ecdng y\u1ebfu, h\u00e1 n\u00ean \u1edf ngo\u00e0i l\u00e2u, nay vi\u1ec7c kinh l\u00fd \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, ch\u1ec9 c\u00f2n 1, 2 \u0111\u1ee9a gi\u1eb7c tr\u1ed1n, cho giao cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai nghi\u00eam \u0111\u1ed1c b\u1ecdn th\u00fa \u0111inh v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i t\u00ecm b\u1eaft, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Kim, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n tr\u1ecb t\u1ed9i, khi ng\u01b0\u01a1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i thong th\u1ea3 v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. R\u1ed3i th\u00ec Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai ph\u00e1i \u1ee7y Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng b\u1ecdn hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0 C\u00f4ng Kim \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh. Tin \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua r\u1ea5t m\u1eebng l\u1eadp t\u1ee9c d\u1ee5 cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u1eabn theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 Kinh, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u0169ng cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, t\u00ean gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam, sai quan t\u1ec9nh h\u1ea1n ng\u1eb7t cho b\u1ecdn hi\u1ec7u l\u1ef1c, th\u00fa \u0111inh t\u00ecm b\u1eaft. Th\u01b0\u1edfng cho V\u0169 \u0110\u00ecnh L\u01b0\u1ee3ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9, binh d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng chung cho 400 quan ti\u1ec1n. (Gi\u1eb7c H\u00e0 C\u00f4ng Kim gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng g\u1ea7n ch\u1ebft, b\u00e8n \u0111em gi\u1ebft \u0111i). C\u00f3 \u0110\u1ed9ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9ng Tr\u1ecbnh V\u1ea1n l\u00e0 C\u1ea9m B\u00e1 Hi\u1ec3n, tr\u01b0\u1edbc theo qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c d\u1ed7, kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c li\u1ec1n b\u1ecb h\u1ea1i, b\u1ecdn Qu\u1ebf \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua khen t\u1ed1t, cho truy t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, l\u00e0m \u0111\u00e0i k\u1ef7 ni\u1ec7m \u1edf l\u00e0ng, ban cho bi\u1ec1n ng\u1ea1ch \u201cTrung ti\u1ebft\u201d \u0111\u1ec3 n\u00eau khen.<\/p>\n<p>Qu\u1ebf l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, th\u00ec xin b\u1ed5 ri\u00eang ch\u1ee9c h\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, c\u00f2n b\u1ecdn nguy\u00ean ph\u00f2ng ng\u1ef1, thi\u00eam s\u1ef1, ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri, l\u00fac th\u1ed5 ph\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ed5i lo\u1ea1n, im l\u1eb7ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea3i tr\u00e1i, m\u1eb7c k\u1ec7 cho ch\u00fang l\u00e0m, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c danh s\u1eafc nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, xin \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec do t\u1ec9nh t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m b\u00e1 h\u1ed9, c\u00f2n th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 qu\u00ea ch\u1ecbu sai d\u1ecbch\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Qu\u1ebf l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb \u0111em 16 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00fa t\u1ed9i, xin ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u00e1t l\u00e0m binh. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho t\u1ea1m tha t\u1ed9i ch\u1ebft, giao cho t\u1ec9nh giam gi\u1eef, b\u1eaft ph\u1ea3i \u1ee7y cho thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft h\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, ng\u01b0\u1eddi danh m\u1ee5c to th\u00ec ph\u00e1t sung qu\u00e2n n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean y\u00ean ch\u01b0\u1edbng, ng\u01b0\u1eddi danh m\u1ee5c nh\u1ecf th\u00ec ph\u00e1t sung qu\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c c\u00f9ng b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u r\u1ed3i c\u0169ng b\u1ecb giam, C\u00f4ng \u0110\u1ee9c r\u1ed3i ch\u1ebft \u1edf trong ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u1eabn sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 ; Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng ; C\u1ea5p s\u1ef1 trung Binh khoa l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u00e2n c\u00f3 tang ngh\u1ec9, cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1o l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng H\u00f3a, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean n\u0103m tr\u01b0\u1edbc g\u1eb7p n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, l\u00faa th\u00f3c m\u1ea5t m\u00f9a, tr\u1eabm nhi\u1ec1u c\u00e1ch c\u1ee9u ch\u1eefa, \u0111\u00e0o s\u00f4ng, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u1eef ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i l\u00faa chi\u00eam t\u1ed1t b\u1ed9i th\u01b0\u1eddng h\u01a1n c\u00e1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u l\u1eafm, ch\u1eafc l\u00e0 d\u00e2n ta l\u1ea5y n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, b\u00f9 n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, nguy\u00ean kh\u00ed l\u1ea1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, duy \u1edf Kinh li\u1ec1n ng\u00e0y m\u00e2y \u0111en d\u00e0y kh\u1eafp, tr\u00f4ng v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u00eanh m\u00f4ng. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00ednh \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed, m\u00e0 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, kh\u00ed h\u1eadu m\u00f9a h\u1ea1, m\u01b0a c\u01a1n m\u01b0a tr\u1eadn th\u01b0\u1eddng xu\u1ed1ng, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t th\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u, h\u01a1n n\u1eefa l\u1ea1i b\u1edd s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u00ea nh\u1ecf, m\u1edbi \u0111\u1eafp, \u0111\u1ea5t ch\u01b0a b\u1ec1n ch\u1eb7t, th\u1ef1c th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ee9c kh\u1eafp c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng trong h\u1ea1t \u0111em c\u1ea3 \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 thu ho\u1ea1ch l\u00faa th\u00f3c \u0111em c\u1ea5t, ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 v\u00e0o ch\u1ed7 cao cho kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 lo b\u1ea5t ng\u1edd, c\u00f2n \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u0169ng th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n nghi\u00eam \u0111\u1ed1c ph\u00f2ng h\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 s\u00e0i tr\u1ec5 n\u1ea3i ch\u00fat n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n gian thu ho\u1ea1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 xong, duy n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u1ea1i l\u00ean, h\u01a1n m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n 4 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c, tr\u00e0n v\u00e0o ch\u00e2n \u0111\u00ea tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 th\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u00ea nh\u1ecf, nguy\u00ean \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a h\u1ea1, gi\u1eef l\u00faa chi\u00eam m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ea5t \u0111\u00ea \u1ea5y th\u1ea5p m\u1ecfng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00ednh li\u1ec1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00e1o n\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u1ed3ng, s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean m\u1ea1nh, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t kh\u00f4ng k\u1ecbp, kh\u00f4ng kh\u1ecfi tai h\u1ecda v\u1ee1 \u0111\u00ea, xin th\u00e2n \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, t\u00f9y ti\u1ec7n kh\u01a1i \u0111\u00e0o, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau ti\u1ebft Tam ph\u1ee5c((1) Tam ph\u1ee5c l\u00e0 s\u01a1 ph\u1ee5c, trang ph\u1ee5c, m\u1ea1t ph\u1ee5c, k\u1ef3 ph\u1ee5c th\u1ee9 ba v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 7 \u00e2m l\u1ecbch.1), n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u1ea7n tr\u00fat xu\u1ed1ng, l\u1ea5p l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, r\u1ed3i \u0111em nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00ea h\u1ea1 l\u01b0u \u0111\u00e0o ra tr\u01b0\u1edbc m\u1edf ra, cho n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u1edf ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ch\u00f3ng ti\u00eau, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp c\u1ea5y v\u1ee5 m\u00f9a\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf l\u00e0 th\u1ebf ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan ghi ch\u00e9p t\u1eadp Minh M\u1ec7nh ch\u00ednh y\u1ebfu.<\/p>\n<p>C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n l\u0169 H\u00e0 Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ed9, c\u00f4ng b\u00ecnh ch\u00ednh \u0111\u1ea1i, n\u1ebfu n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed1t y\u1ebfu th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, ng\u00e0y x\u01b0a nh\u01b0 thi\u00ean \u0110i\u1ec3n thi\u00ean M\u00f4 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ngu, b\u00e0i Hu\u1ea5n b\u00e0i C\u00e1o \u0111\u1eddi H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu, \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i y\u1ebfu v\u1ec1 ph\u00e9p tr\u1ecb d\u00e2n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u00e1ng l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi sau, c\u00e1c s\u00e1ch Trinh qu\u00e1n khai nguy\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, s\u00e1ch Tam tri\u1ec1u b\u1ea3o hu\u1ea5n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, c\u0169ng \u0111\u1ee7 th\u1ea5y tr\u1ecb th\u1ec3 m\u1ed9t \u0111\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta s\u1eeda sang \u0111\u1ed5i m\u1edbi, tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0m, m\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh c\u01a1 y\u1ebfu th\u00ec c\u1ed1t \u1edf k\u00ednh tr\u1eddi theo ph\u00e9p tr\u01b0\u1edbc, ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c, y\u00eau nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1eb7t ra qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, th\u01b0\u01a1ng s\u00f3t vi\u1ec7c h\u00ecnh, s\u1eeda vi\u1ec7c v\u0103n, d\u1ea1y vi\u1ec7c v\u00f5, c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, x\u00e9t quan l\u1ea1i, tr\u1ecdng vi\u1ec7c n\u00f4ng, chu\u1ed9ng ti\u1ebft ki\u1ec7m, c\u00f9ng l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh l\u0169y, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i, nh\u1edb l\u1ea1i t\u1ef1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn nay 18 n\u0103m, th\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc r\u1ef1c r\u1ee1 h\u01a1n x\u01b0a, xin ph\u00e1i Lang trung \u0111\u1ebfn T\u01b0 v\u1ee5 6 b\u1ed9 thu\u1ed9c vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, m\u1ed7i s\u1edf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111em c\u00e1c b\u1ea3n ch\u1eef son, c\u00f9ng b\u1ea3n bi\u00ean c\u1ee7a vi\u00ean Kh\u1edfi c\u01b0 tr\u00fa, chia ra m\u00f4n lo\u1ea1i, ch\u00e9p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t s\u00e1ch Minh M\u1ec7nh ch\u00ednh y\u1ebfu. L\u0169 th\u1ea7n \u0111i c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111i xem x\u00e9t l\u00e0m vi\u1ec7c, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee9 th\u1ef1c vi\u1ebft th\u1eb3ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 s\u00e1ch ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1ef1c, s\u00e1ch l\u00e0m xong, xin cho in ra, \u0111\u1ec3 cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng xem, truy\u1ec1n v\u1ec1 \u0111\u1eddi sau cho bi\u1ebft vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc b\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1 g\u1ed1c \u1edf \u0111\u1ea5y c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, cho l\u1ea5y vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu l\u00e0m s\u1edf h\u1ed9i h\u1ecdp l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem s\u00e1ch Trinh qu\u00e1n ch\u00ednh y\u1ebfu c\u00f3 ch\u00e9p c\u1ea3 vi\u1ec7c nh\u00e0 T\u00f9y, c\u0169ng vi\u1ec7c \u0111\u1eddi V\u0169 \u0110\u1ee9c ((1) V\u0169 \u0110\u1ee9c : ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Cao T\u1ed5, Trinh qu\u00e1n l\u00e0 ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4n.1) \u0111\u1ebfn c\u1ea3 t\u1edd th\u01b0 c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00edch \u0111\u01b0a c\u00f3 L\u00fd M\u1eadt c\u0169ng ch\u00e9p c\u1ea3 v\u00e0o, sao g\u1ecdi l\u00e0 Trinh qu\u00e1n ch\u00ednh y\u1ebfu ? Nay Minh M\u1ec7nh ch\u00ednh y\u1ebfu n\u00ean ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1ef1c, kh\u00f4ng ch\u00e9p h\u01b0 danh, ph\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1eddi Gia Long c\u00f9ng nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh th\u1ec3, \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh L\u01b0\u1ee3ng, quy\u1ec1n Tri huy\u1ec7n Tr\u00e0 Vinh t\u1ec9nh V\u0129nh Long tra t\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, b\u1ecb quan t\u1ec9nh \u0111em ra h\u1eb7c t\u1ed9i, L\u01b0\u1ee3ng b\u00e8n \u0111em \u1ea5n v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, vu kh\u1ed1ng b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra t\u1ec7 quan t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u00ean t\u01b0, xin t\u00e2u gi\u00fap cho. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng c\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m Kh\u00e2m sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111em c\u1ea3 b\u1ecb can v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ee9ng x\u00e9t h\u1ecfi, sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em c\u1edd b\u00e0i kh\u00e2m sai c\u1ea5p cho. Tr\u1ecdng l\u1ea5y c\u1edb Tr\u01b0\u01a1ng Minh L\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 t\u00ecnh th\u00e2n h\u1ecd ngo\u1ea1i, t\u00e2u xin tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Vua kh\u00f4ng nghe, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110em l\u00f2ng trung th\u1edd vua l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn nh\u00e2n th\u1ea7n, h\u00e1 kh\u00f4ng nghe ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng qu\u00ean t\u00ecnh ri\u00eang, kh\u00f4ng ki\u00eang ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, kh\u00f4ng tr\u00e1nh k\u1ebb th\u00f9 \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi L\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi ng\u01b0\u01a1i v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tang nhau, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 tr\u00e1nh, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eabm ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1ec9 n\u00ean gi\u1eefu \u0111\u1ea1o c\u00f4ng v\u00e0 l\u00f2ng trung, b\u1ecf h\u1ebft t\u00ednh quen bi\u1ebft, c\u1ed1t tra ra th\u1ef1c t\u00ecnh, kh\u00f4ng oan u\u1ed5ng kh\u00f4ng tha, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u1ee7y cho\u201d. \u0110\u1ebfn khi th\u00e0nh \u00e1n, Minh L\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i m\u00e3n l\u01b0u [l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m].<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ecdn Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 L\u00ea Quang Qu\u1ef3nh \u0111i thuy\u1ec1n Nam H\u01b0ng sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c quan.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng quan b\u00e1o t\u1ef1 tr\u1ea1m Ph\u00f9 Dung \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, d\u00e0i h\u01a1n 10.000 tr\u01b0\u1ee3ng, qu\u00e3ng gi\u1eefa c\u00f3 m\u1ed9t n\u00fai \u0111\u1ea5t (c\u00e1ch t\u1ec9nh l\u1ef5 n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng) b\u00ean t\u1ea3 ti\u1ebfp gi\u00e1p b\u00e3i bi\u1ec3n, b\u00ean h\u1eefu gi\u00e1p r\u1eebng r\u1eadm, ch\u1ed7 \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 xung y\u1ebfu ; xin \u0111\u1eafp m\u1ed9t th\u00e0nh \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 th\u00e0nh Th\u1ed5 S\u01a1n (m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 g\u00f3c b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ebfn g\u00f3c b\u00ean h\u1eefu d\u00e0i 17 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 7 th\u01b0\u1edbc d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng, ngo\u00e0i \u0111\u00f3ng c\u1ecdc g\u1ed7, trong \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea7y, h\u00e0o r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 5 th\u01b0\u1edbc, \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda cao 7 th\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0 vu\u00f4ng, m\u1eb7t sau t\u1eeb g\u00f3c t\u1ea3 \u0111\u1ebfn g\u00f3c h\u1eefu d\u00e0i 28 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3ng c\u1ecdc g\u1ed7, 2 g\u00f3c t\u1ea3 h\u1eefu, ngo\u00e0i \u0111\u00f3ng c\u1ecdc g\u1ed7, trong \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t d\u1ea7y, \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u00f9ng m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda, cao 7 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean g\u00e1c b\u1eb1ng g\u1ed7, t\u1ef1 t\u1ea3 h\u1eefu m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn t\u1ea3 h\u1eefu m\u1eb7t sau, \u0111\u1ec1u 11 th\u01b0\u1edbc chia \u0111\u1eb7t s\u00fang gang ph\u00e1ch s\u01a1n, s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n, m\u1ed7i n\u01a1i 2 c\u1ed7, 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu th\u00e0nh l\u00e0m nh\u00e0 cho qu\u00e2n \u1edf 1 t\u00f2a 3 gian), tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai\u00a0 l\u00e0m m\u1ed9t ch\u00f2i canh (cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc), m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t l\u1eeda b\u00e1o hi\u1ec7u (cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc), ph\u00e1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, th\u00ec trong c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 che cho t\u1ec9nh l\u1ef5, ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ebfp vi\u1ec7n cho ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00faa chi\u00eam m\u1ea5t m\u00f9a. Vua cho th\u00f3c t\u00f4 ph\u1ea3i n\u1ed9p n\u0103m nay v\u00e0 \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu t\u1ef1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, cho d\u00e2n chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Vua l\u1ea1i sai L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng, C\u00f4ng khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Mai H\u1eefu \u0110i\u1ec3n \u0111i ph\u00e1t ti\u1ec1n th\u00f3c cho d\u00e2n vay.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e0n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o, li\u1ec1n n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, tuy d\u00e2n h\u00e8n h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ea5y g\u1eb7t, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7, tr\u1eabm r\u1ea5t ngh\u0129 b\u1ed3i \u0111\u1eafp vun gi\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7, n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1eabm \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa, d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh h\u1ecfi kh\u1eafp trong d\u00e2n trong h\u1ea1t c\u00f3 ai ngh\u00e8o t\u00fang th\u00ec cho vay ti\u1ec1n th\u00f3c c\u00f4ng, sau c\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i, d\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u0129nh, nay nh\u01b0 tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho k\u1ebb kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u1ebf m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ea3o r\u00f5 \u00fd \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng l\u00e0m cho d\u00e2n tin, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n h\u00e8n ho\u1eb7c ng\u1edd l\u00e0 khi l\u0129nh n\u1ed9p ti\u1ec1n th\u00f3c, nha l\u1ea1i ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng nh\u0169ng nhi\u1ec5u, cho n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m vay, v\u00e0 d\u00e2n nh\u1eadn vay do t\u1ed5ng l\u00fd b\u1ea3o k\u1ebft, ho\u1eb7c gi\u1ea3 cho l\u00e0 n\u1ebfu c\u00f3 1, 2 \u0111\u1ee9a tr\u1ed1n hay ch\u1ebft, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i tr\u1ea3 \u0111\u1ec1n, cho n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ee9ng l\u00ean nh\u1eadn vay ch\u0103ng ? Nh\u1eefng \u1ea9n t\u00ecnh \u1ea5y, l\u1ebd c\u0169ng t\u1ea5t c\u00f3, tr\u1eabm l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n, mu\u1ed1n cho ai c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00e2u c\u00f3 v\u00ec th\u1ebf so k\u00e8 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ee9u ch\u1eefa cho d\u00e2n \u01b0 ? Nay cho ch\u1ecdn quan khoa \u0111\u1ea1o c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn kh\u1eafp c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n b\u1ea3o r\u00f5 l\u00f2ng th\u1ef1c th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n c\u1ee7a tr\u1eabm, khi\u1ebfn cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u tin, r\u1ed3i l\u1ea1i h\u1ecfi r\u00f5 d\u00e2n ngh\u00e8o th\u1ef1c c\u00f3 qu\u1eabn b\u00e1ch kh\u1ed5 l\u1ee5y, m\u00e0 t\u00ecnh nguy\u1ec7n vay ti\u1ec1n c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ef1 10 quan \u0111\u1ebfn 100 quan, th\u00f3c t\u1ef1 10 h\u1ed9c \u0111\u1ebfn 100 h\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u00f3 t\u1ed5ng l\u00fd b\u1ea3o k\u1ebft hay kh\u00f4ng, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ti\u1ec1n th\u00f3c trong kho t\u1ec9nh \u1ea5y cho vay, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn v\u1ee5 h\u1ea1 n\u0103m sau, n\u1ed9p tr\u1ea3 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u00e3i, n\u1ebfu th\u00f3c n\u0103m \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn h\u00f2a, th\u00e0nh th\u1ee5c, xin ho\u00e3n l\u1ea1i 6 th\u00e1ng hay 1 n\u0103m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng may b\u1ecb ch\u1ebft m\u00e0 con ch\u00e1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c tr\u1ea3 n\u1ee3, ho\u1eb7c c\u1ed1 \u00fd tr\u1ed1n \u0111i m\u1ea5t, \u0111\u1ec1u tha cho c\u1ea3, kh\u00f4ng b\u1eaft th\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd n\u1ed9p \u0111\u1ec1n. V\u1ea3 l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u0103m th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n h\u00e8n, cho n\u00ean \u0111em c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho vay, khi\u1ebfn cho sinh l\u00fd ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ea5n t\u1edbi, nguy\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, kh\u00f4ng ti\u1ebfp th\u00eam cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ti\u1ec1n vay, n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ee3 c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e0u, c\u1ea5m nh\u00e0 gi\u00e0u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm c\u00e1ch \u1ee9c hi\u1ebfp, b\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1ea1i, ai tr\u00e1i l\u1ec7nh n\u00e0y, ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i ph\u00e1t cho d\u00e2n vay h\u01a1n 27.800 quan ti\u1ec1n v\u00e0 h\u01a1n 1.400 h\u1ed9c th\u00f3c, d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. Vua th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u00f3 v\u1ea3i (m\u1ed7i b\u00f3 10 t\u1ea5m, 5 t\u1ea5m v\u1ea3i m\u00e0u, 5 t\u1ea5m v\u1ea3i tr\u1eafng). Vua l\u1ea1i ngh\u0129 s\u1ed1 quan \u0111i\u1ec1n quan th\u1ed5 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb nhi\u1ec1u m\u00e0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf h\u01a1i n\u1eb7ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n cho l\u00e0m h\u1ea1ng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n c\u00f4ng th\u1ed5, giao cho d\u00e2n qu\u00e2n c\u1ea5p, chi\u1ec3u theo \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 n\u1ed9p thu\u1ebf, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i huy\u1ec7n Thu\u1eadn An t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m huy\u1ec7n C\u1eedu An (v\u00ec c\u00f3 tr\u00f9ng t\u00ean v\u1edbi ph\u1ee7 Thu\u1eadn An t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh).<\/p>\n<p>Vua sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean san ph\u1eb3ng n\u00fai Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1ee3ng, n\u00fai Ph\u00fa Gia v\u00e0 n\u00fai H\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua \u0111i tu\u1ea7n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1ef1 n\u00fai Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e8o H\u1ea3i V\u00e2n, qua 2 l\u1ea7n n\u00fai cao, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u kh\u00f3 nh\u1ecdc, cho n\u00ean sai li\u1ec7u san ph\u1eb3ng \u0111i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i (ch\u1ed7 cao nh\u1ea5t 2 n\u00fai Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00fa Gia san th\u1ea5p xu\u1ed1ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ed7 cao nh\u1ea5t l\u00e0 n\u00fai H\u1ea1 san th\u1ea5p xu\u1ed1ng 7 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u h\u1ea1n b\u1ec1 r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 san ra, b\u1ecf ra 2 b\u00ean v\u00e0 l\u1ea5p v\u00e0o c\u00e1c h\u1ed1 \u1edf \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi), c\u00e1c d\u00e2n phu l\u00e0m thu\u00ea, h\u1eadu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o. \u0110\u1ebfn l\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, vua th\u01b0\u1edfng cho Kinh do\u00e3n c\u00f9ng huy\u1ec7n vi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ki\u00eam ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m gi\u1ea3 ch\u1ee9c Ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ee7y qu\u00e2n chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e2n doanh.<\/p>\n<p>Vua cho Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n t\u1ea1m gi\u1ea3 ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n, ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng ; Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 gia h\u00e0m Tham tri sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t nha m\u00f4n m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, b\u1ed9 C\u00f4ng tr\u00f4ng coi c\u1ea3, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang thu\u1ed9c b\u1ed9 chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c kho l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, b\u1ea9m b\u00e1o l\u00ean, quan b\u1ed9 C\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t, Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng b\u00e8n l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang b\u00e0y t\u00e2u : xin chia ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho l\u00e0m 2 : m\u1ed9t l\u00e0 m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng ch\u1ee7 th\u1ee7, m\u1ed9t l\u00e0 m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, ph\u00e0m vi\u1ec7c chi ti\u00eau, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi nhau. L\u1ea1i xin theo l\u1ec7 N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 thay \u0111\u1ed5i nhau, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u bi\u1ebft ni\u00ean ph\u1eadn, ngh\u0129 t\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 quan b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y nhau kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ebd, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>B\u00e8n chu\u1ea9n cho ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t ri\u00eang nha m\u00f4n m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m c\u00e1c g\u1ed7 ch\u1ee9a c\u1ea5t thu chi, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c nha \u1ea5y, gi\u00e1m l\u00e2m, lang trung, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c nha g\u1ecdi l\u00e0 ty Thanh th\u1eadn ; ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ; b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi ; v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 20 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ebf c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng (kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cm\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng quan ph\u00f2ng\u201d) v\u00e0 ki\u1ec1m ng\u00e0 (kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201cm\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng\u201d), ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u, gi\u00e1m l\u00e2m t\u1ef1 l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u ri\u00eang, b\u1ed9 C\u00f4ng kh\u00f4ng ki\u00eam qu\u1ea3n n\u1eefa, n\u1ebfu t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, do b\u1ed9 c\u00f3 li\u00ean quan ph\u1ea3i t\u01b0. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ty Doanh thi\u1ec7n \u1edf m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee3 c\u00f9ng c\u01a1 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean chu, Thi\u1ec7n chu tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c c\u1ea3 v\u00e0o ty \u1ea5y, v\u1eabn th\u1ed1ng thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0111\u1eb7t 1 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u00e0m vi\u00ean ngo\u1ea1i lang sung l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y. Thu\u1ed9c ty : ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd v\u00e0 ki\u1ec1m c\u1ee7a ty Doanh thi\u1ec7n quan c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc, nay giao cho vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1ee9c vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1edf l\u00ean s\u1ebd do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed, c\u00f2n t\u1ef1 ch\u1ee7 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, \u1edf m\u1ed9c th\u01b0\u1ee3ng th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i, \u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng ch\u1ecdn b\u1ed5, sau c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec do vi\u00ean cai qu\u1ea3n ch\u1ecdn thu\u1ed9c vi\u00ean t\u00e2u xin th\u0103ng b\u1ed5, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi sung cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch. T\u1ef1 lang trung \u0111\u1ebfn t\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p b\u00e0i ng\u00e0, c\u00f2n ch\u1ee7 s\u1ef1 t\u01b0 v\u1ee5 chi\u1ec3u theo l\u1ec7 N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u1ee9ng tr\u1ef1c. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. (V\u1ec1 nha m\u00f4n m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m nh\u1eefng g\u1ed7 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i h\u1eb1ng n\u0103m cung n\u1ed9p v\u00e0 mua v\u1ec1, c\u00f3 b\u1ed9 C\u00f4ng giao cho thu v\u00e0 x\u1ebb ra l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n th\u1eeba chia t\u1eebng h\u1ea1ng thu c\u1ea5t. L\u1ea1i chi\u1ec3u s\u1ed1 g\u1ed7 hi\u1ec7n c\u1ea5t, xem x\u00e9t th\u1eeba thi\u1ebfu, th\u1ee9 n\u00e0o n\u00ean mua th\u00eam cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng ph\u1ea3i t\u00ednh to\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 k\u1ef3 th\u00e1ng 9 th\u00e1ng 10 t\u00e2u xin, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, \u0111\u01b0a sang b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ea3i n\u0103m sau \u0111\u1ec7 n\u1ed9p. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f4ng tr\u00ecnh tu t\u1ea1o t\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c l\u1edbn vi\u1ec7c nh\u1ecf, c\u00f3 b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 ph\u00e1t, th\u00ec ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 chi, c\u1ed1t cho v\u1eeba ph\u1ea3i, ho\u1eb7c b\u1ea5t k\u1ef3 ti\u1ebfp n\u1ed9i gi\u00e1m th\u1ecb v\u1ec7 truy\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ea3o s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng nh\u1eadn l\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111em s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u00e2u l\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0 b\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ec3u. G\u1ed7 \u1edf kho, 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch ph\u1ee5ng th\u1ee7, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m c\u1ee9 s\u1ed1 g\u1ed7 c\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1edbi thu v\u00e0o, khai ti\u00eau v\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f2n, h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 cho, xong \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 C\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i. Nh\u1eefng g\u1ed7 thu v\u00e0o ti\u00eau v\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f2n, c\u00f9ng s\u1ed1 thuy\u1ec1n t\u0103ng gi\u1ea3m c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng, h\u1ebft n\u0103m h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch g\u1ea5m v\u00e0ng ti\u1ebfn l\u00ean vua xem. Vi\u1ec7c thanh tra v\u1eabn theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y n\u0103m T\u1ef5, n\u0103m H\u1ee3i l\u00e0m k\u1ef3 h\u1ea1n, do b\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u xin, sai quan tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ty Doanh thi\u1ec7n \u1edf m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c h\u01b0ng t\u1ea1o, t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng, t\u00ednh gi\u00e1 v\u1eadt li\u1ec7u, trao c\u00e1ch th\u1ee9c cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n, li\u1ec7u l\u1ea5y th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eb1ng n\u0103m k\u1ef3 th\u00e1ng 7, li\u1ec7u t\u00ednh s\u1ed1 th\u1ee3 n\u00ean l\u01b0u n\u00ean gi\u1ea3m, b\u1ea9m b\u1ed9 \u0111\u01b0a theo \u0111\u1ec3 l\u00e0m, k\u1ef3 th\u00e1ng 12 l\u1ea1i t\u00ednh s\u1ed1 th\u1ee3 c\u1ea7n d\u00f9ng b\u00e1o b\u1ed9 t\u00e2u xin tri\u1ec7u t\u1eadp, \u0111\u1ec3 m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n s\u1ed1 th\u1ee3 ch\u1ebf t\u1ea1o xong do nha m\u00f4n m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng n\u1ed9p, gi\u1ea5y t\u1edd l\u0129nh n\u1ed9p, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u1ed9 nh\u1eadn th\u1ef1c.<\/p>\n<p>V\u1ec1 dinh th\u1ef1 c\u1ee7a nha m\u00f4n m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c x\u01b0\u1edfng g\u1ed7, x\u00e2y t\u01b0\u1eddng xung quanh, ch\u1ecdn l\u00e0m 1 t\u00f2a nh\u00e0 ng\u00f3i 3 gian 2 ch\u00e1i l\u00e0m s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c quan. M\u1ed9t t\u00f2a nh\u00e0 ng\u00f3i xung quanh x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch quan c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn giao cho vi\u00ean d\u1ecbch \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf. Bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef \u1edf kho, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 bi\u1ec1n binh, c\u1ee9 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i. T\u1eeb th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 ph\u00e1i th\u00eam 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh do vi\u00ean th\u1ee7 h\u1ed9 chi\u1ec3u theo nhi\u1ec1u vi\u1ec7c hay \u00edt vi\u1ec7c tr\u00edch ph\u00e1i \u0111\u1ebfn canh gi\u1eef s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng. Ti\u1ec1n c\u00f4ng thu h\u1eb1ng n\u0103m v\u1ec1 m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng 110 quan ti\u1ec1n, s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng 50 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y v\u00e0o trong s\u1ed1 500 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng). R\u1ed3i cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Dao th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, Ch\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1 th\u0103ng th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng sung l\u00e0m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ed5i c\u01a1 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean chu, Thi\u1ec7n chu l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c Ki\u00ean chu, Thi\u1ec7n chu s\u1edf m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, \u0111\u1eb7t ch\u00e1nh ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n, cho Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110inh V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c s\u1edf m\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Xuy\u00ean sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 th\u1ee3 c\u00f9ng v\u1edbi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty Doanh thi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c m\u00e0 l\u00e0m. \u1edf t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c Ki\u00ean chu, \u0111\u1eb7t ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, ch\u00e1nh ty t\u01b0\u1ee3ng, t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m, ph\u00f3 ty t\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i ch\u1ee9c 5 ng\u01b0\u1eddi ; ch\u00e1nh t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c m\u1ed7i ch\u1ee9c 10 ng\u01b0\u1eddi . \u1edf t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c Thi\u1ec7n chu \u0111\u1eb7t ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, ch\u00e1nh ty t\u01b0\u1ee3ng, t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m, ph\u00f3 ty t\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e1nh t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tri b\u1ea1, th\u01b0 l\u1ea1i c\u0169 sung l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c \u1ea5y, c\u00f2n binh \u0111inh \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u1ee3 \u1edf c\u1ee5c (Ki\u00ean chu 490 ng\u01b0\u1eddi, Thi\u1ec7n chu 87 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 m\u00f9a h\u1ea1 n\u1eafng n\u1ef1c, l\u00ednh Kinh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m, cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c v\u00e0i ng\u00e0y, ph\u00e1i th\u1ea7y thu\u1ed1c chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u1edf th\u1ee3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o xin v\u1ec1 qu\u00ea th\u00ec c\u1ea5p h\u1ea1n cho v\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o xin l\u01b0u ng\u0169 th\u00ec t\u00f9y theo b\u1ec7nh n\u1eb7ng nh\u1eb9 c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (\u1ed1m n\u1eb7ng 1 quan, \u1ed1m nh\u1eb9 5 ti\u1ec1n), tr\u01b0\u1edbc \u0103n g\u1ea1o gi\u00e3 d\u1ed1i, \u0111\u1ed5i cho \u0103n g\u1ea1o tr\u1eafng. C\u00f2n b\u1ecdn y sinh, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ecbnh kh\u00f3a tr\u00ecnh, c\u1ee9 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n, do b\u1ed9 xem x\u00e9t, ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, 2 ph\u1ed1 M\u1ee5c M\u00e3, L\u01b0\u01a1ng M\u00e3 \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u00f9ng nh\u00e0 d\u00e2n quanh t\u1ec9nh tr\u00f4i m\u1ea5t h\u01a1n 100 n\u00f3c nh\u00e0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vua gi\u00e1ng d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh xu\u1ea5t ti\u1ec1n, g\u1ea1o ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung, binh d\u00f5ng \u0111em \u0111i kh\u00f4ng k\u00e9m 2.000 ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ec1n g\u1ea1o t\u1ec9nh \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cung c\u1ea5p, m\u00e0 kho t\u00e0ng t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, xin t\u01b0 cho t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh v\u1eadn t\u1ea3i 10.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. Vua b\u00e8n d\u1ee5 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111em qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 ng\u00e0y, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh, m\u00e0 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, c\u1ee9 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c t\u00e2u l\u00ean th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n, h\u01a1n n\u1eefa t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ea5t m\u00f9a, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng m\u1edbi b\u1ecb n\u1ea1n l\u1ee5t, d\u00e2n t\u00ecnh kh\u00f4ng kh\u1ecfi qu\u1eabn b\u00e1ch, v\u1ea3 l\u1ea1i \u0111i kh\u1eafp r\u1eebng t\u00ecm mu\u00f4ng th\u00fa, ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u1ed1c l\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, \u0111\u1ed9ng nh\u1ecdc \u0111\u1ebfn 3 t\u1ec9nh, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0 nay n\u00f3ng n\u1ef1c qu\u00e1, \u0111em qu\u00e2n \u0111i v\u00e0o th\u00e1ng 6, nh\u00e0 binh v\u1eabn ki\u00eang, l\u1ea1i th\u00eam v\u00e0o k\u1ef3 m\u01b0a r\u1eebng th\u01b0\u1eddng tr\u00fat xu\u1ed1ng, x\u00f4ng pha \u1edf ch\u1ed7 lam ch\u01b0\u1edbng l\u00e2u, th\u1ef1c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n, khi d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, n\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, tr\u1eabm cho ngay l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn. Cho \u0111em binh d\u00f5ng kh\u1ea3i ho\u00e0n v\u00e0 b\u00e1o ngay cho Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 bay xa, c\u00f2n ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft, th\u00ec sai th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm b\u1eaft, c\u00f9ng l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, kh\u1ecfi ph\u1ea3i v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng k\u1ecbp\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ebf th\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n m\u1edbi \u0111\u1eb7t thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, n\u1ed9p thay b\u1eb1ng d\u1ea7u r\u00e1i, nh\u1ef1a tr\u00e1m, c\u00f3 n\u00ean theo \u00e2n chi\u1ebfu c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ho\u00e3n kh\u00f4ng, v\u00e0 xin ban cho ch\u1eef t\u00ean h\u1ecd, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u00f2i gi\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Man \u1ea5y \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed3 b\u1ea3n s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t, h\u00e1 n\u00ean chia r\u1ebd kia kh\u00e1c, v\u1ec1 l\u1ec7 n\u1ed9p d\u1ea7u nh\u1ef1a n\u0103m nay c\u0169ng gia \u00e2n t\u1ea1m ho\u00e3n 5 ph\u1ea7n 10, c\u00f2n nh\u01b0 ban cho h\u1ecd th\u00ec cho ch\u00e9p ra 1 t\u1edd k\u00ea c\u00e1c h\u1ecd li\u1ec7u m\u00e0 ban cho (nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1eef L\u00fd, \u0110\u00e0o, D\u01b0\u01a1ng, H\u1ea1nh, Ng\u01b0u, \u0110\u01b0\u01a1ng, T\u01b0\u1ee3ng, M\u00e3 v.v\u2026)\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ngh\u0129 h\u1ea1t ph\u1ee7 \u1ea5y \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ecf kh\u00f4ng, cho l\u1ea5y l\u00ednh c\u01a1 \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 m\u1ed9t n\u1eeda th\u1ed5 binh m\u1edbi tuy\u1ec3n cho \u0111i khai kh\u1ea9n, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho canh ng\u01b0u \u0111i\u1ec1n kh\u00ed, th\u00f3c gi\u1ed1ng, h\u1eb1ng n\u0103m thu ho\u1ea1ch xong, \u0111em th\u00f3c ch\u1ee9a v\u00e0o kho \u1edf ph\u1ee7.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Vua cho V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n thay ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn th\u1ee7y s\u01b0, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u l\u1ea5y 150, h\u1ee3p v\u1edbi 3 \u0111\u1ed9i Ph\u1ee5ng th\u1ecb c\u0169 \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 v\u1ec7 6 \u0111\u1ed9i, cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u0111\u1ed5i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean c\u1ea7u An H\u1ed9i l\u00e0m c\u1ea7u Gia H\u1ed9i, l\u1eadp ch\u1ee3 Gia H\u1ed9i, x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u1ed1 d\u00e0i.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 m\u1ed9t d\u1ea3i ph\u1ed1 b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng t\u1ea3 h\u1ed9 th\u00e0nh, d\u00e2n c\u01b0 xen l\u1eabn nh\u00e0 gianh, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e1y, b\u00e8n sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o coi \u0111em bi\u1ec1n binh l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf ch\u1ee3 Gia H\u1ed9i l\u1ee3p b\u1eb1ng ng\u00f3i (89 gian), m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee3 ra \u0111\u1ebfn s\u00f4ng l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00ecnh g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00ecnh Quy Gi\u1ea3, \u0111\u00ecnh l\u00e0m 2 t\u1ea7ng, l\u1ea1i t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u Gia H\u1ed9i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ngang v\u1edbi g\u00f3c \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n B\u00ecnh l\u00e0m l\u00ean ph\u1ed1 d\u00e0i g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ed1 Gia H\u1ed9i, \u0110\u00f4ng Ba, \u0110\u00f4ng H\u1ed9i (T\u1ea5t c\u1ea3 399 gian, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 319 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00e2n xin l\u00e0m l\u1ea1i 147 gian, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0m 252 gian, \u0111\u1ec1u c\u1ed9t b\u1eb1ng g\u1ea1ch, x\u00e2y b\u1eb1ng v\u00f4i, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m c\u1eeda ng\u00f5, c\u1ee9 3 gian ng\u0103n b\u1eb1ng t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, m\u1eb7t sau x\u00e2y g\u1ea1ch, v\u00e1ch m\u1edf c\u1eeda cu\u1ed1n, sau v\u00e1ch \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng 5 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf, t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u Gia H\u1ed9i \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam c\u1ea7u \u0110\u00f4ng Ba g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ed1 Gia H\u1ed9i, t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u \u0110\u00f4ng Ba \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam c\u1ea7u Th\u1ebf L\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ed1 \u0110\u00f4ng Ba, t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u Th\u1ebf L\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ngang v\u1edbi g\u00f3c \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n Ninh g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ed1 \u0110\u00f4ng H\u1ed9i, b\u1edd s\u00f4ng x\u00e2y b\u1edd \u0111\u00e1, lan can x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eafn).<\/p>\n<p>Cho d\u00e2n th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0m hai nh\u00e0 th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng thu\u1ebf \u0111\u1ecba t\u00f4, nh\u00e0 c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0m m\u00e0 d\u00e2n mu\u1ed1n \u1edf th\u00ec m\u1ed7i gian m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n 20 quan, nh\u1eadn \u0111\u1ee7 120 quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang, ti\u1ec1n \u1ea5y do ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu gi\u1eef, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ch\u1ea9n c\u1ea5p cho d\u00e2n ngh\u00e8o v\u00e0 chi ph\u00ed vi\u1ec7c s\u1eeda sang c\u1ea7u c\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1. Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u1ea1i xin \u1edf 2 t\u1ea7ng tr\u00ean, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00ecnh Quy Gi\u1ea3 nh\u01b0 g\u1eb7p khi c\u00f3 xe vua \u0111i qua \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n, treo c\u1edd \u0111\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n v\u00e0 ti\u1ec5n theo nh\u01b0 l\u1ec5 nghi. (C\u00e1c ph\u1ed1 Gia H\u1ed9i, \u0110\u00f4ng Ba, \u0110\u00f4ng H\u1ed9i c\u0169ng th\u1ebf). C\u00f2n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i t\u1eebng h\u00e0ng v\u00e0 l\u00ean \u0111\u1ea5y ngo\u1ea1n c\u1ea3nh th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5m. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi b\u00e0y h\u00e0ng \u1edf ph\u1ed1 ch\u1ee3 th\u00ec chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf (h\u1eb1ng n\u0103m 1.286 quan ti\u1ec1n) c\u00f9ng v\u1edbi ti\u1ec1n nh\u00e0 \u1edf ph\u1ed1 ph\u1ea3i n\u1ed9p (30.240 quan ti\u1ec1n) sung c\u1ea5p cho dinh v\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed vi\u1ec7c c\u00f4ng nhu.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m ra ph\u1ed1 ch\u1ee3, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ecfa ho\u1ea1n, ti\u1ec7n cho d\u00e2n \u1edf, nguy\u00ean kh\u00f4ng th\u00e8m t\u00ednh to\u00e1n ti\u1ec1n thu\u00ea, duy nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 l\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf, m\u00e0 bi\u1ec1n binh ph\u00e1i l\u00e0m r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1ea3 l\u1ea1i dinh v\u1ec7 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng n\u0103m theo l\u1ec7 c\u00f3 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu, nay c\u00e1c nh\u00e0 \u1edf ph\u1ed1 ch\u1ee3, s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i n\u1ed9p xem ra nhi\u1ec1u, n\u00ean l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed9t n\u1eeda, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i \u1ea5y. V\u1eady cho b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e1n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh\u201d. (C\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u00fac tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y ; 10 v\u1ec7 2 d\u1ef1c t\u1ea3 h\u1eefu qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m ; c\u00e1c dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 uy, H\u00f9ng nhu\u1ec7, m\u1ed7i dinh 10 v\u1ec7 ; 6 v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb, Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb, H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb ; 15 v\u1ec7 3 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 ; m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho 200 quan ti\u1ec1n. V\u1ec7 Long Thuy\u1ec1n, 4 v\u1ec7 dinh K\u1ef3 v\u00f5, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u1ea5p cho 150 quan ti\u1ec1n, 3 v\u1ec7 kinh t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t nh\u1ecb tam, 2 v\u1ec7 Phi k\u1ef5, Khinh k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 v\u00e0 v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 100 quan ti\u1ec1n, 5 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 gi\u00e1m th\u00e0nh ; 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 ty k\u1ef3 c\u1ed5, 3 \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n ph\u1ee7 ; 3 \u0111\u1ed9i th\u1ef1 H\u00f2a th\u00e0nh ; 7 \u0111\u1ed9i ty L\u00fd thi\u1ec7n ; 2 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c th\u1eafng ; 5 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c h\u00f2a ; 2 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c h\u00f9ng ; 3 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c c\u01b0\u1eddng ; 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u0129nh ; 2 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c oai ; 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c th\u1ecbnh ; 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ch\u1ea5n ; 2 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c t\u00edn ; 4 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c m\u1ef9 ; m\u1ed7i \u0111\u1ed9i ty \u0111\u1ec1u 10 quan). R\u1ed3i cho 3 ph\u1ed1 Gia H\u1ed9i, \u0110\u00f4ng Ba, \u0110\u00f4ng H\u1ed9i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean h\u00e0ng g\u1ecdi l\u00e0 3 h\u00e0ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh. L\u1ea1i t\u1eeb ch\u1ee3 Gia H\u1ed9i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn h\u1ea1 \u1ea5p ch\u1ee3 doanh, chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m 8 h\u00e0ng, t\u00ean hi\u1ec7u ri\u00eang bi\u1ec7t, g\u1ecdi l\u00e0 8 h\u00e0ng d\u1ecdc s\u00f4ng (Gia Th\u00e1i h\u00e0ng, H\u00f2a M\u1ef9 h\u00e0ng, Phong L\u1ea1c h\u00e0ng, Doanh Ninh h\u00e0ng, H\u1ed9i H\u00f2a h\u00e0ng, M\u1ef9 H\u01b0ng h\u00e0ng, Th\u1ee5y L\u1ea1c h\u00e0ng, Tam \u0110\u0103ng h\u00e0ng, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 452 tr\u01b0\u1ee3ng), c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 bi\u1ec3n ng\u1ea1ch (vi\u1ebft r\u00f5 t\u00ean h\u00e0ng nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1eef Gia H\u1ed9i h\u00e0ng v.v\u2026) \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00f4ng vi\u1ec7c cho nhanh.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean c\u00f3 tang xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, vua cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed Song Thanh th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. Vua \u0111\u00e3 y cho, r\u1ed3i l\u1ea1i ngh\u0129 Song Thanh t\u1ef1 l\u00fac b\u00e9 \u0111i h\u1ecdc \u1edf Nam K\u1ef3, quen bi\u1ebft nhi\u1ec1u, m\u1edbi \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ra d\u1ee5 t\u1eeb nay, ph\u00e0m \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed ra, tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n ch\u00ednh, nh\u01b0ng c\u00f3 qu\u00ea \u1edf ng\u1ee5, qu\u00ea m\u1eb9 qu\u00ea v\u1ee3 v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00fac b\u00e9 \u0111i h\u1ecdc th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3i r\u00f5 trong t\u1eadp t\u00e2u, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0m h\u1ed7n.<\/p>\n<p>Vua cho Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Vua cho tri\u1ec7u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1ec1 Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm mua c\u00e2y c\u00f3 hoa theo th\u1ed5 ng\u01a1i m\u00e0 trong Kinh v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3. Quan b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ngh\u0129 \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2y nh\u00e0i g\u1ed1c to, t\u01b0 cho quan t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 c\u00e2y t\u1ea3i v\u00e0o (m\u1ed7i c\u00e2y ch\u1ee9a 1 s\u1ecdt \u0111\u1ea5t to, v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi mang n\u1ed5i) \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ebfn Kinh d\u00e2ng l\u00ean. Vua h\u1ecfi ra m\u1edbi bi\u1ebft, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cD\u00f9 c\u00f3 v\u1eadt l\u1ea1 nh\u01b0ng truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 nh\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng cho l\u00e0 qu\u00fd, n\u1eefa l\u00e0 c\u00e2y c\u00f3 hoa t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u1ea5y. Sai \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837]. M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6. Vua sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch ki\u00eam th\u1ef1 vi\u1ec7c vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7 thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y chi\u00eau t\u1eadp l\u01b0u d\u00e2n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c 22 th\u00f4n \u1ea5p, c\u00f9ng \u1edf l\u1eabn v\u1edbi d\u00e2n Phi\u00ean, khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t hoang, nh\u01b0ng thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, sinh l\u00fd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i, xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf. Duy ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean, nh\u00e2n nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u1ebfn ng\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 7 th\u00f4n, xin c\u1ee9 theo s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n (\u0111inh 116 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n 624 m\u1eabu) \u1edf g\u1ea7n ngay \u0111\u1ea5y do t\u1ec9nh An Giang l\u00e0m s\u1ed5, \u0111\u1ec3 sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, tr\u1ecb d\u00e2n kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng l\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u1ecdng n\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc, b\u1edfi th\u1ebf cho n\u00ean chung quanh nh\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng v\u1ea3i, m\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang, th\u00ec c\u00f3 ph\u00e9p quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong th\u00eam \u0111\u1ea5t th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u1ef1c l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec3nh m\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm t\u1ef1 khi n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n c\u00e0ng \u0111\u1ec3 \u00fd l\u1eafm, nh\u00e2n ngh\u0129 1 h\u1ea1t Bi\u00ean H\u00f2a, r\u1ea5t l\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i. Trong \u0111\u00f3 ngu\u1ed3n l\u1ee3i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t so v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 c\u0169ng ch\u1ea3 k\u00e9m l\u1eafm, th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea5t c\u1ea5y l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a khai kh\u1ea9n h\u1ebft, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00eau l\u1ed5ng ch\u01b0a v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng h\u1ebft, v\u00ec th\u1ebf cho n\u00ean t\u00f4 thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c trong 1 n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cung chi ti\u00eau 1 n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, do qu\u1ea3n s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang trong h\u1ea1t, khuy\u00ean d\u1ea1y d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 h\u1ea1t \u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 kh\u1ea9n hoang l\u1ea1i v\u1eabn l\u1eb7ng ng\u1eaft, v\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng \u0111\u00e3 quen th\u00f3i r\u1ed3i, m\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft khuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ed1c th\u00fac, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn b\u1ed1, \u00e1n, t\u1ef1 nay ph\u1ea3i s\u1ee9c r\u00f5 cho d\u00e2n trong h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u1edf v\u00e0o x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn quan b\u00e1o xin khai kh\u1ea9n, v\u1ec1 canh ng\u01b0u, \u0111i\u1ec1n kh\u00ed c\u00f9ng th\u00f3c gi\u1ed1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng c\u1ea5p cho. Cu\u1ed1i n\u0103m \u0111em s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y, b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9, 6 n\u0103m th\u00e0nh ru\u1ed9ng thu\u1ed9c, theo l\u1ec7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf. V\u00e0 d\u00e2n Man h\u1ea1t \u1ea5y \u1edf x\u00f3 r\u1eebng h\u1ebbo l\u00e1nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 r\u00e0ng bu\u1ed9c g\u1ecdi l\u00e0, duy ch\u00fang \u0111\u00e3 k\u00eau v\u00e0o h\u1ea1ng d\u00e2n c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5, c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n ta, c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u1ed7 v\u1ec1 d\u1ea1y b\u1ea3o, d\u1ea1y cho ch\u00fang bi\u1ebft c\u00e0y ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng d\u00e2u v\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, cho \u0111\u1ebfn n\u00f3i n\u0103ng, qu\u1ea7n \u00e1o \u0103n m\u1eb7c, c\u1ed1t cho b\u1ecf d\u1ea7n th\u00f3i Man, ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec5m phong h\u00f3a ng\u01b0\u1eddi Kinh, r\u1ed3i t\u00ednh \u0111\u1ea5t l\u1eadp l\u00e0ng, l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 ng\u1ea1ch, \u0111\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u1ec3 d\u00f9ng th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Kinh thay \u0111\u1ed5i th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Man.<\/p>\n<p>B\u1ecf danh ng\u1ea1ch 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb. Bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed9i \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f2n 45 ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ec3u cho theo l\u1eddi b\u1ed9 Binh b\u00e0n, l\u1ea5y 27 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t \u1edf Kinh th\u00ec d\u1ed3n v\u00e0o \u0111\u1ed9i l\u1ee5c th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, c\u00f2n 18 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i nh\u1ecb l\u01b0u \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf hai t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e3 xong, th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong, ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 l\u0169 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Duy Nhi\u00ean n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ninh B\u00ecnh, \u0111\u00e3 sai quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft ; li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em ch\u00e9m gi\u1ebft ngay \u0111i, duy Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i v\u1eabn c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, tr\u1eabm ngh\u0129 2 gi\u1eb7c \u1ea5y c\u00f2n tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng s\u00e2u, th\u1ebf t\u1ea5t m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng d\u1ef1ng con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0m c\u1edd, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng g\u00e2y lo\u1ea1n, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, b\u00e8n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Ninh B\u00ecnh, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m Tham t\u00e1n, \u0111em qu\u00e2n \u0111i ngay, tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129, b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng li\u1ec1n d\u00e1m ngay th\u00e1ng \u1ea5y suy t\u00f4n L\u00ea Duy Hi\u1ec3n l\u00e0m Minh ch\u1ee7, li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa, \u0111\u1ec1u h\u1eb9n ng\u00e0y n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Quan H\u00f3a, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, may quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc t\u1eadn n\u01a1i, cho n\u00ean Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2m kh\u00f4ng d\u00e1m n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Ninh B\u00ecnh, duy th\u1ed5 ty Thanh Hoa ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng s\u1ee3 ch\u1ebft, t\u1ee5 h\u1ecdp ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n, l\u1ea1i sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf sung l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Thanh Hoa, Th\u1ecb lang Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai sung l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt c\u00f9ng \u0111i nghi\u00eam \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t y\u00ean l\u1eb7ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, \u0110inh Kim B\u1ea3ng, H\u00e0 C\u00f4ng Kim, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho, Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n, Ho\u00e0ng \u0110\u1ed3ng Nguy\u1ec7t c\u00f9ng b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y, ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, l\u1eadp t\u1ee9c giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tra h\u1ecfi, li\u1ec1n \u0111em ch\u00e9m ngay, ngh\u00ecn dao \u0111\u1ebdo th\u1ecbt tan n\u00e1t l\u1ea1i b\u00eau \u0111\u1ea7u treo \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng h\u1ea3, nay th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em nhau theo h\u00e0ng ra th\u00fa, trong nh\u00e0 c\u00f3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng n\u1ed9p cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 kinh l\u00fd x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, chia \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, nh\u1eefng m\u1ed1i t\u1ec7 th\u1ed5 t\u00f9 c\u1ed1 k\u1ebft t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed7ng ch\u1ed1c ti\u00eau tan, \u0111\u00e3 ra d\u1ee5 tuy\u00ean tri\u1ec7u c\u00e1c Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u1ec1 Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u, quan qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i c\u0169ng \u0111\u00e3 khen th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t kh\u1ea3i ho\u00e0n, nh\u00e2n d\u00e2n 2 t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169, t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng y\u00ean, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang khi thuy\u1ec1n quan ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n. Hai b\u1ed9 Binh, C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u, cho l\u00e0 : C\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00f3 th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang khi thuy\u1ec1n c\u00f4ng ra v\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, trong \u0111\u00f3 c\u00f2n khuy\u1ebft l\u01b0\u1ee3c, s\u00e2m si, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, xin m\u1ed9t phen \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i cho r\u00f5. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 thi h\u00e0nh. (V\u1ec1 thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 h\u1ea1ng thuy\u1ec1n n\u00e0o, khi ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, tr\u00ean thuy\u1ec1n treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i c\u0169ng treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, gi\u00e1n ho\u1eb7c s\u1ed1 thuy\u1ec1n t\u1eeb 2 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ra ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u00ean thuy\u1ec1n b\u1eafn s\u00fang d\u1eabu nhi\u1ec1u, tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn tr\u1ea3 l\u1eddi 3 ph\u00e1t m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n n\u00e0o nguy\u00ean kh\u00f4ng mang s\u00fang nh\u01b0 lo\u1ea1i thuy\u1ec1n Nam h\u01b0ng, th\u00ec khi ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng treo c\u1edd v\u00e0ng b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An th\u00ec th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i chi\u1ec3u l\u1ec7 treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang, l\u1ea1i treo th\u00eam c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7 \u1edf tr\u00ean c\u1edd v\u00e0ng, n\u1ebfu thuy\u1ec1n \u1ea5y khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o \u0111\u1eadu l\u1ea1i, h\u00e0ng h\u00f3a trong thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u1ed1c l\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f2n thuy\u1ec1n kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i treo n\u1eefa. V\u00e0 thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e3 b\u1eafn s\u00fang, thuy\u1ec1n \u1ea5y chuy\u1ec3n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng b\u1ecf neo \u0111\u1ed7 l\u1ea1i, th\u00ec \u1edf thuy\u1ec1n c\u00f9ng 2 th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, An H\u1ea3i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eafn s\u00fang n\u1eefa, duy t\u1eeb c\u1eeda \u0110\u00e0 N\u1eb5ng nh\u1ed5 neo \u0111i ra bi\u1ec3n v\u00e0 \u0111i vi\u1ec7c quan tr\u1edf v\u1ec1 v\u00e0o \u0111\u1ed7, th\u00ec \u1edf thuy\u1ec1n v\u00e0 \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>V\u1ec1 nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i c\u00f4ng xu\u1ea5t b\u1eaft gi\u1eb7c khi ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An th\u00ec thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u treo c\u1edd v\u00e0ng b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, gi\u00e1n ho\u1eb7c s\u1ed1 thuy\u1ec1n t\u1ef1 2 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ea1ng n\u00e0o, m\u1ed7i thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, m\u00e0 \u1edf th\u00e0nh ch\u1ec9 treo c\u1edd v\u00e0ng b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang \u1edf chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i ra sau c\u00f9ng, c\u00f2n nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i ra tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y th\u00ec \u1edf th\u00e0nh c\u0169ng treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, c\u00f2n thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y, th\u00ec \u1edf th\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eafn s\u00fang, khi thuy\u1ec1n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, th\u00ec thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf, duy \u1edf th\u00e0nh l\u1ea1i treo th\u00eam c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7 \u1edf tr\u00ean c\u1edd v\u00e0ng.<\/p>\n<p>V\u1ec1 c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt, khi \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An \u0111i ra, kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u00f3 \u0111\u00e1p ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt, h\u00e0ng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc hay kh\u00f4ng, \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang, duy khi v\u1ec1 v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u n\u00e0o, \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, \u1edf th\u00e0nh l\u1ea1i treo th\u00eam c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7 \u1edf tr\u00ean c\u1edd v\u00e0ng, n\u1ebfu s\u1ed1 thuy\u1ec1n t\u1ef1 2 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u1ea5y ng\u00e0y, ch\u1ec9 c\u1ee9 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0o sau c\u00f9ng, \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i gi\u1eefa m\u00e0 l\u00e0 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y th\u00ec \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang, kh\u00f4ng ph\u1ea3i thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y th\u00ec \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh ch\u1ec9 treo c\u1edd v\u00e0ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 c\u00e1c \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n chuy\u00ean ch\u1edf v\u00e0o Nam, ra B\u1eafc, v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, n\u1ebfu \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n t\u1ef1 50 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, tr\u00ean th\u00e0nh treo c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7, b\u1eafn s\u00fang 3 ph\u00e1t, \u0111\u1ebfn khi c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n thanh th\u1ecfa, th\u00ec chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn sau c\u00f9ng c\u0169ng th\u1ebf, n\u1ebfu \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 50 chi\u1ebfc tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec thuy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean, tr\u00ean th\u00e0nh ch\u1ec9 treo c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eafn s\u00fang, \u0111\u1ee3i c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n ra v\u00e0o thanh th\u1ecfa, chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0o sau c\u00f9ng m\u1edbi b\u1eafn s\u00fang 3 ph\u00e1t, qu\u00e3ng gi\u1eefa n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i coi v\u1eadn t\u1ea3i, th\u00ec \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i c\u00f4ng xu\u1ea5t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 v\u1eadn t\u1ea3i, Nam t\u1ef1 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u1eafc t\u1ef1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, c\u00f9ng nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n b\u1ea5t k\u1ef3 kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 hi\u1ec7u thuy\u1ec1n n\u00e0o hay \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n m\u1ea5y chi\u1ebfc, \u0111i v\u1ec1 m\u1ea5y l\u1ea7n, \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>V\u1ec1 c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, t\u1ea3i \u0111\u1ed3, gi\u00e1n ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn t\u1ea1m \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng th\u00ec \u1edf thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>V\u1ec1 thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, s\u1eafp \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, n\u1ebfu g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n v\u00e0o, th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, treo c\u1edd vu\u00f4ng s\u1eafc lam, cho trong thuy\u1ec1n tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u00e1nh \u0111i, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, b\u1ea5t k\u1ef3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, hay ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, v\u1eabn chi\u1ec3u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc \u1ea5y d\u00f9 c\u00f3 treo c\u1edd, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 c\u1edd hi\u1ec7u g\u00ec, s\u1eafc g\u00ec, c\u00e1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 An H\u1ea3i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i treo c\u1edd, duy x\u00e9t ra l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y nh\u00e2n \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u0111\u1ebfn, m\u00e0 thuy\u1ec1n \u1ea5y c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u1ea5y ph\u00e1t, tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng b\u1eafn s\u00fang tr\u1ea3 l\u1eddi ch\u1ec9 3 ph\u00e1t, n\u1ebfu thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang ch\u00e0o 7 ti\u1ebfng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec \u1edf th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1eafn s\u00fang tr\u1ea3 l\u1eddi ch\u1ec9 3 ph\u00e1t, n\u1ebfu thuy\u1ec1n \u1ea5y b\u1eafn s\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 7 ti\u1ebfng th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eafn s\u00fang tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>V\u1ec1 thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u d\u00e2y, thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng hai c\u1ed9t bu\u1ed3m, c\u00f9ng c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n ch\u1eef B\u00ecnh, ch\u1eef \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, \u1edf thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u theo c\u1ed7 s\u00fang mang \u0111i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1eafn, duy \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea3 l\u1eddi th\u00ec d\u00f9ng s\u00fang h\u1ea1ng to t\u1ea5t c\u1ea3, thuy\u1ec1n Nam h\u01b0ng c\u0169ng th\u1ebf. C\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn, Giang v\u1eadn, H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, \u00d4, L\u00ea \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, \u1edf thuy\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo c\u1ed7 s\u00fang mang \u0111i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1eafn, duy \u1edf th\u00e0nh b\u1eafn tr\u1ea3 l\u1eddi, d\u00f9ng s\u00fang h\u1ea1ng v\u1eeba t\u1ea5t c\u1ea3, c\u00f2n nh\u01b0 thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7, ph\u1ea3i b\u1eafn tr\u1ea3 l\u1eddi, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u00fang h\u1ea1ng to, 2 c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u1ea5y).<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thi\u1ebft Th\u1ea1ch th\u00e1m \u1ea9n \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n Thanh Th\u1ee7y, Thanh S\u01a1n. T\u1ec9nh ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u00ecnh Long \u0111em qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft, gi\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac ch\u1eb3ng ng\u1edd, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u00fap, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y ch\u1ebft m\u1ea5t 10 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua, B\u00f9i \u0110\u00ecnh Long ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, gia h\u1ea1n ng\u1eb7t b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 l\u1ebbn l\u00fat \u1edf h\u00f2n R\u00e1i t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do, Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n To\u00e1n \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 B\u0103ng Ly Ma \u00d4 T\u00f4n, B\u0103ng Ly Ma C\u00f4 L\u00fd v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 h\u1eafn 43 t\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 12 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n th\u00ec nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft, l\u1ea5y h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua khen l\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c xu\u1ea5t s\u1eafc, cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Do l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay c\u00e1c quan qu\u00e2n, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 h\u1eefu H\u00e0 Ti\u00ean, Nguy\u1ec5n To\u00e1n l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay \u1edf s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u gia th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf 1 \u0111\u1ed3ng, \u00e1o nhung b\u00f4ng, qu\u1ea7n nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u tr\u01a1n m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 3 th\u1ee9, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng, \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng tr\u1eebu tr\u01a1n, \u00e1o ng\u1eafn b\u1eb1ng v\u1ea3i t\u00e2y, qu\u1ea7n tr\u1eebu m\u00e0u \u0111\u1ecf 2 h\u00e0ng hoa, m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 2 th\u1ee9, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 5 \u0111\u1ed3ng, bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung 800 quan, nh\u1eefng t\u00ean gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u gi\u1ebft c\u1ea3, b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf h\u00f2n \u0111\u1ea3o ven bi\u1ec3n, trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c \u1ea5y c\u00f3 3 \u0111\u1ee9a ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, sai ch\u1eb7t n\u0103m ng\u00f3n tay b\u00ean ph\u1ea3i, giao cho thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111em \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u0110\u1ecba B\u00e0n, \u0110\u00f4ng Tr\u00fac, T\u00e2y Tr\u00fac th\u1ea3 ra \u0111\u1ec3 cho b\u1ea3o nhau s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00e1 l\u1ea1i c\u1ea7n c\u00f9 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng b\u00e0n k\u1ebb l\u1ea1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng khuy\u1ebfn kh\u00edch cho ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay vi\u00ean d\u1ecbch c\u00e1c nha \u1edf Kinh, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u00f9, \u0111\u00e3 cho tr\u01b0\u1edfng quan x\u00e9t t\u00e2u, l\u01b0\u1ee3ng ban \u01a1n cho, nh\u01b0ng vi\u00ean d\u1ecbch c\u00e1c nha \u1edf ngo\u00e0i v\u1eabn ch\u01b0a n\u00f3i \u0111\u1ebfn. V\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1ee9c th\u1ea5p, l\u01b0\u01a1ng \u00edt, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 khuy\u00ean, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, t\u00e1 l\u1ea1i ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, t\u1ef1 th\u00f4ng ph\u00e1n kinh l\u1ecbch \u0111\u1ebfn v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u cho \u0111\u1ebfn vi\u00ean d\u1ecbch ty An Bi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, chu\u1ea9n cho c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng xem x\u00e9t, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi li\u00eam, c\u1ea7n, m\u1eabn c\u00e1n, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 x\u1ea5u kh\u00e1c, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m chia h\u1ea1ng l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean tr\u00f4ng coi c\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 d\u1eabn thuy\u1ec1n c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ta b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i su\u1ed1t, thuy\u1ec1n bu\u1ed3m ti\u1ec7n l\u1ee3i, trong \u0111\u00f3 c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An \u1edf Kinh k\u1ef3, thuy\u1ec1n c\u00f4ng ra v\u00e0o r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd \u1edf Nam K\u1ef3, c\u1eeda Li\u00eau \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 k\u00e9m h\u01a1n, c\u1eeda \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u1edf t\u1ea3 tr\u1ef1c, s\u00f4ng Gianh \u1edf h\u1eefu tr\u1ef1c, c\u1eeda Thi N\u1ea1i \u1edf t\u1ea3 k\u1ef3, c\u1eeda Bi\u1ec7n S\u01a1n \u1edf h\u1eefu k\u1ef3, l\u1ea1i k\u00e9m n\u1eefa, khi thuy\u1ec1n c\u00f4ng ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111i h\u1ed9 d\u1eabn, c\u0169ng c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t ch\u00fat, ch\u00ednh ph\u1ea3i ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Nay chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ef1 n\u0103m nay, c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An th\u00ec do Kinh do\u00e3n, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng 6 v\u00e0 th\u00e1ng 12 l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean m\u1ed7i k\u1ef3 m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u00f2n c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, C\u1eeda Li\u00eau, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, s\u00f4ng Gianh, Thi N\u1ea1i, Bi\u1ec7n S\u01a1n th\u00ec do quan t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m t\u00e2u l\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ee9 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi canh gi\u1eef\u00a0 c\u1eeda bi\u1ec3n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t l\u1ef1c h\u1ed9 d\u1eabn thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n th\u1ecfa, c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u00f5 \u1edf trong t\u1edd t\u00e2u, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e0m nh\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, cho l\u00e2m th\u1eddi t\u00f9y vi\u1ec7c, ch\u1ec9 t\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Thanh Hoa, t\u1ef1 Thanh Hoa v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh. Vua ra d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng Qu\u1ebf : qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 1 th\u1ee9 ; Giai : qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; Do\u00e3n U\u1ea9n : qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt : qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, quan \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y chi\u1ec3u danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc. Cho Qu\u1ebf ngh\u1ec9 ng\u01a1i 10 ng\u00e0y, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Giai l\u1ea1i v\u1ec1 l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3i ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n, v\u1ec1 N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i thu\u1ed9c nh\u00e2n vi\u1ec7n Th\u00e1i y l\u00e0m v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u y sinh, \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch l\u00e0 10 ng\u01b0\u1eddi (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c nh\u00e2n 116 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i h\u1ecfi r\u00f5 nh\u1eefng con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n ch\u1ec9 l\u1ea5y \u1ea5m h\u00e0m \u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, tr\u1eabm ngh\u0129 \u00f4ng cha b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc cho ch\u1ee9c th\u1ebf t\u1eadp \u0111\u1ec3 c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc, trong b\u1ecdn \u1ea5y c\u0169ng t\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u00e1ng d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eddi, sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 cho nh\u00e0n t\u1ea3n.<\/p>\n<p>V\u1eady cho Kinh do\u00e3n v\u00e0 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ecfi kh\u1eafp c\u00e1c con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u cho t\u01b0 v\u1ec1 Kinh, do b\u1ed9 s\u00e1t h\u1ea1ch r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean l\u01b0\u1ee3ng cho l\u1ee5c d\u1ee5ng. C\u00f3 Phi k\u1ef5 \u00fay Phan Thi\u00ean L\u00e2n l\u00e0 ch\u00e1u V\u1ecdng c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n b\u1ed9 H\u1ed9, t\u0103ng Tham ch\u00ednh Phan Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Phi k\u1ef5 \u00fay Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Ph\u00e1c l\u00e0 con L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 Binh s\u00e1t h\u1ea1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho Phan Thi\u00ean L\u00e2n giao b\u1ed9 ngh\u1ecb b\u1ed5, Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Ph\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7 g\u00ec, c\u0169ng cho ghi v\u00e0o s\u1ed5 Hoa danh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i t\u1eeb nay ph\u00e0m \u1ea5m sinh h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, m\u00e0 x\u00e9t k\u1ef3 kh\u1ea3o kh\u00f3a v\u0103n th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ee7 3 tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec g\u1eb7p khoa thi H\u01b0\u01a1ng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o th\u00ed, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 2 n\u0103m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u1ea5m d\u00e2n gian ng\u1ea7m l\u00e0m s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cS\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 l\u1ee3i kh\u00ed d\u00f9ng trong vi\u1ec7c qu\u00e2n, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t quen d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 \u0111i s\u0103n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm an, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ee9a b\u1eady b\u1ea1 nh\u1edd c\u00f3 binh kh\u00ed \u1ea5y \u0111i xui gi\u1ee5c nhau l\u00e0m b\u1eady, t\u1ee9c nh\u01b0 v\u00e0i n\u0103m nay, th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh h\u1ecdp b\u1ecdn n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y n\u1ea5p b\u1ee5i r\u1eadm b\u1eafn s\u00fang l\u00e0m \u0111\u1eafc s\u00e1ch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, sau khi d\u1eb9p y\u00ean, c\u00e1c s\u00fang thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ch\u00fang \u0111em n\u1ed9p c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, tr\u1eabm h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do th\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi Kinh l\u00e0m cho ch\u00fang, v\u1ea3 l\u1ea1i ng\u1ea7m l\u00e0m binh kh\u00ed, lu\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5 th\u1ebf, m\u00e0 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi\u00eam c\u1ea5m, th\u1ef1c l\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9. Nay cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u s\u1ee9c r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, s\u1ee9c kh\u1eafp trong h\u1ea1t, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 n\u00e0o d\u00e1m ng\u1ea7m l\u00e0m v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft. C\u00e1c quan ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u c\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng ty s\u01a1 su\u1ea5t c\u0169ng tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u0110\u1ed3n L\u1ee5c Giang h\u1ea1t \u1ea5y, tu\u1ea7n ph\u00f2ng m\u1eb7t s\u00f4ng, x\u00e9t h\u1ecfi k\u1ebb gian, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111em gi\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng, chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t ph\u00f2ng gi\u1eef, c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y x\u00f3i s\u1ee5t l\u1edf, xin t\u00ecm \u0111\u1ea5t, d\u1eddi l\u00e0m n\u01a1i \u1edf kh\u00e1c. Vua y cho (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u1edf x\u00e3 Th\u00fay Lam, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn x\u00e3 H\u00e0 L\u00e3o, th\u00e2n l\u0169y cao 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c).<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n ph\u1ee7 Ca Th\u00ea thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y, t\u00e1n l\u1ea1c m\u1edbi v\u1ec1, tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u00ednh 56 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 6, c\u01a1 l\u1ee5c T\u1ecbch bi\u00ean, \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, v\u00e0 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t c\u01a1 Gia h\u00f3a bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 b\u00e0n xin giao cho tr\u00f4ng coi, ch\u1ec9 c\u00f2n 16 ng\u01b0\u1eddi, xin \u0111em v\u1ec1 s\u1ed5 \u1edf d\u00e2n \u0111\u1ec3 sung \u0111i\u1ec1n v\u00e0o s\u1ed1 gi\u1ea3n binh c\u00e1c ph\u1ee7 c\u00f2n thi\u1ebfu\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a \u0111\u1ed3n Sa T\u00f4n ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1m t\u1eed n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Vua sai \u0111em ch\u00e9m \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh tu\u1ea7n 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i truy x\u00e9t c\u00e1c quan Kinh t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, quan ngo\u00e0i b\u1ed1, \u00e1n tr\u1edf l\u00ean, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n c\u00f3 l\u1ed7i v\u1ec1 vi\u1ec7c quan ph\u1ea3i c\u00e1ch, theo th\u1ee9 t\u1ef1 k\u00ea t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi t\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua gia \u01a1n l\u1ea1i d\u00f9ng Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 V\u0169 kh\u1ed1 ; Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi, \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 V\u0169 kh\u1ed1 ; Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t, Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u00f9ng vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPhan Huy Th\u1ef1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc h\u01a1i bi\u1ebft si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c h\u00e0m nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u01a1n n\u01b0\u1edbc th\u1ef1c tr\u1ecdng h\u1eadu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y tu\u1ed5i gi\u00e0 hay \u1ed1m, l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i hay l\u1ea7m s\u00f3t, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ed3 th\u1edd nh\u00e0 t\u00f4n mi\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft xem x\u00e9t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u00e1t ra c\u00e1i \u00e1n v\u00e0ng gi\u1ea3, cho ph\u1ea3i c\u00e1ch b\u00e3i, th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng t\u1ed9i, l\u1ea1i ngh\u0129 \u00e1n \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef t\u1ef1 \u0103n tr\u1ed9m, th\u1ef1c ch\u1ec9 v\u00ec ch\u1ee9c gi\u1eef \u0111\u1ed3 th\u1edd, s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng xem x\u00e9t m\u00e0 b\u1ecb l\u1ed7i, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha, nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n n\u1ebfu bi\u1ebft c\u1ea3m kh\u00edch c\u1ed1 g\u1eafng, tr\u1eabm t\u1ea5t l\u1ea1i c\u1ea5t nh\u1eafc, n\u1ebfu vin c\u1edb l\u00e0 gi\u00e0 \u1ed1m, kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec t\u1ef1 cam ru\u1ed3ng b\u1ecf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn t\u00f4i t\u1edb l\u00e2u n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e0m xong (h\u00e0ng c\u1ed9t ch\u00ednh, c\u1ed9t l\u1edbn, c\u1ed9t v\u1eeba, v\u00e1n v\u00e1ch \u0111\u1ec1u s\u01a1n s\u1eafc t\u00eda ; h\u00e0ng c\u1ed9t tr\u01b0\u1edbc, c\u1ed9t x\u00e0, ho\u00e0nh, rui, b\u1ee9c xuy\u00ean hoa \u0111\u1ec1u s\u01a1n son th\u1ebfp v\u00e0ng), t\u1ea3 h\u1eefu l\u01b0\u1ee1ng vu \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u00f4ng t\u00e2y ph\u1ed1i \u0111i\u1ec7n, t\u1ea3 h\u1eefu tr\u01b0\u1eddng lang \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu t\u00f2ng vi\u1ec7n. Kh\u00e1m th\u1edd, th\u1ea7n ng\u1ef1 \u0111\u1ed5i l\u00e0m s\u1eadp r\u1ed3ng, ch\u0103n \u0111\u1ec7m trong ch\u00ednh t\u1ea9m. Vua d\u1ee5 : \u201cCho h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00f4 b\u00e0y ra, t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang, khi tr\u1eddi h\u01a1i l\u1ea1nh, l\u1ea1i k\u00ednh c\u1ea9n b\u00e0y ra, cho h\u1ee3p ngh\u0129a qu\u1ea1t n\u1ed3ng \u0111\u1eafp l\u1ea1nh\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t M\u00e3o, vua \u0111em ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 r\u01b0\u1edbc Th\u00e1nh v\u1ecb Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Cao ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ebfn ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec5 y\u00ean v\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u : \u201cNg\u00e0y r\u01b0\u1edbc Th\u00e1nh v\u1ecb, vua ng\u1ed3i xe \u0111i theo sau\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1nh v\u1ecb \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 tr\u1eabm ng\u1ed3i xe theo sau, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng y\u00ean\u201d. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y r\u01b0\u1edbc Th\u00e1nh v\u1ecb t\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng An th\u1edd t\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, vua \u0111i b\u1ed9 theo sau. R\u1ed3i ra d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean gi\u00e1m tu c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n, quan l\u1ea1i binh th\u1ee3 th\u01b0\u1edfng chung 7.000 quan ti\u1ec1n, th\u01b0\u1edfng ri\u00eang cho th\u1ee3 s\u01a1n 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho l\u1ea5y 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh \u1edf qu\u00e2n C\u1ea5m binh sung l\u00e0m th\u1ee7 h\u1ed9, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho b\u00e0i \u0111eo, qu\u1ea3n v\u1ec7 b\u00e0i ng\u00e0, kh\u1eafc 3 ch\u1eef \u201cqu\u1ea3n trung tr\u1ef1c\u201d, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u00e0i ng\u00e0 kh\u1eafc 3 ch\u1eef \u201csu\u1ea5t trung tr\u1ef1c\u201d, binh \u0111inh b\u00e0i s\u1eebng kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201ctrung tr\u1ef1c\u201d, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh n\u0103m nay m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n v\u00e0o ng\u00e0y 13, t\u1ef1 sang n\u0103m v\u1ec1 sau m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n v\u00e0o 2 ng\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y 13 v\u00e0 28 l\u00e0m h\u1ea1n, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 20 bi\u1ec1n binh, c\u1ee9 theo vi\u00ean N\u1ed9i gi\u00e1m th\u1ee7 h\u1ed9 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n, ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u00e1c x\u00e0, v\u00e1n gh\u00e9p, b\u1ee9c xuy\u00ean hoa, li\u00ean hoa, v\u00e1n tr\u1ea7n, v\u00e1n v\u00e1ch, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng lau, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n s\u1ea1ch s\u1ebd s\u00e1ng b\u00f3ng, l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : C\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n, nh\u1eefng quan vi\u00ean tu\u1ea7n tra \u0111\u01b0\u01a1ng ban, c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ed9 ty T\u1eeb t\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c ty b\u1ed9 vi\u1ec7n, nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i qua \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, \u0111\u1ec1u cho \u0111i l\u1ea1i, c\u00f2n nh\u00e2n vi\u00ean nh\u00e0n t\u1ea3n, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n lai v\u00e3ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 b\u1ecdn man L\u00e8o tr\u00e0n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ba Lan, b\u1eaft Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n l\u00e0 H\u1ea1t S\u00e0 Ph\u1ea7u r\u1ed3i \u0111i, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng N\u1ed9i \u0111em d\u00e2n \u0111i tr\u1ed1n, Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1n nghe bi\u1ebft, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em l\u00ednh th\u00fa c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man t\u00ecm b\u1eaft. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ty v\u00f4 d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf l\u00e0 c\u00f9ng, ch\u1ec9 c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ngay th\u00ec b\u1ecdn Man \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng t\u1ef1 kh\u1eafc tan ngay. B\u00e8n sai \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n \u0111em 300 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh\u201d. L\u1ea1i sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 khinh k\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb \u0111em bi\u1ec1n binh dinh K\u1ef3 v\u00f5 \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Chu\u1ea9n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u N\u00e0 B\u1ed3n, cho qu\u00e2n \u0111i d\u00f2 x\u00e9t, th\u00ec b\u1ecdn Man L\u00e8o \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. G\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t, lam ch\u01b0\u1edbng, qu\u00e2n l\u00ednh \u1ed1m nhi\u1ec1u. Vua sai \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. H\u01b0\u1edbng N\u1ed9i v\u00ec h\u00e8n k\u00e9m ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh, v\u00ec vi\u1ec7c kinh l\u00fd \u0111\u00e3 xong, v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Th\u1ed5 d\u00e2n ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ed9p s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.500 kh\u1ea9u, s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng 6 kh\u1ea9u (m\u1ed7i kh\u1ea9u th\u1ea7n c\u00f4ng cho 10 quan ti\u1ec1n), c\u00e1c s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5 c\u00f9ng huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a, An H\u00f3a \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, ph\u00e1t \u0111\u1ec7 \u0111em n\u1ed9p l\u00ean b\u1ed9 (huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5 to\u00e0n l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n, tr\u1eeb 1 x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 \u0111\u1ecbnh ph\u00e2n c\u1ea5p ri\u00eang, c\u00f2n th\u00ec chia l\u00e0m 4 t\u1ed5ng 50 x\u00e3, nh\u00e2n s\u1ed1 3.964 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 4.176 m\u1eabu. Huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a xen v\u00e0o c\u00f3 7 x\u00e3 d\u00e2n Th\u1ed5, nh\u00e2n s\u1ed1 212 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 414 m\u1eabu. Huy\u1ec7n An H\u00f3a xen v\u00e0o c\u00f3 5 x\u00e3 d\u00e2n Th\u1ed5, nh\u00e2n s\u1ed1 183 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 308 m\u1eabu). T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00e1c vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u00e0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf, xin n\u00ean c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 d\u00e2n Kinh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00ecnh nguy\u1ec7n h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, b\u1eaft gi\u1eb7c gi\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00fac tr\u01b0\u1edbc th\u00ec h\u01b0 \u1ee9ng, nh\u01b0ng sau th\u00ec bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u00e9p, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, hu\u1ed1ng chi nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra t\u1ed5ng x\u00e3, m\u00e0 x\u00e9t ra th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ngu d\u1ed1t. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u1eafc l\u1ef1c v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i thu\u1ea7n th\u1ef1c, t\u1ef1 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nh\u1eadt 11 ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng. C\u00f2n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng theo t\u1ec9nh l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u0110\u1ed9, d\u00f9 c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfu ph\u1ea1m, nh\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00edt th\u00e0nh th\u1ef1c, xin cho theo nguy\u00ean h\u00e0m, b\u1ed5 \u0111i t\u1ec9nh kh\u00e1c, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ninh h\u00f9ng l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng To\u1ea3n giao cho vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, xin c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Qu\u00e1ch C\u00f4ng Truy 8 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh kh\u00e1c, nh\u1eefng th\u1ed5 m\u1ee5c nh\u1ecf m\u1ecdn kh\u00e1c, ngu ng\u1ed1c kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec th\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 l\u00e0m h\u1ea1ng d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0m th\u1ed5 m\u1ee5c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa, th\u00ec c\u00e1i t\u1ec7 th\u1ed5 m\u1ee5c k\u1ebf t\u1eadp c\u1ed1 k\u1ebft v\u1edbi nhau t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, cho Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u0110\u1ed9 b\u1ed5 \u0111i sai ph\u00e1i \u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, b\u1ecdn Qu\u00e1ch C\u00f4ng To\u1ea3n ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf 2 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, l\u1ea1i l\u1ea5y 3.000 quan ti\u1ec1n kho chia c\u1ea5p cho nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n n\u1ed9p s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u0169 Quang C\u1ef1 l\u1ea1i n\u00f3i : T\u1ee5c Man t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, th\u1ed5 ty th\u1ed5 m\u1ee5c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u00f4ng gia v\u1edbi nhau \u1edf x\u00e3 kh\u00e1c, ri\u00eang k\u1ebft v\u00e2y c\u00e1nh ; khi x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec gi\u1ea5u gi\u1ebfm l\u1eabn cho nhau, \u0111\u1ec3 gi\u00fap nhau l\u00e0m s\u1ef1 \u00e1c, xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng \u1edf trong l\u00e0ng, ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i l\u1ec7nh \u1ea5y, th\u00ec chi\u1ec3u lu\u1eadt vi ch\u1ebf ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft ph\u1ea3i ly d\u1ecb, vi\u1ec7c nh\u00e2n \u0111inh \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 \u0111\u1ec1u do t\u1ed5ng l\u00fd tr\u00f4ng coi c\u00f9ng n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7, th\u1ed5 ty th\u1ed5 m\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 th\u00ec c\u1ee9 theo gi\u1edbi h\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m chi\u1ebfm l\u1eabn nhau. D\u00e2n huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5 c\u00f9ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u0111i h\u1ecdc, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ed5 ty \u0111\u00f3n ng\u01b0\u1eddi Kinh d\u1ea1y con h\u1ecdc, nh\u01b0ng con em th\u1ed5 d\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng cho h\u1ecdc l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 ngu d\u1ed1t cho d\u1ec5 \u00e1p ch\u1ebf, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, vi\u1ec7c tranh ki\u1ec7n, m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1edfi b\u1ecdn \u1ea5y xui gi\u1ee5c, xin n\u00ean c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi Kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 d\u1ea1y h\u1ecdc, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Huy\u1ec7n gi\u00e1o, T\u1ed5ng gi\u00e1o \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u00e2n h\u1ecdc. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u1ea7m gi\u1ea5u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng th\u00ec do th\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi Kinh, tham l\u1ee3i m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u00fac tr\u1ed9m di\u00eam sinh, l\u01b0u ho\u00e0ng, thu\u1ed1c s\u00fang c\u0169ng do ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh n\u1ea5u tr\u1ed9m ch\u1ebf tr\u1ed9m, xin ph\u00e0m th\u1ee3 r\u00e8n ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1, 2 l\u00f2 \u1edf c\u1ea1nh ph\u1ee7, s\u1ed1 th\u1ee3 ch\u1ec9 h\u1ea1n c\u00f3 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu thu\u00ea \u0111\u00e1nh dao \u0111\u1eb5n c\u1ee7i v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh quan, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh b\u1eaft v\u1ec1 t\u1ec9nh h\u1ebft, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecd \u1edf huy\u1ec7n th\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Kinh gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed1t, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecdc, \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n d\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c phi ngh\u0129a, b\u1ecdn \u1ea5y c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 n\u00ean c\u1ea5m h\u1eb3n, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, d\u1ea1y d\u00e2n l\u1ea5y hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 trung t\u00edn, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i c\u1ea5m t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra kh\u00f4ng r\u1ed9ng \u01b0 ? Nh\u01b0ng nay x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, c\u00e1c con em th\u1ed5 ty th\u1ed5 d\u00e2n cho \u0111\u1ebfn quan Kinh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u00e0 h\u1ecdc, ho\u1eb7c \u0111\u00f3n ng\u01b0\u1eddi Kinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh th\u1ef1c \u0111\u1ec3 d\u1ea1y h\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y ti\u00eam nhi\u1ec5m v\u0103n phong, d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn l\u00ean, l\u1ea1i li\u1ec7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nh\u01b0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi hung \u00e1c, di\u00eam sinh l\u01b0u ho\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u1ebf thu\u1ed1c s\u00fang, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3. L\u00e0m s\u00fang tr\u1ed9m, ch\u1ebf thu\u1ed1c tr\u1ed9m \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c nghi\u00eam c\u1ea5m, nay s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00f3i t\u1ec7, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 c\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 dao \u0111\u1eb5n c\u1ee7i v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee7a d\u00e2n gian, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh t\u00f9y ti\u1ec7n tr\u00fa ng\u1ee5 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00fac l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec h\u01a1i m\u1ed9t t\u00ed l\u1ea1i ph\u1ea3i tr\u00ecnh quan, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5 b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 t\u1ec9nh, h\u00e1 ch\u1ea3 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u \u01b0 ? Nay truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh ti\u1ebfp gi\u00e1p l\u00e2n c\u1eadn, s\u1ee9c r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, nghi\u00eam s\u1ee9c d\u00e2n trong h\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m tr\u1ed9m s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o c\u00e1c th\u1ee9 qu\u00e2n kh\u00ed \u0111em b\u00e1n cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea5u tr\u1ed9m di\u00eam sinh l\u01b0u ho\u00e0ng l\u00e0m thu\u1ed1c s\u00fang cho ch\u00fang, d\u00e1m c\u00f3 c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m \u1ea5y, kh\u00f4ng c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m \u1ea5y c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 thu\u00ea l\u00e0m hay mua \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed. C\u00f2n th\u1ee3 r\u00e8n l\u00e0m thu\u00ea nh\u1eefng \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 th\u1ee3 s\u1ed1 l\u00f2, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh quan, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh c\u0169ng cho l\u01b0u ng\u1ee5 cho \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1eddi xin. B\u00e8n \u0111\u1ed5i huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5 l\u00e0m huy\u1ec7n L\u1ea1c An, b\u1ecf t\u00ean x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, d\u1eddi d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y (133 ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u00e3 ven bi\u1ec3n t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh qu\u1ea3n th\u00fac r\u1ea5t ng\u1eb7t. Chia ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t x\u00e3 \u1ea5y cho c\u00e1c x\u00e3 l\u00e2n c\u1eadn, nh\u1eadn l\u00ednh c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 \u1edf. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m m\u00e0 c\u00f3 Ch\u1ec9 giam c\u1ea5m th\u00ec \u0111\u1ec1u tha ra c\u1ea3, \u0111\u1ed1t gi\u1ea5y m\u00e1 c\u1ee7a gi\u1eb7c, ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 b\u1ea1c c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1ed9 bi\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em c\u1ea5p cho bi\u1ec1n binh c\u1ea3, duy \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed th\u00ec n\u1ed9p v\u00e0o kho.<\/p>\n<p>D\u00e2n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam \u0111em vi\u1ec7c \u00e1n m\u1ea1ng v\u00e0o k\u00eau \u1edf Kinh n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n ng\u00e2m m\u00e3i kh\u00f4ng k\u1ebft xong \u00e1n, l\u00ean k\u00eau \u1edf t\u1ec9nh th\u00ec t\u1ec9nh l\u1ea1i giao v\u1ec1 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh, n\u1ebfu vi\u00ean huy\u1ec7n tra x\u00e9t b\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh k\u00eau, ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i giao v\u1ec1 ph\u1ee7, t\u00f9y theo vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00f3 d\u1ec5 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n ph\u1ea3i x\u00e9t, n\u1ebfu vi\u00ean ph\u1ee7 ch\u01b0a tr\u00edch ph\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u00e1n m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ebfn k\u00eau, th\u00ec quan t\u1ec9nh ph\u1ea3i th\u00e2n t\u1ef1 \u0111em x\u00e9t, cho ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n oan ra l\u1ebd, \u0111em c\u1ea3 b\u1ecdn ph\u1ee7 huy\u1ec7n h\u1eb7c t\u1ed9i m\u1edbi ph\u1ea3i, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y kh\u00f4ng x\u00e9t \u01b0 ? T\u1ea1m truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam sai b\u1eaft can ph\u1ea1m v\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee9ng x\u00e9t x\u1eed cho ch\u00f3ng xong. L\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y truy\u1ec1n th\u1ecb cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Tri huy\u1ec7n Tam D\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Di\u1ec5n theo quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c, trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 l\u00ednh c\u01a1 c\u1ea7m s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, n\u1ea1p s\u1eb5n thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, nh\u1ee1 ch\u1ea1m ph\u1ea3i c\u00f2 m\u00e1y, Di\u1ec5n b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n, ng\u00e3 ng\u1ef1a ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, truy t\u1eb7ng Di\u1ec5n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7, cho 100 quan ti\u1ec1n. L\u00ednh c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ti\u1ebfn Th\u00e0nh th\u00ec \u00e1n \u1edf t\u1ec9nh ngh\u0129 chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201ccung t\u00ean b\u1eafn ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u1ebft, x\u1eed t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u, b\u1ed9 H\u00ecnh xin chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201cty \u1ea5u ng\u1ed9 s\u00e1t t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng\u201d((1) Ty \u1ea5u ng\u1ed9 s\u00e1t t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi l\u1ee1 gi\u1ebft ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean.1), \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i tr\u1ea3m quy\u1ebft, ki\u00eam qu\u1ea3n \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch gi\u1eef l\u1ea5y \u00fd ki\u1ebfn m\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean cho l\u00e0 h\u1eafn c\u1ea7m s\u00fang n\u1ea1p \u0111\u1ea1n, c\u1ed1t \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft gi\u1eb7c, ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1ee1 ch\u1ea1m ph\u1ea3i c\u00f2 s\u00fang, b\u1eafn ch\u1ebft vi\u00ean huy\u1ec7n, vi\u1ec7c x\u1ea3y ra l\u00e0 v\u00f4 t\u00e2m, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng tha. Xin chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201ccung ti\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n\u201d x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi B\u1ea1ch t\u00e2u tha t\u00ecnh \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, h\u00ecnh nh\u01b0 ph\u1ea3i m\u00e0 l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, nh\u01b0 tay c\u1ea7m cung t\u00ean tr\u00f4ng l\u00ean tr\u1eddi m\u00e0 b\u1eafn, nh\u1ee1 tr\u00fang ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh, g\u1ecdi l\u00e0 v\u00f4 t\u00e2m c\u00f2n th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c, nay c\u1ea7m \u0111\u1ed3 hung kh\u00ed h\u01b0\u1edbng v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00e1nh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea1m gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng, sao \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 v\u00f4 t\u00e2m, hu\u1ed1ng chi Nguy\u1ec5n Di\u1ec5n g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ed1 s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c, v\u1eabn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00f4 c\u1ed1 ph\u1ea3i ch\u1ebft th\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111au l\u00f2ng, ch\u00ednh ph\u1ea3i \u0111em k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u1ed5 gan l\u1ecdc m\u00e1u \u0111\u1ec3 t\u1ebf, c\u00f2n s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 y\u00ean \u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd k\u1ebb ti\u1ec3u t\u1ed1t l\u1ee1 gi\u1ebft quan huy\u1ec7n hi\u1ec1n t\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n m\u1ea1ng \u01b0 ? Tuy h\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng c\u1ed1 s\u00e1t, nh\u01b0ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u201cgi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1ebft\u201d l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n kh\u1eafp x\u01b0a nay, m\u1ed9t c\u00e2u \u1ea5y \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u00e1n ch\u1eafc ch\u1eafn. Tr\u1ecbnh Ti\u1ebfn Th\u00e0nh l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i ch\u00e9m ngay, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1ng v\u1edbi t\u1ed9i, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 cho quan qu\u00e2n bi\u1ebft s\u00fang \u1ea5y, l\u00fac ra tr\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1eb7c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eafn \u0111\u1ec3 gi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c, l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u01b0\u01a1ng m\u00e1y n\u1ea1p \u0111\u1ea1n, c\u00f3 khi nh\u1ee1 ch\u1ea1m ph\u1ea3i ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n v\u1ec1. Ph\u00e0m \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n m\u00e3n h\u1ea1n r\u00fat v\u1ec1, v\u1ec7 n\u00e0o kh\u00ed gi\u1edbi ho\u00e0n h\u1ea3o, binh \u0111inh tr\u1ed1n thi\u1ebfu \u00edt, c\u00e1c v\u1ec7 \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf mi\u1ec1n Nam, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, th\u00ec qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, t\u1ef1 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh \u0111inh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i ; c\u00e1c v\u1ec7 \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i g\u1ea7n, th\u00ec qu\u1ea3n v\u1ec7 k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, t\u1ef1 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh \u0111inh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng, n\u1ebfu c\u00f3\u00a0 th\u00eam vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng c\u00e1n kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c thanh th\u1ecfa th\u00ec l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng ri\u00eang.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n gi\u00e1m sinh theo t\u1ec9nh h\u1eadu b\u1ed5, nh\u00e2n \u1ed1m m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 30 quan v\u00e0 3 t\u1ea5m v\u1ea3i, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1eed quy\u1ec1n ch\u1ee9c huy\u1ec7n, th\u00ec chi\u1ec3u theo th\u1ef1c h\u00e0m m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu t\u1eeb gi\u00e1 ra ch\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, l\u1ea1i \u0111i ch\u01a1i ch\u00f9a Th\u00e1nh Duy\u00ean n\u00fai Th\u00fay Hoa. Vua b\u1ea3o quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean r\u1eb1ng : T\u00ednh tr\u1eabm th\u00edch tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec ch\u01a1i xem, th\u1ef1c mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 khuy\u00ean b\u1ea3o nh\u00e2n d\u00e2n \u1ea5y, nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ed7 c\u00e1t tr\u1eafng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, kh\u00f4ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt c\u00e1c th\u1ee9 kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e0y b\u1eeba, t\u00ednh \u01b0a \u0111\u1ea5t \u1ea5y, m\u00e0 qu\u1ea3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e1 d\u00f9ng l\u1ee3p nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u1eabm sai tr\u1ed3ng d\u1eeba \u1edf \u0111\u1ea5y, nay \u0111\u00e3 to l\u1edbn r\u01b0\u1eddm r\u00e0, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ecf \u0111i m\u00e0 l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u1ea5t h\u1eefu d\u1ee5ng, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em \u00fd \u1ea5y hi\u1ec3u th\u1ecb d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, sai \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u qu\u1ea3 d\u1eeba \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng th\u00eam, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, c\u00f2n qu\u1ea3 v\u00e0 l\u00e1 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u0103n d\u00f9ng, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111\u00ecnh Ti\u1ebfn S\u1ea3ng, b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : Tr\u1eabm nghe n\u00f3i : x\u1ee9 Giang L\u01b0u Ba n\u01b0\u1edbc T\u00e2y (Giac\u00e1cta kinh \u0111\u00f4 Nam D\u01b0\u01a1ng [Jarkarta, Indonesia]), vi\u00ean T\u1ed5ng tr\u1ea5n s\u1edf t\u1ea1i h\u1eb1ng n\u0103m \u0103n l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng b\u1ea1c nhi\u1ec1u, m\u00e0 ch\u1ee3 nhi\u1ec1u, b\u1ebfn \u0111\u00f2 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n, kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf. Nay c\u1ee7a c\u1ea3i l\u00e0 m\u1ee1 m\u00e1u c\u1ee7a d\u00e2n, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec vua \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1edbi ai, n\u01b0\u1edbc \u1ea5y b\u00f3c l\u1ed9t k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 d\u00e2ng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00ed nh\u01b0 th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi, m\u1ee1 m\u00e1u \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f2n x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4, nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ebft c\u1ee7a, n\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng v\u1edbi ai, vi\u1ec7c \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>B\u00e8n sai b\u1eafc xe \u0111i ch\u01a1i xem c\u00e1 \u1edf \u0111\u1ea7m H\u00e0 Trung, r\u1ed3i quay xe tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi vua s\u1eafp \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i, sai Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 C\u00f4ng, c\u1ee9 t\u1ef1 c\u1eeda Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn n\u00fai Th\u00fay Hoa, ch\u1ecdn qu\u00e3ng gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m m\u1ed9t ch\u1ed7 ngh\u1ec9 tr\u01b0a, b\u00e8n ph\u00e1i l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m \u1edf m\u1ecfm b\u00e3i c\u00e1t \u1ea5p H\u00e0 Th\u00e0nh, g\u1ecdi l\u00e0 h\u00e0nh cung H\u00e0 Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh g\u1ea1o \u0111\u1eaft, vua chu\u1ea9n cho th\u00f3c t\u00f4 ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u1ee5 chi\u00eam n\u0103m \u1ea5y, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu t\u1ef1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u00f3c b\u00e1n ra cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m gi\u00e1 chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Quan t\u1ec9nh l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : H\u1ea1t \u1ea5y ru\u1ed9ng chi\u00eam \u00edt m\u00e0 ru\u1ed9ng m\u00f9a nhi\u1ec1u, xin h\u1eb1ng n\u0103m t\u00f4 thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, m\u00f9a h\u1ea1 thu 3 th\u00e0nh th\u00f3c, 7 th\u00e0nh ti\u1ec1n ; m\u00f9a \u0111\u00f4ng thu 7 th\u00e0nh th\u00f3c, 3 th\u00e0nh ti\u1ec1n, cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua cho Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n k\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9 v\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ki\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5.<\/p>\n<p>Vua sai ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng b\u1ea1c T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u1edf kho nh\u01b0 lo\u1ea1i hoa bi\u00ean, song ch\u00fac, qu\u1ef7 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc L\u1eef T\u1ed1ng [Luzon], \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng c\u1ea3, chia l\u00e0m h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf 2 h\u1ea1ng, h\u1ea1ng l\u1edbn t\u00ednh l\u00e0 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 2 ph\u00e2n b\u1ea1c, h\u1ea1ng nh\u1ecf t\u00ednh l\u00e0m 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 8 ph\u00e2n b\u1ea1c l\u00e0m m\u1ee9c, s\u1ed5 s\u00e1ch chi ti\u00eau v\u00e0 c\u00f2n l\u1ea1i, theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua sai Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c s\u1edf kho t\u00e0ng, bi\u1ec1n binh c\u00f3 l\u00e0m nh\u00e0 tranh \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 th\u1ed5i n\u1ea5u th\u00ec d\u1ee1 h\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ninh t\u00e2u n\u00f3i : Bi\u1ec1n binh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c v\u1ec1 t\u1ec9nh, b\u1ecb \u1ed1m \u0111\u1ebfn h\u01a1n 990 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eefa thu\u1ed1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 kh\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u1ed1m ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua khen t\u1ed1t, th\u01b0\u1edfng cho th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean gia 1 c\u1ea5p, th\u01b0\u1edfng cho y sinh 200 quan ti\u1ec1n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i qu\u00e2n, v\u1ed1n mu\u1ed1n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u1ea1nh kh\u1ecfe \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c, m\u00e0 khi sai ph\u00e1i ho\u1eb7c nh\u00e2n lam ch\u01b0\u1edbng, ho\u1eb7c nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea3m nhi\u1ec5u \u1ed1m \u0111au c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean, nh\u01b0ng c\u1ed1t \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ty v\u00e0 qu\u1ea3n vi\u00ean th\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t lu\u00f4n, khi\u1ebfn cho binh l\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3 m\u1ea1o, t\u1ef1 nhi\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m li\u1ec1n kh\u1ecfi, m\u00e0 l\u00ednh t\u1ea1i ng\u0169 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay b\u1ec7nh binh t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, qu\u00ea qu\u00e1n c\u00e1ch xa, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ee3 con h\u1ecd h\u00e0ng b\u1ea3o d\u01b0\u1ee1ng, thu\u1ed1c thang c\u01a1m ch\u00e1o, \u0111\u1ec1u nh\u1edd \u1edf Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c hay nh\u01b0 Bi\u1ec3n Th\u01b0\u1edbc, Tr\u1ecdng C\u1ea3nh, ch\u1eefa b\u1ec7nh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0 c\u0169ng do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m b\u00e0n x\u00e9t. Nh\u00e2n ngh\u0129 c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh qu\u00ea \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh, t\u1ef1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay \u0111\u1ebfn gi\u1edd, b\u1ec7nh binh xin v\u1ec1 qu\u00ea \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng h\u01a1n 3.400 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u1ecfi b\u1ec7nh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u0169 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, th\u1eadm ch\u00ed nh\u01b0 b\u1ec7nh binh \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 900 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, x\u00e9t ra l\u00ednh \u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c m\u00e0 v\u1eeba c\u00f3 b\u1ec7nh, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea, th\u1ee7y th\u1ed5 \u0111\u00e3 quen l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ee3 con \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ea7y thu\u1ed1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1eefa, sao kh\u1ecfi b\u1edbt kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf. H\u01a1n n\u1eefa, ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c vua, kh\u00f3 nh\u1ecdc, nh\u00e0n r\u1ed7i c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u nhau, nh\u01b0 \u1ed1m g\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u1eeda n\u0103m, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ph\u00e2n ban v\u1eabn n\u00f3i ch\u01b0a kh\u1ecfi, h\u1ea7u mu\u1ed1n th\u00e1c \u1ed1m c\u1ea3 n\u0103m, ri\u00eang chi\u1ebfm nh\u00e0n r\u1ed7i, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ea3 n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i ch\u00fat n\u00e0o, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi tr\u1ed1n tr\u00e1nh gi\u1ea3 d\u1ed1i, m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng tra x\u00e9t ra \u0111\u1ea5y th\u00f4i, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u nh\u1eefng b\u1ec7nh binh v\u1ec1 qu\u00ea, s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ed5ng l\u00fd gi\u1ee5c ph\u1ea3i ch\u1eefa g\u1ea5p cho ch\u00f3ng kh\u1ecfi, gi\u1ea3i v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb t\u1ea1m y\u00ean nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu c\u1ee9 n\u1ea5n n\u00e1 \u0111\u1ec3 b\u1ec7nh binh c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3 d\u1ed1i, cho s\u1ed1 l\u00ednh \u1ed1m th\u00eam nhi\u1ec1u, s\u1ebd giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u1edf Kinh c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u nh\u1eefng l\u00ednh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, nh\u00e2n \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf qu\u00e2n ng\u0169 hay \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u1edf nh\u00e0 qu\u00ea c\u0169ng chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u1edf qu\u00e2n ng\u0169 \u0111\u00e3 c\u00f3 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cho, c\u00f2n v\u1ec1 qu\u00ea, ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m n\u1eb7ng th\u00ec cho 2 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m nh\u1eb9 1 quan, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ng\u0169 c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y truy c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110\u00ea x\u00e3 V\u00e2n Trai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ti\u00ean Phong), t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y v\u1ee1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn ti\u1ebft s\u01a1 ph\u1ee5c, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean r\u1ea5t m\u1ea1nh, h\u01a1n \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n 18 th\u01b0\u1edbc. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai ra d\u1ee5 ngay cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u1eadn c\u00f3 s\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00ea xung y\u1ebfu, h\u1ebft s\u1ee9c sang h\u1ed9, r\u1ed3i khi m\u01b0a m\u00e3i kh\u00f4ng t\u1ea1nh, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 21 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea V\u00e2n Trai b\u1ed7ng th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u1ed7 v\u00e0o \u0111\u1ea5t, ti\u1ebfng vang nh\u01b0 s\u1ea5m, v\u1ee1 l\u1edf d\u00e0i h\u01a1n 10 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh, s\u00e1u huy\u1ec7n Ti\u00ean Phong, Ph\u01b0\u1edbc T\u1ea1o, Minh Ngh\u0129a, Th\u1ea1ch Th\u1ea5t, An S\u01a1n, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ng\u1eadp m\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o 3 m\u1eb7t t\u00e2y nam b\u1eafc t\u1ec9nh th\u00e0nh. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea s\u00f4ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1ecf, tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 t\u00e2m, th\u1ee9c ng\u1ee7 kh\u00f4ng qu\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee9 li\u00ean t\u1ee5c b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh n\u01b0\u1edbc l\u00ean m\u1ea1nh, tr\u1eabm cho l\u00e0 c\u1ea5t \u0111\u1eb7t cu\u1ed1ng qu\u00fdt, to\u00e0n kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng, th\u00ec \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u quy\u1ebft kh\u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c, nay qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng ngo\u00e0i s\u1ef1 \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng ph\u00e0n n\u00e0n, \u0111\u00e1ng t\u1ee9c gi\u1eadn. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f9ng ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1ng c\u00e1ch, sai \u0111em ngay g\u1ea1o, mu\u1ed1i chia \u0111\u1ebfn n\u01a1i b\u1ecb l\u1ee5t ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n l\u1ea5p k\u00edn ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1, ch\u1edb \u0111\u1ec3 v\u1ee1 th\u00eam\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u00eda nam x\u00e3 V\u00e2n Trai c\u00f3 s\u00f4ng nh\u1ecf, g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Chi\u1ebft Giang, g\u1ea7n v\u1edbi ch\u1ed7 v\u1ee1 \u1ea5y (s\u00f4ng \u1ea5y ph\u00e1t nguy\u00ean t\u1eeb n\u00fai T\u1ea3n Vi\u00ean, \u0111i qua c\u00e1c huy\u1ec7n Ti\u00ean Phong, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, Minh Ngh\u0129a, Th\u1ea1ch Th\u1ea5t, An S\u01a1n, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ho\u00e0ng X\u00e1 huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00f9ng s\u00f4ng H\u00e1t h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t, l\u1ea1i ch\u1ea3y qua c\u00e1c huy\u1ec7n S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An, Kim B\u1ea3ng, Duy Ti\u00ean, theo s\u00f4ng l\u1edbn huy\u1ec7n Nam Xang m\u00e0 ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n), \u0111\u00ea \u1ea5y m\u1edbi v\u1ee1, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc theo ngay s\u00f4ng \u1ea5y ch\u1ea3y \u0111i sau m\u1edbi tr\u00e0n v\u00e0o ru\u1ed9ng, nay \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1nh lu\u00f4n v\u00e0i ng\u00e0y, d\u1ea7n \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u r\u00f3t v\u00e0o s\u00f4ng \u1ea5y, thu\u1eadn d\u00f2ng m\u00e0 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, nh\u00e0 c\u1eeda nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i kh\u00f4ng thi\u1ec7t h\u1ea1i l\u1eafm, c\u00f2n ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp l\u1ea5p, t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9 10 ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5p k\u00edn ch\u1ed7 v\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay xem t\u1edd t\u00e2u tr\u1eabm h\u01a1i y\u00ean l\u00f2ng, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng may m\u00e0 may, b\u00e8n sai chi\u1ec3u s\u1ed5 d\u00e2n phu l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y 2 ti\u1ec1n v\u00e0 1 b\u00e1t g\u1ea1o), ph\u00e0m tre g\u1ed7 d\u00f9ng l\u00e0m c\u1ecdc c\u1eeb, tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho gi\u00e1 \u0111\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng H\u01b0ng Y\u00ean l\u00ean to g\u1ea5p b\u1ed9i \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 \u0111\u00e0o \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng C\u1eedu An, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y r\u1ea5t m\u1ea1nh, \u0111\u00ea gi\u1eef n\u01b0\u1edbc b\u1ecb v\u1ee1 3 \u0111o\u1ea1n, 5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 5, 6 th\u01b0\u1edbc, tr\u00f4ng ra m\u00eanh m\u00f4ng, tr\u00e0n v\u00e0o 4 m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh t\u1ec9nh \u1ea5y, quan t\u1ec9nh \u0111\u1ed1c l\u00ednh ch\u1ed1ng gi\u1eef \u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u00ean to qu\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c kh\u00f3 ch\u1ed1ng n\u1ed5i\u201d. T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u0111\u00ea s\u00f4ng C\u1eedu An v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u1ea3y xu\u1ed1ng, c\u00e1c \u0111\u00ea nh\u1ecf \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng An, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, Thanh Mi\u1ec7n \u0111\u1ec1u v\u1ee1 l\u1edf, n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n Gia L\u1ed9c, V\u0129nh L\u1ea1i, C\u1ea9m Gi\u00e0ng, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u1eeda nh\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00ecm ng\u1eadp, vua ra d\u1ee5 sai ph\u00e1t g\u1ea1o mu\u1ed1i ph\u00e1t ch\u1ea9n cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i v\u1ec1 n\u1ea1n l\u1ee5t\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1eeba \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u vua, vua chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 b\u00e0n c\u00e1ch ph\u00e1t th\u00f3c cho d\u00e2n vay.<\/p>\n<p>Hai x\u00e3 Ph\u00f9 Li\u1ec7t, D\u01b0\u01a1ng Li\u1ec7t \u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh (huy\u1ec7n V\u0103n Giang) c\u00f3 2 l\u1ea7n \u0111\u00ea, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u00ea trong \u0111\u1eafp \u0111\u00e3 h\u01a1n 30 n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb l\u1ee5t, xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e0o m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ngo\u00e0i cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y \u0111\u1ec3 th\u00ed nghi\u1ec7m, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng theo ch\u1ed7 \u0111\u00e0o v\u1ee1 toang ra r\u00f3t v\u00e0o \u0111\u00ea trong, 2 b\u00ean \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea7m s\u00e2u, ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ec1n ch\u1eb7t, s\u1ee5t l\u1edf \u0111\u1ebfn h\u01a1n tr\u0103m tr\u01b0\u1ee3ng, xu\u00fdt n\u1eefa b\u1ecb v\u1ee1, Tr\u1ea1m th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, c\u1eafm v\u00e0i h\u00e0ng c\u1ecdc c\u1eeb bao \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i ch\u1ed7 v\u1ee1, \u0111em r\u1ea1 v\u00e0 l\u00e1 c\u00e2y b\u1ecf xu\u1ed1ng, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh li\u1ec1n b\u1edbt, b\u00e8n c\u1eafm m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea quai v\u1ea1c d\u00e0i 14 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111em \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp l\u1ea5p, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef l\u1ee5t sau, r\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. V\u00e0 n\u00f3i : Ch\u1ed7 \u0111\u00ea trong s\u1ee5t l\u1edf, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1eafp l\u1ea1i, ho\u1eb7c l\u00e0m \u0111\u00ea m\u1edbi kh\u00e1c, \u0111\u1ee3i sau l\u1ea1i t\u00ednh l\u00e0m ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea trong \u1edf x\u1ee9 \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 nh\u1edd \u0111\u00ea ngo\u00e0i ng\u0103n gi\u1eef, \u0111\u00ea ngo\u00e0i v\u1eefng ch\u1eafc th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo, \u0111\u00ea trong ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng, khi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1ea5y, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1n c\u00f4ng t\u1ed1n c\u1ee7a \u01b0 ? Nay n\u00ean \u0111\u1eafp l\u1ea5p ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf \u0111\u00ea ngo\u00e0i, c\u1ed1t ph\u1ea3i 10 ph\u1ea7n v\u1eefng ch\u1eafc, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. C\u00f2n nh\u01b0 n\u00f3i l\u00e0 l\u00e0m \u0111\u00ea m\u1edbi kh\u00e1c, th\u1ef1c l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c noi theo l\u1ea7m l\u1ed7i c\u0169, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u00ea ngo\u00e0i kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u00ea trong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1eafp hai l\u1ea7n \u0111\u00ea, n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd th\u1ef1c v\u00ec n\u01b0\u1edbc v\u00ec d\u00e2n, sao b\u1eb1ng c\u1ee9 l\u00e0m theo vi\u1ec7c c\u0169, \u0111em nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ngo\u00e0i, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eafp cao th\u00eam d\u00e0y th\u00eam, t\u00f9y ch\u1ed7 m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, ch\u1eb3ng c\u0169ng d\u00f9ng s\u1ee9c \u00edt m\u00e0 n\u00ean c\u00f4ng nhi\u1ec1u \u01b0, cho n\u00ean m\u1edbi b\u1ecf \u0111\u00ea trong, ch\u1ec9 gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u00ea ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam \u00e1o tr\u1eadn cho v\u1ec7 binh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 (Bi\u00ean H\u00f2a 2 v\u1ec7, Gia \u0110\u1ecbnh 5 v\u1ec7, V\u0129nh Long 4 v\u1ec7, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 2 v\u1ec7, An Giang 1 v\u1ec7, c\u1ed9ng 14 v\u1ec7, chi\u1ec3u theo c\u00e1ch th\u1ee9c l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ebf c\u1ea5p). R\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c \u00e1o tr\u1eadn c\u1ee7a quan qu\u00e2n trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i t\u1ec9nh (\u00e1o qu\u1ea3n v\u1ec7 d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, \u1edf Kinh su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u00e1o d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, binh \u0111inh 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u00e1o su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, binh \u0111inh \u0111\u1ec1u ng\u1eafn h\u01a1n 1 t\u1ea5c).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Loan nghi nh\u1ea5t (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc chi\u1ec3u theo c\u00e1c v\u1ec7, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ebfn nay ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u1ed9i \u1ea5y s\u1edbm t\u1ed1i \u1ee9ng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i kh\u00e1c, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam).<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u1ef1 \u0111\u1ed3n Long Kh\u00ea ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o, \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc sang \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Thanh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, Qu\u1ea3n c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang c\u0169ng l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn, ph\u00e2n ph\u00e1i nhau \u0111i t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4 V\u0103n Ti\u1ec7p (ng\u1ee5y x\u01b0ng Ch\u01b0\u1edfng trung b\u1ed9) h\u01a1n 10 \u0111\u1ee9a c\u00f9ng s\u00fang \u1ed1ng ch\u00fang ch\u1ee9a gi\u1eef, \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c t\u1eeb Th\u00e1p N\u00e0 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn An L\u1ea1c. Gi\u1eb7c Th\u1ea1c, gi\u1eb7c Mai c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1ea9n tr\u1ed1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u1ea7n v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 h\u1eafn 2 \u0111\u1ee9a. B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m li\u1ec1n c\u00f9ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 h\u1ed9i b\u00e0n, g\u1eb7p l\u00fac m\u01b0a r\u00e0o lu\u00f4n m\u00e3i, \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng h\u01a1i kh\u00f3, Tu\u00e2n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c S\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0n nh\u1eabn, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng theo h\u1eafn th\u00ec h\u1eafn gi\u1ebft. D\u00e2n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1eafn hi\u1ebfp ch\u1ebf, 2 x\u00e3 An L\u1ea1c v\u00e0 \u00c2n Quang (An L\u1ea1c l\u00e0 ch\u00ednh qu\u00e1n c\u1ee7a gi\u1eb7c S\u0129, \u00c2n Quang l\u00e0 ch\u1ed7 nh\u00e0 \u1edf) xa c\u00e1ch ph\u1ee7 huy\u1ec7n, d\u00e2n \u1ea5y c\u1eady th\u1ebf c\u1ee7a h\u1eafn ng\u00e0y c\u00e0ng hung h\u00e3n. Qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng ven \u0111\u1ed3n c\u00f3 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ch\u00fang, nh\u01b0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Long m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y (Long gi\u1eef \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean T\u0129nh, nh\u1eadn ch\u1ee9c Th\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t ra b\u1ecb gi\u1ebft), cho n\u00ean h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ph\u1ed1 V\u00e2n Trung (V\u00e2n Trung thu\u1ed9c x\u00e3 V\u00e2n Quang, ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n) \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n thu thu\u1ebf, chi\u00eau t\u1eadp b\u00e8 l\u0169, r\u00e8n luy\u1ec7n binh kh\u00ed, \u0111\u1eb7t ra danh m\u1ee5c ng\u1ee5y, m\u01b0u toan n\u1ed5i lo\u1ea1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1eeb ngay \u0111i, t\u1ea5t th\u00e0nh m\u1ed1i lo \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, nh\u01b0ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a h\u1ea1, ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i, t\u00ecm cho \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu g\u1eb7t xong, 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft c\u00e1c s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf An L\u1ea1c, \u00c2n Quang, ho\u1eb7c gi\u1ebft c\u1ea3 \u0111i, ho\u1eb7c d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea7m \u00e1c, y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t \u0111\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111em qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kh\u00f4ng t\u1eebng t\u00e2u qua, tr\u1eabm cho l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i ph\u00e1t huy t\u00e0i n\u0103ng kh\u00e1c, tha cho l\u1ed7i \u0111\u00e3 qua, \u0111\u1ec3 cho m\u01b0u t\u00ednh l\u1eadp c\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 tr\u00e1i ph\u00e9p, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111em c\u00e2u \u201cgi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa\u201d \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, cho theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc r\u00fat qu\u00e2n, l\u1ea1i v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n y\u00ean l\u1eb7ng \u0111\u1ee3i ph\u00e2n x\u1eed, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ee3i sau xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 n\u00f3i su\u00f4ng, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt t\u00e2u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, duy c\u00f2n gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c, m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a tr\u1ed1n v\u1eabn bay xa, v\u00e0 gi\u1eb7c S\u0129 r\u1ea5t l\u00e0 t\u00e0n b\u1ea1o, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u00e0 gi\u1ebft h\u1ea1i, nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb th\u1ea3m h\u1ea1i, t\u1ed9i \u00e1c ch\u1ee9a ch\u1ea5t c\u1ee7a h\u1eafn so v\u1edbi \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n ch\u1ec9 k\u00e9m m\u1ed9t b\u1eadc, v\u1eeba r\u1ed3i v\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 qu\u00e2n quan \u0111\u00f3ng l\u00e2u th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc, cho n\u00ean cho h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, ban t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n c\u00f4ng, nay gi\u1eb7c \u1ea5y l\u1ea1i chi\u00eau t\u1eadp b\u00e8 l\u0169, ng\u1ea7m v\u1ec1 Ng\u1ecdc M\u1ea1o sinh s\u1ef1. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1c x\u00e3 An Quang, An \u0110\u1ee9c, An \u0110\u1ecbnh, An L\u00e3ng, Giai L\u1ea1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u dung t\u00fang c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng cho ch\u00fang, t\u1ee9c nh\u01b0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean T\u0129nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Long, Cai t\u1ed5ng \u00c2n Quang l\u00e0 N\u00f4ng \u0110\u00ecnh Kh\u00e1nh ho\u1eb7c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, ho\u1eb7c nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a gi\u1eb7c, m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, ch\u01b0a kh\u1ecfi l\u1eeda t\u00e0n l\u1ea1i ch\u00e1y, m\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ed3 \u0111\u1ed3, ti\u1ebfn lui kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, ch\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i g\u00e1nh n\u1eb7ng \u1ea5y, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 r\u00fat v\u1ec1, th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf x\u1ee9 \u1ea5y, \u0111i xe nh\u1eb9, \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng quen, kh\u00f4ng ai h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u01a1i. H\u01a1n n\u1eefa, Tuy\u00ean Quang l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean n\u00f3i l\u00e0 \u0111i Kinh l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i gi\u1ecfi h\u1ecfi han t\u00ecnh h\u00ecnh cho \u0111\u00edch x\u00e1c, t\u00ecm c\u00e1ch tra b\u1eaft, ho\u1eb7c n\u00ean c\u0103n c\u1ee9 \u1edf th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft, ho\u1eb7c n\u00ean \u0111\u1ee3i m\u00f9a thu m\u00f9a \u0111\u00f4ng gi\u00e1p nhau, chia qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u00fap, binh d\u00f5ng ph\u00e1i \u0111i n\u00ean d\u00f9ng bao nhi\u00eau, v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ed5ng m\u1ee5c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, nh\u1eefng x\u00e3 d\u00e2n ch\u1ee9a nu\u00f4i gi\u1eb7c, n\u00ean tr\u1eebng tr\u1ecb th\u1ebf n\u00e0o, c\u1ed1t cho gi\u1eb7c tr\u1ed1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, d\u00e2n bi\u00ean th\u00f9y \u0111\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf hay nh\u1ea5t, nh\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i m\u00e3i m\u00e3i, kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u1eadp b\u1ee5i c\u1ecf cho r\u1eafn s\u1ee3, ch\u1ec9 nh\u1ecdc \u0111i l\u1ea1i, m\u1edbi l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf ho\u00e0n to\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, v\u1eeba g\u1eb7p \u0111\u00ea V\u00e2n Trai v\u1ee1, \u0110\u1ee9c d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ee9u cho d\u00e2n b\u1ecb n\u1ea1n l\u1ee5t, v\u00e0 h\u00e0n l\u1ea5p ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c xong th\u00ec \u0111i ngay Tuy\u00ean Quang tr\u00f9 t\u00ednh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng nom, ch\u00ednh n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n, c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Tuy\u00ean Quang ch\u1eb3ng qua s\u1ed1ng t\u1ea1m h\u1eb1ng ng\u00e0y, kh\u00f4ng quan kh\u1ea9n l\u1eafm, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn qu\u00e3ng th\u00e1ng 9 th\u00e1ng 10, r\u1ed3i m\u1edbi th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc thi h\u00e0nh c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i th\u00eam \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n tra.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tham tri l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, th\u1ef1 Th\u1ecb lang l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c Tu\u1ea7n tra ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; th\u1ef1 Th\u1ecb lang l\u00e0<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1ee3p, Bi\u1ec7n l\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n Do\u00e3n Hi\u1ec3n, L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c Tu\u1ea7n tra c\u00e1c s\u1edf thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i tra x\u00e9t nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh h\u1eadu b\u1ed5, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u1eed b\u1ed5 quy\u1ec1n tri huy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n hay ch\u01b0a, \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh : ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5, n\u00ean sai ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 xem ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c tr\u00e1ch d\u00e2n x\u00e3 th\u00ec g\u1eb7p c\u00f3 khuy\u1ebft tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5, ai h\u00e8n k\u00e9m c\u0169ng t\u00e2u xin r\u00fat v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf b\u1ed9.<\/p>\n<p>Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng quan qu\u00e2n \u1edf l\u1ef5 s\u1edf ho\u1eb7c \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng xa qu\u00ea qu\u00e1n, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 theo thuy\u1ec1n ri\u00eang trong h\u1ea1t b\u1eaft ch\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea, cho thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb thu\u1ebf l\u1ec7 1 n\u0103m. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u1edf \u0111\u00e2u ch\u1ec9 cho t\u1ea3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn Kinh m\u00e0 th\u00f4i. Nay c\u00f3 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Th\u1ecfa \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc Ninh \u1ed1m ch\u1ebft, thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Kinh. Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng Th\u1ecfa l\u00e0 con c\u00f3 hi\u1ebfu c\u1ee7a c\u00f4ng th\u1ea7n (Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c), xin n\u00ean l\u1ea1i b\u1eaft thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, c\u00e1c thu\u1ebf thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 thuy\u1ec1n sau \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m cho m\u1ed9t n\u1eeda, kh\u00f4ng n\u00ean cho tr\u1eeb c\u1ea3, t\u1ef1 nay c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0o gi\u1ed1ng th\u1ebf, theo \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u00eda h\u1eefu th\u00e0nh m\u1edbi, c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng d\u00e0i, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u01b0a, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, xin \u0111\u1eafp \u0111\u00ea nh\u1ecf \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef (d\u00e0i h\u01a1n 290 tr\u01b0\u1ee3ng) \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i \u1edf m\u1eb7t sau th\u00e0nh, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea h\u01a1i th\u1ea5p (d\u00e0i h\u01a1n 116 tr\u01b0\u1ee3ng), n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu th\u01b0\u1eddng theo ch\u1ed7 \u1ea5y ch\u1ea3y tr\u00e0n, c\u0169ng n\u00ean b\u1ed3i \u0111\u1eafp, nay nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, xin li\u1ec7u b\u1eaft d\u00e2n c\u1eadn ti\u1ec7n 1.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng kh\u00f3 v\u1eadn t\u1ea3i, \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u g\u00f2 n\u00fai, kh\u00f4ng ru\u1ed9ng n\u00e0o \u0111\u00e1ng khai kh\u1ea9n, m\u00e0 h\u1ea1t ph\u1ee7 S\u01a1n B\u1ed1c c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n, ngh\u0129 xin d\u1eddi \u0111\u1ed3n S\u01a1n Ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u1eb1ng ph\u1eb3ng r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 cho th\u1ed5 bi\u1ec1n phi\u00ean m\u1ee5c theo b\u1ecdn \u00e1n, ph\u1ee7, hi\u1ec7p l\u00fd \u0111\u00f3ng gi\u1eef. \u0110\u1ed3n L\u00f4 An b\u1edd s\u00f4ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f3i l\u1edf, c\u0169ng ch\u1ecdn n\u01a1i cao r\u00e1o, d\u1eddi \u0111\u1ed3n \u1ea5y \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi ngang \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e0nh. V\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u1ea1t \u1ea5y, m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 L\u00f4 An \u0111\u1ebfn Cam X\u00e0 T\u00edch \u0110\u00e0, th\u1eb3ng su\u1ed1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n S\u01a1n Ph\u1ee7, m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Cam X\u00e0 T\u00edch \u0110\u00e0 su\u1ed1t \u0111\u1ebfn \u00c2n Khu, ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u00e3 ph\u00e1i l\u00ednh Phi\u00ean, d\u00e2n phi\u00ean khai \u0111\u1eafp, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c quan b\u00e1o (2 \u0111\u1ea7u 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 23 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, th\u00e2n cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, 2 \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 72.900 tr\u01b0\u1ee3ng)\u201d.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 kinh l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch h\u1ee3p, th\u01b0\u1edfng cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, coi l\u00e0m l\u00e0 b\u1ecdn \u00e1n ph\u1ee7, hi\u1ec7p l\u00fd \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, phi\u00ean li\u00eau, phi\u00ean m\u1ee5c cho ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p h\u00e0 bao g\u1ea5m v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n, binh d\u00e2n th\u01b0\u1edfng chung 3.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, t\u1ef1 Ninh B\u00ecnh v\u1ec1, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111em quan qu\u00e2n \u0111i kinh l\u00fd Ninh B\u00ecnh, tuy kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nh\u01b0ng t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, khi\u1ebfn cho m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, gi\u1eb7c h\u1ebft d\u00e2n y\u00ean, tr\u1eabm r\u1ea5t khen ng\u1ee3i. V\u1eady \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 1 th\u1ee9, c\u00f2n t\u1ef1 L\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ecbnh h\u1ea1ng l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ban \u01a1n cho. V\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u0111\u00e3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, d\u1ef1 c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t ch\u00fat, d\u01b0\u1edbi t\u00ean nguy\u00ean ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, cho khai ph\u1ee5c 3 c\u1ea5p ; \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean tuy kh\u00f4ng d\u1ef1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nh\u01b0ng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp t\u1ebf, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, d\u01b0\u1edbi t\u00ean nguy\u00ean ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u1edf ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00f3ng d\u1ea5u g\u00ec, v\u00ec vi\u1ec7c t\u1ec9nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u, xin v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua y cho, cho gia h\u1ea1n 6 th\u00e1ng, t\u00ecm c\u00e1ch tra b\u1eaft.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ecb lang Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ecb lang V\u0169 kh\u1ed1 ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u quy\u1ec1n l\u0129nh Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 3 kho s\u00fang \u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ni\u00ean h\u1ea1n tha t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t l\u00e0m binh. Ph\u00e0m quan ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 theo trong n\u0103m \u1ea5y c\u00f3 bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, chia h\u1ea1ng l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u th\u00ec h\u1ea1n 10 n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i \u0111\u1ed3 th\u00ec h\u1ea1n 5 n\u0103m ; ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u00e1t l\u00e0m binh th\u00ec h\u1ea1n 3 n\u0103m, h\u1ebft h\u1ea1n tha cho v\u1ec1 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ni\u00ean h\u1ea1n ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u00e0 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn 70, cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ee9 ni\u00ean h\u1ea1n, duy nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u1ea3o, gi\u1ea3o giam h\u1eadu, t\u1ed9i t\u00ecnh r\u1ea5t n\u1eb7ng, v\u1eabn l\u00e0m binh nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed3n canh, tr\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c dinh v\u1ec7 \u1edf Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>(Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n canh c\u1ee7a 5 v\u1ec7 t\u1ea3 d\u1ef1c, 5 v\u1ec7 h\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m : t\u1eeb n\u1eeda \u0111\u00e0i Nam Th\u1eafng chuy\u1ec3n v\u1ec1 tay tr\u00e1i qua c\u00e1c \u0111\u00e0i : Nam Ch\u00ednh, Nam X\u01b0\u01a1ng, Nam Hanh, \u0110\u00f4ng Th\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 549 tr\u01b0\u1ee3ng. Trong \u1ea5y, t\u1eeb m\u1eb7t trong \u0111\u00e0i Nam Th\u1eafng chuy\u1ec3n v\u1ec1 tay tr\u00e1i \u0111\u1ebfn ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ph\u00eda sau b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111i\u1ec7n Thanh Ho\u00e0 v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : Hi\u1ec7u Trung, Ninh B\u1eadt, \u0110oan H\u00f2a, Ng\u01b0ng Hy, Trung Thu\u1eadn, Nh\u00e2n H\u1eadu, T\u00edch Thi\u1ec7n, D\u01b0\u1ee1ng Sinh, Ph\u00fa V\u0103n, Th\u1eadn C\u1ea7n, Ngh\u0129a T\u00edch, thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed3n t\u1ea3 d\u1ef1c. Ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : Hu\u1ec7 C\u00e1t, Thu\u1eadn C\u00e1t, L\u00fd C\u00e1t, Trinh C\u00e1t, T\u0129nh Nh\u1ea5t, An T\u0129nh, Nhu\u1eadn \u0110\u1ee9c, Ph\u01b0\u1edbc Tuy thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed3n H\u1eefu D\u1ef1c. Vi\u1ec7c canh c\u1eeda, canh gi\u1eef 2 t\u1ea7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n 50 ng\u01b0\u1eddi ; canh gi\u1eef c\u00e1c c\u1eeda Hi\u1ec3n Nh\u00e2n, c\u1eeda Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, c\u1eeda Th\u1ec3 Nh\u00e2n, c\u1eeda Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, c\u1eeda \u0110\u00f4ng Nam, m\u1ed7i c\u1eeda \u0111\u1ec1u 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n canh c\u1ee7a 2 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong : t\u1ef1 sau n\u00e1ch \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng qua \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Gia, \u0110\u00f4ng Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng V\u0129nh d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 257 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc, Minh Thi\u1ec7n, H\u00f3a Th\u00e0nh, V\u0129nh An, Thu\u1eadn B\u00ecnh, Nh\u00e2n Ti\u1ec7m, vi\u1ec7c canh c\u1eeda, canh gi\u1eef c\u1eeda ch\u00ednh \u0111\u00f4ng 30 ng\u01b0\u1eddi, canh gi\u1eef c\u1eeda Th\u1ee7y quan \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n canh c\u1ee7a 5 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 : t\u1ef1 n\u1eeda \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng V\u0129nh chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda sau qua \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng B\u00ecnh, \u0110\u1ecbnh B\u1eafc gi\u00e1p n\u00e1ch b\u00ean tr\u00e1i \u0111\u00e0i B\u1eafc H\u00f2a d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 269 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : Nh\u00e2n C\u01a1, H\u1ecdc H\u1ea3i, Phong Doanh, Nhi\u00eau D\u1ee5, Chi\u00eam \u00c2n, Th\u01b0\u1eddng D\u1ee5, \u0110a L\u1ed9c, Tuy\u1ec1n Thanh, \u00c2n Th\u1ef1c, H\u00e0 Thanh, Ninh Vi\u1ec5n, T\u1ee9 D\u1ecbch, vi\u1ec7c canh c\u1eeda, canh gi\u1eef c\u1eeda \u0110\u00f4ng B\u1eafc, c\u1eeda Tr\u1ea5n B\u00ecnh m\u1ed7i c\u1eeda 30 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n canh c\u1ee7a 5 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 : t\u1ef1 n\u1eeda \u0111\u00e0i Nam Th\u1eafng chuy\u1ec3n sang b\u00ean tay ph\u1ea3i, qua \u0111\u00e0i Nam H\u00f9ng, Nam Minh gi\u00e1p n\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0i T\u00e2y Trinh, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 283 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : T\u00edch Kh\u00e1nh, T\u00fac V\u00f5, V\u1ec7 Qu\u1ed1c, Nam Tr\u1ecb, Nam An, Nam Ninh, Nam C\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ea1i H\u1eefu, vi\u1ec7c canh c\u1eeda, canh gi\u1eef c\u1eeda ch\u00ednh nam 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n canh c\u1ee7a 6 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy : t\u1ef1 \u0111\u00e0i T\u00e2y Trinh chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda sau, qua \u0111\u00e0i T\u00e2y An \u0111\u1ebfn n\u00e1ch sau \u0111\u00e0i T\u00e2y D\u1ef1c d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 266 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ph\u00eda sau b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu cung Kh\u00e1nh Ninh v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : Kh\u00e1nh M\u1ef9, T\u01b0 Trung, \u0110\u1ecbch C\u1ea7n, Qu\u1ea3 Ngh\u1ecb, Ph\u1ee5c L\u1ec5, An M\u1ef9, B\u1ea3o H\u00f2a, Quy H\u1eadu, B\u1ea3o C\u01b0, V\u1ee5 B\u1ea3n, Ng\u01b0ng T\u00edch, Nam Th\u1ecd, vi\u1ec7c canh c\u1eeda, canh gi\u1eef c\u1eeda t\u00e2y nam 30 ng\u01b0\u1eddi, canh gi\u1eef c\u1eeda Th\u1ee7y quan T\u00e2y Th\u00e0nh 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n c\u1ee7a 5 v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 : t\u1ef1 \u0111\u00e0i T\u00e2y D\u1ef1c chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda sau qua \u0111\u00e0i T\u00e2y T\u0129nh, T\u00e2y Tuy \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00e0i T\u00e2y Th\u00e0nh d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 270 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : B\u1ea3o Ninh, \u0110\u1ea1i Hanh, S\u01b0 Trinh, T\u1ed1n V\u0169, \u0110\u00f4n H\u00f3a, Thu\u1eadn T\u1eafc, Long B\u00ecnh, Gia M\u1ef9, Th\u1eeba \u0110\u1ee9c, Gia C\u1ea7m, An L\u1ea1c, Hu\u00e2n \u0110\u1ea1o, \u00c2n Tr\u1ea1ch, H\u1eadu Sinh, M\u1ed9c \u0110\u1ee9c, X\u1eed Nh\u00e2n, Do Ngh\u0129a, An T\u00e2y, vi\u1ec7c canh c\u1eeda, canh gi\u1eef c\u1eeda ch\u00ednh t\u00e2y 30 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n canh c\u1ee7a 10 v\u1ec7 Ng\u0169 b\u1ea3o : t\u1ef1 n\u1eeda \u0111\u00e0i T\u00e2y Th\u00e0nh chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda tay tr\u00e1i, qua c\u00e1c \u0111\u00e0i B\u1eafc \u0110i\u1ec7n, B\u1eafc Thu\u1eadn, B\u1eafc Trung, B\u1eafc Thanh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i B\u1eafc H\u00f2a d\u00e0i su\u1ed1t 532 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : Linh \u1ee9ng, Ph\u00fa Th\u1ee9, H\u00f2a Th\u00e1i, Ng\u01b0\u1ee1ng Tr\u1ecb, T\u00e2y L\u1ed9c, Quy Thi\u1ec7n, T\u00e2y Ninh, V\u00f4 U\u1ed5ng, T\u00e2y Th\u00e0nh, H\u00e0m Thanh, \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, Khang Ninh, Tr\u00e1ng C\u1ed1, Di\u1ec1m T\u0129nh, B\u1eafc Tr\u01b0\u1eddng, Ninh B\u1eafc, vi\u1ec7c canh c\u1eeda, canh gi\u1eef c\u1eeda t\u00e2y b\u1eafc, c\u1eeda ch\u00ednh b\u1eafc, m\u1ed7i c\u1eeda 30 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn \u0111\u1ed3n c\u1ee7a 4 v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 : chung quanh \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n B\u00ecnh \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Tr\u1ea5n B\u00ecnh, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 240 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng : Th\u1eeba Thi\u00ean, Tuy\u00ean H\u00f3a, \u0110\u1ecbnh B\u1eafc, An B\u1eafc, vi\u1ec7c canh gi\u1eef c\u1eeda Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh 10 ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu g\u1eb7p khi xe vua \u0111i ch\u01a1i ngo\u00e0i 100 d\u1eb7m, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ed1 l\u00ednh canh l\u1ea5y g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u00ean \u0111\u1ec3 canh g\u00e1c cho nghi\u00eam, c\u00e1c m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ph\u1eadn \u0111\u1ed3n canh, ph\u1ea3i s\u1eeda sang cho s\u1ea1ch s\u1ebd, m\u1eb7t th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ed7 s\u1ea1t l\u1edf b\u00e9 nh\u1ecf, th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tu b\u1ed5, c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u1eb7ng nhi\u1ec1u th\u00ec b\u00e1o b\u1ed9 kh\u00e1m x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u00fd tu\u1ea7n tra, c\u00f3 qu\u00e2n du c\u00f4n \u1edf l\u1eabn v\u00e0o, th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Tr\u1ea1i l\u00ednh dinh V\u0169 l\u00e2m tr\u01b0\u1edbc \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ngo\u00e0i Ho\u00e0ng th\u00e0nh, v\u1eabn \u1edf nh\u01b0 c\u0169.\u00a0 Tr\u1ea1i l\u00ednh t\u1eeb dinh Ti\u1ec1n phong \u0111\u1ebfn dinh K\u1ef3 v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u1edf ph\u1eadn \u0111\u1ed3n c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, Loan gi\u00e1, Kim ng\u00f4 l\u00e0 th\u00e2n binh, Th\u1ee7y s\u01b0, Kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng ri\u00eang v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i linh tinh, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 canh g\u00e1c).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 gi\u00e0 y\u1ebfu, gi\u00e1ng l\u00e0m L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Thanh Hoa (L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Thanh Hoa tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m).<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Vua cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch thay.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean thanh tra \u0111i vi\u1ec7c quan v\u1ec1. (Ph\u00e0m \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c quan thanh tra c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1, c\u00f3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed1i tr\u00e1 vi\u1ec7c tr\u1ecdng, m\u00e0 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u1edbn nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n, vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, nh\u00e2n vi\u00ean th\u1eeba bi\u1ec7n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, c\u00f2n tuy kh\u00f4ng x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng l\u00e0m vi\u1ec7c thanh th\u1ecfa th\u00ec chi\u1ec3u theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xa x\u00f4i nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u1edf Nam K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 th\u00ec \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, nh\u00e2n vi\u00ean th\u1eeba bi\u1ec7n k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, nh\u1eefng t\u1ec9nh h\u01a1i g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u1edf Nam Tr\u1ef1c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u1edf B\u1eafc Tr\u1ef1c, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a \u1edf T\u1ea3 K\u1ef3, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa \u1edf H\u1eefu K\u1ef3, t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, th\u00ec \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, nh\u00e2n vi\u00ean th\u1eeba bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9).<\/p>\n<p>\u00e1c man t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 l\u0169 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean, qu\u00e3ng v\u00e0i ng\u00e0y, 3 l\u1ea7n l\u1ebbn ra \u0103n c\u01b0\u1edbp, quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i d\u1eabn nhau \u0111i, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ee9a, kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u, qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft qu\u1edf tr\u00e1ch, sai B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m \u0111i \u0111\u1ed1c L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh t\u00ecm c\u00e1ch ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, khi Thi\u1ec7m \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m gi\u1eb7c Man l\u1ea1i l\u1ea5n xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3n Ng\u0169 c\u01a1, Nguy\u1ec5n V\u0129nh th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, b\u1ecb \u0111\u1ea1n l\u1ea1c tr\u00fang ph\u1ea3i, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u0169ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, ch\u00fang b\u00e8n ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Thi\u1ec7m b\u00e8n theo c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i \u0111\u1ebfn, s\u1eeda sang h\u00e0o l\u0169y, \u0111\u00e0o h\u1ed1 c\u1eafm ch\u00f4ng, ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t, h\u01a1n 1 th\u00e1ng, qu\u00e2n Man kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn n\u1eefa, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ninh thi\u1ebfp. Vua th\u01b0\u1edfng cho Thi\u1ec7m k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, cho v\u1ec1 t\u1ec9nh canh ch\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh : Th\u1eeba Thi\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An. Vua sai : H\u00e0 Quy\u1ec1n, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, sung l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 sung l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; Do\u00e3n U\u1ea9n, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, sung l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa, B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, sung l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 sung l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An v\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a, th\u00f4ng ch\u00ednh Ph\u00f3 s\u1ee9, l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf C\u00e1c, sung l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean nhi\u1ec1u h\u01a1n khoa tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y th\u00eam s\u1ed1 \u0111\u1ed7 (2 hi\u1ec7u s\u1eafc v\u00e0ng v\u00e0 s\u1eafc \u0111\u1ecf th\u1eabm, m\u1ed7i hi\u1ec7u 8 ng\u01b0\u1eddi ; 2 hi\u1ec7u s\u1eafc xanh v\u00e0 s\u1eafc \u0111en, m\u1ed7i hi\u1ec7u 7 ng\u01b0\u1eddi ; s\u1eafc \u0111\u1ecf 5 ng\u01b0\u1eddi ; t\u1ed5ng s\u1ed1 l\u00e0 35 ng\u01b0\u1eddi). Khoa n\u00e0y danh s\u00e1ch c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n t\u1ea5t c\u1ea3 51 ng\u01b0\u1eddi :<\/p>\n<p>(Tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean 35 ng\u01b0\u1eddi : L\u00ea Do\u00e3n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u0129nh, Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng T\u1eeb, L\u00ea \u0110\u1ee9c, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ea1t, Ph\u1ea1m Ch\u00e2n, Ph\u1ea1m V\u0103n Tuy\u1ec3n, L\u00ea Ti\u1ebfn \u00edch, T\u1ea1 Kim V\u1ef1c, Tr\u00ecnh Nho, Tr\u1ea7n Kim V\u1ef9, L\u00ea Th\u00fac \u0110\u00f4n, Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5c, Tr\u1ea7n Ti\u1ec5n Th\u00e0nh (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 M\u1eabn), Th\u00e1i Vi\u1ebft \u0110i\u1ebfn, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, L\u00ea V\u0103n Th\u00e0nh, Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u00ednh, L\u00ea D\u1ea7n, Tr\u1ea7n Nguy\u00ean Ph\u00f3ng, Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Th\u00e0nh, L\u01b0u L\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea1m V\u0103n Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u0129nh, T\u1ea1 Kim Pha, Mai V\u0103n M\u1ef9, L\u00ea V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng, Phan Huy C\u1ea3nh, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00f9ng, Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00ednh, B\u00f9i \u0110\u1ea1o, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ch\u00ednh, Ti\u1ebft V\u0103n Hanh, Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u1eadn, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Di\u1ec5m. Tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh 11 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eam, B\u00f9i V\u0103n Phong, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng D\u1ef1, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc \u0110i\u1ec1u, L\u00ea V\u0103n D\u1ef1, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn H\u1ed9i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec3n, V\u0169 Do\u00e3n Nguy\u00ean, Tr\u1ea7n Th\u00e0nh L\u1eadp, Ho\u00e0ng M\u1eabn Ch\u00ednh. Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An 5 ng\u01b0\u1eddi : V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Chi\u1ec3u, V\u0169 Nguy\u00ean Doanh, Nguy\u1ec5n Phong, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng C\u00e1t, Phan Quang Nhi\u1ec5u).<\/p>\n<p>Khi b\u1ed9 L\u1ec5 duy\u1ec7t l\u1ea1i quy\u1ec3n \u0111\u1ed7, th\u00ec tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean b\u1ecb tru\u1ea5t 3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00f9ng, B\u00f9i \u0110\u1ea1o v\u00e0 Mai V\u0103n M\u1ef9 (Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00f9ng th\u00ec b\u00e0i ph\u00fa vi\u1ebft l\u1ea7m ch\u1eef \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 ; B\u00f9i \u0110\u1ea1o th\u00ec b\u00e0i ph\u00fa, c\u00f9ng v\u1edbi t\u00fa t\u00e0i V\u0169 V\u0103n Khi\u00eam l\u1eddi v\u0103n su\u00fdt so\u00e1t gi\u1ed1ng nhau ; Mai V\u0103n M\u1ef9 th\u00ec l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi tr\u00f9m ph\u01b0\u1eddng h\u00e1t \u0111\u1ed9i Thanh b\u00ecnh, v\u0103n l\u00fd l\u1ea1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u tru\u1ea5t xu\u1ed1ng l\u00e0m t\u00fa t\u00e0i). Quan tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ph\u1ea1t. Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t qu\u00e1 kh\u1eafc, su\u1ed1t c\u1ea3 c\u00e1c quy\u1ec3n v\u0103n, kh\u00f4ng quy\u1ec3n n\u00e0o tr\u00fang c\u1ea3 3 k\u1ef3, d\u1ef1 tr\u00fang 2 k\u1ef3 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecdn V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cT\u00ecm ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi h\u01a1n trong b\u1ecdn k\u00e9m \u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c 5 quy\u1ec3n ch\u1ecdn h\u01a1i kh\u00e1, x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i c\u1eed nh\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edf khoa thi, k\u00e9n h\u1ecdc tr\u00f2, v\u1ed1n mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An khoa thi n\u0103m nay l\u1ea1i c\u00f3 c\u1ea3 h\u1ecdc tr\u00f2 Thanh Hoa h\u1ee3p th\u00ed, s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi so v\u1edbi khoa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f4ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, hu\u1ed1ng chi Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 Thanh Hoa, v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc, sao ng\u1ea1ch \u0111\u1ed7 \u00edt \u1ecfi nh\u01b0 th\u1ebf ; ph\u1ea3i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi trong b\u1ecdn k\u00e9m, r\u1ed3i m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ng\u01b0\u1eddi \u01b0 ? \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 ti\u1ebfn c\u1eed nh\u00e2n t\u00e0i, ch\u00ednh n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc theo v\u0103n l\u00fd ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111\u1ed7 cho th\u1ecfa l\u00f2ng mong c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i h\u1eb9p h\u00f2i qu\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec r\u1ed3i th\u00e0nh ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec ? T\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ecdn V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch, nh\u00e2n th\u1ebf t\u00e2u xin quy\u1ec3n thi tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y, kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 d\u1ef1 tr\u00fang hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 c\u1ea3 v\u1ec1 b\u1ed9 ; v\u00e0 xin s\u1eafc xu\u1ed1ng, ph\u1ea3i ki\u1ec3m duy\u1ec7t l\u1ea1i, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111\u1ed7 cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ef1c h\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c thu d\u1ee5ng h\u1ebft, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa l\u00f2ng mong nh\u1edd \u01a1n c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n sai \u0111\u01b0\u1eddng quan 6 b\u1ed9, \u0111em c\u00e1c quy\u1ec3n \u0111\u1ed7 v\u00e0 h\u1ecfng h\u1ed9i x\u00e9t l\u1ea1i \u1edf vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu, l\u1ea5y th\u00eam 15 ng\u01b0\u1eddi c\u1eed nh\u00e2n n\u1eefa :<\/p>\n<p>(Mai Th\u1ebf Tu\u1ea5n, Phan \u0110\u00ecnh Phong, \u0110inh Vi\u1ebft Th\u1eadn, H\u1ed3 S\u0129 Tu\u1ea7n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ed9, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i, L\u00ea Tri\u1ebft, \u0110\u1ed7 Xu\u00e2n T\u01b0\u1eddng, L\u00ea C\u00e1n, Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Th\u00f4ng, Phan H\u1eefu Kh\u1ea3i, Phan \u0110\u00ecnh Tuy\u1ec3n, Ho\u00e0ng B\u00e1 Nghi, V\u0169 V\u0103n D\u1eadt, Nguy\u1ec5n C\u00f4n).<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 nh\u1eefng quy\u1ec3n h\u1ecfng \u1edf tr\u01b0\u1eddng thi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ec7 v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ed7 th\u00eam, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111em l\u00e0m h\u1ee3p c\u00e1ch l\u1ea5y \u0111\u1ed7, s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ecf r\u00f5 k\u00e9n ch\u1ecdn c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u1ea1i ra d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1i d\u1eabn 5 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y \u0111\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 15 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y th\u00eam, v\u1ec1 Kinh s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i. Khi c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ebfn Kinh, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, \u0111\u1ebfn s\u1edf t\u1ea3 l\u1ed7 b\u1ed9 x\u00e9t h\u1ea1ch, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 15 ng\u01b0\u1eddi : (Mai Th\u1ebf Tu\u1ea5n, Phan Quang Nhi\u1ec5u, Phan H\u1eefu Kh\u1ea3i, \u0110\u1ed7 Xu\u00e2n T\u01b0\u1eddng, L\u00ea Tri\u1ebft, H\u1ed3 S\u0129\u00a0 Tu\u1ea7n, V\u0169 V\u0103n D\u1eadt, Nguy\u1ec5n C\u00f4n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ed9, \u0110inh Vi\u1ebft Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Th\u00f4ng, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng C\u00e1t, Ho\u00e0ng B\u00e1 Nghi, V\u0169 Nguy\u00ean Doanh, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Chi\u1ec3u) v\u00e0 \u0111\u00e1nh h\u1ecfng 5 ng\u01b0\u1eddi : (Phan \u0110\u00ecnh Tuy\u1ec3n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i, L\u00ea C\u00e1n, Nguy\u1ec5n Phong, Phan \u0110\u00ecnh Phong).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t b\u00e0n, xin ban \u00e2n, cho 15 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng tr\u00fang l\u00e0m c\u1eed nh\u00e2n, c\u00f2n 5 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng k\u00e9m c\u00f9ng v\u1edbi 44 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 quan tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i 70 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 6 b\u1ed9 l\u1ea5y th\u00eam, c\u1ed9ng 119 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ban \u00e2n cho l\u00e0m t\u00fa t\u00e0i, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n sang n\u0103m \u0111i thi H\u1ed9i, n\u1ebfu d\u1ef1 tr\u00fang Ti\u1ebfn s\u0129 hay Ph\u00f3 b\u1ea3ng, th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng tr\u00fang \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ee3i khoa thi H\u01b0\u01a1ng sau l\u1ea1i thi, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 th\u00ec gi\u00e1ng l\u00e0m t\u00fa t\u00e0i. C\u00f2n t\u00fa t\u00e0i c\u0169ng \u0111\u1ee3i khoa sau l\u1ea1i thi, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ecfng, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i khoa tr\u01b0\u1edbc th\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 t\u00ean \u1edf s\u1ed5, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u01b0\u1edbc b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ec3 cho c\u00f9ng v\u1edbi c\u1eed nh\u00e2n, t\u00fa t\u00e0i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thi c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa l\u00f2ng mong c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed, xin ph\u00e0m c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n t\u00fa t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n cho \u0111\u1ed7, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi c\u1eed nh\u00e2n t\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 nhau, duy c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n khoa sau thi H\u1ed9i kh\u00f4ng tr\u00fang, l\u1ea1i h\u1ea1n cho thi H\u1ed9i 2 khoa, m\u1edbi cho chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u1ee3i b\u1ed5, c\u00e1c t\u00fa t\u00e0i g\u1eb7p c\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n h\u1ea1ch b\u1ed5 gi\u00e1o ch\u1ee9c, v\u00e0 l\u1ec7 c\u1ed1ng c\u1eed h\u1eb1ng n\u0103m th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00fa t\u00e0i khoa tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan tr\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1eddng \u1ea5y, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 s\u1ed1 \u00edt, l\u00f2ng tr\u1eabm c\u1ea7n k\u00edp g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i, mu\u1ed1n thu nh\u1eb7t r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u00e3 sai 6 b\u1ed9 h\u1ed9i x\u00e9t l\u1ea5y th\u00eam. L\u1ea1i ngh\u0129 c\u00e2n nh\u1eafc v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng k\u00e9n ch\u1ecdn, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n tinh t\u01b0\u1eddng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u00f2i v\u1ec1 Kinh h\u1ea1ch l\u1ea1i, nay b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u b\u00e0n th\u1ef1c l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, v\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c t\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ed7, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u00ean \u1edf ngo\u00e0i t\u00ean T\u00f4n S\u01a1n((1) T\u00f4n S\u01a1n : ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng Ng\u00f4, l\u00e0 t\u00e0i t\u1eed \u1edf Ho\u1ea1t K\u00ea. Khi \u0111i thi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng g\u1eedi con c\u00f9ng \u0111i. L\u00fac treo b\u1ea3ng, S\u01a1n \u0111\u1ed7 cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng h\u1ecfi con c\u00f3 \u0111\u1ed7 kh\u00f4ng ? S\u01a1n tr\u1ea3 l\u1eddi : t\u00ean \u0111\u1ed7 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 T\u00f4n S\u01a1n, v\u1eady t\u00ean con \u00f4ng \u1edf ngo\u00e0i t\u00ean T\u00f4n S\u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau nh\u00e2n th\u1ebf, ai thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 g\u1ecdi l\u00e0 t\u00ean l\u1ea1c \u1edf ngo\u00e0i T\u00f4n S\u01a1n (tra T\u1eeb H\u1ea3i).1), m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ed7 th\u1ebf l\u00e0 \u0111ang \u1edf n\u01a1i b\u00f9n l\u1ea7y m\u00e0 \u0111em l\u00ean m\u00e2y xanh, b\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n t\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u00f2ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ee3i thi H\u1ed9i, 3 khoa kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, m\u1edbi chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u1ee3i b\u1ed5, t\u00fa t\u00e0i thi l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, g\u1eb7p c\u00f3 gi\u00e1o ch\u1ee9c v\u00e0 c\u1ed1ng c\u1eed, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d. N\u00e0y nh\u01b0 s\u0129 t\u1eed c\u00f3 th\u1ef1c t\u00e0i th\u1ef1c h\u1ecdc, t\u1ea5t do khoa m\u1ee5c xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi b\u1ed5 d\u1ee5ng ; sao l\u1ea1i c\u00f3 c\u1eed nh\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn 3 khoa, th\u00ec th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i s\u1ef1 nghi\u1ec7p, ch\u1eadm \u0111\u1ebfn 9 n\u0103m, bi\u1ebft ng\u00e0y n\u00e0o ra gi\u00fap vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u00fa t\u00e0i m\u00e0 tuy\u1ec3n b\u1ed5, ho\u1eb7c c\u1ed1ng c\u1eed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o t\u00fa t\u00e0i \u0111\u1ebfn b\u1ea1c \u0111\u1ea7u, x\u00e9t ra kh\u00f4ng b\u1ed5 \u00edch g\u00ec cho \u0111\u1eddi. L\u1ea1i c\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u01b0a th\u1ecfa l\u00f2ng mong c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed\u201d, r\u1ea5t l\u00e0 c\u00e0n b\u1eady, th\u1eed ngh\u0129 quy\u1ec3n thi \u0111\u00e3 h\u1ecfng, m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ed7, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e2u c\u00f3 \u00e2n c\u00e1ch nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ecfa l\u00f2ng \u01b0 ? C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e2u n\u00f3i \u1ea5y, th\u00ec thi m\u1ed9t k\u1ef3 m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ed7, m\u1edbi th\u1ecfa l\u00f2ng mong ch\u0103ng, t\u1ea1m \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng, duy t\u00ean c\u1eed nh\u00e2n th\u1ee9 3 l\u00e0 Phan H\u1eefu Kh\u1ea3i, x\u00e9t quy\u1ec1n thi b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t ch\u1eef \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1, gi\u00e1ng l\u00e0m t\u00fa t\u00e0i, c\u00f2n th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9, quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, L\u00e2m Duy Ngh\u0129a, giao b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1eddng thi \u1edf Kinh, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 do b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin, cho l\u00e0m l\u1ec5 chi\u00eam b\u00e1i, ho\u1eb7c \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n, ho\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung m\u00f4n, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng tr\u00f4ng xem v\u0103n v\u1eadt ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf nh\u00e0 g\u1ea7n b\u00ean t\u1ea3 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, l\u1eb7ng y\u00ean ch\u1edd \u0111\u1ee3i sau khi quy\u1ec3n thi x\u00e9t xong, \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 m\u1edbi chu\u1ea9n cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, r\u1ed3i sai truy\u1ec1n h\u1ecdp c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n khoa \u1ea5y \u1edf vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu v\u00e0 ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i x\u00e9t h\u1ea1ch l\u1ea1i (Nh\u1eadt m\u1ed9 b\u00edch v\u00e2n h\u1ee3p thi, ng\u0169 m\u00f4n, b\u00e0i lu\u1eadt) ((1) Nh\u1eadt m\u1ed9 b\u00edch v\u00e2n h\u1ee3p thi : Bu\u1ed5i chi\u1ec1u h\u00f4m m\u00e2y bi\u1ebfc t\u1ee5 h\u1ecdp. Ng\u0169 m\u00f4n : th\u01a1 l\u00e0m theo th\u1ec3 5 ch\u1eef. B\u00e0i lu\u1eadt : b\u00e0i th\u01a1 l\u00e0m \u0111\u1ee7 16 c\u00e2u.1) xong, d\u00e2ng l\u00ean vua xem, m\u1ed9t l\u00e1t, quan n\u1ed9i th\u1ea7n mang ra m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a vua l\u00e0m, sai H\u00e0 Quy\u1ec1n tuy\u00ean \u0111\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung m\u00f4n do c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ed7 qu\u1ef3 nghe. Bu\u1ed5i chi\u1ec1u ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u00f4ng c\u00e1c, tri\u1ec7u c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o h\u1ea7u, b\u00ecnh th\u01a1 c\u1ee7a c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n, l\u1ea1i giao cho C\u01a1 m\u1eadt N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 6 b\u1ed9 h\u1ed9i duy\u1ec7t, chia th\u1ee9 h\u1ea1ng d\u00e2ng tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, Th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, t\u1eeb Cao B\u1eb1ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, vua th\u1ea5y \u0111em qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, sai gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. Cho H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh ; Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao, \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Y\u00ean, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 qu\u00e2n ph\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An v\u1ec1 Kinh b\u1ec7 ki\u1ebfn, vua ngh\u0129 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc gi\u1eb7c V\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n, Tr\u1ee9 t\u1eebng l\u0129nh qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u1ea5y, n\u00ean tri\u1ec7u t\u1eadp Tr\u1ee9 h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cCao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c \u1ea9n n\u1ea5p m\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c g\u00ec, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m tuy\u1ec7t h\u1ebft c\u1ed7i r\u1ec5 \u0111\u1ed9c \u00e1c \u1ea5y kh\u00f4ng ?\u201d. Tr\u1ee9 t\u00e2u th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c S\u0129 \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh n\u01a1i r\u1eebng r\u00fa, ch\u1ed7 \u1ea5y xa x\u00f4i, nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat ra v\u00e0o b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t khi nghe tin quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, th\u00ec t\u00ecm c\u00e1ch \u1ea9n tr\u1ed1n, l\u00f9ng b\u1eaft r\u1ea5t kh\u00f3, ch\u1ec9 c\u00f3 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Th\u00f4ng H\u00f3a \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7u \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u00e3 quen bi\u1ebft m\u1eb7t gi\u1eb7c, m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ecbu quen th\u1ee7y th\u1ed5, giao cho b\u1eaft gi\u1eb7c, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n sai 2 vi\u00ean quan t\u1ec9nh \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Tuy\u00ean Quang \u0111\u00f2i D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7u \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u1eebng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1eafng s\u1ee9c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y khen, nay gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n gi\u1ebft, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ebbn ra tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp nh\u01b0 lo\u00e0i chu\u1ed9t lo\u00e0i ch\u00f3, l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i cho d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nay k\u00ednh theo Ch\u1ec9 d\u1ee5, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng nhau \u0111\u1ec3 t\u00e2m t\u00ecm b\u1eaft ; ho\u1eb7c t\u00f9y c\u01a1 t\u00ecm c\u00e1ch, gi\u1ea3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111i bu\u00f4n, m\u1eadt \u0111i theo v\u1ebft ch\u00e2n, c\u1ed1t b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y, ho\u1eb7c ch\u00e9m gi\u1ebft hay b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang, \u0111em \u0111\u1ea7u d\u00e2ng n\u1ed9p, l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ec3u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u00e1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ; b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec m\u1ed7i t\u00ean ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng 800 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec 500 l\u1ea1ng, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u00e1t ti\u1ec1n kho, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 quan, \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 th\u1ee7 h\u1ea1 ra s\u1ee9c tra b\u1eaft\u201d. D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m li\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c Th\u1ea1c \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng An L\u1ea1c, th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u1ec7n ch\u1ebft. Vua cho L\u00ea Khoan M\u1ea1nh l\u00e0 th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m l\u00ednh \u1edf Kinh t\u1edbi k\u1ef3 ph\u00e2n ban, t\u1eeb \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh, kh\u00f4ng c\u1ee9 qu\u00ea qu\u00e1n xa g\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c quan, th\u00ec quan vi\u00ean \u0111\u1ec1u bi\u00ean giao cho b\u1ed9 Binh, chuy\u1ec3n t\u01b0 cho b\u1ed9 H\u1ed9, chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i. L\u1ea1i r\u0103n b\u1ea3o r\u00f5 r\u1eb1ng : ph\u00e0m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf ban, th\u00ec ng\u00e0y \u1edf tr\u1ea1i l\u00ednh, tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u1ef1c t\u1eadp ngh\u1ec1 v\u00f5, v\u00e0 chia ph\u00e1i canh gi\u1eef, \u1ee9ng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf thi\u1ebfu. C\u00f2n qu\u1ea3n quan th\u00ec c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, t\u1eeb 1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 1 ng\u00e0y tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng cai qu\u1ea3n 1 ph\u1ee7 (Ki\u1ebfn An) v\u00e0 3 huy\u1ec7n (Ki\u1ebfn H\u01b0ng, Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng, Ki\u1ebfn H\u00f2a) n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, quan t\u1ec9nh th\u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng d\u00e0i r\u1ed9ng, s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i, t\u00e2u xin chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t ri\u00eang ph\u00e2n huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 chia ra l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn nay \u1edf ph\u00e2n huy\u1ec7n \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Phong v\u00e0 \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 Ki\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Phong, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng ; c\u00f2n ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An v\u1eabn ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u01b0ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u00f2a.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd cho c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Vua sai ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 ho\u1eb7c \u0111\u1ed9i Kim sang, C\u1ea3nh t\u1ea5t, H\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u00e3 quen th\u1ea1o nom d\u00f2m, ch\u1ec9 b\u1ea3o cho b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, t\u1ea5n th\u1ee7, th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y h\u1ecdc t\u1eadp, c\u1ee9 m\u1ed7i 10 ng\u00e0y, b\u1ed9 C\u00f4ng 1 l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ea1ch, n\u1ebfu ch\u01b0a hi\u1ec3u, gia m\u1ed9t h\u1ea1n n\u1eefa, \u0111\u1ebfn 3 h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 am hi\u1ec3u, th\u00ec ph\u1ea1t t\u1ed9i xuy, n\u1ebfu h\u1ecdc \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u00e1ch, chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn v\u1ecdng l\u00e2u k\u1ef3 \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u1ec3 d\u00f2m tr\u00f4ng, ph\u00e0m c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n, ho\u1eb7c thuy\u1ec1n qu\u00e2n, thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i l\u1ea3ng v\u1ea3ng tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n, t\u1ee9c th\u00ec x\u00e9t r\u00f5, b\u00e1o b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c, ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 hi\u1ec3u r\u00f5 ph\u00e9p tr\u00f4ng, \u0111em c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 \u1ed1ng, r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5y v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 b\u1ea3o cho c\u00e1ch nom d\u00f2m v\u00e0 m\u1edf \u0111\u00f3ng lau ch\u00f9i. L\u1ea1i nh\u00e2n ti\u1ec7n chuy\u1ec3n \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u1edf v\u00e0o Nam, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1ea5p cho k\u00ednh \u1ea5y (Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Tr\u1ea5n T\u00e2y, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh), xem x\u00e9t c\u00e1c t\u1ec9nh ch\u01b0a am hi\u1ec3u th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1ea3o cho.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ea7y, l\u00faa ru\u1ed9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ng\u1eadp, quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean, vua sai \u0111\u1ed1c s\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng. Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 7, trong cung ph\u1ea7n nhi\u1ec1u treo \u0111\u00e8n, \u0111\u1eb7t y\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui, nay t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y v\u1ee1 \u0111\u00ea, nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i, tr\u1eabm \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 vui \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u00ecnh, n\u00ean b\u00e3i \u0111i. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m tai n\u1ea1n, l\u00e0 b\u1edfi ch\u00ednh l\u1ec7nh c\u1ee7a tr\u1eabm c\u00f3 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, ho\u1eb7c h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang, bi\u1ebft l\u00e0 tr\u1eddi ph\u1ea1t, h\u1ed1i sao k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ee3 h\u00e3i tu t\u1ec9nh m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea V\u00e2n Trai, \u0111\u00e3 b\u1eaft d\u00e2n phu 3.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafp l\u1ea5p l\u1ea1i, m\u1edbi \u0111\u00f3ng c\u1ecdc c\u1eafm k\u00e8 \u0111\u01b0\u1ee3c 1, 2 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ed7ng g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u1ea1i tr\u00e0n v\u1ec1, s\u00e2u \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc, 10 th\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1n, c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean t\u1ea1m ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat xu\u1ed1ng, kh\u1ea9n c\u1ea5p l\u00e0m ngay\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u1ee1 l\u1edf, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ecbu tai n\u1ea1n ri\u00eang \u1ea5y, b\u00e1ch thi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, n\u1ebfu ch\u1ed7 v\u1ee1 ch\u01b0a l\u1ea5p k\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u1ee9 n\u01b0\u1edbc, bao gi\u1edd ti\u00eau h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00faa m\u00f9a sao c\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n d\u00e2n sao s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, th\u1eed ngh\u0129 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p hi\u1ec7n nay, c\u00f2n g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c \u1ea5y, ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a quan t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00f2n g\u00ec tr\u1ecdng h\u01a1n vi\u1ec7c \u1ea5y, h\u00e1 n\u00ean cho l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1i kh\u00f3, ng\u1ed3i nh\u00ecn th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, m\u1eb7c cho ch\u1ea3y m\u1ea1nh xung ph\u00e1, m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn hay sao ? Theo \u00fd tr\u1eabm ngh\u0129, nay ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ea5p k\u00edn ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t c\u1ea7n nh\u1ea5t, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1eafp l\u1ea5p \u1edf 2 b\u00ean, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f4ng phu kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 ch\u1ed7 v\u1ee1 c\u00e0ng h\u1eb9p th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng x\u00f3i, r\u00fat l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00e0nh hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c, sao b\u1eb1ng b\u1eaft nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ebfn d\u00f2ng s\u00f4ng \u1edf m\u00e9 tr\u00ean g\u1ea7n ch\u1ed7 v\u1ee1, b\u1ecf neo xu\u1ed1ng, m\u1ed7i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n 5, 3 s\u1ee3i d\u00e2y, d\u1ea7n d\u1ea7n xu\u1ed1ng t\u1edbi ngang v\u1edbi ch\u1ed7 v\u1ee1 x\u1ebfp th\u00e0nh h\u00e0ng ch\u1eef nh\u1ea5t, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc, ch\u1edb \u0111\u1ec3 neo nh\u1ed5 l\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 k\u1ebf ti\u1ebfp n\u1ed1i li\u1ec1n nhau l\u00e0m ch\u1ed7 ch\u00e2n \u0111\u1ee9ng, r\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1eafm c\u1ecdc c\u1eafm k\u00e8 hai ba l\u1ea7n, sau \u0111em v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ee7i tre v\u00e0 \u0111\u1ea5t, t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 cho \u1ed5n. R\u1ed3i \u0111em \u0111\u00e1 kh\u1ed1i x\u1ebfp \u0111\u00e8 l\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t v\u00e0o \u0111\u1ea7y, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1ed7 v\u1ee1 m\u1ea5t ch\u1ea3y, ng\u00f5 h\u1ea7u l\u1ea5p k\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, m\u00e0 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng mong c\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n d\u00e2n mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c theo d\u1ee5, v\u00e1t th\u00eam qu\u00e2n d\u00e2n l\u00e0m g\u1ea5p, l\u1ea1i l\u1ec5 c\u1ea7u \u1edf mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng r\u00fat m\u1ea1nh, v\u1eeba 6 ng\u00e0y m\u00e0 l\u1ea5p k\u00edn ch\u1ed7 v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u1edf \u0111\u1ed3ng ti\u00eau d\u1ec9 h\u1ebft c\u1ea3. Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho quan v\u0103n v\u00f5 t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 kim ti\u1ec1n ng\u00e2n ti\u1ec1n, l\u1ea1i ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf kho n\u1ed9i ph\u1ee7, sai th\u1ecb v\u1ec7 mang giao cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u1ec5 t\u1ea1 H\u00e0 th\u1ea7n.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n c\u00f9ng \u0111em vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat t\u00e2u b\u00e1o. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u00f9n l\u1ea7y b\u1ed3i l\u00ean ; sau khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat th\u00ec l\u00e0 m\u00e0u m\u1ee1 t\u1ed1t, l\u00faa m\u00f9a thu ho\u1ea1ch c\u00e0ng b\u1ed9i, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh c\u1ea7n ph\u1ea3i khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c n\u00f4ng tang, ph\u00e0m tr\u0103m th\u1ee9 th\u00f3c v\u00e0 khoai, \u0111\u1eadu, cho ch\u00ed d\u00e2u gai, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m th\u00ec t\u00f9y ti\u1ec7n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, c\u1ed1t mong cho \u0111em ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9 v\u00e0o ch\u1ed7 m\u1ea5t, chuy\u1ec3n m\u1ea5t m\u00f9a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00e1m x\u00e9t ph\u1ea7n m\u1ed9 n\u00e0o b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t s\u1ea1t l\u1edf, kh\u00f4ng k\u1ec3 quan qu\u00e2n hay th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u00f4i m\u1ed9 3 quan ti\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec 1 quan, sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i s\u1eeda \u0111\u1eafp.<\/p>\n<p>\u0110\u00ea c\u00f4ng \u1edf x\u00e3 An Tri\u1ec1u, x\u00e3 Mai Linh (\u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean), b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t x\u00f3i v\u00e0o l\u1edf xu\u1ed1ng s\u00f4ng m\u1ea5t qu\u00e1 n\u1eeda, g\u1ea7n s\u00e1t v\u1edbi \u0111\u00ea t\u01b0, ch\u1ed7 \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u1ed3 ao, th\u1ebf r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng th\u00e2n \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ec9nh ph\u00e1i, ph\u00eda ngo\u00e0i \u0111\u00ea c\u1eafm k\u00e8, \u0111\u00f3ng c\u1ecdc, ph\u00eda trong th\u00ec d\u00f9ng thuy\u1ec1n nan x\u1ebfp \u0111\u1ea7y \u0111\u00e1 v\u1ee9t xu\u1ed1ng, sau \u0111em h\u00f2m \u0111\u1ef1ng \u0111\u00e1, s\u1ecdt \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp l\u1ea5p cao b\u1eb1ng \u0111\u00ea, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua nghe th\u1ea5y b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc s\u00f4ng n\u0103m nay l\u00ean d\u1eef kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, n\u00ean \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea \u1ea5y s\u1ea1t l\u1edf, th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n ; th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft t\u00ecm c\u00e1ch gi\u1eef g\u00ecn, nguy m\u00e0 l\u1ea1i y\u00ean, th\u1eadt \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i\u201d. Quan t\u1ec9nh v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sang h\u1ed9, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u1ef1 cho l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a th\u00e2n m\u00ecnh, nh\u00e0 m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u0129nh ti\u1ec1n, vua y cho.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, l\u00e0m \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u to\u00e0n l\u00e0 c\u1ee7a kho, chi ti\u00eau c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng ph\u00ed \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 v\u1ea1n v\u1eabn kh\u00f4ng ti\u1ebfc ; v\u1ea3 l\u1ea1i d\u1ef1ng c\u1ed9t \u1edf s\u00f4ng, ghi xem m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n d\u1ef1 ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, k\u1ebf \u1ea5y r\u1ea5t hay, duy quy th\u1ee9c s\u1ed1 tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u (t\u1ef1 \u0111\u1ea5t ph\u1eb3ng \u0111\u1ebfn m\u1eb7t \u0111\u00ea cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc) th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c nh\u01b0 \u0111o\u1ea1n n\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf v\u1ed1n cao, th\u00e2n \u0111\u00ea kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo y s\u1ed1 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ch\u1ed1ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, c\u00f2n \u0111o\u1ea1n n\u00e0o h\u01a1i th\u1ea5p, tuy th\u00e2n \u0111\u00ea theo \u0111\u00fang s\u1ed1 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u1eabn c\u00f2n th\u1ea5p k\u00e9m, ph\u1ea3i t\u00f9y th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1eafp cao th\u00eam, kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u00ea d\u00e0i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n th\u1ea5p, \u0111\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc l\u00ean c\u1ee9 theo ch\u1ed7 th\u1ea5p tr\u00e0n v\u00e0o, th\u00ec ch\u1ed7 cao nh\u1edd \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ? N\u0103m nay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean d\u1eef kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, m\u00e0 c\u1ed9t \u1edf s\u00f4ng ghi m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 n\u01a1i nh\u01b0 quan l\u1ea1i \u1edf S\u01a1n T\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ed9t tr\u00f4i \u0111i sai \u0111\u1ebfn 2 tr\u01b0\u1ee3ng (c\u1ed9t ghi m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc b\u1ecb s\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5, quan l\u1ea1i t\u1ec9nh \u1ea5y l\u1ea1i d\u1ef1ng l\u00ean, kh\u00f4ng theo ch\u1ed7 c\u0169, n\u00ean ng\u1ea5n ghi kh\u00f4ng h\u1ee3p) v\u00e0 khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch.<\/p>\n<p>Nay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u1ea7n lui, ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u00f2n, ch\u00ednh nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 ghi nh\u1eadn \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m cho th\u1ef1c, chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan \u1edf ph\u1eadn t\u1ec9nh c\u00f3 s\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, c\u1ee9 theo \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u trong h\u1ea1t, kh\u00e1m th\u1ef1c kh\u1eafp c\u1ea3, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc c\u00e1ch m\u1eb7t \u0111\u00ea c\u00f2n bao nhi\u00eau, tr\u00e0n qu\u00e1 m\u1eb7t \u0111\u00ea bao nhi\u00eau, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn khi c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc cao th\u1ea5p ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, b\u00e8n sai b\u1ed9 C\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u1eafp cao h\u01a1n v\u00e0 \u0111\u1eafp \u0111\u1ea7y th\u00eam, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Quan \u1edf b\u1ed9 xin l\u1ea5y ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu n\u0103m nay l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch, ph\u00e0m s\u00f4ng to v\u1ec1 trung l\u01b0u, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i cao h\u01a1n ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c ; h\u1ea1 l\u01b0u v\u00e0 s\u00f4ng v\u1eeba, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u cao h\u01a1n 1 th\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3 th\u1eed nh\u01b0 th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng to, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc c\u00f2n c\u00e1ch m\u1eb7t \u0111\u00ea 1 th\u01b0\u1edbc, th\u00ec gia cao 5 t\u1ea5c ; \u0111o\u1ea1n n\u00e0o ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n qu\u00e1 m\u1eb7t \u0111\u00ea 1 th\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u1eafp th\u00eam 1 th\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i gia cao 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c n\u1eefa, n\u1ebfu \u0111o\u1ea1n n\u00e0o ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc c\u00e1ch m\u1eb7t \u0111\u00ea t\u1eeb 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eafp th\u00eam, ngo\u00e0i ra theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy, c\u00f2n \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp th\u00eam, chi\u1ec3u m\u1eb7t \u0111\u00ea r\u1ed9ng t\u1ef1 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 2 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec thu l\u1ea1i \u01b0\u1edbc 5 th\u01b0\u1edbc, hai b\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0u kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o r\u1ed9ng t\u1ef1 1 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec thu l\u1ea1i \u01b0\u1edbc 3 th\u01b0\u1edbc, 2 b\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0u kh\u00f4ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c cho \u0111\u1ee1 c\u00f4ng s\u1ee9c. L\u1ea1i \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, c\u00f3 ch\u1ed7 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ebf n\u01b0\u1edbc xung kh\u00edch, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng xung kh\u00edch l\u1eafm, n\u00ean ph\u1ea3i t\u00f9y th\u1ebf \u0111\u1eafp d\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ea5t kh\u00e1i theo y th\u1ee9c, xin do c\u00e1c quan t\u1ec9nh t\u00ednh ngh\u0129, t\u00e2u xin thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i kh\u00e1m, t\u00f9y th\u1ebf t\u00ednh k\u1ef9, ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb ph\u1ea3i cao th\u00eam 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, nh\u01b0ng \u0111o\u1ea1n \u1ea5y xung y\u1ebfu, th\u1ea5p khuy\u1ebft ph\u1ea3i cao h\u01a1n 2 th\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c 3 th\u01b0\u1edbc th\u00ec chu\u1ea9n cho tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c ngay, n\u1ebfu \u0111o\u1ea1n n\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hi\u1ec3m y\u1ebfu xung kh\u00edch, \u0111\u00e1ng gi\u1ea3m bao th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua ch\u1ec9 l\u00ean n\u00f3c \u0111i\u1ec7n b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m g\u1eb7p m\u01b0a to th\u00ec c\u00e1c ch\u1ed7 m\u00e1ng n\u01b0\u1edbc \u1edf cung \u0111i\u1ec7n, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y d\u1ed9i r\u1ea5t l\u00e0 m\u1ea1nh, 2 b\u00ean m\u00e1i ng\u00f3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ea9m l\u1eadu, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi l\u00ean n\u00f3c \u0111\u1ec3 xem, m\u00e1ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u \u0111\u1ebfn 2 th\u01b0\u1edbc, c\u00e1i c\u1edb s\u1edf d\u0129 d\u1ed9i m\u1ea1nh v\u00e0 th\u1ea9m l\u1eadu l\u00e0 b\u1edfi m\u01b0a xu\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u00fat, ch\u1ed7 mi\u1ec7ng m\u00e1ng ch\u1ea3y ra kh\u00f4ng k\u1ecbp, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 2 m\u00e1i ng\u0103n ch\u1eafn. L\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 xem, th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00ea ng\u0103n ch\u1eafn, n\u00ean \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u1ee1 l\u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i, l\u1ea1i c\u00f2n ng\u1edd g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u00ean d\u1ecbch thu\u1ed9c ty b\u1ed9 C\u00f4ng :<\/p>\n<p>(L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : Lang trung, vi\u00ean ngo\u1ea1i, ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi ; b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 8 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 50 ng\u01b0\u1eddi, sau v\u00ec ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c ty M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng b\u1eadn nhi\u1ec1u, n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi ; b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn nay ty M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t nh\u00e0 ri\u00eang, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu s\u1ed1 \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt).<\/p>\n<p>\u0110\u00fac s\u00e1ch v\u00e0ng, \u1ea5n v\u00e0ng t\u1ea5n t\u00f4n :<\/p>\n<p>(S\u00e1ch d\u00e0i 6 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 3 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n, 2 trang m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t sau ch\u1ea1m kh\u1eafc r\u1ed3ng m\u00e2y, 3 t\u1edd \u1edf gi\u1eefa kh\u1eafc b\u00e0i s\u00e1ch phong v\u00e0 x\u00e2u 4 c\u00e1i v\u00f2ng v\u00e0ng, s\u00e1ch \u1ea5y n\u1eb7ng 43 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng ; \u1ea5n vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n, d\u00e0y 2 ph\u00e2n 7 ly, cao su\u1ed1t 1 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n 2 ly, n\u00fam \u1ea5n c\u00f3 2 t\u1ea7ng nh\u01b0 con r\u1ed3ng ng\u1ed3i, \u1ea5n n\u1eb7ng 81 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 6 ph\u00e2n).<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft m\u1eebng l\u1edbn th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta 70 tu\u1ed5i ; nh\u00e2n ngh\u0129 l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a b\u1eadc thi\u00ean t\u1eed, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n l\u00e0 l\u1ec5 t\u1ea5n t\u00f4n cha m\u1eb9, tr\u1eabm x\u00e9t r\u1ed9ng \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1eddi x\u01b0a, c\u00f3 \u0111\u00fac v\u00e0ng kh\u1eafc ng\u1ecdc, t\u1ea5n d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1ee9c t\u1ed1t. Nay ngh\u0129 t\u00f4n d\u00e2ng huy hi\u1ec7u l\u00e0 Nh\u00e2n tuy\u00ean T\u1eeb kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, chu\u1ea9n cho quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m d\u1ef1 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, k\u00ednh c\u1ea9n s\u1eeda \u0111\u00fac s\u00e1ch v\u00e0ng v\u00e0 \u1ea5n v\u00e0ng, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm k\u00ednh duy\u1ec7t l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t l\u00e0m l\u1ec5, kh\u1eafc ghi \u0111\u1ee9c l\u1edbn l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a tr\u1eabm.<\/p>\n<p>L\u00e0m xe m\u00e1y c\u01b0a v\u00e1n g\u1ed7 (b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ki\u1ec3u m\u1eabu T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ra). Vua th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn ch\u01a1i xem, b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem xe \u1ea5y d\u00f9ng tr\u00e2u chuy\u1ec3n v\u1eadn, con tr\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00e0y quen, th\u00ec d\u1eabu g\u00e0y y\u1ebfu, nh\u01b0ng sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, c\u00f2n nh\u01b0 con tr\u00e2u ch\u01a1i d\u01b0ng, d\u00f9 to b\u00e9o nh\u01b0ng th\u1edf h\u1ed9c l\u00ean kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i, th\u1ebf n\u00ean tr\u1eabm r\u1ea5t gh\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb ch\u01a1i d\u01b0ng m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t n\u00e0y c\u00f9ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n thanh gi\u00e1o, nhi\u1ec5m phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed1 m\u1ee5c \u0111inh \u0111i\u1ec1n v\u1eabn d\u00f9ng l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng l\u00e0m, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i m\u1ed9t phen, cho ch\u00ednh th\u1ec3 \u0111\u1ec1u nhau, n\u00ean sai quan t\u1ec9nh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho vi\u00ean ph\u1ee7, ch\u00e2u, huy\u1ec7n b\u1eaft t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i, c\u1ee9 th\u1ef1c bi\u00ean b\u00e1o, s\u1ed5 \u0111inh th\u00ec ghi r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean v\u00e0 tu\u1ed5i ; ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00ec ghi r\u00f5 m\u1eabu, s\u00e0o, th\u1ee9 b\u1eadc ; s\u1ed5\u00a0 l\u00e0m xong \u0111\u1ec7 v\u00e0o b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i, sau c\u00f3 nh\u00e2n \u0111inh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 khai kh\u1ea9n n\u1ed9p thu\u1ebf, theo l\u1ec7 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Cho B\u00f9i Qu\u1ef9, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>B\u00e0n d\u1eddi con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ebfn T\u1ea3 k\u1ef3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a Ph\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa l\u00e0 \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u xin : ph\u00e0m con ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea t\u1ea3n c\u01b0 \u1edf d\u00e2n gian, do s\u1edf t\u1ea1i h\u1eb1ng th\u00e1ng ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 qu\u1ea3n th\u00fac, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ng\u00f4i nh\u00e0 L\u00ea, gi\u1eefa ch\u1eebng b\u1ecb suy, h\u1ecd Tr\u1ecbnh l\u1ea5n \u00e1p, ng\u1ee5y T\u00e2y di\u1ec7t m\u1ea5t, th\u1ebf l\u00e0 nh\u00e0 L\u00ea m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 h\u01a1n 5, 6 m\u01b0\u01a1i n\u0103m, tri\u1ec1u ta d\u1ef1ng l\u1ea1i non s\u00f4ng, c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 \u1edf tr\u00ean\u00a0 tay nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 L\u00ea nguy\u00ean kh\u00f4ng can thi\u1ec7p. Nh\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta khi\u1ebfn cho \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i, \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n, phong cho con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 L\u00ea Duy Ho\u00e1n l\u00e0m t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng n\u1ed1i d\u00f2ng d\u00f5i, c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng th\u1edd c\u00fang v\u00e0 phu coi mi\u1ebfu, ban \u01a1n cho n\u01b0\u1edbc b\u1ecb di\u1ec7t vong, r\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1ea5t h\u1eadu, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a nghe th\u1ea5y th\u1ebf, kh\u00f4ng nh\u1eefng con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea h\u00e0m \u01a1n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ee9c v\u00f4 c\u00f9ng, ngay c\u00e1c vua nh\u00e0 L\u00ea c\u00f3 thi\u00eang, c\u0169ng bi\u1ebft c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00edn su\u1ed1i, ng\u1edd \u0111\u00e2u Duy Ho\u00e1n qu\u00ean \u01a1n ph\u1ea3n l\u1ea1i, m\u01b0u \u0111\u1ed3 tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u00e0m ra l\u1eddi ng\u1ee5y gi\u00e8m pha, gi\u1eb7c l\u1edbn kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, t\u1ef1 ph\u1ea1m h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng th\u1ec3 tha, con h\u1eafn l\u00e0 Duy L\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n c\u00f2n tr\u1ed1n, c\u0169ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, d\u00f9 trung h\u1eadu nh\u01b0 nh\u00e0 Chu, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 Duy L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i gi\u00fap cho gi\u1eb7c, h\u1ecdp b\u00e0n ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, li\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngay ch\u1ecbu t\u1ed9i, ch\u1ec9 gi\u1ebft m\u1ed9t m\u00ecnh h\u1eafn, c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1eebng b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ebfn 1 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd h\u1eafn, duy chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c quan, t\u01b0\u1edbc h\u1ebft danh hi\u1ec7u tr\u1ea3 v\u1ec1 ng\u1ea1ch d\u00e2n, c\u0169ng l\u00e0 theo ngh\u0129a l\u00fd n\u00ean ph\u1ea3i th\u1ebf. Kh\u00f4ng ng\u1edd m\u1ea7m \u00e1c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, l\u1ea1i ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 minh ch\u1ee7, \u0111\u1eb7t th\u00e0nh l\u1eddi b\u1ed9i ngh\u1ecbch, xui gi\u1ee5c m\u00ea ho\u1eb7c th\u1ed5 d\u00e2n. K\u00eca, m\u1ed9t h\u1ecd kh\u00f4ng n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, l\u1ebd \u1ea5y \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ec7t, ch\u00fang ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, b\u00e8n c\u1ed1 cam t\u00e2m l\u00e0m ph\u1ea3n ; b\u1ecdn b\u1ea5t m\u00e3n \u1ea5y l\u1ea1i ph\u1ee5 th\u00eam l\u00e0m gian, theo vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ea5y, kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u1ef1 gi\u1ebft th\u00e2n m\u00ecnh l\u1ea1i mu\u1ed1n gieo v\u1ea1 cho c\u1ea3 h\u1ecd n\u1eefa, tuy ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ebft, kh\u00f4ng th\u00e8m b\u1eaft t\u1ed9i l\u00e2y, nh\u01b0ng vi\u1ec7c thu\u1ed9c \u00e1n tr\u1ecdng quan h\u1ec7, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n, t\u1ea5t ph\u1ea3i khu x\u1eed kh\u00e9o, khi\u1ebfn cho y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, kh\u1ecfi m\u1eafc v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p m\u1edbi l\u00e0 b\u1ee5ng ngh\u0129 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u1eady sai 6 b\u1ed9 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t b\u00e0n cho x\u00e1c \u0111\u00e1ng, n\u00ean x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o, ho\u1eb7c l\u1ef1a ch\u1ed7 cho d\u1eddi \u0111i, cho d\u00f2ng d\u00f5i m\u1ed9t nh\u00e0 h\u1ecd L\u00ea \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 h\u1ebft l\u00f2ng nh\u00e2n ngh\u0129a, b\u00e0n cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean : cho l\u00e0 \u0111\u1eddi x\u01b0a nh\u00e0 Chu x\u1eed v\u1edbi nh\u00e0 \u00c2n, c\u0169ng l\u1ea5y d\u1ef1ng nh\u00e0 Th\u00e0nh Chu, d\u1eddi d\u00e2n ngoan ngu l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1t y\u1ebfu. Cho n\u00ean sau khi lo\u1ea1n l\u1edbn, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ee5c kh\u00e1c l\u1eabn v\u00e0o ; m\u00e0 con ch\u00e1u nh\u00e0 \u00c2n, th\u1ea7n ph\u1ee5c nh\u00e0 Chu, l\u00e0 v\u00ec c\u00e1ch khu x\u1eed c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00fd. V\u1ea3 l\u1ea1i v\u1eadn h\u1ed9i h\u1ecd L\u00ea \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ecbch s\u1ed1 \u0111\u00e3 h\u1ebft, qu\u00e2n m\u1ed9t l\u1eef c\u1ee7a nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1eeba, qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, c\u1ee9u gi\u00fap kh\u00f4ng n\u1ed5i, \u0111\u00f3 l\u00e0 hi\u1ec7u nghi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1ed9t h\u1ecd kh\u00f4ng n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u00e0n b\u1eady, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc th\u00ec Duy Ho\u00e1n, sau r\u1ed3i Duy L\u01b0\u01a1ng, Duy Hi\u1ec3n \u0111\u1ec1u v\u00ec m\u01b0u ph\u1ea3n ph\u1ea3i gi\u1ebft, ch\u1eafc r\u1eb1ng b\u1ecdn h\u00e8n m\u1ecdn \u1ea5y, t\u1ef1 ch\u00fang b\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m lo cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, duy l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0m lo\u1ea1n, ph\u1ea3i gi\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd, \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00f2n \u0111\u00f3, tuy l\u00f2ng vua c\u00f3 kh\u00f4ng n\u1ee1, nh\u01b0ng c\u00f4ng lu\u1eadn quy\u1ebft c\u0169ng kh\u00f3 dung, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng c\u1ea7u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 khoan tha, th\u00ec s\u1edf d\u0129 x\u1eed tr\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 m\u01b0u t\u00ednh cho con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Nay xin cho t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd L\u00ea ng\u1ee5 \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0, gi\u00e0 tr\u1ebb, b\u1eaft giao b\u1ed9 H\u1ed9 t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u1ec3 b\u1ed9 x\u00e9t t\u00f9y theo nhi\u1ec1u \u00edt ph\u00e1t \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf T\u1ea3 k\u1ef3, li\u1ec7u ch\u1ed7 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho \u1edf, c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed1n \u0111i th\u00ec b\u00e1o quan b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u0169ng b\u00e1o \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15, bi\u00ean th\u00eam v\u00e0o s\u1ed5, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 s\u1ed1 th\u00eam hay gi\u1ea3m \u1ea5y, 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh, c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 v\u00e0 th\u00e1ng 12, l\u00e0m s\u1ed5 b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1ea1i, n\u1ebfu t\u1ed5ng l\u00fd tra x\u00e9t kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb d\u1ecda n\u1ea1t s\u00e1ch nhi\u1ec5u s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n, th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n g\u0169i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a n\u01a1i g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, c\u00f9ng gi\u00fap nhau \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng. Sau n\u00e0y d\u1ea1y b\u1ea3o th\u1ea5m\u00a0 th\u00eda, t\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua nghe theo, ra d\u1ee5 cho \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111i, c\u00f3 ai mu\u1ed1n theo \u0111i c\u0169ng cho, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 : T\u1eeb nay ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u1ec9nh giao ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn, li\u1ec7u ph\u00e1t \u0111i hai ba t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, m\u1ed7i huy\u1ec7n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 15 ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi d\u1eddi \u0111\u1ebfn, c\u1ea5p cho trai tr\u00e1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, gi\u00e0 tr\u1ebb v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda. \u0110\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u00e2n ph\u1ed1i, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o d\u00e2n l\u00e0ng ; trai tr\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 m\u1eabu ho\u1eb7c 5 s\u00e0o ru\u1ed9ng quan hay ru\u1ed9ng tr\u1ea1i, binh l\u00ednh sai d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111\u1ee7, h\u1ea1n 5 n\u0103m c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng. C\u00f2n \u0111\u1ec1n vua L\u00ea, ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n v\u00e0 phu cai m\u1ed9, v\u1eabn theo Ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00f4ng nom.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh b\u1ecb b\u1ec7nh, xin ph\u00e9p ngh\u1ec9. Vua sai Tham tri l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, Bi\u1ec7n l\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n \u1edf b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, ki\u00eam qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ebft l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Huy\u00ean l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0110\u1ed7 T\u00fac Tr\u01b0ng l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh, L\u00ea Hi\u1ebfu H\u1eefu l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Nguy\u00ean Duy l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u1ea1m Phi l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i ; L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng, Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay qu\u00e2n C\u1ea5m binh, Qu\u1ea3ng v\u1eabn l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0129nh Long, T\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh ; \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp, Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, Th\u1eadp v\u1eabn sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Thanh Hoa, T\u1ef1 sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh ; Nguy\u1ec5n Ngh\u0129a Th\u1ecbnh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam ; \u0110\u1ed7 \u0110\u1ee9c T\u1ea5n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 th\u1ee7y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; L\u00ea V\u0103n Di\u1ec7p l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 th\u1ee7y Ph\u00fa Y\u00ean ; T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0110\u1ed7 V\u0103n \u0110\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; L\u00ea V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 t\u1ea3 th\u1ee7y Gia \u0110\u1ecbnh, Chu Vi\u1ebft M\u01b0u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; V\u0169 V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 t\u1ea3 th\u1ee7y Bi\u00ean H\u00f2a ; Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m U\u00fd v\u1ec7 t\u1ea3 th\u1ee7y V\u0129nh Long ; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2y l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 h\u1eefu th\u1ee7y V\u0129nh Long, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec7p l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; V\u0169 V\u0103n L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 t\u1ea3 th\u1ee7y \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 th\u1ee7y H\u00e0 Ti\u00ean ; T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ; T\u00f4n Th\u1ea5t Cung l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u00e1i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay qu\u00e2n C\u1ea5m binh, v\u1eabn l\u0129nh Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 t\u1ea3 th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Phan \u0110\u00ecnh Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 ti\u1ec1n nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m ; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1eafc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 h\u1eefu ; L\u00ea Ph\u1ee5 Khu\u00ea l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 h\u1eefu dinh Ti\u1ec1n phong ; L\u00ea Vi\u1ebft Chuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 t\u1ea3 dinh Long v\u00f5 ; Tr\u1ea7n Ng\u1eabu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 h\u1eefu ; L\u00ea Kim Tr\u1ee3 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 h\u1eefu dinh H\u1ed5 uy ; L\u00ea T\u1ea5t \u1ee9ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t ; Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Phi k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb Trung qu\u00e2n ; V\u0169 V\u0103n T\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t, Ti\u1ec1n qu\u00e2n ; Man V\u0103n N\u1ed9i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 nh\u1ecb ; Nguy\u1ec5n L\u1ee3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; \u0110inh V\u0103n An l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1eefu qu\u00e2n ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 nh\u1ecb ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc C\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1eadu qu\u00e2n ; Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 nh\u1ecb ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay tam Trung dinh Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 ng\u0169 ; Tr\u1ea7n V\u0103n Thi\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; \u0110\u1ed3ng V\u0103n C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 nh\u1ecb T\u1ea3 dinh ; Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 tam ; Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 t\u1ee9 ; Phan V\u0103n C\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; Phan V\u0103n M\u1eabn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 nh\u1ea5t H\u1eefu dinh ; Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 nh\u1ecb, Phan C\u00f4ng Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 t\u1ee9 ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Li\u1ec7u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh v\u00f5 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; L\u00ea V\u0103n H\u1ea1t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 ; Phan V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 dinh Ti\u1ec1n phong ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5 dinh H\u1ed5 uy ; T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Cung v\u00f5.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu c\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBinh d\u00f5ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n c\u00e1c ch\u00e2u Quan H\u00f3a, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m qu\u00e1 n\u1eeda, x\u00e9t ra kh\u00ed h\u1eadu \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u1ea5y, t\u1eeb th\u00e1ng 3 tr\u1edf \u0111i, lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay sau khi \u0111\u00e1nh b\u1eaft v\u00e0 kinh l\u00fd, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng \u0111em nhau tr\u1edf v\u1ec1 c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean t\u0129nh, binh d\u00f5ng \u1edf \u0111\u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, xin \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m 1 vi\u00ean b\u1ed1 \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh th\u00e2n \u0111em m\u1ed9t v\u1ec7 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c h\u1ea1t \u1ea5y, xem x\u00e9t m\u00e0 ph\u1ee7 d\u1ee5. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh ph\u00e2n ph\u00e1t c\u00e1c Hoa danh, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1ed5. V\u1ec1 s\u00e1ch Hoa danh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 c\u00f3 \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn l\u00e0 14 ng\u01b0\u1eddi, cho b\u1ed5 l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. V\u1ec1 binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 v\u00e0o \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn 3 l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 11 ng\u01b0\u1eddi, cho b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn 2 l\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng 32 ng\u01b0\u1eddi, cho b\u1ed5 l\u00e0m ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m V\u1ecdng l\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An l\u00e0 b\u1edd bi\u1ec3n quan y\u1ebfu \u1edf Kinh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c thuy\u1ec1n ra v\u00e0o, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf \u0111\u1ed3n bi\u1ec3n b\u00e1o l\u00ean, ch\u01b0a kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5. Chu\u1ea9n cho t\u1ef1 ph\u00eda m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh theo ven bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, li\u1ec7u l\u00e0m V\u1ecdng l\u00e2u, ch\u1ebf c\u1ea5p c\u1edd hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ea5u hi\u1ec7u truy\u1ec1n b\u00e1o c\u00f9ng nhau. Ch\u1ed7 l\u1ea7u \u1ea5y l\u1ef1a ph\u00e1i su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u \u1edf tr\u00ean l\u1ea7u \u0111\u1ec3 g\u00e1c tr\u00f4ng, n\u1ebfu th\u1ea5y l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda sau treo b\u00e1o c\u1edd hi\u1ec7u s\u1eafc g\u00ec, t\u1ee9c th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 theo \u0111\u00fang s\u1eafc treo l\u00ean \u0111\u1ec3 tin t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh, n\u00ean sai 2 b\u1ed9 Binh, C\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 k\u00ea ra t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i n\u00f3i : ph\u00e9p c\u1edd b\u00e1o hi\u1ec7u \u1ea5y, x\u01b0a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta mu\u1ed1n l\u00e0m m\u00e0 ch\u01b0a qu\u1ea3 quy\u1ebft. Cho n\u00ean tr\u1eabm noi theo ch\u00ed ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e0m ra, tuy tr\u1ea1m th\u1ee7y truy\u1ec1n b\u00e1o b\u1eb1ng ng\u1ef1a, c\u0169ng kh\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho theo nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, \u1edf c\u1eeda l\u1ea7u ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, ph\u00eda m\u1eb7t t\u1ea3 Kinh th\u00e0nh, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y l\u00e0m m\u1ed9t s\u1edf V\u1ecdng l\u00e2u, c\u00e1c n\u01a1i : \u0110\u00f4ng Tr\u00ec, An Qu\u00e1n, Ph\u1ea3 Tr\u00ec, Th\u1ea1ch C\u0103n, Ph\u00f9 An, D\u01b0\u01a1ng N\u1ed7, Thu\u1eadn An, Tr\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, C\u00e1p Ch\u00e2u (\u0111\u1ec1u t\u00ean \u0111\u1ea5t) v\u00e0 ch\u1ed7 g\u1ea7n ph\u00eda t\u1ea3 th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, t\u1ea5t c\u1ea3 10 s\u1edf (d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n\u00a0 2.740 tr\u01b0\u1ee3ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 g\u1ecdi l\u00e0 K\u1ef3 l\u00e2u th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u1ee9 10, \u0111\u1eb7t bi\u1ec1n binh g\u00e1c tr\u00f4ng, c\u1ea5p cho c\u1edd hi\u1ec7u v\u00e0 b\u00e0i hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>(L\u1ea7u c\u1eeda ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, th\u1ecb v\u1ec7 1 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9 v\u1ec7, c\u1ea3nh t\u1ea5t, c\u1edd, tr\u1ed1ng \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi ; K\u1ef3 l\u00e2u th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u1ee9 9 \u0111\u1ec1u su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 1 ng\u01b0\u1eddi, ngo\u1ea1i \u1ee7y 1 ng\u01b0\u1eddi , th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n l\u00ednh 10 ng\u01b0\u1eddi ; K\u1ef3 l\u00e2u th\u1ee9 10, hai b\u1ed9 Binh, C\u00f4ng v\u00e0 ty b\u01b0u ch\u00ednh, t\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9 v\u1ec7, c\u1ea3nh t\u1ea5t, kim sang \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, m\u1ed7i s\u1edf c\u1edd hi\u1ec7u 30 b\u1ee9c, b\u00e0i hi\u1ec7u 30 chi\u1ebfc, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc b\u00e0i \u1ea5y, ph\u00eda tr\u00ean vi\u1ebft hi\u1ec7u c\u1edd, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi vi\u1ebft m\u00e0u s\u1eafc c\u1edd, m\u1eb7t sau vi\u1ebft b\u00e0i \u1edf k\u1ef3 l\u00e2u th\u1ee9 m\u1ea5y), \u0111\u1ec3 ghi nh\u1eadn d\u1ea5u chuy\u1ec3n b\u00e1o, c\u00f3 ch\u1eadm tr\u1ec5 sai l\u1ea7m th\u00ec t\u00f9y vi\u1ec7c nh\u1eb9 n\u1eb7ng x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>(\u0110\u1ebfn khi \u1ea5y b\u1eaft \u0111\u1ea7u treo c\u1edd hi\u1ec7u, nh\u01b0 thuy\u1ec1n Kinh ph\u00e1t \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, l\u00fac ra c\u1eeda bi\u1ec3n, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u gi\u00e1p nh\u1ea5t ; ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, ho\u1eb7c \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u gi\u00e1p nh\u1ecb ; ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng gi\u1ea3i v\u1eadn h\u00f3a h\u1ea1ng, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u gi\u00e1p tam. L\u00fac v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u1ec1u gia th\u00eam d\u1ea3i \u0111\u1ecf \u1edf tr\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. Thuy\u1ec1n \u1edf Nam Tr\u1ef1c gi\u1ea3i h\u00f3a h\u1ea1ng \u0111\u1ebfn Kinh, l\u00fac v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t nh\u1ea5t ; B\u1eafc Tr\u1ef1c d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t nh\u1ecb ; T\u1ea3 K\u1ef3 d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t tam ;\u00a0 \u1edf qu\u00e3ng gi\u1eefa l\u1ee5c t\u1ee5c v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t t\u1ee9 ; H\u1eefu K\u1ef3 d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t ng\u0169 ; Nam K\u1ef3 d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t l\u1ee5c ; B\u1eafc K\u1ef3 d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t th\u1ea5t ; thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf Nam, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t b\u00e1t ; thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf B\u1eafc d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t c\u1eedu ; c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c thanh th\u1ecfa \u0111\u1ec1u th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. Thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, b\u1ecf neo ngo\u00e0i bi\u1ec3n, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u b\u00ednh nh\u1ea5t ; thuy\u1ec1n gi\u1ea3i v\u1eadn h\u00f3a h\u1ea1ng \u1edf Nam Tr\u1ef1c, T\u1ea3 K\u1ef3, Nam K\u1ef3, Nam T\u00e0o, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u b\u00ednh nh\u1ecb ; thuy\u1ec1n gi\u1ea3i v\u1eadn h\u00f3a h\u1ea1ng \u1edf B\u1eafc Tr\u1ef1c, H\u1eefu K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, B\u1eafc T\u00e0o, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u b\u00ednh tam ; thuy\u1ec1n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c v\u00e0 tu\u1ea7n bi\u1ec3n tr\u1edf v\u1ec1, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u b\u00ednh t\u1ee9 ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ti\u1ec7n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, theo gi\u00f3 ch\u1ea1y \u0111i th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Thanh, b\u1ecf neo \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u0111inh nh\u1ea5t ; thuy\u1ec1n bu\u00f4n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u0111inh nh\u1ecb ; thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, b\u1ecf neo \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u0111inh tam ; thuy\u1ec1n bu\u00f4n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u0111inh t\u1ee9 ; thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i b\u1ecb n\u1ea1n gi\u00f3, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u0111inh ng\u0169 ; ch\u1ea1y \u0111i \u0111\u1ec1u th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. C\u1eeda bi\u1ec3n, s\u00f3ng gi\u00f3 n\u1ed5i d\u1eef, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu nh\u1ea5t ; l\u1ea1i y\u00ean t\u0129nh, th\u00ec th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. Thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1eafc c\u1ea1n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu nh\u1ecb, n\u1ebfu ra \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi ch\u1ed7 c\u1ea1n th\u00ec th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. N\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n l\u00ean mau kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu tam ; th\u1ea5y thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ki\u1ec3u n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111i l\u1ea1i ngo\u00e0i bi\u1ec3n, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu t\u1ee9 ; thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ki\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu ng\u0169 ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 ch\u1ea1y \u0111i, \u0111\u1ec1u th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. Thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 l\u1ee1 vi\u1ec7c, d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu l\u1ee5c ; n\u1ebfu c\u1ee9u kh\u1ecfi th\u00ec th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. Tr\u00f4ng th\u1ea5y thuy\u1ec1n qu\u00e2n nhi\u1ec1u, gi\u00e1n ho\u1eb7c phe ph\u1ea9y c\u1edd, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, b\u1eafn s\u00fang th\u00ec d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu th\u1ea5t, th\u1ea5y thuy\u1ec1n qu\u00e2n d\u1ecb d\u1ea1ng s\u1ed1 nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thuy\u1ec1n quan, thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i, thuy\u1ec1n bu\u00f4n th\u00ec d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu b\u00e1t, ch\u1ea1y \u0111i th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. Tr\u00f4ng xa th\u1ea5y nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, ch\u01b0a th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ea1ng n\u00e0o, ch\u1ec9 nh\u1eadn l\u00e0 gi\u1ed1ng thuy\u1ec1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, th\u00ec d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu. Ph\u00e0m c\u00e1c c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5y, n\u1ebfu khi th\u00f4ng b\u00e1o, ng\u00e0y \u0111\u00e3 v\u1ec1 chi\u1ec1u v\u00e0 ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y s\u1eafc tr\u1eddi m\u00e2y m\u01b0a m\u00f9 m\u1ecbt, l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda tr\u00ean c\u00f9ng l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi xem nh\u1eadn kh\u00f3 \u0111\u00edch th\u1ef1c, ho\u1eb7c \u0111\u00eam t\u1ed1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n k\u00e9o c\u1edd, th\u00ec c\u1ee9 vi\u1ec7c ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00e0 b\u00e0i hi\u1ec7u g\u00ec, t\u1ee9c th\u00ec \u0111em b\u00e0i \u1ea5y l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u00e1o ngay. Vi\u1ec7c n\u00e0o ph\u1ea3i d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5y, l\u1ea1i th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u kh\u00e1c, th\u00ec \u0111em b\u00e0i hi\u1ec7u \u1ea5y v\u00e0 b\u00e0i ph\u1ea3i gia th\u00eam c\u00f9ng \u0111\u1ec7 \u0111i c\u1ea3. N\u1ebfu thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1ed1c tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, ph\u1ea3i \u0111em b\u00e0i hi\u1ec7u gi\u00e1p nh\u1ea5t c\u00f9ng v\u1edbi b\u00e0i hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu c\u00f9ng \u0111\u1ec7 \u0111i.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7u c\u1edd m\u01b0\u1ee3n d\u00f9ng khi h\u1ecfi \u0111\u00e1p nh\u01b0 h\u1ecfi : Hi\u1ec7n nay \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, chi\u1ec1u gi\u00f3 thu\u1eadn hay ngh\u1ecbch, ho\u1eb7c gi\u00f3 ph\u1ee5 t\u1ee9c th\u00ec m\u01b0\u1ee3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu, treo l\u00ean \u1edf l\u1ea7u c\u1eeda ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9 t\u1ef1 treo l\u00ean, \u0111\u1ebfn l\u1ea7u c\u1edd th\u1ee9 10, ph\u1ea3i x\u00e9t c\u1eeda bi\u1ec3n hi\u1ec7n nay, gi\u00f3 thu\u1eadn th\u00ec d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t nh\u1ecb \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, n\u1ebfu gi\u00f3 ngh\u1ecbch th\u00ec m\u01b0\u1ee3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu nh\u1ea5t, gi\u00f3 ph\u1ee5 th\u00ec m\u01b0\u1ee3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u1ea5t t\u1ee9 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, c\u00e1c l\u1ea7u c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo th\u1ebf \u0111\u1ec7 b\u00e1o, g\u1eb7p khi tr\u1eddi m\u00f9 m\u1ecbt, ho\u1eb7c chi\u1ec1u h\u00f4m ban \u0111\u00eam, c\u0169ng chi\u1ec3u d\u00f9ng c\u00e1c hi\u1ec7u b\u00e0i \u1ea5y. Th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng ch\u1ea1p, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 b\u1eafc l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 t\u00e2y nam, gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y, gi\u00f3 ch\u00ednh nam l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam, gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc l\u00e0 ph\u1ee5. Th\u00e1ng 2 gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y, gi\u00f3 t\u00e2y nam, gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 b\u1eafc, gi\u00f3 nam l\u00e0 ph\u1ee5. Th\u00e1ng 3 v\u00e0 th\u00e1ng 4, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam, gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 ch\u00ednh nam l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc, gi\u00f3 ch\u00ednh b\u1eafc, gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, gi\u00f3 t\u00e2y nam l\u00e0 ph\u1ee5. Th\u00e1ng 5, gi\u00f3 ch\u00ednh nam, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam, gi\u00f3 t\u00e2y nam l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 ch\u00ednh b\u1eafc, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y l\u00e0 ph\u1ee5. Th\u00e1ng 6 v\u00e0 th\u00e1ng 7, gi\u00f3 t\u00e2y nam, gi\u00f3 ch\u00ednh nam, gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, gi\u00f3 ch\u00ednh b\u1eafc, gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam, gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc l\u00e0 ph\u1ee5. Th\u00e1ng 8, gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y, gi\u00f3 t\u00e2y nam, gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 ch\u00ednh nam, gi\u00f3 ch\u00ednh b\u1eafc l\u00e0 ph\u1ee5. Th\u00e1ng 9 v\u00e0 th\u00e1ng 10, gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc, gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y, gi\u00f3 ch\u00ednh b\u1eafc l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam, gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 ch\u00ednh nam l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 t\u00e2y nam, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc l\u00e0 ph\u1ee5. Th\u00e1ng 11, gi\u00f3 ch\u00ednh b\u1eafc, gi\u00f3 t\u00e2y b\u1eafc, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc l\u00e0 thu\u1eadn ; gi\u00f3 ch\u00ednh nam, gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam l\u00e0 ngh\u1ecbch ; gi\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 ch\u00ednh t\u00e2y l\u00e0 ph\u1ee5. Gi\u00e1n ho\u1eb7c truy\u1ec1n h\u1ecfi s\u00f3ng gi\u00f3 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n y\u00ean hay \u0111\u1ed9ng, th\u00ec m\u01b0\u1ee3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u \u0111inh t\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft treo \u1edf l\u1ea7u c\u1eeda ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, c\u00e1c l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi, theo th\u1ee9 t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn l\u1ea7u th\u1ee9 10, x\u00e9t xem hi\u1ec7n nay s\u00f3ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n y\u00ean l\u1eb7ng th\u00ec c\u0169ng d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu nh\u1ea5t, l\u1ea1i th\u00eam c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu c\u1eedu \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi ; n\u1ebfu s\u00f3ng gi\u00f3 cu\u1ed3n cu\u1ed9n th\u00ec v\u1eabn m\u01b0\u1ee3n d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u m\u1eadu nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, ho\u1eb7c ng\u00e0y tr\u1eddi m\u00f9 m\u1ecbt hay ban \u0111\u00eam c\u0169ng \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u1ec7 d\u00f9ng b\u00e0i \u0111\u1ec7 b\u00e1o.<\/p>\n<p>L\u1ea7u c\u1edd \u1edf kho\u1ea3ng gi\u1eefa, nh\u01b0 th\u1ea5y l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda tr\u00ean c\u00f3 hi\u1ec7u c\u1edd truy\u1ec1n h\u1ecfi, l\u1ea1i th\u1ea5y l\u1ea7u \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u00f3 hi\u1ec7u c\u1edd khai b\u00e1o, c\u00f9ng treo l\u00ean, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ee9 theo hi\u1ec7u c\u1edd \u1edf l\u1ea7u ph\u00eda d\u01b0\u1edbi, l\u1eadp t\u1ee9c treo b\u00e1o ; \u0111\u1ee3i l\u1ea7u ph\u00eda tr\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn treo l\u00ean xong th\u00ec b\u1ecf ngay. L\u1ea1i \u0111em hi\u1ec7u c\u1edd l\u1ea7u ph\u00eda tr\u00ean thuy\u1ec1n h\u1ecfi treo l\u00ean, \u0111\u1ec3 cho l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi, theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 treo.<\/p>\n<p>L\u1ea7u c\u1edd th\u1ee9 10 : ti\u1ebfp th\u1ea5y hi\u1ec7u c\u1edd l\u1ea7u ph\u00eda tr\u00ean thuy\u1ec1n h\u1ecfi, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i th\u00f4ng b\u00e1o, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em hi\u1ec7u c\u1edd tr\u1ea3 l\u1eddi treo l\u00ean, \u0111\u1ee3i l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda tr\u00ean nh\u1eadn th\u1ea5y treo ti\u1ebfp xong, li\u1ec1n \u0111em c\u1edd hi\u1ec7u ph\u1ea3i th\u00f4ng b\u00e1o treo l\u00ean.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m khi th\u00f4ng b\u00e1o, l\u1ea7u \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi tr\u00f4ng th\u1ea5y l\u1ea7u ph\u00eda tr\u00ean, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c treo c\u1edd \u0111\u00fang m\u00e0u s\u1eafc th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu th\u1ea5y c\u1edd \u1edf l\u1ea7u ph\u00eda tr\u00ean treo ti\u1ebfp c\u00f3 sai l\u1ea7m, t\u1ee9c th\u00ec \u0111em b\u00e0i hi\u1ec7u \u0111i b\u00e1o ngay \u0111\u1ec3 cho treo l\u1ea1i ; n\u1ebfu c\u00e1c l\u1ea7u ph\u00eda tr\u00ean tr\u00f3t \u0111\u00e3 treo l\u1ea7m, c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo b\u00e0i \u1edf l\u1ea7u \u1ea5y \u0111\u1ec7 \u0111i, c\u00f2n t\u1eeb l\u1ea7u tr\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecfi, m\u00e0 l\u1ea7u \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u00f3 sai l\u1ea7m th\u00ec c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m c\u00e1c l\u1ea7u th\u00f4ng b\u00e1o, th\u01b0 l\u1ea1i ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ed5 nh\u1eadt k\u00fd bi\u00ean r\u00f5, ng\u00e0y n\u00e0o, gi\u1edd n\u00e0o, treo c\u1edd hi\u1ec7u g\u00ec, cu\u1ed1i th\u00e1ng h\u1ed9i n\u1ed9p \u1edf b\u1ed9.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u1edf l\u1ea7u c\u1eeda ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, ph\u00e0m ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7u ph\u00eda d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng b\u00e1o, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t treo hi\u1ec7u c\u1edd l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em b\u00e0i hi\u1ec7u \u1ea5y chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn s\u1edf th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>Th\u00f4ng b\u00e1o b\u1eb1ng k\u1ef3 b\u00e0i, ch\u1ec9 d\u00f9ng t\u1eeb l\u1ea7u c\u1edd th\u1ee9 10 g\u1ed3m ph\u00eda t\u1ea3 th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu g\u1eb7p xe vua \u0111i tu\u1ea7n, ch\u1ee3t c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec \u0111\u1ed3n \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i ch\u1ec9 theo l\u1ec7 d\u00f9ng t\u1edd b\u1ea9m mang \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, do b\u1ed9 chuy\u1ec3n l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng c\u1edd, b\u00e0i.<\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n b\u00e8 ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, theo l\u1ec7 c\u00f3 treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7u c\u1edd th\u00f4ng b\u00e1o th\u00ec c\u1edd c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u b\u1ecf, duy b\u1eafn s\u00fang v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169).<\/p>\n<p>Ho\u00e3n t\u00f4 ru\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ec1n, th\u00f3c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu cho d\u00e2n b\u1ecb th\u1ee7y tai \u1edf 5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 6 huy\u1ec7n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. S\u1ed1 t\u00f4 thi\u1ebfu v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ea1 c\u1ee7a 6 huy\u1ec7n b\u1ecb th\u1ee7y tai thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai quan thanh tra nha M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed5ng l\u00fd ; Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 An l\u00e0m ph\u00f3. Nha m\u00f4n M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 b\u00e0n, \u0111em s\u1ed5 ch\u1ee9a c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi thu, khai ti\u00eau v\u00e0 th\u1ef1c c\u00f2n t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m \u1ea5y, tra x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng \u0111\u1ec3 r\u00f5 \u0111\u1ee7 thi\u1ebfu, h\u1ea1n 2 th\u00e1ng ph\u1ea3i xong. Vi\u00ean nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c sung ph\u00e1i v\u00e0 theo l\u00e0m vi\u1ec7c (thu\u1ed9c ty c\u00e1c nha, l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng 8 ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u1ec1u gia c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o, l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng th\u00eam thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2y :<\/p>\n<p>(N\u0103m tr\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng ; 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Th\u1ee5y Long, Linh Ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea5n B\u1eb1ng l\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t ; 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Thanh Loan, Kim \u01afng, V\u00e2n \u0110i\u00eau l\u00e0 h\u1ea1ng v\u1eeba ; 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n D\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u c\u00e1c ch\u1eef Thanh, B\u00ecnh, An, \u0110\u1ecbnh, T\u0129nh l\u1ea1i v\u1eeba n\u1eefa ; 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i hi\u1ec7u c\u00e1c ch\u1eef Thanh, B\u00ecnh, An, \u0110\u1ecbnh, T\u0129nh v\u00e0 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Tu\u1ea7n h\u1ea3i t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 21 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00f3ng th\u00eam 9 chi\u1ebfc, t\u00ednh su\u1ed1t c\u1ea3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc sau 30 chi\u1ebfc. V\u1ec1 \u0111\u00f3ng th\u00eam 3 chi\u1ebfc h\u1ea1ng l\u1edbn, v\u1eeba, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u00e1c hi\u1ec7u : T\u01b0\u1eddng H\u1ea1c, Th\u1ea7n Giao, Ti\u00ean Ly, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c chi\u1ebfc Thanh Loan, Kim \u01afng, V\u00e2n \u0110i\u00eau l\u00e0 6 chi\u1ebfc. C\u00f2n 6 chi\u1ebfc h\u1ea1ng nh\u1ecf, th\u00ec 5 chi\u1ebfc v\u1eabn d\u00f9ng H\u1ea3i hi\u1ec7u c\u00f9ng v\u1edbi 9 chi\u1ebfc hi\u1ec7u c\u0169 chia l\u00e0m nh\u1ea5t nh\u1ecb (nh\u01b0 lo\u1ea1i Thanh H\u1ea3i nh\u1ea5t, Thanh H\u1ea3i nh\u1ecb, B\u00ecnh H\u1ea3i\u00a0 nh\u1ea5t, B\u00ecnh H\u1ea3i nh\u1ecb) \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, 1 chi\u1ebfc g\u1ecdi l\u00e0 Tu\u1ea7n h\u1ea3i s\u1ed1 6.<\/p>\n<p>S\u1eeda sang 2 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh v\u00e0 V\u00f5 Hi\u1ec3n, th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 : (Tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho Nha th\u1ef1 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, ch\u1ec9 c\u00f3 3 gian, 2 \u0111\u1ea7u x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 gian 2 ch\u00e1i v\u00e0 th\u00eam m\u1ed9t nh\u00e0 b\u1ebfp).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Phan (ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 H\u1eadu qu\u00e2n) \u0111em gi\u1ebft. Vua th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 Gi\u1ea3ng \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u00e3 h\u01a1n 3 n\u0103m m\u00e0 h\u1ea1t \u1ea5y ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n cho n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1. Sai D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng ; \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean c\u00f9ng b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng t\u1ec9nh An \u2013 H\u00e0.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c gia h\u00e0m Tham tri l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea5t ch\u1ee9c, vua sai H\u00e0 Quy\u1ec1n, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua ngh\u0129 ch\u1ee9c Gi\u00e1m l\u00e2m \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c m\u00e0 thanh tra ch\u1ec9 l\u00e0m cho xong vi\u1ec7c, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u00e1i b\u1ecdn T\u00fa \u0111i tra x\u00e9t, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t k\u1ef9 (nh\u01b0 nh\u1eadn l\u00e0m c\u00e1c ch\u1eadu gi\u1ea5y l\u00e0m ch\u1eadu s\u01a1n ; h\u1ecfi ch\u1ebf t\u1ea1o th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c) sai \u0111\u00f3ng g\u00f4ng giam c\u1ea5m r\u1ed3i l\u1ea1i tha.<\/p>\n<p>B\u00e8n sai H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng ; T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i ; V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang Ph\u1ee7 do\u00e3n ; Nguy\u1ec5n V\u0103n, th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd Thi\u1ebfu khanh mang theo khoa \u0111\u1ea1o, \u0111em s\u1ed5 s\u00e1ch h\u00f3a h\u1ea1ng trong kho \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng, trong s\u1ed5 c\u00f3 t\u1edd c\u1ee7a C\u00e1c th\u1ea7n t\u00e2u xin b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1 s\u1ed1 v\u1ea3i T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng h\u1ea1ng 6, Phi\u00ean n\u00f3i : \u201cV\u1ea3i \u1ea5y l\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng mua, c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft nhi\u1ec1u, m\u00e0 xin \u0111em b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1, t\u1ea5t c\u00f3 quan ng\u1ea1i\u201d. Ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1t l\u00ean n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u1ea5y can g\u00ec \u0111\u1ebfn ch\u1ee7 th\u1ee7, m\u00e0 l\u1ea1i tr\u00e1ch m\u00f3c kh\u1eaft khe nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ed1ng ch\u1ebft, h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc, do t\u1ef1 \u01a1n vua, sau n\u00e0y ch\u1eb3ng qua mang l\u00f2ng hi\u1ec1m b\u00e1o l\u1ea1i nhau m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Phi\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u01b0\u01a1ng l\u00e0 quan nh\u1ecf, d\u00e1m b\u1eeba b\u00e3i nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1ea5t k\u00ednh c\u00f2n g\u00ec h\u01a1n, sai c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9, x\u00e9t h\u1ecfi ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t v\u1ec1 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i g\u00ec\u201d. Ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 n\u00f3i : L\u00fac tai v\u1ea1 \u0111\u1ebfn, tinh th\u1ea7n t\u1ed1i t\u0103m, ph\u1ee5c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f3c, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean, Ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u00ec m\u1eafng ch\u1ebf s\u1ee9 ((1) Ch\u1ebf s\u1ee9 : ng\u01b0\u1eddi vua sai \u0111i.1), ph\u1ea3i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3 gia th\u00eam b\u1eadc ; T\u00fa c\u00f9ng ph\u00e1i \u0111i v\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t, l\u1ea7m l\u1ee1, chi\u1ec3u l\u1ec7 n\u1ecbch ch\u1ee9c ((2) N\u1ecbch ch\u1ee9c : l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5.2) x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 Ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc, v\u1eabn bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u00e0m V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; T\u00fa c\u0169ng gi\u00e1ng l\u00e0m Lang trung ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, ghi gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; thanh tra k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb, Nguy\u1ec5n Song Thanh, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; b\u1ecdn Phi\u00ean t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u1ef1 t\u00ecnh t\u1ec7 c\u1ee7a vi\u00ean ch\u1ee7 th\u1ee7, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; khoa \u0111\u1ea1o \u0111i theo xem x\u00e9t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; Gi\u00e1m l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u1ea1c Thi\u1ec7n, T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1ea1ch v\u00e0 \u0110\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh S\u0129 \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n voi tr\u1eadn \u1edf gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, th\u00e0nh ngo\u00e0i ph\u00eda nam. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 l\u00e0 V\u0129nh B\u1ea3o ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc \u1ea5y theo t\u1ee5c, c\u00f9ng nhau l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng c\u1eadu t\u00ean l\u00e0 Li\u1ec7t n\u1ed1i l\u00e0m Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng, b\u00e1o \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u1edf n\u01a1i c\u00f5i xa h\u1ebbo l\u00e1nh, quen th\u00f3i qu\u00ea m\u00f9a, kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi l\u1ec5 giao t\u1ebf ; Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng t\u00f4n l\u1eadp l\u00ean, c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e0 T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi Man, tuy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, li\u1ec7t v\u00e0o Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, nh\u1edd c\u1eady \u01a1n hu\u1ec7 hi\u1ec3n h\u00e1ch ; nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c theo ph\u00e9p chia \u0111\u1ea5t phong cho, th\u00ec 2 l\u1ec5 d\u1ee5 t\u1ebf v\u00e0 tuy\u00ean phong, kh\u00f4ng ph\u1ea3i sai s\u1ee9 \u0111i l\u00e0m g\u00ec. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y n\u0103m nay ch\u00ednh \u0111\u1ebfn l\u1ec7 c\u1ed1ng, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho th\u00e1ng 10 ti\u1ebfn Kinh, t\u1ea1m \u0111\u1ee3i khi s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i gi\u00e1ng Ch\u1ec9 cho thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb nay ph\u00e0m s\u1ed1 th\u00f3c thu ho\u1ea1ch \u1edf t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xin cho l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 chi vi\u1ec7c l\u1ec5 v\u00e0 n\u0103m sau gieo m\u1ea1 \u0111\u1ec3 c\u1ea5y. C\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i n\u1ed9p v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 cung v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1ed5i x\u00f4i c\u00e1c k\u1ef3 t\u1ebf t\u1ef1, t\u1ec9nh n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f4ng th\u00f4ng, th\u00ec cho v\u1eabn tr\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n d\u00e2ng danh s\u00e1ch x\u00e9t \u00e1n m\u00f9a thu. Vua ngh\u0129 l\u00e0 n\u0103m nay k\u00ednh g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi ho\u00e3n t\u1ed9i ch\u1ebft h\u01a1n 340 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3m t\u1ed9i ph\u00e1t v\u00e3ng h\u01a1n 180 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 t\u1ee9 l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 8, b\u1ed9 Binh theo d\u1ee5 l\u1ef1a b\u00e0n ph\u00e9p thi v\u00f5 c\u1eed. Xin l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m D\u1ea7n, T\u1ef5, Th\u00e2n, H\u1ee3i m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng ; c\u00e1c n\u0103m T\u00fd, M\u00e3o, Ng\u1ecd, D\u1eadu m\u1edf khoa thi H\u1ed9i. Ph\u00e0m khoa thi H\u01b0\u01a1ng, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t thi mang n\u1eb7ng ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb thi c\u00e1c t\u00e0i c\u00f4n, quy\u1ec1n, \u0111ao, b\u00e0i ; k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam thi b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, ng\u01b0\u1eddi 3 k\u1ef3 \u0111\u1ec1u tr\u00fang c\u1ea3, g\u1ecdi l\u00e0 C\u1eed nh\u00e2n v\u00f5, ng\u01b0\u1eddi 3 k\u1ef3 d\u1ef1 tr\u00fang l\u00e0 T\u00fa t\u00e0i v\u00f5. Ph\u00e9p thi khoa H\u1ed9i \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 thi H\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi 3 k\u1ef3 \u0111\u1ec1u tr\u00fang, l\u00e0 tr\u00fang c\u00e1ch thi H\u1ed9i, trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng c\u1ea3 v\u0103n t\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ec1u v\u00e0o thi \u0111i\u1ec7n, c\u00f2n ch\u1ec9 bi\u1ebft ngh\u1ec1 v\u00f5, cho t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi, \u0111\u1ee3i khi v\u00e0o \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i xong, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o quy\u1ec3n v\u0103n c\u00f3 ph\u00e2n s\u1ed1 l\u00e0 V\u00f5 ti\u1ebfn s\u0129, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ph\u00e2n s\u1ed1 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang thi H\u1ed9i m\u00e0 mi\u1ec5n thi \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 V\u00f5 ph\u00f3 b\u1ea3ng. Duy c\u00e1c t\u1ec9nh Kinh tr\u1ef1c tr\u1edf v\u00e0o Nam, t\u1eeb khi c\u00f3 ngh\u1ecb \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ecdc v\u00f5 \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00e1o \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o ngh\u1ec1 v\u00f5 h\u00e3y c\u00f2n \u00edt \u1ecfi, c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecdc t\u1eadp ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e0n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m. L\u1ea1i xin t\u1eeb nay c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n hi\u1ec7u t\u1eeb \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn binh \u0111inh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 nhanh nh\u1eb9n, mu\u1ed1n do thi v\u00f5 xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ec cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khi vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u00e0n r\u1ed7i, chi\u1ec3u theo c\u00e1c ngh\u1ec1 v\u00f5 trong ph\u00e9p thi, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng gia c\u00f4ng luy\u1ec7n t\u1eadp, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y th\u00e0nh t\u00e0i nhi\u1ec1u, \u1edf Kinh do ch\u1ee9c th\u1ed1ng qu\u1ea3n ; \u1edf ngo\u00e0i do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c b\u00e1o b\u1ed9, c\u0169ng chu\u1ea9n cho v\u00e0o thi. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Cho Phan Huy Th\u1ef1c, Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 ; Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh, l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn l\u0129nh Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ; Phan Thanh Gi\u1ea3n, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5, th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 ; L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c, Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5, th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng ; Ng\u00f4 Kim L\u00e2n, Lang trung b\u1ed9 Binh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Con trai Th\u1ef1c l\u00e0 Phan Huy V\u1ecbnh, c\u0169ng chu\u1ea9n cho tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 Binh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Thanh Hoa, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n m\u1eafc b\u1ec7nh ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, \u1edf ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, \u0111\u1ebfn nay b\u1ec7nh d\u1ea7n tr\u1ea7m tr\u1ecdng, tu\u1ed5i gi\u00e0 l\u1ea1i y\u1ebfu, chu\u1ea9n cho nguy\u00ean h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay dinh V\u0169 l\u00e2m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, \u0111\u1ed5i l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Long, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea Kinh T\u1ebf v\u1ec1 Kinh, r\u1ed3i \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng H\u00f3a (Nho tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Lang trung, quy\u1ec1n l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 th\u1ef1c th\u1ee5).<\/p>\n<p>Gia cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n T\u0103ng Minh tuy kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao chi\u1ebfn tr\u1eadn, nh\u01b0ng ra v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh h\u01a1n 30 n\u0103m, m\u1ed9t l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc. Cho n\u00ean tr\u1eabm \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 ch\u1ebft, cho L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, L\u00e3nh binh quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5, th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5, l\u1ea1i th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh, ki\u00eam tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n \u0111em gi\u1ebft. Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u0110\u1ed9, v\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y, vua th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 Ch\u1ec9 b\u1ed5 \u0111i sai ph\u00e1i \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean ; chu\u1ea9n cho t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c. Th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 Cao Vi\u1ebft Hi\u1ec7p b\u1ed5 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, c\u0169ng t\u1ef1 nguy\u1ec7n c\u1ea5p h\u1ea1n cho n\u00e3 b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ki\u00ean. Vua y cho.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : D\u00e2n Phi\u00ean \u1edf h\u1ea1t ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 Minh xua \u0111u\u1ed5i, theo sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u1edf s\u00fac T\u00e0 La, nay nghe ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111\u1ebfn V\u1ecdng C\u00e1c, b\u00e8n \u0111em gia quy\u1ebfn xin v\u1ec1 h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Xin x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 g\u1ea7n \u0111\u1ed3n, cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTh\u00f3i c\u0169 d\u00e2n Phi\u00ean hay d\u1eddi ch\u1ed7 \u1edf b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, nay ch\u00fang ch\u00e1n gh\u00e9t gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111em nhau tr\u1edf v\u1ec1, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng nh\u1eadn, nh\u01b0ng v\u00ec s\u1ed1 d\u00e2n nhi\u1ec1u, n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1eafp x\u1ebfp chia \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec3 ch\u00fang c\u00e0y c\u1ea5y, an c\u01b0, nu\u00f4i s\u1ed1ng, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf g\u1ea7n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, s\u1ed1 d\u00e2n l\u1eabn l\u1ed9n ; trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f3 gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p tr\u00e0 tr\u1ed9n, nom nh\u00f2m s\u1ef1 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh, n\u00ean m\u1eadt sai \u00e1n s\u00e1t, tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00e2m d\u00f2 x\u00e9t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u \u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c quang minh ch\u00ednh \u0111\u1ea1i, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eadn ch\u1ee9a k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, v\u1eddi g\u1ecdi k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u00fang t\u00ecm v\u1ec1 ch\u1ed1n c\u0169, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, ch\u00ednh l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00e0 th\u00f4i, duy n\u01a1i bi\u00ean th\u00f9y l\u00e0 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu, kh\u00f4ng n\u00ean canh ph\u00f2ng s\u01a1 kho\u00e1ng, ch\u00fang m\u1ea5t c\u1ea3 d\u00e2n, ho\u1eb7c c\u00f3 m\u01b0u ng\u1ea7m \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft v\u1ec1, c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n, cho ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>S\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 t\u00e2u n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1ed1 gi\u1ea3n binh c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 th\u1ef1c binh th\u1ef1c ng\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u0103m ngo\u00e1i gi\u1ea3n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 theo l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u c\u1ee7a kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, theo t\u1eebng qu\u00fd x\u00e9t v\u00e0 thi h\u00e0nh, tr\u1eabm ngh\u0129 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u k\u00e9n ch\u1ecdn d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, c\u00f9ng l\u00e0 l\u1ea5y uy h\u00ecnh m\u00e0 tr\u1ecb, sao b\u1eb1ng d\u00f9ng c\u00e1ch d\u1ea1y b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 ra d\u1ee5 cho ph\u1ea3i gia t\u00e2m ph\u1ee7 d\u1ee5, th\u1ebf m\u00e0 tr\u1ed1n thi\u1ebfu v\u1eabn nhi\u1ec1u, \u0111\u00e1ng n\u00ean chi\u1ec3u ngh\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 x\u1ee9 Nam K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh t\u0129nh l\u00e2u ng\u00e0y, m\u1ecdi n\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c binh ; th\u00ec vi\u1ec7c ch\u01b0a am hi\u1ec3u h\u00e0ng ng\u0169, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi noi theo th\u00f3i c\u0169, b\u1ed7ng \u0111\u1ee7 b\u1ed7ng tr\u1ed1n, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed7ng ch\u1ed1c b\u1ecf h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u s\u1ee9c r\u00f5 cho c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n l\u00ednh cho y\u00ean h\u00e0ng ng\u0169, c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec nghi\u00eam tr\u00e1ch ph\u1ee7, huy\u1ec7n b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, cu\u1ed1i n\u0103m c\u1ee9 th\u1ef1c khai danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed1n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, l\u1eadp t\u1ee9c theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang m\u1ed9 qu\u00e2n. C\u01a1 Tuy\u00ean Quang, nhi\u1ec1u l\u00ednh tr\u1ed1n m\u1ea5t, chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb, c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam l\u00ednh \u1edf trong Nam sung v\u00e0o (qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 66 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9 cho \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>\u0110inh Do\u00e3n Trung, \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh, tra x\u00e9t \u00e1n gi\u1eb7c th\u1ea3o l\u01b0\u1ee3c s\u01a1 su\u1ea5t, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra b\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c ; cho Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed5i \u0111i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh ; L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n, th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0111\u1ed5i \u0111i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Gia Nghi, \u00e1n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean, n\u00e1t r\u01b0\u1ee3u b\u1ecf vi\u1ec7c quan, b\u1ecb quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y h\u1eb7c t\u1ed9i, vua chu\u1ea9n cho ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay ; cho Mai H\u1eefu \u0110i\u1ec3n, C\u00f4ng khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh \u0111\u1ed5i \u0111i l\u0129nh \u00e1n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>Sai \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u00f3ng 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, l\u1ea5y th\u1ee3 \u1edf c\u1ee5c Ki\u00ean chu, chia \u0111i ch\u1ec9 b\u1ea3o.<\/p>\n<p>(\u1edf Kinh 5 chi\u1ebfc, Gia \u0110\u1ecbnh 7 chi\u1ebfc, V\u0129nh Long 6 chi\u1ebfc, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 4 chi\u1ebfc, Bi\u00ean H\u00f2a 3 chi\u1ebfc, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u 5 chi\u1ebfc, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 4 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Thanh Hoa \u0111\u1ec1u 3 chi\u1ebfc, Kh\u00e1nh H\u00f2a v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec1u 2 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m k\u00ednh g\u1eb7p ch\u00ednh ng\u00e0y gi\u1ed7, 2 th\u00e0nh c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n b\u00e8 ra v\u00e0o, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 treo c\u1edd l\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 hi\u1ec7u l\u1ec7nh l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7 (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y c\u00e1c k\u1ef3 \u0111\u00e0i \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n treo c\u1edd).<\/p>\n<p>B\u1ed1, \u00e1n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan t\u00e2u n\u00f3i : \u0110\u00e3 \u1ee7y T\u1ed5ng m\u1ee5c Tr\u1ecbnh V\u1ea1n, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c 1 c\u00e2y qu\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f3c l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, xin cho l\u1ea5y v\u1ec1 c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111em d\u00e2ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 th\u1ed5 s\u1ea3n ch\u00ednh cung l\u1ea1i nh\u1eadn l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 sung c\u1ed1ng hi\u1ebfn, th\u00ec gi\u00e3i t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o ? Ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em qu\u1ebf \u1ea5y cung n\u1ed9p thu\u1ebf kh\u00f3a, s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 s\u1eeda so\u1ea1n, c\u0169ng \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c m\u1edbi l\u0129nh ch\u1ee9c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u1ef1 bi\u1ec7n \u0111em d\u00e2ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u1ec1u \u00edt, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam chuy\u00ean vi\u00ean ki\u1ec3m x\u00e9t \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7a kho ch\u1ee9a c\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt ch\u1ebf t\u1ea1o b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c, do N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi N\u1ed9i v\u1ee5 xem x\u00e9t, thu hay chi c\u1ee7a c\u00f4ng, th\u00ec do 4 nha (2 b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng, \u0110\u00f4 s\u00e1t, N\u1ed9i v\u1ee5) m\u1eaft c\u00f9ng xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 x\u00e9t th\u1ef1c m\u00e0 ng\u0103n s\u1ef1 b\u1edbt x\u00e9n, l\u1eadp ph\u00e1p th\u1ef1c l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. L\u1ea1i ngh\u0129 th\u1ee3 may l\u0129nh h\u00e0ng \u0111\u1ec3 may, s\u1ed1 \u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u, trong \u0111\u00f3, thay \u0111\u1ed5i b\u1edbt x\u00e9n, gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m gian, nhi\u1ec1u l\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111\u00e3 v\u1ee1 l\u1edf, t\u1ee9c \u0111\u00e3 t\u00f9y vi\u1ec7c nghi\u00eam tr\u1ecb. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 gi\u00e1m l\u00e2m th\u1eddi th\u01b0\u1eddng gia c\u00f4ng ki\u1ec3m x\u00e9t, r\u0103n b\u1ea3o \u0111inh ninh, kh\u00f4ng nh\u1eefng 2, 3 l\u1ea7n. Duy s\u1ed1 chi bi\u1ec7n c\u00f3 nhi\u1ec1u, th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f3 x\u00e9t kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c, sao b\u1eb1ng \u0111\u1eb7t th\u00eam chuy\u00ean vi\u00ean ki\u1ec3m x\u00e9t, m\u1eaft tr\u00f4ng tai nghe \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, th\u00ec b\u1ecdn quan l\u1ea1i th\u1ee3 thuy\u1ec1n kh\u00f4ng t\u1ed1t \u1ea5y, d\u00f9 c\u00f3 l\u00f2ng ri\u00eang b\u1edbt x\u00e9n, c\u0169ng s\u1ebd ph\u1ea3i s\u1ee3 m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ed9. Nay chu\u1ea9n cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, 2 b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c vi\u00ean ; ph\u00e0m c\u00e1c s\u1edf\u00a0 th\u1ee3 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, ch\u1ec9 l\u0129nh h\u00f3a h\u1ea1ng trong kho, \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u1ec3 may m\u1eb7c, th\u00eau d\u1ec7t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t th\u1ef1c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ee9 d\u00e0i, ng\u1eafn, nhi\u1ec1u \u00edt, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i, c\u00e1c s\u1ed1 chi v\u00e0 s\u1ed1 c\u00f2n th\u1eeba, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, n\u1ebfu x\u00e9t c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec7 ph\u00f9 l\u1ea1m, gi\u1ea3 m\u1ea1o, b\u1edbt x\u00e9n, chu\u1ea9n cho h\u1eb7c t\u1ed9i, tr\u1eebng tr\u1ecb ngay.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai l\u00e0m 2 c\u00e1i tri\u1ec7n \u0111\u1ed3ng : (1 c\u00e1i kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201ct\u1ee9 nha ki\u1ec1m k\u00fd\u201d d\u00e0i 1 t\u1ea5c r\u1ed9ng 6 ph\u00e2n ; m\u1ed9t c\u00e1i kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201ch\u1ed9i ch\u00ed\u201d vu\u00f4ng \u0111\u1ec1u 4 ph\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng son), b\u1ed9 H\u1ed9 gi\u1eef l\u1ea5y, ph\u00e0m h\u1eb1ng ng\u00e0y h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ghi ch\u00e9p v\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e0o ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u \u0111\u1ec1u cho \u0111em d\u00f9ng, c\u00e1c h\u00e0ng h\u00f3a trong kho th\u1eeba ra, c\u0169ng chu\u1ea9n cho d\u00f9ng \u1ea5n h\u1ed9i ch\u00ed \u0111\u00f3ng \u1edf m\u1ea3nh cu\u1ed1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i v\u1ecb th\u1ee9 \u0111\u1ec1n tri\u1ec3n th\u00e2n. \u0110\u1ec1n th\u1edd nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc th\u1edd 9 \u00e1n, l\u1ea5y ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0m tr\u00ean, \u0111\u1ebfn nay chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n x\u00e9t c\u1ea3 h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n B\u1eafc tri\u1ec1u, l\u1ea5y \u00e1n ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0m tr\u00ean, chi\u1ebfu theo th\u1ebf th\u1ee9, d\u1eddi \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 th\u1edd :<\/p>\n<p>(\u00e1n ch\u00ednh gi\u1eefa, th\u1edd Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Th\u00e0nh c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng,<\/p>\n<p>\u00e1n t\u1ea3 nh\u1ea5t, th\u1edd T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ea1o,<\/p>\n<p>\u00e1n h\u1eefu nh\u1ea5t, th\u1edd H\u1ea3i \u0110\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ed3ng,<\/p>\n<p>\u00e1n t\u1ea3 nh\u1ecb, th\u1edd An Bi\u00ean qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n,<\/p>\n<p>\u00e1n h\u1eefu nh\u1ecb, th\u1edd Th\u00f4ng H\u00f3a qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00ean,<\/p>\n<p>\u00e1n t\u1ea3 tam, th\u1edd An T\u00e2y c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy,<\/p>\n<p>\u00e1n h\u1eefu tam, th\u1edd Thu\u1eadn An c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hy,<\/p>\n<p>\u00e1n t\u1ea3 t\u1ee9, th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb ho\u00e0ng t\u1eed tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ch\u1ebft s\u1edbm,<\/p>\n<p>\u00e1n h\u1eefu t\u1ee9, th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb ho\u00e0ng t\u1eed tr\u01b0\u1edbc ch\u1ebft s\u1edbm, cha c\u1ee7a An T\u00e2y c\u00f4ng l\u00e0 \u00fd c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea3o, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc th\u1edd th\u1ea7n b\u00e0i, giao cho con ng\u01b0\u1eddi con th\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p, t\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 \u0111em v\u1ec1 th\u1eeba t\u1ef1).<\/p>\n<p>L\u00e0m th\u00eam \u0111\u1ec1n tri\u1ec3n th\u00e2n \u1edf ph\u00eda sau \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00f4ng ch\u00faa ch\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i. (\u0110\u1ec1n \u1edf ph\u00eda sau \u0111\u1ec1n tri\u1ec3n th\u00e2n, 5 gian 2 ch\u00e1i, b\u00e0y 5 \u00e1n th\u1edd :<\/p>\n<p>\u00e1n ch\u00ednh gi\u1eefa, th\u1edd con g\u00e1i th\u1ee9 9 c\u1ee7a vua tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ng\u1ecdc Dao, th\u1ee5y l\u00e0 Trinh Th\u1ee5c, tr\u01b0\u1edbc th\u1edd \u1edf \u0111\u1ec1n tri\u1ec3n th\u00e2n,<\/p>\n<p>\u00e1n t\u1ea3 nh\u1ea5t, th\u1edd con g\u00e1i th\u1ee9 3 c\u1ee7a vua tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ng\u1ecdc To\u00e0n,<\/p>\n<p>\u00e1n h\u1eefu nh\u1ea5t, th\u1edd tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 16 l\u00e0 Ng\u1ecdc Th\u00e0nh, th\u1ee5y l\u00e0 Nhu Khi\u1ebft,<\/p>\n<p>\u00e1n t\u1ea3 nh\u1ecb, th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb con g\u00e1i ch\u1ebft s\u1edbm c\u1ee7a vua tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc,<\/p>\n<p>\u00e1n h\u1eefu nh\u1ecb, th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a vua l\u00e0 Ng\u1ecdc T\u00f4n, th\u1ee5y l\u00e0 An T\u0129nh v\u00e0 con g\u00e1i ch\u1ebft s\u1edbm c\u1ee7a vua x\u01b0a.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3n l\u1ec7 c\u00fang t\u1ebf, m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a thu 2 k\u1ef3 t\u1ebf \u1edf \u0111\u1ec1n tri\u1ec3n th\u00e2n, m\u1ed7i l\u1ec5 d\u00f9ng 9 con l\u1ee3n, \u0111\u1ec1n \u1edf ph\u00eda sau d\u00f9ng 6 con l\u1ee3n, x\u00f4i c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0 ch\u00e8 qu\u1ea3, h\u01b0\u01a1ng n\u1ebfn, tr\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u. L\u1ec5 d\u1ef1ng c\u00e2y n\u00eau, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng n\u1ebfn, tr\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u, l\u1ec5 ch\u00ednh \u0111\u00e1n, th\u00ec gia th\u00eam b\u00e1nh ch\u01b0ng v\u00e0 ph\u1ea9m, qu\u1ea3).<\/p>\n<p>R\u1ed3i ngh\u0129 c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 3 c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ng\u1ecdc To\u00e0n khi ng\u1ee5y T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0o c\u01b0\u1edbp Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, gi\u1eef ngh\u0129a kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1ee5c, gieo m\u00ecnh xu\u1ed1ng s\u00f4ng t\u1ef1 t\u1eadn, ti\u1ebft li\u1ec7t r\u00f5 r\u1ec7t, tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft ; \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1eb7ng phong l\u00e0 Minh Ngh\u0129a th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, cho t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 Trinh Li\u1ec7t, l\u00e0m th\u1ea7n b\u00e0i v\u00e0 ghi s\u1ef1 tr\u1ea1ng v\u00e0o t\u00f4n ph\u1ea3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean m\u1ed9 15 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i s\u1ed5, sung l\u00e0m canh gi\u1eef 2 \u0111\u1ec1n, c\u00f2n 10 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh v\u1ec7 trung, tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft canh gi\u1eef, nay cho r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam thu\u1ed9c ty t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, kinh l\u1ecbch, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi ; v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 4 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u00e0 2 th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, An H\u1ea3i, h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u1ee9a ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, giao nh\u1eadn v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c c\u00f4ng h\u01a1i nhi\u1ec1u, quan t\u1ec9nh xin \u0111\u1eb7t ri\u00eang nh\u00e2n vi\u00ean ty Th\u1eeba bi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 theo vi\u00ean chuy\u00ean tr\u00f4ng coi th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u00e0n b\u1ed9 H\u1ed9, t\u0103ng th\u00eam vi\u00ean ng\u1ea1ch \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o, kh\u00f4ng cho \u0111\u1eb7t danh s\u1eafc ri\u00eang.<\/p>\n<p>Con th\u1ee9 7 c\u1ee7a vua l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ea7n, th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi tr\u1ebb ngu \u0111\u1ed9n, s\u1eeda sang trong nh\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam. Vua nghe bi\u1ebft sai t\u01b0\u1edbc b\u1ecf \u00e1o m\u0169 v\u00e0 ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m ; kh\u00f4ng cho d\u1ef1 ch\u1ea7u h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua xem \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3, b\u1ea3o c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ta duy c\u00f3 Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, b\u1edd c\u00f5i r\u1ed9ng l\u1edbn, c\u00f2n 1 d\u1ea3i \u1edf gi\u1eefa, d\u1ef1a n\u00fai g\u1ea7n bi\u1ec3n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u00edt, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng xem \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 B\u1eafc qu\u1ed1c (Trung Qu\u1ed1c), 1 huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn 20.000 x\u00e3 d\u00e2n, tuy to\u00e0n h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean \u1edf n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi \u0111\u1ea5t 1 huy\u1ec7n \u1edf B\u1eafc qu\u1ed1c. L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn s\u1eed \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o r\u1eb1ng : S\u00e1ch Xu\u00e2n Thu, T\u1ea3 th\u1ecb ch\u00e9p ra n\u00f3i \u00edt m\u00e0 \u0111\u1ee7 \u00fd, \u0111\u00e1ng khen t\u00e0i l\u00e0m s\u1eed v\u00e0 v\u0103n ch\u00e9p s\u1eed, c\u00f2n s\u1eed \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1eed c\u1ed5, s\u1eed \u0111\u1eddi H\u00e1n, n\u00f3i c\u00f2n g\u1ecdn g\u00e0ng ; s\u1eed \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng, nh\u01b0 s\u1eed \u0111\u1eddi Thanh th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1eed \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u1edf 6 khoa, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u00e0i hi\u1ebfn, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong h\u00f3a k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, tr\u1eabm nghe khoa, \u0111\u1ea1o \u1edf B\u1eafc tri\u1ec1u (Trung Qu\u1ed1c) \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n, m\u1ed7i khoa, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, nay chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed7i khoa \u0111\u1ec1u 1 ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ea5p b\u1eadc th\u0103ng chuy\u1ec3n. B\u00e8n cho Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0m L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; Nguy\u1ec5n Danh Quan, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0m H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng, L\u1ec5 khoa c\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0m L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; Nguy\u1ec5n Danh Hi\u1ec3n, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh l\u00e0m Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng, ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0m C\u00f4ng khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u1ea5p s\u1ef1 trung\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p m\u0169 \u00e1o ng\u0169 ph\u1ea9m cho quan khoa \u0111\u1ea1o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t : (\u00e1o b\u00e0o b\u1eb1ng th\u1ee9 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 8 s\u1ee3i t\u01a1 tr\u01a1n b\u00f3ng, m\u0169 b\u1eb1ng the \u0111en, c\u1ea5p s\u1ef1 trung c\u00e1c khoa 6 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p cho 3 b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o ; ng\u1ef1 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1ea1o 17 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p cho 9 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng m\u1eb7c chung). L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh quan ng\u0169 ph\u1ea9m c\u00e1c nha, m\u0169 \u00e1o tri\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua \u01b0u \u0111\u00e3i ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p cho. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho m\u0169 ch\u1ea7u c\u1ee7a Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n \u1edf 6 khoa, c\u00f9ng c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o m\u1edbi c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u th\u00eam hai mi\u1ebfng s\u1eebng b\u1ecbt b\u1ea1c \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea7u m\u0169, g\u1ecdi l\u00e0 m\u0169 gi\u1ea3i tr\u00e3i, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a con gi\u1ea3i tr\u00e3i ch\u1ec9 h\u00fac k\u1ebb gian t\u00e0. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 mang c\u1edd kh\u00e2m sai v\u00e0 \u0111\u1ebfn ngay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo, n\u1ebfu ph\u00e1i \u0111i t\u1ec9nh ngo\u00e0i tra x\u00e9t, th\u00ec \u1ea5n tri\u1ec7n giao cho Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng t\u1ea1m gi\u1eef.<\/p>\n<p>Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cKhoa Minh ra v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ea7u l\u00e2u ng\u00e0y, tr\u1ea3i kh\u1eafp trong ngo\u00e0i, c\u1ea7n lao r\u00f5 r\u1ec7t, \u1ee7y d\u00f9ng \u0111ang t\u1ed1t. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e2n b\u1ec7nh tr\u1ea7m tr\u1ec7, th\u01b0\u1eddng sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, ban c\u1ea5p cho thu\u1ed1c thang c\u1ee7a vua d\u00f9ng, h\u1ea7u mong cho ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean kh\u1ecfi, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u01a1n hu\u1ec7 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, nay nghe tin ch\u1ebft, r\u1ea5t l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc. V\u1eady ban cho 4 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, v\u1ea3i, l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 10 t\u1ea5m, ti\u1ec1n 800 quan, s\u00e1p ong 50 c\u00e2n, d\u1ea7u th\u1eafp 500 c\u00e2n v\u00e0 cho t\u1ebf 1 tu\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 ch\u1ebft. Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u0169 \u00e1o c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 9 l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ee7 ; chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed theo ban ch\u1ea7u h\u1ea7u. Mi\u00ean Th\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i t\u1ebf v\u1ed9i v\u00e0ng l\u1ed7i ph\u00e9p, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i qu\u1edf ph\u1ea1t, t\u1eeb \u0111\u1ea5y h\u01a1i bi\u1ebft tu t\u1ec9nh cho n\u00ean gia \u00e2n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110i kh\u00e1m s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb tr\u00e0n l\u1edf 5 \u0111o\u1ea1n :<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ea3 ng\u1ea1n, 1 \u0111o\u1ea1n d\u1eddi \u0111\u1eafp ra c\u00e1c ch\u1ed7 kh\u00e1c, d\u00e0i 27 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 4, 5 th\u01b0\u1edbc ; \u1edf h\u1eefu ng\u1ea1n, 1 \u0111o\u1ea1n gi\u00e1p n\u01a1i \u0111\u00ea ng\u1eafn, d\u00e0i 19 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 17 th\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111o\u1ea1n d\u00e0i 32 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 14 th\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eafp b\u1ecdc \u0111\u1ea7m s\u00e2u, d\u00e0i h\u01a1n 20 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 6, 7 th\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ng\u1eafn gi\u00e1p \u0111\u00ea c\u00f4ng d\u00e0i 24 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 45 th\u01b0\u1edbc v\u00e0 1 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf ph\u1eadn x\u00e3 Ph\u00f3 Nham khai \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc d\u00e0i 15 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 4, 5 th\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111o\u1ea1n ti\u1ec3u b\u1ed1i \u1edf x\u00e3 D\u01b0\u1ee1ng Ph\u01b0\u1edbc, Nh\u00e2n La d\u00e0i 31 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 2, 3 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ea3y v\u00e0o ru\u1ed9ng, n\u00ean \u0111\u1eafp l\u1ea5p k\u00edn tr\u01b0\u1edbc cho k\u1ecbp m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u01b0ng 5 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 l\u00e0m kh\u00f3, ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111\u1eafp l\u1ea5p ; ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn sau khi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t r\u00fat h\u1ebft, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng x\u00e9t 4 \u0111o\u1ea1n \u1edf b\u1edd b\u00ean h\u1eefu \u0111\u00ea S\u00e0i Th\u1ecb, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ch\u1ea3y v\u00e0o ch\u1ed7 v\u1ee1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00ea c\u00f4ng S\u00e0i Qu\u1ea5t, r\u1ed3i sau tr\u00e0n v\u00e0o \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng c\u00e1c huy\u1ec7n, ch\u1ed7 \u1ea5y n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng s\u00e2u l\u1eafm, vi\u1ec7c l\u00e0m h\u01a1i d\u1ec5, xin \u0111\u1eafp l\u00e0m \u0111\u00ea \u1edf \u0111\u1ea5y, ch\u00e2n \u0111\u00ea r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, th\u00e2n cao 5 th\u01b0\u1edbc ; c\u00f9ng v\u1edbi 2 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5p k\u00edn nh\u01b0 c\u0169, cho n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng theo h\u1ea1 l\u01b0u ti\u00eau \u0111i, \u0111\u1ee3i khi c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, \u0111em ngay c\u00e1c ch\u1ed7 \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00ea b\u1ed1i h\u1ea1 l\u01b0u l\u1ea5p h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u, nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean, Kim B\u1ea3ng, Ph\u00fa Xuy\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, h\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a thu m\u00f9a h\u1ea1 2 k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, 1 d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan, kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp, \u0111em qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean sai quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, ho\u1eb7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, ho\u1eb7c b\u1eafc c\u1ea7u, th\u1ebf n\u00e0o cho \u1ed5n th\u1ecfa, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201c1 d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ph\u00fa, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 11.590 tr\u01b0\u1ee3ng, hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea5p tr\u0169ng, c\u00f3 n\u01a1i th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng du c\u00f3 \u0111\u00ea, m\u00e0 h\u1ea1 du kh\u00f4ng \u0111\u00ea ; c\u00f3 n\u01a1i b\u1ed1n b\u1ec1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00ea c\u1ea3, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u1ea7y d\u1eaby, th\u1ebf t\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u1ebf, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u1ed3i \u0111\u1eafp c\u1ea3, s\u1ee3 c\u00f3 ch\u1ed7 l\u00e0m kh\u00f4ng n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c, ngh\u0129 n\u00ean ho\u1eb7c tu\u1ef3 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eafp cao l\u00ean, ho\u1eb7c n\u00ean v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cS\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, nguy\u00ean mu\u1ed1n c\u00f4ng t\u01b0 2 b\u1ec1 l\u1ee3i c\u1ea3, nay c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, n\u1ebfu b\u1ed3i \u0111\u1eafp h\u1ebft th\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u ti\u00eau h\u1ebft v\u00e0o \u0111\u00e2u, c\u00e1c nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a d\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng du t\u1ea5t nhi\u00ean b\u1ecb h\u1ea1i, n\u1ebfu t\u00f9y t\u1eebng \u0111o\u1ea1n b\u1ed3i \u0111\u1eafp, v\u1eabn \u0111\u1ec3 1 \u0111o\u1ea1n cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ra, th\u00ec k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eabn kh\u00f4ng kh\u1ecfi tr\u1edf ng\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111i thuy\u1ec1n, m\u00e0 ch\u1ed7 ph\u00f3ng th\u1ee7y c\u00e0ng h\u1eb9p, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng x\u00f3i m\u1ea1nh, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1eafp kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, m\u00e0 n\u01a1i \u1edf mi\u1ec1n h\u1ea1 du, h\u1ea1i l\u1ea1i c\u00e0ng l\u1eafm, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1n c\u00f4ng t\u1ed1n s\u1ee9c m\u1ea5t kh\u00f4ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0 h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho : Ch\u1ec9 s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, sau khi t\u1ea1nh n\u1eafng, x\u00e9t t\u1eebng \u0111o\u1ea1n, t\u00f9y th\u1ebf s\u1eeda \u0111\u1eafp, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ng\u00e0y th\u00eam s\u1ee5t l\u1edf, \u0111\u1ebfn khi m\u01b0a l\u1ee5t, b\u1eaft nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8, ch\u1edf \u0111\u00f2 li\u00ean ti\u1ebfp, \u0111\u1ec3 cho \u0111i l\u1ea1i quan b\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ed1t.<\/p>\n<p>C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0o h\u1ea7u, vua sai h\u1ecfi v\u1ec1 kinh s\u1eed \u0111\u00e3 h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1i ngh\u0129a. Vua cho l\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u1ea7y b\u1ea1n gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, th\u01b0\u1edfng cho Gi\u00e1o \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gia 1 c\u1ea5p, b\u1ecdn gi\u1ea3ng t\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb nay ph\u1ea3i gia t\u00e2m d\u1ea1y b\u1ea3o, d\u1eabn d\u1ee5 cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed l\u1ea5y n\u1ebft t\u1ed1t, n\u00f3i ph\u1ea3i, c\u1ed1t mong cho \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p ng\u00e0y c\u00e0ng ti\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 chuy\u00ean v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng, c\u00fa, hu\u1ea5n, h\u1ed7 m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch((1) \u0110\u1ea1i d\u1ecbch : thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf thuy\u1ec1n r\u1ed3i, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng (tra H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n).1) v\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u1ecbu n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean \u0111\u00e0n b\u00e0 bi\u00ean v\u00e0o b\u00e0i ch\u1ec9 thuy\u1ec1n, l\u1ea1i gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u00e0 qu\u00ea \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tr\u00e1nh, xin ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n b\u1ea1c th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho thi h\u00e0nh :<\/p>\n<p>(Ph\u00e0m 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u00e0 t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf ra, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u1ecbu n\u1ed9p thu\u1ebf c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5\u00a0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m gi\u1ea5y cam k\u1ebft, qu\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c, qu\u00ea th\u1ef1c ; theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho b\u00e0i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p chi\u1ec3u, n\u1ebfu gi\u1ea3 m\u1ea1o t\u00ean v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n, s\u1ebd chi\u1ec3u lu\u1eadt x\u00e9t x\u1eed, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh kh\u00e1c \u0111\u01b0a v\u1ec1 cho s\u1edf t\u1ea1i tra x\u00e9t, n\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc tr\u00f3t \u0111\u00e3 l\u00e0m gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0111\u1ebfn th\u00fa, th\u00ec tha t\u1ed9i v\u00e0 cho ch\u1eefa l\u1ea1i. Thuy\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u00e0n b\u00e0 l\u0129nh b\u00e0i ch\u1ec9, th\u00ec cho gia tr\u01b0\u1edfng, ch\u1ed3ng hay con c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u1ea3 d\u00e2n l\u00e0ng k\u1ebft nh\u1eadn b\u1ea3o \u0111\u1ea3m m\u1edbi \u0111\u1ed5i c\u1ea5p b\u00e0i m\u1edbi, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec7 l\u00ean nha m\u00f4n T\u00e0o ch\u00ednh \u0111\u1ec3 x\u00e9t, \u0111\u1ee3i k\u1ef3 l\u00e0m ng\u1ea1ch thu\u1ebf thuy\u1ec1n, khai v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m \u1ea5y l\u00e0 c\u00f9ng, ngo\u00e0i h\u1ea1n \u1ea5y c\u00f2n d\u00e1m d\u1ed1i tr\u00e1, gi\u1ea5u \u1ea9n th\u00ec ch\u1ee7 thuy\u1ec1n ph\u1ea3i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, c\u00f2n thuy\u1ec1n th\u00ec t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng, l\u00fd tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u00e3i d\u1ecbch. L\u1ea1i c\u1ee9 ch\u1ee7 thuy\u1ec1n c\u00f9ng l\u00fd d\u1ecbch chia nhau ph\u1ea3i n\u1ed9p 30 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o s\u1ed1 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 th\u1ea5t s\u00e1t ngh\u0129 x\u1eed.<\/p>\n<p>T\u1eeb nay c\u00f3 \u0111\u00f3ng m\u1edbi hai h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u1ea5y ph\u1ea3i tr\u00ecnh quan t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t th\u1ef1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng m\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh kh\u00e1c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u1ea9m l\u00ean quan t\u1ec9nh m\u00ecnh tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 c\u1ea3 t\u1ed5ng l\u00fd nh\u1eadn th\u1ef1c, quan t\u1ec9nh ph\u00ea v\u00e0o gi\u1ea5y l\u00e0m\u00a0 b\u1eb1ng, \u0111\u1ebfn n\u01a1i tr\u00ecnh quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Khi \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n xong, ph\u00e1i kh\u00e1m theo nh\u01b0 l\u1ec7, t\u1ea1m c\u1ea5p cho gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p chi\u1ec3u, r\u1ed3i t\u01b0 cho quan t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i bi\u1ebft, \u0111\u1ee3i sau khi thuy\u1ec1n \u1ea5y ch\u1ea1y v\u1ec1, c\u1ea5p cho gi\u1ea5y b\u00e0i ch\u1ec9 kh\u00e1c).<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n L\u1ee3i, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chi\u00eau, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 hi\u1ec7u c\u1edd n\u01b0\u1edbc n\u00e0o v\u00e0 d\u00e1ng thuy\u1ec1n th\u1ebf n\u00e0o, vi\u1ec7c coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi r\u00f5, l\u00e0 vi\u1ec7c quan y\u1ebfu th\u00ec l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u t\u00e2u l\u00ean, do ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 \u0111i, ho\u1eb7c ph\u00e1i \u0111i t\u1ed1i kh\u1ea9n, l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng c\u0169ng t\u01b0 b\u1ed9 chuy\u1ec3n l\u00ean \u0111\u1ec3 bi\u1ebft ngay t\u00ecnh tr\u1ea1ng, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Thuy\u00ean, tham ng\u01b0\u1ee3c b\u1eeba b\u00e3i, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf 2 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u kh\u1ed5 c\u1ea3, ch\u00fang b\u00e8n \u0111em nhau tr\u1ed1n \u0111i, c\u1ea7u c\u1ee9u gi\u1eb7c Man \u1edf Khung Giang \u0111\u1ebfn \u00e1p b\u1ee9c ph\u1ee7 th\u00e0nh ; Thuy\u00ean s\u1ee3, \u0111em vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p t\u00e2u b\u00e1o. R\u1ed3i b\u1ecdn gi\u1eb7c d\u1eabn \u0111i, Thuy\u00ean b\u00e8n ban \u0111\u00eam \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i l\u00ednh \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh ph\u1ee7, l\u00e0m gi\u1ea3 ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng gi\u1eb7c ph\u00e1. Ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng, b\u1eaft Thuy\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecfi, nh\u1eadn t\u1ed9i c\u1ea3 vi\u1ec7c \u1ea5y, t\u00e2u l\u00ean, vua sai \u00e1p gi\u1ea3i Thuy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng cho b\u1edbt l\u00f2ng c\u0103m ph\u1eabn c\u1ee7a d\u00e2n, th\u1ed5 d\u00e2n khi \u1ea5y d\u1ea7n d\u1ea7n l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1. Vua chu\u1ea9n cho t\u1ea1m ho\u00e3n thu\u1ebf l\u1ec7 n\u0103m \u1ea5y.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXIV<\/a> \u2013 184<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837].<\/p>\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, vua ban cho con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ph\u1ea9m h\u00e0m v\u00e0 c\u1ea5p cho \u00e1o m\u0169.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n, v\u00ec \u00f4ng cha ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho n\u1ed1i phong th\u1ebf t\u01b0\u1edbc ((1) Th\u1ebf t\u01b0\u1edbc : \u0111\u1eddi n\u00e0o con ch\u00e1u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m phong t\u01b0\u1edbc.1), \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi non s\u00f4ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i, c\u00f2n nh\u01b0 quan ch\u1ee9c th\u00ec ph\u1ea3i xem ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i hay kh\u00f4ng, cho n\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ch\u01b0a trao cho ch\u1ee9c ph\u1ea9m, l\u1ea1i ngh\u0129 c\u00f3 t\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng ban ch\u1ea7u v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u0169 \u00e1o vinh th\u00e2n, th\u1ebf l\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u00e1o v\u1ea3i c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec, v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ee3p s\u1ef1 th\u1ec3, nh\u01b0ng cho l\u00e0m quan t\u00f9y t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng n\u00ean cho r\u1ed9ng qu\u00e1, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i giao cho l\u00e0m vi\u1ec7c hay coi qu\u00e2n th\u00ec t\u00e0i kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi ch\u1ee9c, l\u1ea1i m\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u1ed7i, chuy\u1ec3n th\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd b\u1ea3o to\u00e0n.<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho : V\u00f5 Di Th\u00e1i m\u1edbi phong t\u01b0\u1edbc B\u00ecnh Giang b\u00e1, trao cho ch\u1ee9c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ; Mai \u0110\u1ee9c Tr\u1ef1c, t\u01b0\u1edbc V\u0129nh L\u1ea1i t\u1eed, trao cho ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m. L\u1ea1i khi tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ed9i, t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc Ti\u00ean H\u01b0ng b\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i c\u00f2n mang h\u00e0m c\u0169 t\u1eadp \u1ea5m K\u1ef5 \u0111\u00f4 \u00fay, \u00c2n k\u1ef5 \u00fay. Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ed9i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u1ea1i trao cho ch\u1ee9c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; \u0110\u1ed7 V\u0103n C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i l\u1ea1i trao cho ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u00f4 T\u00f2ng H\u00f2a, T\u1ed1ng H\u1ed5 Thanh tr\u01b0\u1edbc t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0 Hi\u1ec7u \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u1ec1u cho theo ch\u1ee9c c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u y\u1ebft, l\u1ea1i gia \u01a1n chuy\u1ec3n ph\u1ea9m c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u ban v\u00f5 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng theo l\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 m\u0169 \u00e1o th\u00ec c\u0169ng chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o b\u00e0o v\u00e0 \u0111ai b\u1eb1ng s\u1eebng cho \u0111\u01b0\u1ee3c vinh th\u00e2n, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec con ch\u00e1u hu\u00e2n th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9i \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u1ebf t\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i th\u00ec trao cho ch\u1ee9c s\u1ef1, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m h\u00e0m vinh d\u1ef1, v\u1ec1 ph\u00e9p l\u1edbn \u0111\u1ec1n c\u00f4ng m\u1edbi l\u00e0 chu \u0111\u00e1o, t\u1eeb nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc n\u00ean trao cho ph\u1ea9m h\u00e0m g\u00ec, do b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u1ec1 t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>R\u1ed3i l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, th\u00ec cho h\u00e0m qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m ; t\u01b0\u1edbc b\u00e1, cho h\u00e0m ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ; t\u01b0\u1edbc t\u1eed cho h\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; t\u01b0\u1edbc nam cho h\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; d\u01b0\u1edbi t\u01b0\u1edbc nam ngh\u1ecb c\u0169 cho t\u1eadp \u1ea5m ch\u1ee9c hi\u1ec7u \u00fay th\u00ec nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m thi\u00ean h\u1ed9, tr\u1eadt ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, trong \u0111\u00f3, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc t\u1eed, nam ; m\u00e0 l\u1ea5y ph\u00e1i d\u01b0\u1edbi ng\u00e0nh b\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, n\u00ean gi\u00e1ng xu\u1ed1ng cho t\u1eadp ch\u1ee9c hi\u1ec7u \u00fay v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cha c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc nam, con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m ch\u1ee9c hi\u1ec7u \u00fay th\u00ec v\u1eabn t\u1eadp \u1ea5m ch\u1ee9c hi\u1ec7u \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y, h\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u m\u1ed9t \u0111\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i, ngo\u00e0i ra \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e1u, ch\u00e1u t\u1eb1ng, ch\u00e1u huy\u1ec1n, ch\u00e1u l\u1ea1i, theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m ch\u1ee9c hi\u1ec7u \u00fay, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u1ea1i cho ch\u1ee9c thi\u00ean h\u1ed9, h\u00e0m ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, c\u00f2n c\u1ea5p cho \u00e1o tri\u1ec1u, so s\u00e1nh v\u1edbi nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1i ch\u1ee9c, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m b\u1edbt, cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t:<\/p>\n<p>(Ch\u00e1nh, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : m\u0169, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc hoa b\u1eb1ng v\u00e0ng, ph\u00eda sau hoa b\u1eb1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i, \u00e1o b\u00e0o v\u00e0 xi\u00eam \u0111\u1ec1u d\u00f9ng the \u0111o\u1ea1n hoa m\u00e2y c\u00f9ng m\u00e0u ; ch\u00e1nh, t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, m\u0169, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u hoa b\u1ea1c, \u00e1o b\u00e0o b\u1eb1ng th\u1ee9 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 8 s\u1ee3i t\u01a1, th\u00eau hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc, xi\u00eam b\u1eb1ng the hay \u0111o\u1ea1n t\u00f9y d\u00f9ng ; ch\u00e1nh, t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, m\u0169 tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u hoa b\u1ea1c, \u00e1o b\u00e0o b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 8 s\u1ee3i t\u01a1 tr\u01a1n b\u00f3ng, xi\u00eam b\u1eb1ng the tr\u01a1n).<\/p>\n<p>Truy phong Thi\u1ebfu b\u1ea3o qu\u1eadn c\u00f4ng T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ninh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc khi tr\u01b0\u1edbc theo ti\u00ean \u0111\u1ebf, theo \u0111u\u1ed5i vi\u1ec7c chi\u1ebfn tranh, c\u00f4ng lao th\u01b0\u1eddng r\u00f5 r\u1ec7t, kh\u00f4ng may ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u1edf n\u01a1i sa tr\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu \u0111\u00e3i, gia t\u1eb7ng t\u00ean th\u1ee5y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh cho n\u00ean ban phong cho \u0111\u1ea5t h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c, ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i ngh\u0129 ra tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, ti\u1ebft li\u1ec7t r\u00f5 r\u1ec7t, gia \u00e2n truy phong l\u00e0 Ninh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i, ghi c\u00f9ng non s\u00f4ng m\u00e3i, con vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec, \u0111\u00e1ng cho t\u1eadp \u1ea5m t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, nh\u01b0ng cha h\u1eafn d\u00f9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng lao, nh\u01b0ng so v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n c\u00f3 kh\u00e1c, chu\u1ea9n cho gi\u00e1ng t\u01b0\u1edbc t\u1eadp phong l\u00e0 Ninh Giang b\u00e1, trao cho h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf.<\/p>\n<p>Quan b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1i \u1ee7y l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u00e2n Ngh\u0129a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 v\u00e0 con h\u1eafn 3 \u0111\u1ee9a \u0111\u1ec1u gi\u1ebft c\u1ea3. Vua th\u01b0\u1edfng cho binh, d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n Ti\u00ean Y\u00ean, V\u1ea1n Ninh, Ho\u00e0nh B\u1ed3, V\u00e2n \u0110\u1ed3n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 hao m\u00f2n m\u1edbi y\u00ean, ho\u1eb7c d\u1eddi \u0111i kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, t\u00ecnh r\u1ea5t qu\u1eabn b\u00e1ch, v\u1ec1 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh, t\u00e2u xin n\u00ean ho\u00e3n hay n\u00ean mi\u1ec5n\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa \u0111i kh\u00e1m, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 n\u00f3i : d\u00e2n \u1edf 4 huy\u1ec7n ch\u00e2u \u1ea5y, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1eadt l\u00e0 hao m\u00f2n, xin ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng gia h\u1ea1n cho 1 n\u0103m ho\u1eb7c 2 n\u0103m, trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5, ti\u1ebfng n\u00f3i kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u, phong t\u1ee5c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ch\u01b0a th\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c, xin n\u00ean mi\u1ec5n tuy\u1ec3n, duy b\u1ecdn ch\u00fang t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, theo l\u1ec7 n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n 9 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc 1 b\u00e1t) h\u00ecnh nh\u01b0 qu\u00e1 nh\u1eb9, xin chi\u1ec3u ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf (ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf 6 quan 5 ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi v\u1eadt l\u1ef1c h\u01a1i k\u00e9m th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u1edf th\u00ec v\u1eabn thu thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc), danh hi\u1ec7u g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ed1 l\u00e0 am \u0111\u1ed5i l\u00e0m x\u00e3 th\u00f4n. B\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t l\u1eddi b\u00e0n thi h\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ecbch k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 v\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, s\u1ee9c r\u00f5 cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n trong h\u1ea1t, \u0111em h\u1ebft ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n b\u1ecf hoang b\u00e1o l\u00ean \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n ; chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m c\u1ee9 theo s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong h\u1ea1t t\u0103ng gi\u1ea3m, l\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao L\u0103ng Ni [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Charles_Cornay_T%C3%A2n\">Jean-Charles Cornay T\u00e2n<\/a>] \u0111em t\u00e0 gi\u00e1o Gia T\u00f4 ng\u1ea7m ng\u1ee5 \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, m\u01b0u \u0111\u1ed3 tr\u00e1i ph\u00e9p, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 qu\u00e2n s\u01b0 c\u1ee7a ng\u1ee5y. T\u1ec9nh ph\u00e1i quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em gi\u1ebft. Vua th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ty c\u00e1c thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c b\u1edd c\u00f5i m\u1edbi m\u1edf mang t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An xin d\u00e2ng 1 con voi \u0111\u1ef1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft. Vua cho l\u00e0 l\u1ec5 d\u00e2ng \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ed5 ng\u01a1i, t\u1eeb ch\u1ed1i th\u00ec kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng th\u00e0nh, b\u00e8n sai quan t\u1ec9nh thu l\u1ea5y, \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ng\u1ea1ch voi, r\u1ed3i chi ti\u1ec1n c\u00f4ng, mua gi\u00fap c\u00e1c th\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 d\u00e2ng k\u00e8m.<\/p>\n<p>Sai l\u00e0m c\u1eeda b\u1eb1ng pha l\u00ea, g\u1eafn v\u00e0o c\u00e1c \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a, Quang Minh, V\u0103n Minh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u nh\u00e0 Thanh, ti\u1ebft Tr\u00f9ng c\u1eedu ((1) Tr\u00f9ng c\u1eedu : ti\u1ebft m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 9.1), vua t\u00f4i c\u00f9ng l\u00ean ch\u1ed7 cao, th\u01b0\u1edfng th\u00fa u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u l\u00e0m vui, \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh, c\u00e1ch s\u00f4ng, c\u00f3 n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh h\u01a1i cao, n\u00ean khai th\u00e1c 1 ch\u1ed7, tr\u1ed3ng kh\u1eafp hoa, c\u1ecf, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Tr\u00f9ng c\u1eedu, \u0111\u1eb7t b\u00e0y b\u1ee9c m\u00e0n v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 tr\u1eabm c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00ean \u0111\u1ea5y, c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng ti\u1ebft t\u1ed1t c\u0169ng n\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Cho Phan Huy Th\u1ef1c, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, ki\u00eam coi Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c nha m\u00f4n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ed7i nh\u1ecf t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; n\u1ebfu c\u00f3 ai l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng ch\u01a1i b\u1eddi v\u00e0 k\u00e9m c\u1ecfi, b\u1ecb vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m x\u00e9t h\u1eb7c th\u00ec vi\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i s\u01a1 su\u1ea5t, ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ; c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i gia t\u1ed9i 1 b\u1eadc, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1edbt x\u00e9n, tr\u1ed9m c\u1eafp, tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn 80 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, vi\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea3i x\u1eed theo lu\u1eadt n\u1eb7ng \u201cb\u1ea5t \u01b0ng vi\u201d((1) B\u1ea5t \u01b0ng vi : kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m m\u00e0 l\u00e0m.1) gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, c\u00f2n ch\u1ee7 th\u1ee7 theo l\u1ec7 3 n\u0103m 1 kh\u00f3a x\u00e9t c\u00f4ng, \u0111\u1ee7 kh\u00f3a chia h\u1ea1ng l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u0129nh \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang kinh l\u01b0\u1ee3c, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau t\u1eadp v\u00e0 s\u1eeda sang ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh cho k\u1ef9, v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 k\u1ef3 h\u1ea1n, c\u1ed1t ph\u1ea3i th\u1ef1c h\u00e0nh\u00a0 2 ch\u1eef th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d. \u0110\u1ee9c d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eadt d\u1ee5, c\u1ee9 l\u1eddi m\u1eadt t\u00e2u c\u1ee7a kinh l\u01b0\u1ee3c Ninh B\u00ecnh, vi\u00ean Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110inh Th\u1ebf H\u1ed9c, b\u1ee5ng d\u1ea1 x\u1ea3o quy\u1ec7t, ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u1ecbu y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, qu\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i, ph\u1ea3i ngh\u0129 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 x\u1eed tr\u00ed, x\u00e9t ra Th\u1ebf H\u1ed9c t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c v\u00e0 ph\u00e1i gi\u1eef \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ed9 ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u00e1c, nh\u01b0ng h\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i nhi\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e0nh th\u1ef1c, v\u00e0 nghe n\u00f3i h\u1eafn l\u00e0 ch\u00fa t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi nhau, cho n\u00ean b\u1ecf n\u01a1i \u0111\u1ea5t c\u0169 \u1edf Th\u1ea1ch Bi, \u0111\u1ebfn ng\u1ee5 l\u00e0ng kh\u00e1c, l\u00e0 s\u1ee3 th\u1ebf kh\u00f4ng dung nhau, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean nh\u00e2n th\u1ebf giao cho h\u1eafn l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 xem h\u1eafn c\u00f3 th\u1ef1c theo hay tr\u00e1i, nay xin \u0111em cha con m\u1ed9t nh\u00e0 Th\u1ebf H\u1ed9c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a \u0111i Ninh B\u00ecnh b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 b\u1ecdn Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, n\u1ebfu bi\u1ebft ra s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec l\u00e0 ngo\u00e0i m\u1eb7t thu\u1eadn theo, trong l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, \u0111\u1eb7t v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p, c\u00f2n tr\u00e1nh v\u00e0o \u0111\u00e2u\u201d. Vua nghe theo. Th\u1ebf H\u1ed9c khi \u0111\u00e3 v\u1ec1 Ninh B\u00ecnh li\u1ec1n \u0111em t\u01b0 hi\u1ec1m ng\u1ea7m xui \u0111\u1ea3ng h\u1eafn gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean ngh\u0129 x\u1eed d\u00e2n 2 x\u00e3 Th\u1ea1ch Bi, Thanh N\u00ea ; ch\u1ee9a gi\u1ea5u gi\u1eb7c ph\u1ea1m l\u00e0 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, xin ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u00e1t \u0111i \u0111\u00e0y v\u00e0 ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho, t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i giam c\u1ea5m, b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9, ph\u00e9p thao di\u1ec5n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, t\u1edbi k\u1ef3 sai ph\u00e1i, s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ecfi h\u1ebft, v\u00e0 c\u00e1c ngh\u1ec1 khi\u00ean, ch\u1eafn, c\u00f4n, quy\u1ec1n d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, m\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng t\u1eadp \u0111\u1ebfn, xin t\u1eeb nay ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u1edf ban, nh\u01b0 b\u1ed9 Binh, th\u00ec d\u1ea1y c\u1ea3 ngh\u1ec1 khi\u00ean, ch\u1eafn, c\u00f4n, quy\u1ec1n v\u00e0 ph\u00e9p th\u1ea3 thuy\u1ec1n \u0111i, quay l\u00e1i v\u1ec1, ch\u1edf thuy\u1ec1n, ch\u00e8o thuy\u1ec1n ; th\u1ee7y qu\u00e2n th\u00ec d\u1ea1y c\u1ea3 ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, gi\u00e1o d\u00e0i v\u00e0 ng\u1ed3i xu\u1ed1ng \u0111\u1ee9ng l\u00ean b\u1eafn, \u0111\u00e2m, cho th\u1ee7y b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng quen th\u1ea1o, th\u00ec kho\u1ea3ng v\u00e0i n\u0103m, th\u00e0nh \u0111\u1ed9i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u00ean 1 ngh\u1ec1 th\u00ec tinh t\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u ngh\u1ec1 th\u00ec l\u1ea3m nh\u1ea3m, cho n\u00ean t\u1eeb x\u01b0a l\u1eadp ra qu\u00e2n, \u0111\u1eb7t ra c\u00f3 th\u1ee7y c\u00f3 b\u1ed9, nguy\u00ean mu\u1ed1n cho \u0111\u1ec1u chuy\u00ean m\u1ed9t ngh\u1ec1 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u tinh, n\u1ebfu bi\u1ec1n binh th\u1ee7y, b\u1ed9 qu\u1ea3 \u0111\u00e3 th\u00f4ng th\u1ea1o ngh\u1ec1 c\u1ee7a m\u00ecnh r\u1ed3i sau c\u00f9ng nhau luy\u1ec7n c\u1ea3, th\u1ef1c l\u00e0 r\u1ea5t t\u1ed1t, n\u1ebfu ngh\u1ec1 c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f2n ch\u01b0a tinh m\u00e0 cho t\u1eadp b\u1eeba b\u00e3i th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea3m nh\u1ea3m kh\u00f4ng tinh, khi d\u00f9ng h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u01b0 ? Nh\u01b0ng, ph\u00e9p nh\u00e0 binh \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i \u1ee9ng bi\u1ebfn, s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng c\u00f9ng, c\u00f3 l\u00fac b\u1ecf thuy\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn tr\u00ean b\u1ed9, c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac d\u1eddi dinh m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u00fap d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng n\u00ean cho bi\u1ebft qua ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi ph\u1ea3i d\u00f9ng th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh, th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u1edf Kinh ; c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i v\u00e0 b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, l\u00e3nh binh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng coi th\u1ee7y, b\u1ed9 thu\u1ed9c h\u1ea1t, c\u1ee9 bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban di\u1ec5n t\u1eadp c\u00e1c k\u1ef9 ngh\u1ec7, nh\u01b0 b\u1ed9 binh th\u00ec chuy\u00ean t\u1eadp hi\u1ec7u l\u1ec7nh, c\u1eed, ch\u1ec9, \u0111\u1ee9ng, ng\u1ed3i, b\u1eafn, \u0111\u00e2m, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, gi\u00e1o d\u00e0i, c\u00f4n, quy\u1ec1n, khi\u00ean, ch\u1eafn, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ph\u00e9p tr\u1eadn \u0111\u00e1nh tr\u00ean b\u1ed9 ; th\u1ee7y binh th\u00ec chuy\u00ean t\u1eadp bu\u1ed3m, c\u1ed9t bu\u1ed3m, tay s\u00e0o, m\u00e1i ch\u00e8o, ti\u1ebfn, lui, ch\u00e8o ch\u1edf, ki\u00eang tr\u00e1nh gi\u00f3, s\u00f3ng, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i thuy\u1ec1n c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea1o, r\u1ed3i sau b\u1ed9 binh c\u00f3 l\u00fac t\u1eadp c\u1ea3 th\u1ee7y chi\u1ebfn, th\u1ee7y binh c\u00f3 l\u00fac t\u1eadp c\u1ea3 b\u1ed9 chi\u1ebfn, cho \u0111\u1ec1u am t\u01b0\u1eddng th\u00ec t\u1edbi khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, h\u1ebft th\u1ea3y l\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u00e3 luy\u1ec7n s\u1eb5n, lo g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c h\u1ecdc ng\u00e0y nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, t\u1eeb khi nh\u1ecf \u0111\u00e3 t\u1eadp l\u00e0m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ti\u1ebfn, xin ph\u00e0m c\u00e1c con em nh\u00e2n d\u00e2n 7, 8 tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1ea1y cho \u0111\u1ecdc s\u00e1ch Trung kinh, Hi\u1ebfu kinh, cho \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u h\u1ecdc T\u1ee9 th\u01b0((1) T\u1ee9 th\u01b0 : 4 s\u00e1ch truy\u1ec7n : \u0110\u1ea1i h\u1ecdc, Trung dung, Lu\u1eadn ng\u1eef, M\u1ea1nh t\u1eed.1) r\u1ed3i sau k\u1ebf ti\u1ebfp gi\u1ea3ng n\u0103m kinh v\u00e0 t\u1eed, s\u1eed ((2) N\u0103m kinh : Thi, Th\u01b0, D\u1ecbch, L\u1ec5, Xu\u00e2n Thu.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 T\u1eed : Ch\u01b0 t\u1eed, L\u00e3o, Trang, D\u01b0\u01a1ng, M\u1eb7c, v.v\u2026<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 S\u1eed : 21 b\u1ed9 s\u1eed k\u00fd (tra T\u1eeb H\u1ea3i).2) h\u1ecdc t\u1eadp ngh\u1ec1 thi c\u1eed, \u0111\u1ec3 cho phong \u0111\u1ed9 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra d\u1ea1y h\u1ecdc, 8 tu\u1ed5i v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ti\u1ec3u h\u1ecdc, 15 tu\u1ed5i v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, duy th\u00f3i quen c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 phong h\u00f3a c\u1ee7a d\u00e2n, 1 phen s\u1eeda \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng ngo\u00e0i l\u1ebd th\u01b0\u1eddng v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 vi\u1ec7c h\u1eb1ng ng\u00e0y, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ban b\u1ed1 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 d\u1ea1y to\u00e0n l\u00e0 m\u1ed1i l\u1edbn, d\u1ea1y trung, d\u1ea1y hi\u1ebfu, c\u00e1i \u00fd xin cho h\u1ecdc Trung kinh, Hi\u1ebfu kinh c\u0169ng kh\u00f4ng ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u1ea5y, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi ta \u0111i h\u1ecdc, m\u1edf quy\u1ec3n l\u00e0 c\u00f3 \u00edch, s\u00e1ch n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ecdc ; \u0111i\u1ec1u hay n\u00ean noi g\u01b0\u01a1ng, \u0111i\u1ec1u d\u1edf n\u00ean r\u0103n ch\u1eeba, t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u1ea5y, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n h\u1ecdc, th\u00ec d\u1eabu ng\u00e0y \u0111\u1ecdc Trung kinh, Hi\u1ebfu kinh, c\u0169ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u00e2u ? Tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111em th\u00e2n cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi theo, khi\u1ebfn cho d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft hi\u1ebfu, \u0111\u1ec5, trung, t\u00edn, ti\u1ebft ngh\u0129a li\u00eam s\u1ec9, h\u1ebft d\u1ea7n c\u00e1i th\u00f3i ng\u1ea1o m\u1ea1n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u1ea1nh ki\u1ec3m qu\u00e2n t\u1eed, c\u00f9ng l\u00e0m th\u00f3i t\u1ed1t, m\u1edbi l\u00e0 qu\u00fd m\u00e0 th\u00f4i, nay ch\u1ec9 lo h\u1ecdc tr\u00f2 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, t\u1eadp l\u00e0m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, v\u1ed9i mu\u1ed1n cho b\u1ecf h\u1ebft \u0111i\u1ec1u v\u1eabn h\u1ecdc t\u1eadp t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, m\u00e0 theo b\u1eadc ti\u1ec3u h\u1ecdc, th\u00ec vi\u1ec7c \u1ea5y ng\u1ea1i \u1edf \u00fd ki\u1ebfn m\u1edbi, th\u1ebf t\u1ea5t ng\u0103n tr\u1edf \u1edf s\u1ee3 kh\u00f3, c\u00f3 khi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e1ch \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn b\u1ecf h\u1ecdc, sao b\u1eb1ng c\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0 h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1o n\u00f3i : \u201c3 ph\u1ee7, 6 huy\u1ec7n, 16 ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng l\u1edbn, n\u00fai r\u1eebng d\u00e0i su\u1ed1t, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh r\u1ea5t xa, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t l\u00e0m 3 ph\u1ee7, ch\u1ec9 c\u00f3 danh ti\u1ebfng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 quan \u0111\u00f3ng gi\u1eef, xin n\u00ean t\u00ecm ch\u1ed7 l\u00e0m ph\u1ee7 l\u1ef5, \u0111\u1eb7t tri ph\u1ee7, qu\u1ea3n ph\u1ee7 m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi Man, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u1ea5y ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu v\u00f4 c\u1edb m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi y\u00ean th\u01b0\u1eddng theo th\u00f3i c\u0169 nghe th\u1ea5y kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0m l\u1ea1 l\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi quen th\u00f3i qu\u00ea m\u00f9a th\u00ec ch\u01b0a d\u1ec5 \u0111\u00e3 theo gi\u00e1o h\u00f3a, hu\u1ed1ng chi l\u00e0m ph\u1ee7, \u0111\u1eb7t quan, t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng m\u00e3i, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng l\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 th\u1ee7y th\u1ed5 ch\u01b0a t\u1eebng ch\u1ecbu quen, c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u0103n tr\u1edf, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 l\u00e0m, t\u1ea1m \u0111\u1ee3i sau b\u00e0n d\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, duy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ch\u00ednh n\u00ean theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng l\u00f2ng t\u1ed1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1ed1t cho d\u00e2n Man bi\u1ebft c\u1ea3m, th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1ee3 oai, b\u1ecf d\u1ea7n th\u00f3i c\u0169, c\u00e0ng nhi\u1ec5m phong h\u00f3a ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ed5i thay phong t\u1ee5c, n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi khai kh\u1ea9n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y ch\u1ec9 ph\u1ea3i d\u00f9ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t m\u1ed9t l\u1ea7n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u0103m sau c\u00e0y b\u1eeba 2 l\u1ea7n, \u0111\u00e3 th\u00e0nh ru\u1ed9ng t\u1ed1t, xin chi\u1ec3u t\u1eeb ng\u00e0y c\u00f3 \u0111\u01a1n xin tr\u01b0ng, t\u00ednh \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, theo l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00ean vi\u1ec7n c\u1edb 6 n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cKh\u1ea9n, tr\u01b0ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf sinh s\u1ed1ng, d\u1ee5ng c\u00f4ng 1 n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, k\u1ebf ti\u1ebfp 2 n\u0103m th\u00e0nh th\u1ee5c \u0111i\u1ec1n, t\u1ef1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1n b\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lao khai kh\u1ea9n, th\u00ec 3 n\u0103m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ch\u1eafc \u0111\u00e3 v\u1eeba ph\u1ea3i, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i l\u00e2u \u0111\u1ebfn 6 n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 b\u00e0n, ch\u1eadm \u0111\u1ebfn 6 n\u0103m, th\u1ef1c ch\u01b0a th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, t\u1ee9c nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3, \u1edf \u0111\u00e2y c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t b\u1ecf hoang, nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf nhi\u1ec1u, c\u00f3 khi \u1edf n\u01a1i \u1ea5y khai kh\u1ea9n, c\u00e0y c\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m, l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea1i th\u00e0nh c\u00e0y c\u1ea5y l\u1eadu thu\u1ebf, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu \u01b0 ? \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho d\u00e2n gian l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, tr\u1ed1n thu\u1ebf, \u00edt khi y\u00ean nghi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u, nay kh\u00f4ng c\u1ee9 1 t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a m\u00e0 th\u00f4i, ph\u1ea3i th\u00f4ng d\u1ee5 c\u1ea3 trong ngo\u00e0i, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m kh\u1ea9n tr\u01b0ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, t\u00ednh t\u1ef1 n\u0103m b\u00e1o xin khai kh\u1ea9n, \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 3 n\u0103m ph\u1ea3i chi\u1ec3u l\u1ec7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ee1 v\u1ec1 ch\u1eadm, l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ee1 v\u1ec1 s\u1edbm, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng v\u1eabn th\u00f4ng h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh m\u1ed9 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u00ednh \u1edf trong Nam th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n 1 l\u1ea7n, l\u00ednh \u1edf ngo\u00e0i B\u1eafc th\u00ec qu\u00ea qu\u00e1n nh\u00e0 g\u1ea7n ti\u1ec7n, kh\u00f4ng theo l\u1ec7 \u1ea5y, nh\u01b0ng x\u00e9t s\u1ed1 l\u00ednh m\u1ed9 thu\u1ed9c h\u1ea1t h\u01a1n 900 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n th\u1ef1c ch\u1ec9 c\u00f3 20 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2u, m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u00e1i vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, t\u1ea1m l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh may qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ebft th\u1ea3y v\u1ed1n c\u00f4ng b\u1eb1ng, c\u00f9ng l\u00e0 l\u00ednh m\u1ed9 c\u1ea3, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c kh\u00e1c nhau, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i may qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ea5p cho, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi qu\u00e1 l\u1ea1m, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ed1n h\u00e3o, c\u00f2n nh\u01b0 m\u1ed9t l\u00f2ng gi\u1eef ph\u00e9p, \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u0103m ch\u1ec9, h\u00e1 c\u00f3 ti\u1ebfc \u0111\u00e2u ? B\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, \u0111\u1ec1u x\u00e9t l\u00ednh m\u1ed9 trong h\u1ea1t, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn \u1edf y\u00ean trong qu\u00e2n ng\u0169, l\u00e2u kh\u00f4ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh, v\u00e0 sai ph\u00e1i th\u1ef1c c\u00f3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1ea5y \u0111\u1ee7 gi\u1ea5y b\u1ea3o k\u1ebft c\u1ee7a vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t, r\u1ed3i may c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n n\u0103m nay, sang n\u0103m v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh, c\u0169ng chi\u1ec3u l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh, n\u1ebfu sau khi \u0111\u00e3 c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1ed1n m\u1ea5t, t\u1ee9c th\u00ec c\u1ee9 quan t\u1ec9nh v\u00e0 qu\u1ea3n su\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ec1n n\u1ed9p v\u00e0o kho\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh \u1edf Kinh \u1ed1m, xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u00e3 3 h\u1ea1n ch\u01b0a kh\u1ecfi, t\u1ee9c th\u00ec sai th\u1ea3i ra v\u00e0 b\u1eaft t\u00ean kh\u00e1c \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 v\u1edd \u1ed1m mong \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u1ed7 n\u00e0y gi\u1ea3i, ch\u1ed7 kia b\u1eaft, kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u00fac m\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u1ea1ch l\u00ednh s\u1edf d\u0129 th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu, l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb \u1ea5y\u201d. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, bi\u1ec1n binh h\u1ecdp h\u1ebft l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m th\u00ec cho \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea1i l\u00ednh, b\u1eaft th\u00e2n nh\u00e2n b\u1ea3o d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u1ee3i k\u1ef3 th\u00e1ng 7, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u l\u1ec7 chia ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy Canh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1eadn bi\u1ec3n h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y xa r\u1ed9ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh l\u00e9n l\u00fat qu\u1ea5y nhi\u1ec5u thuy\u1ec1n bu\u00f4n. \u1edf t\u1ec9nh t\u00ecm c\u00e1ch \u0111em thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, qu\u1ea3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n gian m\u00e0 gi\u1eb7c Thanh c\u0169ng m\u1ea5t t\u00edch, xin cho c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u1ec3n chi\u1ec3u theo c\u00e1ch th\u1ee9c thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch s\u1eeda, \u0111\u00f3ng 2, 3 chi\u1ebfc, \u0111\u1ec3 \u0111i tu\u1ea7n tra \u1edf bi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c Thanh th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ea3ng v\u1ea3ng tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n, nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn ra, khi nghe tin thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, li\u1ec1n ch\u1ea1y xa ngay, \u00edt khi c\u00f9ng g\u1eb7p. T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean ng\u1ea7m \u0111em thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch d\u00f2 b\u1eaft, r\u1ea5t c\u00f3 ki\u1ebfn hi\u1ec7u, c\u0169ng n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, nh\u01b0ng thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, ch\u01b0a ph\u1ea3i thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ea5p cho, nay chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn chi\u1ec3u theo m\u1eabu th\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng 2 chi\u1ebfc, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ti\u1ebft gi\u00f3 nam ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1eafc l\u1ef1c gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u1ed3i thuy\u1ec1n \u1ea5y, chu\u1ea9n b\u1ecb thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, ng\u1ea7m ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n, th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00ec nh\u00e2n b\u1ecdn ch\u00fang nh\u1eadn l\u1ea7m l\u1ea1i \u0111\u00f3n, ho\u1eb7c b\u1eaft g\u1eb7p ch\u00fang c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u1eb9n b\u1eaft, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ; th\u1ee9 hai th\u00ec l\u00e0m ra thuy\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef m\u1eb7t bi\u1ec3n th\u00eam m\u1ea1nh th\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 ti\u1ec7n c\u1ea3 hai\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gian gi\u1ea3o, d\u1ed1i tr\u00e1, m\u00e0 n\u01a1i \u1edf n\u00fai khe hi\u1ec3m xa, r\u1eebng ch\u00e0m l\u01a1 m\u01a1 kh\u00f4ng r\u00f5, n\u00ean d\u1ec5 tr\u1ed1n l\u1ee7i, xin chi\u1ec3u cho theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn, b\u1eaft d\u00e2n san s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, l\u00e0m cho r\u1ed9ng ra, cho r\u1eebng r\u1eadm kh\u00f4ng hi\u1ec3m, kh\u00f4ng g\u1ecdi nhau t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra d\u1ee5 sai quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n s\u1ee9c cho ch\u00e2u huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, ph\u00e0m con \u0111\u01b0\u1eddng quan qu\u00e2n l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 qua, m\u1ed9t ng\u1ea3 t\u1eeb l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 huy\u1ec7n Th\u1ecd Xu\u00e2n, \u0111\u1ebfn N\u00f4ng V\u1ee5, th\u1eb3ng t\u1edbi Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, m\u1ed9t ng\u1ea3 t\u1eeb huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y \u0111\u1ebfn Thi\u1ebft \u00fang, qua Quan H\u00f3a, th\u1eb3ng su\u1ed1t \u0111\u1ebfn Ph\u00fa L\u1ec7, m\u1ed9t ng\u1ea3 t\u1eeb huy\u1ec7n An L\u1ea1c \u0111\u1ebfn V\u1ea1n L\u1ea1i, \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, th\u1eb3ng su\u1ed1t \u0111\u1ebfn An Kh\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng L\u00f4. L\u1ea1i c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh chuy\u1ec3n \u0111i Nh\u00e2n K\u1ef7, \u00e1i Th\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng xong, b\u1eaft d\u00e2n c\u00e1c l\u00e0ng c\u1eaft b\u1ecf b\u1ee5i r\u1eadm hai b\u00ean, t\u00f9y th\u1ebf s\u1eeda sang, r\u1ed9ng ph\u1ea3i 3 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i, sau 1, 2 n\u0103m, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u1ecf m\u1ecdc l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1edbi ph\u1ea3i s\u1eeda sang l\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1eb1ng n\u0103m s\u1eeda d\u1ecdn l\u00e0m phi\u1ec1n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch, B\u1ea5t B\u1ea1t, An L\u1ea1c, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, vi\u1ec7c \u00e1n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u01b0a x\u1eed xong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m l\u00e2u m\u00e3i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin ph\u00e0m trong b\u1ea3n \u00e1n, nh\u01b0 c\u00f3 ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n k\u1ebb ph\u1ea1m, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng gia h\u1ea1n n\u00e3 b\u1eaft cho xong, c\u00f2n nh\u01b0 \u00e1n nh\u00e2n m\u1ea1ng, nguy\u00ean kh\u00f4ng th\u00e2n nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u1ebft, kh\u00f4ng tra b\u1eaft v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec xin l\u1eadp th\u00e0nh \u00e1n, \u0111\u1ee3i khi ph\u00e1t ra, kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u00e0m v\u1ee5 \u00e1n tra x\u00e9t ch\u01b0a xong\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u00e1n quan tr\u1ecdng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 t\u00ecnh ti\u1ebft thu\u1ed9c t\u1ed9i nh\u1eb9, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp \u00e1n, kh\u00f4ng thi h\u00e0nh. Xem ra \u0111\u00e3 c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1eddi x\u01b0a vi\u00ean quan gi\u1ecfi, th\u1ea5y c\u00f3 vi\u1ec7c oan u\u1ed5ng, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn quan t\u1ed1 c\u00e1o, v\u1eabn h\u1ebft l\u00f2ng x\u00e9t h\u1ecfi, gi\u00e3i t\u1ecf l\u1ebd oan cho, khi\u1ebfn cho d\u00e2n kh\u00f4ng t\u1ed9i oan n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng minh b\u1ea1ch, hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn quan, c\u00f3 \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c th\u1ef1c, h\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft hung ph\u1ea1m l\u00e0 ai, m\u00e0 kh\u00f4ng minh oan gi\u00fap \u01b0 ? T\u1ee9c nh\u01b0 c\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u00e1n m\u1ea1ng kh\u00f4ng tra b\u1eaft v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, xin kh\u1ecfi ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m v\u1ee5 \u00e1n tra x\u00e9t ch\u01b0a xong\u201d m\u1edf ra manh m\u1ed1i \u1ea5y, th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m cho tr\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch, m\u00e0 quan l\u1ea1i c\u00e0ng m\u01b0\u1ee3n th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ed5i t\u1ed9i n\u1eb7ng l\u00e0m t\u1ed9i nh\u1eb9, t\u1ec7 \u1ea5y truy\u1ec1n l\u1ea1i s\u1ebd kh\u00f4ng n\u00f3i xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng qua ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u1ea5y ti\u1ebfng l\u00e0 x\u1eed \u00e1n thanh th\u1ecfa, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u01b0a x\u1ee9ng s\u1ef1 th\u1ef1c, l\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh t\u00edch vi\u1ec7c quan c\u1eeda h\u1ed9 ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1ed1t c\u1ee7a L\u00e3nh binh Ng\u00f4 V\u0103n Giai, Tri huy\u1ec7n Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u01b0, ai c\u0169ng h\u1ebft l\u1eddi khen ng\u1ee3i. L\u1ea1i xin \u0111i kh\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c t\u1ec9nh, kh\u00e1m x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. \u0110\u1ebfn khi sai ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t h\u1ecfi, th\u00ec H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 kh\u00f4ng s\u00e1ch nhi\u1ec5u, d\u00e2n kh\u00f4ng ta o\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ec3 y\u00eau c\u00e2y cam \u0111\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nh\u1edb sau khi \u0111i nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 n\u00f3i ((1) Cam \u0111\u01b0\u1eddng : \u00d4ng Thi\u1ec7u B\u00e1 \u0111\u1eddi Chu tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ee9c ch\u00ednh vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng \u1edf d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y cam \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau nh\u1edb \u0111\u1ee9c t\u1ed1t c\u1ee7a \u00f4ng n\u00ean y\u00eau c\u00e2y cam \u0111\u01b0\u1eddng.1) ; Ng\u00f4 V\u0103n Giai ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 xu\u1ea5t s\u1eafc g\u00ec ; Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u01b0, th\u00ec h\u1ed9 \u0111\u00ea may \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng, c\u0169ng l\u00e0 nh\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap m\u00e0 n\u00ean vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ri\u00eang c\u00f4ng c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i mu\u1ed1n l\u00e0m ra ti\u1ebfng khen h\u00e3o, truy\u1ec1n d\u1ee5 qu\u1edf m\u1eafng, l\u1ea1i r\u0103n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i theo t\u00ednh quen s\u01a1 su\u1ea5t coi th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i ham u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ed3 \u0111\u1ed3, thu\u1ed9c l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng ai s\u1ee3 h\u00e3i, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh, ch\u1ec9 l\u00e0m ra ti\u1ebfng khen qu\u00e1 s\u1ef1 th\u1ef1c, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ebft vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u00e1ng, suy vi\u1ec7c m\u00ecnh t\u1ed1i \u01b0 ? Ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t s\u1eeda th\u00e2n m\u00ecnh v\u00e0 l\u00f2ng m\u00ecnh, kh\u00f4ng n\u00f3i c\u01b0\u1eddi c\u1ea9u th\u1ea3, ch\u1eeba t\u00ednh say r\u01b0\u1ee3u m\u00ea man, nghi\u00eam ch\u1ec9nh oai dung, khi\u1ebfn cho thu\u1ed9c l\u1ea1i bi\u1ebft s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i d\u1ed1i ; d\u00e2n bi\u1ebft y\u00eau m\u1ebfn kh\u00f4ng d\u00e1m khinh nh\u1eddn, th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c tr\u00f4ng nom d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u s\u00f4ng C\u1eedu An, vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1ee3i n\u00ean l\u00e0m, vi\u1ec7c c\u00f3 h\u1ea1i n\u00ean b\u1ecf, v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 t\u00ednh l\u00e0m cho chu \u0111\u00e1o thanh th\u1ecfa \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c h\u1ea1t, t\u00ednh gi\u00fap l\u1ee3i h\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi, sao vi\u1ec3n v\u00f4ng qu\u00e1 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn Kinh b\u1ec7 ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>Vua khen v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i m\u00e3i, cho 1 c\u00e1i nh\u1eabn b\u1eb1ng ho\u00e0ng kim. D\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng, \u0111\u1eb7t ra l\u1ec5 \u00f4m g\u1ed1i, l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn t\u1ecf ra th\u00e2n \u00e1i tin d\u00f9ng, l\u1ebd \u1ea5y r\u1ea5t long tr\u1ecdng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng. Khi tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c quan to \u0111em th\u1ed1ng qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u01b0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u1ea3i ho\u00e0n, cho l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m g\u1ed1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u1ec5 s\u1ed1 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng. Nay Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Kh\u00f4i, sau l\u1ea1i d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam, nh\u00e2n ngh\u0129 bi\u00ean gi\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng, v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i tr\u1ecb y\u00ean, t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 5 n\u0103m, tuy kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ed1ng binh, sau khi xong vi\u1ec7c li\u1ec1n kh\u1ea3i ho\u00e0n ngay, nh\u01b0ng ngh\u0129 khi \u1ea5y \u0111i \u0111\u00e1nh, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac khi gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ecbnh, th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c, ngh\u1ecbch t\u1eb7c t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ee3 h\u00e3i m\u1ea5t v\u00eda, gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, d\u1ec5 cho ta \u0111\u00e1nh gi\u1eef. Vi\u1ec7c \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng th\u1ee9 nh\u1ea5t. Sau gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111em c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn x\u00e2m chi\u1ebfm, \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua H\u00e0 Ti\u00ean, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, \u0111i xa v\u00e0o s\u00e2u, Gi\u1ea3ng l\u1ea1i\u00a0 ph\u1ea3i \u0111em\u00a0 s\u1ed1 qu\u00e2n m\u1ea5y ngh\u00ecn, d\u00f9ng c\u00e1ch l\u1ea5y \u00edt ch\u1ed1ng nhi\u1ec1u, \u1ee9ng bi\u1ebfn ngh\u0129 ra m\u01b0u l\u1ea1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1eafng tr\u1eadn, b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ee3 tr\u1ed1n, bi\u00ean gi\u1edbi v\u1ed7 y\u00ean, th\u00ec so v\u1edbi c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c quan ta \u0111em qu\u00e2n khi tr\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ecbp. Nay nh\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u, n\u00ean n\u00eau r\u00f5 \u00e2n vinh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 19 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m g\u1ed1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn nam b\u1eafc tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh, li\u1ec1n sai quan \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u00f3n \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc tuy\u00ean Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u00fay l\u1ea1o, nay Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng trong l\u00f2ng mu\u1ed1n ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng d\u1ef1 b\u00e1o tin tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean ch\u01b0a k\u1ecbp ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, l\u00f2ng tr\u1eabm v\u1eabn th\u1ea5y \u00e1y n\u00e1y, chu\u1ea9n cho sau khi l\u1ec5 th\u00e0nh, ban y\u1ebfn \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 L\u1ec5, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 d\u1ef1 ti\u1ec7c d\u00e2ng m\u1eddi, \u0111\u1ec3 t\u1ecf y\u00eau qu\u00fd vinh d\u1ef1\u201d. Gi\u1ea3ng, nh\u00e2n \u0111em c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u1ecdc c\u1ee7a lo\u00e0i s\u00e2u lo\u00e0i th\u00fa d\u00e2ng tr\u00ecnh, n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt c\u1ee7a th\u1ed5 quan thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y, th\u00e0nh kh\u1ea9n xin d\u00e2ng gi\u00fap :<\/p>\n<p>(V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nh\u00e2m Tr\u1eadt d\u00e2ng ng\u1ecdc lo\u00e0i s\u00e2u, ng\u1ecdc r\u1ed3ng, tr\u00edch ch\u00e2u th\u1ee7y tinh m\u1ed7i th\u1ee9 1 vi\u00ean ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u00e0 Giao d\u00e2ng ng\u1ecdc h\u1ed5, ng\u1ecdc voi, ng\u1ecdc h\u01b0\u01a1u, ng\u1ecdc ng\u1ef1a, m\u1ed7i th\u1ee9 1 vi\u00ean, ng\u1ecdc l\u1ee3n, ng\u1ecdc r\u1ebft m\u1ed7i th\u1ee9 2 vi\u00ean ; \u1ed1c nha L\u1ecbch Y S\u00f4 l\u00e0 t\u00ean Giao d\u00e2ng ng\u1ecdc c\u00e1, ng\u1ecdc s\u00e2u m\u1ed7i th\u1ee9 1 vi\u00ean ; An ph\u1ee7 \u1edf Nam Vang l\u00e0 t\u00ean Ma d\u00e2ng ng\u1ecdc voi, ng\u1ecdc t\u00ea m\u1ed7i th\u1ee9 1 vi\u00ean ; An ph\u1ee7 Kim Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 t\u00ean K\u1ebf v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c Ph\u00f3 c\u01a1 l\u00e0 C\u1ed3 \u0110\u1ed9t d\u00e2ng ng\u1ecdc \u1ebfch v\u00e0 th\u1ea1ch chi m\u1ed7i th\u1ee9 1 vi\u00ean).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng qu\u00fd v\u1eadt l\u1ea1, tuy ng\u1ecdc d\u1ea1 quang chi\u1ebfu v\u00e0o xe c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m qu\u00fd, hu\u1ed1ng chi th\u1ee9 ng\u1ecdc g\u1ecdi l\u00e0 lo\u00e0i s\u00e2u, lo\u00e0i th\u00fa, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed, tr\u1eeb ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi truy\u1ec1n l\u1ea1i, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 to\u00e0n th\u1ef1c, nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m qu\u00fd, th\u00e0nh t\u00e2m d\u00e2ng ti\u1ebfn, l\u00f2ng v\u00e0 l\u1eddi kh\u1ea9n thi\u1ebft, n\u1ebfu t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn, th\u00ec sao y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng k\u1ebb ph\u01b0\u01a1ng xa gi\u00e3i t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, n\u00ean thu nh\u1eadn r\u1ed3i ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng cho :<\/p>\n<p>(Nh\u00e2m Tr\u1eadt, Tr\u00e0 Giao \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 c\u00e1i \u00e1o b\u1eb1ng t\u01a1 m\u01b0\u1ee3t m\u00e0u lam ; t\u00ean Giao, t\u00ean Ma \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng v\u00e0 1 c\u00e1i \u00e1o t\u01a1 m\u01b0\u1ee3t m\u00e0u lam ; t\u00ean K\u1ebf v\u00e0 C\u1ed3 \u0110\u1ed9t \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf)\u201d.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m g\u1ed1i, t\u1ef1 tay r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ban cho, l\u1ea1i cho m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ed5 b\u1eb1ng v\u00e0ng v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, tr\u1ecb y\u00ean bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 tr\u1eabm kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho con h\u1ed5 v\u00e0ng n\u00e0y, l\u00e0 l\u1ea5y ngh\u0129a h\u1ed5 th\u1ea7n m\u1ea1nh m\u1ebd. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc\u201d. Chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n \u0110\u00f4ng C\u00e1c, th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 ban cho, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a, l\u00e0m th\u01a1 ban cho b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 c\u00f4ng, ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m c\u00e1c ch\u1eef l\u00e3o ng\u01b0u (tr\u00e2u gi\u00e0), kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd l\u1ea5y l\u1ec5 \u0111\u00e3i b\u1ea7y t\u00f4i, n\u00ean tr\u1eabm kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1eef \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua tri\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng h\u1ecfi ch\u1ed7 \u1edf xa hay g\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea3o n\u00ean tr\u00e1nh n\u1eafng gi\u00f3. Gi\u1ea3ng th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng quen v\u1edbi ch\u0103m ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc, kh\u00f4ng t\u1eebng ki\u00eang tr\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i nay, th\u00e2n \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, kh\u00f4ng th\u1ebf, sao l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, tr\u1eabm \u1edf trong cung, c\u0169ng th\u01b0\u1eddng \u0111i th\u1ee7ng th\u1ec9nh ch\u01a1i xem \u0111\u1ec3 t\u1eadp ch\u0103m ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u1ecfi ph\u1ea3i nh\u00e0n r\u1ed7i b\u1ecf vi\u1ec7c, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e9p th\u00eam th\u1ecd, nh\u00e2n h\u1ecfi k\u1ef7 lu\u1eadt \u0111em qu\u00e2n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. Gi\u1ea3ng th\u01b0a : qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c b\u1eeba b\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ea7u l\u1ea5y h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eb3ng c\u0169ng kh\u00f3 \u01b0 ?\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi : Ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i : t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng thu\u1eadt ph\u00f9 ch\u00fa, c\u00f3 kh\u00f4ng ? Gi\u1ea3ng th\u01b0a c\u00f3, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i v\u1ee3 con c\u1ee7a ch\u00fang th\u00ec ch\u00fang th\u01b0 ph\u00f9 \u0111\u1ec3 nguy\u1ec1n r\u1ee7a, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y t\u1ea5t ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u00f9 ch\u00fa c\u1ee7a ch\u00fang, t\u1ea5t c\u00f3 t\u00e0 th\u1ea7n gi\u00fap s\u1ee9c, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ef1 x\u1eed, qu\u1ea3 th\u1ef1c bi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng trung hi\u1ebfu, s\u1ee3 g\u00ec nguy\u1ec1n r\u1ee7a, c\u00f2n x\u00e2m chi\u1ebfm c\u1ee7a c\u1ea3i, v\u1ee3 con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i thi\u00ean nhi\u00ean, v\u00ed th\u1eed kh\u00f4ng ph\u00f9 ch\u00fa c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu tai v\u1ea1, cho n\u00ean ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh t\u00e0 thu\u1eadt \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : T\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean t\u00f4n chu\u1ed9ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, th\u00ec ki\u1ec3u ch\u00f9a v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt th\u1ebf n\u00e0o ? Gi\u1ea3ng th\u01b0a : Ki\u1ec3u ch\u00f9a, nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u ph\u00ed t\u1ed5n kh\u00f4ng k\u00e9m 2.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u00e0 quy th\u1ee9c qu\u00ea k\u1ec7ch, c\u1ed9t ch\u00f9a th\u00ec s\u01a1n \u0111\u1ecf, t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt th\u00ec th\u1ebfp v\u00e0ng, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i th\u1ebfp v\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda, v\u1eabn \u0111\u1ec3 ch\u1ea5t m\u1ed9c m\u00e0 th\u00f4i. L\u1ea1i h\u1ecfi : C\u00f3 Kinh Ph\u1eadt kh\u00f4ng ? Gi\u1ea3ng th\u01b0a : Kinh Ph\u1eadt l\u00e0m b\u1eb1ng l\u00e1, vi\u1ebft b\u1eb1ng gi\u00f9i, g\u1ecdi l\u00e0 Kinh b\u1ed1i di\u1ec7p [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Corypha_umbraculifera\">kinh l\u00e1 b\u1ed1i<\/a> \u8c9d\u8449\u7d93]. Gi\u1ea3ng nh\u00e2n n\u00f3i : \u1edf b\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f3 1 ng\u00f4i ch\u00f9a \u1edf n\u00fai r\u1ea5t cao, th\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y \u0111\u1eafp th\u00e0nh c\u0169ng cao g\u1ea7n b\u1eb1ng, d\u1ef1 l\u00e0m ra th\u1ebf tranh cao.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed1n b\u1ec1 ch\u00f9a \u1ea5y, c\u0169ng n\u00ean x\u00e2y t\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng cho \u0111\u1eb9p. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 sau\u201d. Gi\u1ea3ng l\u1ea1i n\u00f3i \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y th\u1ea5p tr\u0169ng \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, d\u00e2n Phi\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1eafp b\u1edd \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 vi\u1ec7c n\u00f4ng. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u0169ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, b\u1ed3i \u0111\u1eafp nh\u1ecf th\u00f4i, v\u1ec1 sau th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y l\u00ean to ph\u1ea3i theo m\u00e0 \u0111\u1eafp cao d\u00e0y h\u01a1n, \u0111\u1ebfn nay b\u00e8n kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ee3 h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y ng\u00e0y nay nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec h\u01a1n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m n\u1eefa, th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec c\u00f4ng \u0111\u00ea B\u1eafc K\u1ef3, nay ph\u1ea3i tr\u00f9 ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00f4ng, m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n kh\u1ecfi ph\u1ea3i s\u1ef1 kh\u1ed5 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, m\u1edbi l\u00e0 t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>Sai ch\u1ebf b\u00e0i ng\u00e0 \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111eo. L\u1ea1i ch\u1ebf b\u00e0i ng\u00e0 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u1ef1c k\u1ef3, m\u1ed7i vi\u00ean 1 c\u00e1i, ph\u00e1t giao cho nh\u1eadn gi\u1eef, vi\u00ean n\u00e0o g\u1eb7p khi c\u00f3 tuy\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, chu\u1ea9n cho \u0111eo b\u00e0i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i \u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cDo th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u1edf ph\u1ee7 C\u1ed5 C\u00f4ng s\u1eafm s\u1eeda thuy\u1ec1n b\u00e8 s\u1eafp \u0111\u1ebfn nom nh\u00f2m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean, \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00fa binh \u1edf t\u1ec9nh \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, v\u00e0o kho\u1ea3ng 10 ng\u00e0y, nh\u01b0 qu\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 g\u00ec, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Lam c\u00f9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, chi\u1ec3u theo ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7u ch\u00e8 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00f3 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu h\u00fay t\u00f4n hi\u1ec7u, ph\u1eadn t\u00f4i con, m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, xin ph\u1ea3i r\u0103n c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cGi\u1ea5y hi\u1ec7u ch\u00e8, nguy\u00ean t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0m ra, c\u1ea7n b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eaft h\u00e0ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1eef k\u00ednh ki\u00eang c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, v\u1ed1n l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, n\u1ebfu theo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 tr\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 vi\u1ec3n v\u00f4ng kh\u00f3 l\u00e0m, l\u1ea1i s\u1ee3 th\u00e0nh ra h\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n. Duy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ta, bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, th\u00ec l\u1ed7i \u1edf ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, kh\u00f4ng \u1edf ng\u01b0\u1eddi kia. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 th\u00f4ng d\u1ee5 cho h\u1ed9 ph\u1ed1 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m mua b\u00e1n ch\u00e8 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh, n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 d\u00f9ng nh\u1ea7m ch\u1eef mi\u1ebfu h\u00fay t\u00f4n hi\u1ec7u th\u00ec d\u00e1n l\u1ea5p ho\u1eb7c c\u1eaft b\u1ecf \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00e8o h\u00e1t \u1edf d\u00e2n gian c\u00e1c h\u1ea1t Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ee9a nu\u00f4i con h\u00e1t, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111am m\u00ea tr\u00f2 vui, con h\u00e1t c\u1eady th\u1ebf m\u1ea1nh c\u1ee7a h\u1eafn, \u0111\u00f9a b\u1ee1n ph\u1ee5 n\u1eef, trai g\u00e1i l\u1eabn l\u1ed9n, phong t\u1ee5c h\u1ecfng n\u00e1t, kh\u00f4ng g\u00ec qu\u00e1 h\u01a1n th\u1ebf, \u0111\u1ebfn khi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i kh\u1edfi ng\u1ee5y, b\u1ecdn con h\u00e1t \u0111em nhau \u00f9a theo c\u1ea3, sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, b\u00e8 l\u0169 ch\u00fang ng\u1ea7m tan h\u1ebft, nay nghe th\u00f3i t\u1ec7 \u1ea5y d\u1ea7n th\u1ecbnh, ph\u1ea3i ng\u0103n c\u1ea5m tr\u01b0\u1edbc, v\u1ea3 l\u1ea1i ch\u00e8o h\u00e1t t\u1ea1 th\u1ea7n th\u00ec con h\u00e1t 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ee7 l\u00e0m vui, nh\u01b0 d\u00e2n x\u00e3 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, ch\u1ec9 c\u00f3 2, 3 ng\u01b0\u1eddi con h\u00e1t, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb nay n\u00ean l\u1eadp \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 tr\u1eeb th\u00f3i khinh b\u1ea1c, b\u00e8n chu\u1ea9n cho ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, di\u1ec5n tr\u00f2 ch\u00e8o h\u00e1t t\u1ea1 th\u1ea7n, trong 1 n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e1t x\u01b0\u1edbng 1 l\u1ea7n l\u00e0 1 ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi h\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau t\u1eadp \u1edf th\u00f4n d\u00e2n g\u1ea7n ti\u1ec7n : 5 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu qu\u00e1 s\u1ed1 \u1ea5y, th\u00ec x\u1eed v\u1ec1 t\u1ed9i tr\u00e1i ph\u00e9p. L\u1ea1i do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111i h\u00e1t, c\u00f2n \u1edf ngo\u00e0i s\u1ed5 th\u00ec s\u1ee9c sai \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u1ec1 Kinh, xin b\u1ed5 v\u00e0o th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, th\u00ec ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, n\u1ebfu d\u00e1m v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ea3n th\u00ec ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Tr\u1ea5n T\u00e2y ; t\u1ed5ng, l\u00fd t\u01b0 t\u00ecnh \u1ea9n gi\u1ea5u v\u00e0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n kh\u00f4ng xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn, s\u1ebd ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p binh kh\u00ed cho ph\u1ee7, ch\u00e2u, huy\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (Ph\u00e0m thu\u1ed9c n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u01b0 ph\u1ee7 th\u00ec c\u1ea5p cho gi\u00e1o d\u00e0i 30 ng\u1ecdn, qu\u1eafm d\u00e0i 10 c\u00e1i, qu\u1eafm ng\u1eafn 10 c\u00e1i ; ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u gi\u00e1o d\u00e0i 20 ng\u1ecdn, qu\u1eafm d\u00e0i 10 c\u00e1i, qu\u1eafm ng\u1eafn 5 c\u00e1i).<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho d\u00e2n gian t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc thay \u0111\u1ed5i c\u00e1ch \u0103n m\u1eb7c.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb s\u00f4ng Gianh tr\u1edf ra B\u1eafc, c\u00e1ch \u0103n m\u1eb7c v\u1eabn c\u00f2n t\u1ee5c c\u0169, ra d\u1ee5 cho \u0111\u1ed5i theo c\u00e1ch \u0103n m\u1eb7c t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho phong t\u1ee5c nh\u01b0 nhau, l\u1ea1i gia h\u1ea1n r\u1ed9ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eaft may thong th\u1ea3, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 tr\u1ea3i 10 n\u0103m, v\u1eabn nghe n\u00f4ng phu th\u00f4n ph\u1ee5 mi\u1ec1n ngo\u00e0i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eefa ch\u01b0a \u0111\u1ed5i, x\u00e9t ra t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, h\u1ebft th\u1ea3y \u0103n m\u1eb7c theo l\u1ed1i nh\u00e0 H\u00e1n, nh\u00e0 Minh, \u0111\u1ed9i m\u0169, m\u1eb7c \u00e1o m\u1eb7c qu\u1ea7n ch\u1ec9nh t\u1ec1 nh\u01b0 th\u1ebf, so v\u1edbi ngo\u00e0i B\u1eafc theo nh\u01b0 c\u0169, con trai \u0111\u00f3ng kh\u1ed1, con g\u00e1i m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea1t kh\u00e9p v\u1edbi nhau, d\u01b0\u1edbi m\u1eb7c v\u00e1y th\u00ec \u0111\u1eb9p x\u1ea5u d\u1ec5 th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea1i c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u00e3 theo t\u1ee5c hay, c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i v\u1eabn y\u00ean nh\u01b0 c\u0169, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 \u00fd tr\u00e1i l\u1ec7nh \u01b0 ? C\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u00ean \u0111em \u00fd \u1ea5y d\u1eabn b\u1ea3o khuy\u00ean nh\u1ee7, l\u1ea1i ban cho trong n\u0103m nay ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i t\u1ea5t c\u1ea3 ; n\u1ebfu sang n\u0103m sau, v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo nh\u01b0 c\u0169, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eefu qu\u00e2n, t\u01b0\u1edbc Hi\u1ec7u Thu\u1eadn b\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua nghe n\u00f3i Xu\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh, chu\u1ea9n cho con vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u1ef1 n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 nu\u00f4i cha, vua th\u01b0\u1eddng sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, v\u00e0 ban cho thu\u1ed1c thang. \u0110\u1ebfn khi ch\u1ebft, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n coi vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y, t\u1ecf ra ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao t\u00e0i n\u0103ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i t\u1eebng 2 l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u00ean, kh\u00f4ng t\u1eeb kh\u00f3 nh\u1ecdc, nay tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 60, 70, k\u00ednh c\u1ea9n kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c r\u1ea5t y\u00eau m\u1ebfn, kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u00e3 ch\u1ebft, th\u1ef1c ph\u1ea3i bu\u1ed3n r\u1ea7u, v\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 3 t\u1ea5m g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 3 t\u1ea5m nhi\u1ec5u m\u00e0u, 5 t\u1ea5m the m\u00e0u v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n, ng\u00e0y an t\u00e1ng cho t\u1ebf 1 tu\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, ph\u00e0m tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n, nh\u01b0 x\u00e9t ra s\u00f3t t\u00ean trong s\u1ed5 m\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ed9i nh\u1eb9 ph\u1ea3i chi\u1ec3u l\u1ec5 x\u1eed tr\u00ed, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n, s\u1ee9c sai ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u00ea qu\u00e1n, v\u00e0 d\u00f9 c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n, nh\u01b0ng d\u00e2n l\u00e0ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ea3o qu\u1ea3n, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1t \u0111i sung l\u00e0m l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, L\u00e3nh binh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111i kh\u00e1m c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y trong th\u00ec v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ngo\u00e0i th\u00ec ng\u0103n ng\u1eeba b\u1ecdn gi\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i, v\u00e0 ch\u1ed7 n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m hay d\u1ec5, g\u00f2 ch\u1eb1m cao hay th\u1ea5p, t\u1ea5t ph\u1ea3i bi\u1ebft h\u1ebft h\u00ecnh th\u1ebf, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e2m c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n. Nay l\u00e0 k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu l\u00ean to, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 Kinh chi\u00eam y\u1ebft, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i chuy\u00ean tr\u00e1ch, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u1edf th\u00e0nh \u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c, Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i tu\u1ed5i gi\u00e0, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n th\u00e2n h\u00e0nh. V\u1eady b\u1ecdn th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 l\u00e3nh binh, ph\u00f3 l\u00e3nh binh, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng nhau l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i kh\u00e1m c\u00e1c n\u01a1i \u1ea5y, nh\u01b0ng cho t\u00f9y ti\u1ec7n, nh\u01b0 g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00ec \u0111i thuy\u1ec1n, n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111i b\u1ed9 ; gi\u1ea3 danh \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t ho\u1eb7c \u0111i s\u0103n, tr\u1ea3i qua c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, S\u01a1n Ph\u1ee7, S\u01a1n B\u1ed1c, ph\u00e0m c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu, th\u00e2n t\u1ef1 \u0111i xem ; n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm hi\u1ec3m tr\u1edf, n\u01a1i n\u00e0o r\u1ed9ng r\u00e3i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng ; n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0 cao r\u00e1o ; n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0 l\u1ea7y l\u1ed9i ; c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u00f5 h\u1ebft th\u1ea3y, \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ch\u1eb3ng nh\u1eefng xe \u0111i nhanh thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 ta n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ho\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh th\u1eafng, t\u1ea5t \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ph\u1ea3i b\u1ecf m\u1ea1ng. Duy d\u00e2n phi\u00ean thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y v\u1ed1n mang l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, khi \u0111i n\u00ean \u0111em duy\u00ean do ph\u1ea3i \u0111i, d\u1ef1 truy\u1ec1n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n bi\u1ec1n binh mang theo, c\u0169ng ch\u1ec9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i qua d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u00f3n ti\u1ec5n \u0111\u01b0a cho \u0111\u1ec1u c\u1ea5m v\u00e0 nghi\u00eam c\u1ea5m qu\u00e2n nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 s\u1ef1 d\u1ecda n\u1ea1t. L\u1ea1i sai ph\u00e1t 500 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1 \u1edf kho Kinh v\u00e0 tr\u00edch l\u1ea5y l\u01b0u ho\u00e0ng, \u0111\u00e1 l\u1eeda \u1edf 2 t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng (V\u0129nh Long, l\u01b0u ho\u00e0ng 1.000 c\u00e2n, \u0111\u00e1 l\u1eeda 10.000 c\u00e2n ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, l\u01b0u ho\u00e0ng 1.000 c\u00e2n).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u1ea5u ch\u1ebf phi\u1ebfn thau (tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 7 ph\u1ea7n, k\u1ebdm 3 ph\u1ea7n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed3ng 6 ph\u1ea7n, k\u1ebdm 4 ph\u1ea7n).<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn ch\u01a1i ch\u1ed7 chu\u1ed3ng h\u1ed5 xem di\u1ec5n t\u1eadp voi, sai voi \u0111\u00e1nh h\u1ed5 gi\u1ebft \u0111i. Bu\u1ed5i chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y thuy\u1ec1n vua v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf b\u00ean s\u00f4ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam Kinh th\u00e0nh xem di\u1ec5n c\u00e1c tr\u00f2 vui (c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111\u01b0a ph\u01b0\u1eddng h\u00e1t ph\u01b0\u1eddng nh\u1ea1c v\u00e0 c\u00e1c k\u1ef9 ngh\u1ec7 \u0111\u1ebfn Kinh, chu\u1ea9n c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o, di\u1ec5n t\u1eadp \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5).<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o : \u201cD\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean s\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc l\u1ee5t n\u0103m nay kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, n\u00ean \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u ho\u1eb7c c\u00f3 n\u01a1i v\u1ee1 l\u1edf, ho\u1eb7c c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, ngo\u00e0i ra, nhi\u1ec1u n\u01a1i x\u1ea3y ra hung hi\u1ec3m lu\u00f4n, th\u1ebf m\u00e0 nguy r\u1ed3i l\u1ea1i y\u00ean, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1, nay \u0111\u1ebfn ti\u1ebft S\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng, c\u00f9ng m\u1eebng s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean s\u00f3ng, th\u1eadt l\u00e0 nh\u1edd tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng gi\u00fap, H\u00e0 th\u1ea7n hi\u1ec3n linh, l\u00f2ng tr\u1eabm k\u00ednh c\u1ea3m sao xi\u1ebft, n\u00ean sai l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a mang \u0111\u01b0a cho t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec3 t\u1ea1 mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Sai Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ng\u00f4 Kim L\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Y\u00ean xem x\u00e9t c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u1ea3y tr\u00e0n, qu\u1ea3 l\u00e0 do n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean m\u1ea1nh kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o ch\u1ed1ng gi\u1eef n\u1ed5i, hay l\u00e0 do vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f2n ch\u01b0a t\u1ed1t. L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tr\u1ecbnh Quang Khanh l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, ch\u1ec9 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee5 chi\u00eam m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 v\u1ee5 m\u00f9a, n\u00ean gia t\u00e2m x\u00e9t h\u1ecfi l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 v\u1ee5 chi\u00eam v\u1ee5 m\u00f9a, ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh \u1ed5n th\u1ecfa t\u00e2u l\u00ean. L\u00e2n \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00f3, \u0111i kh\u00e1m kh\u1eafp c\u1ea3, r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : X\u00e9t ra k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t r\u1ea5t l\u00e2u, \u0111\u00ea t\u1ea1m b\u1ecf \u1edf v\u00f2ng ngo\u00e0i, b\u1ecb tr\u00e0n l\u1edf 3, 4 ch\u1ed7 ; \u0111\u01b0\u1eddng quai nh\u1ecf h\u1ed9 \u0111\u00ea tr\u00e0n l\u1edf h\u01a1n 30 \u0111o\u1ea1n, \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf x\u00e3 Ph\u00f3 Nham, l\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o ra, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1ea3y ra lan tr\u00e0n kh\u1eafp 4 m\u1eb7t m\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u1eedu An h\u01a1n l\u00fac th\u01b0\u1eddng v\u1eabn \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i kh\u00e1i, v\u00ec \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng C\u00e1i, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng C\u1eedu An m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ed7 s\u00f4ng nh\u00e1nh, khi c\u00f3 c\u1eeda s\u00f4ng h\u00fat n\u01b0\u1edbc v\u00e0o, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc b\u00e8n theo \u0111\u00f3 ch\u1ea3y m\u1ea1nh, c\u00e1c \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eafp ra \u0111\u1ea5t m\u1edbi, ch\u01b0a g\u1eafn li\u1ec1n, \u0111\u00e3 ch\u1ecbu l\u1ee5t ngay, m\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1eafp c\u0169 c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c cao l\u1eafm, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u1ea3y x\u00f3i v\u00e0o, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi v\u1ee1 l\u1edf, l\u00e0 th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u1ebf. N\u1ebfu nay c\u1ea7n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 hai k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc cho v\u1ee5 chi\u00eam v\u1ee5 m\u00f9a, th\u1ea7n \u0111\u00e3 x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u00f9ng c\u1ea3 \u00fd ki\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u00e2n \u0111\u00ea \u0111\u1eafp c\u0169 li\u1ec7u \u0111\u1eafp cao d\u00e0y th\u00eam m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng hai b\u00ean b\u1edd t\u1ea3 h\u1eefu s\u00f4ng \u1ea5y, m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ea5t d\u00e0i, n\u1ebfu b\u1ed3i \u0111\u1eafp t\u1ea5t c\u1ea3, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng nhi\u1ec1u, s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 hai b\u00ean b\u1edd \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00ea gi\u1eef n\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng x\u00f3i m\u1ea1nh, s\u1ee3 \u0111\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u1eafp ch\u01b0a li\u1ec1n, ch\u1ecbu l\u1ee5t kh\u00f4ng n\u1ed5i, v\u1ea3 l\u1ea1i b\u1edd ph\u00eda h\u1eefu ch\u1ec9 c\u00f3 3 huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, Ti\u00ean L\u1eef, Ph\u00f9 Dung, b\u1edd ph\u00eda t\u1ea3 th\u00ec huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An, Thi\u00ean Thi v\u00e0 7 huy\u1ec7n nh\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng An, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u1ea3 ph\u00eda \u1ea5y, v\u1ec1 \u0111\u1ecba th\u1ebf, b\u1edd ph\u00eda t\u1ea3 h\u01a1i cao, l\u00e0m vi\u1ec7c xem ra d\u1ec5 h\u01a1n, m\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf b\u1edd ph\u00eda h\u1eefu th\u1ea5p k\u00e9m, \u0111\u00e3 10 ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u1ea3, t\u00f9y t\u1eebng \u0111o\u1ea1n m\u00e0 \u0111\u1eafp cao d\u00e0y th\u00eam. (B\u1edd b\u00ean t\u1ea3 : t\u1eeb c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ea7m s\u00e2u \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb, \u0111\u00ea t\u1ea1m b\u1ecf \u1edf v\u00f2ng ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111\u00ea gi\u1eef n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 v\u1ee1 l\u1edf nhi\u1ec1u ch\u1ed7, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1eafp k\u00edn c\u0169ng kh\u00f3 gi\u1eef v\u1eefng, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eafp b\u1ed3i, nh\u01b0ng c\u1ee9 theo \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 \u1edf m\u00e9 ngo\u00e0i \u0111\u00ea gi\u1eef n\u01b0\u1edbc ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Kinh Kh\u00ea tr\u1ea3i qua c\u00e1c x\u00e3 \u0110i\u1ec1u Nha, \u0110\u1ea1i Quan, Thu\u1ea7n L\u1ec5, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7m s\u00e2u \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u00ea gi\u1eef n\u01b0\u1edbc h\u01a1n 1.400 tr\u01b0\u1ee3ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u01a1n 300 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ea5t l\u00e0 x\u00f3i m\u1ea1nh, ph\u1ea3i \u0111\u1eafp cao d\u00e0y th\u00eam. C\u00f2n h\u01a1n 1.100 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp d\u00e0y g\u1eafn li\u1ec1n, v\u1eefng ch\u1eafc theo nh\u01b0 c\u0169 s\u1eeda sang qua ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb \u0111\u1ea7m s\u00e2u \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb cho \u0111\u1ebfn \u0111\u00ea quai gi\u1eef n\u01b0\u1edbc c\u0169 \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ed3ng L\u00fd, h\u01a1n 1.690 tr\u01b0\u1ee3ng g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc, ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1eafp cao th\u00eam, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eafp d\u00e0y ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb \u0110\u1ed3ng L\u00fd \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng quai nh\u1ecf m\u1edbi \u0111\u1eafp \u1edf B\u00edch Ch\u00e0ng h\u01a1n 2.330 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n l\u00e0 th\u1ea5p v\u00e0 m\u1ecfng, ph\u1ea3i \u0111\u1eafp cao d\u00e0y th\u00eam nh\u01b0 c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00ea \u1edf s\u00f4ng h\u1ea1ng v\u1eeba ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng quai nh\u1ecf t\u1eeb B\u00edch Ch\u00e0ng \u0111\u1ebfn V\u0103n Nhu\u1ec7 d\u00e0i h\u01a1n 2.100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn, d\u00e2n l\u00e0ng \u0111\u1eafp ri\u00eang, kh\u00f4ng th\u00e0nh th\u1ec3 th\u1ee9c \u0111\u00ea, ph\u1ea3i \u0111\u1eafp cao d\u00e0y th\u00eam, nh\u01b0 c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00ea \u1edf s\u00f4ng nh\u1ecf ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb ch\u1ed7 c\u1ea7u V\u0103n Nhu\u1ec7 ch\u1eb7n ngang \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng quai nh\u1ecf \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u00ec do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng chi\u1ec3u theo c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00ea s\u00f4ng nh\u1ecf m\u00e0 \u0111\u1eafp k\u1ebf ti\u1ebfp).<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 b\u1edd ph\u00eda h\u1eefu (tr\u00ean t\u1ef1 c\u1eeda s\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Bi\u1ec7n) \u0111o\u1ea1n n\u00e0o s\u1ea1t l\u1edf th\u00ec v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169 l\u1ea5p k\u00edn l\u1ea1i ; \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 l\u00faa v\u1ee5 chi\u00eam, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, g\u1eb7p c\u00f3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00ean g\u1ea5p b\u1ed9i, li\u1ec1n ph\u1ea3i m\u1edf ra, \u0111\u1ec3 r\u00fat b\u1edbt n\u01b0\u1edbc \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u1ea3, \u0111\u1ee3i sau v\u00e0i n\u0103m, \u0111\u1ea5t \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u1ea3 g\u1eafn ch\u1eb7t, xem d\u1ea7n th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ; r\u1ed3i sau s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn b\u1edd ph\u00eda h\u1eefu.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p l\u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ee5 vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ea5y, ch\u1eb3ng ti\u1ebfc c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, mong l\u1ee3i cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, b\u00e8n b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : Nh\u00e2n d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc, ai kh\u00f4ng l\u00e0 con c\u00e1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u00f9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd, l\u00f2ng tr\u1eabm v\u1eabn kh\u00f4ng n\u1ee1, hu\u1ed1ng chi nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a d\u00e2n 12 huy\u1ec7n \u1ea5y, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 tr\u1ecdng n\u01a1i kia m\u00e0 khinh n\u01a1i n\u00e0y, nh\u01b0ng x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u1ebfu v\u1ed9i \u0111em \u0111\u1eafp c\u1ea3 hai b\u1edd th\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng c\u00e0ng x\u00f3i m\u1ea1nh, khi g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t b\u1ed7ng l\u00ean to, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 hai b\u00ean, l\u00e0m h\u1ea1i l\u1ea1i nhi\u1ec1u, sao b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u1ea3, cho 9 huy\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 l\u00faa m\u00f9a, ch\u1ea3 h\u01a1n l\u00e0 m\u1ea5t c\u1ea3 hai v\u1ee5 \u01b0 ? V\u1eady \u0111em b\u1ea3n t\u00e2u c\u1ee7a Ng\u00f4 Kim L\u00e2n sao l\u1ee5c ra, ph\u00e1t cho 2 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eafp v\u00e0 \u0111\u1ebfn hi\u1ec3u th\u1ecb cho 3 huy\u1ec7n \u1edf b\u1edd ph\u00eda h\u1eefu, \u0111\u00f3 l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ec5, sau \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f3, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u00ea nh\u1ecf \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng (d\u00e0i su\u1ed1t 24.000 tr\u01b0\u1ee3ng) so v\u1edbi t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec r\u1ea5t d\u00e0i, l\u1ea1i ra d\u1ee5 chu\u1ea9n cho \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 s\u00f4ng C\u1eedu An, do 2 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean ph\u1ea3i t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y, t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ec3 cho chuy\u00ean s\u1ee9c \u1edf h\u1ea1t c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ebfn sau khi khai \u1ea5n sang n\u0103m th\u00ec l\u00e0m. T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean li\u1ec1n tr\u00f9 t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u, ngh\u0129 xin \u0111\u1eafp s\u1eafn l\u1ea1i c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1eafp ri\u00eang \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n, b\u1eaft 10.000 d\u00e2n ph\u1ee7 \u1edf 2 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua y cho.<\/p>\n<p>(\u0110\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng c\u0169 \u1edf x\u00e3 Kinh Kh\u00ea, \u0110i\u1ec1u Nha d\u00e0i 376 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e2n r\u1ed9ng 7 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ch\u1eafn gi\u1eef \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb d\u00e0i 50 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc ; \u0111\u1eafp \u0111\u00ea quai \u1edf s\u00f4ng C\u1eedu An, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb \u0110\u1ed3ng L\u00fd \u0111\u1ebfn B\u00edch Ch\u00e0ng d\u00e0i 2.319 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao t\u1eeb 1 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c ; t\u1ef1 B\u00edch Ch\u00e0ng \u0111\u1ebfn \u0110a L\u1ed9c, d\u00e0i 1.133 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t r\u1ed9ng 9 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 9 th\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111o\u1ea1n s\u1eafn l\u1ea1i t\u1eeb \u0110a L\u1ed9c qua s\u00f4ng c\u0169 \u0111\u1ebfn quai nh\u1ecf x\u00e3 Ho\u00e0ng Th\u1ee9 huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, d\u00e0i 112 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 9 th\u01b0\u1edbc. \u0110\u1eafp ri\u00eang \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf H\u01b0ng Nh\u00e2n t\u1eeb H\u00e0 L\u00e3o qua c\u00e1c x\u00e3 An Tri\u1ec1n, Mai L\u0129nh \u0111\u1ebfn Nh\u1eadt T\u1ea3o d\u00e0i 570 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea7u k\u1ebft hoa v\u00e0 r\u1ea1p k\u1ebft hoa. Sai Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng dinh Th\u1ea7n c\u01a1, quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n ; H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng, sung l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0m ch\u1ee9c ph\u00f3. Th\u01b0\u1edfng t\u1ef1 \u0111\u1ed5ng l\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. K\u1ef3 l\u00e3o, h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n \u1edf 6 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00e0nh kh\u1ea9n xin \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, \u0111\u1eb7t b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh (t\u1eeb c\u1ea7u B\u1ea1ch H\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Gia H\u1ed9i) \u0111\u1ec3 cung ti\u1ebfn s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf t\u1ea5m l\u00f2ng m\u1ecdn, quan huy\u1ec7n \u1edf Kinh \u0111\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean gi\u00fap. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu t\u1ef1 l\u00f2ng th\u00e0nh ph\u00e1t ra th\u00ec c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : n\u0103m nay g\u1eb7p th\u1ea5t tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 r\u1ea5t tr\u1ecdng, ngh\u0129 Th\u00e1nh m\u1eabu ta l\u00e2u nay ph\u1ee5ng th\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, sinh, nu\u00f4i th\u00e2n tr\u1eabm \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, tr\u1eabm nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc th\u1eeba c\u1ee7a m\u1eb9, m\u1edbi c\u00f3 ng\u00e0y nay, th\u00ec m\u1eb9 v\u00ec con qu\u00fd, l\u1ec5 th\u1ef1c l\u00e0 ph\u1ea3i. C\u00e1c ch\u1eef huy hi\u1ec7u d\u00e2ng l\u00ean ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft xin c\u00e1o \u1edf t\u00f4n mi\u1ebfu, r\u1ed3i \u0111em \u00fd \u1ea5y tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0o t\u1edd bi\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u1ee7 t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a tr\u1eabm, v\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 v\u00e2ng l\u1eddi di hu\u1ea5n c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00f2ng ri\u00eang c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>M\u1ed9 d\u00e2n d\u1eddi ra \u1edf n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua cho l\u00e0 n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n, \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m v\u00e0 d\u00e0i, chuy\u1ec3n l\u00ean ch\u1ed7 \u0111\u1ec9nh n\u00fai, cao \u0111\u1ebfn h\u01a1n 30 tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u00f3 kh\u0103n. Sai vi\u00ean Kinh do\u00e3n v\u00e0 Gi\u00e1m th\u00e0nh b\u1ed9 C\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00e1m \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn khi \u0111em b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 n\u00e0y c\u0169ng d\u00e0i b\u1eb1ng nhau, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 1, 2 \u0111o\u1ea1n h\u01a1i ph\u1eb3ng m\u00e0 chuy\u1ec3n l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai, cao c\u0169ng nh\u01b0 nhau.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t phen l\u00e0m l\u1ea1i, s\u1ebd \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f9ng, v\u00ed th\u1eed c\u00f4ng l\u00e0m v\u00e0 c\u1ee7a kho, \u0111\u1ed9ng ph\u00ed \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, kh\u00f4ng k\u1ec3 v\u00e0o \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, n\u00e0o c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec, hu\u1ed1ng chi c\u1eeda quan h\u00f9ng tr\u00e1ng \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m t\u1ef1 nhi\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i che ch\u1edf b\u1ea3o v\u1ec7 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, n\u1ebfu san cao m\u00e0 l\u00e0m cho th\u1ea5p, chuy\u1ec3n th\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1eb7t ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf \u0111i. B\u00e8n ra d\u1ee5 cho quan huy\u1ec7n \u1edf Kinh v\u00e0 quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam th\u00f4ng s\u1ee9c cho d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u1edf hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, th\u00ec thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 \u0111i l\u00ednh \u0111i phu \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho, khai kh\u1ea9n v\u01b0\u1eddn ru\u1ed9ng, c\u1ea5y tr\u1ed3ng th\u00f3c l\u00faa l\u1ea5y hoa l\u1ee3i, c\u0169ng chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n n\u1ed9p thu\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c d\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00e0m nh\u00e0 th\u00ec quan c\u1ea5p v\u1ed1n cho, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho t\u1eeb \u0111\u1ec9nh n\u00fai \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 nh\u00e0 \u1edf n\u1ed1i li\u1ec1n nhau, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 n\u01a1i d\u1eebng ch\u00e2n t\u1ea1m tr\u00fa, \u0111\u00f3i c\u00f3 ch\u1ed7 \u0103n, kh\u00e1t c\u00f3 ch\u1ed7 u\u1ed1ng, c\u00f2n s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u1edf, chu\u1ea9n cho 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n t\u00e2u bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng. R\u1ed3i sau 6 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf Qu\u1ea3ng Nam xin l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, vua chu\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eefu qu\u00e2n, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u1ed5 uy ; Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 C\u1ea9m y th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t \u0111i \u0111\u1ebfn s\u1edf ch\u00ednh y\u1ebfu, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng quan N\u1ed9i c\u00e1c ki\u1ec3m duy\u1ec7t c\u00e1c vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXV<\/a> \u2013 185<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng, b\u1ed7ng g\u1eb7p tr\u1eadn m\u01b0a l\u00eanh l\u00e1ng. Vua th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ea5p s\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed7 gi\u00e1, the, \u0111o\u1ea1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>M\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y th\u00e1ng 9 l\u00e0 k\u1ef3 thi, \u0111\u1ebfn nay v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu m\u1edbi xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111i thi kh\u1ed5 v\u1ec1 b\u00f9n l\u1ed9i, m\u1edbi \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ea5y th\u00e1ng 10 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i).<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An sung l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i ; Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Y\u00ean sung l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 sung l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh ; Ph\u1ea1m Kh\u00f4i, \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n sung l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n t\u1ea5t c\u1ea3 35 ng\u01b0\u1eddi :<\/p>\n<p>(Tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i 17 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f2ng, Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Tuy, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u, L\u00ea V\u0103n Th\u00e1i, D\u01b0\u01a1ng Danh Th\u00e0nh, V\u0169 V\u0103n Tu\u1ea5n, Nguy\u1ec5n Th\u00fay, Kh\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Khanh, D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng B\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i, \u0110\u1ed7 Bi\u1ec1u, V\u0169 Kh\u00e1ch, Tr\u1ea7n Can, L\u00ea Ho\u00e0n Nguy\u1ec7n, Phan M\u1eadu Th\u1ecbnh, L\u00ea V\u0103n Th\u00f4ng, L\u00ea V\u0103n Huy.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh 18 ng\u01b0\u1eddi : Ph\u1ea1m Th\u1ebf H\u00fac, V\u0169 Ng\u1ecdc \u00d4n, Tr\u1ea7n D\u01b0\u01a1ng Quang, Ph\u1ea1m Kh\u00e1ch, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nghi\u1ec7p, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ch\u00e2n, Ph\u1ea1m V\u0103n Ngh\u1ecb, L\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng S\u00e1n, V\u0169 Kh\u1ea3 Th\u00e1i, V\u0169 V\u0103n B\u00e1ch, Nguy\u1ec5n Quang S\u00e1n, Ph\u1ea1m Huy Th\u1ee5c, Nguy\u1ec5n Duy H\u1ed5, V\u0169 Do\u00e3n Kh\u00e1i, Do\u00e3n Khu\u00ea, L\u00e3 Huy Nhu\u1eadn, V\u0169 H\u1eefu Gi\u00e1c, Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u00f9).<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi b\u1ed9 L\u1ec5 duy\u1ec7t l\u1ea1i quy\u1ec3n \u0111\u1ed7, th\u00ec c\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Kh\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Khanh, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb b\u1ecf m\u1ea5t ch\u1eef \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0 t\u00fa t\u00e0i, quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m, c\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang S\u00e1n, k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam, v\u0103n l\u00fd nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n kh\u00f4ng th\u00f4ng ho\u1ea1t c\u0169ng tru\u1ea5t l\u00e0m t\u00fa t\u00e0i, quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Ph\u1ea1m Kh\u00f4i, sau khi \u0111\u00e3 m\u1edf gi\u1ea5y d\u00e1n t\u00ean ra, l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ed7 th\u00eam, coi x\u00e9t vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Hi\u1ec3n, B\u00f9i H\u1eefu Th\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1eb7c t\u00e2u, l\u1ea1i c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; Ph\u1ea1m Kh\u00f4i x\u00e9t b\u1ed5 Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 kh\u1ea3o kh\u00f3a c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m th\u00e1ng 4 th\u00e1ng 10, x\u00e9t duy\u1ec7t h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ebfn nay 2 tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i l\u1ea5y th\u00e1ng 10 thi H\u01b0\u01a1ng. B\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i kh\u00f3a m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0o th\u00e1ng 11, kh\u00f3a m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0o th\u00e1ng 5.<\/p>\n<p>Hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u00e2ng b\u1ea3n k\u00ea khai c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c vua ch\u1ea5m. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : Ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u00f2n xa, m\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u0169ng c\u00f3 xa g\u1ea7n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean trong danh s\u00e1ch :<\/p>\n<p>(V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa ; Tr\u1ecbnh Quang Khanh, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nam \u0110\u1ecbnh ; H\u1ed3 H\u1ef1u, H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Nam ; L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i ; Ph\u00f9ng \u0110\u1eafc Ninh, \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An ; Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho, \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng H\u00f3a) \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho t\u1ef1 t\u00ednh ng\u00e0y \u0111\u0103ng tr\u00ecnh, c\u1ed1t ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc, sau m\u1ed3ng 7, 8 th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 11 \u0111\u1ebfn Kinh, c\u00f2n c\u00e1c quan to kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111i\u1ec3m khuy\u00ean, ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Nay kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, trong ngo\u00e0i truy\u1ec1n tin vui v\u1ebb, l\u00e0 ph\u1eadn t\u00f4i con, kh\u00f4ng ai l\u00e0 ch\u1eb3ng mu\u1ed1n theo tri\u1ec1u ban ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n l\u00f2ng vui, l\u00f2ng tr\u1eabm v\u1eabn \u0111\u00e3 soi t\u1edbi, l\u1ea1i ngh\u0129 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn r\u1ed9n, ch\u01b0a ti\u1ec7n v\u1eddi g\u1ecdi, ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0m tr\u1ecdng, t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng trung, Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 to l\u1edbn, vi\u1ec7c vui c\u00f2n nhi\u1ec1u, th\u1eddi k\u1ef3 c\u1ee7a t\u00f4i con th\u1edd vua c\u00f2n d\u00e0i, \u0111\u1ee3i l\u1ea7n sau tuy\u00ean tri\u1ec7u c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng ty h\u1ea1t n\u00e0o, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u1ef1 \u0111i\u1ec3m khuy\u00ean th\u00ec ph\u1ea3i theo l\u1ec7, ph\u00e1i vi\u00ean mang \u0111\u1ec7 \u0111\u1ed3 l\u1ec5 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m t\u1edbi Kinh, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y theo tri\u1ec1u ban ch\u00fac th\u1ecd. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1edbi v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n nhi\u1ec1u, c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u xin. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed1, \u00e1n kh\u00f4ng b\u00ec v\u1edbi \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ; t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin r\u1ed1i r\u00edt, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft n\u0103m nay, tr\u1eabm mu\u1ed1n tri\u1ec7u quan to \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fac th\u1ecd, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c t\u1ec9nh b\u1ec1 b\u1ed9n, ho\u1eb7c s\u1ee3 s\u01a1 kho\u00e1ng b\u1ecf vi\u1ec7c, nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c ; \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng n\u01a1i quan y\u1ebfu, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Duy ch\u1ec9 Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh trong h\u1ea1t v\u00f4 s\u1ef1, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, t\u1ea1i sao th\u1ebf, d\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y, tuy \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o h\u00f3a, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi chu\u1ed9ng \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 h\u00e3y c\u00f2n nhi\u1ec1u, 1 t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn h\u01a1n 200 x\u00e3, kh\u00f4ng k\u00e9m v\u00e0i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng xua \u0111u\u1ed5i c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng gi\u00fap nh\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng x\u01b0ng l\u00e0 \u0111i du l\u1ecbch c\u00e1c n\u01a1i, bi\u1ebft \u0111\u00e2u \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea1o gi\u00e1o Gia T\u00f4 l\u00e0m m\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi con trai ch\u01b0a m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, c\u00f2n ch\u1ecbu b\u1ecf gi\u00e1o, c\u00f2n nh\u01b0 con g\u00e1i \u0111\u00e0n b\u00e0 m\u00ea ho\u1eb7c c\u00e0ng qu\u00e1 l\u1eafm, \u0111\u1ea1i ph\u00e0m quan ph\u1ee7 c\u00f3 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o ngay b\u1ea5y gi\u1edd b\u01b0\u1edbc qua ch\u1eef th\u1eadp th\u00ec ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u00e0n \u00f4ng, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i, cho n\u00ean \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng h\u1ed1i c\u1ea3i. Ch\u00fang \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecf gi\u00e1o, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1ecbu nghe cho ch\u1ed3ng con h\u1eafn b\u1ecf gi\u00e1o \u01b0 ? Kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ebf, nghe n\u00f3i quan ph\u1ee7 c\u00f3 \u0111\u00f2i b\u1eaft b\u01b0\u1edbc qua ch\u1eef th\u1eadp th\u00ec m\u1ed7i x\u00e3 ch\u1ec9 ch\u1ecdn tr\u1ebb ch\u0103n tr\u00e2u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1o gi\u00e1o, v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7nh m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n \u0111\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng l\u00e3o, t\u1ed5ng l\u00fd v\u1ed1n theo \u0111\u1ea1o \u1ea5y, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ch\u1ecbu \u0111\u1ebfn quan, m\u01b0u ng\u1ea7m c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u1ebfn th\u1ebf, nh\u01b0 \u1edf Kinh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, \u00e1n x\u1eed ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 ngay, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u1ea1o c\u00f3 1 b\u00e0 gi\u00e0 mu\u1ed1n \u0111em m\u00ecnh ch\u1ebft theo, tuy d\u1ecda b\u1eb1ng oai voi gi\u1ea7y v\u00e0 g\u01b0\u01a1m ch\u00e9m, c\u0169ng cam xin ch\u1ebft, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u1ea1o Thi\u00ean ch\u00faa sao m\u00ea ho\u1eb7c qu\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf. C\u00e1c th\u00f3i t\u1ec7 \u1ea5y, n\u1ebfu mu\u1ed1n r\u1eeda s\u1ea1ch, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb b\u1eb1ng nghi\u00eam h\u00ecnh, n\u1ebfu ch\u1ec9 giam c\u1ea5m \u0111\u00e1nh ph\u1ea1t, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3, nh\u01b0ng d\u1ea1y d\u00e2n t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i mau ch\u00f3ng m\u00e0 v\u1ed9i bu\u1ed9c b\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa ch\u1ebft. Vua cho Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Nguy\u1ec5n V\u0103n, th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh ; Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o H\u1ee3p, th\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft g\u1ea7n t\u1edbi k\u1ef3, chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 theo tri\u1ec1u ban ch\u00fac m\u1eebng, cho \u0111\u1ee7 h\u00e0ng quan to gi\u1eef ch\u1ee9c ch\u0103n d\u00e2n \u1edf Nam K\u1ef3, khi vi\u1ec7c xong, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi, nh\u1eadn ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u1ea3 l\u1ea1i ch\u1ee9c cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i tr\u00edch ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh \u1edf v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, h\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng c\u00f4ng, ru\u1ed9ng t\u01b0 \u1edf c\u00e1c x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf, \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 m\u1ed9, l\u00e0m \u0111\u00ecnh ch\u00f9a, mi\u1ebfu v\u0169 m\u00e0 thu\u1ebf l\u1ec7 thu theo thu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u0169ng l\u00e0 h\u01a1i cao, xin theo l\u1ec7 c\u00f4ng th\u1ed5, cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o, kh\u00f4ng b\u00ec nh\u01b0 h\u1ea1t kh\u00e1c, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed7i khi g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a, ph\u00e1t ch\u1ea9n v\u00e0 cho vay ti\u1ec1n th\u00f3c, k\u1ec3 c\u00f3 ngh\u00ecn v\u1ea1n, nay xin \u0111\u1ed5i n\u1ed9p l\u1ec7 thu\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 b\u1edbt \u1edf tr\u00ean m\u00e0 th\u00eam cho d\u01b0\u1edbi, c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec \u0111\u00e2u, sai kh\u00e1m x\u00e9t minh b\u1ea1ch t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho (l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf h\u01a1n 2.400 m\u1eabu, \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 m\u1ed9, \u0111\u00ecnh ch\u00f9a, mi\u1ebfu v\u0169, v\u01b0\u1eddn, n\u1ec1n c\u00e1c h\u1ea1ng h\u01a1n 400 m\u1eabu \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i theo l\u1ec7 c\u00f4ng t\u01b0, m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n l\u00e0 1 quan 1 ti\u1ec1n)\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean t\u1eeb Tuy\u00ean Quang v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y nh\u1eadn ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y vua sai H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng, L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 Ng\u1ecdc M\u1ea1o, An L\u1ea1c thu\u1ed9c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi s\u1ef1 tr\u1ea1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ed5 m\u1ee5c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, v\u00e0 tr\u00f9 ngh\u0129 c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 sau, t\u00e2u l\u00ean. Khi Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : H\u1ecfi ra \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Long Kh\u00ea c\u00e1ch Ng\u1ecdc M\u1ea1o v\u1eeba n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eebng l\u1ea1i kh\u00f4ng ti\u1ebfn qu\u00e2n, n\u00ean gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi quan b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u1ea1i tranh l\u00e0m c\u00f4ng m\u00ecnh, h\u1ed7n m\u1ea1o t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u1ef1 sau khi th\u1ed5 ph\u1ec9 sinh s\u1ef1, \u0111au kh\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a kh\u1ecfi, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n t\u00e2n binh, thu thu\u1ebf thi\u1ebfu, kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft (2 huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, ph\u1ea3i ch\u1ecbu 27 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3n binh, h\u1ed9 thu\u1ed9c h\u1ea1t v\u00e0 h\u1ed9 tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf c\u00e1c x\u00e3 An L\u1ea1c, Giai L\u1ea1c, An \u0110\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u01b0u t\u00e1n thi\u1ebfu b\u1ea1c thu\u1ebf h\u01a1n 280 l\u1ea1ng). Ph\u01b0\u01a1ng k\u1ebf ng\u00e0y nay, nh\u01b0 mu\u1ed1n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng ngo\u00e0i 2 \u0111i\u1ec1u ban b\u1ed1 v\u0103n gi\u00e1o v\u00e0 nghi\u00eam ch\u1ec9nh v\u0169 b\u1ecb. M\u1ee5c ban b\u1ed1 v\u0103n gi\u00e1o c\u00f3 6 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n<p>1. S\u1eeda l\u1ea1i vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>(T\u1eeb khi \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, quan qu\u00e2n \u0111i l\u1ea1i, s\u00e1ch nhi\u1ec5u bi\u1ebfu x\u00e9n, c\u0169ng c\u00f3 khi nh\u00e2n vi\u1ec7c ri\u00eang t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eaft phu tr\u1ea1m, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef, d\u1ecda n\u1ea1t ch\u1eb3ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng theo. Nay xin m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n\u00a0 Kinh bi\u1ebft ch\u1eef, v\u00e0 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, ph\u00e0m c\u00f3 \u0111i l\u1ea1i, chi\u1ec3u gi\u1ea5y c\u1ea5p tr\u1ea1m, th\u00ec t\u1ec7 \u1ea5y tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n<p>2. C\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>(Ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, duy c\u00f3 Ph\u1ea1m D\u01b0\u1ee3c, Tri ph\u1ee7 An Ninh, nh\u01b0 l\u00e0 h\u01a1i bi\u1ebft ch\u00ednh th\u1ec3 tr\u1ecb d\u00e2n, d\u00e2n s\u1ee3 m\u00e0 m\u1ebfn, ngo\u00e0i ra, nh\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tuy\u1ec3n \u1edf V\u1ef5 Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u1ec1u N\u0103ng Th\u00e2n \u1edf V\u0129nh Tuy dung t\u00fang thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1ch nhi\u1ec5u, l\u1ea1i sao c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean khi ch\u1ecdn kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn).<\/p>\n<p>3. T\u1ec9nh gi\u1ea3m vi\u1ec7c ph\u00e1t khi\u1ec3n sung qu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa. (Hai huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i, m\u1ed9t khi ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n v\u00e0 \u0111i \u0111\u00e0y, t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u00e3 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea3 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00ednh sai khi\u1ebfn ph\u1ea3i b\u1eaft th\u1ed5 d\u00f5ng canh gi\u1eef ; n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 lo b\u1ea5t ng\u1edd, l\u00e0 l\u1ea1i sinh ra m\u1ed9t th\u1ee9 gi\u1eb7c).<\/p>\n<p>4. Mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c thu thu\u1ebf b\u1ecf thi\u1ebfu. (S\u1ed1 b\u1ea1c thu\u1ebf hi\u1ec7n thi\u1ebfu, xin mi\u1ec5n b\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ea3).<\/p>\n<p>5. R\u1ed9ng ph\u00e9p tuy\u1ec3n l\u00ednh. (L\u00ednh Th\u1ed5 2 huy\u1ec7n s\u1ed1 \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, xin \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o ng\u1ea1ch th\u1ed5 d\u00f5ng, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c theo vi\u1ec7c \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c).<\/p>\n<p>6. C\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. (Ph\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1edbn nh\u1ecf, m\u1ed9t khi c\u00f3 ng\u1ee5y th\u01b0, ng\u1ee5y t\u1eeb c\u00f9ng l\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ngay).<\/p>\n<p>M\u1ee5c nghi\u00eam ch\u1ec9nh v\u00f5 b\u1ecb c\u00f3 4 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n<p>1. K\u00e9n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i.<\/p>\n<p>(Nay huy\u1ec7n An Ninh \u0111\u1eb7t th\u00eam qu\u1ea3n ph\u1ee7 nh\u01b0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoan, Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung h\u1eadu, v\u00e0 hi\u1ec3u vi\u1ec7c qu\u00e2n, xin ch\u1edb cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 m\u00e0 coi khinh th\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>2. Th\u00eam l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7.<\/p>\n<p>(L\u00ednh thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ee7 ph\u1ea3i d\u00f9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 200 ng\u01b0\u1eddi. Nay nh\u1eefng t\u00ean ra th\u00fa, nh\u1edd \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ea7y, xin tha ra cho l\u00e0m l\u00ednh, theo ph\u1ee7 sai ph\u00e1i).<\/p>\n<p>3. Ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>(C\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng, xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu ho\u1ea1ch, \u0111\u1eb7t gi\u00e1 mua 3, 4 ngh\u00ecn h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng).<\/p>\n<p>4. \u0110\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf V\u00e2n Trung.<\/p>\n<p>(N\u01a1i \u1ea5y t\u1eeb sau khi 3 l\u1ea7n b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1, ph\u1ee7 huy\u1ec7n cho l\u00e0 xa c\u00e1ch, sai ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u1ea5y, nay xin \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu \u1edf An L\u1ea1c, Ng\u1ecdc M\u1ea1o).<\/p>\n<p>C\u00f3 \u0111\u1ee7 10 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y th\u00ec gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng dung th\u00e2n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i sau h\u1ea1 l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, khoan tha cho t\u1ed9i, n\u1ebfu ch\u00fang c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00fa, s\u1ebd c\u0169ng tr\u1ed1n m\u00e3i \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa, t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m lo cho d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1eebng l\u1ea1i ng\u0103n tr\u1edf vi\u1ec7c qu\u00e2n, sau l\u1ea1i m\u1ea1o c\u00f4ng c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng x\u1eed tr\u1ea3m, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m cho, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u00f3ng \u1edf Ai Lao.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem c\u00e1c \u0111i\u1ec1u H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng t\u00e2u b\u00e0y, c\u0169ng c\u00f3 1, 2 \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng c\u00f2n l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a th\u01b0 sinh, ng\u01b0\u01a1i nay th\u00e2n \u0111\u1ebfn Kinh l\u01b0\u1ee3c Tuy\u00ean Quang, n\u00ean sao l\u1ee5c l\u1ea5y nguy\u00ean t\u1eadp \u1ea5y \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 c\u00e0ng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111i\u1ec1u n\u00e0o thi h\u00e0nh kh\u00f4ng ti\u1ec7n, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u00e0n cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay \u0110\u1ee9c m\u1eadt t\u00e2u : \u201cCho l\u00e0 6 \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ban b\u1ed1 v\u0103n gi\u00e1o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh b\u00e0y, v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u s\u1eeda l\u1ea1i vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m, xin tr\u1ea1m \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi Kinh bi\u1ebft ch\u1eef, chi\u1ec3u gi\u1ea5y c\u1ea5p tr\u1ea1m, x\u00e9t ra tr\u1ea1m d\u1ecbch t\u1ef1 th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u1eb7t, vi\u1ec7c xong \u0111\u00e3 \u0111\u00ecnh b\u00e3i ngay, nay c\u00f4ng v\u0103n \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1t \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u0169ng l\u00e0 th\u01b0a \u00edt, vi\u1ec7c g\u00ec l\u1ea1i \u0111\u1eb7t n\u1eefa, hu\u1ed1ng chi \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi Kinh, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb3n l\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng t\u1ec7 ch\u0103ng ? Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u00e2n d\u1ecbch t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n, \u0111i qua c\u00e1c n\u01a1i \u1ea5y, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft phu \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 v\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u bi\u1ebfu x\u00e9n, n\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. V\u1ec1 \u0111i\u1ec1u c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c tuy\u1ec3n quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n, t\u1ecf ra vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 t\u00e0i hay kh\u00f4ng, ph\u1ea3i do quan t\u1ec9nh s\u00e1t h\u1ea1ch, ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u, t\u00e2u xin th\u0103ng, gi\u00e1ng. V\u00e0 \u0111\u1eb7t ra quan ng\u01b0\u1eddi Kinh l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i quan Th\u1ed5, b\u1ed5 quan Kinh, th\u1ebf m\u00e0 quan l\u1ea1i l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, coi d\u00e2n l\u00e0 man r\u1ee3 kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, ho\u1eb7c c\u00e2u n\u1ec7 v\u1ec1 v\u0103n l\u00fd, ho\u1eb7c d\u1ecda n\u1ea1t v\u1ec1 ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ecba v\u1ecb s\u00e1ch nhi\u1ec5u, khi\u1ebfn cho ch\u00fang d\u00e1m gi\u1eadn m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i, mu\u1ed1n kh\u00f4ng sinh s\u1ef1 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, xin n\u00eau ra d\u1ee5 r\u0103n b\u1ea3o, t\u1ea9y tr\u1eeb t\u00ecnh t\u1ec7 \u1ea5y, n\u1ebfu c\u00f3 ai d\u00e1m c\u1ed1 \u00fd tr\u00e1i l\u1ec7nh, th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t, th\u01b0\u1ee3ng ty t\u01b0 v\u1ecb che ch\u1edf v\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t c\u0169ng giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>V\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u201ct\u1ec9nh gi\u1ea3m vi\u1ec7c ph\u00e1t khi\u1ec3n qu\u00e2n l\u01b0u\u201d, vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0 th\u1ef1c, xin n\u00ean s\u1eafc cho b\u1ed9 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u201ctha thu thu\u1ebf thi\u1ebfu\u201d v\u00e0 \u201cr\u1ed9ng ph\u00e9p tuy\u1ec3n l\u00ednh\u201d x\u00e9t ra 2 h\u1ea1t huy\u1ec7n \u1ea5y, t\u1eeb khi gi\u1eb7c V\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n, c\u00e1c b\u1ed9 thu\u1ed9c h\u1ea1t v\u00e0 h\u1ed9 tr\u00fa ng\u1ee5 tr\u1ed1n \u0111i g\u1ea7n h\u1ebft, v\u1ec1 thu\u1ebf thi\u1ebfu h\u01a1n 280 l\u1ea1ng, xin n\u00ean r\u1ed9ng tha cho, c\u00f2n nh\u01b0 tuy\u1ec3n l\u00ednh, hi\u1ec7n c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng, c\u1ea3 t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1ec1u th\u1ebf, nay mi\u1ec5n ri\u00eang cho 2 huy\u1ec7n, nh\u01b0 huy\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec sao ? Nh\u01b0ng d\u00e2n \u1ea5y hao t\u00e1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean t\u1ea1m ho\u00e3n cho 2, 3 n\u0103m. V\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u201cc\u1ea7n\u00a0 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c\u201d th\u00ec 1 t\u00ean gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 \u0111\u00e3 c\u00f3 treo th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00e1c th\u00ec t\u1edbi khi \u1ea5y, l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>C\u00f2n 4 \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00eam ch\u1ec9nh v\u00f5 b\u1ecb, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 xin t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n, l\u01b0u tha cho l\u00e0m l\u00ednh, k\u00eca nh\u01b0 qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0 t\u00f9 t\u1ed9i n\u1eb7ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 t\u00f9 t\u1ed9i nh\u1eb9 ph\u00e1t l\u00e0m binh, n\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p \u00e2n \u0111i\u1ec3n m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i tha ra, th\u00ec e r\u1eb1ng h\u00ecnh danh nh\u1eb9, n\u1eb7ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, t\u1ed9i to \u00e1c l\u1eafm, can v\u1ec1 t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 treo th\u01b0\u1edfng r\u00f5 r\u00e0ng, nay ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1ed9i h\u1ea1 l\u1ec7nh tha, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe, c\u00f3 khi cho l\u00e0 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng gi\u00e3i t\u1ecf, ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1ea1m b\u1ee3 l\u00e0m nh\u00e2n, \u00e2n, hu\u1ed1ng chi ch\u00fang t\u1ef1 bi\u1ebft mang t\u1ed9i r\u1ea5t n\u1eb7ng, v\u00ed th\u1eed c\u00f3 tha, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m th\u00f2 ra, th\u1ebf th\u00ec d\u00f9ng khoan tha l\u00e0m g\u00ec ? hai \u0111i\u1ec1u \u1ea5y thi h\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n, c\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129 b\u00e0n, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c, xin \u0111em h\u1ebft s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y. K\u00eca nh\u01b0 gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u00fac \u0111\u1ea7u h\u1eafn ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y t\u1edb nhanh nh\u1eb9n c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n d\u00e2n k\u1ebf ti\u1ebfp cai qu\u1ea3n xua hi\u1ebfp d\u1ec5 d\u00e0ng, t\u1eeb khi gi\u1eb7c V\u00e2n \u1ee7y \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1ed1ng c\u1ef1, nh\u00e2n quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o \u1ea5y m\u1ea5y l\u1ea7n h\u1ecfng vi\u1ec7c, m\u1edbi th\u00eam ti\u1ebfng \u00e1c, n\u1ebfu nay b\u1eaft th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm b\u1eaft, th\u00ec ch\u00fang v\u1ed1n s\u1ee3 h\u1eafn hung ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng h\u00e3o, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u1ef1c, n\u1ebfu d\u00f9ng nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng, chia \u0111i \u00fap b\u1eaft th\u00ec h\u1eafn nghe ti\u1ebfng ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111i l\u1ea1i ch\u1ec9 th\u00eam v\u1ea5t v\u1ea3, ch\u1eb3ng b\u1eb1ng chuy\u00ean \u1ee7y cho vi\u00ean c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n \u1edf \u0111\u1ea5y ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 tra b\u1eaft, ng\u00f5 h\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai th\u01b0\u1eddng theo vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, t\u1eebng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t l\u00e0 am hi\u1ec3u, ngh\u0129 n\u00ean tr\u00edch th\u00eam 2 vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf H\u1eefu qu\u00e2n v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Tuy\u00ean Quang c\u00f9ng v\u1edbi 80 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ph\u1ee7 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 cho m\u1ed9 th\u00eam 20 t\u00ean th\u1ee7 h\u1ea1, cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 200 t\u00ean, giao cho Khai qu\u1ea3n l\u0129nh. Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o, h\u01a1i bi\u1ebft vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u0169ng cho \u0111em 100 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i theo, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 V\u00e2n Trung, Ng\u1ecdc M\u1ea1o, An L\u1ea1c, t\u00f9y ch\u1ed7 m\u00e0 \u0111\u00f3ng, \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n b\u1eaft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu ti\u1ebfp gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc Thanh, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i \u0111\u1eb7t qu\u00e2n mai ph\u1ee5c, n\u1ebfu h\u1eafn quen l\u1ed1i c\u0169 t\u1ef1 l\u1ebbn v\u1ec1 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1eb7n b\u1eaft, ho\u1eb7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u1ee9 \u1edf n\u01b0\u1edbc Thanh, th\u00ec thu\u00ea \u0111\u1eaft ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Thanh d\u00f2 b\u1eaft, c\u00f2n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng chi cho binh d\u00f5ng, cho \u0111\u1ebfn n\u01a1i g\u1ea7n ti\u1ec7n \u0111\u1eb7t gi\u00e1 mua, ho\u1eb7c l\u00e0 thu tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9a \u0111\u1ebfn 3, 4 ngh\u00ecn h\u1ed9c l\u1ea1i ph\u1ea3i canh gi\u1eef kh\u00f3 nh\u1ecdc, nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eadm l\u1ea1i cho 5, 3 th\u00e1ng, c\u00f3 khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1ea5y, d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e3 b\u1eaft t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, \u0111\u00e3 \u1ee7y cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u l\u00e0 Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay, m\u1eadt \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng C\u00f4n L\u00f4n, h\u1ebft l\u00f2ng d\u00f2 b\u1eaft, nh\u01b0ng x\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng l\u1edbn, r\u1eebng r\u00fa s\u1ea7m u\u1ea5t, Kh\u1ea3i v\u1eabn mang l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, chuy\u1ec3n d\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn n\u01a1i, h\u1eafn l\u1eadp t\u1ee9c xuy\u00ean qua n\u00fai \u0111i tr\u1ed1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho ch\u1ecdn n\u01a1i \u0111\u1ea5t l\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, n\u00f3 phao l\u00ean l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, nh\u00e2n \u0111\u1ec3 chi\u00eau ph\u1ee7 nh\u00e2n d\u00e2n, r\u00ecnh l\u00fac ti\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u01b0u c\u01a1, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1edb t\u00e2u v\u00e0o, vua \u0111\u1ec1u nghe theo, v\u1ec1 vi\u1ec7c r\u0103n b\u1ea3o l\u01b0u quan ng\u01b0\u1eddi Kinh sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00ean ngh\u0129 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 b\u1ecdn N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c c\u00f2n tr\u1ed1n \u1edf n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00faa m\u00f9a ch\u00edn, th\u1ebf t\u1ea5t l\u1ebbn v\u1ec1 h\u1ecdp nhau t\u00ecm l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 xin th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua y cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c S\u0129 tr\u1ed1n t\u1ed9i gi\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a l\u00e0m xong, ng\u00e0y n\u1ecd Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m t\u1eebng \u0111\u00e3 n\u00e3 b\u1eaft, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e0nh hi\u1ec7u, nay ng\u01b0\u01a1i xin \u0111i, c\u0169ng bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea9n th\u1eadn, mong cho t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, nh\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n n\u00f3i h\u00e3o, kh\u00f4ng c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u1ef1 ch\u1ecbu t\u1ed9i l\u1ed7i, g\u01b0\u01a1ng \u1ea5y kh\u00f4ng xa, n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng.<\/p>\n<p>Li\u00ean b\u00e8n mang theo Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Khanh \u0111em h\u01a1n 100 qu\u00e2n theo, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda h\u1eefu ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, m\u1eadt sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111i ngay \u0111\u1ebfn \u1ea3i B\u1eafc N\u1eadm, B\u00ecnh M\u00f4n huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u1ea3i thu\u1ed9c n\u01a1i gi\u00e1p gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh) \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n, l\u1ea1i phi t\u01b0 cho Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean h\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u00e1nh. \u0110\u1ebfn khi Li\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, chia ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i l\u00f9ng t\u00ecm c\u00e1c x\u1ee9 Ng\u1ecdc M\u1ea1o, \u00c2n Quang, An L\u1ea1c th\u00ec gi\u1eb7c Th\u1ea1c tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ch\u00fang h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecfi ra m\u1edbi bi\u1ebft gi\u1eb7c S\u0129 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, c\u1ee9 t\u00ean gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o ch\u1ec9, \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u00e2y t\u00ean S\u0129, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua sai \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u0111em \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c \u1ea5y d\u00e2ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft, giao cho quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1eadp n\u00e1t v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng, vua th\u01b0\u1edfng cho Li\u00ean gia 1 c\u1ea5p, v\u00e0 quan qu\u00e2n \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y : Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9, bi\u1ec1n binh 300 quan ti\u1ec1n, quan b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn B\u1ebf V\u0103n \u0110\u1ecbnh (nguy\u00ean h\u1ecd Nguy\u1ec5n H\u1ef1u), D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn r\u1ed3i chu\u1ea9n cho Li\u00ean r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay, gi\u1eb7c Th\u1ea1c c\u00f2n tr\u1ed1n th\u00ec b\u1eaft Ph\u1ea1m V\u0103n Khai \u0111\u1ed1c s\u1ee9c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i r\u00ecnh b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan l\u0129nh th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, H\u00e0 Quy\u1ec1n t\u00ednh b\u00e0n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua t\u1edbi tri\u1ec1u b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3, tr\u1eabm mu\u1ed1n chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o, nh\u01b0ng phong t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00e1c h\u1eb3n, v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng k\u1ebf v\u1ed7 y\u00ean v\u00e0 ph\u1ee5c theo, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 b\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt, ch\u1ec9 khi\u1ebfn cho bi\u1ebft qua s\u1ef1 th\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u1ea5m v\u00e0o, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i c\u0169 m\u00e0 th\u00f4i, n\u00ean ph\u1ea3i t\u00ednh k\u1ef9. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng h\u1ed9i b\u00e0n, cho l\u00e0 h\u1ea1t th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u00ean ngo\u00e0i ch\u1ed1ng gi\u1eef gi\u1eb7c Xi\u00eam, b\u00ean trong v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n Phi\u00ean, th\u1ef1c l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng \u1edf bi\u00ean th\u00f9y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean \u1ea5y, nguy\u00ean v\u1eabn ch\u1ecbu \u01a1n g\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, duy c\u00f3 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng, ch\u00ednh s\u1ef1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed5 n\u00e1t, h\u00e8n nh\u00e1t th\u00e0nh quen th\u00f3i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m chi\u1ebfm xung \u0111\u1ed9t, ph\u1ea3i s\u1ee3 ch\u1ea1y b\u1ecf m\u1ea5t, nh\u1edd Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta, oai th\u1ea7n l\u1eebng l\u1eaby, \u01a1n \u0111\u1ee9c ban xa, qu\u00e9t s\u1ea1ch qu\u00e2n Xi\u00eam, thu l\u1ea1i c\u00f5i \u0111\u1ea5t, l\u1ea1i phong cho con g\u00e1i vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n l\u00e0m qu\u1eadn ch\u00faa, cai qu\u1ea3n l\u1ea5y d\u00e2n, l\u00e0m th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1eef gi\u00fap, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c quan ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c giao ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Kinh, d\u00e2n phi\u00ean \u0111a s\u1ed1 tuy\u1ec3n l\u00e0m l\u00ednh Th\u1ed5, c\u00e1c k\u1ebf vun tr\u1ed3ng gi\u00fap cho n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, duy c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 quan li\u00eau, c\u00f2n theo th\u00f3i c\u0169, ch\u01b0a r\u1ed7i m\u00e0 s\u1eeda sang, qu\u1eadn ch\u00faa l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i th\u00ec ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i th\u1ef1c kh\u00f3 l\u00e0m n\u1ed5i.<\/p>\n<p>Nay d\u00e2n Phi\u00ean m\u1edbi y\u00ean, m\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u01b0a h\u1ebft nom d\u00f2m, v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, c\u00f9ng l\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i canh gi\u1eef gi\u00fap, sao b\u1eb1ng ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n gi\u00fap m\u1ed9t phen kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i, l\u00e2u d\u00e0i ch\u1ea3 h\u01a1n \u01b0 ? T\u1ea1m l\u1ea5y l\u1ee3i h\u1ea1i m\u00e0 n\u00f3i, nh\u01b0 n\u01a1i quan y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t b\u1ed5 quan ta, ph\u00e1i qu\u00e2n canh gi\u1eef, chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 huy\u1ec7n, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c, cai tr\u1ecb ch\u0103n d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ef1 kh\u1eafc thanh th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eebng l\u1eaby, m\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 1 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i. M\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, luy\u1ec7n qu\u00e2n l\u00ednh, ch\u1ee9a s\u1eafm qu\u00e2n nhu, kh\u00ed gi\u1edbi, thanh th\u1ebf c\u1ee7a ta \u0111\u00e3 l\u1edbn m\u1ea1nh, gi\u1eb7c \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i t\u1ea5t s\u1ee3 m\u00e3i m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn, th\u00ec t\u1ef1 qu\u1eadn ch\u00faa \u0111\u1ebfn quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng y\u00ean vui l\u00e2u d\u00e0i, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u th\u1ecfa thu\u00ea l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 2 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i. D\u1ea1y b\u1ea3o d\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u1ec1u h\u1ecdc ti\u1ebfng Kinh, ch\u1eef Kinh, g\u1eb7p khi c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c, c\u00f9ng nhau b\u00e1o c\u00e1o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng hi\u1ec3u, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 lo v\u1ec1 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00f4ng h\u1ee3p nhau, \u0111\u00f3 l\u00e0 3 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i. Chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khai kh\u1ea9n, th\u00ec sinh s\u1ea3n t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf mang, c\u1ee7a c\u1ea3i ch\u1ee9a ch\u1ea5t ng\u00e0y \u0111\u1ebfn gi\u00e0u th\u1ecbnh, \u0111\u00f3 l\u00e0 4 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i. \u0110\u00e3 c\u00f3 tr\u01b0\u1edfng quan \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, binh, d\u00f5ng \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef th\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng lo tai h\u1ecda t\u1eeb ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn, d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 h\u00e8n y\u1ebfu l\u00e2u m\u00e3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 5 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i. C\u00f3 5 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i \u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00f4ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1edbm, th\u00ec ch\u1ee3t c\u00f3 tin nguy c\u1ea5p, h\u1ea1i \u1ea5y l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i xi\u1ebft, c\u00e1i g\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng xa, nh\u01b0ng th\u1ee9 t\u1ef1 thi h\u00e0nh vi\u1ec7c tr\u1ecb, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, sau, ho\u00e3n, c\u1ea5p, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ngh\u0129 n\u00ean \u0111\u1ea7u ti\u00ean Kinh l\u00fd c\u00e1c ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 3 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, S\u01a1n \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u00e1n ph\u1ee7, hi\u1ec7p l\u00fd v\u00e0 ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, nh\u01b0ng ch\u1ee9c ty gi\u1eef vi\u1ec7c, ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t, l\u1ea1i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m tr\u1eadt h\u01a1i th\u1ea5p, ph\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u noi theo th\u00f3i c\u0169, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh hi\u1ec7u, nay xin \u1edf 3 ph\u1ee7 \u1ea5y, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c h\u00e0m, tuy\u00ean, ph\u1ee7, s\u1ee9, ph\u00f3 l\u00e3nh binh, c\u00f2n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ra thu\u1ed9c ty, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5, khi\u1ebfn cho bi\u1ebft c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ri\u00eang, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1ea5y vi\u1ec7c m\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, s\u1eeda qu\u00e2n nhu, d\u1ea1y qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu, l\u1ea1i chi\u1ec3u theo h\u00ecnh th\u1ebf, t\u00ednh chia th\u00e0nh t\u1ed5ng x\u00e3, cho \u0111\u1ec1u li\u00ean l\u1ea1c th\u1ed1ng thu\u1ed9c v\u1edbi nhau, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, b\u1ea9m l\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u00e2u xin l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh, ph\u1ea3i \u0111em\u00a0 l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u1eabn b\u1ea3o b\u1ecdn th\u1ed5 quan, th\u1ed5 d\u00e2n, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft, kh\u1ecfi ph\u1ea3i ng\u1edd s\u1ee3. C\u00e1c ph\u1ee7 \u1ea5y Kinh l\u00fd \u0111\u00e3 xong, th\u00ec ph\u00e0m c\u00e1c ph\u1ee7 \u1edf khu v\u1ef1c b\u00ean trong l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i theo m\u00e0 xong c\u1ea3, b\u00e8n k\u00ea khai c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00ean \u0111\u1eb7t v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>(Ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, l\u1ea5y 5 huy\u1ec7n Ca \u00c2u, V\u1ecdng V\u00e2n, Th\u00e2u Trung, \u00dd D\u0129, Ng\u1ecdc Bi thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u1ea5y 4 huy\u1ec7n Ca Thi, Ch\u00e2n T\u00e0i, Ph\u01b0\u1edbc Lai, B\u00ecnh Ti\u00eam thu\u1ed9c v\u00e0o, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9, d\u00f9ng quan t\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; 1 quan l\u00e3nh binh, d\u00f9ng quan t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean : 1 tri s\u1ef1, 2 l\u1ea1i m\u1ee5c, 10 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, 1 c\u01a1 l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh, tr\u00edch ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf hai t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long sung v\u00e0o. Ph\u1ee7 S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y ph\u1ee7 M\u1ef9 L\u00e2m v\u00e0 5 huy\u1ec7n S\u01a1n Ph\u1ee7, S\u01a1n Trung, Tr\u01b0ng Th\u1ee5y, Hoa L\u00e2m, Qu\u1ebf L\u00e2m thu\u1ed9c v\u00e0o, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t 1 tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00e0 1 l\u00e3nh binh, thu\u1ed9c vi\u00ean : 1 tri s\u1ef1, 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 8 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, n\u1eeda c\u01a1 l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh, tr\u00edch l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh sung v\u00e0o. Ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n Khai Bi\u00ean, Kim Tr\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c v\u00e0o, v\u1eabn 1 \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay, thu\u1ed9c vi\u00ean : 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 6 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, n\u1eeda c\u01a1 l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh, tr\u00edch l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean sung v\u00e0o. Ph\u1ee7 n\u00e0o n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh Kinh v\u00e0 n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh Th\u1ed5, do th\u00e0nh th\u1ecfa thu\u1eadn l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m c\u1ee7a tuy\u00ean ph\u1ee7, ph\u00f3 l\u00e3nh binh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u00e1n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng, \u0111\u1ee3i sau khi Kinh l\u00fd xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea5n tri\u1ec7n ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00e1ng \u0111\u1eb7t ch\u1ebf c\u1ea5p m\u1ed9t th\u1ec3. Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean. L\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u01a1ng chi d\u00f9ng, do \u1edf th\u00e0nh v\u1eadn c\u1ea5p, nh\u01b0ng b\u1eaft tuy\u00ean ph\u1ee7, \u00e1n ph\u1ee7, l\u00e3nh binh, ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay \u0111\u1ed1c th\u00fac ngay khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng, h\u1ea1n c\u00e0y c\u1ea5y trong 2 n\u0103m, \u0111\u1ee7 chi l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 ph\u1ea3i v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng. Nguy\u00ean an ph\u1ee7, th\u1ed5 quan \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, tr\u1eeb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u1ec7 \u00fay ra, c\u00f2n th\u00ec b\u1ed5 th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m quan c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u0129nh ch\u1ee9c phi\u00ean c\u0169, c\u00f9ng theo c\u00e1c tuy\u00ean ph\u1ee7, ph\u00f3 l\u00e3nh binh, an ph\u1ee7, ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay b\u00e0n b\u1ea1c l\u00e0m vi\u1ec7c. Ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c thu\u1ebf l\u1ec7, t\u1eeb t\u1ee5ng c\u1ee7a d\u00e2n Th\u1ed5, cho \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c theo nh\u01b0 c\u0169, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, quan y\u1ebfu, ph\u1ea3i tr\u00ecnh c\u00e1c vi\u00ean tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m cho \u1ed5n th\u1ecfa. Th\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1ef1c t\u00e2m g\u1eafng s\u1ee9c ho\u1eb7c tr\u00f4ng ng\u00f3ng, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng do b\u1ecdn tuy\u00ean ph\u1ee7 c\u1ee9 th\u1ef1c b\u1ea9m l\u00ean th\u00e0nh, t\u00e2u xin th\u0103ng gi\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 khuy\u00ean r\u0103n.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 S\u01a1n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 ph\u1ee7 S\u01a1n B\u1ed1c c\u0169 \u0111\u1ed5i ra ; ph\u1ee7 M\u1ef9 L\u00e2m l\u00e0 ph\u1ee7 Ca L\u00e2m c\u0169 \u0111\u1ed5i ra ; c\u00e1c h\u1ea1t Ca \u00c2u, V\u1ecdng V\u00e2n, Th\u00e2u Trung, \u00dd D\u0129, Ng\u1ecdc Bi, Ch\u00e2n T\u00e0i, B\u00ecnh Ti\u00eam, Ca Thi, Ph\u01b0\u1edbc Lai, S\u01a1n Ph\u1ee7, S\u01a1n Trung, Tr\u01b0ng Th\u1ee5y, Khai Bi\u00ean, Kim Tr\u01b0\u1eddng, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u00ean ph\u1ee7 Hoa L\u00e2m, Qu\u1ebf L\u00e2m, nguy\u00ean l\u00e0 t\u00ean Man, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n ; Ng\u1ecdc Bi l\u00e0 L\u1ea1p Bi c\u0169 \u0111\u1ed5i ra, Ca Thi l\u00e0 Ca Th\u00ea c\u0169 \u0111\u1ed5i ra, Ph\u01b0\u1edbc Lai l\u00e0 Ba Lai c\u0169 \u0111\u1ed5i ra, Tr\u01b0ng Th\u1ee5y l\u00e0 Tr\u01b0ng Lai c\u0169 \u0111\u1ed5i ra, Hoa L\u00e2m l\u00e0 C\u1ea7n \u0110\u1ed3 c\u0169 \u0111\u1ed5i ra, Qu\u1ebf L\u00e2m l\u00e0 C\u1ea7n Ch\u1ebf c\u0169 \u0111\u1ed5i ra).<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, ra d\u1ee5 chu\u1ea9n cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng sau khi l\u1ec5 kh\u00e1nh ch\u00fac xong, v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5 chi\u1ec3u theo t\u1eebng kho\u1ea3n, l\u00e0m vi\u1ec7c cho \u1ed5n th\u1ecfa.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai \u0111\u01b0\u1eddng quan 6 b\u1ed9 ch\u1ecdn c\u1eed 20 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c huy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 v\u0103n h\u1ecdc, ch\u1ec9 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1eebng tr\u1ea3i, th\u00e0nh th\u1ef1c, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i, cai tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111em t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ch\u1ecdn b\u1ed5. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed, tuy l\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch, ph\u1ea9m tr\u1eadt th\u1ea5p, c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u1ee9 theo ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh, l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c tri huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u1edf An M\u1ef9 thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y (An M\u1ef9 l\u00e0 t\u00ean th\u00f4n).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t M\u00e3o c\u00f3 s\u1ea5m, vua t\u1edbi tri\u1ec1u b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : Th\u00e1ng 10 m\u00e0 c\u00f3 s\u1ea5m, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd g\u00ec, h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 th\u00ec c\u1ea7u v\u1ed3ng kh\u00f4ng m\u1ecdc, s\u1ea5m b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3, t\u1eeb \u0111\u1ea5y kh\u00ed tr\u1eddi b\u1ed1c l\u00ean, kh\u00ed \u0111\u1ea5t sa xu\u1ed1ng, kh\u00ed tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng g\u1eb7p nhau, b\u1ebf t\u1eafc l\u1ea1i m\u00e0 th\u00e0nh m\u00f9a \u0111\u00f4ng, l\u1ebd \u1ea5y l\u00e0 th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng kh\u00ed h\u1eadu phong th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c. Ng\u1ea1n ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u \u201cTh\u00e1ng m\u01b0\u1eddi s\u1ea5m r\u1ea1p, th\u00e1ng ch\u1ea1p s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng\u201d, th\u00ec th\u00e1ng n\u00e0o c\u00f3 s\u1ea5m ho\u1eb7c kh\u00ed \u00e2m b\u1ed1c l\u00ean, kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng sa xu\u1ed1ng, g\u1eb7p nhau m\u00e0 th\u00e0nh ti\u1ebfng, ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft, v\u1ea3 l\u1ea1i c\u01a1 tr\u1eddi c\u1ea3m \u1ee9ng, \u0111\u1ec1u b\u00e1o t\u1ed1t, x\u1ea5u, l\u1ebd \u1ea5y r\u1ea5t huy\u1ec1n vi, v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e2n thi\u1ebft t\u00ecm hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 10 ph\u1ea7n, m\u00e0 ngh\u00ecn d\u1eb7m kh\u00f4ng c\u00f9ng phong th\u1ed5, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u0169ng c\u00f3 khi s\u1ea5m v\u00e0 m\u01b0a kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed kh\u00f4ng h\u00f2a, c\u0169ng c\u00f3 khi kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u1ec7m. Tr\u1eabm t\u1eebng nh\u1edb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y 7 n\u0103m, ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 11, \u01b0\u1edbc sau gi\u1edd Ng\u1ecd, c\u00f3 ti\u1ebfng s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng, m\u00e0 n\u0103m \u1ea5y kh\u00ed tr\u1eddi t\u1eebng \u1ea5m nh\u01b0 m\u00f9a xu\u00e2n, v\u00e0 n\u0103m Nh\u00e2m Th\u00ecn ng\u00e0y th\u00e1ng 11, s\u1eafc tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u00e1ng, ch\u1ee3t nghe 1 ti\u1ebfng s\u1ea5m r\u1ea5t to, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00e1t ra \u1edf x\u1ee9 n\u00e0o, li\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 h\u1ecfi ch\u1ed7 \u1ea5y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, m\u00e0 n\u0103m \u1ea5y, kh\u00ed h\u1eadu c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1i kh\u00e1c, \u0111\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec c\u1edb g\u00ec. Nay kh\u00ed tr\u1eddi l\u00fac t\u1ea1nh l\u00fac m\u01b0a, r\u00e9t \u1ea5m kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, trong m\u1ed9t ng\u00e0y, v\u1eeba m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u01a1n \u00e1o k\u00e9p, li\u1ec1n m\u1eb7c \u00e1o b\u00f4ng, v\u00e0 m\u1ed7i bu\u1ed5i s\u1edbm t\u1eebng th\u1ea5y c\u00f3 s\u01b0\u01a1ng m\u00f9, th\u1ebf th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft kh\u00ed tr\u1eddi c\u0169ng h\u01a1i tr\u00e1i h\u00f2a \u0111\u1ea5y. Kh\u00f4ng hi\u1ec3u Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m c\u00f3 ghi ch\u00e9p cho nh\u1edb hay kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ee9c \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 \u1edf ph\u1ee7 Ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng, tr\u1eadt ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m ; \u0111\u00f4 th\u1ed1ng, ph\u1ee7 Ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng, tr\u1eadt t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh quan ch\u1ebf b\u1eadc v\u00f5 : Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0 ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m, ch\u01b0a c\u00f3 h\u00e0m t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m). Nguy\u00ean th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 Trung qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ; Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ; \u0110\u00f4 th\u1ed1ng dinh Th\u1ea7n c\u01a1, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, ph\u1ee7 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; m\u1edbi b\u1ed5 H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng.<\/p>\n<p>T\u1eadp \u1ea5m phong cho con \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, nguy\u00ean l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, t\u01b0\u1edbc Di\u00ean H\u1ef1u t\u1eed l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u01b0ng H\u00f3a, \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m t\u01b0\u1edbc Di\u00ean H\u1ef1u nam.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m gi\u00e0 y\u1ebfu, chu\u1ea9n cho theo h\u00e0m c\u0169 v\u1ec1 h\u01b0u, cho T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, nh\u01b0ng gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh v\u1ec7 C\u1ea9m y thi di\u1ec5n s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, l\u1ea5y tr\u00fang hay h\u1ecfng nhi\u1ec1u, \u00edt, \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung t\u00e2u b\u00e1o : \u201cRu\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00ean, b\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp c\u1ea3\u201d. Vua d\u1ee5 sai x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i, tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c. Trung d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : H\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p H\u00e0 N\u1ed9i, n\u01b0\u1edbc \u1edf 2 ng\u1ea3 s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi 3 ng\u1ea3 s\u00f4ng \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u1ea5y \u0111\u1ec1u th\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Gi\u00e1n, r\u1ed3i chia l\u00e0m 2 ng\u1ea3, m\u1ed9t ng\u1ea3 l\u00e0 s\u00f4ng C\u00e1i ch\u1ea3y ra c\u1eeda Li\u00eau, m\u1ed9t ng\u1ea3 l\u00e0 hai s\u00f4ng nh\u1ecf ch\u1ea3y ch\u1ea1nh ra Ch\u00ednh \u0110\u1ea1i v\u00e0 c\u1eeda Ki\u1ec1n, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 quanh co, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00ean to, ch\u1ea3y \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh, n\u00ean ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp, ngh\u0129 n\u00ean s\u1eafn ngang \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa s\u00f4ng nh\u1ecf \u1ea5y, \u0111\u00e0o m\u1ed9t con s\u00f4ng m\u1edbi, qua huy\u1ec7n Kim S\u01a1n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng ra bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00f4ng l\u00e0 s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t lo, theo nh\u01b0 t\u00ednh ngh\u0129, qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc \u1ee9, m\u00e0 l\u1ee3i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, d\u00f9 t\u1ed1n \u0111\u1ebfn c\u1ef1 v\u1ea1n, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc n\u00e0o, nh\u01b0ng x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y v\u00e0 chi\u1ebfu \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, h\u1ea1t \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t d\u00e2ng l\u00ean, n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u c\u00e1c ng\u1ea3 h\u1ee3p l\u1ea1i, ch\u1ea3y r\u00f3t th\u1eb3ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng C\u00e1i, ti\u00eau th\u1ee5 c\u00f2n ho\u1eb7c kh\u00f4ng k\u1ecbp, b\u00e8n mu\u1ed1n \u0111\u00e0o m\u1ed9t s\u00f4ng m\u1edbi \u1edf \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa s\u00f4ng nh\u1ecf, th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ch\u1ea1nh, \u0111\u00e3 l\u00e0 ngang ch\u1eadm, m\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n r\u1ea5t xa, n\u01b0\u1edbc ti\u00eau ti\u1ebft sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi h\u1ea1t huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, nguy\u00ean c\u00f3 3 con \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, n\u1ebfu \u0111\u00e0o s\u1ea5n ngang \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n l\u1ea1i theo \u0111\u1ea5y ch\u1ea3y v\u00e0o, l\u1ea1i th\u00e0nh h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0m kh\u1ed5 th\u00eam cho d\u00e2n ta \u01b0 ? Ch\u1eb3ng b\u1eb1ng h\u00e3y c\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y, t\u00f9y th\u1ebf kh\u01a1i \u0111\u00e0o c\u00f2n h\u01a1n.<\/p>\n<p>Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, v\u00ec ki\u1ebfn th\u1ee9c h\u1ed3 \u0111\u1ed3, chu\u1ea9n cho tr\u1edf v\u1ec1 nh\u1eadn ch\u1ee9c Lang trung.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo t\u1ee5c x\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 ti\u1ebft ngh\u0129a trong h\u1ea1t \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu t\u1eed \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1u, tu\u1ed5i 40, thu\u1eadn th\u1edd cha m\u1eb9, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u00e1i \u00fd ch\u00fat n\u00e0o, cha t\u00ean \u1ea5y c\u00f3 t\u1eadt b\u1ec7nh, kh\u00f4ng \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, Thi\u1ec7u c\u0169ng kh\u00f4ng \u0103n, c\u00f3 th\u1ee9c \u0103n ngon, d\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 t\u00ecm ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, l\u00e0ng m\u1ea1c l\u1edbn b\u00e9 \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 hi\u1ebfu. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n l\u1ea7n ngo\u00e0i l\u1ea7n trong, m\u1ed7i th\u1ee9 1 t\u1ea5m, c\u00f2n nh\u01b0 bi\u1ec3n ng\u1ea1ch, cha t\u00ean \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau, ngh\u0129 n\u00ean \u0111\u00ecnh c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc v\u00ec hi\u1ebfu h\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau th\u01b0\u1edfng, con h\u1eafn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u l\u1ea1i n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0ng m\u1ea1c c\u00f9ng suy t\u00f4n, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c r\u1ea5t t\u1ed1t \u1edf tri\u1ec1u th\u1ecbnh. K\u1ec3 th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u1ea1y \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfu, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u trung, nguy\u00ean l\u00e0 m\u01b0u t\u00ednh v\u1ec1 phong t\u1ee5c v\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu con c\u1ee7a Thi\u1ec7u l\u1ea1i c\u00f3 hi\u1ebfu h\u1ea1nh, th\u1ebf l\u00e0 1 nh\u00e0 3 \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t, th\u00ec hay l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Tr\u1eabm t\u1ea5t n\u00ean th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e0y nay, h\u00e1 n\u00ean ti\u1ebfc \u01b0 ? N\u00ean c\u1ea5p cho c\u1ea3 bi\u1ec3n ng\u1ea1ch (bi\u1ec3n ng\u1ea1ch kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cThi\u1ec7u thu\u1eadt hi\u1ebfu phong\u201d((1) Thi\u1ec7u thu\u1eadt hi\u1ebfu phong : n\u1ed1i theo n\u1ebfp hi\u1ebfu.1). C\u00f2n con hi\u1ebfu, \u0111\u00e0n b\u00e0 ti\u1ebft ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 n\u00eau th\u01b0\u1edfng c\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi :<\/p>\n<p>(Con c\u00f3 hi\u1ebfu l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u00c1ng, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, cha ch\u1ebft, tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf, th\u1edd m\u1eb9, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi em \u0111\u1ec1u bi\u1ebft k\u00ednh thu\u1eadn, m\u1ed9t h\u00f4m m\u1eb9 con \u0111i c\u1eaft l\u00faa, chi\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 qua n\u00fai B\u00f9i, c\u00f3 con h\u1ed5 x\u00f4ng ra l\u00e0m cho m\u1eb9 h\u1eafn ng\u00e3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ch\u1ea1y, \u00c1ng m\u1ed9t m\u00ecnh c\u1ea7m g\u1eady \u0111\u1ebfn ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u1eb9, ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi h\u1ed5, h\u1ed5 m\u1edbi b\u1ecf ch\u1ea1y, \u0111\u1ebfn khi m\u1eb9 \u1ed1m ch\u1ebft, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn m\u1ed9 th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3c, 3 n\u0103m kh\u00f4ng th\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft. Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Ngh\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee7 Th\u1ea1ch H\u00e0 thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, t\u1eeb l\u00fac nh\u1ecf m\u1ed3 c\u00f4i cha, bi\u1ebft l\u1ea5y hi\u1ebfu th\u1edd m\u1eb9, c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 nh\u00e0 t\u00ean \u1ea5y, m\u1eb9 t\u00ean \u1ea5y b\u1ecb c\u01b0\u1edbp tr\u00f3i, \u0111\u00e1nh, Ngh\u1ecb th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t xin \u0111em m\u00ecnh thay v\u00e0o, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp tha cho m\u1eb9, m\u00e0 d\u1eabn Ngh\u1ecb v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, may c\u00f3 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111u\u1ed5i theo, Ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t kh\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 hi\u1ebfu. \u0110\u00e0n b\u00e0 ti\u1ebft ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Quy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, 20 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, \u1edf g\u00f3a gi\u1eef ti\u1ebft, ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9 ch\u1ed3ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u c\u01b0\u1edbi l\u00e0m v\u1ee3, Th\u1ecb Quy\u00ean th\u1ec1 quy\u1ebft ch\u00ed kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng l\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u1ebfn khi m\u1eb9 ch\u1ed3ng ch\u1ebft, 3 n\u0103m h\u1ebft tang, b\u1ed7ng g\u1eb7p t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ng\u1ee5y t\u00e2y, th\u00edch v\u1ec1 s\u1eafc \u0111\u1eb9p, b\u1ee9c hi\u1ebfp c\u1ea7u l\u1ea5y l\u00e0m v\u1ee3, Th\u1ecb Quy\u00ean li\u1ec1n c\u1ea1o \u0111\u1ea7u l\u00e0m s\u01b0 \u0111\u1ec3 to\u00e0n \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 79 tu\u1ed5i. Vi Th\u1ecb Ph\u00ed ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00d4n, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, 26 tu\u1ed5i, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 1 con trai, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c 3 th\u00e1ng th\u00ec ch\u1ed3ng ch\u1ebft, \u0111\u00e3 m\u00e3n tang ch\u1ed3ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed1i c\u1ea7u l\u1ea5y l\u00e0m v\u1ee3 k\u1ebf, cha m\u1eb9 c\u0169ng khuy\u00ean b\u1ea3o, nh\u01b0ng th\u1ecb t\u1ef1 c\u1eaft t\u00f3c, th\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i ch\u00ed, \u1edf g\u00f3a \u1edf nh\u00e0 ch\u1ed3ng, tr\u00ean th\u1edd b\u1ed1 m\u1eb9 ch\u1ed3ng, d\u01b0\u1edbi nu\u00f4i con \u1ea5y \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc sau to\u00e0n ti\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ai n\u00f3i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 51 tu\u1ed5i).<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n B\u00ecnh An t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0m 2 huy\u1ec7n B\u00ecnh An, Ngh\u0129a An. Huy\u1ec7n B\u00ecnh An \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u (s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 4.900 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u01a1n 6.600 m\u1eabu), th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng coi kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c, chu\u1ea9n y l\u1eddi xin c\u1ee7a quan t\u1ec9nh, l\u1ea5y 5 t\u1ed5ng (B\u00ecnh Ch\u00ednh, B\u00ecnh \u0110i\u1ec1n, B\u00ecnh Th\u1ed5, C\u1eedu An, Qu\u1ea3ng L\u1ee3i) v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m huy\u1ec7n B\u00ecnh An, 5 t\u1ed5ng (B\u00ecnh Thi\u1ec7n, An Th\u1ee7y, An B\u00ecnh, An \u0110i\u1ec1n, An Th\u1ed5) \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00e0m huy\u1ec7n Nghi An (\u0111\u1eb7t 1 tri huy\u1ec7n ; huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf th\u00f4n Linh Chi\u1ec3u T\u00e2y).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, vua cho l\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 l\u1ec7 \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, v\u1eabn ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, sai b\u1ed9 L\u1ec5 xem x\u00e9t \u0111i\u1ec3n c\u0169, ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u00e0n t\u00e2u, l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb ng\u00e0y Xu\u00e2n t\u1ebf n\u0103m M\u1eadu Tu\u1ea5t sang n\u0103m.<\/p>\n<p>(V\u1ec1 \u0111\u1ed3 th\u1edd : n\u1eadm v\u00e0 ch\u00e9n, V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf Kinh, ch\u00ednh v\u1ecb 1 c\u00e1i n\u1eadm v\u00e0 3 c\u00e1i ch\u00e9n m\u1ea1 v\u00e0ng, 3 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1eb1ng b\u1ea1c, n\u1eadm b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng 1 c\u00e1i v\u00e0 th\u00eca \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng huy\u1ec1n t\u1eedu((1) Huy\u1ec1n t\u1eedu : n\u01b0\u1edbc l\u00e3.1). Ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1ec1u 1 n\u1eadm, 3 ch\u00e9n m\u1ea1 v\u00e0ng, 3 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1ea1c. V\u1ecb ti\u00ean tri\u1ebft, ch\u00e9n 3 c\u00e1i, \u0111\u0129a 1 c\u00e1i, \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng b\u1ea1c, 2 \u00e1n \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i n\u1eadm b\u1ea1c. V\u1ecb ti\u00ean hi\u1ec1n, ti\u00ean nho th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1eb1ng thau ; 14 \u00e1n \u1edf \u0111\u00f4ng vu, t\u00e2y vu, \u0111\u1ec1u n\u1eadm thau 2 c\u00e1i. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, ch\u00ednh v\u1ecb 1 c\u00e1i n\u1eadm, 3 c\u00e1i \u0111\u00e0i, 3 c\u00e1i ch\u00e9n m\u1ea1 v\u00e0ng. Ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i n\u1eadm, 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1ea1c. V\u1ecb ti\u00ean nho th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1eb1ng thau ; 2 \u00e1n \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i n\u1eadm thau. V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ch\u00ednh v\u1ecb 1 c\u00e1i n\u1eadm, 3 c\u00e1i \u0111\u00e0i, 3 c\u00e1i ch\u00e9n b\u1eb1ng b\u1ea1c. Ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i n\u1eadm \u0111\u1ed3ng, 3 c\u00e1i ch\u00e9n b\u1ea1c, 3 c\u00e1i \u0111\u00e0i b\u1eb1ng thau. V\u1ecb ti\u00ean tri\u1ebft \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1eb1ng thau. \u0110\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ch\u00e9n thau. V\u1ecb th\u1edd ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1eb1ng thi\u1ebfc ; \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u 2 c\u00e1i n\u1eadm thi\u1ebfc. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, ch\u00ednh v\u1ecb, 1 c\u00e1i n\u1eadm, 3 c\u00e1i ch\u00e9n b\u1eb1ng b\u1ea1c, 3 c\u00e1i \u0111\u00e0i thau. Ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1eb1ng thau ; \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i n\u1eadm thau. C\u00e1c v\u1ecb th\u1edd ph\u1ee5 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a b\u1eb1ng thi\u1ebfc ; \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i n\u1eadm thi\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u0110\u0103ng v\u00e0 h\u00ecnh ((2) \u0110\u0103ng : th\u1ee9 \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng s\u00e0nh, d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 l\u1ec5, c\u00f3 ch\u00e2n \u0111\u1ebf v\u00e0 c\u00f3 n\u1eafp \u0111\u1eady. H\u00ecnh : t\u1ef1a nh\u01b0 c\u00e1i ch\u00f3e, c\u00f3 3 ch\u00e2n, c\u00f3 n\u1eafp, d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng canh rau d\u00e2ng l\u00ean.2), V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf Kinh, ch\u00ednh v\u1ecb : \u0111\u0103ng 1 c\u00e1i, h\u00ecnh 2 c\u00e1i, ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1ec1u h\u00ecnh 2 c\u00e1i, v\u1ecb ti\u00ean tri\u1ebft \u0111\u1ec1u h\u00ecnh 1 c\u00e1i. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, ch\u00ednh v\u1ecb, h\u00ecnh 2 c\u00e1i, ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1ec1u h\u00ecnh 1 c\u00e1i, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1ea5t \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 v\u00e0 qu\u1ef7 ((1) Ph\u1ee7 : c\u00e1i h\u1ed9p vu\u00f4ng, l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7, d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng c\u00e1c x\u00f4i. Qu\u1ef7 : h\u1ed9p tr\u00f2n, c\u0169ng b\u1eb1ng g\u1ed7, \u0111\u00f9ng \u0111\u1ef1ng x\u00f4i, c\u01a1m.1), V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf Kinh, ch\u00ednh v\u1ecb : ph\u1ee7 1 c\u00e1i, qu\u1ef7 1 c\u00e1i. Ph\u1ed1i v\u1ecb v\u00e0 ti\u00ean tri\u1ebft t\u00f2ng t\u1ef1, m\u1ed7i \u00e1n \u0111\u1ec1u ph\u1ee7 1 c\u00e1i, qu\u1ef7 1 c\u00e1i. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, ch\u00ednh v\u1ecb : ph\u1ee7 1 c\u00e1i, qu\u1ef7 1 c\u00e1i ; ph\u1ed1i v\u1ecb v\u00e0 t\u00f2ng t\u1ef1, m\u1ed7i \u00e1n \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i, qu\u1ef7 1 c\u00e1i, ph\u1ee7 th\u00ec n\u00fam vu\u00f4ng, qu\u1ef7 th\u00ec n\u00fam tr\u00f2n, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1ea5t \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Bi\u00ean v\u00e0 \u0111\u1eadu ((2) Bi\u00ean : mi\u1ec7ng loe ra, gi\u1eefa th\u1eaft c\u1ed5 b\u1ed3ng, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ebf, l\u00e0m b\u1eb1ng tre, d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng hoa qu\u1ea3 d\u00e2ng l\u1ec5. \u0110\u1eadu : c\u0169ng nh\u01b0 bi\u00ean, b\u1eb1ng g\u1ed7, d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng c\u01a1m th\u1ecbt \u0111\u1ec3 l\u1ec5.2), V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf Kinh : ch\u00ednh v\u1ecb, bi\u00ean 10 c\u00e1i, \u0111\u1eadu 10 c\u00e1i ; ph\u1ed1i v\u1ecb : m\u1ed7i \u00e1n bi\u00ean 8 c\u00e1i, \u0111\u1eadu 8 c\u00e1i ; ti\u00ean tri\u1ebft : m\u1ed7i \u00e1n bi\u00ean 6 c\u00e1i, \u0111\u1eadu 6 c\u00e1i ; th\u1edd ph\u1ee5 : m\u1ed7i \u00e1n bi\u00ean 4 c\u00e1i, \u0111\u1eadu 4 c\u00e1i. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, ch\u00ednh v\u1ecb : bi\u00ean 8 c\u00e1i, \u0111\u1eadu 8 c\u00e1i ; ph\u1ed1i v\u1ecb : m\u1ed7i \u00e1n bi\u00ean 6 c\u00e1i, \u0111\u1eadu 6 c\u00e1i ; th\u1edd ph\u1ee5 : m\u1ed7i \u00e1n bi\u00ean 4 c\u00e1i, \u0111\u1eadu 4 c\u00e1i. Bi\u00ean l\u00e0m b\u1eb1ng tre, \u0111\u1eadu l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ea5t \u0111\u1ed3ng. \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i : \u0111\u0103ng, h\u00ecnh, ph\u1ee7, qu\u1ef7, bi\u00ean, \u0111\u1eadu \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u1ebf : L\u1ee5a d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ebf \u2013 V\u0103n mi\u1ebfu, ch\u00ednh v\u1ecb, l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t 1 t\u1ea5m vi\u1ebft c\u00e1c ch\u1eef v\u00e0ng \u201cl\u1ec5 th\u1ea7n ch\u1ebf b\u1ea1ch\u201d ((3) L\u1ec5 th\u1ea7n ch\u1ebf b\u1ea1ch : th\u1ee9 l\u1ee5a d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u1ec5 th\u1ea7n.3). T\u1ef1 ph\u1ed1i, m\u1ed7i v\u1ecb l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u00ec 1 t\u1ea5m. Ti\u00ean tri\u1ebft, m\u1ed7i \u00e1n l\u1ee5a h\u1ea1ng ba 1 t\u1ea5m, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft b\u1eb1ng b\u1ea1c. C\u00f2n th\u1edd ph\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh v\u00e0 \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u t\u1ec9nh gi\u1ea3m c\u1ea3. V\u1ec1 tr\u00e2u l\u1ee3n, V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf Kinh, ch\u00ednh v\u1ecb, tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ee3n m\u1ed7i th\u1ee9 1 con. Ph\u1ed1i v\u1ecb v\u00e0 ch\u00ednh v\u1ecb \u1edf \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, m\u1ed7i v\u1ecb d\u00ea 1 con, l\u1ee3n 1 con. V\u1ecb ti\u00ean tri\u1ebft v\u00e0 v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u1edf \u0111\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh \u0111\u1ec1u d\u00ea 1 con, l\u1ee3n 1 con. Th\u1edd ph\u1ee5 h\u1ee3p c\u1ea3 16 \u00e1n, m\u1ed7i \u00e1n l\u1ee3n 1 con.<\/p>\n<p>V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ch\u00ednh v\u1ecb, tr\u00e2u d\u00ea l\u1ee3n m\u1ed7i th\u1ee9 1 con ; ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u00f4ng t\u00e2y l\u1ee3n \u0111\u1ec1u 1 con ; v\u1ecb Ti\u00ean tri\u1ebft c\u0169ng l\u1ee3n 1 con ; th\u1edd ph\u1ee5 c\u0169ng l\u1ee3n 5 con. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, ch\u00ednh v\u1ecb l\u1ee3n 1 con ; ph\u1ed1i v\u1ecb c\u0169ng l\u1ee3n 1 con ; th\u1edd ph\u1ee5 c\u0169ng l\u1ee3n 1 con. V\u1ec1 x\u00f4i, V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ch\u00ednh v\u1ecb \u0111\u1ec1u d\u00f9ng 1 m\u00e2m x\u00f4i l\u1edbn. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, ch\u00ednh v\u1ecb \u0111\u1ec1u d\u00f9ng 1 m\u00e2m x\u00f4i h\u1ea1ng v\u1eeba, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n<p>V\u1ec1 \u00e2m nh\u1ea1c : V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf Kinh th\u00ec 6 b\u1ea3n nh\u1ea1c, 6 l\u1ea7n t\u00e2u, l\u1ec5 ngh\u00eanh th\u1ea7n [\u0111\u00f3n th\u1ea7n v\u1ec1] t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c c\u1ea3nh v\u0103n ; d\u00e2ng l\u1ee5a v\u00e0 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ea7u, t\u00e2u b\u1ea3n chi\u00eau v\u0103n ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 nh\u00ec, t\u00e2u b\u1ea3n \u00fd v\u0103n ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u sau c\u00f9ng, t\u00e2u b\u1ea3n hi\u1ec3n v\u0103n, khi h\u1ea1 c\u1ed7 l\u1ec5 b\u1ecf ra, t\u00e2u b\u1ea3n b\u00ednh v\u0103n ; khi ti\u1ec5n th\u1ea7n, t\u00e2u b\u1ea3n huy v\u0103n, \u0111\u1ec1u g\u1ecdi chung l\u00e0 nh\u1ea1c \u0111\u1ea1i th\u00e0nh. Tr\u00ean th\u1ec1m nh\u00e0 2 b\u00ean, \u0111\u1eb7t 1 chu\u00f4ng to v\u00e0 1 tr\u1ed1ng to. D\u01b0\u1edbi th\u1ec1m hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y, \u0111\u1eb7t 1 chu\u00f4ng l\u1edbn v\u00e0 1 c\u00e1i kh\u00e1nh treo m\u1ed9t m\u00ecnh, 12 c\u00e1i chu\u00f4ng nh\u1ecf c\u00f9ng l\u00e0m 1 c\u00e1i gi\u00e1 treo chu\u00f4ng, 12 c\u00e1i kh\u00e1nh nh\u1ecf c\u00f9ng l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i gi\u00e1 treo kh\u00e1nh. M\u00faa, th\u00ec d\u00f9ng 6 h\u00e0ng, m\u1ed7i h\u00e0ng 3 ng\u01b0\u1eddi, 3 tu\u1ea7n d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u , \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u00faa v\u0103n nh\u01b0 m\u00faa v\u0169 th\u01b0\u1ee3c ((1) V\u0169 th\u01b0\u1ee3c : v\u0169 l\u00e0 c\u00e1i c\u1edd b\u1eb1ng l\u00f4ng chim, th\u01b0\u1ee3c l\u00e0 c\u00e1i s\u00e1o nh\u1ecf ng\u1eafn c\u00f3 3 l\u1ed7.1). \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, v\u1eabn \u0111\u1eb7t nh\u1ea1c nh\u1ecf l\u00e0m l\u1ec5, c\u00f2n nh\u01b0 \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, th\u00ec v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng c\u00f9ng nh\u1ea1c nh\u1ecf c\u1ed5 s\u00fay m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 th\u1edd ph\u1ee5 : Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu c\u00f3 95 v\u1ecb ti\u00ean hi\u1ec1n ti\u00ean nho th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u0103ng ti\u00ean hi\u1ec1n l\u00e0 H\u1eefu T\u1eed Nh\u01b0\u1ee3c, ti\u00ean nho l\u00e0 Chu T\u1eed Hy, l\u00e0m ti\u00ean tri\u1ebft ; ti\u00ean nho l\u00e0 T\u1ea3 Kh\u00e2u T\u1eed, Kh\u00e2u Minh, Chu T\u1eed \u0110\u00f4n Di, Tr\u00ecnh T\u1eed Hi\u1ec7u, Tr\u00ecnh T\u1eed Di, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eed T\u00e1i, Thi\u1ec7u T\u1eed Ung l\u00e0m ti\u00ean hi\u1ec1n. L\u1ea1i th\u1edd th\u00eam h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a M\u1ea1nh t\u1eed nh\u01b0 Nh\u1ea1c Ch\u00ednh Kh\u1eafc, C\u00f4ng \u0110\u00f4 T\u1eed, V\u1ea1n Ch\u01b0\u01a1ng, C\u00f4ng T\u00f4n S\u1eedu ; ti\u00ean nho \u0111\u1eddi H\u00e1n l\u00e0 Tr\u1ecbnh Huy\u1ec1n ; ti\u00ean nho \u0111\u1eddi T\u1ea5n l\u00e0 Ph\u1ea1m N\u1ecbnh ; ti\u00ean nho \u0111\u1eddi T\u1ed1ng l\u00e0 La T\u00f2ng Ng\u1ea1n, L\u00fd \u0110\u1ed3ng, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, Do\u00e3n \u0110\u00f4n, Ho\u00e0ng C\u00e1n, Tr\u1ea7n An Khanh, Ng\u1ee5y Li\u1ec5u \u00d4ng, H\u00e0 C\u01a1, V\u01b0\u01a1ng B\u00e1ch ; ti\u00ean nho \u0111\u1eddi Nguy\u00ean l\u00e0 Kim L\u00fd T\u01b0\u1eddng, H\u1ee9a Khi\u00eam, Tr\u1ea7n Hi\u1ec7u, Tri\u1ec7u Ph\u1ee5c, Ng\u00f4 Tr\u1eebng ; ti\u00ean nho \u0111\u1eddi Minh l\u00e0 La Kh\u00e2m Thu\u1eadn, Th\u00e1i Thanh ; ti\u00ean nho \u0111\u1eddi Thanh l\u00e0 L\u1ee5c L\u0169ng ; v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 S\u1ef9 Nhi\u1ebfp, Chu An, t\u1ea5t c\u1ea3 25 v\u1ecb, ph\u00e2n bi\u1ec7t bi\u00ean v\u00e0o h\u00e0ng ti\u00ean hi\u1ec1n, ti\u00ean nho. Ti\u00ean hi\u1ec1n l\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed Trung, \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u1eed Mi\u1ec7t T\u1eed ; ti\u00ean nho l\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed An Qu\u1ed1c, \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u1eed Qu\u1ed1c T\u1eed \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a ti\u00ean th\u00e1nh. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh, 2 b\u1eadc, th\u1edd th\u1ea7n ti\u00ean nho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbch, c\u00f9ng ti\u00ean nho Chu Th\u1ecb Ph\u1ee5 Th\u00e0nh, Tr\u00ecnh Th\u1ecb H\u01b0\u1edfng, Chu Th\u1ecb T\u00f9ng, ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00f4ng t\u00e2y, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 4 g\u00e3 h\u1ecd : Chu [\u0110\u00f4n Di] h\u1ecd Tr\u00ecnh [Tr\u00ecnh Di, Tr\u00ecnh Hi\u1ec7u] h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng [Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i] h\u1ecd Chu [Chu Hy] do \u0111\u1ea5y m\u00e0 ra. C\u00f2n nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc th\u1edd ph\u1ee5 l\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ed5i th\u1edd \u1edf nh\u00e0 2 b\u00ean V\u0103n mi\u1ebfu b\u00e0y h\u00e0ng \u1edf tr\u00ean ti\u00ean nho Th\u00e1i t\u1eed Tr\u1ea7m \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 h\u1ecd Th\u00e1i h\u1ecdc Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbch l\u00e0 cha Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0110\u1ecbnh l\u00e0 cha Th\u00e1i Tr\u1ea7m).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ea5t Xi\u00eam, c\u00f3 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Lang Kh\u00e2m Nh\u1ea1 \u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng Khung, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc L\u00e0o, c\u00f9ng l\u00e0m b\u00e8 l\u0169 v\u00e2y c\u00e1nh, vi\u1ec7n thanh th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, d\u1ecda d\u1ed7 d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. L\u1ea1i 2 x\u1ee9 Ph\u00e0m Linh, Ph\u00e0m L\u1ec7, c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2n tr\u1ed1n \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, ng\u1ea7m h\u1ecdp v\u1edbi b\u1ecdn \u00e1c, d\u1ef1a \u1edf n\u01a1i hi\u1ec3m, th\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang, th\u00ec m\u1ed9t h\u1ea1t Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cGi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi Man quen th\u00f3i d\u1ecda n\u1ea1t, m\u00e0 d\u00e2n Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed9ng th\u1ea5y l\u00e0 ho\u1ea3ng s\u1ee3, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec kh\u00f3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e2u d\u00e0i. V\u1ea3 l\u1ea1i 1 b\u1ecdn \u1edf Ph\u00e0m Linh, Ph\u00e0m L\u1ec7, nguy\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, th\u1ebf m\u00e0 d\u00e1m c\u1eady l\u00e0 hi\u1ec3m xa, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, l\u1ea1i l\u00e0m tai m\u1eaft cho ch\u00fang, tuy\u1ebfn d\u1eabn qua s\u00f4ng Khung sinh s\u1ef1, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam 600 binh d\u00f5ng, giao cho 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng 2 x\u1ee9 \u1ea5y, ch\u1eb9n \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu, \u0111u\u1ed5i h\u1ebft d\u00e2n v\u1ec1 ph\u1ee7 ; ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t cho \u1edf y\u00ean, d\u00e1m c\u00f3 tr\u00e1i m\u1ec7nh t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh r\u1ea5t d\u1eef d\u1ed9i, khi\u1ebfn cho ch\u00fang s\u1ee3 oai m\u00e3i m\u00e3i, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u0103n h\u1eb3n m\u1ed1i b\u1ecdn \u1ea5y tuy\u1ebfn d\u1eabn, th\u00ec \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c Man \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean gi\u1eb7c, b\u00e8n \u0111\u1ed1t h\u1ebft kho t\u00e0ng thuy\u1ec1n b\u00e8, xua d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 Phan \u0110\u1ea1i T\u00f9ng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, vi\u00ean bi\u1ec1n binh d\u00f5ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Hu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc Tri ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, t\u1ea1i ch\u1ee9c 4 n\u0103m, t\u1ef1 gi\u1eef thanh li\u00eam ki\u1ec7m \u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u00ecnh t\u0129nh gi\u1ea3n d\u1ecb th\u00e2n v\u1edbi d\u00e2n, nha l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n y\u00eau nh\u01b0 cha m\u1eb9, g\u1eb7p khi c\u00f3 tang cha, \u0111\u01b0a bi\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c \u1edf Kinh, h\u1ed9 gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n ph\u00eda nam, d\u00e2n nghe tin \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u0103m h\u1ecfi, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebfu v\u00e0ng v\u00e0 ti\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1eadn, \u0111\u1ebfn nay ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i l\u00e0m quan, trong t\u00fai kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec c\u1ea3, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o r\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 li\u1ec7m m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Quan khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1, L\u00ea V\u0103n Th\u1ef1c l\u00e0m s\u1edb \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : Quan l\u1ea1i tr\u1ecb d\u00e2n qu\u00fd h\u1ed3 thanh b\u1ea1ch, quan l\u1ea1i thanh li\u00eam \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00ec tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng, Tri ph\u1ee7 Anh S\u01a1n, nay c\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Hu\u00e2n, ph\u1ea9m h\u1ea1nh ti\u1ebft th\u00e1o kh\u00f4ng nh\u1eefng d\u00e2n h\u1ea1t s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, m\u00e0 s\u0129 phu kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, t\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng k\u00e9m g\u00ec, xin l\u01b0\u1ee3ng gia \u01a1n \u0111i\u1ec3n, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi li\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m kh\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi.<\/p>\n<p>S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc l\u1eafm, truy th\u1ee5 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n, sai b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 100 quan \u0111\u1ec3 nu\u00f4i v\u1ee3 con vi\u00ean \u1ea5y. L\u1ea1i nghe n\u00f3i h\u00e3y c\u00f2n m\u1eb9 gi\u00e0, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n v\u00e0 s\u1eafc cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u0103m h\u1ecfi.<\/p>\n<p>Vua t\u1edbi tri\u1ec1u, h\u1ecfi s\u1ef1 tr\u1ea1ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Hu\u00e2n khi l\u00e0m quan, Phan Huy Th\u1ef1c \u0111em nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : Ti\u1ebfc r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, nay sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho s\u1ed1ng l\u1ea1i \u1edf ch\u00edn su\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ? L\u1ea1i h\u1ecfi s\u1ef1 tr\u1ea1ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng, H\u00e0 Quy\u1ec1n \u0111em c\u1ea3 \u0111\u1ea7u cu\u1ed1i t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : Th\u1ebf th\u1eddi Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u00eau th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i, nh\u00e2n ngo\u1ea3nh l\u1ea1i h\u1ecfi Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 bi\u1ebft Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Hu\u00e2n kh\u00f4ng ? Qu\u1ebf th\u01b0a r\u1eb1ng : Ti\u1ebft th\u00e1o thanh li\u00eam c\u1ee7a 2 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, th\u1ea7n c\u0169ng c\u00f3 nghe bi\u1ebft, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft th\u00e1o, c\u00f3 khi l\u00fac \u0111\u1ea7u h\u01a1i bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, m\u00e0 v\u1ec1 sau kh\u00f4ng tr\u1ecdn v\u1eb9n, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 sau \u00edt l\u1eafm, cho n\u00ean tuy ho\u1eb7c c\u00f3 nghe bi\u1ebft, c\u0169ng \u00edt khi d\u00e1m khinh th\u01b0\u1eddng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta, vi\u1ec7c t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m ra, c\u00f2n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 tin, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 vi\u1ec7c th\u1ef1c, b\u00e8n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, sau n\u1ebfu thay \u0111\u1ed5i ti\u1ebft th\u00e1o, l\u00e0 h\u1eafn t\u1ef1 ch\u1ecbu, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ef1 c\u00f3 ph\u00e9p c\u00f4ng, h\u00e1 n\u00ean \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 sau n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 t\u00e2u cho \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n d\u1ee5 cho N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cLi\u00eam l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u00e1u k\u1ebf ((1) S\u00e1u k\u1ebf : k\u1ebf ho\u1ea1ch x\u00e9t quan l\u1ea1i c\u00f3 6 \u0111i\u1ec1u : li\u00eam thi\u1ec7n, li\u00eam n\u0103ng, li\u00eam k\u00ednh, li\u00eam ch\u00ednh, li\u00eam ph\u00e1p, li\u00eam bi\u1ec7n.1) [\u0111\u1ec3 x\u00e9t quan l\u1ea1i]. T\u1ef1 x\u01b0a l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1ea5t l\u1ea5y khen th\u01b0\u1edfng khuy\u1ebfn kh\u00edch quan l\u1ea1i li\u00eam ch\u00ednh l\u00e0m \u0111\u1ea7u, tr\u1eabm ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n quan cai tr\u1ecb, \u00e2n c\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn d\u1ea1y l\u00e0m \u0111i\u1ec1u trung hi\u1ebfu, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, x\u00e9t c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng thanh li\u00eam, t\u1ee9c \u0111\u00e3 n\u00eau th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, l\u1ea1i ngh\u0129 gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh sinh kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn, m\u00e3i \u0111\u1ebfn sau khi ch\u1ebft m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0 Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng, Lang trung Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Hu\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, v\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ea5t \u0111\u1ee3i ng\u00f4n quan n\u00f3i \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i sau khen th\u01b0\u1edfng th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf s\u00f3t 10 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ec1 ph\u00e9p khuy\u1ebfn li\u00eam, v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nay ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u1ebf n\u00e0o \u1ea5n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh r\u00f5 r\u00e0ng, b\u1ea3o r\u00f5 trong ngo\u00e0i. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho 9 ch\u1ee9c quan \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 li\u00eam ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ea1m l\u1ea5y c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, hay cho ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t t\u00ed g\u00ec, ph\u00e0m c\u00f3 ch\u1ee9c quan, m\u00e0 bi\u1ebft l\u1ea5y \u0111\u1ea5y gi\u1eef m\u00ecnh, c\u1ed1 nhi\u00ean n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng ph\u00e9p khen th\u01b0\u1edfng t\u1ea5t b\u1eaft theo v\u0103n ph\u00e1p, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u s\u1ee3 sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n, ai ch\u1ecbu \u0111em th\u00e2n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i cho ti\u1ebfn c\u1eed r\u1ed9ng r\u00e3i, th\u00ec sau khi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra kh\u00f4ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi d\u00f9ng th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n qu\u1ef7 quy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u0169ng ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, vin d\u1ef1a nhau, 2 c\u00e1ch \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd l\u1eadp ph\u00e1p. Xin ph\u00e0m v\u0103n v\u00f5 \u1edf trong Kinh \u1ea5n quan c\u00e1c nha v\u00e0 th\u00e2n bi\u1ec1n ph\u1ee5 thu\u1ed9c, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam ti\u1ebft ngh\u0129a, \u1ea5n quan th\u00ec do vi\u00ean \u0111\u1ed3ng s\u1ef1, thu\u1ed9c li\u00eau th\u00ec do qu\u1ea3n quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang, b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu nha n\u00e0o, ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 ghen gh\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 t\u00e2u minh b\u1ea1ch cho, m\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ty nha kh\u00e1c bi\u1ebft \u0111\u00edch th\u1ef1c tr\u1ea1ng, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ri\u00eang, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba s\u1ef1 b\u01b0ng b\u1ecbt. \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 b\u1ed1 \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u1eabn v\u1edbi nhau, c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00ec do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 b\u1ed1 \u00e1n b\u1ea3o c\u1eed, l\u00e3nh binh v\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c b\u1ea3o c\u1eed, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m c\u00f3 a dua, thi\u00ean t\u01b0 m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u1eed v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed, s\u1ebd ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y sai khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5t nh\u1eafc, l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i ti\u1ebft th\u00e1o, ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ng\u01b0\u1eddi v\u00ec n\u01b0\u1edbc g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e2n t\u00e0i, kh\u1ecfi mang l\u00f2ng s\u1ee3 s\u1ec7t r\u1ee5t r\u00e8 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ng\u1eebng tr\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 hi\u1ec7n ra, phong h\u00f3a li\u00eam khi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed5i b\u1eadt \u1edf \u0111\u1eddi. Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa b\u1ecb b\u1ec7nh, vua chu\u1ea9n cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c v\u00e0 cho \u1edf l\u1ea1i ng\u1ee5 s\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Cho Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u, Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, quy\u1ec1n l\u0129nh Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng((1) Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng : ch\u1ee9c quan tr\u00f4ng coi c\u00e1c kho t\u00e0ng trong Kinh.1) l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y, v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c theo tri\u1ec1u ban ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>Sung ch\u1ee9c d\u1ea1y b\u1ea3o tr\u00f4ng nom ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y gi\u00e0 m\u1ec7t, xin c\u1eed h\u01b0u quan l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i \u0111\u1ec3 thay.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u00e1ch nhi\u1ec7m d\u1ea1y b\u1ea3o tr\u00f4ng nom th\u1ef1c kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, nay l\u00e3o th\u1ea7n \u1edf tri\u1ec1u, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00f9ng gi\u00fap vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n nh\u01b0 h\u01b0u quan th\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c \u1ea5y, duy c\u00f3 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0 H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng d\u1ea1y tr\u1eabm h\u1ecdc, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c \u1ea5y, v\u1ec1 nh\u00e2n ph\u1ea9m c\u0169ng h\u01a1n Thi\u00ean T\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 \u1edf vi\u1ec7c xem x\u00e9t th\u1ee9c \u0103n v\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi, c\u00f2n nh\u01b0 l\u00e0m th\u01a1, th\u00ec anh em c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi nhau, \u0111\u00f3 c\u0169ng h\u01a1n l\u00e0 th\u00edch c\u00e1i kh\u00e1c, nh\u01b0ng \u00fd ngh\u0129a th\u1edd ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, sai k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, ph\u1ea3i ng\u00e0y ng\u00e0y gi\u1ea3ng t\u1eadp, m\u1edbi l\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfn \u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i b\u00e0n v\u1ec1 th\u01a1, h\u1ecfi L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, t\u1eebng c\u00f3 l\u0129nh t\u1eadp th\u01a1 c\u1ee7a vua l\u00e0m ra mang theo, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh xem th\u01a1 \u1ea5y cho l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. Ph\u1ee9c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n s\u0129 nh\u00e0 Thanh t\u1eebng n\u00f3i : T\u1eadp th\u01a1 c\u1ee7a c\u00e1c vua B\u1eafc tri\u1ec1u, duy c\u00f3 vua Ki\u1ec1n Long l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng th\u01a1 c\u1ee7a vua l\u00e0m, gi\u1ea3n d\u1ecb thanh \u0111\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVua Ki\u1ec1n Long l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t b\u00e0n lu\u1eadn, duy xem th\u01a1 \u1ea5y th\u00ec l\u1eadp \u00fd cao xa, l\u1eddi v\u0103n \u0111\u01b0\u1eddng ho\u00e0ng, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eadc m\u1eb7c kh\u00e1ch tao nh\u00e2n ((2) M\u1eb7c kh\u00e1ch tao nh\u00e2n : ng\u01b0\u1eddi v\u0103n s\u0129 hay ch\u1eef, hay th\u01a1.2) so b\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 thanh \u00e2m v\u00e0 lu\u1eadt \u0111i\u1ec7u, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ecdc \u0111i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i, m\u1ea5y l\u01b0\u1ee3t ch\u01b0a th\u1ec3 am hi\u1ec3u. K\u1ec3 th\u00ec th\u01a1 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u00e2m v\u1ecbnh t\u00ednh t\u00ecnh, c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 v\u1ea7n, c\u00f3 lu\u1eadt, n\u1ebfu s\u01a1 su\u1ea5t qu\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u01b0a d\u00e1m l\u1ea5y l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p, n\u01b0\u1edbc ta, th\u01a1 c\u1ee7a vua L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng r\u1ea5t l\u00e0 thanh tao, x\u01b0a nay ch\u1eb3ng ai b\u00ec k\u1ecbp, nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u luy\u1ec7n t\u1eebng ch\u1eef, g\u1ecdt t\u1eebng c\u00e2u, ch\u01b0a tho\u00e1t kh\u1ecfi phong v\u1eadn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u00e0 Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ra \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 th\u01a1, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf trong b\u00e0i th\u01a1 c\u1ed5, d\u00f9ng ch\u1eef \u201cph\u00fa \u0111\u1eafc\u201d, c\u00e2u \u1ea5y ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i ngh\u0129 ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i, th\u1ebf m\u00e0 s\u0129 t\u1eed l\u00e0m v\u0103n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u1eabn d\u00f9ng c\u00e2u kh\u00e1c trong b\u00e0i th\u01a1 \u1ea5y, nh\u01b0 l\u1ea5y \u201cxu\u00e2n du ph\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ecba\u201d ((1) Xu\u00e2n du ph\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ecba : m\u00f9a xu\u00e2n \u0111i ch\u01a1i \u1edf n\u01a1i c\u00f3 c\u1ecf th\u01a1m.1) ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i th\u00ec l\u00e0m v\u0103n l\u1ea1i d\u1eabn c\u00e1c \u00fd : \u201cH\u1ea1 th\u01b0\u1edfng l\u1ee5c h\u00e0 tr\u00ec, thu \u1ea9m ho\u00e0ng hoa t\u1eedu\u201d ((2) \u2013 H\u1ea1 th\u01b0\u1edfng l\u1ee5c h\u00e0 tr\u00ec : m\u00f9a h\u1ea1 ng\u1eafm th\u01b0\u1edfng ao hoa sen.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Thu \u1ea9m ho\u00e0ng hoa t\u1eedu : m\u00f9a thu u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u c\u00fac.2), sao l\u1ea1i c\u00e2u n\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf. Gi\u1ea3 th\u1eed \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 l\u00e0 ph\u00fa \u0111\u1eafc \u201cv\u0169\u201d, ph\u00fa \u0111\u1eafc \u201cki\u1ec1u\u201d ((3) V\u0169 : m\u01b0a.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ki\u1ec1u : c\u00e1i c\u1ea7u.3), th\u00ec hai ch\u1eef v\u0169, ki\u1ec1u \u1ea5y kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ec9 \u0111\u00edch l\u00e0 l\u1ea5y \u1edf b\u00e0i th\u01a1 n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i quan tr\u01b0\u1eddng ch\u1ea5m x\u00e9t ! Quy\u1ec3n v\u0103n c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u1ee9 d\u1eabn nh\u1eefng c\u00e2u v\u00e0 ch\u1eef c\u00f3 s\u1eb5n \u1edf trong s\u00e1ch, th\u00ec khuy\u00ean \u0111i\u1ec3m n\u00eau khen, cho l\u00e0 nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 trang s\u00e1ch, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 th\u00f3i quen c\u00e2u n\u1ec7 qu\u00e1 l\u1eafm, \u0111\u1ea1i ph\u00e0m l\u00e0m v\u0103n, ph\u1ea3i ph\u00e1t minh \u00fd \u0111\u1ea7u b\u00e0i v\u00e0 ph\u00f4 b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i d\u1eabn d\u00f9ng ch\u1eef \u1edf trong s\u00e1ch, nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng t\u1eed d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 c\u1ea7u ngh\u0129a l\u00fd cho r\u1ea5t \u0111\u00fang m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f3 t\u1eebng \u1ea5n ch\u1ec9 l\u1ea5y ch\u1eef trong s\u00e1ch \u0111\u00e2u !<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5m che gi\u1ea5u d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n.<\/p>\n<p>(Ph\u00e0m d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n \u1ea9n tr\u00fa \u1edf l\u00e0ng b\u00ean c\u1ea1nh th\u00ec l\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan, ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m che gi\u1ea5u th\u00ec 1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam 1 b\u1eadc, 5 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng ; 6 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec 60 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 1 n\u0103m ; m\u1ed7i 3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u01b0 7, 8 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 k\u1ebft t\u1ed9i 60 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 1 n\u0103m, \u0111\u1ebfn 9 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi gia 1 b\u1eadc, 70 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 1 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i ; ngo\u00e0i ra theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m : 18 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u1ed9i m\u00e3n \u0111\u1ed3 ; 21 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1ee3ng 100, l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m ; m\u1ed7i 5 ng\u01b0\u1eddi gia 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn m\u00e3n l\u01b0u th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t th\u00ec t\u00ednh tang theo lu\u1eadt \u201ctr\u00e1i ph\u00e9p\u201d x\u1eed n\u1eb7ng, v\u00e0 truy tang n\u1ed9p quan. L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00e0 dung t\u00fang th\u00ec c\u0169ng t\u1ed9i nh\u01b0 nhau, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u00ec theo lu\u1eadt \u201cth\u1ea5t s\u00e1t\u201d x\u1eed t\u1ed9i. Kh\u00f4ng k\u1ec3 qu\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1ng n\u00e0o, t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng 5 quan ti\u1ec1n, c\u1ee9 t\u00ean l\u00fd tr\u01b0\u1edfng che gi\u1ea5u \u1ea5y tr\u00e1ch thu \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu t\u1ed1 c\u00e1o 10 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c, th\u00ec \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng tha l\u00e0m t\u1ed9i ; 2 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 x\u00e9t ra 3, 4 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho, to\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ef1c c\u1ea3, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u1ea3n t\u1ecda).<\/p>\n<p>Cho L\u00ea \u0110o\u00e0n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n<p>Con c\u1ee7a H\u1ee9a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 nguy\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh l\u00e0 H\u1ee9a \u0110\u1ee9c H\u00e2n k\u00eau l\u00e0 nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec theo h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e0nh kh\u1ea9n xin b\u1ed5 d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 \u0111i theo l\u00e2u ng\u00e0y, l\u00e0m quan thanh b\u1ea1ch, chu\u1ea9n cho nh\u1eafc b\u1ed5 \u0110\u1ee9c H\u00e2n l\u00e0m B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>Binh c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, hi\u1ec7n s\u1ed1 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. Vua chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh tr\u00edch l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi tinh, m\u1ea1nh, d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m \u0111em tr\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed5 \u1edf l\u00e0ng ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ea1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00fac \u0111em gi\u1ebft (Tr\u1ea1c ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Ph\u00f3 h\u1eadu qu\u00e2n, T\u00fac ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00e1nh ti\u1ec1n qu\u00e2n), quan b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Di\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, v\u1eabn l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng 1 th\u1ee9, 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1t b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, c\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u00ec th\u01b0\u1edfng chung 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ba huy\u1ec7n : Th\u1ea7n Kh\u00ea, Di\u00ean H\u00e0, H\u01b0ng Nh\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u thu\u1ebf l\u1ec7 ti\u1ec1n th\u00f3c ph\u1ea3i n\u1ed9p, \u0111\u1ec1u ho\u00e3n cho.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXVI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837].<\/p>\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11. Cho : Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n Vi\u1ec7n h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 Ty th\u00f4ng ch\u00ednh ; Phan Huy Th\u1ef1c, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1 ; Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ; Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung, th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, quy\u1ec1n th\u1ef1c vi\u1ec7c b\u1ed9 ; V\u0169 Th\u00e0nh Phong, Th\u1ecb \u0111\u1ed9c N\u1ed9i c\u00e1c, th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Lang trung ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ecb lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, Ch\u1ee7 s\u1ef1, th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; V\u0169 Vi\u1ebft S\u0129, th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Lang trung ty V\u0169 kh\u1ed1, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n v\u00e0 Lang trung H\u1ed3 Ng\u1ecdc T\u00e0i h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan phong ty V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t tuy\u1ec3n binh \u0111inh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean (ng\u00e0y th\u00e1ng 2 n\u0103m \u1ea5y, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n, v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, n\u00ean ho\u00e3n l\u1ea1i). Vua sai B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c, B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y, \u0111\u1ebfn khi s\u1ed5 t\u1ed5ng k\u00ea d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ed1 \u0111inh t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh xem ra \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 7 ph\u1ea7n, quan tuy\u1ec3n duy\u1ec7t v\u00e0 quan t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 3, 4 ph\u1ea7n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>D\u00e2n ven bi\u1ec3n \u1edf hai huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vinh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 \u0111em vi\u1ec7c quan mua g\u1ed7, tr\u00ecnh b\u00e0y k\u00eau l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7t gi\u00e1 mua, \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho ch\u1ec9 c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u1eb5n g\u1ed7 v\u00e0 n\u01a1i th\u1ed5 s\u1ea3n, nay d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y sinh nhai \u1edf m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1eaft l\u00ean n\u00fai \u0111\u1eb5n g\u1ed7, kh\u00f4ng tr\u00e1ch ch\u00fang k\u00eau ca, l\u1eadp t\u1ee9c tha cho. Kinh do\u00e3n, huy\u1ec7n th\u1ea7n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng, ph\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c. To\u00e1n tr\u01b0\u1edbc l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, b\u1ecdn ch\u1ee7 th\u1ee7 m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng b\u1edbt x\u00e9n g\u1ea1o c\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2.000 ph\u01b0\u01a1ng, To\u00e1n bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111em t\u00e2u, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf tr\u00ean ngu\u1ed3n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Qu\u1ea3ng T\u1ee9 gi\u00e0 \u1ed1m, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, vua cho T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m thay.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t chuy\u00ean vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o tra x\u00e9t kho v\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 s\u00e1t h\u1ea1ch : (Ph\u00e0m k\u1ef3 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef \u1edf kho, thu\u1ed9c dinh v\u1ec7 n\u00e0o, do vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh l\u0129nh thay chuy\u1ec3n c\u1ea5p ; ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch do vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n b\u1ed9 H\u1ed9 l\u0129nh thay chuy\u1ec3n c\u1ea5p, v\u1ec1 gi\u1ea5y t\u1edd ti\u1ec1n g\u1ea1o, \u0111\u1ec1u l\u00e0m 2 b\u1ea3n, 1 b\u1ea3n l\u01b0u chi\u1ec3u \u1edf b\u1ed9, 1 b\u1ea3n theo l\u1ec7 xem x\u00e9t, ph\u00ea ch\u1eef l\u00e0m b\u1eb1ng. Ch\u1ed7 bi\u00ean s\u1ed1 m\u1ee5c trong \u0111\u01a1n, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tra x\u00e9t. Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t h\u00e0ng th\u00e1ng 1 l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi khoa \u0111\u1ea1o chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c s\u00e1t h\u1ea1ch ; l\u00e0m b\u00e0i ng\u00e0 c\u1ea5p cho vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o x\u00e9t kho. Ph\u00e0m s\u1edf kho, t\u1ea5t c\u1ea3 chi ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o, ph\u00e1i vi\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u00e1m l\u00e2m, x\u00e9t c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd, m\u1edbi cho ch\u1ee7 th\u1ee7 chi\u1ec3u ph\u00e1t, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 x\u00e9t ra : chi l\u1ea7n n\u1eefa, v\u00e0 m\u1ea1o l\u0129nh, t\u1ea9y, thay s\u1ed1 m\u1ee5c, c\u00f9ng l\u00e0 t\u00ecnh t\u1ec7 kh\u00e1c, s\u1ebd nghi\u00eam h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb. S\u1ed1 chi ph\u00e1t h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u th\u1ee7 ch\u1ee7 ph\u1ea3i ghi s\u1ed5 minh b\u1ea1ch, ph\u00e1i vi\u00ean so gi\u1ea5y t\u1edd l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ph\u00f9 h\u1ee3p, s\u1ee9c \u0111em tri\u1ec7n c\u1ee7a Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng v\u00e0o ch\u1ed7 s\u1ed1 m\u1ee5c, r\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi gi\u00e1m l\u00e2m bi\u00ean ch\u1eef v\u00e0o, gi\u00e1m l\u00e2m bi\u00ean ch\u1eef ph\u1ee5ng duy\u1ec7t, ph\u00e1i vi\u00ean bi\u00ean ch\u1eef ph\u1ee5ng h\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ed3 s\u01a1 l\u01b0u chi\u1ec3u. C\u00f2n nh\u01b0 c\u1ea7m \u1ed1ng g\u1ea1t v\u00e0 b\u1ecf th\u1ebb c\u00f9ng ki\u1ec3m x\u00e9t nghi\u00eam ng\u1eb7t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho l\u1ea1m d\u1ee5ng qu\u1ef7 quy\u1ec7t ch\u00fat n\u00e0o. Kho Th\u01b0\u1ee3ng m\u1ec5((1) Th\u01b0\u1ee3ng m\u1ec5 : kho g\u1ea1o ri\u00eang c\u1ee7a nh\u00e0 vua.1), m\u1edbi \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t h\u1eb1ng th\u00e1ng, gi\u00e1m l\u00e2m ph\u1ea3i l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh s\u1ed1 g\u1ea1o trong th\u00e1ng ph\u1ea3i k\u00ednh \u0111\u1ec7 l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1ea1m l\u0129nh th\u00f3c, do b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00ea gi\u1ea5y chi ph\u00e1t, giao cho l\u00ednh canh gi\u1eef xay gi\u00e3, ch\u1ee9a v\u00e0o kho, \u0111\u1ebfn khi k\u00ednh \u0111\u1ec7, ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ec1u x\u00e9t th\u1ef1c ghi ch\u00e9p nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng bi\u00ean r\u00f5 \u0111\u01b0a b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i. G\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u00e1c b\u1eadc \u1edf N\u1ed9i cung cho \u0111\u1ebfn s\u1ed1 g\u1ea1o c\u1ea5p h\u1eb1ng th\u00e1ng cho c\u00e1c ban l\u00e3o ni, l\u00e3o t\u1ef3, nh\u0169 \u00e1o((2) L\u00e3o ni : s\u01b0 n\u1eef gi\u00e0.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u00e3o t\u1ef3 : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y t\u1edb g\u00e1i gi\u00e0.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nh\u0169 \u00e1o : v\u00fa gi\u00e0.2) v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u00e2n ban, khi l\u0129nh, quan th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0m \u0111\u01a1n l\u0129nh, cung gi\u00e1m nh\u1eadn th\u1ef1c, do b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00ea ph\u00e1t, s\u1edf kho chi\u1ec3u s\u1ed1 ph\u1ee5ng \u0111\u1ec7. V\u1ec1 c\u00e1c ch\u1ed7 kh\u00f3a k\u00edn \u1edf c\u00e1c c\u1eeda hi\u1ec7u c\u1eeda kho v\u00e0 kho ti\u1ec1n, ph\u00e1i vi\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi gi\u00e1m th\u1ee7 ni\u00eam phong \u0111\u00e1nh d\u1ea5u, giao l\u00ednh canh gi\u1eef. Nh\u01b0 c\u00f3 chi ph\u00e1t v\u00e0 m\u01b0a gi\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3, gi\u00e1m th\u1ee7 b\u00e1o cho ph\u00e1i vi\u00ean x\u00e9t xem d\u1ea5u ni\u00eam tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra. L\u1ea1i h\u1eb1ng n\u0103m, ng\u00e0y g\u00f3i \u1ea5n, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 ph\u00e1i vi\u00ean c\u0169ng d\u1ef1 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ni\u00eam phong \u0111\u00e1nh d\u1ea5u, \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y khai \u1ea5n, n\u00ean chi ph\u00e1t, th\u00ec theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f2n c\u00e1c hi\u1ec7u kho ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y, v\u1eabn ni\u00eam, kh\u00f3a, ph\u1ee5ng gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169, n\u1ebfu c\u00f3 ph\u1ea3i c\u00e0o qu\u00e9t, d\u1ecdn d\u1eb9p, ho\u1eb7c g\u1eb7p m\u01b0a gi\u00f3, gi\u00e1m th\u1ee7 b\u00e1o r\u00f5 v\u1edbi b\u1ed9 H\u1ed9 c\u00f9ng ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ni\u00eam. C\u00f2n nh\u01b0 s\u1edf kho, h\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a h\u1ea1, s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c t\u00f4 thu\u1ebf \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean ; c\u00e1c h\u1ea1ng th\u00f3c \u1edf Minh Xu\u00e2n, B\u00e1i \u00c2n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o \u1edf t\u00e0o thuy\u1ec1n trong Nam ngo\u00e0i B\u1eafc gi\u1ea3i v\u1eadn \u0111em n\u1ed9p v\u00e0o kho, vi\u00ean Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u01b0 cho vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ph\u00e1i ri\u00eang 1 vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m x\u00e9t, h\u1ebft th\u1ea3y theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u01b0\u1ee3t thay \u0111\u1ed5i).<\/p>\n<p>V\u0103n c\u1ee7a vua l\u00e0m t\u1eadp \u0111\u1ea7u (bi\u1ec3u 1 quy\u1ec3n, d\u1ee5 11 quy\u1ec3n, t\u1ea1p k\u00fd 1 quy\u1ec3n v\u00e0 m\u1ee5c l\u1ee5c 1 quy\u1ec3n) ; th\u01a1 c\u1ee7a vua l\u00e0m, t\u1eadp th\u1ee9 ba (t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 15, g\u1ed3m 10 quy\u1ec3n, t\u1ea5t c\u1ea3 453 b\u00e0i v\u00e0 2 quy\u1ec3n m\u1ee5c l\u1ee5c) ; t\u1eadp th\u1ee9 t\u01b0 (t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m th\u1ee9 16 \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 17, g\u1ed3m 10 quy\u1ec3n, t\u1ea5t c\u1ea3 522 b\u00e0i v\u00e0 2 quy\u1ec3n m\u1ee5c l\u1ee5c), l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t san kh\u1eafc \u0111\u00e3 xong. Vua sai in ra r\u1ed3i trang ho\u00e0ng th\u00e0nh pho s\u00e1ch, th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean chuy\u00ean bi\u1ec7n, h\u1ed9i bi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ecdn th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eebng nh\u1edb b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a \u0111\u1eddi Thanh c\u00f3 c\u00e2u \u201c\u0111i theo d\u1ecdc n\u00fai cho thuy\u1ec1n \u0111i ch\u1eadm\u201d, cho l\u00e0 t\u1eebng ch\u1eef t\u1eebng c\u00e2u thanh nh\u00e3, l\u1eddi \u00fd h\u00f2a ho\u00e3n, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t th\u00edch, nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ph\u00e9p tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ea7u tr\u1ecb g\u1ea5p qu\u00e1, ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd th\u01b0 th\u1ea3 l\u00e2u d\u00e0i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng, c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1t, d\u00e2ng s\u1edb xin s\u01b0u t\u1eadp c\u00e1c truy\u1ec7n k\u00fd phong v\u1eadt \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ra, xem x\u00e9t s\u1eeda l\u1ea1i th\u00e0nh s\u00e1ch, v\u00e0 ch\u00ednh th\u1ec3 c\u1ee7a b\u1ed9, vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u bi\u00ean ch\u00e9p th\u00e0nh pho. L\u1ea1i xin \u0111\u1ea7u b\u00e0i thi chuy\u00ean l\u1ea5y Kinh Truy\u1ec7n v\u00e0 t\u1eadp v\u0103n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ghi ch\u00e9p trong Nam s\u1eed l\u00e0m c\u00e2u h\u1ecfi ch\u00ednh, B\u1eafc s\u1eed l\u00e0m d\u1eabn gi\u1ea3i ph\u1ee5 th\u00eam, ng\u00f5 h\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m thu\u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ea5t, m\u00e0 s\u0129 t\u1eed \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u01b0u t\u1eadp truy\u1ec7n k\u00fd phong v\u1eadt \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ra, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c hay, v\u1ec1 v\u0103n hi\u1ebfn, tr\u1eabm v\u1eabn th\u00edch nghe, \u0111\u00e3 s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111i kh\u1eafp t\u00ecm h\u1ecfi, l\u1ea1i sai c\u00e1c nha \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 th\u1ec3 l\u1ec7, ph\u00e2n t\u1eebng lo\u1ea1i, bi\u00ean ch\u00e9p th\u00e0nh t\u1eadp, \u0111\u1ec3 r\u00f5 ch\u00ednh th\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u1ecbnh, nh\u01b0ng c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eadm \u0111\u1ebfn 10 n\u0103m kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, hu\u1ed1ng chi nay vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m, v\u1eabn ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ea7u b\u00e0i thi, xin h\u1ecfi v\u1ec1 Nam s\u1eed, x\u00e9t ra S\u1eed k\u00fd v\u1ec1 \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p \u0111\u00fang, l\u1ea7m l\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u, c\u00f2n ph\u1ea3i 1 phen s\u1eeda l\u1ea1i, m\u1edbi r\u00f5 l\u00e0 s\u1eed \u0111\u00fang, n\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u1ea7u b\u00e0i cho h\u1ecdc tr\u00f2 thi, c\u0169ng ch\u01b0a l\u00e0 th\u00edch h\u1ee3p. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t k\u1ef9 b\u00e0n l\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, trong ngo\u00e0i c\u00f3 ti\u1ebfn d\u00e2ng th\u01a1 v\u0103n ghi ch\u00e9p, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 n\u00eau th\u01b0\u1edfng, xin \u0111\u1ee3i sau ch\u1ecdn sai v\u0103n th\u1ea7n tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y, l\u1ea1i t\u00ecm h\u1ecfi th\u01a1, v\u0103n t\u1eeb ph\u00fa c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e0m ra t\u1eeb \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c ghi ch\u00e9p v\u1ec1 nh\u00e2n v\u1eadt, s\u1ef1 t\u00edch, s\u01a1n xuy\u00ean ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec7 l\u00ean, nh\u01b0ng chia t\u1eebng m\u00f4n, \u0111\u1ecbnh t\u1eebng lo\u1ea1i, l\u00e0m th\u00e0nh quy\u1ec3n, th\u00e0nh pho tr\u00ecnh d\u00e2ng. C\u00f2n ch\u00ednh th\u1ec3 c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i s\u00e1ch Minh M\u1ec7nh ch\u00ednh y\u1ebfu l\u00e0m xong, r\u1ed3i sau sai quan l\u00e0m H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n t\u1eafc l\u1ec7 \u0111\u1ec3 t\u1ecf b\u1ea3o sau n\u00e0y. Duy s\u1eed n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ghi ch\u00e9p ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, t\u1ef1 L\u00ea trung h\u01b0ng v\u1ec1 sau, quy\u1ec1n th\u1ea7n c\u01b0\u1edbp quy\u1ec1n, g\u01b0\u01a1m Th\u00e1i A ((1) Th\u00e1i A : t\u00ean m\u1ed9t th\u1ee9 g\u01b0\u01a1m th\u1eddi c\u1ed5.1) c\u1eafm ng\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 Tr\u1ecbnh T\u00f9ng b\u1ea5t \u0111\u1ea1o ((2) B\u1ea5t \u0111\u1ea1o : kh\u00f4ng theo l\u1ebd ph\u1ea3i v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong t\u1ed9i th\u1eadp \u00e1c.2) m\u00e0 s\u1eed th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed5ng H\u1ed3 ((3) \u0110\u1ed5ng H\u1ed3 : T\u00ean ch\u1ee9c s\u1eed quan th\u1eddi c\u1ed5.3) x\u01b0a ch\u00e9p th\u1eb3ng, ch\u00e9p r\u00f5 ch\u00ednh t\u1ed9i c\u1ee7a h\u1eafn, ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ed3i h\u1ed9 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i \u1edf nh\u00e0 L\u00ea, sai l\u1ea7m nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ea7u b\u00e0i, th\u00ec t\u1edbi khi l\u00e0m v\u0103n, kh\u00f3 n\u00f3i ra \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00e1c s\u00e1ch h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n ch\u00ednh y\u1ebfu v\u00e0 th\u01a1 v\u0103n k\u00fd truy\u1ec7n bi\u00ean ch\u00e9p xong, l\u1ea1i xin sai quan s\u1eeda l\u1ea1i s\u1eed k\u00fd Nam Vi\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi, khi\u1ebfn cho b\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f4ng nhi\u00ean truy\u1ec1n d\u1ea1y c\u00f9ng nhau m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec1 thi c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Sung ch\u1ee9c d\u1ea1y b\u1ea3o tr\u00f4ng nom ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : Th\u1ea7n nghe, \u0111\u1ee9c t\u1ea5t\u00a0 h\u1ecdc r\u1ed3i sau m\u1edbi th\u00e0nh, h\u1ecdc t\u1ea5t gi\u1ea3ng r\u1ed3i sau m\u1edbi r\u00f5, v\u00ec th\u1ea7y v\u00e0 b\u1ea1n, ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m d\u1ea7n t\u1eeb \u0111\u1ea5y. G\u1ea7n \u0111\u00e2y ho\u00e0ng t\u1eed h\u1ecdc ng\u00e0y d\u1ea7n ti\u1ebfn, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 nh\u1edd \u1edf vi\u00ean gi\u1ea3ng t\u1eadp v\u00e0 ch\u00ednh t\u1ef1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh s\u1ee9c th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, nay Ho\u00e0ng t\u1eed xu\u1ea5t c\u00e1c((4) Xu\u1ea5t c\u00e1c : \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u00e0 \u0111i h\u1ecdc.4), ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam, t\u1ea5t ph\u1ea3i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, m\u1edbi mong ti\u1ebfn \u00edch. V\u1ec1 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ee9c gi\u1ea3ng t\u1eadp 10 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9c ch\u00ednh t\u1ef1 5 ng\u01b0\u1eddi ; xin \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed7i ch\u1ee9c 5 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 sung gi\u1ea3ng d\u1ea1y. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u1ea1ch l\u1ec5 sinh, chi\u00eam h\u1eadu, l\u01b0\u01a1ng y \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh((5) Tr\u1ef1c t\u1ec9nh : T\u1ea3 tr\u1ef1c v\u00e0 H\u1eefu tr\u1ef1c.5). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch : L\u1ec5 sinh\u00a0 hi\u1ec7u, m\u1ed7i t\u1ec9nh 30 ng\u01b0\u1eddi ; ty chi\u00eam h\u1eadu v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng y m\u1ed7i t\u1ec9nh 10 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 5 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0m t\u1ec9nh l\u1edbn, l\u1ec5 sinh 15 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ednh v\u1eeba 12 ng\u01b0\u1eddi, chi\u00eam h\u1eadu, l\u01b0\u01a1ng y, t\u1ec9nh l\u1edbn 5 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ec9nh v\u1eeba 4 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 th\u1eeba tr\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n, duy t\u1ec9nh Thanh Hoa c\u00f3 Nguy\u00ean mi\u1ebfu((1) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : th\u1edd Tri\u1ec7u t\u1ed5 Nguy\u1ec5n Kim.1) \u1edf \u0111\u1ea5y, ti\u1ebft l\u1ec5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u1ec5 sinh cho l\u1ea5y 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n, t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i in v\u00e0 \u0111\u00f3ng quan l\u1ecbch, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng nhi\u1ec1u, chi\u00eam h\u1eadu cho l\u1ea5y 7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 \u1edf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7\u00a0 \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 t\u1ec9nh Thanh Hoa, c\u00f9ng c\u00e1c v\u1ec7 kh\u00f4ng kh\u00e1c, duy tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 3, \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn 1, m\u00e0 theo l\u1ec7 c\u00f3 tr\u00edch b\u1ed5 v\u00e0o v\u1ec7 C\u1ea9m y, so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1ng binh, \u0111inh c\u00f3 kh\u00e1c. Xin ph\u00e0m sai ph\u00e1i t\u1ea1p d\u1ecbch, l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m cho b\u1eb1ng n\u1eeda c\u00e1c v\u1ec7, ng\u00f5 h\u1ea7u l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u1ecfa \u0111\u00e1ng. C\u00f2n nh\u01b0 l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o g\u1ea7n qu\u00ea nh\u00e0, n\u00ean \u0111\u00ecnh c\u1ea5p ; g\u1eb7p khi c\u00f3 tuy\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh th\u00ec l\u1ea1i c\u1ea5p\u201d. Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh n\u00f3i : 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb c\u01a1 An Tr\u00e1ng v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb Tr\u1ea5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng l\u00ednh tri\u1ec7u m\u1ed9 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o, h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u bi\u00ean gi\u1edbi, xin may c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ec3 cho oai dung qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng tr\u00e1ng. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : C\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt, xin chi\u1ec3u v\u1eadt n\u00e0o kh\u00f3 ki\u1ebfm, th\u00ec c\u1ee9 theo c\u0169 ph\u1ea3i n\u1ed9p, ngo\u00e0i ra nh\u01b0 lo\u1ea1i v\u1ea3i, l\u1ee5a s\u1ea1i nam v\u00e0 d\u1ea7u th\u1eafp \u0111\u00e8n, tr\u1eeb b\u1ecf h\u1ebft c\u1ea3, cho c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n trong huy\u1ec7n c\u00f9ng ch\u1ecbu \u0111i l\u00ednh v\u00e0 \u0111i phu.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, ph\u00e0m c\u00e1c d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u do quan t\u1ec9nh xem x\u00e9t, c\u00e1c x\u00e3 c\u00f3 th\u1ed5 s\u1ea3n v\u00e0 c\u00f3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec1u cho nh\u01b0 c\u0169, duy kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ed5 s\u1ea3n hay l\u00e0m ngh\u1ec1 \u1ea5y th\u00ec t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u xin b\u1ecf ng\u1ea1ch, ch\u1ecbu \u0111i l\u00ednh.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : Gi\u1eb7c tr\u1ed1n h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n, Nguy\u1ec5n Thi\u1ebft Th\u1ea1ch, h\u1ecdp b\u1ecdn, l\u00e9n l\u00fat, l\u00fac ra l\u00fac v\u00e0o, v\u1eabn ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c b\u1eadn h\u01a1n t\u1ec9nh kh\u00e1c, c\u00e1c l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 \u0111\u1ed5i ph\u00e1i, xin t\u0103ng \u0111\u1ee7 2 v\u1ec7, \u0111\u1ee3i sau khi y\u00ean \u1ed5n, s\u1ebd t\u1ec9nh gi\u1ea3m \u0111i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i, s\u1ed1 binh kh\u00e1 nhi\u1ec1u, n\u1ebfu hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, l\u1ea5y \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ph\u00f2ng trong h\u1ea1t, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c, l\u00ednh \u0111\u1ed3n ch\u1eb3ng qua nh\u1edd l\u00e0m thanh th\u1ebf \u0111\u00e0n \u00e1p m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu ph\u1ea3i sung l\u00e0m b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec h\u1ea7u \u0111\u1ec3 l\u00ednh t\u1ec9nh l\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng \u01b0 ? B\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n kia, l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf d\u00e2n gian, t\u1ea1m k\u00e9o d\u00e0i ch\u1ed1c l\u00e1t, ch\u1ec9 b\u1eaft ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, nghi\u00eam s\u1ee9c d\u00e2n trong h\u1ea1t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a ch\u1ea5p nu\u00f4i n\u1ea5ng, khi\u1ebfn cho ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng th\u00e2n, v\u00e0 nghi\u00eam \u0111\u1ed1c quan b\u1eaft gi\u1eb7c c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, sao ph\u1ea3i nhi\u1ec1u binh l\u00e0m g\u00ec, hu\u1ed1ng chi nay \u0111\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ef1, ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 \u0111\u1ee9a tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u1eb7t, v\u1ed9i xin th\u00eam binh, ch\u1eb3ng h\u1ea7u l\u00e0 lo t\u00ednh qu\u00e1 \u01b0 ? Vua kh\u00f4ng y l\u1eddi xin \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u ch\u1ebft. Vua cho Phan V\u0103n \u0110\u1ea1t, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5, dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f3 t\u00ean Giao, tr\u00e1 x\u01b0ng l\u00e0 th\u1ea7n ti\u00ean, \u0111\u1eb7t ra l\u1eddi y\u00eau qu\u00e1i \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 truy\u1ec1n lan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c. V\u1ec7\u00a0 \u00fay l\u00e0 \u1ed1c T\u00e2m m\u1eadt c\u00e1o l\u00ean th\u00e0nh, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111em gi\u1ebft, th\u01b0\u1edfng cho \u1ed1c T\u00e2m, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i h\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00ednh tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gia thu\u1ed9c N\u1eb7c Ong Giun [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Duong\">Ang Duong<\/a>, N\u1eb7c \u00d4ng \u0110\u00f4n, N\u1eb7c Ong \u0110u\u00f4ng \u533f\u8789\ud85d\udc52] l\u00e0 b\u1ecdn t\u00ean \u1ea4n 3 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n S\u00e2m T\u1ea5n (gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi ph\u1eadn bi\u1ec3n B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n), gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh x\u00e9t h\u1ecfi, ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri, ng\u00e0y th\u00e1ng 11 \u0111\u00e3 v\u1ec1 V\u1ecdng C\u00e1c, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 S\u00e2m Ph\u1ee7 V\u1ecb L\u1ea1c c\u00f9ng v\u1edbi N\u1eb7c Ong Y\u1ec3m [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Em_(ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD)\">Ang Em<\/a>, N\u1eb7c Ong Y\u00eam \u533f\u8789\u4ffa] (anh t\u00ean Giun) \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ch\u00e0ng K\u1ebf (t\u1ee9c ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n) cho t\u00ean Giun \u1edf s\u00fac Ch\u00e2m N\u1eb7c (thu\u1ed9c ph\u1ee7 M\u01b0\u1eddng C\u00f4n B\u1ed3 Lai, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Ch\u1ea5t Tri chia B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n cho t\u00ean Y\u1ec3m l\u00e0m An ph\u1ee7, m\u1ed9t ng\u1ea3 l\u00e0 ph\u1ee7 C\u1ea7n S\u01b0 gi\u00e1p H\u1ea3i T\u00e2y ; m\u1ed9t ng\u1ea3 l\u00e0 ph\u1ee7 M\u01b0\u1eddng C\u00f4n B\u1ed3 Lai gi\u00e1p Bang Khang), Y\u1ec3m v\u00e0 Giun, l\u00f2ng kh\u00f4ng \u01b0a nhau, \u0111em vi\u1ec7c Giun \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 Nam Vang t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 Ba L\u1eb7c Dao, chuy\u1ec3n b\u00e1o cho Ch\u1ea5t Tri, Giun s\u1ee3 t\u1ed9i, cho n\u00ean l\u1ea1i sai b\u1ecdn ch\u00fang l\u1ebbn \u0111i t\u00ecm h\u1ecfi tin t\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi sai tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u00ean Che, nh\u1edd M\u01b0\u1eddng Dao (t\u1ee9c L\u00ea V\u0103n Khoa) d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u00e0nh k\u00eau c\u1ea7u k\u1ebf v\u1ec1 v\u00e0 d\u1eb7n l\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 c\u1ee7a Xi\u00eam, L\u00e0o \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n ch\u1eb3ng qua 500 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 x\u1ee9 \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u o\u00e1n ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u1ee9c hi\u1ebfp kh\u1ed5 l\u1eafm, quan qu\u00e2n n\u1ebfu mu\u1ed1n l\u1ea5y \u0111\u1ea5y, th\u00ec c\u00f3 b\u1ecdn Ba L\u1eb7c \u0110\u1ed9t l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, th\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 d\u1ec5 (Ba L\u1eb7c \u0110\u1ed9t l\u00e0 Ph\u00f3 an ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, kh\u00f4ng ph\u1ee5c t\u00ean Y\u1ec3m, m\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean Giun c\u00f9ng l\u00e0 t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc v\u1edbi nhau, cho n\u00ean c\u00f3 m\u01b0u \u1ea5y). Quan th\u00e0nh \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u0111em c\u1ea3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i b\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0 b\u1ecdn b\u1ea1n th\u1ea7n, t\u00ean l\u00e0 Giun, nay t\u1eeb trong b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c l\u00e0 do th\u00e1m, n\u00ean x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u1ecf \u00fd c\u1ea5m h\u1eb3n kh\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn t\u00ean An \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, ho\u1eb7c v\u00ec t\u00ean Giun ch\u1ee7 m\u01b0u sai khi\u1ebfn, ho\u1eb7c v\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam gi\u1ea3 l\u00e0m ra th\u1ebf ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 th\u00e1m ; trong \u0111\u00f3 th\u1ef1c, d\u1ed1i ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u1ee9 l\u00fd m\u00e0 n\u00f3i, t\u00fang s\u1eed t\u00ean Giun t\u00ecnh th\u1ef1c kh\u00f4ng tin, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cho l\u00e0 c\u00f3 hay kh\u00f4ng, hu\u1ed1ng chi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh, h\u00e1 n\u00ean dung cho b\u1ecdn b\u1ed9i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 anh \u1ea5y \u01b0 ? Nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u00e8m v\u1ed9i, b\u1ea9n g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, h\u00e3y nghi\u00eam ng\u1eb7t giam c\u1ea5m, n\u1ebfu vi\u1ec7c t\u00ean Giun ti\u1ebft l\u1ed9 ra, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f9ng gi\u1ebft l\u1eabn nhau, c\u0169ng l\u00e0 t\u1ef1 ch\u00fang l\u00e0m l\u1ea5y lo m\u00e0 th\u00f4i. R\u1ed3i sau t\u00ean Giun qu\u1ea3 nhi\u00ean b\u1ecb t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u1ed1 c\u00e1o ra, b\u1eaft \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn V\u1ecdng C\u00e1c.<\/p>\n<p>Thanh tra c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean,<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 (H\u00e0 N\u1ed9i c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u h\u01a1n, ph\u00e1i ri\u00eang 1 vi\u00ean ki\u00eam h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn thu\u1ed9c v\u1ec1 Thanh Hoa).<\/p>\n<p>Vua sai B\u00f9i Qu\u1ef9, th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh ; Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Ng\u00f4 Kim L\u00e2n, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng ; Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, quy\u1ec1n bi\u1ec7n L\u1ea1i b\u1ed9 ; Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa ; V\u0169 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n, \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, chia nhau \u0111i tr\u00f4ng coi, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u1edf Nam K\u1ef3 m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, l\u1ea5y kh\u00f3a n\u00e0y l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u :<\/p>\n<p>(C\u00e1c h\u1ea1t : H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, ph\u00e0m kh\u00f3a 6 n\u0103m, \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan, kh\u00f3a 3 n\u0103m \u0111\u1ec1u 80 quan. C\u00e1c h\u1ea1t L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng vi\u1ec7c \u00edt, kh\u00f3a 6 n\u0103m 80 quan, kh\u00f3a 3 n\u0103m 60 quan, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9. Cho Phan Thanh Gi\u1ea3n, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m quan thanh li\u00eam, sinh k\u1ebf trong nh\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u01b0\u01a1ng l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, nh\u1eafc l\u00ean l\u00e0m quan, tr\u01b0\u1edbc \u1edf Thanh Hoa v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau ri\u00eang nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t, kh\u00f4ng d\u00ednh d\u00e1ng ch\u00fat n\u00e0o, t\u1ef1 \u0111\u1ed5i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, l\u1ea1i bi\u1ebft c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft li\u00eam, t\u00fai quan tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, ti\u1ebfng khen kh\u1eafp c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e1ng n\u00ean n\u00eau r\u00f5 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ph\u00e9p l\u00e0m quan. V\u1eady th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho L\u01b0\u01a1ng 100 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ee3i sau tuy\u00ean tri\u1ec7u khen ng\u1ee3i, c\u1ea5t nh\u1eafc l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho con vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u00eau 100 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c nu\u00f4i n\u1ea5ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua g\u1ea1o r\u1ebb m\u00e0 kho t\u00e0ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Vua chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u quan l\u1ea1i binh \u0111inh c\u00f9ng th\u00fa binh thu\u1ed9c h\u1ea1t, s\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i chi v\u1ec1 th\u00e1ng 12 n\u0103m nay v\u00e0 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNg\u1ea1ch gi\u1ea3n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 1 x\u00e3 th\u00f4n m\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3 binh th\u1ee7y, b\u1ed9, l\u1ea1i c\u00f3 chia thu\u1ed9c 2, 3 \u0111\u1ed9i, r\u1ea5t l\u00e0 linh tinh, xin chi\u1ec3u theo d\u00e2n \u1edf li\u1ec1n nhau v\u00e0 s\u1ed1 binh ph\u1ea3i ch\u1ecbu, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean, th\u1ee7y v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean, c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 v\u1ec7 t\u1ea3 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh (t\u1eeb 4 \u0111\u1ebfn 10 g\u1ed3m 7 \u0111\u1ed9i) v\u00e0 tr\u00edch ch\u1ecdn l\u00ednh gi\u1eef kho tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3n th\u00e0nh 1 \u0111\u1ed9i, xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 m\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Long Kh\u00e1nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a. T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng tr\u1ea1i Man \u1edf 2 \u0111\u1ed3n Long An, Ph\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh thu\u1ed9c h\u1ea1t Bi\u00ean H\u00f2a, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1eb7t th\u00e0nh \u1ea5p l\u00e0ng. Vua chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf n\u1ed1i li\u1ec1n nhau, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 5 t\u1ed5ng 36 x\u00e3 th\u00f4n (s\u1ed1 \u0111inh 541 ng\u01b0\u1eddi) h\u1ee3p l\u00e0m 1 huy\u1ec7n, g\u1ecdi l\u00e0 huy\u1ec7n Long Kh\u00e1nh, 3 s\u00e1ch Man B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc (s\u1ed1 \u0111inh 52 ng\u01b0\u1eddi) \u1edf Long An, c\u0169ng l\u1eadp l\u00e0m 1 t\u1ed5ng 3 th\u00f4n, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n \u1ea5y, \u0111\u1eb7t 1 tri huy\u1ec7n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y sung b\u1ed5, l\u1ea1i l\u1ec7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu h\u1ebft th\u1ea3y theo l\u1ec7 c\u00e1c huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 (l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u00f4ng l\u1ea1i 4 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c l\u1ec7 30 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 30 quan). L\u1ea1i ngh\u0129 d\u00e2n Man bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u chia \u0111\u1eb7t thu\u1ebf th\u00e2n, chu\u1ea9n cho c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh, m\u00e0 \u0111inh cho thu\u1ebf Man, c\u00f2n \u0111\u1ea1c \u0111i\u1ec1n, ho\u00e3n cho 6 n\u0103m, gi\u1ea3n binh ho\u00e3n cho 10 n\u0103m.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Th\u1ee7y X\u00e1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ee7 c\u1ea3 l\u1ec5 m\u1eebng d\u00e2ng l\u00ean. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, cho s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0m l\u1ec5 chi\u00eam b\u00e1i. L\u1ea1i theo b\u1ed9 L\u1ec5 ban cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng m\u1edbi n\u1ed1i theo h\u1ecd V\u0129nh, v\u1eabn t\u00ean l\u00e0 Li\u1ec7t, ban c\u1ea5p cho 1 \u0111\u1ea1o s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ee3i sau khi l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 xong, giao cho s\u1ee9 b\u1ed9 l\u0129nh \u0111em v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Qu\u1eadn Ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n sai quan cung ti\u1ebfn l\u1ec5 ph\u1ea9m. Th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i d\u1eabn \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac m\u1eebng, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Phi\u00ean m\u1ee5c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Tr\u00e0 Long, M\u1ed9c Ti\u1ebft \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111em ng\u1ecdc qu\u00fd d\u00e2ng l\u00ean, vua th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. (Tr\u00e0 Long d\u00e2ng 1 con h\u1ed5 ng\u1ecdc, 2 con c\u1ea9m k\u00ea, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 c\u00e1i \u00e1o b\u1eb1ng t\u01a1 v\u0169 m\u00e0u h\u1ed3ng ; Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 M\u1ed9c Ti\u1ebft d\u00e2ng nh\u00e2n ng\u1ecdc v\u00e0 l\u01b0 ng\u1ecdc m\u1ed7i th\u1ee9 1 vi\u00ean, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i S\u00f4 M\u00f4n d\u00e2ng nh\u00e2n ng\u1ecdc 1 vi\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1t b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 c\u00e1i \u00e1o b\u1eb1ng t\u01a1 v\u0169 m\u00e0u lam, Th\u00f4ng ng\u00f4n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Khu\u1ec3 d\u00e2ng nh\u00e2n ng\u1ecdc 1 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 c\u1ea5p chung c\u1ea3 100 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). R\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho Tr\u00e0 Long m\u0169 \u00e1o m\u00e3ng b\u00e0o tam ph\u1ea9m ban v\u00f5, cho \u0111\u1ee9ng v\u00e0o b\u1eadc \u1edf d\u01b0\u1edbi tam ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u00e0 Long tuy l\u00e0 Phi\u00ean m\u1ee5c Tr\u1ea5n T\u00e2y, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ebft s\u1ee9c th\u01b0\u1eddng l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, l\u1ea1i hay cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 l\u1ea1c, d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00e1c vi\u1ec7c th\u00edch h\u1ee3p, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i, nay \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac th\u1ecd, tr\u1eabm coi c\u0169ng nh\u01b0 t\u00f4i t\u1edb \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n, kh\u00f4ng cho l\u00e0 ngo\u1ea1i phi\u00ean m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i M\u1ed9c Ti\u1ebft c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o ng\u0169 ph\u1ea9m c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed, l\u1ea1i cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u00e1o ch\u1ed1ng r\u00e9t. (Tr\u00e0 Long 1 \u00e1o tay h\u1eb9p b\u1eb1ng nhung b\u00f4ng Nha Lang, c\u1ed1t b\u00f4ng, trong l\u00f3t l\u1ee5a m\u00e0u. M\u1ed9c Ti\u1ebft 1 \u00e1o tay h\u1eb9p b\u1eb1ng tr\u1eebu tr\u01a1n m\u00e0u t\u00edm, c\u1ed1t b\u00f4ng, trong l\u00f3t c\u1ea3i t\u00e2y). B\u1ed9 L\u1ec5 nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y h\u00e0ng \u1edf \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc cung T\u1eeb Th\u1ecd, nay Tr\u00e0 Long c\u0169ng d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng \u1ea5y, s\u1ee3 ho\u1eb7c kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y nay l\u00e0 c\u1ee7a ta, th\u00ec h\u1eafn c\u0169ng l\u00e0 th\u1ea7n t\u1eed c\u1ee7a ta, c\u00f2n h\u00e0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi tam ph\u1ea9m, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, Kim Nh\u1eadt \u0110\u1ea1n \u0111\u1eddi H\u00e1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba 3 ch\u00e2u Na B\u00f4n, L\u00e0ng Th\u00ecn, X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; 3 huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a, Man Duy thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man t\u1ec9nh Thanh Hoa v\u00e0 2 huy\u1ec7n Li\u00eam, Kh\u00e2m thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed h\u00e0m t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m v\u0103n giai. (Ph\u1ee7, c\u1ea5p cho 50 quan ti\u1ec1n, 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 50 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Ti\u1ebft th\u1ea5t tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh nghi ti\u1ebft t\u1ea5n t\u00f4n v\u00e0 kh\u00e1nh h\u1ea1, t\u00e2u xin chung cho thi h\u00e0nh :<\/p>\n<p>(- Hai ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y t\u1ea5n t\u00f4n, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu, \u0111em vi\u1ec7c c\u00e1o c\u00e1c mi\u1ebfu, \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, chia sai ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng l\u00e0m l\u1ec5 k\u00ednh c\u00e1o, tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng k\u00ednh \u0111\u1ec7 bi\u1ec3u t\u00e2u \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u1ea1y d\u00e2ng. L\u1ea1i ph\u00e1i T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn c\u00e1o \u1edf \u0111\u1ec1n Hoa qu\u1ed1c c\u00f4ng. Ch\u00ednh ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5, ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng 2 ng\u01b0\u1eddi b\u01b0ng s\u00e1ch, \u1ea5n ; 2 ng\u01b0\u1eddi b\u01b0ng ti\u1ebfp v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u0103n tuy\u00ean \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u1ea5n \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u2013 Ng\u00e0y Kh\u00e1nh ti\u1ebft, t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh : \u0111i\u1ec7n \u1edf tr\u01b0\u1edbc cung T\u1eeb Th\u1ecd v\u00e0 c\u00e1c s\u1edf nghi m\u00f4n, l\u1ea7u k\u1ebft hoa, r\u1ea1p k\u1ebft hoa v\u00e0 c\u00e1c l\u1ea7u k\u1ebft hoa, r\u1ea1p k\u1ebft hoa \u1edf ngo\u00e0i Ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u00e0y \u0111\u1eb7t m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng, treo \u0111\u00e8n k\u1ebft hoa, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 b\u00e1ch quan l\u1ea5y ng\u00e0y 7 l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1eb9p t\u1edbi h\u1ea7u \u1edf nh\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, nh\u01b0ng mang theo \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed, n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c cung gi\u00e1m truy\u1ec1n Ch\u1ec9 r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u01a1i xem l\u1ea7u k\u1ebft hoa, r\u1ea1p k\u1ebft hoa n\u00e0o, t\u1ee9c th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed qu\u1ef3 \u0111\u00f3n \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u v\u00e0 r\u1ea1p, l\u00e0m l\u1ec5 1 v\u00e1i r\u1ed3i chia ban \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, c\u00e1c ca c\u00f4ng t\u1ee5c nh\u1ea1c c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tr\u00f2 vui, \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p m\u00faa h\u00e1t, di\u1ec5n tr\u00f2 ch\u01a1i. Khi T\u1eeb gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qu\u1ef3 ti\u1ec5n. Ch\u1ee9c quan v\u0103n v\u00f5 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00f4ng s\u1edf c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1eb9p. C\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ec7nh ph\u1ee5 v\u0103n v\u00f5 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng t\u1ef1 th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u0169 \u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 m\u0169 \u00e1o th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1eb9p, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd \u0111\u1ee3i h\u1ea7u. Ph\u00e0m khi r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u01a1i ch\u1ed1n n\u00e0o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qu\u1ef3 \u0111\u00f3n, qu\u1ef3 ti\u1ec5n \u1edf \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ngo\u00e0i l\u1ea7u k\u1ebft hoa theo nh\u01b0 nghi th\u1ee9c, mi\u1ec5n cho \u0111i theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh 10 ng\u00e0y v\u00e0 sau ng\u00e0y ch\u00ednh ti\u1ebft 1 ng\u00e0y, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 12 ng\u00e0y, c\u1ea5m x\u1eed vi\u1ec7c h\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 3 ng\u00e0y v\u00e0 sau ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 1 ng\u00e0y, t\u1ea5t c\u1ea3 5 ng\u00e0y, c\u1ea5m vi\u1ec7c s\u00e1t sinh, c\u00f2n 5 \u0111\u00eam \u1ea5y, 2 t\u1ea7ng \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ec7 nh\u1ecb l\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i v\u00e0 \u1edf tr\u00ean t\u01b0\u1eddng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh, m\u1ed7i \u0111\u00eam th\u1eafp 1.000 ng\u1ecdn \u0111\u00e8n l\u1ed9 thi\u00ean, c\u00e1c nha m\u00f4n quan qu\u00e2n v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n trong ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ec1u treo \u0111\u00e8n \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda, d\u00e2n 6 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 d\u00e0i v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh, ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n, t\u00e1n l\u1ecdng, h\u01b0\u01a1ng n\u1ebfn \u0111\u1ee7 c\u1ea3, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam ; b\u00ean \u00e1n \u1ea5y c\u00f3 bi\u00ean ghi danh\u00a0 hi\u1ec7u x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p, gi\u00e1p \u1edf huy\u1ec7n n\u00e0o, 5 ng\u00e0y \u1ea5y c\u00e1c th\u00e2n h\u00e0o k\u1ef3 l\u00e3o, vi\u00ean d\u1ecbch \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o m\u0169, chi\u1ec3u theo \u00e1n b\u00e0y qu\u1ef3 t\u1eebng h\u00e0ng, ngo\u1ea3nh m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng b\u00e1i ch\u1ef1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i cung ti\u1ebfn s\u1ea3n v\u1eadt theo m\u00f9a.<\/p>\n<p>\u2013 Trung tu\u1ea7n th\u00e1ng \u1ea5y, xin ch\u1ec9 ch\u1ecdn \u0111i\u1ec3m ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng : 2 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp, b\u01b0ng h\u00f2m bi\u1ec3u m\u1eebng ; 12 ng\u01b0\u1eddi sung ch\u1ee9c b\u01b0ng n\u1eadm, b\u01b0ng ch\u00e9n d\u00e2ng th\u1ecd v\u00e0 3 quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n sung ch\u1ee9c b\u01b0ng n\u1eadm, b\u01b0ng ch\u00e9n d\u00e2ng th\u1ecd, v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi sung ch\u1ee9c xem x\u00e9t th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a vua, 2 quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u00f5 sung ch\u1ee9c h\u1eadu b\u1ed9 ; 8 vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 sung ch\u1ee9c ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o ; 2 vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 sung ch\u1ee9c ban r\u01b0\u1ee3u ; 4 vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 sung ch\u1ee9c mang gi\u00e1o c\u00f3 cheo \u0111u\u00f4i b\u00e1o ; 4 vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o sung ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa ((1) Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa : ch\u1ee9c quan ch\u00e9p s\u1eed.1).<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c ng\u00e0y 15, 20, 24 th\u00e1ng \u1ea5y, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd h\u1ea7u c\u01a1m ; n\u1eef nh\u1ea1c d\u00e2ng h\u00e1t, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng, c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay ban theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u2013 Tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh 3 ng\u00e0y, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y l\u1ec5 c\u00e1o, tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh 2 ng\u00e0y, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 k\u00ednh c\u00e1o, tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh 1 ng\u00e0y ; ph\u00e1i T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1o \u1edf \u0111\u1ec1n Hoa qu\u1ed1c c\u00f4ng. Ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng v\u00e0 ban v\u0103n t\u1eeb th\u1ef1 t\u1ee9 ph\u1ea9m, ban v\u00f5 t\u1eeb th\u1ef1 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, theo l\u1ea1y \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n, c\u00f2n ch\u1ee9c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 \u1ee7y vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u1ea1y m\u1eebng \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u1ea7u k\u1ebft hoa. L\u1ec5 xong, quan \u1edf b\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1edf n\u01a1i phi\u00ean ph\u1ee5 m\u1edbi m\u1edf mang theo b\u00ean h\u1eefu nghi m\u00f4n v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u1ea7u k\u1ebft hoa l\u00e0m l\u1ec5 5 l\u1ea1y ch\u00fac m\u1eebng, sau d\u1eabn quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ph\u1ea9m ph\u1ee5c v\u00e0 k\u1ef3 l\u00e3o t\u00f4n th\u1ea5t, h\u1ecd Tr\u1ea7n \u1edf V\u0103n X\u00e1((2) V\u0103n X\u00e1 : n\u00f3i qu\u00ea ngo\u1ea1i nh\u00e0 vua.2) \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u k\u1ebft hoa, vi\u00ean nh\u00e2n x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 h\u1ecd L\u00ea Xu\u00e2n \u1edf Ba Nguy\u1ec7t v\u00e0 c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf 6 b\u1ed9, gi\u00e1m sinh \u1edf Gi\u00e1m \u0111\u1ebfn ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda t\u1ea3 h\u1eefu nghi m\u00f4n, x\u1ebfp th\u00e0nh 2 h\u00e0ng l\u00e0m l\u1ec5 5 l\u1ea1y, h\u1ed9 v\u1ec7 b\u1eafn m\u1eebng 9 ti\u1ebfng. Vua ng\u1ef1 v\u1ec1 cung, b\u00e1ch quan \u0111i ra. Phi t\u1ea7n cho \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 ho\u00e0ng n\u1eef ho\u00e0ng t\u00f4n c\u00f4ng n\u1eef((1) C\u00f4ng n\u1eef : con g\u00e1i c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng.1), thi\u1ebfp c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng, ph\u1ee5 n\u1eef t\u00f4n th\u1ea5t, m\u1ec7nh ph\u1ee5 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c do cung gi\u00e1m d\u1eabn v\u00e0o s\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng 3 l\u1ea7n qu\u1ef3 v\u00e0 6 v\u00e1i. Sau ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 1 ng\u00e0y, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a ban \u00e2n chi\u1ebfu. Sau ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 2 ng\u00e0y, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, nh\u1eadn l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1, ban y\u1ebfn cho ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng v\u00e0 b\u00e1ch quan).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 T\u1ea5n t\u00f4n, vua th\u00e2n \u0111em c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd, d\u00e2ng s\u00e1ch v\u00e0ng, \u1ea5n v\u00e0ng, d\u00e2ng huy hi\u1ec7u Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0 Nh\u00e2n Tuy\u00ean T\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.<\/p>\n<p>S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng : Tr\u1ed9m nghe c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c danh, t\u00f4n th\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ea1t hi\u1ebfu, th\u1ebf n\u00ean danh n\u00eau trong s\u00e1ch ng\u1ecdc, v\u1ecbnh \u0111\u1ee9c t\u1ed1t nh\u01b0 th\u01a1 T\u01b0 trai((2) T\u01b0 trai : Th\u01a1 T\u01b0 trai \u1edf \u0110\u1ea1i nh\u00e3 Kinh Thi, ca t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c t\u1ed1t c\u1ee7a Th\u00e1i Nh\u00e2m sinh ra vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu l\u00e0 th\u00e1nh minh.2), ti\u1ebfng l\u01b0u \u1edf s\u1eed son, d\u00e2ng l\u1ec5 tr\u1ecdng t\u1ea1i cung Tr\u01b0\u1eddng L\u1ea1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t m\u00e0 n\u00eau ti\u1ebfng khen l\u1edbn.<\/p>\n<p>K\u00ednh ngh\u0129 Th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu b\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ee9a Ph\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng l\u1edbn, khu\u00f4n ph\u00e9p nghi\u00eam trang, gi\u00fap nghi\u1ec7p \u0111\u1ebf th\u00eam v\u1ebb huy ho\u00e0ng, d\u1ef1ng n\u1ec1n gi\u00e1o h\u00f3a, d\u1ea1y tu\u1ed5i tr\u1ebb trong khi n\u1ed1i nghi\u1ec7p, m\u1edf r\u1ed9ng l\u00f2ng t\u1eeb, 8 c\u00f5i \u0111\u1ea7m \u1ea5m gi\u00f3 h\u00f2a, 7 tu\u1ea7n tu\u1ed5i th\u1ecd m\u1ea1nh kh\u1ecfe, k\u00ednh g\u1eb7p kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, l\u00f2ng vui b\u1ed9i ph\u1ea7n, \u0111\u1ee9c t\u1ed1t l\u1edbn thay, r\u1ed9ng d\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ; d\u1ef1a v\u00e0o c\u1ed5 l\u1ec5, t\u00f4n s\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf ti\u1ebfng th\u01a1m, k\u00ednh \u0111em c\u00e1c quan mang s\u00e1ch v\u00e0ng, \u1ea5n v\u00e0ng k\u00ednh d\u00e2ng huy hi\u1ec7u l\u00e0 Nh\u00e2n Tuy\u00ean T\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. C\u00fai xin nh\u1eadn t\u00f4n hi\u1ec7u v\u1ebb vang y\u00ean vui Ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn m\u00e3i, 9 ch\u00e2u vinh d\u01b0\u1ee1ng, th\u01b0 l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn h\u1eb1ng ng\u00e0y, tu\u1ed5i th\u1ecd t\u0103ng th\u00eam, xin ch\u00fac s\u1ed1ng l\u00e2u nh\u01b0 n\u00fai.<\/p>\n<p>(Tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y t\u1ea5n t\u00f4n 1 ng\u00e0y, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng \u0111\u1ec7 t\u1edd bi\u1ec3u t\u00e2u, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e0i b\u01b0ng s\u00e1ch, Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh b\u01b0ng ti\u1ebfp ; \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng l\u00e0 B\u00ednh b\u01b0ng \u1ea5n, Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi b\u01b0ng ti\u1ebfp, vua \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc s\u00e1ch v\u0103n ; \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u00f4 h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng tuy\u00ean \u1ea5n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng. L\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi \u1ea5y m\u01b0a r\u00e9t h\u1eb1ng tu\u1ea7n, vua th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, t\u1ef1 gi\u1edd Th\u00ecn k\u00ednh duy\u1ec7t s\u00e1ch \u1ea5n, \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u1ec5 th\u00e0nh, tr\u1eddi quang s\u00e1ng ra, vua cho l\u00e0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1m vi\u1ec7c t\u1ed1t, m\u1eebng l\u1eafm, gi\u00e1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb ho\u00e0ng th\u00e2n c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn v\u0103n t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 tam ph\u1ea9m \u1edf Kinh tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u1ea1i Kinh, v\u0103n t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00e1ch l\u01b0u th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1ng 5 c\u1ea5p l\u01b0u tr\u1edf l\u00ean, cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Ng\u00e0y nay c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5, chuy\u1ec3n m\u01b0a l\u00e0m t\u1ea1nh, th\u1ef1c l\u00e0 l\u00f2ng ch\u00ed hi\u1ebfu c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng y\u00eau, th\u00e0nh kh\u1ea9n xin thi\u1ebft tri\u1ec1u, nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, cho th\u1ecfa l\u00f2ng vui ch\u00fat \u00edt. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c khanh, l\u00f2ng vui m\u1eebng ch\u00e2n th\u00e0nh, \u0111\u00e1ng n\u00ean soi x\u00e9t, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u1ebfn kh\u00e1nh ti\u1ebft, s\u1ebd \u0111\u1ee3i sau khi l\u1ec5 th\u00e0nh, ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, ban chi\u1ebfu gia \u00e2n, nay n\u1ebfu v\u1ed9i l\u00e0m, ch\u1eb3ng c\u0169ng tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p \u01b0, b\u00e8n th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Gia th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00f3 m\u1ef9 hi\u1ec7u t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>(Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng \u0111\u1ebfn quan \u1edf Kinh, ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ed1c, t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1edbi Kinh, m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. Quan \u1edf Kinh, t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn t\u00f2ng tam ph\u1ea9m v\u00e0 tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh t\u1edbi Kinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. T\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 ph\u00f2 m\u00e3, \u0111\u00f4 \u00fay, ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay t\u1edbi Kinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. Quan t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; b\u1ed1, \u00e1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf ; ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1t b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng l\u1edbn \u0111\u1ec1u 20 hi\u1ec7u. Quan \u1edf Kinh, v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m v\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ed1c t\u1edbi Kinh, \u0111\u1ec1u 15 hi\u1ec7u ; v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1edbi Kinh \u0111\u1ec1u 13 hi\u1ec7u ; v\u0103n ch\u00e1nh t\u00f2ng tam ph\u1ea9m v\u00e0 tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh t\u1edbi Kinh \u0111\u1ec1u 10 hi\u1ec7u ; v\u0103n t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t t\u1edbi Kinh \u0111\u1ec1u 8 hi\u1ec7u ; v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng tam ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 9 hi\u1ec7u ; v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 7 hi\u1ec7u ; v\u0103n ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 6 hi\u1ec7u. Quan \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, l\u00e3nh t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u 15 hi\u1ec7u ; t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u 13 hi\u1ec7u ; b\u1ed1 ch\u00ednh \u0111\u1ec1u 10 hi\u1ec7u ; \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u 7 hi\u1ec7u ; ch\u00e1nh, ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u 9 hi\u1ec7u).<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00e2ng theo T\u1eeb d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c d\u00e2n l\u00e0ng \u0111\u1eb7t \u00e1n kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u ch\u00fac m\u1eebng (\u1edf xa th\u00ec 10 quan, xa v\u1eeba 7 quan, g\u1ea7n th\u00ec 5 quan).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 tr\u1ecb h\u1ea1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng r\u1ea5t l\u1edbn c\u00f3 m\u1ef9 hi\u1ec7u (1 \u0111\u1ed3ng gi\u00e1 ti\u1ec1n l\u00e0 1 ti\u1ec1n) ; t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 mua b\u00e1n l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m chu\u1ea9n, c\u00f3 thu\u1eadn t\u00ecnh t\u0103ng gi\u00e1 c\u0169ng cho ph\u00e9p, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u1ea3m b\u1edbt th\u00ec theo lu\u1eadt tr\u00e1i ph\u00e9p x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai c\u1ea5p tr\u1ea3 m\u0169 \u00e1o cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 7 l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ea7n v\u00e0 th\u0103ng T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh l\u00e0m t\u01b0\u1edbc Ph\u01b0\u1edbc Long b\u00e1.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y nay \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u00f4n d\u00e2ng huy hi\u1ec7u Th\u00e1nh m\u1eabu ta kh\u00e1nh th\u00e0nh, ch\u00ednh n\u00ean r\u1ed9ng ban \u01a1n c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu, v\u1ea3 l\u1ea1i ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 7 Mi\u00ean Th\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi tr\u1ebb ngu d\u1ea1i, tr\u1ecb nh\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u1ea5t b\u1ecf m\u0169 \u00e1o, g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u01a1i bi\u1ebft s\u1ee3, bi\u1ebft h\u1ed1i, gia \u00e2n chu\u1ea9n cho tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u0169 \u00e1o, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ch\u1ea7u h\u1ea7u, duy v\u1eabn ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng t\u1eed, l\u1ea1i b\u1eaft c\u00e1c s\u01b0 b\u1ea3o, ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, ph\u1ea3i gia t\u00e2m d\u1ea1y b\u1ea3o, c\u1ed1t mong h\u1ecdc nghi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c tu t\u1ec9nh, ti\u1ebfn b\u1ed9, n\u1ebfu v\u1eabn h\u00f4n m\u00ea l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t m\u00ecnh s\u1eeda nh\u00e0 cho nghi\u00eam th\u00ec l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ee9 g\u1ed7 m\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea1m tr\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i. T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh tr\u01b0\u1edbc can t\u1ed9i tr\u00e1i ph\u00e9p b\u1ea5t k\u00ednh, ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng t\u01b0\u1edbc T\u1eed, kh\u00f4ng d\u1ef1 tri\u1ec1u ban, nh\u01b0ng ngh\u0129 H\u00f2a t\u0129nh Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3, tuy kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, th\u1ef1c hay n\u1ebfm tr\u1ea3i hi\u1ec3m tr\u1edf, r\u00f5 r\u1ec7t trung c\u1ea7n, nay con c\u1ee7a c\u00f4ng tuy kh\u00f4ng hi\u1ec1n, nh\u01b0ng b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t l\u00e2u r\u1ed3i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 tr\u1eebng gi\u1edbi, truy ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hu\u00e2n lao th\u00e2n c\u1eadn, n\u00ean \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng l\u00e2u d\u00e0i, gia \u01a1n cho T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Long b\u00e1, l\u1ea1i trao cho ch\u1ee9c h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o, th\u1ee9 b\u1eadc \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u1ee9 ph\u1ea9m, r\u1ed3i chi\u1ec3u ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay ph\u1ea3i r\u0103n s\u1eeda nhi\u1ec1u h\u01a1n, l\u00e0m vi\u1ec7c theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, n\u1ebfu m\u1edd t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed5i l\u1ed7i, b\u1ecf s\u1ef1 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1ec5 ph\u00e9p, tr\u1eabm t\u1ea5t gi\u1eef ph\u00e9p tr\u1eebng tr\u1ecb ; quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u1eefa. L\u1ea1i sai ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n tra r\u00f5 nh\u00e2n vi\u00ean can \u00e1n \u1edf trong T\u00f4n th\u1ea5t, ai l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111em s\u1ef1 vi\u1ec7c ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, k\u00ea r\u00f5 tr\u00ecnh d\u00e2ng \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Ch\u1ed7 \u0111\u00ea \u0111\u00e1 khuy\u1ebft l\u1edf \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1t b\u1ed3i h\u01a1n 10 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Vua nghe tin b\u00e1o, m\u1eebng l\u1eafm. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho Kinh k\u1ef3 v\u00e0 b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng m\u1ea1nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec m\u01b0a gi\u00f3 \u0111\u1eadp v\u1ed7, \u0111\u00ea \u0111\u00e1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh nhi\u1ec1u ch\u1ed7 l\u1edf khuy\u1ebft ; th\u1eadm ch\u00ed c\u00e1ch b\u1edd h\u00e0o ch\u1ec9 g\u1ea7n 4 th\u01b0\u1edbc, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 sai quan 2 l\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u1ea7u kh\u1ea5n \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m, nay \u0111\u1ea1i l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u00e0nh, b\u1ed7ng nghe \u0111\u01b0\u1ee3c ngay c\u00e1t b\u1ed3i, th\u1ef1c l\u00e0 s\u1ee9c th\u1ea7n hi\u1ec3n linh, \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh \u1ee9ng tri\u1ec7u, n\u00ean sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m s\u1eafm s\u1eeda l\u1ec5 ph\u1ea9m tr\u00e2u l\u1ee3n, v\u00e0 ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5a c\u1ee7a N\u1ed9i kho, l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>Sai Phan Huy Th\u1ef1c, th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 ; Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n, Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ebfu s\u1edf V\u0169 s\u01b0 \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u t\u1ea1nh, ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, sau khi l\u1ec5 th\u00e0nh, tr\u1eddi l\u1ea1i m\u01b0a li\u00ean ti\u1ebfp kh\u00f4ng th\u00f4i, cho n\u00ean l\u1ec5 \u0111\u1ea3o, r\u1ed3i m\u00e0 m\u01b0a t\u1ea1nh n\u1eafng l\u00ean. Vua m\u1eebng l\u1eafm, l\u1eadp t\u1ee9c sai s\u1eeda l\u1ec5 \u0111\u1ebfn t\u1ea1, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Th\u1ef1c \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, vua r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u01a1i l\u1ea7u k\u1ebft hoa \u1edf tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecd M\u00f4n, vua b\u1ecf c\u1ea3 t\u00e0n l\u1ecdng, th\u00e2n \u0111eo t\u00fai \u0111\u1ef1ng cung t\u00ean, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a d\u1eabn \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng 8 ng\u01b0\u1eddi chia \u0111i \u0111\u1ed1i h\u00e0ng, c\u1ea7m nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111i theo h\u1ea7u. Khi T\u1eeb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u ch\u00ednh, l\u00e0m l\u1ec5 1 v\u00e1i r\u1ed3i \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, v\u0103n v\u00f5 b\u00e1ch quan \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 1 v\u00e1i \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n r\u1ed3i chia ban \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, d\u00e2n ch\u00fang \u1edf m\u00e9 ngo\u00e0i h\u00e0ng r\u00e0o c\u00e1ch 5, 3 tr\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng ph\u1ee5c xu\u1ed1ng, c\u00fai \u0111\u1ea7u ch\u00fac th\u1ecd. C\u00e1c ca c\u00f4ng, ph\u01b0\u1eddng nh\u1ea1c qu\u00ea v\u00e0 c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i, h\u1ecdp h\u1ebft l\u1ea1i, h\u00e1t m\u00faa l\u00e0m vui.<\/p>\n<p>(\u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n cung T\u1eeb Th\u1ecd v\u00e0 4 b\u1ec1, 4 g\u00f3c Ho\u00e0ng th\u00e0nh c\u00f3 18 t\u00f2a l\u1ea7u k\u1ebft hoa, r\u1ea1p k\u1ebft hoa,\u00a0 v\u00e0 8 t\u00f2a c\u1eeda k\u1ebft hoa, \u0111\u1ec1u bao ph\u1ee7 b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u h\u1ed3ng v\u00e0 v\u1ea3i t\u00e2y hoa, b\u00e0y th\u1ea3m \u0111\u1ec7m, ch\u00e2u ng\u1ecdc, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i, coi r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eb9p. L\u1ea1i l\u1ea5y nhi\u1ec1u h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi b\u1ed3i b\u1eb1ng gi\u1ea5y c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh, n\u01b0\u1edbc T\u00e2y m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1eb9p v\u00e0o l\u00e0m gi\u1ed1ng h\u00ecnh b\u00e1t ti\u00ean, l\u1ea1i ch\u1ebf m\u00e1y m\u00f3c lu\u00e2n chuy\u1ec3n, khi\u1ebfn cho c\u00e1c th\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea5y voi ng\u1ef1a t\u1ef1 ch\u1ea1y t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u ch\u00ednh, l\u00e0m 3 t\u00f2a n\u00fai gi\u1ea3, c\u00e1c tr\u00f2 m\u00faa r\u1ed1i leo d\u00e2y, \u0111\u1ee7 c\u1ea3, s\u0129 phu d\u00e2n ch\u00fang ch\u01a1i xem l\u1ea5p k\u00edn c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu khen ng\u1ee3i, vua r\u1ea5t vui m\u1eebng, th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng \u0111i theo h\u1ea7u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean coi l\u1ea7u r\u1ea1p c\u00f9ng quan qu\u00e2n thuy\u1ec1n th\u1ee3 v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi di\u1ec5n tr\u00f2 vui, c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>(Ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m vi\u1ec7c chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng : h\u1ea1ng nh\u1ea5t th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, h\u1ea1ng nh\u00ec 1 th\u1ee9, h\u1ea1ng 3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 th\u1ee3 kh\u00e9o \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn chia l\u00e0m 2 h\u1ea1ng. H\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, h\u1ea1ng nh\u00ec 8 quan. Th\u1ee3 \u1edf ng\u1ea1ch chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng : h\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 1 quan 5 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng ba 1 quan. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi di\u1ec5n tr\u00f2 vui 100 quan).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m kh\u00e1nh ti\u1ebft, tr\u1eabm \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi m\u1eebng, nay th\u01a1 kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u00f3 c\u00e2u : \u201c\u0110\u1ec1u mu\u1ed1n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00eam h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ecd t\u1eeb b\u1ea3y ch\u1ee5c \u0111\u1ebfn v\u00f4 c\u00f9ng\u201d((1) Phi\u00ean \u00e2m c\u00e2u th\u01a1 ch\u1eef H\u00e1n : \u201cH\u00e0m nguy\u00ean nh\u1ea5t nh\u00e2n t\u0103ng h\u1eefu kh\u00e1nh, t\u1ef1 t\u00f2ng th\u1ea5t d\u1eadt ch\u00ed v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng\u201d.1). T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u00ean tr\u00edch c\u00e2u \u1ea5y, d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n g\u1ea5m k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0m c\u00e2u \u0111\u1ed1i r\u1ed3i treo \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u k\u1ebft hoa cho \u0111\u01b0\u1ee3c nghe xem kh\u1eafp c\u1ea3. L\u1ea1i h\u1ecfi b\u1ecdn Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c s\u1edf l\u1ea7u k\u1ebft hoa, r\u1ea1p k\u1ebft hoa, s\u0129 phu d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn xem, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 kh\u00f4ng ?\u201d. Vi\u00ean \u1ea5y th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cNhi\u1ec1u\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi gi\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1ed1ng nhau, nh\u01b0 tu\u1ed5i ch\u1ec9 50, 60 c\u00f2n kh\u00e1, c\u00f2n 70, 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u00e2n th\u1ec3 suy b\u1ea1i, d\u00e1ng \u0111i l\u1ea3o \u0111\u1ea3o, d\u1ef1a g\u1eady m\u00e0 \u0111i, n\u1ebfu chen l\u1ea5n \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 khi b\u1ecb va ch\u1ea1m, sinh ra kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i 10 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh \u0111\u1eb7t ri\u00eang 1 ch\u1ed7 h\u01a1i r\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 xem.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh. Vua \u0111em ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, v\u0103n v\u00f5 b\u00e1ch quan \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd d\u00e2ng t\u1edd kim ti\u00ean v\u00e0 l\u1ec5 ph\u1ea9m ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>(10 chi nh\u00e2n s\u00e2m th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m ch\u00ednh b\u1eafc v\u00e0 1 con nh\u00e2n s\u00e2m T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t l\u1edbn c\u00f3 ch\u1eef \u201cTh\u00e1nh th\u1ecd di\u00ean linh\u201d((1) \u201cTh\u00e1nh th\u1ecd di\u00ean linh\u201d : tu\u1ed5i th\u1ecd s\u1ed1ng l\u00e2u m\u00e3i.1) ? 1 c\u00e1i g\u1eady nh\u01b0 \u00fd b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cKi\u00ean trinh v\u0129nh c\u1eedu, c\u00e1t t\u01b0\u1eddng Ph\u01b0\u1edbc th\u1ecd\u201d((2) \u201cKi\u00ean trinh v\u0129nh c\u1eedu, c\u00e1t t\u01b0\u1eddng Ph\u01b0\u1edbc th\u1ecd\u201d : ki\u00ean trinh d\u00e0i l\u00e2u, \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t, Ph\u01b0\u1edbc th\u1ecd.2) ; 4 c\u00e1i \u0111\u1ed3 ch\u01a1i b\u1eb1ng v\u00e0ng l\u00e0 : \u1ee9ng long, t\u01b0\u1eddng l\u00e2n, th\u00e1i ph\u01b0\u1ee3ng, linh loan ; 4 c\u00e1i \u0111\u1ed3 ch\u01a1i b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng l\u00e0 ti\u00ean c\u00f4, \u0111\u1ea1i qu\u1ea3, hoa b\u00ecnh, xong hoa ; \u00edt \u0111\u00f4i ch\u1eadu c\u1ea3nh c\u00e0nh v\u00e0ng l\u00e1 ng\u1ecdc ; 1 c\u00e1i ch\u1eadu b\u1ea1c tr\u1ed5 hoa, kh\u1ea3m h\u1ea1t ng\u0169 s\u1eafc th\u00e0nh ch\u1eef \u201cThi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh\u201d ; 1 \u0111\u00f4i b\u00ecnh hoa to b\u1eb1ng \u0111\u1ed3 s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc T\u00e2y v\u1ebd to\u00e0n hoa v\u00e0ng v\u00e0 100 b\u1ed9 \u00e1o g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, sa l\u0129nh c\u00e1c m\u00e0u).<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd : (L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i b\u01b0ng n\u1eadm, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n b\u01b0ng ch\u00e9n. L\u1ea7n th\u1ee9 hai, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_C%E1%BB%B1\">Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng C\u1ef1<\/a> b\u01b0ng n\u1eadm ; An Kh\u00e1nh c\u00f4ng Quang b\u01b0ng ch\u00e9n. L\u1ea7n th\u1ee9 3, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng b\u01b0ng n\u1eadm, Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An b\u01b0ng ch\u00e9n. T\u1ea5u nh\u1ea1c 5 b\u1ea3n nh\u1ea1c : Khi r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00ean t\u1ecda, th\u00ec t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c s\u00f9ng kh\u00e1nh, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c t\u1eadp kh\u00e1nh, l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u00ec t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1nh, l\u1ea7n th\u1ee9 3 t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c b\u1ea3o kh\u00e1nh ; l\u1ec5 xong, t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c th\u00e0nh kh\u00e1nh). L\u00e0m l\u1ec5 xong, th\u01b0\u1edfng ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 quan vi\u00ean d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c (Ng\u01b0\u1eddi b\u01b0ng t\u1edd h\u1ea1 ti\u00ean l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Trinh, Mi\u00ean B\u1ea3o, b\u01b0ng n\u1eadm v\u00e0 ch\u00e9n l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng 6 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1t b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u tr\u01a1n h\u00e0ng nam, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc t\u1edd ch\u00fac m\u1eebng l\u00e0 Th\u1ecb lang T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9). Nh\u1ea1c sinh m\u00faa 8 h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. V\u00e2ng T\u1eeb ch\u1ec9 ban y\u1ebfn cho c\u00e1c phi t\u1ea7n, c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 \u1edf t\u1ea3, h\u1eefu trong l\u1ea7u k\u1ebft hoa. L\u1ea1i ph\u00e1t c\u1ee7a kho trong cung th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn h\u1ecd ngo\u1ea1i, m\u1ec7nh ph\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00f9a qu\u00e1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>(Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng 4 ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ec1n 2.000 quan, Ki\u1ebfn An c\u00f4ng 1.000 quan, th\u00e2n c\u00f4ng 6 ng\u01b0\u1eddi 3.000 quan, c\u00f4ng ch\u00faa 1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa 10 ng\u01b0\u1eddi 3.300 quan, con trai con g\u00e1i c\u1ee7a vua 10.000 quan, cung nh\u00e2n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc 600 quan, ch\u00e1u trai ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a vua 500 quan, con trai con g\u00e1i c\u00e1c c\u00f4ng 1.000 quan, qu\u1eadn c\u00f4ng Thi\u1ec7n Khu\u00ea, c\u00f4ng t\u1eed Thi\u1ec7n Ch\u1ec9 500 quan, thi\u1ebfp \u1edf ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng 500 quan, thi\u1ebfp \u1edf ph\u1ee7 th\u00e2n c\u00f4ng 800 quan, con trai con g\u00e1i c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa 100 quan, con trai con g\u00e1i t\u00f4n th\u1ea5t 5.000 quan ; m\u1ec7nh ph\u1ee5 c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 3.000 quan ; x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 v\u00e0 h\u1ecd Tr\u1ea7n 1.000 quan, x\u00e3 Ba Nguy\u1ec7t v\u00e0 h\u1ecd L\u00ea Xu\u00e2n 500 quan, c\u00e1c ch\u00f9a qu\u00e1n 1.640 quan. L\u1ea1i 3.000 quan do ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1eb7t t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n, s\u1eafm t\u1ef1 kh\u00ed, \u0111\u1ec3 giao cho h\u1ecd Tr\u1ea7n coi gi\u1eef ph\u1ee5ng th\u1edd. Th\u1eeba Thi\u00ean li\u1ec1n \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1ee3c 10 m\u1eabu 5 s\u00e0o ru\u1ed9ng, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n 5 \u0111\u1eddi t\u1eeb Hoa Qu\u1ed1c c\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 tha cho thu\u1ebf).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, nh\u1eadn ch\u1ea7u m\u1eebng ; ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i t\u1ec9nh).<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ee9c to \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecd, m\u1ec7nh tr\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u1ee9c thu\u1ea7n, t\u00edch Ph\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n, ph\u00e9p vua \u0111\u1eb7t l\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u1ea1y, v\u00ec t\u00f4n qu\u00fd cha m\u1eb9 m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ea1t hi\u1ebfu, m\u00e0 y\u00ean vui tu\u1ed5i th\u1ecd th\u1ef1c t\u1ea1i l\u00f2ng nh\u00e2n. K\u00ednh ngh\u0129 Th\u00e1nh m\u1eabu ta Nh\u00e2n Tuy\u00ean T\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, s\u1eed s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng th\u01a1m, n\u1ebft t\u1ed1t t\u1ef1a ng\u1ecdc qu\u00fd, gi\u00fap ho\u00e0ng kh\u1ea3o d\u1ef1ng l\u1ea1i c\u01a1 nghi\u1ec7p, \u0111\u1ee9c trinh r\u1ed9ng t\u1ecf n\u1eef nghi, khuy\u00ean tu\u1ed5i tr\u1ebb n\u1ed1i s\u00e1ng n\u1ebfp x\u01b0a, Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh m\u01b0u \u0111\u1ec3 cho ch\u00e1u, nh\u00e2n t\u1eeb ban cho d\u00e2n ch\u00fang, \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ea5m kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, m\u1ec7nh ban t\u1ef1 tr\u1eddi, h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u1ee9c s\u00e1nh v\u1edbi \u0111\u1ea5t, d\u00e0y r\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00f9ng. Sao V\u1ee5((1) Sao V\u1ee5 : thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t.1) s\u00e1ng t\u1ecf ngh\u00ecn thu, b\u00f3ng soi bi\u1ec3n Qu\u1ebf((2) Bi\u1ec3n qu\u1ebf : t\u1ee9c bi\u1ec3n Nam.2), tu\u1ed5i ti\u00ean m\u1eebng \u0111\u1ea7y b\u1ea3y ch\u1ee5c, vui kh\u1eafp th\u1ec1m huy\u00ean((3) Th\u1ec1m huy\u00ean : theo \u0111i\u1ec3n c\u0169, nh\u00e0 huy\u00ean t\u1eeb l\u00e0 m\u1eb9.3), th\u1ef1c t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ec3 Ph\u01b0\u1edbc cho, kh\u1eafp c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng m\u1eebng r\u1ee1, g\u1ea7n khu\u00f4n m\u1eabu t\u1ed1t ; \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ef1c r\u1ee1 nhi\u1ec1u, l\u00f2ng hi\u1ebfu noi theo, n\u1ed1i ti\u1ebfng th\u01a1m trong ph\u1ea3 ng\u1ecdc, ch\u00edn ch\u00e2u vinh d\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u00f3n Ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u1edf cung ti\u00ean, th\u1eeba hoan \u0111\u1ee7 c\u1ea3 sang gi\u00e0u, m\u1eebng ch\u00fac cho h\u1ee3p t\u00ecnh l\u1ec5, k\u00ednh ch\u1ecdn ng\u00e0y 14 th\u00e1ng n\u00e0y, k\u00ednh c\u00e1o c\u00e1c mi\u1ebfu. Ng\u00e0y 16, k\u00ednh \u0111em s\u00e1ch v\u00e0ng, \u1ea5n v\u00e0ng t\u00f4n d\u00e2ng huy hi\u1ec7u, ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng d\u00e3i t\u1ecf, kh\u00ed h\u00f2a hay th\u00eam, tr\u1eddi m\u01b0a chuy\u1ec3n h\u00f3a t\u1ea1nh quang, kh\u00ed l\u1ea1nh b\u1ed7ng h\u1ebft, bu\u1ed5i s\u1edbm n\u1ed5i b\u1eebng, s\u1eafc \u0111\u1eb9p l\u1ec5 l\u1edbn kh\u00e1nh th\u00e0nh, c\u00e0ng t\u1ecf Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi gi\u00fap cho ; h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0nh m\u1ea1nh th\u1ecd m\u00e3i. Nay nh\u00e2n bu\u1ed5i s\u1edbm qu\u00fd b\u00e1u, b\u00e8n s\u1eeda l\u1ec5 nghi long tr\u1ecdng, ng\u00e0y 24 l\u1ec5 c\u00e1o \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, ng\u00e0y 27 th\u00e2n \u0111em ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng \u0111\u1ec7, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng t\u1edd kim ti\u00ean, k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u1ecd, r\u1ed9ng l\u00f2ng hi\u1ebfu tr\u1ecb \u0111\u1ec3 ban \u01a1n, mong h\u01b0\u1edfng th\u1ecd nh\u01b0 M\u1eb7t Tr\u1eddi, M\u1eb7t Tr\u0103ng m\u1edbi m\u1ecdc ; nh\u1edd l\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n t\u1eeb m\u00e0 gi\u00e1ng Ph\u01b0\u1edbc, h\u1eb3n th\u1ecfa l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng m\u00faa h\u00e1t vang l\u1eebng.<\/p>\n<p>B\u00e8n gi\u00e1ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n g\u1ed3m 18 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng v\u00e0 t\u00f4n nh\u00e2n, \u0111\u1ec1u gia \u00e2n cho.<\/p>\n<p>\u2013 Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng, v\u0103n v\u00f5 t\u1ef1 t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 b\u1ed9, t\u1ef1, vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, th\u1ef1 ng\u0169 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u cho d\u1ef1 y\u1ebfn 1 th\u1ee9 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u2013 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1ef1 ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u0103n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7, tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. C\u00e1c ch\u1ee9c quan l\u1edbn, nh\u1ecf \u1edf trong Kinh hay t\u1ec9nh ngo\u00e0i, nh\u01b0 c\u00f3<\/p>\n<p>t\u1ed9i l\u1ed7i, kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u1ed9i danh c\u00f4ng hay t\u01b0 ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c<\/p>\n<p>1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u2013 Quan vi\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ed7i ph\u1ea3i ph\u1ea1t b\u1ed5ng x\u1eed ph\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng k\u1ebft \u00e1n, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho.<\/p>\n<p>\u2013 Qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 gia c\u1ea5p th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 Quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, tr\u1eeb nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u01b0\u1edfng cho v\u00e0 d\u1ef1 y\u1ebfn cho gia c\u1ea5p, c\u00f2n \u1edf Kinh, v\u0103n l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00f5 l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, d\u1ef1 c\u00f3\u00a0 h\u00e0m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 sung th\u1ecb v\u1ec7, \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, v\u0103n l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m v\u00e0 v\u00f5 ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, d\u1ef1 c\u00f3 h\u00e0m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u00f3 b\u1ed5ng hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 2 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c binh \u0111inh thuy\u1ec1n th\u1ee3, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, nh\u01b0ng \u0111\u1ee3i sang n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 c\u1ea3, cho \u0111\u1ec1u ban c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u2013 Gi\u00e1m sinh, \u1ea5m sinh h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m v\u00e0 c\u1eed nh\u00e2n, t\u00fa t\u00e0i, s\u0129 nh\u00e2n l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf c\u00e1c b\u1ed9, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 Cha m\u1eb9 quan vi\u00ean tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, tr\u1eeb ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m v\u00e0o t\u1ed9i th\u1eadp \u00e1c((1) Th\u1eadp \u00e1c : 10 t\u1ed9i \u00e1c \u2013 m\u01b0u ph\u1ea3n, m\u01b0u \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch, m\u01b0u b\u1ea1n, l\u00e0m gi\u1eb7c, b\u1ea5t \u0111\u1ea1o, b\u1ea5t k\u00ednh, b\u1ea5t hi\u1ebfu, b\u1ea5t m\u1ee5c, b\u1ea5t ngh\u0129a, n\u1ed5i lo\u1ea1n (tra \u1edf H\u00ecnh lu\u1eadt).1) v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed9i danh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ea9m phong t\u1eb7ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ebf l\u1ec7 s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu t\u1ea1i d\u00e2n, t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, do b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng tha cho.<\/p>\n<p>C\u00e1c ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan, ti\u1ec1n thu\u00ea h\u1ed9 kh\u1ea9u \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 n\u0103m nay, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho t\u1ea1m ho\u00e3n 5 ph\u1ea7n 10 th\u00ec 5 ph\u1ea7n \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan cho chi\u1ebft n\u1ea1p, d\u1ea7u r\u00e1i, nh\u1ef1a tr\u00e1m, \u0111\u00e3 cho t\u1ea1m ho\u00e3n 5 ph\u1ea7n 10, th\u00ec 5 th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng vay th\u00f3c c\u00f4ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, qu\u00e1 h\u1ea1n ch\u01b0a tr\u1ea3 xong, do b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 r\u1ed9ng tha cho.<\/p>\n<p>Ba t\u1ec9nh Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111i\u00eau h\u00e1o phi\u00eau l\u01b0u t\u1ea5t c\u1ea3 165 x\u00e3 th\u00f4n, trang, \u1ea5p, ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1p, tr\u1ea1i, cho chi\u1ec3u t\u1eeb Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ti\u1ec1n th\u00f3c c\u00f9ng thu\u1ebf l\u1ec7 s\u1ea3n v\u1eadt b\u1ecf thi\u1ebfu v\u00e0 th\u00f3c vay \u0111\u1ec1u tha cho.<\/p>\n<p>C\u00e1c qu\u00e2n d\u00e2n 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, v\u1ea3i 1 t\u1ea5m, g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng ; 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, l\u1ee5a 1 t\u1ea5m, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u1ec1 t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 n\u00eau th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i theo l\u1ec7 kh\u00f4ng chi ti\u1ec1n, g\u1ea1o chu\u1ea9n cho t\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m nay \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 1 sang n\u0103m, ph\u00e0m \u0111\u01b0\u01a1ng ban v\u00e0 b\u1eaft th\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c quan, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u th\u00e1ng th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ti\u1ec1n cho \u0111\u1ee7 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, b\u1ecb t\u1ed9i l\u1ed7i ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, cho \u0111\u1ec1u \u0111em b\u1ea3n khai h\u1ecd, t\u00ean, tu\u1ed5i, qu\u00ea qu\u00e1n v\u00e0 t\u1ed9i tr\u1ea1ng do b\u1ed9 x\u00e9t ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ban \u01a1n).<\/p>\n<p>Than \u00f4i ! Tu\u1ed5i nhi\u1ec1u ban \u01a1n nhi\u1ec1u, d\u1ed3i d\u00e0o th\u1ea5m kh\u1eafp, l\u00f2ng t\u1ed1t h\u1ee3p \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, vui v\u1ebb v\u00f4 c\u00f9ng, t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m l\u00e0 xu\u00e2n, ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng m\u00e3i, l\u1ec5 m\u01b0\u1eddi n\u0103m m\u1ed9t ti\u1ebft, th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n nhi\u1ec1u, b\u00e1o kh\u1eafp xa g\u1ea7n, tr\u00f4ng nghe \u0111\u1ec1u th\u1ecfa.<\/p>\n<p>(L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, chi\u1ebfu th\u01b0, d\u1ee5 ch\u1ec9, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ch\u1eef m\u1ef1c, \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u00e0m \u00e2n, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d, v\u00ec l\u00e0 kh\u00e1nh ti\u1ebft l\u1edbn, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho \u00e2n chi\u1ebfu vi\u1ebft ch\u1eef son d\u00f9ng \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u00f4n th\u00e2n chi b\u1ea3o\u201d. L\u1ec5 t\u1ea5n t\u00f4n xong, t\u1edd d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho th\u1ea7n c\u00f4ng trong ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p c\u00f9ng vi\u1ebft son. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, Tham tri \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa tuy\u00ean \u0111\u1ecdc t\u1edd bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng v\u00e0 Tham tri H\u00e0 Quy\u1ec1n tuy\u00ean \u0111\u1ecdc t\u1edd chi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9).<\/p>\n<p>Vua duy\u1ec7t xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u1ee9 b\u1eadc ch\u1ed7 ng\u1ed3i ng\u00e0y ban y\u1ebfn, do b\u1ed9 L\u1ec5 d\u00e2ng l\u00ean, th\u1ea5y th\u00e2n c\u00f4ng h\u00e0ng ng\u1ed3i \u1edf d\u01b0\u1edbi ho\u00e0ng t\u1eed, b\u1ea3o r\u1eb1ng ho\u00e0ng t\u1eed tuy th\u00e2n h\u01a1n th\u00e2n c\u00f4ng, nh\u01b0ng l\u1ea5y th\u1ee9 b\u1eadc tr\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u1edbn b\u00e9 m\u00e0 n\u00f3i, th\u00ec th\u00e2n c\u00f4ng \u1edf tr\u00ean ho\u00e0ng t\u1eed, m\u1edbi h\u1ee3p s\u1ef1 th\u1ec3.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng : ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng v\u00e0 qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd :<\/p>\n<p>\u2013<\/p>\n<p>(L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd, Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh b\u01b0ng n\u1eadm, Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An b\u01b0ng ch\u00e9n.<\/p>\n<p>L\u1ea7n th\u1ee9 hai, Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh b\u01b0ng n\u1eadm ; Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n b\u01b0ng ch\u00e9n.<\/p>\n<p>L\u1ea7n th\u1ee9 ba, \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd, th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m b\u01b0ng n\u1eadm, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e3nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u01b0ng ch\u00e9n.<\/p>\n<p>T\u1ea5u nh\u1ea1c 5 b\u1ea3n nh\u1ea1c : khi vua ng\u1ef1 l\u00ean ngai b\u00e1u, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c b\u1ea3o th\u00e0nh, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c b\u00ecnh th\u00e0nh ; l\u1ea7n th\u1ee9 hai t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c do\u00e3n th\u00e0nh ; l\u1ea7n th\u1ee9 ba t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c gia th\u00e0nh ; l\u1ec5 xong t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c kh\u00e1nh th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Ban y\u1ebfn, t\u1ef1 quan Kinh t\u1ee9 ph\u1ea9m, l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf C\u00e1c ; quan ngo\u00e0i t\u1eeb \u00e1n s\u00e1t tr\u1edf l\u00ean \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n v\u00e0 2 nh\u00e0 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc :<\/p>\n<p>(Th\u01b0\u1edfng ri\u00eang cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 d\u00e2ng th\u1ecd \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng v\u00e0 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u quan l\u1ee5c. Th\u01b0\u1edfng chung cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng v\u00e0 3 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 c\u00e1c m\u00e0u. Quan \u1edf Kinh v\u00e0 quan t\u1ec9nh ngo\u00e0i, v\u0103n v\u00f5 t\u1edbi Kinh : ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 c\u00e1c m\u00e0u v\u00e0 2 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t con m\u00e3ng x\u00e0 to, m\u00e2y v\u00e0 th\u1ee7y ba ; t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 c\u00e1c m\u00e0u, 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t con m\u00e3ng x\u00e0 to, m\u00e2y, th\u1ee7y ba m\u00e0u t\u00edm v\u00e0 1 cu\u1ed1n tr\u1eebu hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 v\u00e0 2 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t con m\u00e3ng x\u00e0 to, m\u00e2y, th\u1ee7y ba c\u00f9ng m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng ; t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t con m\u00e3ng x\u00e0 to, m\u00e2y, th\u1ee7y ba m\u00e0u t\u00edm v\u00e0 1 cu\u1ed1n tr\u1eebu hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n to \u0111o\u1ea1n v\u0169, 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i d\u1ec7t con m\u00e3ng x\u00e0 to, m\u00e2y, th\u1ee7y ba c\u00f9ng m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng v\u00e0 1 cu\u1ed1n tr\u1eebu hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; t\u00f2ng tam ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n to \u0111o\u1ea1n v\u0169, 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y c\u00f3 hoa n\u1eeda s\u1ee3i, m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng ; t\u1ee9 ph\u1ea9m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t t\u1edbi Kinh, \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n to \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i\u00a0 h\u1ed3ng v\u00e0 1 cu\u1ed1n tr\u1eebu hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc m\u00e0u hoa h\u1ed3ng).<\/p>\n<p>V\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf Kinh, v\u0103n giai, b\u1ed9, t\u1ef1, th\u1ef1 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, th\u1ef1 khoa \u0111\u1ea1o ; v\u00f5 giai, t\u1eadp \u1ea5m t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 \u1ee7y vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf y\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea7u Phu V\u0103n (ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng v\u00e0 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i d\u1ec7t d\u00e2y d\u01b0a, con b\u01b0\u1edbm hoa ch\u00ecm n\u1ed5i ; t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u quan l\u1ee5c v\u00e0 1 t\u1ea5m sa l\u00e0 h\u00e0ng nam hoa to m\u00e0u b\u1ea3o lam ; ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, \u1ee7y vi\u00ean c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u quan l\u1ee5c v\u00e0 1 t\u1ea5m sa l\u00e0 h\u00e0ng nam hoa to ; quan h\u01b0u tr\u00ed t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, 7 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m 6 \u0111\u1ed3ng, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m 5 \u0111\u1ed3ng, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m 4 \u0111\u1ed3ng, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m 3 \u0111\u1ed3ng, ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m 2 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>C\u00e1c s\u1ee9 b\u1ed9 thu\u1ed9c qu\u1ed1c v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u01a1i t\u00e2n c\u01b0\u01a1ng phi\u00ean ph\u1ee5 d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf X\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n (ch\u00e1nh s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 b\u1ea1c 16 l\u1ea1ng, ph\u00f3 s\u1ee9 12 l\u1ea1ng, ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng \u0111\u1ec1u 3 l\u1ea1ng. Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n Man, Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ebfn Kinh, th\u00ec b\u1ea1c \u0111\u1ec1u 12 l\u1ea1ng ; th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c v\u00e0 h\u00e0nh nh\u00e2n \u0111\u1ec1u 2 l\u1ea1ng, ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f2ng \u0111\u1ec1u 1 l\u1ea1ng ; th\u1ed5 tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba kh\u00f4ng d\u1ef1 \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y \u0111\u1ec1u 6 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a hoa cho quan t\u1ec9nh ngo\u00e0i nh\u01b0 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh v\u00e0 \u0111\u1ea1o vi\u00ean binh b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y (t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 8 s\u1ee3i t\u01a1 ; th\u00eau con m\u00e3ng x\u00e0 hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc m\u00e0u t\u00edm, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 5 s\u1ee3i t\u01a1 hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc m\u00e0u quan l\u1ee5c, 2 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t con m\u00e3ng x\u00e0 to, m\u00e2y, th\u1ee7y ba, m\u1ed9t t\u1ea5m nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 8 s\u1ee3i t\u01a1, hoa h\u1ed3ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc v\u00e0 2 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t con m\u00e3ng x\u00e0 to, m\u00e2y th\u1ee7y ba c\u00f9ng m\u00e0u thi\u00ean thanh, 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; b\u1ed1 ch\u00ednh \u0111\u1ec1u 2 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i d\u1ec7t con h\u1ea1c, hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecb t\u1eafc, th\u1ee7y ba v\u00e0 con l\u00e2n v\u00e0 1 cu\u1ed1n nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; \u00e1n s\u00e1t, l\u00e3nh binh, \u0111\u1ea1o vi\u00ean binh b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb, \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t d\u00e2y d\u01b0a, con b\u01b0\u1edbm hoa ch\u00ecm n\u1ed5i v\u00e0 1 cu\u1ed1n nhi\u1ec5u tr\u01a1n t\u01a1 h\u00e0ng nam m\u00e0u hoa h\u1ed3ng). Th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a hoa cho vua n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 :<\/p>\n<p>(Hai c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u lam v\u00e0 h\u1ed3ng, hai t\u1ea5m nhi\u1ec5u m\u00e0u lam v\u00e0 h\u1ed3ng, 20 t\u1ea5m sa h\u00e0ng nam c\u00e1c m\u00e0u).<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a hoa, kim ti\u1ec1n cho qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p :<\/p>\n<p>(Qu\u1eadn ch\u00faa Ng\u1ecdc V\u00e2n 3 cu\u1ed1n nh\u1ecf sa n\u1ec1n qu\u1ebf, m\u00e0u hoa c\u00e0, ng\u1ecdc lam, tr\u00e0 thanh ; 3 cu\u1ed1n nh\u1ecf sa n\u1ec1n v\u00e2n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, \u0111\u1eadu xanh ng\u1ecdc lam v\u00e0 c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o ti\u1ec3u kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, m\u1ed7i h\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng. Huy\u1ec7n qu\u00e2n Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, Ng\u1ecdc Th\u1ee5, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 3 cu\u1ed1n nh\u1ecf the m\u1ecfng, m\u00e0u \u0111\u1ecf th\u1eabm, tr\u00e0 thanh, hoa h\u1ed3ng v\u00e0 c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a hoa, ng\u00e2n ti\u1ec1n cho Phi\u00ean m\u1ee5c \u1edf th\u00e0nh :<\/p>\n<p>(Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, 1 cu\u1ed1n to \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t d\u00e2y d\u01b0a, con b\u01b0\u1edbm hoa ch\u00ecm n\u1ed5i m\u00e0u b\u1ea3o lam ; v\u1ec7 \u00fay ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, 1 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda s\u1ee3i, d\u1ec7t d\u00e2y d\u01b0a, con b\u01b0\u1edbm hoa ch\u00ecm, n\u1ed5i ; v\u1ec7 \u00fay t\u00f2ng tam ph\u1ea9m 5 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m sa l\u00e0 h\u00e0ng nam hoa to m\u00e0u t\u00edm. Qu\u1ea3n c\u01a1 7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf tr\u1eebu hoa h\u00e0ng nam m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 13 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf tr\u1eebu hoa h\u00e0ng nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn ;\u00a0 cai \u0111\u1ed9i 28 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 42 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u quan l\u1ee5c ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 5 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ty L\u00fd thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u 100 quan ; ph\u01b0\u1eddng v\u0169 d\u1eadt, ca nh\u1ea1c sinh \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng, c\u00e1c d\u00e2n l\u00e0ng \u0111\u1eb7t \u00e1n (ch\u00fac th\u1ecd) \u0111\u1ec1u 20 quan. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ca nh\u1ea1c, di\u1ec5n k\u1ecbch \u1edf c\u00e1c n\u01a1i m\u1edbi m\u1edf \u1edf Thanh Ngh\u1ec7, B\u1eafc K\u1ef3, Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u01b0\u1edfng chung c\u1ea3 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 d\u1ef1 c\u1ed7 b\u00e0n l\u1ec5 ph\u1ea9m, kim ng\u00e2n gi\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng sau, ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf \u0111\u1ec1n hai Ho\u00e0ng phi h\u1ecd H\u1ed3 (t\u1ee9c Nh\u00e2n ho\u00e0ng h\u1eadu), h\u1ecd Ph\u1ea1m, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n T\u00f4n th\u1ea5t 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf \u0111\u1ec1n Tri\u1ec3n th\u00e2n ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 cho t\u1ebf \u1edf vi\u00ean t\u1ea9m t\u1eeb s\u1edf t\u00f4n th\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 t\u1ef1 th\u00ec do ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 t\u1ef1, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 t\u1ef1 th\u00ec do ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n ph\u00e1i ch\u1ee9c quan T\u00f4n th\u1ea5t l\u00e0m l\u1ec5 (vi\u00ean t\u1ea9m Anh Du\u1ec7 th\u00e1i t\u1eed ; c\u00e1c \u0111\u1ec1n s\u1edf : Thi\u1ec7u H\u00f3a qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, v\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, H\u00f2a t\u0129nh Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng, Qu\u1ea3ng Uy c\u00f4ng, Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng, Long th\u00e0nh Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, t\u1eeb uy\u00ean Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, L\u1ed9c th\u00e0nh c\u00f4ng ch\u00faa).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXVII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n l\u00fac r\u1ed7i, duy\u1ec7t xem c\u00e1c s\u1edf l\u1ea7u k\u1ebft hoa, th\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed9i Loan nghi ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u1eafng ban, th\u1ef1c l\u00e2u m\u1edbi \u0111\u1ebfn, vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 th\u00e2n qu\u00e2n theo h\u1ea7u, kh\u00f4ng b\u00ec nh\u01b0 qu\u00e2n kh\u00e1c, sao d\u00e1m ham ch\u01a1i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam ngh\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb, sao r\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u0111au, c\u00f2n su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1ch xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh, Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. Cho T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Ti\u1ec1n phong, b\u1ed5 th\u1ee5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 (T\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1, can \u00e1n ph\u1ea3i gi\u00e1ng, nay \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5).<\/p>\n<p>Ban c\u1ea5p c\u00e1c t\u1eadp th\u01a1 v\u0103n vua l\u00e0m cho c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i (Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c s\u1edf ki\u1ec1n \u0111\u00f4ng c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ban v\u0103n, c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n t\u1edbi Kinh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u01a1 vua l\u00e0m t\u1eadp ba t\u1eadp b\u1ed1n, t\u1eadp th\u01a1 ti\u1ec5u b\u00ecnh, v\u0103n vua l\u00e0m t\u1eadp \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, H\u1ecdc ch\u00ednh, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u01a1 vua l\u00e0m t\u1eadp ba, t\u1eadp b\u1ed1n \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9). S\u1eafc cho c\u00e1c h\u1ecdc th\u1ea7n, ph\u00e0m s\u00e1ch c\u00f4ng c\u1ea5p cho, \u0111\u1ec1u cho h\u1ecdc tr\u00f2 sao ch\u00e9p h\u1ecdc t\u1eadp, l\u00e2u ng\u00e0y r\u00e1ch n\u00e1t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f3 l\u1ea1i g\u00e1c l\u00ean.<\/p>\n<p>Cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn Kinh tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5, Phi\u00ean li\u00eau th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5, ch\u00e2u, huy\u1ec7n c\u00e1c n\u01a1i m\u1edbi m\u1edf c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt 2 huy\u1ec7n V\u0129nh H\u00f2a, H\u1ed9i Nguy\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh l\u00e0m 2 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, An Th\u00e0nh ; 4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, s\u1ed1 \u0111inh r\u1ea5t l\u00e0 \u00edt (huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 \u0111inh 124 ng\u01b0\u1eddi ; huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n s\u1ed1 \u0111inh 101 ng\u01b0\u1eddi ; huy\u1ec7n V\u0129nh H\u00f2a s\u1ed1 \u0111inh 99 ng\u01b0\u1eddi ; huy\u1ec7n H\u1ed9i Nguy\u00ean s\u1ed1 \u0111inh 86 ng\u01b0\u1eddi). Huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa, \u0111inh \u0111i\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i (s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 12.570 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 76.430 m\u1eabu). Theo l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u c\u1ee7a quan t\u1ec9nh, huy\u1ec7n V\u0129nh H\u00f2a h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, do vi\u00ean ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng ki\u00eam l\u00fd ; huy\u1ec7n H\u1ed9i Nguy\u00ean h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n do vi\u00ean huy\u1ec7n tr\u00f4ng coi c\u1ea3 ; 5 t\u1ed5ng : Cao X\u00e1, L\u00fd Trai, Quan Trung, V\u00e2n Tr\u1ee5c v\u00e0 Th\u00e1i X\u00e1 \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 7.100 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 39.316 m\u1eabu) v\u1eabn l\u00e0m huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha Di\u1ec5n Ch\u00e2u ki\u00eam l\u00fd ; 5 t\u1ed5ng : Th\u00e1i Tr\u1ea1ch, Quan Tri\u1ec1u, Ho\u00e0ng Tr\u01b0\u1eddng, V\u1ea1n Ph\u1ea7n, C\u1ef1 L\u00e2m (s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 5.470 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 37.115 m\u1eabu), \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00e0m huy\u1ec7n An Th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t tri huy\u1ec7n, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u th\u1ed1ng h\u1ea1t.<\/p>\n<p>Sai L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, th\u1ef1 Th\u1ecb lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, Lang trung ; V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed, Hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7, chia nhau coi c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n b\u1eb1ng, Th\u1ee5y long, Linh ph\u01b0\u1ee3ng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf B\u1ed9t N\u00ea, Giang L\u01b0u Ba v\u00e0 H\u1ea1 Ch\u00e2u((1) B\u1ed9t N\u00ea : t\u1ee9c l\u00e0 Bo-n\u00ea-\u00f4 thu\u1ed9c Nam D\u01b0\u01a1ng qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o. Giang L\u01b0u Ba t\u1ee9c Giac\u00e1cta, kinh \u0111\u00f4 Nam D\u01b0\u01a1ng. H\u1ea1 Ch\u00e2u : M\u00e3 Lai.1). Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 \u0111i theo thuy\u1ec1n, n\u1ebfu th\u1ea5y ph\u00e1i vi\u00ean c\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p th\u00ec t\u00f9y vi\u1ec7c ng\u0103n h\u1eb3n, n\u1ebfu ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng theo, khi xong vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea3i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1eb7c t\u00e2u, tra x\u00e9t qu\u1ea3 th\u1ef1c th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c l\u1eb7ng im, chi\u1ec3u lu\u1eadt t\u01b0 t\u00ecnh che ch\u1edf x\u1eed t\u1ed9i. L\u1ea1i ph\u00e1i Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Nguy\u00ean theo \u0111i Giang L\u01b0u Ba h\u1ecdc t\u1eadp m\u00e1y m\u00f3c.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ea5t \u0111\u1eaft, vua d\u1ee5 cho d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111em c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u1ed9p quan (nh\u01b0 c\u00e1c v\u1eadt c\u00e2y g\u1ed7 k\u1ef3 nam, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, v\u1ea3i l\u1ee5a, t\u01a1 s\u1ee3i, d\u1ea7u, m\u1ee1) \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m gi\u00e1 g\u1ea1o chi\u1ebft c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i tu\u1ea7n ty \u1edf s\u00f4ng, thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 l\u00e0m s\u1edf thu\u1ebf quan, chia ph\u00e1i b\u1ed9, ty thu thu\u1ebf. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1edf thu\u1ebf quan c\u00e1c t\u1ec9nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t th\u00eam ng\u1ea1ch thu\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, c\u1ee9 theo l\u1eddi b\u00e1o h\u1eb1ng n\u0103m thu ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 100.000, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng thu chuy\u00ean do t\u1ec9nh ph\u00e1i, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 l\u1ea1m, d\u1ed1i, b\u1edbt x\u00e9n, c\u00e1c s\u1edf Tuy\u00ean \u00fay \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An L\u1ea1c, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean \u1edf An Giang, Giang Th\u00e0nh \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean ; s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf 4 s\u1edf \u1ea5y h\u01a1i \u00edt, v\u1eabn cho t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn thu. C\u00f2n L\u1eadt Giang, Ph\u00fa M\u1ef9 T\u00e2y, B\u00ecnh Thuy\u00ean \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ec5 \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a ; H\u00f9ng Ng\u1ef1, M\u1eadu \u0110\u0103ng, M\u1ef9 Tho \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Long H\u1ed3, Thi\u1ec7n M\u1ef9, H\u00e0m Long \u1edf V\u0129nh Long ; Ch\u00e2u Giang, T\u00e2n Ch\u00e2u, Tr\u1ea5n Di \u1edf An Giang ; t\u1ea5t c\u1ea3 14 s\u1edf, ti\u1ec1n thu\u1ebf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, xin ph\u00e1i m\u1ed7i n\u01a1i 1 vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf Kinh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh ng\u1ed3i thu, s\u1edf thu\u1ebf quan \u1edf An M\u1ef9 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u00e0m h\u1ecd t\u00ean, thuy\u1ec1n bu\u00f4n, th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c th\u00e2n thuy\u1ec1n, c\u00f9ng s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1eb1ng n\u0103m bi\u00ean ghi, cu\u1ed1i th\u00e1ng ph\u1ea3i b\u00e1o t\u1ec9nh, t\u1ec9nh \u0111em s\u1ed1 l\u1edbn, h\u1eb1ng th\u00e1ng t\u01b0 b\u1ed9. Cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean, do b\u1ed9 xem x\u00e9t ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, s\u1edf n\u00e0o h\u01a1n s\u1ed1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu k\u00e9m ho\u1eb7c thi\u1ebfu, th\u00ec ngh\u1ecb ph\u1ea1t v\u00e0 b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1ed3i, n\u01a1i n\u00e0o d\u00e1m c\u00f3 tr\u01b0ng thu, ngo\u00e0i ng\u1ea1ch thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 thi\u1ec7t cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n, th\u00ec \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i h\u1eb7c, n\u1ebfu thi\u00ean t\u01b0 che ch\u1edf s\u1ebd b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, sai x\u00e9t n\u01a1i vi\u1ec7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho ti\u1ec1n nhu ph\u00ed c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc :<\/p>\n<p>(S\u1edf quan thu\u1ebf Tuy\u00ean Uy, ti\u1ec1n thu\u1ebf 1 n\u0103m h\u01a1n 280 quan, c\u1ea5p ti\u1ec1n nhu ph\u00ed 6 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, h\u01a1n 800 quan, c\u1ea5p 15 quan. 2 s\u1edf quan thu\u1ebf An L\u1ea1c, Giang Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u h\u01a1n 900 quan, c\u1ea5p 15 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf Ph\u01b0\u1edbc L\u1ec5 h\u01a1n 12.200 quan, c\u1ea5p 60 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf L\u1eadt Giang h\u01a1n 16.300 quan, c\u1ea5p 80 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf Ph\u00fa M\u1ef9 t\u00e2y h\u01a1n 13.000 quan, c\u1ea5p 70 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf M\u1ef9 Thu h\u01a1n 7.600 quan, c\u1ea5p 45 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u h\u01a1n 5.200 quan, c\u1ea5p 35 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf M\u1eadu \u0110\u0103ng h\u01a1n 6.800 quan, c\u1ea5p 40 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf Long H\u1ed3 h\u01a1n 4.900 quan, c\u1ea5p 30 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf Ch\u00e2u Giang h\u01a1n 4.600 quan, c\u1ea5p 30 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf Tr\u1ea5n Di h\u01a1n 4.800 quan, c\u1ea5p 30 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf An M\u1ef9 5.000 quan, c\u1ea5p 35 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf B\u00ecnh Thuy\u00ean h\u01a1n 1.000 quan, c\u1ea5p 15 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf H\u00f9ng Ng\u1ef1 h\u01a1n 2.800 quan, c\u1ea5p 25 quan.\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf Thi\u1ec7n M\u1ef9 h\u01a1n 2.500 quan, c\u1ea5p 25 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf H\u00e0m Long h\u01a1n 1.900 quan, c\u1ea5p 20 quan.<\/p>\n<p>S\u1edf quan thu\u1ebf T\u00e2n Ch\u00e2u h\u01a1n 3.400 quan, c\u1ea5p 25 quan).<\/p>\n<p>Sai s\u1edf ch\u00ednh y\u1ebfu l\u00e0m s\u00e1ch Cao Man k\u1ef7 l\u01b0\u1ee3c. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc L\u1ea1p c\u00f3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n 1.200 n\u0103m, ch\u01b0a r\u00f5 n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, ngang v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Trung Hoa l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i n\u00e0o, n\u00ean tra r\u00f5 th\u1ebf th\u1ee9 l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp, \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean xem. Nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, tr\u1ea3i \u0111\u1ee7 phong tr\u1ea7n, h\u01a1n 30 n\u0103m, \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, trong \u0111\u00f3, c\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ee5 t\u00e1 t\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng l\u00e0 \u00edt, th\u1ebf m\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 truy t\u1eb7ng, ghi ch\u00e9p c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y nay tr\u1eabm c\u00f2n nh\u1edb t\u00ean, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p, th\u00ec b\u1ecb mai m\u1ed9t \u1edf trong h\u00e0ng tr\u1eadn, ch\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u00f3, c\u00e1c vi\u00ean t\u1ed5ng t\u00e0i l\u00e0m s\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c, n\u00ean xem kh\u1eafp s\u00e1ch v\u1edf, ho\u1eb7c t\u00ecm h\u1ecfi r\u1ed9ng ra, ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c c\u00f3 h\u1ecd, t\u00ean, c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u00ec ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p h\u1ebft, m\u1edbi t\u1ecf l\u00e0 s\u1eed th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn xin v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf. Vua b\u1ea3o ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u1ecfi v\u1ec1 th\u1ee7y chi\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u1eady c\u00f3 s\u00fang m\u00e0 th\u00f4i, s\u00fang xung ti\u00eau c\u1ee7a ta, ch\u1ee9a \u1edf th\u00e0nh \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, t\u1ef1 \u0111\u1ee7 l\u00e0m ph\u00f2ng b\u1ecb, c\u00f2n nh\u01b0 h\u00ecnh th\u1ebf d\u00f9ng binh, th\u00ec ta l\u00e0m ch\u1ee7, m\u00e0 ch\u00fang l\u00e0 kh\u00e1ch, ch\u1ed1ng ch\u1ecdi kh\u00f4ng kh\u00f3. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n n\u00ean ngh\u0129 gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i, tr\u1eabm c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng lo v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. Gi\u1ea3ng, l\u1ea1y nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh. \u0110\u1ebfn khi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, vua sai 2 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh ph\u00eda nam. L\u1ea1i ph\u00e1i gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i theo, ph\u00e0m h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c vi\u1ec7c ki\u1ebfn thi\u1ebft th\u00e0nh tr\u00ec l\u1ef5 s\u1edf, ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n, n\u00fai s\u00f4ng, b\u1eb1ng, hi\u1ec3m \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Song Thanh, B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u1ea3i T\u00e2y (nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n \u1ed1m ch\u1ebft, v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ed5 \u0111i\u1ec1n ch\u1ee9c khuy\u1ebft, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed Song Thanh sung v\u00e0o).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u chia \u0111\u1eb7t, s\u1ef1 th\u1ec3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. V\u1eady n\u00ean \u0111\u1eb7t 3 ng\u01b0\u1eddi tri s\u1ef1, t\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch, xin ch\u1ecdn ngay \u1edf trong 6 b\u1ed9 sung b\u1ed5, c\u00f2n 6 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i m\u1ee5c, l\u1ea5y v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c sung v\u00e0o ; 34 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0 l\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1ea5y ch\u1ecdn l\u1ea5y c\u00e1c ty l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang sung v\u00e0o, cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f9ng h\u1ee3p.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y. L\u1ea1i ngh\u0129 ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng nhi\u1ec1u ; chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t nha l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m vi\u1ec7c (l\u1ea1i m\u1ee5c 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 5 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Cho \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ; Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u01b0ng H\u00f3a ; Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay Qu\u1ea3ng Bi\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3ng 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn, sai th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ki\u1ec3m x\u00e9t lau ch\u00f9i \u1ea5n b\u00e1u. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u1ea5n b\u00e1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay t\u00f4n tr\u1ecdng c\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a, v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00ean d\u00f9ng \u1ea5n b\u00e1u n\u00e0o th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin Ch\u1ec9, do cung gi\u00e1m mang ra \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf ngo\u1ea1i \u0111\u00ecnh, \u00edt khi tr\u00f4ng th\u1ea5y, tuy \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a l\u00e0 n\u01a1i tr\u1eabm \u1edf s\u1edbm t\u1ed1i, quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3 v\u1eadt r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00e0n b\u00e0 v\u00e0 ho\u1ea1n quan d\u1ef1 bi\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e9p hay c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n b\u1ea3o mu\u00f4n n\u0103m. Nay \u0111\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, ng\u00e0y phong \u1ea5n, th\u00e1i gi\u00e1m b\u01b0ng c\u00e1c h\u00f2m \u1ea5n b\u00e1u v\u00e0 kim s\u00e1ch, kim b\u00e0i, ph\u00f9 t\u00edn \u0111\u1ebfn tr\u00ean \u00e1n ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. N\u1ed9i c\u00e1c tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft k\u00ea khai danh s\u00e1ch c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 nh\u1ea5t ph\u1ea9m c\u00f9ng l\u00e0 C\u01a1 m\u1eadt, N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ee3i tr\u1eabm khuy\u00ean \u0111i\u1ec3m. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o, xem x\u00e9t lau ch\u00f9i c\u00e1c th\u1ee9 vi\u1ec7c l\u00e0m, xong ni\u00eam phong kh\u00f3a l\u1ea1i c\u1ea9n m\u1eadt, l\u1ea1i do th\u00e1i gi\u00e1m b\u01b0ng l\u00ean, t\u00f4n k\u00ednh c\u1ea5t \u0111i, chu\u1ea9n cho t\u1eadp h\u1ee3p l\u00e0m thanh s\u00e1ch 1 l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 v\u1ec1 sau l\u00e0m \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c, ph\u1ea3i t\u00e2u ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 che l\u1ea5p, t\u1eeb nay ph\u1ea3i theo l\u1ec7nh gi\u1eef ph\u00e9p m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ph\u00e9p hay v\u00f4 c\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi b\u1ea3n thanh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u1ea5n truy\u1ec1n qu\u1ed1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n mu\u00f4n \u0111\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f3 vua n\u1ed1i ng\u00f4i l\u1eadp n\u00ean, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf xem, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y phong \u1ea5n, ch\u1ec9 chi\u1ebfu s\u00e1ch \u1ea5n ch\u00e9p \u1edf trong s\u1ed5, m\u1edf h\u00f2m ki\u1ec3m nh\u1eadn lau ch\u00f9i, c\u00f2n nh\u01b0 \u1ea5n truy\u1ec1n qu\u1ed1c, phen n\u00e0y \u0111\u00e3 qua tay tr\u1eabm vi\u1ebft ch\u1eef ni\u00eam phong ghi d\u1ea5u, l\u1ea7n sau ch\u1ec9 ph\u1ea3i ki\u1ec3m nh\u1eadn ch\u1eef vua vi\u1ebft ni\u00eam phong \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c tr\u1ea1m ven \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Kinh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3, v\u00e0 c\u00e1c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng nh\u01b0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 s\u0103n b\u1eafn th\u00fa r\u1eebng th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ph\u00e1t, r\u1ed3i chi\u1ec3u theo s\u1ed1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc :<\/p>\n<p>(Nh\u01b0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c voi \u0111\u1ef1c th\u00ec n\u1ed9p ng\u00e0, m\u1ed7i h\u1ea1ng l\u1edbn 1 \u0111\u00f4i 50 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 30 quan ; h\u1ea1ng v\u1eeba 1 \u0111\u00f4i 40 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 15 quan ; h\u1ea1ng nh\u1ecf 1 \u0111\u00f4i t\u1eeb 20, 30 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 10 quan. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con t\u00ea th\u00ec n\u1ed9p s\u1eebng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc d\u00e0i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 t\u1ea5c, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5 quan ; 5 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 7 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 10 quan. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con b\u00f2 t\u00f3t th\u00ec n\u1ed9p s\u1eebng, m\u1ed7i 1 \u0111\u00f4i th\u01b0\u1edfng 5 quan. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con h\u1ed5 th\u00ec n\u1ed9p \u0111u\u00f4i, m\u1ed7i \u0111u\u00f4i th\u01b0\u1edfng 10 quan. Ph\u00e0m b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng k\u1ec3 nhi\u1ec1u \u00edt, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n chi ra \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m khai v\u00e0o s\u1ed5 ti\u00eau).<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u0169 Huy D\u1ee5ng nh\u1eadn vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u00ean n\u00fai, nghe n\u00f3i h\u1ed5 h\u1ea1i tr\u00e2u c\u00e0y ru\u1ed9ng, t\u00e2u xin ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ebfn v\u00e2y. D\u1ee5ng b\u1eafn tr\u01b0\u1edbc gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 con h\u1ed5 ; quan qu\u00e2n nh\u00e2n th\u1ebf li\u1ec1n gi\u1ebft ch\u1ebft 3 con n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua khen r\u1eb1ng : D\u1ee5ng tuy kh\u00f4ng kh\u1ecfe nh\u01b0 Bi\u1ec7n Trang((1) Bi\u1ec7n Trang : l\u00e0m quan \u0111\u1ea1i phu n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, c\u00f3 s\u1ee9c kh\u1ecfe, \u0111\u00e2m 1 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c 2 con h\u1ed5.1), nh\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0m nh\u01b0 Bi\u1ec7n Trang m\u1edbi th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, c\u00f2n quan qu\u00e2n h\u1ee3p s\u1ee9c b\u1eaft, th\u01b0\u1edfng cho kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1, th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u1ea3i An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : B\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u00e0m kh\u00e1nh h\u1ea1 ban \u00e2n, kh\u1eafp c\u1ea3 b\u1ec1 t\u00f4i, l\u1ea1i ban \u01a1n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 cha m\u1eb9 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, l\u00e0 v\u00ec \u01a1n m\u01b0a m\u00f3c gi\u00e1ng xu\u1ed1ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n t\u1eeb l\u00e1 \u0111\u1ebfn g\u1ed1c, khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con ph\u1ea3i hi\u1ebfu, c\u0169ng khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha m\u1eb9 ph\u1ea3i hi\u1ec1n, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn gi\u00e1o h\u00f3a \u1edf \u0111\u1eddi r\u1ea5t l\u1edbn. N\u0103m nay k\u00ednh g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ban \u01a1n, ph\u00e0m cha m\u1eb9, quan tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m phong t\u1eb7ng, c\u00f2n \u0111\u1ebfn cha m\u1eb9 quan, t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o l\u1ec7 phong t\u1eb7ng, x\u00e9t trong ph\u00e9p nh\u00e0 Thanh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 phong t\u1eb7ng, t\u1eeb nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn l\u1ee5c ph\u1ea9m, m\u00e0 l\u1ea5y ba \u0111\u1eddi, hai \u0111\u1eddi, m\u1ed9t \u0111\u1eddi l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc, c\u0169ng xem x\u00e9t ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec3 cho cha m\u1eb9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c vinh hi\u1ec3n, v\u1ed1n kh\u00f4ng hi\u1ec1m l\u00e0 r\u1ed9ng. Xin theo \u0111\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m, c\u0169ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m phong t\u1eb7ng, cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00e0ng c\u1ed1 g\u1eafng v\u00e0 c\u00e0ng kh\u00edch l\u1ec7 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc v\u00f4 c\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, cho l\u00e0 b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ban \u01a1n, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea1o h\u1eadu, m\u00e0 th\u1ec3 c\u00e1ch ban \u01a1n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho th\u00edch h\u1ee3p, b\u1ea3o chi\u1ebfu ban \u00e2n n\u0103m nay, so v\u1edbi \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a vua, s\u1ef1 th\u1ec3 h\u01a1i kh\u00e1c, 10 n\u0103m 1 ti\u1ebft, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con, ch\u1ec9 n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c hi\u1ebfu trung, th\u00ec cha m\u1eb9 hi\u1ec3n vinh n\u1ed5i ti\u1ebfng s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1edf ng\u00e0y nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c xin gia \u01a1n phong t\u1eb7ng v\u00e0 d\u1eabn d\u00f9ng hai \u0111\u1eddi, ba \u0111\u1eddi, xin \u0111\u1ee3i th\u1ee9 sau, do \u0111\u1eb7c \u00e2n ban ra, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 c\u00e1ch r\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea1i ngh\u0129 quan v\u0103n v\u00f5 nh\u1ea5t ph\u1ea9m l\u00e0 ch\u00e2n tay gi\u01b0\u1eddng c\u1ed9t, l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ch\u1ee9c quan gi\u00fap vi\u1ec7c, th\u00ec \u00f4ng b\u00e0, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u phong t\u1eb7ng, c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, \u00e1n s\u00e1t tuy l\u00e0 quan t\u1ee9 ph\u1ea9m, nh\u01b0ng gi\u1eef vi\u1ec7c h\u00ecnh 1 t\u1ec9nh, gi\u1eef ch\u1ee9c r\u1ea5t to, cha m\u1eb9 sinh ra, c\u0169ng chu\u1ea9n cho phong t\u1eb7ng, n\u00ean b\u00e0n thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 quan vi\u00ean, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ea9m h\u00e0m c\u1ee7a con, k\u00e9m \u0111i 2 b\u1eadc, nay \u00f4ng b\u00e0 quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng h\u00e0m, ngh\u0129 n\u00ean theo th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u1ea3m k\u00e9m cha m\u1eb9 sinh ra 2 b\u1eadc, ng\u00f5 h\u1ea7u h\u1ee3p ngh\u0129a g\u1ea7n xa. V\u1ec1 ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m, ban v\u0103n, \u00f4ng xin t\u1eb7ng h\u00e0m thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 thi\u00eam s\u1ef1 ; ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m ban v\u00f5, \u00f4ng t\u1eb7ng l\u00e0m v\u1ec7 \u00fay qu\u00e2n C\u1ea5m binh, h\u00e0m ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ; t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m ban v\u0103n, \u00f4ng t\u1eb7ng l\u00e0m Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh ; t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m ban v\u00f5, \u00f4ng t\u1eb7ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay qu\u00e2n C\u1ea5m binh, h\u00e0m t\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; b\u00e0 \u0111\u1ec1u t\u1eb7ng l\u00e0m Th\u1ee5c nh\u00e2n. Th\u1ef1c th\u1ee5 \u00e1n s\u00e1t tr\u1eadt ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi cha phong t\u1eb7ng l\u00e0m l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t tr\u1eadt t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m th\u00ec ng\u01b0\u1eddi cha phong t\u1eb7ng H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng, h\u00e0m t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 \u0111\u1ec1u phong t\u1eb7ng l\u00e0m Nghi nh\u00e2n. Duy c\u00f3 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t tr\u1eadt ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m th\u00ec ph\u1ea9m tr\u1eadt xem ra th\u1ea5p, ch\u01b0a d\u00e1m khinh su\u1ea5t b\u00e0n \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i chi\u1ec3u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec hi\u1ec7n nay \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, th\u1ef1 h\u00e0m tam ph\u1ea9m c\u00f9ng ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m sung l\u00e0m vi\u1ec7c C\u00e1c, cho \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m nh\u01b0 thi\u1ebfu khanh, lang trung, ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00e1c \u0111\u1ea1o vi\u00ean l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb binh b\u1ecb th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, xin \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy c\u00f3 ph\u1ea9m tr\u1eadt nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng ch\u1ee9c th\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 khinh, tr\u1ecdng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, c\u1ea7n ph\u1ea3i coi \u0111\u00f3 l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc, m\u1edbi r\u00f5 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, x\u00e9t ra c\u00e1c vi\u00ean tam ph\u1ea9m th\u1ef1 h\u00e0m, \u0111\u1ec1u hi\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ea3n ch\u1ee9c tam ph\u1ea9m ; c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec7n l\u00fd, sung bi\u1ec7n, c\u0169ng l\u00e0 chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c 1 nha, ch\u1ee9c \u1ea5y h\u01a1i tr\u1ecdng, nay chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u1ef1 tam ph\u1ea9m \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5, sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 \u1edf Kinh, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 ph\u1ea9m h\u00e0m g\u00ec, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng nh\u01b0 c\u00e1c vi\u00ean tam ph\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u ph\u1ea9m h\u00e0m phong t\u1eb7ng cha m\u1eb9 ; ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, so v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh kh\u00f4ng kh\u00e1c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u00f9ng nh\u01b0 l\u1ec7 \u00e1n s\u00e1t, c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m th\u00ec nguy\u00ean tr\u1eadt h\u01a1i th\u1ea5p, v\u00e0 lang trung thi\u1ebfu khanh \u1edf b\u1ed9, t\u1ef1 c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o vi\u00ean Tr\u1ea5n T\u00e2y, tuy l\u00e0 t\u1ee9 ph\u1ea9m, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c b\u1ed9, thu\u1ed9c th\u00e0nh, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n phi\u1ebfm\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed9i Thi\u00ean thi\u1ec7n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n c\u1ea5p cho ng\u01b0u canh \u0111i\u1ec1n kh\u00ed \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, ph\u00e1i kh\u00e1m hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 m\u1eabu, trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh kh\u1ecfe c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 24 ng\u01b0\u1eddi, th\u00f3c m\u00f9a g\u1eb7t xong \u0111\u1ee7 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng \u0103n, xin \u0111\u00ecnh l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1ecb \u1ed1m 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi d\u1ed3n v\u00e0o 3 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a th\u1ec3 khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, xin v\u1eabn chi c\u1ea5p nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ee3i sau khi khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t hoang, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i \u0111\u1ee7, l\u1ea1i chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u00ecnh c\u1ea5p\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp 2 \u0111\u1ed9ng Ti\u00ean Phong, Phong Thanh thu\u1ed9c ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a, th\u1ed5 d\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y \u0111i, quan t\u1ec9nh nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i bi\u1ec1n binh b\u1eaft \u0111i\u1ec7u th\u1ed5 d\u00f5ng c\u00e1c ch\u00e2u t\u00f9y c\u01a1 c\u00f9ng h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1eaft, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ec3u Man ngu d\u1ea1i \u1edf Nam Ch\u01b0\u1edfng, tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, khi nghe bi\u1ebft quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n ngay v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, nay b\u00e8n d\u00e1m l\u1ebbn \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc ch\u00fang ch\u1eb3ng qua l\u1ea1i d\u1edf tr\u00f2 nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean s\u01a1 kho\u00e1ng, chu\u1ea9n cho ph\u00e1i th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, l\u0129nh \u0111em 1, 2 tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh b\u1eaft, ho\u1eb7c chia qu\u00e2n mai ph\u1ee5c \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu, d\u1ee5 ch\u00fang \u0111\u1ebfn m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u00fap, ho\u1eb7c do b\u1ea5t ng\u1edd, nh\u00e2n ban \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap, c\u1ed1t \u0111em b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e1nh \u00e1c li\u1ec7t m\u1ed9t phen, cho kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, qu\u00e2n t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi Man nghe tin, t\u1ee9c th\u00ec k\u00e9o \u0111i, l\u1ea1i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 th\u1ee7 kho \u1edf Kinh c\u00f3 L\u00ea C\u00f4ng T\u00edn th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft. H\u00ecnh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc th\u1ea5y C\u00f4ng T\u00edn c\u00f3 n\u00f3i : b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ngu \u0111\u1ed9n, kh\u00f4n kh\u00e9o lu\u1ed3n l\u1ecdt, th\u00ec ph\u00e1i sung v\u00e0o Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ee7 h\u1ea1n, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u0103ng chuy\u1ec3n, l\u1ea1i l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ef1 b\u1edbt x\u00e9n, c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ch\u00fang, t\u1ed9i t\u1ea5t l\u00e2y \u0111\u1ebfn m\u00ecnh. C\u1ee9 theo nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec duy\u00ean c\u1edb C\u00f4ng T\u00edn t\u1eed t\u1eadn, t\u01b0\u1edfng do s\u1ef1 u\u1ea5t \u1ee9c kh\u00f4ng h\u1ee9ng th\u00fa\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng \u0111em l\u00f2ng xem x\u00e9t t\u01b0 v\u1ecb, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3, c\u00f2n nh\u01b0 b\u1ea3o l\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ngu \u0111\u1ed9n sung v\u00e0o, th\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ee7 th\u1ee7 ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u1ea7m b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o, ho\u1eb7c t\u1ef1 ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i gi\u1ea5y t\u1edd, \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 ngu \u0111\u1ed9n m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf \u01b0 ? V\u00e0 C\u00f4ng T\u00edn qu\u1ea3 l\u00e0 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 t\u00ecnh ri\u00eang b\u1edbt x\u00e9n gi\u1ea3 m\u1ea1o, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1t gi\u00e1c t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i sao kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u1ee9c vua s\u00e1ng kh\u1eafp nh\u01b0 M\u1eb7t Tr\u1eddi, d\u1eabu n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh xa x\u00f4i, c\u00f3 k\u1ebb oan khu\u1ea5t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u1ebfn k\u00eau, hu\u1ed1ng chi ngay \u1edf kinh s\u01b0, h\u00e1 kh\u00f4ng k\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n s\u1ee3 li\u00ean l\u1ee5y, m\u00e0 ph\u1ea3i coi nh\u1eb9 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng \u01b0 ? L\u1eddi vi\u00ean c\u1ea5p s\u1ef1 n\u00f3i, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 h\u1ebft l\u1ebd, v\u1ea3 l\u1ea1i \u00e1n \u1ea5y \u0111\u00e3 giao b\u1ed9 H\u00ecnh bi\u00ean x\u00e9t, chu\u1ea9n cho ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng x\u00e9t h\u1ecfi, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00ecnh. L\u1ea1i t\u1eeb nay ph\u00e0m sung b\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u1ee7 th\u1ee7 \u1edf Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 c\u00f3 c\u1ea7n c\u00f9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m x\u00e9t th\u1ef1c, t\u00e2u xin c\u1ea5t nh\u1eafc, \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 6 n\u0103m, do b\u1ed9 H\u1ed9 gi\u1eef m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng s\u00e1t h\u1ea1ch, b\u00e0n khen, b\u00e0n th\u01b0\u1edfng, khi\u1ebfn cho kh\u1ecfi ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh t\u00f9i ng\u00f9i, v\u00e0 b\u1ed9 H\u1ed9 t\u1eeb nay c\u00f3 ch\u1ecdn b\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u1ee7 th\u1ee7, ph\u1ea3i t\u1ea9y b\u1ecf s\u1ef1 n\u1ec3 nang cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng ngay th\u1eb3ng, \u0111\u1ec3 \u00fd y\u00eau gh\u00e9t, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, t\u1ea5t giao ngh\u1ecb x\u1eed kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em v\u1ee5 \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ef1 ch\u1ebft c\u1ee7a T\u00edn l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh kh\u1ed5 b\u00e1ch, t\u1ef1 t\u00ecm ph\u1eabn kh\u00edch m\u00e0 t\u1ef1 h\u1ea1i. Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh ph\u00e1t chi\u1ebfu v\u0103n cho thu\u1ed9c bi\u1ec1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 ch\u1ed7 vi\u1ebft nh\u1ea7m, n\u1ed9p tr\u1ea3 l\u1ea1i th\u00ec chuy\u00ean t\u00e0o l\u00e0 Lang trung \u0110o\u00e0n T\u1ee5, T\u01b0 v\u1ee5 Tr\u1ea7n Vinh, s\u1ee3 t\u1ed9i gi\u1ea5u \u0111i kh\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng quan, t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 3 l\u1ea7n t\u01b0 h\u1ecfi, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u1ea5p l\u1ea1i, b\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t quan, chia t\u00e0o, \u0111\u1ecbnh c\u1ee5c, l\u1edbn, nh\u1ecf c\u00f9ng r\u00e0ng bu\u1ed9c nhau, nh\u01b0 th\u00e2n m\u00ecnh s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1nh tay, c\u00e1nh tay s\u1eed d\u1ee5ng ng\u00f3n tay, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo, n\u1ebfu ty vi\u00ean m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng quan m\u00e0 d\u00e1m c\u00f3 d\u1ed1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay thu\u1ed9c ty b\u1ed9 Binh, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng che gi\u1ea5u 1 n\u0103m nay, \u0111\u01b0\u1eddng quan kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o bi\u1ebft m\u00e0 ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f2n n\u00f3i sao \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ea7m m\u1ed1ng \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho th\u00eam l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed, Vinh ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u01b0u, T\u1ee5 ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3 ; b\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng quan Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c, b\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh, vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 chuy\u00ean ty ti\u1ebfp nh\u1eadn \u1edf c\u00e1c nha \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. (M\u1ed7i nha ch\u1ecdn 1 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ho\u1eb7c ch\u1ee7 s\u1ef1, 1 b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 4 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u1ea5n t\u00e0o, ph\u00e0m c\u00e1c t\u00e0o trong nha giao b\u1ea3n th\u1ea3o s\u1edb v\u0103n c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u1ef1 t\u00edch \u0111\u01b0\u1eddng quan, \u0111em ngay b\u1ea3n tinh t\u1ea3 \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n v\u00e0o, c\u00f2n ty th\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u1ec7 giao ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, c\u00f4ng v\u0103n c\u00e1c n\u01a1i, c\u00f9ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u0103n c\u00e1c nha \u1edf Kinh \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn, chuy\u00ean do \u1ea5n t\u00e0o ti\u1ebfp nh\u1eadn tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng quan cho ch\u1eef chi\u1ec3u giao c\u00e1c t\u00e0o nh\u1eadn l\u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c, theo ng\u00e0y ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5, tr\u1eeb s\u1edb s\u00e1ch c\u00e1c n\u01a1i, ri\u00eang do ty th\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e9t xong b\u1ecf \u0111i, c\u00f2n c\u00f4ng v\u0103n c\u00e1i n\u00e0o ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00e0m xong ngay th\u00ec theo t\u1eebng kho\u1ea3n v\u00f2ng b\u1ecf \u0111i, c\u00e1c vi\u1ec7n ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec do chuy\u00ean t\u00e0o xin gia h\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng \u0111em su\u1ed1t c\u1ea3 s\u1ed1 b\u1ea3n t\u1edd nh\u1eadn giao \u0111\u00e3 l\u00e0m xong hay ch\u01b0a l\u00e0m xong l\u00e0m b\u1ea3n tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng quan ph\u00ea l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec \u0111em ra h\u1eb7c t\u1ed9i tr\u1eebng tr\u1ecb).<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : C\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1eaft gi\u1ea3i th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn Kinh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111em nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ee5ng v\u1ec1 g\u1ea7y y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ph\u00e1i \u0111i, xin \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n :<\/p>\n<p>(Ph\u00e0m b\u1eaft gi\u1ea3i th\u1ee3 m\u1ed9c th\u1ee3 c\u01b0a, th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, do t\u1ec9nh s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n, t\u1ed5ng l\u00fd ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m kh\u00e9o, kh\u1ecfe m\u1ea1nh, khi \u0111\u1ebfn l\u00e0m, vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i, chia l\u00e0m 10 ph\u1ea7n, n\u1ebfu x\u00e9t ra th\u1ee3 v\u1ee5ng y\u1ebfu 1 ph\u1ea7n th\u00ec t\u1ed5ng l\u00fd b\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng 60 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i m\u1ed9t ph\u1ea7n th\u00eam 1 b\u1eadc, nh\u01b0ng t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1ee3ng 100 v\u00e0 \u0111\u1ed3 3 n\u0103m l\u00e0 c\u00f9ng, ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 quan t\u1ec9nh s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng xem x\u00e9t, do b\u1ed9 h\u1eb7c x\u00e9t, n\u1ebfu t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c gi\u1ea3i th\u1ee3 t\u01b0 t\u00ecnh cho thay \u0111\u1ed5i th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i theo t\u1ed9i t\u1ed5ng l\u00fd, \u0103n ti\u1ec1n c\u1ee7a th\u1ee3 c\u00f9ng l\u00e0 tr\u1ed1n, th\u00ec t\u00f9y theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebft t\u1ed9i, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec tr\u01b0\u1ee3ng 70, m\u1ed7i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00eam 1 b\u1eadc ; nh\u01b0ng t\u1ed9i ch\u1ec9 tr\u01b0\u1ee3ng 100, l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m l\u00e0 c\u00f9ng, s\u1ed1 ti\u1ec1n nhi\u1ec1u th\u00ec chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201ctr\u00e1i ph\u00e9p\u201d ngh\u0129 x\u1eed, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ph\u00e1i, bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3 b\u1eadc). Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u1ed9 l\u00fd tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh, l\u00e0m T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, ki\u00eam qu\u1ea3n ty Th\u00f4ng ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb, Ph\u00f3 s\u1ee9 ty Th\u00f4ng ch\u00ednh bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y. Nh\u1ecb h\u1ecdc v\u1ea5n h\u1eb9p h\u00f2i, ki\u1ebfn th\u1ee9c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, cho n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng. \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ph\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa, chu\u1ea9n cho b\u1ec7nh kh\u1ecfi t\u1edbi Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u v\u1eabn \u1edf Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng cung ch\u1ee9c. L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa sau ch\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean ; Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Giao, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Y\u00ean, \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh L\u1ea1ng S\u01a1n, H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng. Vua cho l\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ed3i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng cai tr\u1ecb n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c am hi\u1ec3u c\u1ea3, cho n\u00ean \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c ng\u0103n gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, th\u1ea7n ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u00ednh ngh\u0129, kh\u00f4ng d\u00e1m theo \u00fd m\u1ed9t m\u00ecnh, ph\u00e0m g\u1eb7p h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n, k\u1ef3 l\u00e3o, ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i bi\u1ebft l\u1ebd ph\u1ea3i th\u00ec li\u1ec1n h\u1ecfi, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : M\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ee9a 100 d\u00f2ng s\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ea3y r\u00f3t xu\u1ed1ng c\u1eeda bi\u1ec3n t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, nay t\u1eeb huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i tr\u1edf ra, b\u00e3i s\u00f4ng ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ed3i, c\u1eeda bi\u1ec3n ng\u00e0y c\u00e0ng n\u00f4ng m\u00e0 c\u00e1c s\u00f4ng H\u00e1t M\u00f4n, Nh\u1eadt \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, Thi\u00ean \u0110\u1ee9c \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n chia t\u1eebng ng\u1ea3 ch\u1ea3y xu\u1ed1ng, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1ea5p, n\u0103m m\u1edbi r\u1ed3i, n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u00ean to, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u01a1n m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng, th\u1ebf m\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ti\u00eau ti\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh l\u1eafm, n\u00ean ph\u1ea3i \u1ee9 \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, x\u00e9t k\u1ef9 l\u1eddi \u1ea5y, x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u00ec c\u00e1c d\u00f2ng s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u qua H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i sau ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n, s\u00f4ng H\u00e0m Giang l\u00e0 s\u00f4ng l\u1edbn thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u0169 m\u00f9a h\u1ea1, n\u01b0\u1edbc sa kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, n\u01b0\u1edbc th\u1ee7y tri\u1ec1u v\u1eabn l\u00ean xu\u1ed1ng nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u b\u1ecb \u00fang t\u1eafc kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. Nay c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng khai \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 chia d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y nh\u01b0 s\u00f4ng H\u00e1t M\u00f4n, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh ; s\u00f4ng Nh\u1eadt \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, Thi\u00ean \u0110\u1ee9c th\u00f4ng \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng kh\u01a1i th\u00f4ng s\u1edbm, th\u00ec l\u1ed1i n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y c\u0169 ng\u00e0y c\u00e0ng ng\u0103n l\u1ea5p, n\u01b0\u1edbc l\u0169 h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e0ng \u1ee9 th\u00eam b\u1ed9i, m\u1ed9t con \u0111\u00ea c\u0169, s\u1ee3 c\u0169ng ch\u1ed1ng gi\u1eef kh\u00f4ng n\u1ed5i. V\u1ea3 l\u1ea1i s\u00f4ng C\u1eedu An l\u00e0 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a 11 huy\u1ec7n, m\u00e0 s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 l\u00e0 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a 6 t\u1ec9nh, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u00f9 li\u1ec7u s\u1edbm.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n l\u1ea1i : cho l\u00e0m Ninh B\u00ecnh ti\u1ebfp gi\u00e1p H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng H\u00e1t Giang v\u00e0 2 ph\u00e1i s\u00f4ng Ch\u00e2u Giang c\u00f9ng v\u1edbi 3 ph\u00e1i d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n, ch\u1ea3y qua H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y r\u00f3t v\u00e0o ph\u1eadn s\u00f4ng h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean, l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi ng\u1eadp m\u1ea5t, nay n\u1ebfu l\u1ea1i kh\u01a1i th\u00f4ng s\u00f4ng H\u00e1t Giang h\u01a1n n\u1eefa, th\u1ef1c s\u1edf n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u ch\u01b0a ch\u1eafc ti\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng th\u00eam ch\u1ea3y m\u1ea1nh, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea1i cho d\u00e2n 1 ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y \u01b0 ? Duy d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y c\u00e1c s\u00f4ng Nh\u1eadt \u0110\u1ee9c, Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ed3i l\u1ea5p, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u1ea7y d\u1eaby, ch\u1ea3y \u0111i kh\u00f4ng nhanh, nay \u1edf ch\u1ed7 b\u1ed3i l\u1ea5p, t\u00f9y \u0111o\u1ea1n m\u00e0 kh\u01a1i \u0111\u00e0o, khi\u1ebfn cho n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u th\u00f4ng xu\u1ed1ng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n ra \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd, xin sai quan t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh kh\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c, tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean, vua y cho.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : Th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u d\u1ea3i s\u00f4ng Nh\u1eadt \u0110\u1ee9c, nguy\u00ean t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u1edbi s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 v\u1ed1n kh\u00f4ng li\u00ean quan nhau, duy s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c h\u1ecdp ph\u00e1i v\u1edbi s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 c\u1eeda s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, l\u1ed1i n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y b\u1ed3i l\u1ea5p g\u1ea7n th\u00e0nh b\u00ecnh \u0111\u1ecba (d\u00e0i h\u01a1n 1.160 tr\u01b0\u1ee3ng). Ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda s\u00f4ng \u1ea5y, ti\u1ebfp gi\u00e1p s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ea5t b\u00e3i T\u00e0m Xa, b\u1ed3i n\u1ed5i l\u00ean \u1edf gi\u1eefa s\u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3i l\u00e2u n\u0103m, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc m\u1ea5y l\u1ea7n kh\u01a1i th\u00f4ng, l\u1ed1i n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y c\u0169, v\u1eeba kh\u01a1i ra, l\u1ea1i t\u1eafc li\u1ec1n, r\u00fat c\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea3y m\u1ea1nh, ngh\u0129 n\u00ean \u1edf ch\u1ed7 c\u1eeda s\u00f4ng \u1ea5y, \u0111\u00e0o m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n m\u1edbi, ti\u1ebfp v\u1edbi s\u00f4ng c\u0169, c\u00f2n \u0111o\u1ea1n n\u00e0o n\u00f4ng h\u1eb9p th\u00ec kh\u01a1i cho s\u00e2u r\u1ed9ng ra, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o u\u1ed1n cong th\u00ec s\u1eafn cho th\u1eb3ng, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 5.000 tr\u01b0\u1ee3ng (ch\u1ed7 c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u00e0o t\u1eeb b\u1edd s\u00f4ng 2 x\u00e3 Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch, Ng\u1ecdc Giang th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn d\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 x\u00e3 Du L\u00e2m d\u00e0i h\u01a1n 2.200 tr\u01b0\u1ee3ng, qu\u00e3ng h\u1ea1 l\u01b0u n\u00f4ng h\u1eb9p, n\u00ean khai s\u00e2u v\u00e0 r\u1ed9ng th\u00eam, t\u1ef1 x\u00e3 An Th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ph\u00f9 Ninh d\u00e0i 1.100 tr\u01b0\u1ee3ng, qu\u00e3ng s\u00f4ng u\u1ed1n cong, ph\u1ea3i s\u1eafn th\u1eb3ng 2 \u0111o\u1ea1n, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb x\u00e3 Ph\u00f9 Ninh \u0111\u1ebfn x\u00e3 Th\u1ecbnh L\u00e2n, d\u00e0i h\u01a1n 1.400 tr\u01b0\u1ee3ng ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb x\u00e3 C\u1ed5 Thi\u1ebft \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u1eadp \u00e1i, d\u00e0i h\u01a1n 400 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i chi \u0111\u1ebfn h\u01a1n 342.000 quan). L\u1ea1i \u1edf hai b\u00ean b\u1edd, \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u00ea gi\u1eef n\u01b0\u1edbc m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c ph\u00e1t nguy\u00ean t\u1eeb b\u00e3i Trung H\u00e0, huy\u1ec7n An L\u1ea1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n An L\u00e3ng, d\u1ecdc theo c\u00e1c huy\u1ec7n Kim Hoa, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Hi\u1ec7p H\u00f2a, Y\u00ean Phong, Vi\u1ec7t Y\u00ean, V\u00f5 Gi\u00e0ng, Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, chuy\u1ec3n ra H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, hai b\u00ean nguy\u00ean c\u00f3 \u0111\u00ea c\u0169, c\u00f2n c\u1eeda s\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ea5t c\u00e1t b\u1ed3i l\u1ea5p d\u00e0i h\u01a1n 400 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00f2ng s\u00f4ng \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u h\u00e3y c\u00f2n s\u00e2u r\u1ed9ng, n\u1ebfu nay khai \u0111\u00e0o c\u1eeda s\u00f4ng \u1ea5y, th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1i d\u1ec5, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, tr\u1eabm ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t \u0111\u00eam n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng, nay th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u00f4ng th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u b\u1ec1n v\u1eefng, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i, d\u1eabu ph\u1ea3i t\u1ed1n tr\u0103m v\u1ea1n, kh\u00f4ng t\u00ednh k\u1ec3 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng khai \u0111\u00e0o m\u1ed9t phen, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u1ee3i h\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc t\u00ednh k\u1ef9 m\u1edbi ti\u1ec7n c\u1eed h\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i x\u00e9t trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3 trong h\u1ea1t B\u1eafc Ninh th\u00ec d\u00f2ng l\u1edbn s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, do s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c ch\u1ea3y ra s\u00f4ng L\u1ee5c \u0110\u1ea7u, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc h\u01a1i g\u1ea7n ; m\u00e0 do s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c ch\u1ea3y ra s\u00f4ng L\u1ee5c \u0110\u1ea7u, th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc h\u01a1i xa, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eadp t\u00e2u \u1ea5y tr\u00ecnh b\u00e0y, s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c b\u1ecb l\u1ea5p \u0111\u00e3 l\u00e2u, ph\u1ea3i kh\u01a1i \u0111\u00e0o khai s\u1eafn \u0111\u1ebfn h\u01a1n 5.000 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, m\u00e0 s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i khai \u0111\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 400 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1i d\u1ec5, c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i, r\u1ea5t kh\u00f3 t\u00ednh xa, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 t\u00ednh to\u00e1n s\u1ef1 l\u00fd ph\u1ea3i l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ed7 kh\u00f3 sau, th\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. R\u1ed3i ph\u00e1i H\u00ecnh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 V\u0103n \u0110\u1ecbch \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed1c th\u1ea7n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c x\u00e9t c\u00e1c \u0111o\u1ea1n b\u1ed3i l\u1ea5p \u1edf s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, kh\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c, t\u00ednh k\u1ef9 c\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : C\u00e1c \u0111o\u1ea1n b\u1ed3i l\u1ea5p t\u1eeb tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc \u1edf b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1eb7t \u0111\u1ea5t cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn nay khai \u0111\u00e0o, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u00f3, m\u00e0 v\u00e0o k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ea5t sa \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, t\u1ea5t s\u1ebd theo n\u01b0\u1edbc s\u1ee5t l\u1edf, r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1ed3i l\u1ea5p ; v\u00ed th\u1eed c\u00f3 ti\u1ec3u ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc \u1edf s\u00f4ng l\u1edbn, r\u00fat c\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, hu\u1ed1ng chi khi \u0111\u00e3 khai \u0111\u00e0o th\u00ec s\u00f4ng \u1ea5y c\u00f9ng s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, hai s\u00f4ng t\u1ee5 h\u1ed9i v\u1edbi nhau, th\u00ec \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng c\u00e1c huy\u1ec7n An L\u00e3ng, An L\u1ea1c, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t d\u1ea3i ven s\u00f4ng, l\u1ea5y g\u00ec ch\u1ed1ng l\u1ee5t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng l\u1ee3i m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 h\u1ea1i, vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e8n th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai t\u1ed5ng H\u00e0 Qu\u1ea3ng, Th\u00f4ng N\u00f4ng, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n tuy kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng r\u1eebng n\u00fai r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, xin chi\u1ec3u theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t xa g\u1ea7n, chia l\u00e0m 4 t\u1ed5ng (H\u00e0 Qu\u1ea3ng, Qu\u1ea3ng Tr\u00f9, Th\u00f4ng N\u00f4ng, L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng), m\u1ed7i t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t cai t\u1ed5ng \u0111\u1ec3 th\u1eeba h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. L\u1ea1i d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng \u1edf l\u1eabn v\u1edbi nhau, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ti\u1ebfng Kinh th\u00ec \u00edt, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, n\u00f3i gi\u1ea3ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u r\u0103n b\u1ea3o, ng\u01b0\u1eddi nghe ch\u1ed7 hi\u1ec3u, ch\u1ed7 kh\u00f4ng. Xin n\u00ean theo ti\u1ebfng d\u1ec5 hi\u1ec3u, d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Th\u1ed5, giao cho c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n m\u1ed7i th\u00f4n 1 b\u1ea3n, \u0111\u1ec3 cho truy\u1ec1n t\u1eadp v\u1edbi nhau\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>D\u1ed3n l\u1ea1i qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u1ebb t\u1ebb \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i. B\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u : cho l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra vi\u1ec7c binh c\u00f3 qu\u00e2n, dinh, c\u01a1 v\u1ec7 cai qu\u1ea3n l\u1eabn nhau, l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u00e0m th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh, tinh binh, danh hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t, th\u00ec vi\u1ec7c binh \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, duy trong \u0111\u00f3 c\u00e1c h\u1ea1ng l\u1ebb th\u1eeba c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u0169 l\u01b0u \u1edf ng\u1ea1ch, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 d\u00e2n to\u00e0n tr\u1eeb, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch chi\u00eau m\u1ed9, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m d\u1ed3n b\u1ed5, ho\u1eb7c kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, ho\u1eb7c t\u00ean g\u1ecdi ch\u01b0a x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ; xin \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i d\u1ed3n b\u1ed5, cho danh hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh. Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>(Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean : \u0110\u1ed9i t\u1ec3 sinh \u0111\u1ed5i l\u00e0m ty t\u1ec3 sinh ; nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m ty tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m ; th\u1ee9 ty tr\u01b0\u1edfng tr\u1eadt t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m, binh \u0111inh g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ec3 phu. L\u00ednh tr\u1ea1m \u1edf Kinh, v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ed5i l\u00e0m phu tr\u1ea1m, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m d\u1ecbch th\u1eeba, v\u1eabn tr\u1eadt t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m ; th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed5i l\u00e0m d\u1ecbch m\u1ee5c, v\u1eabn tr\u1eadt ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m. \u1edf Kh\u00e1nh H\u00f2a, binh \u0111\u1ed9i An L\u00e2m 3 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c nguy\u00ean \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m binh \u0111\u1ed3n\u00a0 \u0110\u1ed3ng H\u01b0\u01a1ng ; binh \u0111\u1ed9i B\u00ecnh L\u00e2m 11 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c nguy\u00ean Nha Trang, v\u1eabn theo c\u00e1c th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111\u1ed1c thu thu\u1ebf man. Thu\u1ed9c binh \u0111\u1ed3n Long An \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a 16 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi ba thuy\u1ec1n To\u00e0n nh\u1ea5t, To\u00e0n nh\u1ecb, To\u00e0n tam \u0111\u1ed9i To\u00e0n th\u1eafng ; v\u00e0 thuy\u1ec1n Ki\u00ean tam \u0111\u1ed9i Ki\u00ean uy, d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m binh \u0111\u1ed3n Long An. Thu\u1ed9c binh \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi 2 thuy\u1ec1n Du nh\u1ea5t, Du nh\u1ecb \u0111\u1ed9i Du s\u01a1n v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean sai nh\u1ea5t, nh\u1ecb, d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m binh \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh. Thu\u1ed9c binh \u0111\u1ed3n An L\u1ee3i 35 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n An nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n s\u00fang ; thuy\u1ec1n T\u00e2n nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i T\u00e2n th\u00e0nh ; thuy\u1ec1n Cao nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ki\u00ean uy \u0111\u1ed9i Cao s\u01a1n, d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m binh \u0111\u1ed3n An L\u1ee3i. Thu\u1ed9c binh \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Quan 70 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n Uy nh\u1ea5t, thuy\u1ec1n An nh\u1ea5t, thuy\u1ec1n M\u00e3 soi, d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m binh \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Quan. Thu\u1ed9c binh \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc V\u0129nh tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi thuy\u1ec1n Uy tam, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m binh \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc V\u0129nh. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf C\u00f4n L\u00f4n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh 6 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n An H\u1ea3i, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n C\u00f4n L\u00f4n. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef C\u1ed5 Chi\u00ean, 37 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n h\u1ea3i, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n C\u1ed5 Chi\u00ean. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00e2n C\u00f4n 3 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i ng\u1ef1 h\u1ea3i, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n B\u00e2n C\u00f4n. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ngao Ch\u00e2u 6 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i ng\u1ef1, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n Ngao Ch\u00e2u. Qu\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh An 36 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i B\u00ecnh h\u1ea3i, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh An. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef Giang Th\u00e0nh \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean 21 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n Giang Th\u00e0nh. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Nghi Giang 4 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i Chi\u1ebfn Sai, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n Nghi Giang. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean t\u1ec9nh An Giang 21 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u 53 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi 2 \u0111\u1ed9i T\u00e2n Ch\u00e2u nh\u1ea5t nh\u1ecb, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n T\u00e2n Ch\u00e2u. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf An L\u1ea1c 20 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i An L\u1ea1c, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed9i An L\u1ea1c. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Ch\u00e2u giang 91 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi 2 \u0111\u1ed9i Ch\u00e2u giang nh\u1ea5t nh\u1ecb, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u giang. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf C\u01b0\u1eddng Th\u1eafng 54 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng Th\u1eafng, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n C\u01b0\u1eddng Th\u1eafng. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Tr\u1ea5n Di 51 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n Di, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Di. Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf M\u1ef9 Thanh 53 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi \u0111\u1ed9i M\u1ef9 Thanh, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n M\u1ef9 Thanh.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i 9 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c binh \u0111\u1ed3n B\u00e0i L\u1ec5 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i 9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n B\u00e0i L\u1ec5. Qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh 76 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng Minh 13 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf L\u00f4i L\u1ea1p 13 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf H\u00f9ng Ng\u1ef1 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 25 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Ti\u1ec3u 27 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Tuy\u00ean Uy 65 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Th\u00f4ng B\u00ecnh 5 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf B\u00f4ng Nguy\u00ean 19 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Tam Giang 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Ki\u00ean uy t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An 7 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh \u0111\u1ed9i An tr\u00e1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y. Binh Ph\u1ee5c Hoa t\u1ec9nh Thanh Hoa 5 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n Gia T\u00f4, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh, nay d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Thi\u00ean Thi\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y. Thu\u1ed9c binh ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh 2 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 binh m\u1ed9, nay d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh c\u01a1 Ninh B\u00ecnh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y).<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf \u0111\u1ea7m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn. (\u0110\u1ea7m Ma Ly, \u0111\u1ea7m Phan Ph\u1ed1, \u0111\u1ea7m Phan Ti\u1ebfn, h\u1eb1ng n\u0103m thu ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u1ec1u 800 quan, \u0111\u1ea7m V\u1ecb N\u1ec7 400 quan, \u0111\u1ea7m La H\u00e3n 350 quan, \u0111\u1ea7m Long V\u0129nh, \u0111\u1ea7m Phan V\u0103n \u0111\u1ec1u 300 quan). Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 thu\u1ebf \u0111\u1ea7m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch thu\u1ebf th\u1ee7y l\u1ee3i v\u1ec1 ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1, nh\u1ea5t kh\u00e1i thu c\u1ea3, th\u00ec ho\u1eb7c c\u00f3 thu 2 l\u1ea7n, tha h\u1ebft c\u1ea3, th\u00ec gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb ti\u1ebfng l\u00e0 ch\u1ecbu thu\u1ebf \u0111\u00e1nh c\u00e1, nh\u01b0ng k\u1ef3 th\u1ef1c m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u1ec1 kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 s\u00f3t l\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n d\u1ee5 cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u1ee7y l\u1ee3i ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 h\u1ea1t \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i n\u1ed9p, tha cho 5 ph\u1ea7n 10 (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i n\u0103m thu 490 quan).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ea7m \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c v\u1ee5ng ngo\u00e0i bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n d\u00e0i su\u1ed1t, l\u1ee3i \u0111\u00e1nh c\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t n\u01a1i, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi chung nhau t\u1eebng c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i \u201cru\u1ed9ng l\u00e0 c\u1ee7a ri\u00eang, c\u00e1 l\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4ng\u201d, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra \u0111\u00e1nh thu\u1ebf \u0111\u1ea7m, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1eadp r\u00f5 quy t\u1eafc, xin ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1, kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u1ea1t m\u00ecnh h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111\u1ea7m n\u1ecd \u0111\u1ea7m kia, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u00e1 n\u01a1i n\u00e0o, b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng, c\u1ee9 11 ph\u1ea7n l\u1ea5y 1 ph\u1ea7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u1eaft khe, c\u00f2n c\u00f3 tr\u00e0 tr\u1ed9n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u00e1 tr\u1ed9m th\u00ec t\u1ecbch h\u1ebft thuy\u1ec1n b\u00e8 gia s\u1ea3n, l\u1ea1i tr\u1ecb b\u1eb1ng t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu. Vua nghe l\u1eddi.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a l\u00e2u, vua s\u1ee3 h\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, sai T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng c\u1ea7u t\u1ea1nh. Vua t\u1edbi tri\u1ec1u b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u01a0n hu\u1ec7 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 m\u01b0a m\u00f3c c\u1ee7a tr\u1eddi, nay m\u01b0a d\u1ea7m li\u00ean h\u00e0ng tu\u1ea7n, tr\u1eabm ng\u1edd l\u00e0 ho\u1eb7c \u1ee9ng v\u00ec tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n kh\u00e1nh ti\u1ebft ban \u01a1n r\u1ea5t qu\u00e1, cho n\u00ean kinh Xu\u00e2n Thu ch\u00e9p \u201cs\u01b0\u01a1ng sa xu\u1ed1ng kh\u00f4ng ch\u1ebft c\u1ecf\u201d l\u00e0 ch\u00ea vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u1ea1t s\u01a1 su\u1ea5t. K\u1ec3 th\u00ec ph\u00e9p tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, khoan h\u1ed3ng nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec1u thi h\u00e0nh, \u01a1n uy c\u00f9ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, m\u1edbi h\u1ee3p l\u1ebd trung b\u00ecnh, c\u00f3 khi y\u00eau h\u01a1n oai, v\u1eabn \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u. L\u1ea1i n\u00f3i g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a th\u1ea5m nhu\u1ea7n, tr\u1eabm vui m\u1eebng kh\u00f4n xi\u1ebft, c\u00f3 l\u00e0m th\u01a1 ghi s\u1ef1 m\u1eebng, l\u00f2ng h\u01a1i t\u1ef1 m\u00e3n, \u00fd h\u1eb3n \u0111\u1ea7y qu\u00e1 th\u00ec tr\u00e0n b\u1edbt \u0111i, c\u00f3 ph\u1ea1m l\u1eddi r\u0103n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ec1m \u1ee9ng m\u01b0a d\u1ea7m, ho\u1eb7c c\u0169ng b\u1edfi c\u1edb \u1ea5y, ch\u00ednh ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i, tu t\u1ec9nh kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o r\u1ed7i, b\u00e8n l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 \u201cC\u1ea7u t\u1ea1nh\u201d, sai N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu s\u1edf, m\u01b0a li\u1ec1n t\u1ea1nh r\u1ed3i s\u1eeda l\u1ec5, l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cNghi\u00eau, Thu\u1ea5n, Chu, Kh\u1ed5ng \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u00e1nh nh\u00e2n, nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1ef1 n\u00f3i v\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e1ch v\u1edf ch\u00e9p \u0111\u1ee7, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau nghe th\u1ea5y s\u1ebd t\u1ea5t n\u00f3i r\u1eb1ng : Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, Chu, Kh\u1ed5ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a, ta c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ebft theo v\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ai, b\u1edfi th\u1ebf n\u00ean tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m h\u1ebft, l\u00e0 mu\u1ed1n ch\u00e9p th\u00e0nh s\u00e1ch v\u1edf cho con ch\u00e1u ta, c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a theo, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ee9ng t\u1ecf, t\u1ea5t kh\u00f4ng tin, l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m ph\u00e9p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u01b0u m\u00e3i v\u1ec1 sau\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung \u1edf n\u00fai Th\u00fay Hoa v\u00e0 c\u1eeda Thu\u1eadn An (m\u1ed7i s\u1edf \u0111\u1ec1u 1 t\u00f2a 3 gian 2 ch\u00e1i, g\u1ed7 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ed7 r\u1eafn, tr\u00ean l\u1ee3p ng\u00f3i, 4 b\u1ec1 xung quanh x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0nh cung \u1edf 2 x\u1ee9 Thu\u1eadn An v\u00e0 n\u00fai Th\u00fay Hoa, tuy l\u1ee3p c\u1ecf tranh, th\u1ec1m \u0111\u1ea5t, l\u00e0m theo l\u1ed1i ti\u1ebft ki\u1ec7m, qu\u00ea k\u1ec7ch, nh\u01b0ng h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng d\u1ef1ng l\u00ean, th\u01b0\u1eddng d\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1ec9 t\u1ed1n ph\u00ed v\u1eadt li\u1ec7u nh\u00e2n c\u00f4ng, chi b\u1eb1ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m g\u1ea1ch ng\u00f3i \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i h\u01a1n. B\u00e8n theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, m\u1ed7i s\u1edf ph\u00e1i ra 2 qu\u1ea3n v\u1ec7, 10 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 500 bi\u1ec1n binh, giao cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m chia nhau tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ti\u1ebfp t\u1ee5c chu\u1ea9n binh \u0111inh, d\u1ed3n th\u00e0nh v\u1ec7, c\u01a1, th\u1eeba ra h\u01a1n 260 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ng\u0169 v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1eb7t 1 ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, c\u00f2n v\u1ec7 th\u1ee7y B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 t\u1ea3 th\u1ee7y B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1eb7t 1 ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n<p>Cho L\u01b0\u01a1ng Bi, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ninh B\u00ecnh, th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay ki\u00eam qu\u1ea3n 2 c\u01a1 Ninh B\u00ecnh, Ninh Tr\u00e1ng ; nguy\u00ean V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 th\u00e1ng qu\u00fd \u0111\u00f4ng r\u00e9t l\u1eafm, d\u1ee5 cho Kinh do\u00e3n s\u1ee9c kh\u1eafp c\u00e1c huy\u1ec7n vi\u00ean, h\u1ecfi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u00f3i r\u00e9t, th\u00ec ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n<p>S\u1eeda sang ph\u1ea7n m\u1ed9 khai qu\u1ed1c t\u00f4n th\u1ea7n ((1) T\u00f4n th\u1ea7n : ph\u1ea7n m\u1ed9 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t.1) l\u00e0 Qu\u1ed1c uy c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p, sai t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m. Ph\u1ea7n m\u1ed9 Anh qu\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn b\u1ecb l\u1ea1c m\u1ea5t, c\u00e1c phu coi m\u1ed9 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n cho tr\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 phi\u1ebfu ngh\u0129, ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb \u1edf c\u00e1c nha. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh nh\u00e0 Minh \u1edf B\u1eafc tri\u1ec1u, ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c n\u01a1i, chuy\u00ean do \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfu xin Ch\u1ec9, d\u1ea7n \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c r\u1ea5t tr\u1ecdng, g\u00e2y ra nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, c\u00e2n nh\u1eafc vi\u1ec7c x\u01b0a nay, bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 \u1ea5y, th\u00e2n \u0111\u1ecbnh sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, ch\u1ec9 d\u00f9ng quan t\u1ee9 ph\u1ea9m. C\u00f2n ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c n\u01a1i, chia giao cho \u0111\u01b0\u1eddng quan 6 b\u1ed9 l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i N\u1ed9i c\u00e1c l\u1ea5n quy\u1ec1n 6 b\u1ed9, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 x\u1ea3y ra. Nay ngh\u0129 b\u1ea3n t\u00e2u c\u00e1c n\u01a1i, trong \u0111\u00f3 ph\u1ea3i tr\u00e1i hay d\u1edf s\u1ef1 l\u00fd nhi\u1ec1u c\u1edb ; n\u1ebfu h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u bi\u00ean phi\u1ebfu xin Ch\u1ec9 ban h\u00e0nh, m\u00e0 b\u1ed9 th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u00e0n t\u00e2u, th\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec1u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1edf vua, m\u00e0 l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng s\u00e1ng ki\u1ebfn ph\u00e1t minh g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e1 ch\u1eb3ng thi\u1ebfu ch\u1ee9c v\u1ee5 \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi sau khi \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vin l\u1ea5y c\u00f3 Ch\u1ec9, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i n\u00f3i, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng c\u00f2n kh\u00e1, n\u1ebfu g\u1eb7p s\u1ef1 th\u1ec3 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eadp ph\u00e9p ch\u01b0a t\u1ed1t h\u1ebft \u01b0 ?<\/p>\n<p>T\u1eeb nay ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u c\u00e1c n\u01a1i, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 th\u1ecfa h\u1ee3p, v\u00e0 sai l\u1ea7m nh\u1ecf m\u1ecdn kh\u00f4ng quan ng\u1ea1i l\u1eafm, v\u1eabn chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m phi\u1ebfu xin Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, ngh\u0129 b\u00e0n h\u01a1i kh\u00f3, chu\u1ea9n cho t\u1ea5u ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t xin Ch\u1ec9, theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean ch\u01b0a h\u1ee3p, n\u00ean b\u00e1c, n\u00ean b\u00e0n ho\u1eb7c n\u00ean ngh\u1ecb x\u1eed th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang ngh\u1ecb t\u00e2u, g\u1ed3m c\u1ea3 t\u1eadp t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng d\u00e2ng l\u00ean, do N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfu xin Ch\u1ec9 ban h\u00e0nh, v\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 sao l\u1ee5c ph\u00e1t \u0111i, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1eabn ch\u01b0a ph\u1ee5c t\u00ecnh, c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u1ee9 l\u00fd gi\u1eef ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1ee9c s\u1ef1 kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng s\u1eeda ch\u1eefa r\u00f5 r\u00e0ng, m\u00e0 trong ngo\u00e0i c\u00f9ng r\u00e0ng gi\u1eef nhau, c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng sinh t\u1ec7.<\/p>\n<p>Phi\u00ean m\u1ee5c ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, V\u1ec7 \u00fay l\u0129nh ch\u1ee9c An ph\u1ee7, qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c c\u01a1 th\u1ed5 binh \u1edf \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 l\u00e0 Sa Th\u00e1p, dung ch\u1ee9a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u1ea3n, li\u00ean quan th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c Y\u1ebft, m\u01b0u \u0111em N\u1eb7c Ong Giun [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Duong\">Ang Duong<\/a>, N\u1eb7c \u00d4ng \u0110\u00f4n, N\u1eb7c Ong \u0110u\u00f4ng \u533f\u8789\ud85d\udc52] v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ea1p, b\u1ecb d\u00e2n phi\u00ean t\u1ed1 gi\u00e1c. Quan th\u00e0nh \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean m\u1eadt sai L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, \u0111i \u0111\u1ebfn n\u00e3 b\u1eaft, x\u00edch gi\u1ea3i v\u1ec1 th\u00e0nh x\u00e9t tr\u1ecb, b\u00e8 l\u0169 h\u1eafn l\u00e0 cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 th\u1eadp T\u1ecbch bi\u00ean, sung qu\u1ea3n l\u00e0 \u0110\u00f4 Y th\u1ea5y vi\u1ec7c ti\u1ebft l\u1ed9, b\u00e8n h\u1ecdp tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea5t T\u0103ng C\u1ea7n L\u0103ng (t\u00ean \u0111\u1ea5t) gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n Kinh bu\u00f4n b\u00e1n h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf. \u00e1n ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh, Hi\u1ec7p l\u00fd ph\u1ee7 v\u1ee5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng sai Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 B\u1ed3n \u0110\u1ed9t \u0111u\u1ed5i theo, \u0111\u00e1nh nhau \u1edf \u0111\u1ea5t Ch\u00e2m B\u1ed1c (t\u00ean \u0111\u1ea5t), b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u1ea5y \u0111\u1ec1u tan, \u0110\u00f4 Y ch\u1ec9 c\u00f9ng m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n, b\u1ecdn \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u1ee7y Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung coi \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111i theo b\u1eaft, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00fa kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; Sa \u0110\u00e1p mang hai l\u00f2ng, t\u00ecnh t\u1ed9i \u0111\u00e3 r\u00f5, chu\u1ea9n cho x\u00e9t g\u1ea5p ch\u00e9m ngay, c\u00e1c th\u1ed5 binh, th\u1ed5 d\u00e2n d\u1ef1a theo \u0110\u00f4 Y sau \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y tan, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ee7 d\u1ee5 g\u1ecdi v\u1ec1 cho \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169, d\u00e2n Kinh b\u1ecb th\u1ea3m h\u1ea1i c\u0169ng ph\u00e1i \u0111i t\u00ecm x\u00e9t kh\u1eafp n\u01a1i thu nh\u1eb7t ch\u00f4n c\u1ea5t. L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf bi\u00ean th\u00f9y, s\u1ef1 th\u1ec3 r\u1ea5t quan h\u1ec7, ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb b\u00ean ngo\u00e0i, v\u1ed7 y\u00ean b\u00ean trong, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00ednh k\u1ef9 c\u1ea9n th\u1eadn m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c thanh th\u1ecfa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u1ec1 Kinh chi\u00eam y\u1ebft, tr\u1eabm t\u1eebng \u0111em vi\u1ec7c phi\u00ean ph\u1ee5 m\u1edbi quy ph\u1ee5c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi Man ch\u01b0a d\u1ec5 tin h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ed9t l\u1eddi d\u1eb7n d\u00f2 \u0111inh ninh, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u00e3 th\u1ea5y ph\u00e1t ra vi\u1ec7c Sa Th\u00e1p, \u0110\u00f4 Y, qu\u1ea3 l\u00e0 kh\u00f4ng ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a tr\u1eabm. B\u1ecdn Sa, \u0110\u00f4 kia ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf m\u1ecdn, th\u00ec l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, e vi\u1ec7c c\u00f3 qu\u00e1 h\u01a1n th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u00e1ng lo m\u00e0 th\u00f4i, v\u00ec ng\u00f4n ng\u1eef phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Man, c\u00f9ng l\u00e0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, nh\u1ea5t \u0111\u00e1n ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3, ch\u01b0a ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft phong t\u1ee5c \u0111\u1ec3 theo ta, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn. Cho n\u00ean ta v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u00fang ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1ch, ta ng\u0103n ch\u00fang c\u00e0ng ph\u1ea3i c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, n\u1ebfu ph\u00f2ng b\u1ecb h\u01a1i s\u01a1 s\u00e0i, th\u00ec ch\u00fang th\u1ea5y c\u00f3 s\u01a1 h\u1edf l\u00e0 sinh l\u00f2ng l\u00e0m lo\u1ea1n, l\u00fac \u1ea5y m\u1edbi d\u00f9ng uy v\u0169 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb, ch\u1eafc l\u00e0 c\u0169ng kh\u00f3. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u00fang m\u1ed9t khi l\u1ee1 b\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u1ef1 mang l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u1ea1i t\u1ed1n m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, l\u1ea1i sinh th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n hung \u00e1c, sao b\u1eb1ng \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh t\u00edn \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 m\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u00f3t ch\u00fat n\u00e0o, ch\u00fang th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 h\u1edf, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u1ea3m l\u00f2ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u00e0nh th\u1ef1c, n\u1ebfu c\u00f3 1, 2 k\u1ebb m\u01b0u kh\u00e1c c\u0169ng s\u1ebd ti\u00eau t\u00e1n ng\u1ea5m ng\u1ea7m m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. R\u1ed3i sau ch\u1ec9 vi\u1ec7c ta mu\u1ed1n l\u00e0m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u00f9y th\u1ebf d\u1eabn b\u1ea3o, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed5i t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, theo t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u1ecfa hi\u1ec7p t\u1ea5t c\u1ea3, d\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nghe ng\u01b0\u01a1i th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y gi\u1ea3n d\u1ecb \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi Man, kh\u00f4ng ng\u1ea1i khinh th\u00e2n, \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i th\u00f4n c\u01b0 h\u1ebbo l\u00e1nh. K\u1ec3 th\u00ec \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3n d\u1ecb, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u0111em l\u00f2ng c\u1ea3m ph\u1ee5c, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u01b0ng th\u00e2n m\u00ecnh nh\u1eadn tr\u1ecdng tr\u00e1ch m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01b0\u1eddng, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean khinh su\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb qu\u00e1, khi c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd, t\u00fang s\u1eed th\u00e2n m\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfc, c\u00f2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec sao ? Cho n\u00ean bi\u1ebft ti\u1ebfc th\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 trong \u0111\u00e1m Phi\u00eau li\u00eau, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e2n t\u00edn, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u00e0nh th\u1ef1c, khi\u1ebfn cho h\u1eafn vui l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c cho ta, d\u00e2n Man c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft theo t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u1ea7n th\u00e2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u1eb1ng ng\u00e0y mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n v\u1edbi ta, th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u x\u00fam nhau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, c\u00f2n nh\u01b0 d\u00e2n Kinh \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n, l\u1eadp th\u00e0nh th\u00f4n x\u00f3m, ho\u1eb7c \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, ho\u1eb7c \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 c\u0169ng n\u00ean khi\u1ebfn cho ch\u00fang ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u00e0m nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u1edf, li\u00ean l\u1ea1c th\u00f4ng v\u1edbi nhau, cho t\u1ea1m th\u1eddi d\u1ec5 tr\u00f4ng nom \u0111\u1ed1i ph\u00f3, m\u00e0 v\u1ec1 ta th\u00ec hu\u1ea5n luy\u1ec7n h\u00e0ng qu\u00e2n, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng, s\u1eafm qu\u00e2n nhu, s\u1eeda kh\u00ed gi\u1edbi, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3o, d\u00f2 th\u00e1m xa, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nghi\u00eam ch\u1ec9nh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i tr\u00f4ng th\u1ea5y oai nghi\u00eam, c\u00f3 c\u00e1i th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u0103n b\u1ea3n v\u1eefng m\u1ea1nh, bi\u00ean gi\u1edbi l\u1eb7ng y\u00ean, d\u00e2n Th\u1ed5 ai ch\u1eb3ng m\u1ebfn s\u1ee3, gi\u1eb7c ngo\u00e0i nghe th\u1ea5y ph\u1ea3i kinh, m\u01b0u k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n th\u1ebf. V\u00e0 nay h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u chia \u0111\u1eb7t, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n nhi\u1ec1u, c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u00e9o th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y, t\u00f9y ti\u1ec7n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, th\u00ec c\u00f4ng t\u1ea5t th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng \u1ed5n th\u1ecfa. \u0110\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1edbm t\u1ed1i b\u1ea3o ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng lo toan, n\u00ean k\u00ednh theo \u0111\u1ea5y, r\u1ed3i sai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ty K\u1ef3 c\u1ed5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ecnh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m t\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 th\u0103m h\u1ecfi Minh Gi\u1ea3ng, khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 gian nan c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh kh\u00f4ng, nh\u00e2n d\u00f2 h\u1ecfi vi\u1ec7c t\u00ean \u0110\u00f4 Y qu\u1ea5y r\u1ed1i, nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y y\u00ean \u1ed5n th\u1ebf n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 t\u00e2u, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c huy\u1ec7n An L\u1ea1c, An H\u00f3a, Ph\u1ee5ng H\u00f3a thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y chi\u1ec3u l\u1ec7 7 \u0111inh [tuy\u1ec3n 1], tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c 592 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ninh h\u00f9ng, xin chia l\u00e0m 3 ban, m\u1ed9t ban l\u01b0u l\u1ea1i qu\u00e2n ng\u0169, chi l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 chia ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf thu\u1ebf h\u1ea1t ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, v\u1ec1 binh kh\u00ed th\u00ec s\u1ee9c cho ph\u1ea3i t\u1ef1 bi\u1ec7n l\u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u1ee7a d\u00e2n Th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thu n\u1ed9p, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i t\u1ee5c Th\u1ed5 theo t\u1ee5c Kinh, ch\u1ecdn \u0111i\u1ec3m nh\u01b0 nhau c\u1ea3, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1eb1ng th\u00e0nh th\u1ef1c, sao l\u1ea1i t\u1ecf ra kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng, n\u00ean ph\u00e1t c\u1ee7a kho c\u1ea5p cho m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 5 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang, 15 ng\u1ecdn gi\u00e1o d\u00e0i\u201d. Quan t\u1ec9nh l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y nay tuy v\u00f4 s\u1ef1, v\u1eabn c\u00f3 1, 2 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u1ec3 x\u1eed t\u1ed9i h\u1ebft, m\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng ti\u1ebfp gi\u00e1p, ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng truy n\u00e3 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c tr\u1ed1n, c\u0169ng n\u00ean ng\u0103n ch\u1eb7n, hu\u1ed1ng chi ph\u1eadn r\u1eebng S\u01a1n \u00c2m l\u00e0 n\u01a1i gi\u1eb7c ph\u1ea1m l\u1ea9n tr\u1ed1n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb sau khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, t\u1eebng \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 th\u00e1m, th\u00ec nh\u1eefng ch\u1ed7 ra v\u00e0o khai ph\u00e1, tr\u01b0\u1edbc kia, gai g\u00f3c l\u1ea1i m\u1ecdc l\u00ean, s\u1ee3 b\u1ecdn ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u1ea5y nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn sang n\u0103m sau ng\u00e0y khai \u1ea5n, ph\u00e1i binh t\u1edbi ch\u1ed7 \u1ea5y, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n ti\u1ec7n, \u0111\u1eb5n ph\u1ea1t gai g\u00f3c b\u1ee5i r\u1eadm, c\u1ed1t cho \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ph\u1eb3ng v\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ti\u1ebfp gi\u00e1p t\u1ec9nh S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng tu\u1ea7n ti\u1ec5u. Xin t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 500 bi\u1ec1n binh \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 l\u00ednh t\u1ec9nh \u1ea5y v\u00e0 l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng \u00edt, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ee7 sung sai ph\u00e1i, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, ph\u1ea3i cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, c\u00f2n th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi xin thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00f9 t\u00ednh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ti\u1ebft ki\u1ec7m ti\u1ec1n c\u1ee7a ti\u00eau d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ec1n c\u1ee7a l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb x\u01b0a, li\u1ec7u thu v\u00e0o, l\u00e0m chi ra, ch\u1eb3ng qua c\u1ea9n th\u1eadn v\u1ec1 d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u1ee7a. Tr\u1eabm t\u1eeb khi th\u00e2n coi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 l\u1ea5y b\u1edbt ti\u00eau d\u00f9ng l\u00e0m ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn g\u1ed1c, mong cho trong ngo\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u th\u1ecbnh, r\u1ed3i x\u00e9t c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, s\u1ed1 t\u00f4 thu\u1ebf thu v\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cung s\u1ed1 chi ra, th\u01b0\u1eddng \u1edf t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n v\u1eadn kh\u00f3 nh\u1ecdc, x\u00e9t nguy\u00ean do \u1ea5y, ho\u1eb7c l\u00e0m vi\u1ec7c chi ti\u00eau kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00e8 d\u1eb7t, ho\u1eb7c c\u1ea7u l\u1ee3i vi\u1ec7c ri\u00eang, l\u00ednh l\u01b0u ban nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u01b0 ph\u00ed c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ngay nh\u01b0 t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, ch\u1eb3ng qua b\u1eb1ng 1 ph\u1ea7n t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng m\u1ea5y m\u00e0 chi d\u00f9ng nhi\u1ec1u g\u1ea5p \u0111\u00f4i, \u0111em m\u1ed9t t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 suy c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c, to\u00e0n do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft lo xa vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, n\u00ean m\u1edbi th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. K\u00eca nh\u01b0 \u0111\u1eddi x\u01b0a, c\u00e0y c\u1ea5y 3 n\u0103m, t\u1ea5t c\u00f3 th\u00f3c th\u1eeba \u0111\u1ee7 \u0103n 1 n\u0103m ; c\u00e0y c\u1ea5y 9 n\u0103m, t\u1ea5t c\u00f3 th\u00f3c th\u1eeba \u0111\u1ee7 \u0103n 3 n\u0103m, hi\u1ec7n nay Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee9c s\u00e1ng soi kh\u1eafp ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, 4 bi\u1ec3n l\u1eb7ng y\u00ean, m\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, chi th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, h\u1ea7u l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c ? Chu\u1ea9n cho th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00e8 d\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a d\u00f9ng th\u00ec cho \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1eebng \u0111i\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn khi c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean, sai b\u1ed9 th\u1ea7n chi\u1ec3u t\u1eebng kho\u1ea3n x\u00e9t b\u00e0n, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu c\u1ea5p h\u1eb1ng n\u0103m \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t : Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u 200 quan ; t\u1ec9nh v\u1eeba nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u 150 quan ; t\u1ec9nh nh\u1ecf nh\u01b0 Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u 100 quan. Tri ph\u1ee7 ph\u00e2n ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm v\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec 50 quan ; n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba v\u00e0 \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec 40 quan. C\u00e1c huy\u1ec7n n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm v\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec 30 quan, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba v\u00e0 \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec 20 quan.<\/p>\n<p>G\u1ea1o d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng cai ph\u00f3 t\u1ed5ng, m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o chi\u1ebft c\u1ea5p 1 quan 2 ti\u1ec1n ; g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u, c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. D\u1ecbch th\u1eeba, d\u1ecbch m\u1ee5c c\u00e1c tr\u1ea1m, chia l\u00e0m 2 ban, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng c\u00e1c man ph\u1ee7, th\u1ed5 huy\u1ec7n, s\u1ed1 ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 18 (g\u1ea1o 18 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 18 quan) chi\u1ebft c\u1ea5p 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c Th\u1ed5.<\/p>\n<p>Thu\u1ed9c binh c\u1ee7a \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh, ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, theo l\u1ec7 chi g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u00ecnh c\u1ea5p, duy c\u00f3 mang \u0111i sai ph\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u00ec t\u1ea1m th\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ea5p, vi\u1ec7c xong l\u1ea1i th\u00f4i.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m, k\u1ef3 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, h\u1ecdp c\u1ea3 c\u00e1c ban l\u01b0u, chi l\u01b0\u01a1ng thao di\u1ec5n, 1 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m 15 ng\u00e0y, l\u1ea1i chi\u1ec3u l\u1ec7 chia ban.<\/p>\n<p>V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 2 ty thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u00e0 l\u1ea1i m\u1ee5c th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u \u0111\u1ec1u h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n th\u00ec 5 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, nay chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n 1 quan 2 ti\u1ec1n ; g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng tri s\u1ef1 \u1edf ph\u1ee7 c\u0169ng th\u1ebf, duy g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng quan qu\u00e2n binh \u0111inh t\u1ec9nh n\u00e0o, c\u00f3 ph\u1ea3i chi\u1ebft c\u1ea5p th\u00ec chi\u1ec3u theo gi\u00e1 ch\u1ee3.<\/p>\n<p>L\u1ec7 d\u1ecbch c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u chia l\u00e0m 2 ban, c\u00e1c l\u1ec7 th\u1ee5c v\u00e0 l\u1ec7 d\u1ecbch \u0111\u01b0\u01a1ng ban, theo l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m 15 b\u00e1t, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n l\u00e0 6 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n khi g\u1eb7p c\u00f3 s\u1ee9 b\u1ed9 nh\u00e0 Thanh \u0111i, v\u1ec1 2 l\u1ea7n y\u1ebft c\u00e1o c\u00e1c \u0111\u1ec1n Qu\u1ef7 M\u00f4n, H\u1ed5 Lao, Cao B\u00e1, \u0110\u00f4ng M\u00f4n, K\u1ef3 C\u00f9ng, Pha Long, Ph\u1ee5c Ba v\u00e0 mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y, m\u1ed7i th\u1ee9 l\u1ec5 ph\u1ea9m chi ti\u1ec1n c\u00f4ng 100 quan, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ch\u1ec9 y\u1ebft c\u00e1o mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i l\u1ea7n chi 30 quan, c\u00f2n th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt.<\/p>\n<p>200 l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, 6 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 100 gi\u1ea3n binh, m\u1ed7i n\u0103m 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Cao B\u1eb1ng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf h\u1ea1 du, c\u00f9ng \u0111\u1ed9i Th\u00e1i d\u0169ng, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean chi l\u01b0\u01a1ng, nay chia l\u00e0m 2 ban : 1 ban \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169, 1 ban cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>C\u01a1 Qu\u1ea3ng h\u00f9ng \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 ban, 1 ban l\u01b0u t\u1ea1i ng\u0169, 2 ban cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u1ed1n c\u01a1 Ti\u1ec1n, H\u1eadu, T\u1ea3, H\u1eefu \u1edf Ninh B\u00ecnh, c\u00f9ng c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng chia l\u00e0m 4 ban : 1 ban l\u01b0u t\u1ea1i ng\u0169, 3 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i ; c\u01a1 Ninh h\u00f9ng chia l\u00e0m 3 ban, 1 ban l\u01b0u t\u1ea1i ng\u0169, 2 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>10 v\u1ec7 gi\u1ea3n binh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, chia l\u00e0m 4 ban : 1 ban l\u01b0u ng\u0169, 3 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i ; binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u theo l\u1ec7 ph\u00e1i to\u00e0n v\u1ec7, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch : binh coi kho \u1edf t\u1ec9nh 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 50 ng\u01b0\u1eddi ; binh coi kho ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 30 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>4 \u0111\u1ed3n : Th\u1ea1ch L\u0129nh, V\u00e2n Tr\u00fac, K\u1ef3 L\u1ed9, Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i, nguy\u00ean c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1ch h\u1ed9 v\u00e0 30 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, ph\u00e1i 1 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 15 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh. C\u00f2n b\u00e1ch h\u1ed9 m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng theo canh gi\u1eef, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, n\u01a1i khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ecf ng\u1ea1ch \u1ea5y.<\/p>\n<p>S\u01a1n Man 2 \u0111\u1ed3n B\u00ecnh Nguy\u00ean, Nha Trang t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt v\u00e0 ti\u1ec1n 2 l\u1ec5 khai tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1 tr\u01b0\u1eddng ho\u1eb7c 80 quan, ho\u1eb7c 130 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ec1u 30 quan, c\u00f2n ti\u1ec1n kho\u1ea3n ti\u1ebfp s\u01a1n man \u0111\u1ed3n B\u00ecnh Nguy\u00ean 100 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 50 quan, \u0111\u1ed3n Nha Trang 50 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 20 quan.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean qu\u00e2n \u00edt m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ebfn 500 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3m l\u00e0m 300 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn qu\u00e2n nhi\u1ec1u, m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ch\u1ec9 300 ng\u01b0\u1eddi, t\u0103ng l\u00e0m 500 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ee9 s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3, chia l\u00e0m 3 ban, 1 ban l\u01b0u t\u1ea1i ng\u0169, 2 ban cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>S\u00e1ch man \u1edf th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n, x\u00e3, c\u00e1c th\u1ee7 ng\u1ef1, qu\u1ea3n m\u1ee5c \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i r\u0103n quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft binh \u0111inh l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i qu\u00e2n, nguy\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c, l\u1ea1i chia \u0111\u1ecbnh ban th\u1ee9 ngh\u1ec9 ng\u01a1i cho \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed9t khi c\u00f3 sai ph\u00e1i, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng xin b\u1eaft \u0111\u1ebfn ban \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9, t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, nh\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi, t\u1eebng kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn, h\u00e1 qu\u00e2n \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 c\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u01b0 ? \u0111\u1ec1u b\u1edfi quan tr\u00ean mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n nhi\u1ec1u, l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n b\u1ea3o quan vi\u00ean ph\u1ee7 d\u1ee5 hu\u1ea5n luy\u1ec7n h\u1ebft th\u1ea3y, cho b\u00e1n l\u1ea5y ti\u1ec1n ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, n\u00ean binh ng\u0169 ch\u01b0a sung, gi\u1ea3ng t\u1eadp kh\u00f4ng s\u1eb5n, t\u1edbi khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi t\u00e2u xin h\u00e0m h\u1ed3, t\u1ec7 c\u0169 ph\u00e1t sinh b\u1edfi \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5 r\u0103n b\u1ea3o, l\u01a1 m\u01a1 nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed9c binh, chi l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c d\u1ecbch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u1ef1c h\u1eadu, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi sai b\u1ea3o, m\u00e0 l\u1ea1i sai \u0111\u1ebfn tinh binh, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh, c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, t\u1eeb nay ph\u1ea3i k\u00ednh theo minh d\u1ee5, g\u1ed9t r\u1eeda l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m sai khi\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, ch\u1ec9 c\u1ee9 thu\u1ed9c binh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ri\u00eang sai binh trong ng\u1ea1ch, c\u00f2n nh\u01b0 binh \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9, g\u1eb7p khi c\u00f3 b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 vi\u1ec7c m\u00e0 quan tr\u1ecdng th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin b\u1eaft th\u00eam, n\u1ebfu sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin h\u00e0m h\u1ed7n.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n, dung t\u00fang thu\u1ed9c ty nh\u0169ng t\u1ec7, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua cho Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng, C\u00f4ng khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Cho V\u0169 Do\u00e3n Cung, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh l\u00e0m L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0m Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung.<\/p>\n<p>Thi\u1ec7u H\u00f3a qu\u1eadn c\u00f4ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ec7n Khu\u00ea t\u1edbi h\u00e0ng ban ch\u1ea7u, \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, ng\u00f4n quan h\u1eb7c t\u00e2u. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cThi\u1ec7n Khu\u00ea b\u1eadc \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m ban v\u00f5, nay \u0111\u1ee9ng tr\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, duy c\u00f3 l\u00e0 T\u00f4n th\u1ea5t, h\u1ecd th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, ch\u00ednh n\u00ean khi\u00eam t\u1ed1n t\u1ef1 gi\u1eef, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi m\u00ecnh ban th\u1ee9, ch\u01b0a ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u1eafm, sao kh\u00f4ng t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u00e0 l\u1ea1i nghi\u1ec5m nhi\u00ean \u0111\u1ee9ng l\u00ean tr\u00ean, n\u00ean ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c vi\u00ean ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m ban v\u00f5, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 th\u1ef1c th\u1ee5 hay ch\u01b0a, chu\u1ea9n cho Thi\u1ec7n Khu\u00ea b\u1eadc \u1edf h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>Truy phong Tr\u1ea7n V\u0103n Thu\u1eadt l\u00e0 t\u01b0\u1edbc H\u01b0\u01a1ng C\u1ea7n t\u1eed. D\u1ee5 r\u1eb1ng : N\u0103m nay k\u00ednh g\u1eb7p th\u1ea5t tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u1ee7a th\u00e1nh m\u1eabu Nh\u00e2n Tuy\u00ean T\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, sao b\u1ea3o v\u1ee5 m\u1edf \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, l\u00f2ng vui th\u1ef1c sung s\u01b0\u1edbng l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn h\u1ecd Tr\u1ea7n x\u00e3 V\u0103n X\u00e1, t\u1eeb t\u1ed5 4 \u0111\u1eddi c\u1ee7a th\u00e1nh m\u1eabu ta, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c lang((1) T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c lang : t\u00ean m\u1ed9t ch\u1ee9c quan th\u1eddi c\u1ed5.1) truy t\u1eb7ng Trung ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, T\u01b0 tr\u1ecb thi\u1ebfu khanh, Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 \u0110\u00f4n Nh\u00e3, l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Thu\u1eadt, sinh ra V\u0103n X\u00e1 b\u00e1, V\u0103n X\u00e1 b\u00e1 sinh ra Gia B\u00ecnh h\u1ea7u, Gia B\u00ecnh h\u1ea7u sinh ra Hoa Qu\u1ed1c c\u00f4ng, h\u1ecd Tr\u1ea7n \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi t\u00edch c\u1ef1c, \u01a1n tr\u1ea1ch \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ti\u1ebfng th\u01a1m, n\u00ean th\u00e1nh m\u1eabu ta h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc 70 tu\u1ed5i, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd 100 tu\u1ed5i, vun tr\u1ed3ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u1ed1n c\u00f3 t\u1eeb \u0111\u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb Hoa Qu\u1ed1c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c h\u00e0m, nh\u01b0ng phong t\u01b0\u1edbc th\u00ec ch\u1ec9 t\u1eeb V\u0103n X\u00e1 b\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 sau 3 \u0111\u1eddi, nay chu\u1ea9n cho truy phong Tr\u1ea7n V\u0103n Thu\u1eadt l\u00e0m H\u01b0\u01a1ng C\u1ea7n t\u1eed \u0111\u1ec3\u00a0 t\u1ecf \u0111\u1ea1o h\u1eadu, m\u00e0 th\u1ecfa h\u01b0\u01a1ng h\u1ed3n n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i. R\u1ed3i theo quan ch\u1ebf \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, x\u00e9t ra ph\u1ea9m h\u00e0m t\u1eb7ng tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ecfa h\u1ee3p, n\u00ean c\u00e1o s\u1eafc truy phong \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u01b0\u1edbng s\u0129 lang, t\u1eb7ng trung thu\u1eadn \u0111\u1ea1i phu, t\u00e1n tr\u1ecb do\u00e3n, H\u1ed3ng l\u00f4 T\u1ef1 khanh, H\u01b0\u01a1ng C\u1ea7n t\u1eed, t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 \u0110oan C\u1ea9n, ch\u00ednh th\u1ea5t l\u00e0 L\u00ea th\u1ecb, \u0111\u1ed5i t\u1eb7ng Cung nh\u00e2n, v\u1eabn t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 Trinh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>H\u1ecfi t\u00ecm s\u1ef1 t\u00edch cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc c\u00f3 s\u1eed l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf b\u1ea3o \u0111\u1eddi sau, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00ecm nh\u1eb7t r\u1ed9ng kh\u1eafp, m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng s\u1ef1 th\u1ef1c. N\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u1ed3ng B\u00e0ng tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean \u0111\u1eddi L\u00ea Gia T\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n c\u00f3 s\u00e1ch s\u1eed k\u00fd c\u1ee7a b\u1ecdn Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean, L\u00ea Hy, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, duy v\u00e0o kho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh Tr\u1ecb, C\u1ea3nh H\u01b0ng ((1) V\u0129nh Tr\u1ecb : ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u1eddi L\u00ea Hy T\u00f4ng (1676 \u2013 1689). C\u1ea3nh H\u01b0ng : ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u1eddi L\u00ea Hi\u1ec3n T\u00f4ng (1740 \u2013 1787).1) v\u1eabn l\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu ; k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n g\u00e2y n\u1ea1n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, tuy \u0111\u1ea3ng ng\u1ee5y \u1ea5y li\u1ec1n b\u1ecb gi\u1ebft c\u1ea3, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u00f3i, nh\u01b0ng lo\u1ea1n h\u1ebft m\u00e0 \u0111\u1ebfn tr\u1ecb, kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb ng\u1ee5y, sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n ch\u00ednh, ch\u01b0a n\u00ean cho l\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, t\u00ecm h\u1ecfi d\u00e2n gian, ph\u00e0m t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh Tr\u1ecb, C\u1ea3nh H\u01b0ng tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 ng\u1ee5y T\u00e2y v\u00f9ng n\u1ed5i l\u00ean, ai c\u00f3 c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n ch\u00e9p ri\u00eang, ghi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u00edch, kh\u00f4ng c\u1ee9 ch\u1eef hay n\u00f4m, cho \u0111\u1ec1u \u0111em n\u1ed9p, d\u00f9 gi\u1ea5y ch\u1eef r\u00e1ch n\u00e1t, l\u1eddi n\u00f3i qu\u00ea k\u1ec7ch c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9, \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1eefa l\u1ea1i, ho\u1eb7c m\u1ea5t s\u1ef1 th\u1ef1c, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng b\u1ea3n ghi ch\u00e9p, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u1ecf \u0111i, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng V\u0103n Khi\u00eam, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh t\u00e2u n\u00f3i : Thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, xin x\u00e9t \u0111\u1ed5i b\u1ed5 nha m\u1edbi, \u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u, kh\u00f4ng n\u00ean h\u1ea1n l\u1ea5y 3 n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u1ed5i b\u1ed5, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ec1u do quan s\u1edf t\u1ea1i tra x\u00e9t ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, c\u00f2n s\u1ed1 l\u1ea1i l\u1ec7, chi\u1ec3u theo h\u1ea1ng nhi\u1ec1u vi\u1ec7c hay \u00edt vi\u1ec7c, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng th\u00eam b\u1edbt.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n k\u1ef9 : Cho l\u00e0 b\u1ecdn l\u1ea1i x\u1ea3o tr\u00e1, c\u0103n c\u1ee9 l\u00e2u ng\u00e0y, d\u1ea7n d\u00e0 l\u00e0m b\u1eady, d\u00e2n h\u00e8n b\u1ecb ch\u00fang d\u1ecda n\u1ea1t n\u00ean c\u00f3 c\u00e2u \u201cquan th\u0103ng, nha l\u1ea1i v\u1eabn c\u00f2n\u201d, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ecbnh ra h\u1ea1n 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, th\u1ef1c \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba gian d\u1ed1i, duy b\u1ecdn \u1ea5y ch\u1ee9c ph\u1eadn tuy nh\u1ecf, c\u0169ng c\u00f3 li\u00eam, tham kh\u00e1c nhau, quan h\u1ec7 \u1edf s\u1ef1 x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i l\u1ea5y 3 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n, th\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y d\u1ef1 bi\u1ebft chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i c\u00f3 k\u1ef3, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111em l\u00f2ng nh\u0169ng v\u1eb7t, g\u1eb7p vi\u1ec7c l\u1ea1i \u0111\u1ed5 l\u1eabn cho nhau, kh\u00f4ng nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i phi\u1ec1n ph\u1ee9c, m\u00e0 ph\u00e9p l\u1eadp ra \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, t\u1ec7 sinh ra \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c, ng\u0103n l\u1ea5p th\u01b0\u1eddng e kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin theo nh\u01b0 \u00fd ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a quan t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, c\u00f2n ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t khuy\u00ean r\u0103n, xin ph\u00e0m c\u00e1c nha ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb tri s\u1ef1 l\u1ea1i m\u1ee5c cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i d\u1ecbch, khi c\u00f3 sai ph\u00e1i, nh\u01b0 gi\u1ee5c thu\u1ebf, x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh v\u00e0 thu l\u01b0\u01a1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c vi\u1ec7c quan, vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n, tu\u1ef3 vi\u1ec7c giao cho chuy\u00ean tr\u00e1ch, h\u1eb1ng th\u00e1ng bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m \u0111em su\u1ed1t th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 l\u00e0m, chia l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t do t\u1ec9nh x\u00e9t l\u1ea1i, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 t\u00e1 l\u1ea1i c\u1ea7n c\u00f9, thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y k\u00ea khai t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng, g\u1eb7p khi c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u0103ng th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, \u0111em h\u1ea1ng \u01b0u, t\u00e2u xin suy b\u1ed5, h\u1ea1ng b\u00ecnh k\u1ebf theo, h\u1ea1ng li\u1ec7t tr\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch. C\u00f2n nh\u01b0 l\u1ea1i l\u1ec7, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u1ec9 xem \u1edf c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, xin ph\u00e0m c\u00e1c nha ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u00e3 t\u00e2u xin chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh, c\u00f2n l\u1ea1i l\u1ec7, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n theo ph\u1ee7 n\u00e0o, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm hay nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, h\u1ea1n cho th\u00f4ng l\u1ea1i 12 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7 d\u1ecbch 50 ng\u01b0\u1eddi, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba hay \u00edt vi\u1ec7c, c\u00f9ng huy\u1ec7n n\u00e0o nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm hay nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4ng l\u1ea1i 10 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7 d\u1ecbch 40 ng\u01b0\u1eddi, huy\u1ec7n n\u00e0o nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba hay \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4ng l\u1ea1i 8 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7 d\u1ecbch 30 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ecbch ng\u1ea1ch m\u00e3i, l\u1ea1i chi\u1ec3u l\u1ec7 chia ban chi l\u01b0\u01a1ng. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt thu\u1ed9c Nam ch\u01b0\u01a1ng kinh l\u00e0m Nam ty, B\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng kinh l\u00e0m B\u1eafc ty. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7n th\u1ea7n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh chia t\u00e0o \u0111\u1ecbnh c\u1ee5c, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m Nam, B\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng kinh, \u0111\u1ebfn nay N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh, g\u1ecdi Nam B\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng kinh l\u00e0 ch\u1ee9c danh chia gi\u1eef vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd c\u1ee7a nh\u00e0 M\u00e3n, H\u00e1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00e0o, c\u1ee5c, cho n\u00ean sai \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 cho danh ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111\u1eaft v\u1ecdt l\u00ean (1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 1 quan 6 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng), quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc kho ch\u1ee9a t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, th\u00f3c g\u1ea1o ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 n\u0103m \u1ea5y th\u00f3c r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, \u0111\u00e3 gi\u00e1ng Ch\u1ec9 th\u00e1ng 12 n\u0103m \u1ea5y \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng chu\u1ea9n cho chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 cho th\u00f3c ch\u1ee9a v\u00e0o kho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y, hay ch\u00ednh k\u1ef3 tr\u01b0ng thu, l\u1ea1i g\u1eb7p l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, nh\u00e2n d\u00e2n mua b\u00e1n th\u00ec \u00edt, v\u00ec th\u1ebf g\u1ea1o \u0111\u1eaft, l\u00e0 th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean, duy gi\u00e1 \u1ea5y, so v\u1edbi h\u1ea1t kh\u00e1c, v\u1eabn ch\u01b0a cao l\u1eafm, ph\u1ea3i n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho v\u1eeba ph\u1ea3i, nay chu\u1ea9n cho quan l\u1ea1i binh \u0111inh v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y. K\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i chi, gia gi\u00e1 chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n (1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o chi\u1ebft c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan 8 ti\u1ec1n, n\u1ebfu l\u1ea1i cao, gia \u0111\u1ebfn 1 quan 9 ti\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c), cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng t\u01b0 hai b\u1ec1 \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a L\u00ea B\u1ed3i l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eddi L\u00ea, xin giao ru\u1ed9ng \u1ea5y cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ea5p\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cH\u1eadu \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay, L\u00ea B\u1ed3i l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb nh\u00e0 L\u00ea, c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u00e1ng ghi ch\u00e9p, \u1edf \u0111\u1eddi L\u00ea th\u00ec l\u00e0 ph\u1ea3i, nay c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0, 1 t\u1ea5c \u0111\u1ea5t, 1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 ng\u00f4i nh\u00e0 L\u00ea h\u1ebft \u0111\u00e3 tr\u1ea3i bao n\u0103m, gia ph\u00e1i L\u00ea B\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u00e3 h\u01a1n 12 \u0111\u1eddi, h\u1eafn \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n tri\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 ru\u1ed9ng t\u1ed1t c\u1ee7a d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y, ri\u00eang l\u00e0m\u00a0 l\u1ee3i cho h\u1ecd \u1ea5y c\u00e0y c\u1ea5y m\u00e3i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Quang Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nh\u00e2n ai t\u1ed1 c\u00e1o, bi\u1ebft x\u00e9t trong s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n, l\u1eddi xin \u1ea5y r\u1ea5t ph\u1ea3i, n\u00ean th\u01b0\u1edfng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, c\u00f3 t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1eddi c\u1ed1 L\u00ea c\u1ea5p cho, nay v\u1eabn chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1ea1i cho d\u00e2n h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, t\u1ebf h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cCu\u1ed1i n\u0103m h\u1ee3p t\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i t\u1ebf c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, x\u00e9t trong s\u1eed s\u00e1ch theo ngh\u0129a h\u1ee3p l\u1ea1i m\u00e0 t\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5 l\u00e0 n\u00ean d\u00f9ng ng\u00e0y n\u00e0o, tri\u1ec1u ta theo d\u00f9ng ph\u00e9p c\u0169, l\u1ea5y ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 12 l\u00e0m l\u1ec5, \u0111\u1eddi Minh, Thanh B\u1eafc tri\u1ec1u, l\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y tr\u1eeb t\u1ecbch 1 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1ebf, x\u00e9t ra kh\u00f4ng \u00fd ngh\u0129a g\u00ec, v\u1ea3 l\u1ea1i qu\u1ed1c t\u1ee5c b\u1ea3n tri\u1ec1u, ng\u00e0y tu\u1ebf tr\u1eeb d\u1ef1ng c\u00e2y n\u00eau, c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1o t\u1ebf, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ng\u00e0y tu\u1ebf tr\u1eeb l\u00e0m ng\u00e0y tu\u1ebf h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, tr\u1eabm th\u00e2n \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu s\u1edf l\u00e0m l\u1ec5, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u1ec5 \u00fd. L\u1ea1i cho l\u00e0 ng\u00e0y \u1ea5y s\u1eafp t\u1edbi ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1ebft th\u1ecbt g\u00e0, l\u1ee3n c\u00fang t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ec3 truy b\u00e1o t\u1ef1 g\u1ed1c, n\u1ebfu theo l\u1ec7 r\u0103n c\u1ea5m gi\u1ebft th\u1ecbt, kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho sau khi c\u00f3 Ch\u1ec9, b\u1ecf h\u1eb3n c\u1ea5m \u1ea5y. Ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 b\u1ed9 L\u1ec5 theo l\u1ec7 ngh\u0129 ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5ng sung vi\u1ec7c nhi\u1ebfp t\u1ebf v\u00e0 th\u1eeba t\u1ebf, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed ch\u1ea7u h\u1ea7u th\u00ec nhi\u1ec1u, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i t\u1eeb nay ph\u00e0m k\u00ednh g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u1eeba t\u1ebf c\u00e1c \u00e1n th\u1edd \u1edf t\u1ea3, h\u1eefu c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng l\u00e0m l\u1ec5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m t\u1ebf Nam giao, theo l\u1ec7 d\u00f9ng 4 con ngh\u00e9 non, 8 con tr\u00e2u \u0111\u1ef1c, tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 t\u1ebf 3 th\u00e1ng, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 c\u00f9ng ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean mang theo ty t\u1ec3 sinh \u0111\u1ebfn. Trong s\u1ed1 tr\u00e2u c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn l\u1ea5y, con n\u00e0o h\u1ee3p th\u1ee9c, thi\u1ebfu th\u00ec mua th\u00eam, \u0111em \u0111\u1ebfn s\u1edf ch\u0103n nu\u00f4i, nu\u00f4i n\u1ea5ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf b\u1ed9, t\u1ef1 v\u00e0 Kinh do\u00e3n, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i xem x\u00e9t, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i mi\u1ebfu \u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh, vua chu\u1ea9n cho c\u1ea5p ti\u1ec1n m\u1ed7i mi\u1ebfu 500 quan, do quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ed1c s\u1ee9c phu mi\u1ebfu v\u00e0 d\u00e2n ph\u1ee5ng t\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u01b0\u1eddng ch\u1ebft, vua chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, v\u00e0 gia \u01a1n cho 300 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i cho Tr\u1ea7n Tuy\u00ean l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng (Tuy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, v\u00ec c\u00f3 tang v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u1ebfn nay h\u1ebft tang, l\u1ea1i b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXXVIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838]. (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 18). M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang. Vua chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n n\u0103m nay, \u1edf Kinh, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, th\u00ec ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng, cho \u0111\u1ebfn v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00ec v\u0103n ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; \u0111\u1ec1u cho ban y\u1ebfn, (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ban y\u1ebfn ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m). Ph\u00e0m quan ch\u1ee9c d\u1ef1 y\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1 h\u00e0m th\u00ec theo ph\u1ea9m th\u0103ng th\u1ef1 ; ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng, c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u t\u1ea1i ch\u1ee9c th\u00ec theo ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho, t\u1eeb nay l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho gi\u1ea3n binh t\u1ea1i ng\u0169 t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng ti\u1ec1n 5 ti\u1ec1n, ho\u1eb7c ch\u1ec9 g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec chi\u1ec3u theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1ec1u k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea5p cho ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ee7 1 quan.<\/p>\n<p>Sai qu\u00e2n \u1edf Kinh chia \u0111i \u0111\u00f3ng thay \u0111\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : (2 v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ; v\u1ec7 Trung dinh H\u1ed5 uy \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Ti\u1ec1n phong \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang ; v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, chia \u0111\u00f3ng \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An ; v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i ; v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 tam chia \u0111\u00f3ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, Ninh B\u00ecnh ; v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 t\u1ee9 chia \u0111\u00f3ng \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean ; v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 uy chia \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng). Bi\u1ec1n binh \u0111i th\u00fa \u0111\u00f3ng \u1edf Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01a1i g\u1ea7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng ; \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang h\u01a1i xa th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i ; \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y r\u1ea5t xa th\u01b0\u1edfng cho 2 th\u00e1ng, qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, th\u01b0 l\u1ea1i, binh \u0111inh sau khi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng cu\u1ed1i thu c\u0169ng c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o. V\u00e0 qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho g\u1ea1o ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i ; qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, qu\u00e2n \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u00e1ng, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau h\u1eb1ng n\u0103m chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Cho th\u1ed1ng qu\u1ea3n c\u00e1c dinh, c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111em t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ecdn cai \u0111\u1ed9i Mai V\u0103n \u0110\u1ed5ng, Nguy\u1ec5n Duy S\u0129, Tr\u1ea7n V\u0103n Di\u1ec7p, Tr\u1ea7n H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u1ef1c v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c xu\u1ea5t s\u1eafc ; vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 ch\u1ee9c Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ; Mai V\u0103n \u0110\u1ed5ng, c\u00f9ng cai qu\u1ea3n n\u1eeda v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, \u0111\u00f3ng \u1edf Thanh Hoa ; Nguy\u1ec5n Duy S\u0129, c\u00f9ng cai qu\u1ea3n n\u1eeda v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 uy, \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Tr\u1ea7n V\u0103n Di\u1ec7p, c\u00f9ng cai qu\u1ea3n n\u1eeda v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 tam \u0111\u00f3ng \u1edf Ninh B\u00ecnh ; Tr\u1ea7n H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc c\u00f9ng cai qu\u1ea3n n\u1eeda v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 t\u1ee9 \u0111\u00f3ng \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u00ec thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, sai tr\u00edch l\u1ea5y \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t chi\u1ebfc ; Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh hai chi\u1ebfc, c\u00f9ng v\u1edbi 6 chi\u1ebfc c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 12 chi\u1ebfc, sung l\u00e0m thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>An ph\u1ee7 ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 t\u00ean Dy l\u00e0m ph\u1ea3n. Khi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00ean Kh\u1ed1ng t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1 (ng\u01b0\u1eddi \u1edf ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam nh\u1eadn ch\u1ee9c Ba L\u1eadt), Dy \u1ea9n gi\u1ea5u \u0111i, \u00e1n ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hy bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh, b\u1eaft Kh\u1ed1ng \u0111em n\u1ed9p ; Dy s\u1ee3 t\u1ed9i, b\u00e8n c\u00f9ng th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 t\u00ean Ch\u00e2u, ng\u1ea7m d\u1ee5 s\u01a1n man ch\u1ebf t\u1ea1o kh\u00ed gi\u1edbi m\u01b0u \u0111\u1ed3 sinh s\u1ef1 ; ch\u1ee3t nghe t\u00ean \u0110\u00f4 Y \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng n\u1ed5i lo\u1ea1n, li\u1ec1n h\u1ecdp b\u1ecdn 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Long T\u00f4n \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Khai Bi\u00ean sung Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 S\u00f4 M\u1ecbch, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 \u00c2n \u00d4n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn theo, gi\u1ebft h\u1ea1i l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y, chia \u0111\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, H\u1ed9 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung t\u1ec9nh u\u1ef7 \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang, th\u00e2n l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, c\u0169ng ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc, \u0111em 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 phi\u00ean m\u1ee5c l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd Nh\u00e2m Tr\u1eadt c\u00f9ng th\u1ed5 binh \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u0111\u00e1nh b\u1eaft, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Dy c\u1ed1 \u00fd ch\u1ee9a gi\u1eef gi\u1eb7c tr\u1ed1n trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, th\u00ec ng\u1ea7m m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, n\u0103m, th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u1ebf m\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hy h\u00ecnh nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ebfn khi m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ed9, kh\u00f4ng n\u00e3 b\u1eaft giam gi\u1eef, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn sinh ra r\u1eafc r\u1ed1i, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 thi\u1ebfu ch\u1ee9c v\u1ee5, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i ch\u1ee9c, quan t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, chu\u1ea9n cho u\u1ef7 th\u00eam Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng, \u0111i ngay c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang c\u1ed1 s\u1ee9c gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y, v\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n x\u00e9t r\u00f5 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u00e0m vi\u1ec7c th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 g\u00e2y th\u00e0nh vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u1ea5y, c\u1ee9 th\u1ef1c h\u1eb7c t\u00e2u. L\u1ea1i \u0111i\u1ec7u 500 bi\u1ec1n binh \u1edf An Giang \u0111i \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, 500 bi\u1ec1n binh \u1edf V\u0129nh Long \u0111i \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 theo sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111u\u1ed5i b\u1eaft t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0110\u00f4 Y \u1edf s\u00fac Ch\u00e2u n\u00fai Kha, \u0110\u00f4 Y ch\u1ea1y tho\u00e1t, l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng r\u00fa, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i kinh l\u00fd, V\u1ec7 u\u00fd \u0111\u1ea1o Khai Bi\u00ean l\u00e0 Nh\u00e2m Tr\u1eadt \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c Ch\u00e2u \u1edf s\u00fac C\u1ea7m L\u1ecbch, ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 9 t\u00ean trong b\u1ecdn ch\u00fang, gi\u1eb7c Dy \u1edf Long T\u00f4n nghe tin Ch\u00e2u thua, li\u1ec1n \u0111em b\u00e8 l\u0169 r\u00fat tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>Vua nghe tin khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho Nh\u00e2m Tr\u1eadt 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. L\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 \u0110\u00f4 Y, t\u00ean Dy, t\u00ean Ch\u00e2u, l\u00f2ng ch\u1ee9a m\u1ed1i ho\u1ea1, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y, v\u00e0 m\u1eadt d\u1ee5 binh d\u00e2n Man L\u1ea1p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u1eebng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2u ? Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec1 Kinh ; l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, tuy kh\u00f4ng \u1edf \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2m d\u00f2 x\u00e9t, l\u1ed7i c\u0169ng kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ch\u01b0a l\u00e2u, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Nay ph\u1ea3i nghi\u00eam \u0111\u1ed1c quan b\u1eaft gi\u1eb7c h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft b\u1ecdn ph\u1ea1m \u1ea5y, c\u1ea7n b\u1eaft b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u1ef1 Kinh tr\u1edf v\u1ec1, \u0111i qua Gia \u0110\u1ecbnh, nghe tin ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c, l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111i ngay phi b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 th\u00e0nh, n\u00f3i phao l\u00ean l\u00e0 \u201cth\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh, thuy\u1ec1n, ng\u00e0y s\u1eafp t\u1edbi s\u1ebd \u0111\u1ebfn n\u01a1i\u201d, cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i 300 bi\u1ec1n binh v\u00e0 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng, v\u00e0 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u1ef1 c\u01a1 ch\u00ednh l\u00e0 t\u1ed1t, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh, Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng \u1edf \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ph\u00e1i v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, khi \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng Ca Thi b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t, bi\u1ec1n binh gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft, quan th\u00e0nh \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y \u1edf ch\u1ed7 bi\u00ean thu\u1ef3, r\u1ea5t l\u00e0 quan y\u1ebfu, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u1eeba d\u1eb9p y\u00ean, d\u00e2n Man m\u1edbi ph\u1ee5 thu\u1ed9c, tr\u1eabm u\u1ef7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef b\u00ean ngo\u00e0i, ph\u1ee7 d\u1ee5 b\u00ean trong, t\u1eebng \u0111\u00e3 \u00e2n c\u1ea7n r\u0103n b\u1ea3o, c\u1ed1t mong \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 y\u00ean, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thi\u1ebfp, c\u1edb sao \u0111\u1ed9t nhi\u00ean ph\u00e1t ra vi\u1ec7c Sa Th\u00e1p, \u0110\u00f4 Y, t\u00ean Ch\u00e2u, t\u00ean Dy l\u00e0m ph\u1ea3n, b\u00e8 l\u0169 \u0111i theo nhi\u1ec1u, m\u00e0 \u1edf th\u00e0nh t\u1eebng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi kinh l\u1ea1 v\u00f4 c\u00f9ng. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa m\u1edbi quy\u1ec1n nhi\u1ebfp l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch, c\u00f2n nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y nu\u00f4i tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng theo, v\u00e0 l\u1ea1i thi\u1ebfu s\u1ef1 ph\u00f2ng ng\u1eeba, g\u00e2y ra vi\u1ec7c bi\u1ebfn, l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a ai ? N\u00ean \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng. R\u1ed3i cho truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c phi\u00ean m\u1ee5c, \u0111i kh\u1eafp hi\u1ec3u d\u1ee5 b\u1ecdn th\u1ed5 binh th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng : N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u1eeb khi quy ph\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn nay, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c phi\u1ec1n n\u1eb7ng v\u00e0 kh\u1ed5 lu\u1ef5, b\u00e8n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i cam t\u00e2m ph\u1ea3n ngh\u1ecbch nh\u01b0 th\u1ebf, k\u00eca nh\u01b0 Sa Th\u00e1p ch\u1ee9a nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, ng\u1ea7m m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, \u00e1c nghi\u1ec7t t\u1ef1 m\u00ecnh g\u00e2y ra, t\u1ef1 ch\u1ecbu t\u1ed9i gi\u1ebft, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0110\u00f4 Y, t\u00ean Dy, t\u00ean Ch\u00e2u, ch\u1eb3ng qua v\u00ec l\u00f2ng ri\u00eang, c\u00f9ng b\u00e8 v\u1edbi k\u1ebb \u00e1c, m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eady, kh\u00f4ng l\u00e2u r\u1ed3i c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u1ebft, c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 binh, th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, to\u00e0n l\u00e0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng can g\u00ec c\u1ea3, c\u1edb sao d\u1ef1a theo b\u1ecdn \u1ea5y, \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tai ho\u1ea1 di\u1ec7t vong \u01b0 ? T\u1ee9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y 4, 5 n\u0103m, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e1nh ph\u00e1 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c b\u1eeba b\u00e3i, gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n, b\u1eaft c\u1ea3 v\u1ee3 con, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda, ph\u00e1 ch\u00f9a th\u00e1p. L\u00fac \u1ea5y nh\u00e2n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p g\u1eb7p ph\u1ea3i ng\u1ecdn l\u1eeda t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, cha kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c con, ch\u1ed3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3, t\u00e1n l\u1ea1c, \u0111\u00f3i kh\u1ed5, kh\u00f4ng t\u1ea1m s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai t\u01b0\u1edbng th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh, kh\u00f4ng ti\u1ebfc ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng tr\u0103m v\u1ea1n, gi\u1ebft lui gi\u1eb7c Xi\u00eam, gi\u00fap to\u00e0n h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. V\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 qu\u00e2n \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p b\u1ecdn gi\u1eb7c cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean v\u00f4 s\u1ef1, th\u1ebf l\u00e0 \u0111em d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u1edf trong b\u00f9n than, \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean chi\u1ebfu \u0111\u1ec7m, vi\u1ec7c \u1ea5y tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng, nghe bi\u1ebft c\u1ea3, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 quan qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c d\u1eb9p n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, th\u00ec n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t hoang h\u1ebft c\u1ea3, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c vui c\u00f3 s\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ea5y n\u0103m nay \u01b0 ? Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e2m tr\u00ed, c\u0169ng n\u00ean bi\u1ebft 1, 2 \u0111i\u1ec1u, s\u1ebd c\u1ea3m \u01a1n kh\u00f4ng ng\u1edbt, sao ph\u1ea3i v\u1ed9i sinh o\u00e1n v\u1ecdng, cam ch\u1ecbu cho gi\u1eb7c l\u1eeba d\u1ed1i d\u1ed7 d\u00e0nh, m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ed7i \u1ea5y, l\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a ngh\u0129 m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 c\u00f3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Kinh kh\u1eafc kh\u1ed5 s\u1ef1 g\u00ec, ho\u1eb7c quan l\u1ea1i l\u1ea5n \u00e1p, s\u00e1ch nhi\u1ec5u, c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec, cho c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng t\u1ea5t c\u1ea3, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n s\u1ebd th\u00e2n oan x\u00e9t cho, quy\u1ebft kh\u00f4ng t\u01b0 v\u1ecb che ch\u1edf. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh coi ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh, v\u1ed1n kh\u00f4ng chia kh\u00e1c, sao l\u1ea1i c\u00f2n mang l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, \u0111\u1ec3 h\u00e3m th\u00e2n v\u00e0o theo gi\u1eb7c, t\u1ef1 ch\u00f3ng mang t\u1ed9i, n\u00ean ph\u1ea3i s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, ch\u1edb \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m d\u00e2n nh\u01b0 c\u0169, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169ng \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 l\u00e0m qu\u00e2n nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng n\u00ean s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng, \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i \u0111\u00f3i kh\u1ed5, c\u00f2n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp theo ch\u00fang, \u0111\u1ec1u khoan tha cho, kh\u00f4ng truy x\u00e9t n\u1eefa. N\u1ebfu c\u1ed1 ch\u1ea5p, m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, t\u1ef1 ch\u1ecbu ngu d\u1ea1i, th\u00ec khi qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft c\u00e0ng d\u1eef, kh\u00f4ng nh\u1eefng ho\u1ea1 \u0111\u1ebfn th\u00e2n m\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ebft c\u1ea3 v\u1ee3 con, h\u1ed1i kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa, khi\u1ebfn cho th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, c\u1ea3m h\u1ebft ngh\u0129 l\u1ea1i, c\u00f9ng theo v\u1ec1 y\u00ean \u1ed5n, r\u1ed3i b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch ch\u01a1 v\u01a1 kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, t\u1ef1 kh\u1eafc ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n sai Binh khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n mang t\u1edd d\u1ee5 \u0111i ngay tuy\u00ean d\u1ee5 b\u1ea3o r\u00f5, nh\u00e2n ti\u1ec7n d\u00f2 x\u00e9t quan l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh ph\u1ee7 c\u00f3 g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c bi\u1ebfn kh\u00f4ng, ho\u1eb7c t\u1ef1 b\u1ecdn ph\u1ea1m ngh\u1ecbch c\u00f3 \u00fd g\u00e2y v\u1ea1, c\u1ee9 th\u1ef1c v\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh : v\u1ec7 trung dinh H\u1ed5 uy v\u00e0 c\u01a1 t\u1ea3 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u m\u1ed9t n\u1eeda \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ; ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n \u1edf Kinh, v\u1ec7 trung dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. L\u1ea1i cho \u0111em g\u1ea1o \u1edf V\u0129nh Long 30.000 ph\u01b0\u01a1ng, \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 20.000 ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. \u0110\u1eb7t tr\u1ea1m An N\u00f4ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang (\u1edf h\u1ea1t ph\u1ee7 Ch\u00e2n Th\u00e0nh) t\u1ef1 t\u1ec9nh l\u1ef5 qua V\u0129nh T\u1ebf cho \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean ; \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t 1 tr\u1ea1m\u00a0 gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1eaft 60 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Phi\u00ean sung l\u00e0m l\u00ednh tr\u1ea1m ; ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t d\u1ecbch th\u1eeba, d\u1ecbch m\u1ee5c, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 quan tr\u1ecdng \u0111i v\u1ec1. L\u1ea1i ngh\u0129 ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c, cho ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>D\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean ra n\u01a1i kh\u00e1c v\u00e0 l\u00e0m th\u00eam \u0111\u1ed3n H\u00e0m Ninh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua ngh\u0129 Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1edd bi\u1ec3n quan y\u1ebfu, 12 x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u01a1i r\u1ed9ng, sai quan t\u1ec9nh \u1ea5y xem ch\u1ed7 h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1eb9p, cho l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u1eadn th\u00f4n An Th\u1edbi \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba gi\u1eb7c bi\u1ec3n. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u01b0a xong, b\u1ed7ng \u1edf Nam K\u1ef3 c\u00f3 lo\u1ea1n, d\u00e2n c\u01b0 phi\u00eau t\u00e1n, m\u1edbi th\u00e0nh r\u1eebng hoang. \u0110\u1ebfn nay B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea V\u0103n Trung th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i kh\u00e1m l\u1ea1i, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u1ed3n c\u0169, v\u1ed1n l\u00e0 hi\u1ec3m y\u1ebfu, nh\u01b0ng m\u1eb7t ph\u00eda sau m\u1ed9t d\u1ea3i su\u1ed1i c\u1ea1n, m\u00f9a m\u01b0a m\u1edbi c\u00f3 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u1ecf c\u00e2y \u1edf trong r\u1eebng tr\u00f4i ng\u1eadp xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5y, u\u1ed1ng v\u00e0o sinh nhi\u1ec1u b\u1ec7nh, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i \u0111\u1ea5t l\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, duy c\u00f3 x\u1ee9 B\u00ecnh Sa th\u00f4n Ph\u00fa \u0110\u00f4ng, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1p c\u1eeda bi\u1ec3n D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng ; ph\u00eda sau li\u1ec1n v\u1edbi mi\u1ec1n n\u00fai ; b\u00ean t\u1ea3 c\u00f3 g\u00f2 Sa ; b\u00ean h\u1eefu c\u00f3 s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0, l\u1ea1i nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt c\u00f3 th\u1ec3 m\u00fac u\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n c\u01b0 n\u1ed1i li\u1ec1n, thuy\u1ec1n bu\u00f4n t\u1ee5 h\u1ed9i, xin n\u00ean d\u1eddi l\u00e0m \u1edf \u0111\u1ea5y, v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u00f4n H\u00e0m Ninh, c\u00f3 1 kho\u1ea3nh g\u00f2 c\u00e1t, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi b\u00e3i bi\u1ec3n, b\u00ean t\u1ea3 gi\u00e1p s\u00f4ng Di\u1ec7p, b\u00ean h\u1eefu v\u00e0 ph\u00eda sau \u0111\u1ec1u gi\u00e1p r\u1eebng r\u00fa, d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, ch\u1ed7 \u1edf kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, v\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn Ph\u00fa \u0110\u00f4ng, c\u00e1ch nhau ch\u1ec9 m\u1ea5y kh\u1eafc, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ho\u00e3n hay k\u00edp, h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng c\u0169ng ti\u1ec7n ; xin \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u1ed3n g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n H\u00e0m Ninh, li\u1ec7u b\u1eaft c\u01a1 T\u1ea3 \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 70 bi\u1ec1n binh theo vi\u00ean ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd chia ph\u00e1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. (\u0110\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c d\u00e0i su\u1ed1t 45 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c, cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, d\u00e0y 9 th\u01b0\u1edbc ; th\u00e2n \u0111\u1ed3n v\u00e0 4 g\u00f3c, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0m h\u00e0ng r\u00e0o g\u1ed7, gi\u1eefa \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u x\u00e2y 1 c\u1eeda cao 8 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc ; \u1edf tr\u00ean l\u00e0m nh\u00e0 vu\u00f4ng ; h\u00e0o \u0111\u00e0o r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc ; b\u00ean trong \u0111\u1ed3n, c\u00f3 tr\u1ea1i l\u00ednh 5 gian 2 ch\u00e1i ; ph\u00eda sau \u0111\u1ed3n l\u00e0m kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n 2 gian, b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc b\u00ean t\u1ea3, ch\u1ed7 g\u00f2 c\u00e1t l\u00e0m 1 ch\u00f2i canh cao 2 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u00ean \u0111\u1ed3n chia \u0111\u1eb7t 2 c\u1ed7 s\u00fang gang ph\u00e1ch s\u01a1n, 6 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n, 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y. \u0110\u1ed3n H\u00e0m Ninh d\u00e0i su\u1ed1t 32 tr\u01b0\u1ee3ng, chi\u1ec1u cao chi\u1ec1u d\u00e0y c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c, 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng h\u00e0ng r\u00e0o g\u1ed7 ; b\u00ean t\u1ea3 x\u00e2y 1 c\u1eeda cao 8 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean b\u00e1c b\u1eb1ng g\u1ed7 ; h\u00e0o \u0111\u00e0o r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc ; b\u00ean trong \u0111\u1ed3n, c\u00f3 tr\u1ea1i l\u00ednh 3 gian 2 ch\u00e1i ; \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa ph\u00eda m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, d\u1ef1ng 1 c\u00e1i ch\u00f2i canh cao 2 tr\u01b0\u1ee3ng ; 2 g\u00f3c t\u1ea3, h\u1eefu \u0111\u1eb7t 2 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n, 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 20 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y).<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m ch\u1ee9c tri ph\u1ee7 c\u00e1c ph\u1ee7 c\u00f3 khuy\u1ebft, giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn c\u1eed, th\u00ec n\u1ebfu tri huy\u1ec7n, x\u00e9t c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng xu\u1ea5t s\u1eafc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 t\u00ean b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7 th\u0103ng b\u1ed5, cho h\u1ee3p giai c\u1ea5p, ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7. (T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u cho tri huy\u1ec7n th\u00f4i b\u1ed5, l\u00e0 l\u1ed7i v\u1ec1 v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u00e0m l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, ch\u1ee9c quan b\u1ed3i t\u1ebf noi theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u1ec7 chia \u0111\u1ee9ng \u1edf 8 \u00e1n th\u1edd hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu ; quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m, ho\u1eb7c chi\u1ec3u theo v\u1ecb \u00e1n th\u1edd, ho\u1eb7c x\u1ebfp h\u00e0ng \u0111\u1ee9ng ngang vai nhau, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ea1o mu\u1ed9i m\u1ea5t tr\u1eadt t\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u00e1n th\u1edd \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00e3 c\u00f3 quan th\u1eeba t\u1ebf l\u00e0m vi\u1ec7c ; quan b\u1ed3i t\u1ebf th\u00ec n\u00ean l\u1ea5y \u00e1n ch\u00ednh l\u00e0m tr\u1ecdng, m\u1edbi h\u1ee3p ngh\u0129a \u201cl\u1ec5 th\u1ed1ng thu\u1ed9c c\u1ea3 \u1edf tr\u00ean\u201d, chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, ph\u00e0m d\u1ef1 b\u1ed3i t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, v\u0103n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ea9m x\u1ebfp h\u00e0ng \u0111\u1ee9ng \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa s\u00e2n, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea9m n\u00e0o, s\u1ed1 vi\u00ean nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u0111\u1ee9ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, cho nghi\u00eam ch\u1ec9nh th\u1ee9 b\u1eadc v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec5 \u0111\u1ed9. L\u1ea1i s\u1eafc t\u1eeb nay, ph\u00e0m \u0111\u1ea1i l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng t\u1ef1, c\u00f3 ch\u1ecdn b\u1eaft bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 theo th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, sung v\u00e0o h\u00e0ng m\u00faa, th\u00ec sau khi l\u1ec5 xong, cho \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e1i gi\u00e1m gi\u1eef kho l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Uy v\u00ec cha m\u1eb9 gi\u00e0 \u0111au y\u1ebfu, xin ngh\u1ec9 gia h\u1ea1n v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf Thanh Hoa th\u0103m h\u1ecfi. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c th\u00e1i gi\u00e1m l\u00e0 \u0111\u1ec3 qu\u00e9t r\u1eeda \u1edf n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, b\u1ea5t k\u1ef3 sai khi\u1ebfn \u0111\u1ebfn, h\u1eafn qu\u00ea \u1edf ngo\u00e0i 500 d\u1eb7m, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i, v\u1ec1 ch\u1ed1c l\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn \u1ea5y, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, n\u1ebfu \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng xa, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1eeba d\u1ed1i d\u1eabn d\u1ee5 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p, s\u1ef1 quan h\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, l\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng cho thi h\u00e0nh v\u00e0 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, b\u1ecdn th\u00e1i gi\u00e1m n\u1ebfu c\u00f3 gia t\u00ecnh b\u00e1ch thi\u1ebft, m\u00e0 qu\u00ea \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3 th\u00ec m\u1edbi chu\u1ea9n cho xin ngh\u1ec9, c\u00f2n \u1edf xa t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin nh\u00e0m ; ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh qu\u1ea3n l\u0129nh vi\u1ec7n Cung gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7n Cung gi\u00e1m, tuy kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 c\u00e1c ty, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t vi\u00ean chuy\u00ean tr\u00e1ch cai qu\u1ea3n, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 cho c\u00f9ng nhau tr\u00f4ng coi, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 1 quan ngo\u00e0i xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn, s\u1ee3 kh\u00f4ng t\u1ecf ra th\u1ebf trong ngo\u00e0i r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u1eabn nhau. Nay chu\u1ea9n cho t\u1eeb th\u1ee7 l\u0129nh th\u00e1i gi\u00e1m tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u0103m nay cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh tr\u00f4ng coi, c\u00f2n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, do b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin ph\u00e1i 1 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5, ho\u1eb7c qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec3 thay, cho c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c ; ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay th\u00e1i gi\u00e1m, cung gi\u00e1m th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, ph\u1ea3i do th\u1ee7 l\u0129nh th\u00e1i gi\u00e1m n\u01a1i \u1ea5y tra x\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ban tr\u1ef1c v\u1eafng thi\u1ebfu, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9 sai ph\u00e1i, m\u00e0 d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam ra ngo\u00e0i v\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00eam, d\u00e1m c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i giao du n\u00f3i chuy\u1ec7n h\u00e3o, ho\u1eb7c c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u01b0 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, xem tr\u00f2 vui ; \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00f3i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 40 c\u00f4n \u0111\u1ecf ; n\u1ebfu \u0111em vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ti\u1ebft l\u1ed9 ra, ho\u1eb7c vi\u1ec7c \u1edf cung c\u1ea5m, b\u00e0n n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, v\u00e0 gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m tin t\u1ee9c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u1edf trong cung, th\u00ec x\u1eed t\u1eed kh\u00f4ng tha, n\u1ebfu th\u1ee7 l\u0129nh che ch\u1edf kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c, c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i, th\u1ee7 l\u0129nh c\u00f3 ph\u1ea1m t\u1ed9i, cho th\u00e1i gi\u00e1m ho\u1eb7c cung gi\u00e1m b\u1eadc d\u01b0\u1edbi c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng cho khen th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c ra, m\u00e0 th\u00e1i gi\u00e1m, cung gi\u00e1m \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c bi\u1ebft t\u1ed1 c\u00e1o ra th\u00ec gia b\u1eadc th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5, h\u1eb1ng n\u0103m thuy\u1ec1n binh \u1edf Kinh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, c\u1ee9 tu\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 2 th\u00ec ph\u00e1i \u0111i, nay khi tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u00e1ng, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n thu\u1eadn ti\u1ec7n, ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ef3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i, ph\u1ea3i d\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng tu\u1ea7n ti\u1ec5u, cho b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam. V\u1eady ph\u00e1i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thanh h\u1ea3i 1 chi\u1ebfc, ng\u1ed3i trong \u0111\u00f3, th\u1ee7y s\u01b0 : su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u 1ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ec1n binh 30 ng\u01b0\u1eddi ; b\u1ed9 qu\u00e2n : su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ec1n binh 45 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1o th\u1ee7 5 ng\u01b0\u1eddi. Thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Tu\u1ea7n h\u1ea3i 2 chi\u1ebfc, m\u1ed7i chi\u1ebfc th\u1ee7y s\u01b0 : su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ec1n binh 25 ng\u01b0\u1eddi ; b\u1ed9 qu\u00e2n : \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 1 ng\u01b0\u1eddi, binh 25 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1o th\u1ee7 4 ng\u01b0\u1eddi. Thuy\u1ec1n \u00d4 2 chi\u1ebfc, m\u1ed7i chi\u1ebfc th\u1ee7y s\u01b0 : su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi, binh 20 ng\u01b0\u1eddi ; b\u1ed9 qu\u00e2n : \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 1 ng\u01b0\u1eddi, binh 20 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1o th\u1ee7 2 ng\u01b0\u1eddi. Giao cho qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ee9 t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn chia nhau \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c th\u00ec ch\u1eb7n b\u1eaft. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u1ea1n th\u00e1ng 2.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u v\u1ec1 s\u1ed1 \u0111inh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong h\u1ea1t t\u0103ng hay gi\u1ea3m, ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eef d\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch g\u00ec kh\u00e1c, c\u1ed1t \u1edf s\u1ef1 y\u00ean nu\u00f4i, sinh s\u1ea3n \u0111\u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i, cho n\u00ean \u0111\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc th\u1ecbnh tr\u1ecb, t\u1ea5t ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 ch\u0103m lo vi\u1ec7c v\u1ed7 nu\u00f4i nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 gia \u01a1n cho k\u1ebb quan, qu\u1ea3, c\u1ed1t mong cho d\u00e2n ta sinh s\u1ea3n ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, s\u1ed5 \u0111inh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i khi g\u1eb7p n\u0103m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n m\u1edbi th\u1ea5y s\u1ed1 t\u0103ng th\u00eam, k\u1ec3 th\u00ec h\u1ea1ng tr\u00e1ng l\u00ean h\u1ea1ng l\u00e3o, th\u00ec h\u1ea1ng thi\u1ebfu l\u1ea1i th\u00e0nh h\u1ea1ng tr\u00e1ng, l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng sinh s\u00f4i ra ; \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u00fd h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng sinh tr\u01b0\u1edfng th\u00eam l\u00ean, ri\u00eang \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c, x\u00e9t nguy\u00ean nh\u00e2n \u1ea5y, to\u00e0n b\u1edfi th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ecbu gia t\u00e2m xem x\u00e9t, m\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n, h\u1ebft th\u1ea3y nghe theo h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o, t\u1ed5ng l\u00fd, trong \u0111\u00f3, gi\u1ea5u b\u1edbt tr\u1eeb \u0111i th\u00ec nhi\u1ec1u, t\u1ee5c v\u00e0o th\u00ec \u00edt, n\u00ean h\u1ed9 kh\u1ea9u kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u0103ng l\u00ean, v\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n ch\u1ec9 t\u00f3m \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 x\u00e3 d\u00e2n, sao c\u0169ng m\u1ed9t ni\u1ec1m cho l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i b\u1ee5ng ngh\u0129, n\u00ean ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 t\u1ecf khuy\u00ean r\u0103n. C\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, n\u0103m nay hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t, v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, v\u1edbi huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1, n\u0103m th\u1ee9 18, v\u1eeba m\u1edbi tuy\u1ec3n duy\u1ec7t, c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u00e9t b\u00e0n. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, chu\u1ea9n cho Kinh do\u00e3n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed5 \u0111inh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong h\u1ea1t v\u1ec1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18, so v\u1edbi n\u0103m th\u1ee9 17, xem h\u1ea1t n\u00e0o t\u0103ng nhi\u1ec1u, h\u1ea1t n\u00e0o gi\u1ea3m \u00edt, v\u00e0 kh\u00f4ng t\u0103ng, kh\u00f4ng gi\u1ea3m, h\u1ee3p th\u00e0nh s\u1ed1 l\u1edbn, chi\u1ebft tinh chia l\u00e0m 100 th\u00e0nh, t\u0103ng 1 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, 1 th\u00e0nh l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh ; s\u1ed1 t\u0103ng gi\u1ea3m kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 1 th\u00e0nh, c\u00f9ng l\u00e0 kh\u00f4ng t\u0103ng kh\u00f4ng gi\u1ea3m l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 ; gi\u1ea3m 1 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t ; l\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\u201d. \u0110\u1ebfn khi s\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t thi h\u00e0nh. (C\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u1ee9 theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf s\u1ed5 \u0111inh trong 2 n\u0103m 17 v\u00e0 18, chia l\u00e0m 100 th\u00e0nh, t\u0103ng 1 th\u00e0nh, th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; 2, 3 th\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng 2 th\u1ee9 ; 4, 5 th\u00e0nh th\u01b0\u1edfng 3 th\u1ee9 ; 6 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, gia 1 c\u1ea5p. Gi\u1ea3m 1 th\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ; 2, 3 th\u00e0nh ph\u1ea1t 1 n\u0103m ; 4, 5 th\u00e0nh ph\u1ea1t 1 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i ; gi\u1ea3m 6 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. C\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ed1 t\u0103ng gi\u1ea3m \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111em s\u1ed1 t\u0103ng tr\u1eeb s\u1ed1 gi\u1ea3m, t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 s\u1ed1 t\u0103ng gi\u1ea3m kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 1 th\u00e0nh v\u00e0 1 th\u00e0nh th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; 6, 7 th\u00e0nh th\u01b0\u1edfng 3 th\u1ee9 ; t\u1eeb 8 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, gia 1 c\u1ea5p. Gi\u1ea3m 2, 3 th\u00e0nh, ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ; 4, 5 th\u00e0nh ph\u1ea1t 1 n\u0103m ; 6, 7 th\u00e0nh ph\u1ea1t 1 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i ; t\u1eeb 8 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c v\u00e0 ph\u1ee7 th\u1eeba, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ngh\u1ecb x\u1eed, c\u00e1c t\u1ec9nh, th\u00ec b\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 l\u00e0 chuy\u00ean tr\u00e1ch ; \u00e1n s\u00e1t, chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c h\u00ecnh, kh\u00f4ng x\u1eed \u0111\u1ebfn).<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00ecm ch\u1ed7 thu\u00ea d\u00e2n ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch ra l\u00e0m quan l\u00e0 V\u0169 H\u1eefu Qu\u00fdnh l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 ; Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng, sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 ch\u01a1i xem kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, \u0111i thuy\u1ec1n \u1edf ao K\u00fd t\u1ebf, b\u1eafn th\u1eed, l\u1ea5y chim b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c, chia cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n theo h\u1ea7u, nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh li\u1ec7u \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc \u1edf m\u1ea1n trong t\u01b0\u1eddng, xung quanh ao \u1ea5y, tr\u1ed3ng tre kh\u1eafp c\u1ea3, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 cho chim \u0111\u1eadu \u1edf.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 d\u00e1n gi\u1ea5y v\u00e0ng v\u00e0o phi\u1ebfu ngh\u0129 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb. L\u1ec7 c\u0169 c\u00e1c nha \u1edf Kinh, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft duy\u1ec7t b\u1ea3n ph\u1ee5, ngh\u0129 l\u1eddi Ch\u1ec9 l\u00e0m phi\u1ebfu, r\u1ed3i \u0111em b\u1ea3n ch\u00ednh nguy\u00ean phong v\u00e0 b\u1ea3n phi\u1ebfu c\u00f9ng d\u00e2ng l\u00ean, k\u00ednh \u0111\u1ee3i vua ph\u00ea, tu\u00e2n theo l\u1eddi ph\u00ea ph\u1ee5ng m\u1ec7nh thi h\u00e0nh. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c nha \u1edf Kinh ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n t\u00e2u, c\u00f3 xin giao cho b\u1ed9 th\u1ea7n l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129, v\u00e0 b\u1ed9 th\u1ea7n c\u00f3 xin giao cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 vi\u00ean quan \u0111\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng tr\u1ef1c l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em nguy\u00ean b\u1ea3n phong l\u1ea1i d\u00e2ng tr\u00ecnh, c\u00f2n nha l\u00e0m phi\u1ebfu, ho\u1eb7c \u0111em l\u00fd do Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, ho\u1eb7c chi\u1ec3u l\u00fd theo l\u1ec7nh l\u00e0m phi\u1ebfu, th\u00ec nguy\u00ean t\u1eadp kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1i d\u00e2ng n\u1eefa, \u0111em ri\u00eang t\u1edd ngh\u0129 l\u1eddi Ch\u1ec9 l\u00e0m phi\u1ebfu \u0111\u1ec3 t\u00e2u x\u00e9t l\u1ea1i. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, tu\u00e2n theo l\u1eddi ph\u00ea, ph\u1ee5ng h\u00e0nh. \u0110\u1ebfn nay, quan 6 b\u1ed9 h\u1ed9i b\u00e0n, cho l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eadp \u0111\u00e3 d\u00e2ng tr\u00ecnh, m\u00e0 trong phi\u1ebfu l\u1ea1i n\u00f3i, \u0111\u00e3 ph\u1ea1m tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, hu\u1ed1ng chi b\u1ea3n t\u00e2u c\u00f9ng phi\u1ebfu ngh\u0129, m\u00e0 chia l\u00e0m 2, th\u00ec trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, so s\u00e1nh th\u01b0\u1eddng khi phi\u1ec1n s\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ecf ra th\u1eadn tr\u1ecdng ; b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, g\u1eb7p c\u00f3 phong k\u00edn t\u00e2u l\u00ean th\u1eb3ng, v\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n quan h\u1ec7, do vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt mang \u0111\u1ec7, th\u00ec \u0111em nguy\u00ean phong d\u00e2ng tr\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1edf xem, c\u00f2n theo th\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec vi\u1ec7c thu\u1ed9c nha n\u00e0o, do nha \u1ea5y \u0111em ch\u00ednh b\u1ea3n nguy\u00ean phong, m\u1edf xem t\u1ea5t c\u1ea3, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean b\u00e1c, ho\u1eb7c n\u00ean \u0111\u1ed5i ngh\u1ecb, th\u00ec l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang t\u00e2u xin, c\u00f9ng v\u1edbi nguy\u00ean t\u1eadp c\u00f9ng d\u00e2ng, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n theo l\u00e0m vi\u1ec7c, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo s\u1ef1 l\u00fd l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 ; d\u00f9ng ri\u00eang 1 m\u1ea3nh gi\u1ea5y v\u00e0ng, n\u00eau l\u00ean n\u00f3i r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m n\u00e0o ; ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edb t\u00e2u \u1edf t\u1ec9nh n\u00e0o, ho\u1eb7c \u00e1n n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec, chi\u1ec3u trong b\u1ea3n \u1ea5y, k\u00ednh ngh\u0129 l\u1eddi Ch\u1ec9 d\u1eabn \u1edf b\u00ean tr\u00ean b\u1ea3n t\u00e2u ; r\u1ed3i \u0111em ch\u00ednh b\u1ea3n d\u00e1n gi\u1ea5y v\u00e0ng \u1ea5y, b\u1ecf v\u00e0o nguy\u00ean phong d\u00e2ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n m\u1edf xem, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u \u0111i\u1ec3m, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u00e2u ph\u00ea, ch\u1eef son \u0111\u1ed5i l\u1ea1i giao ra, chi\u1ec3u l\u1eddi ph\u00ea trong \u0111\u00f3 xin \u0111\u00f3ng \u1ea5n thi h\u00e0nh, c\u00f2n m\u1ea3nh gi\u1ea5y v\u00e0ng d\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef vua ph\u00ea b\u1ea3o, th\u00ec b\u00f3c ra d\u00e1n v\u00e0o b\u1ea3n ph\u1ee5, giao cho N\u1ed9i c\u00e1c nh\u1eadn gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c thu\u1ed9c vi\u1ec7c quan ng\u1ea1i, ph\u1ea3i t\u00e2u ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t th\u00ec d\u00e2ng t\u00e2u l\u00ean, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, chi\u1ec3u l\u00fd theo l\u1ec7nh l\u00e0m phi\u1ebfu, l\u1ea1i \u0111em nguy\u00ean s\u1edb d\u00e1n gi\u1ea5y v\u00e0ng d\u00e2ng tr\u00ecnh, r\u1ed3i chi\u1ec3u theo tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c. Ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c nha \u1edf Kinh c\u00f3 xin giao cho quan \u1edf b\u1ed9 l\u00e0m phi\u1ebfu, v\u00e0 c\u00e1c nha 6 b\u1ed9 xin giao cho C\u01a1 m\u1eadt, N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 vi\u00ean quan \u0111\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng tr\u1ef1c l\u00e0m phi\u1ebfu th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu khi c\u00f3 do quan \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n hay quan \u1edf C\u00e1c, theo s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 d\u1ee5 ri\u00eang, th\u00ec theo y l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng d\u00f9ng gi\u1ea5y phi\u1ebfu d\u00e2ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ec3 cho ph\u00e2n bi\u1ec7t, c\u00f2n nh\u01b0 s\u1ed5 s\u00e1ch, s\u1ed1 m\u1ee5c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u do ty chuy\u00ean tr\u00e1ch k\u00ea c\u1ee9u, l\u00e0m phi\u1ebfu \u0111\u1ec1 t\u00e2u \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1ea1i, c\u0169ng theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, ph\u00e0m c\u00e1c phi\u1ebfu gi\u1ea5y v\u00e0ng d\u00e1n v\u00e0o, chu\u1ea9n cho N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u00f3ng th\u00e0nh t\u1eadp \u0111\u1ec3 gi\u1eef.<\/p>\n<p>X\u00e2p \u0111\u1eafp th\u00e0nh t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 (chu vi d\u00e0i su\u1ed1t 338 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc ; h\u00e0o \u0111\u00e0o r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng ; c\u1eeda th\u00e0nh 4 c\u1eeda). Vua sai ph\u00e1t 4.000 binh d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i cho l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n L\u0103ng, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1ef1, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu \u0111i coi l\u00e0m, khi c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf T\u1ea3 h\u1eefu tr\u1ea1ch nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e2u nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i v\u00ec th\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf mang, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ea5t \u1edf Kinh k\u1ef3 b\u1ecf hoang c\u00f2n nhi\u1ec1u, t\u1ee9c nh\u01b0 2 tr\u1ea1ch nguy\u00ean b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu, c\u00e1ch Kinh th\u00e0nh v\u1ed1n kh\u00f4ng xa l\u1eafm, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd b\u1ecf c\u1ecf hoang h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc \u01b0 ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i Ph\u00f3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u1edbng mang theo gi\u00e1m th\u00e0nh c\u00f9ng \u0111i ng\u1eafm \u0111o, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 xem, trong \u0111\u00f3, nh\u1eefng ch\u1ed7 g\u1ea7n ti\u1ec7n, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 ch\u1ed7, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Kinh do\u00e3n, li\u1ec7u thu\u00ea 2.000 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y, h\u1ee3p l\u1ef1c khai kh\u1ea9n, c\u1ecf hoang th\u00ec khai ph\u00e1, h\u1ed5 b\u00e1o th\u00ec \u0111u\u1ed5i \u0111i, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ea1n trong 1 th\u00e1ng ph\u1ea3i m\u1edf r\u1ed9ng r\u00e3i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, r\u1ed3i cho nh\u00e2n d\u00e2n nh\u1eadn l\u0129nh c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 \u1edf, t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c vui s\u1ef1 vui, l\u1ee3i s\u1ef1 l\u1ee3i, \u0111\u1ee3i sau 6 n\u0103m, hi\u1ec7n th\u00e0nh v\u01b0\u1eddn ru\u1ed9ng, chi\u1ec3u l\u1ec7, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf\u201d. Sau khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u0111\u1ea5t h\u01a1n 140 m\u1eabu, d\u00e2n \u0111\u1ebfn xin \u1edf v\u00e0 c\u00e0y c\u1ea5y h\u01a1n 90 ng\u01b0\u1eddi, sai c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed1n, sai, d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3. L\u1ea1i ph\u00e1t c\u00e1c t\u00f9, \u0111i \u0111\u00e0y \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t l\u00e0m binh kh\u1ed5 sai, l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf Kinh h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0o \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, do ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean qu\u1ea3n th\u00fac, \u0111\u1ec3 cho \u0111em s\u1ee9c khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3ng h\u1ed3 c\u1ea7m canh \u1edf Ng\u1ecd M\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u00fang gi\u1edd. Vua nghe th\u1ea5y, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Nay ti\u1ebft v\u1eeba l\u1eadp xu\u00e2n, ng\u00e0y th\u00ec 46 kh\u1eafc, \u0111\u00eam 50 kh\u1eafc, tr\u1eeb l\u00fac ch\u1eadp t\u1ed1i v\u00e0 l\u00fac m\u1edd s\u00e1ng 4, 5 kh\u1eafc, th\u1ebf l\u00e0 1 \u0111\u00eam c\u00f2n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 45 kh\u1eafc, chia l\u00e0m 5 canh, m\u1ed7i canh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c 9 kh\u1eafc, c\u1edb sao \u0111\u00eam h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, gi\u1edd D\u1eadu ch\u00ednh 2 kh\u1eafc b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh, m\u00e0 gi\u1edd tu\u1ea5t ch\u00ednh 2 kh\u1eafc \u0111\u00e3 sang tr\u1ed1ng canh hai, th\u00ec canh \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc sau ch\u1ec9 c\u00f3 8 kh\u1eafc, canh \u0111\u1ea7u n\u1ebfu ng\u1eafn nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1ec1 sau kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u01a1i d\u00e0i, v\u00ec th\u1ebf kho\u1ea3ng canh t\u01b0, canh n\u0103m, d\u1ee5ng \u00fd t\u0103ng, gi\u1ea3m, th\u1eadm ch\u00ed canh n\u0103m \u0111\u1ebfn 8, 9 kh\u1eafc, m\u00e0 tr\u1eddi h\u00e3y c\u00f2n t\u1ed1i ch\u01b0a s\u00e1ng, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, l\u1ea1i ch\u1eadm ch\u1eadm \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i, n\u00ean canh n\u0103m kh\u00e1c nhau nh\u1ea7m l\u1eabn so le, to\u00e0n kh\u00f4ng chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, n\u00ean \u0111em l\u1ea1i vi\u00ean ty Kh\u00e2m thi\u00ean ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u1ea7m canh, ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1m ch\u00e1nh, gi\u00e1m ph\u00f3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i sai ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1eb1ng n\u0103m 24 kh\u00ed h\u1eadu, ti\u1ebft n\u00e0o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 ban \u0111\u00eam l\u00e0 bao nhi\u00eau ; tr\u1eeb l\u00fac ch\u1eadp t\u1ed1i v\u00e0 m\u1edd s\u00e1ng, c\u00f2n l\u00e0 bao nhi\u00eau, m\u1ed7i canh \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i th\u1eddi kh\u1eafc bao nhi\u00eau, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t k\u00ea r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ebfn khi t\u00e2u l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, chi\u1ec3u theo th\u1ebf thi h\u00e0nh. (Ti\u1ebft l\u1eadp xu\u00e2n L\u1eadp \u0111\u00f4ng : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc ch\u00ednh gi\u1eefa gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1eadu 2 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n, ng\u00e0y 45 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 50 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n ; trong \u0111\u00f3 tr\u1eeb l\u00fac m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 3 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 46 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 9 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n 8 sao ; su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t(() \u0110\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t : th\u1eddi c\u1ed5, ch\u1ebf th\u1ee9 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t n\u00e0y, d\u00f9ng \u1edf n\u01a1i gi\u00e1 r\u00e9t, \u0111\u1ec3 thay th\u1ee9 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc, v\u00ec s\u1ee3 r\u00e9t qu\u00e1, n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh b\u0103ng kh\u00f4ng nh\u1ecf gi\u1ecdt xu\u1ed1ng (tra T\u1eeb h\u1ea3i).) 23 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 6 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n 9 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng(() S\u01b0u kh\u00f4ng : ta th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng thu kh\u00f4ng, l\u00e0 l\u00fac nh\u00e1 nhem t\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u1edf \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 ngh\u1ec9 c\u1ea3.), b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 8 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 2 kh\u1eafc, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 9 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 14 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 18 chuy\u1ec3n 8 ph\u00e2n. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd m\u00e3o 1 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 22 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 6 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 3 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 23 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 6 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u0169 th\u1ee7y s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc ch\u00ednh gi\u1edd M\u00e3o kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 14 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7ng \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1eadu 3 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, ng\u00e0y 46 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 49 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, th\u1ef1c c\u00f2n su\u1ed1t \u0111\u00eam t\u1ea5t c\u1ea3 46 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 9 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n 8 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 1 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n 2 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n ; kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n 2 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 9 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n 4 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd s\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 4 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 13 chuy\u1ec3n 8 ph\u00e2n 6 ly. Canh t\u1eeb t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 1 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 18 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 8 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 1 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 22 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 1 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 3 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 1 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Kinh tr\u1eadp, h\u00e0n l\u1ed9 : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc ch\u00ednh gi\u1edd M\u00e3o kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 6 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1eadu 3 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, th\u1ef1c c\u00f2n su\u1ed1t \u0111\u00eam t\u1ea5t c\u1ea3 45 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 9 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n 4 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 22 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n 2 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 2 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 1 kh\u1eafc 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 2 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 1 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 2 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 9 chuy\u1ec3n 2 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 10 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 13 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 3 ly. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 1 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 18 chuy\u1ec3n 4 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 1 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 5 ph\u00e2n, \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 21 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 2 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 22 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n 2 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Xu\u00e2n ph\u00e2n Thu ph\u00e2n : m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc ch\u00ednh gi\u1edd M\u00e3o kh\u1eafc \u0111\u1ea7u, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u, ng\u00e0y 48 kh\u1eafc, \u0111\u00eam 48 kh\u1eafc, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 44 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 8 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n 6 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 22 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 6 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 3 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 1 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 2 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 3 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 2 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 8 chuy\u1ec3n 8 ph\u00e2n 6 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 12 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n 9 ly. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 7 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 1 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 17 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 2 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n, 1 kh\u1eafc 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn gi\u1edd M\u00e3o, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 4 ph\u00e2n, \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 21 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 6 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 2 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 22 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 6 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Thanh minh, b\u1ea1ch l\u1ed9 : m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc \u0111\u1ea7u gi\u1edd m\u00e3o 3 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 7 ph\u00e2n, ng\u00e0y 48 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 47 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 43 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 8 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n 8 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 21 chuy\u1ec3n 8 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 3 ph\u00e2n 6 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 2 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 2 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec1n 3 ph\u00e2n 6 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 8 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 2 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd h\u1ee3i 3 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 13 chuy\u1ec3n 8 ly. Canh t\u1eeb t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 1 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 17 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 4 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 1 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd D\u1ea7n 3 kh\u1eafc 20 chuy\u1ec3n 8 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd m\u00e3o 1 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 21 chuy\u1ec3n 8 ph\u00e2n.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft C\u1ed1c v\u0169, X\u1eed th\u1eed : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 3 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 14 ph\u00e2n, ng\u00e0y 49 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 46 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 42 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 8 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n 6 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 21 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n 6 ly ; m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n 5 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 2 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n 5 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 8 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 4 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 12 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 5 ly. Canh t\u1eeb t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd s\u1eedu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 17 chuy\u1ec3n. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 13 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd D\u1ea7n 3 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n 6 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 21 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n 6 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft L\u1eadp h\u1ea1, L\u1eadp thu : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 2 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 1 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, ng\u00e0y 50 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 45 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 11 \u0111\u00eam, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 41 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 8 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n 8 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 5 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 9 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 3 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n ; kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 9 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 8 chuy\u1ec3n 3 ph\u00e2n 8 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 12 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 7 ly. Canh t\u1eeb t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 4 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 7 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 16 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 6 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 8 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra \u1edf 19 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 5 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 12 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 5 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Ti\u1ec3u m\u00e3n, \u0110\u1ea1i th\u1eed : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 2 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 1 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, ng\u00e0y 51 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 44 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n 41 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 8 kh\u1eafc ph\u00e2n 1 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 1 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 1 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 3 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n ; kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra 4 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 8 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd T\u00fd 3 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 12 chuy\u1ec3n 3 ph\u00e2n. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 16 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 9 ph\u1ea7n, \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 19 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 9 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 1 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Mang th\u1ef1c, Ti\u1ec3u th\u1eed : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 2 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 1 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, ng\u00e0y 51 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 44 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3 tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 40 kh\u1eafc 6 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 8 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n 2 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 4 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 3 kh\u1eafc 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra 4 chuy\u1ec3n 4 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd tu\u1ea5t 3 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 8 chuy\u1ec3n 8 ly. Canh ba t\u1eeb gi\u1edd T\u00fd kh\u1eafc \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 12 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 2 ly. Canh t\u01b0, t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 16 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 6 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra 19 chuy\u1ec3n 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 3 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 2 ph\u00e2n.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed : M\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 2 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, ng\u00e0y 15 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n ; \u0111\u00eam 44 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 2 kh\u1eafc, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 4 kh\u1eafc, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 40 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 8 kh\u1eafc 4 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 6 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 1 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd Tu\u1ea5t kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd H\u1ee3i kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra 4 chuy\u1ec3n 1 ly. Canh hai t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd H\u1ee3i kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd T\u00fd kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 8 chuy\u1ec3n 2 ly. Canh ba t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd T\u00fd kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 12 chuy\u1ec3n 3 ly. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 16 chuy\u1ec3n 4 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y c\u00e1t ra 19 chuy\u1ec3n 6 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 20 chuy\u1ec3n 6 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc ch\u00ednh gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1eadu 2 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, ng\u00e0y 44 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 51 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 2 kh\u1eafc, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 4 kh\u1eafc, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 47 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 9 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n 6 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 3 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 8 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 1 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n ; kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 8 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 9 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 6 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 14 chuy\u1ec3n 3 ph\u00e2n 4 ly. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 13 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 19 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 2 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 22 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 2 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 3 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 3 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Ti\u1ec3u h\u00e0n \u0111\u1ea1i tuy\u1ebft : M\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc ch\u00ednh gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u1eb7n \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1eadu 2 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, ng\u00e0y 44 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 51 kh\u1eafc 11 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 47 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 9 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n 6 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 3 ly, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 8 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 8 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 10 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 2 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 9 chuy\u1ec3n 5 ph\u00e2n 6 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 14 chuy\u1ec3n 3 ph\u00e2n 4 ly. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 19 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 2 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 22 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 2 ly, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 9 ph\u00e2n 3 ly.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110\u1ea1i h\u00e0n ti\u1ec3u tuy\u1ebft : M\u1eb7t Tr\u1eddi m\u1ecdc ch\u00ednh gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 8 ph\u00e2n, m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1eb7n \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1eadu 2 kh\u1eafc 7 ph\u00e2n, ng\u00e0y 44 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u00eam 51 kh\u1eafc 1 ph\u00e2n, trong \u0111\u00f3, tr\u1eeb m\u1edd t\u1ed1i, bu\u1ed5i t\u1ed1i 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, bu\u1ed5i s\u1edbm c\u0169ng th\u1ebf, t\u1ea5t c\u1ea3 3 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, su\u1ed1t \u0111\u00eam th\u1ef1c c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 47 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 9 kh\u1eafc 6 ph\u00e2n 6 sao, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n, m\u1ed7i canh 4 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 2 ly, sau khi s\u01b0u kh\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh m\u1ed9t, t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd D\u1eadu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 13 ph\u00e2n, kh\u1eafc ph\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea3y ra 4 chuy\u1ec3n 7 ph\u00e2n 2 ly. Canh hai t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd Tu\u1ea5t 1 kh\u1eafc 14 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 9 chuy\u1ec3n 4 ph\u00e2n 4 ly. Canh ba t\u1eeb ch\u00ednh gi\u1edd H\u1ee3i 3 kh\u1eafc 5 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 11 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 14 chuy\u1ec3n 1 ph\u00e2n 6 ly. Canh t\u01b0 t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd S\u1eedu kh\u1eafc \u0111\u1ea7u 12 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 3 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 18 chuy\u1ec3n 8 ph\u00e2n 8 ly. Canh n\u0103m t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n 2 kh\u1eafc 4 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 1 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u1ed1ng c\u00e1t ch\u1ea3y ra 22 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00e3o 3 kh\u1eafc 9 ph\u00e2n, t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u00e1c canh l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t 23 chuy\u1ec3n 6 ph\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eeda sang h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m, ph\u00e1t h\u01a1n 8.000 qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh v\u00e0 Tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>(Nguy\u00ean trong ao K\u00fd t\u1ebf c\u00f3 2 g\u00f2 \u0111\u1ea5t : ph\u00eda nam l\u00e0m kho di\u00eam ti\u00eau, ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0m kho thu\u1ed1c l\u1eeda, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m. G\u00f2 \u0111\u1ea5t ph\u00eda nam g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea3o B\u1ed3ng Lai : d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n B\u1ed3ng Doanh, \u0111\u00e0i Thanh t\u00e2m, l\u1ea7u Tr\u1eebng luy\u1ec7n, g\u00f2 ph\u00eda b\u1eafc g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea3o Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1ee3ng, d\u1ef1ng g\u00e1c Nam hu\u00e2n, l\u1ea7u T\u0129nh T\u00e2m, nh\u00e0 Thi\u00ean nhi\u00ean, hi\u00ean D\u01b0\u1ee1ng tinh, xung quanh h\u1ed3 x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch ; l\u00e0m 4 c\u1eeda : ph\u00eda nam g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ea1 hu\u00e2n, ph\u00eda b\u1eafc g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4ng hy, ph\u00eda \u0111\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 Xu\u00e2n quang, ph\u00eda t\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 Thu nguy\u1ec7t. T\u1eeb c\u1eeda Thu nguy\u1ec7t \u0111\u1ebfn c\u1eeda Xu\u00e2n quang, \u0111\u1eafp ngang 1 con \u0111\u00ea, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00ea Kim oanh, \u1edf gi\u1eefa l\u00e0 \u0111\u00ecnh T\u1ee9 \u0111\u1ea1t. \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00ea ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u00ecnh \u1ea5y, b\u1eafc 2 c\u00e1i c\u1ea7u, ph\u00eda \u0111\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u L\u1ee5c li\u1ec5u, ph\u00eda t\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u B\u1ea1ch t\u1ea7n ; ph\u00eda nam \u0111\u00ecnh \u1ea5y, b\u1eafc c\u1ea7u H\u1ed3ng c\u1eeb, su\u1ed1t \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n B\u1ed3ng Doanh ; ph\u00eda b\u1eafc, b\u1eafc c\u1ea7u B\u00edch t\u1ea3o, su\u1ed1t \u0111\u1ebfn c\u00e1c Nam hu\u00e2n, c\u1ea7u \u0111\u1ec1u l\u00e0m n\u00f3c \u1edf tr\u00ean, ph\u00eda t\u00e2y nam c\u1ea7u B\u1ea1ch t\u1ea7n, l\u00e0m c\u00e1i nh\u00e0 v\u00f2ng quanh. L\u1ea1i \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ea3o B\u1ed3ng Lai, \u0111\u1eafp l\u00ean \u0111\u1ea3o Doanh Ch\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea3o B\u1ed3ng Lai, Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1ee3ng, g\u1ecdi l\u00e0 3 \u0111\u1ea3o gi\u1eefa h\u1ed3, b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng h\u1ed3 \u1ea5y x\u00e2y 1 c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y th\u00f4ng v\u1edbi ao H\u1ecdc h\u1ea3i, c\u00e1c kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc, d\u1eddi \u0111\u1ebfn ao H\u1ecdc h\u1ea3i ; n\u1eeda ao \u1ea5y l\u00e0m l\u1ea7u ch\u1ee9a s\u00e1ch, v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 ao H\u1ecdc h\u1ea3i ; n\u1eeda ao l\u00e0m kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n g\u1ecdi l\u00e0 ao K\u00fd t\u1ebf, kho di\u00eam ti\u00eau tr\u01b0\u1edbc d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a \u1edf t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u ch\u1ee9a s\u00e1ch).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : N\u0103m, th\u00e1ng, ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, ph\u1ea3i ch\u1ecdn t\u1ed1t hay l\u1ee3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u00e2u n\u1ec7 qu\u00e1 m\u00e0 th\u00f4i, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, t\u1eebng l\u1ea5y ng\u00e0y Ng\u1ecd c\u1ea5t qu\u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y vua cho, m\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng, v\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ki\u00eang k\u1ef5, v\u00e0 sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, ph\u00e0m c\u00f3 x\u00e2y d\u1ef1ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecdn ng\u00e0y, gi\u1edd nh\u01b0ng c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ed1t l\u00e0nh c\u1ea3, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn \u0111\u1ebfn n\u00f3i v\u1edbi tr\u1eabm, tr\u1eabm b\u1ea3o b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1eeda l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec th\u1ebf ; c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh. Nh\u01b0 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai quan xem b\u00f3i, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng t\u1ed1t c\u1ea3, b\u1ea3o tr\u1eabm t\u1ef1 b\u00f3i l\u1ea5y, b\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ebb d\u1ef1, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn cho l\u00e0 t\u1ed1t l\u00e0nh l\u1eafm, v\u00ec c\u1ea5t gi\u1ea5u l\u00e2u quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi, cho n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc ph\u00e9p thu\u1eadt \u1edf \u0111\u1eddi ph\u00e0m vi\u1ec7c ki\u00eang tr\u00e1nh t\u1ea5t c\u1ea3, sao ngu t\u1ed1i qu\u00e1 th\u1ebf ! \u0110\u1ebfn khi c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m xong, vua th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u01a1i xem cho l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea5y kh\u00ed \u0111\u1ea5t thi\u00eang li\u00eang, \u0111\u1eb7c \u00e2n phong cho th\u1ea7n h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m, s\u1eafc cho quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1eadp mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1edd, h\u1eb1ng n\u0103m, xu\u00e2n thu 2 k\u1ef3 t\u1ebf (l\u1ec5 d\u00f9ng b\u1eb1ng l\u1ee3n) do vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0m l\u1ec5, nh\u01b0 ch\u1ee3t g\u1eb7p ng\u1ef1 gi\u00e1 ra ch\u01a1i, th\u00ec vi\u00ean th\u00e1i gi\u00e1m l\u00e0m l\u1ec5 thay. Ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Hi\u1ec7p l\u00fd Kinh k\u1ef3 th\u1ee7y s\u01b0. Vua cho l\u00e0 th\u1ee7y s\u01b0 15 v\u1ec7, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c quan v\u00f5, s\u1ee3 kh\u00f3 nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t quan v\u0103n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh v\u00e0 c\u00f9ng l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf kinh k\u1ef3. Sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n tri\u1ec7n.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1ee3p th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n Lang trung b\u1ed9 Binh bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tr\u1ecb B\u00ecnh tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng ; Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc L\u00e2m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ed5i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i v\u1ec1 Kinh tuy\u1ec3n d\u1ee5ng. Cho T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean, th\u0103ng th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 Binh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh ; Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang Binh khoa ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean ; V\u0169 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n, \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean ; Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean ; H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng, L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung, th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1 ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, chu\u1ea9n cho t\u1ea1m l\u01b0u quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee3i \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c xong tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i theo d\u1ef1 v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi, li\u1ec1n can vi\u1ec7c d\u00e2n ki\u1ec7n giao tra x\u00e9t, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea7m l\u1eabn nhi\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 3 c\u1ea5p, vua chu\u1ea9n cho h\u00e0m t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 C\u00f4ng ; cho V\u0169 \u0110\u0129nh \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh ; Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua kh\u00f4ng y cho.<\/p>\n<p>Cho Ki\u1ebfn an c\u00f4ng \u0110\u00e0i 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c. T\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1eeba l\u1ec7nh th\u00e0nh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t ph\u1ee7 S\u01a1n B\u1ed1c, ch\u1ee3t g\u1eb7p ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o, quan th\u00e0nh \u1ea5y s\u1ee9c cho \u0111i \u0111\u00f3n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c, ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn s\u00fac S\u00e2m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn l\u00e0m ph\u1ea3n, b\u1ecb th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y, l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 n\u01a1i \u0111\u00f3ng c\u0169 \u1edf \u0111\u1ea5t S\u01a1n K\u00ea, an ph\u1ee7 Trung Thu\u1ef5 l\u00e0 t\u00ean H\u1ed3ng \u1edf ph\u00eda sau, nh\u00e2n c\u01b0\u1edbp xe l\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ea3n b\u1ecf \u0111i, T\u00ecnh v\u00ec th\u1ebf mang l\u00f2ng ng\u1edd gh\u00e9t, ph\u00e0m th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u m\u1eafng \u0111u\u1ed5i \u0111i m\u00e0 \u0111\u1ed1t ph\u00e1 tr\u1ea1i \u1edf c\u1ee7a ch\u00fang, c\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh An ph\u1ee7 M\u1ef9 L\u00e2m l\u00e0 S\u00f4 \u0110\u00f4n kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o v\u1ec1 th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea7m b\u1eady, h\u1ea7u \u0111\u1ebfn n\u1ed5i lo\u1ea1n, t\u1ed9i h\u1eafn v\u1ed1n ph\u1ea3i t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, d\u1ef1 c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng, ch\u1ec9 v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf, t\u1ea1m chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t l\u00e0m binh cho l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, c\u00f2n nh\u01b0 S\u00f4 \u0110\u00f4n, khi nghe tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn li\u1ec1n ph\u00e1i th\u1ed5 binh theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, m\u1ed9t l\u00f2ng quy thu\u1eadn, b\u1ed7ng b\u1ecb vi\u00ean quan v\u00f5 h\u00e8n k\u00e9m m\u1eafng nh\u1ee5c, c\u0169ng ch\u1eb3ng ch\u1ecbu \u0111i, c\u00f3 ch\u00ed h\u0103ng h\u00e1i theo vi\u1ec7c qu\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i kh\u00ed ti\u1ebft s\u1eb5n c\u00f3, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, v\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, 2 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 5 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u1ea5y. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho S\u00f4 \u0110\u00f4n cho \u0111\u1ebfn th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh, v\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i gi\u00fap tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1eafng s\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111i theo vi\u1ec7c qu\u00e2n, tuy g\u1eb7p vi\u00ean quan v\u00f5 h\u00e8n l\u00e0m nh\u1ee5c, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00f2ng kh\u00e1c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 soi x\u00e9t l\u00f2ng th\u00e0nh, s\u1ebd \u0111em vi\u00ean quan h\u00e8n \u1ea5y tr\u1ecb t\u1ed9i. Nay \u0111\u1eb7c \u01a1n truy\u1ec1n Ch\u1ec9 y\u00ean \u1ee7i, khen ng\u1ee3i, t\u1eeb nay ch\u1edb v\u00ec th\u1ebf \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, ph\u1ea3i c\u00f9ng b\u1ea3o nhau, h\u1ebft s\u1ee9c h\u1ebft l\u00f2ng ; tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5t s\u1ebd g\u00e2y d\u1ef1ng cho, kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa. T\u00ean ph\u1ea1m l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0 t\u00ean H\u1ed3ng, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, n\u00f3i d\u1ed1i \u0111\u1ebfn th\u00fa, th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c qu\u00e2n. Trung x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u1ef1c, b\u1eaft c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1ecdn 4 t\u00ean \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, v\u00e0 r\u0103n v\u1ec1 tra b\u1eaft b\u1ecdn l\u00e0m ph\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi b\u00e8 l\u0169 v\u1edbi k\u1ebb \u00e1c th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp \u0111i theo th\u00ec khoan tha cho, c\u1ea7n ch\u1edb l\u00e2y \u0111\u1ebfn d\u00e2n th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00f4 Y, h\u1ecdp b\u1ecdn h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e2y qu\u1ea5y \u0111\u1ed3n C\u1ea7n \u0110a, th\u1ed5 binh trong \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi theo gi\u1eb7c, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean nghe tin b\u00e1o, phi s\u1ee9c cho V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung qua \u0111\u1ed3n Sa T\u00f4n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1eaft, quan th\u00e0nh \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f4 Y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u00e8n nh\u1ecf m\u1ecdn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u, quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u00e1n l\u1ea1c, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u1edf r\u1eebng m\u00e0 s\u1ed1ng, nay c\u1edb sao l\u1ea1i c\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn t\u00ean \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u00e1ng l\u1ea1, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0 th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean, sao kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i loanh quanh ph\u00e1i u\u1ef7 vi\u00ean kh\u00e1c, l\u00e0m \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p cho ch\u1eeba. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00e2u b\u00e1o, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 cu\u1ed1ng qu\u00fdt, th\u1ef1c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i tr\u1ecdng tr\u00e1ch. Hi\u1ec7n nay Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, n\u00ean b\u00e0y nhi\u1ec1u m\u01b0u k\u1ebf tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh theo B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, m\u1ed9t m\u1eb7t h\u1ecfi r\u00f5 \u0111\u00edch x\u00e1c b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n n\u00e0o, \u0111em gi\u1ebft h\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t, khi\u1ebfn cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3. L\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u mang kh\u00ed gi\u1edbi theo gi\u1eb7c, v\u00e0 \u0111em nhau \u0111i tr\u1ed1n, ngu d\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c kh\u00f3 l\u1ea5y \u01a1n c\u1ea3m ho\u00e1, c\u0169ng n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m x\u00e9t h\u1ecfi, ch\u1edb gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p, t\u00ean n\u00e0o mang l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, t\u1ee9c th\u00ec \u0111em ch\u00e9m gi\u1ebft ngay \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ee3 dung k\u1ebb gian, \u0111\u1ec3 c\u00f3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u00e1i d\u1ea1i l\u1ea1i th\u00eam 1 t\u1ea7ng t\u1ed9i l\u1ed7i, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00ednh theo. R\u1ed3i sau Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf th\u00e0nh \u1ea5y ; V\u0103n Ph\u00fa d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 xin th\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng tr\u00f9 li\u1ec7u vi\u1ec7c qu\u00e2n\u201d. Vua y cho. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201c\u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng kh\u00f4ng ?\u201d. Qu\u1ebf th\u01b0a : \u201cPh\u00fa m\u1edbi ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u01b0a quen b\u00e0y tr\u1eadn\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng th\u00e0nh hay kh\u00f4ng, l\u00e0 c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi, khi tr\u01b0\u1edbc Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 c\u00f4ng, l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u00e2u t\u1eebng h\u1ecdc t\u1eadp binh ph\u00e1p v\u00e0 am hi\u1ec3u b\u00e0y tr\u1eadn ? V\u1ea3 l\u1ea1i qu\u00e2n ta, v\u1ed1n khen l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi cai qu\u1ea3n, th\u00ec \u0111\u00e1nh tr\u1eadn t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1eafng, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng h\u00e8n nh\u00e1t, th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169ng theo m\u00e0 ch\u1ea1y tan, nh\u01b0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e3o luy\u1ec7n v\u1ec1 b\u00e0y tr\u1eadn, m\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, t\u1ef1 r\u00fat qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc, th\u1ebf th\u00ec s\u1ef1 am hi\u1ec3u c\u00f3 \u0111\u00e1ng qu\u00fd \u0111\u00e2u ?\u201d<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ea1o Khai Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t Th\u1ea1ch M\u00f4n (t\u00ean \u0111\u1ea5t), b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ef1 tr\u00ean cao ph\u00f3ng t\u00ean \u0111\u1ea1n xu\u1ed1ng, qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c ngay t\u1ea1i tr\u1eadn, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, th\u01b0\u1edfng cho Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Nam Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng 1 \u0111\u1eddi n\u1ed5i l\u00ean, t\u1ea5t \u0111\u1eb7t qu\u1ed1c hi\u1ec7u, ho\u1eb7c l\u1ea5y t\u00ean ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ed5i l\u00ean, ho\u1eb7c l\u1ea5y t\u00ean n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong, l\u1ea5y v\u1ec1 tr\u01b0ng tri\u1ec7u c\u0169ng c\u00f3, l\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ed5i tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u0169ng c\u00f3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u1ec3 cho kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00e1c \u0111\u1eddi m\u00e0 l\u01b0u m\u00e3i v\u1ec1 sau. C\u00f5i Nam ta, t\u1eeb khi c\u00f3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t qu\u1ed1c hi\u1ec7u so v\u1edbi \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u00f2n thi\u1ebfu ; m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 Nam Vi\u1ec7t th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc trong B\u00e1ch Vi\u1ec7t l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1eb7t t\u1eeb x\u01b0a, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 danh hi\u1ec7u m\u1ed9t \u0111\u1eddi n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi sau s\u1eed th\u1ea7n \u0111em t\u00ean h\u1ecd tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 x\u01b0ng h\u00f4, nh\u01b0 l\u00e0 \u0110inh, L\u00ea, L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea. Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u khai s\u00e1ng, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ed5i l\u1ea1i hi\u1ec7u c\u0169 l\u00e0 \u201cVi\u1ec7t\u201d, nay B\u1eafc Nam v\u00f4 s\u1ef1, thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, xin \u0111\u1eb7t qu\u1ed1c hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u00f5i Nam, h\u1ea7u \u0111\u1ec3 v\u1ec1 sau l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta t\u1eeb \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n, L\u00ea, tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ecdi l\u00e0 n\u01b0\u1edbc An Nam, b\u1ea3n tri\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam, th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i v\u1eabn nghe bi\u1ebft c\u1ea3, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc th\u1ee9c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u1edf \u0111\u00e2u, m\u00e0 \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, v\u1ea3 l\u1ea1i h\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong phong hi\u1ebfn ((1) Phong hi\u1ebfn : Phong ho\u00e1, ph\u00e1p \u0111\u1ed9. Phong hi\u1ebfn, n\u00f3i chung ch\u1ee9c tr\u00e1ch vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed.) sao l\u1ea1i n\u00f3i ra l\u1eddi cu\u1ed3ng b\u1eady \u0111\u1ebfn th\u1ebf, n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n T\u00e2y, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00e2u c\u1eed cho l\u00e0 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c khoa \u0111\u1ea1o, chu\u1ea9n cho ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd duy\u1ec7t binh, vua ng\u1ef1 l\u1ea7u Ng\u0169 ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 xem, \u0111\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 l\u00ean l\u1ea7u, c\u00f3 Cai \u0111\u1ed9i vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ecbnh n\u00e2ng gi\u1eef c\u00e1i b\u00e0n \u0111\u1ea1p, kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn va ch\u1ea1m v\u00e0o ng\u1ef1a vua ng\u1ef1. Vua sai qu\u00e2n C\u1ea9m y d\u1eabn ra tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n \u0111em ch\u00e9m, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kinh s\u1ee3. Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c xin, b\u00e0n tha cho ; nh\u00e2n b\u1ea3o Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m r\u1eb1ng : qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf dinh \u1ea5y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng l\u00eau l\u1ed5ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tr\u00e1nh, v\u1eady ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ean \u1edf s\u1ed5, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u1ea3i hu\u1ea5n luy\u1ec7n, khi\u1ebfn cho ch\u00fang c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 bi\u1ebft l\u1ec5 ph\u00e9p, n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169, t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : Binh gi\u00e1p c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, qu\u00fd \u1edf c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng, di\u1ec5n t\u1eadp qu\u00e2n l\u00ednh c\u00f3 tr\u1ed1ng c\u00f3 nh\u1ea1c, t\u1eeb ti\u00ean \u0111\u1ebf ta m\u1edbi d\u00f9ng theo ph\u00e9p c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, d\u1eabu khi ra tr\u1eadn, l\u00fac nhanh l\u00fac ch\u1eadm, l\u00fac ti\u1ebfn, l\u00fac lui, ph\u1ea3i tu\u1ef3 c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee9 theo \u00e2m nh\u1ea1c, nh\u01b0ng khi hu\u1ea5n luy\u1ec7n khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi nghe c\u00f3 nh\u1ecbp, vi\u1ec7c \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng : l\u00fac qu\u1ed1c s\u01a1 qu\u00e2n c\u00f3 thao di\u1ec5n luy\u1ec7n t\u1eadp, ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u00e2n t\u00fac tr\u1ef1c m\u00e0 th\u00f4i, ngo\u00e0i ra c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea3, l\u00e0 v\u00ec bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u c\u1ed1 s\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean, tay kh\u00f4ng d\u1eddi g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1ecf m\u0169 \u00e1o tr\u1eadn, v\u1ed1n \u0111\u00e3 quen ph\u00e9p \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, nay l\u00e0 \u0111\u1eddi th\u1ee7 th\u00e0nh d\u1ec5 sinh ra tr\u1ec5 n\u1ea3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng gi\u1ea3ng t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i ch\u1ee9c Mi\u1ebfu th\u1eeba 2 ty T\u1eeb t\u1ebf, tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m), \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed7i ty 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec3n s\u1ef1, tr\u1eadt t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t cai \u0111\u1ed9i 3 ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan v\u00f5 ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ty T\u1eeb t\u1ebf ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan v\u00f5 t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ty t\u1eeb t\u1ebf c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u1eeb t\u1ebf v\u00e2ng l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 ty.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng t\u1ea3 H\u1ed9 th\u00e0nh (t\u1eeb c\u1eeda \u0111\u1ebfn th\u00e0nh ngo\u00e0i \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n B\u00ecnh) v\u00e0 b\u1eafc c\u1ea7u d\u00e0i \u1edf ch\u1ed7 b\u1ebfn ph\u1ed1 \u0110\u00f4ng H\u1ed9i, g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7u \u0110\u00f4ng H\u1ed9i (nguy\u00ean c\u1ea7u Thanh T\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc v\u00ec m\u1ee5c n\u00e1t b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i b\u1eafc m\u00e0 \u0111\u1ed5i t\u00ean \u1ea5y, kho\u1ea3ng gi\u1eefa c\u1ea7u \u1ea5y \u0111\u1eb7t v\u00e1n g\u1ed7 c\u00f3 m\u00e1y, ph\u00e0m thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i th\u00ec nh\u1eafc l\u00ean, sau khi qua r\u1ed3i, l\u1ea1i h\u1ea1 xu\u1ed1ng, l\u1ea5y 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn canh gi\u1eef). Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y. \u0110\u1ebfn khi c\u1ea7u l\u00e0m xong, vua khen l\u00e0 ki\u1ec3u m\u1edbi, l\u00e0m kh\u00e9o, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn ch\u1ec9 b\u1ea3o, \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ti\u1ec1n, b\u1ea1c, \u00e1o, qu\u1ea7n ; c\u00f2n bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ee3 c\u00f9ng phu d\u1ecbch, th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng.<\/p>\n<p>M\u1ecf ch\u00ec \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea5y s\u1ed1 ch\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, vua cho l\u00e0 t\u00ednh nh\u1ea7m, t\u1ed1n c\u1ee7a kho, sai r\u00fat b\u1ecdn \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i C\u1eadn v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, r\u1ed3i u\u1ef7 cho quan t\u1ec9nh thu\u00ea \u0111\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1ed1n khai l\u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ea5u, bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 h\u1ebft. Quan t\u1ec9nh b\u1ed7ng x\u00e9t ra b\u1ecdn H\u1ed9 c\u00f2n thi\u1ebfu s\u1ed1 ch\u00ec \u0111\u1ebfn h\u01a1n 40 v\u1ea1n c\u00e2n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00f4ng cho \u1edf l\u1ea1i s\u1edf m\u1ecf, b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u00e2u n\u00f3i : ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf h\u1ea1t t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111o, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u m\u00e0 s\u1ed1 m\u1eabu \u00edt ; c\u00f3 ru\u1ed9ng \u00edt m\u00e0 s\u1ed1 m\u1eabu nhi\u1ec1u, ru\u1ed9ng hoang th\u00ec bi\u00ean l\u00e0 ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh ; ru\u1ed9ng c\u1ee7a t\u00ean Gi\u00e1p, bi\u00ean l\u00e0 t\u00ean \u1ea4t. Xin n\u00ean ph\u00e1i kh\u00e1m, ch\u1eefa l\u1ea1i cho th\u1ef1c.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, sai s\u1ee9c kh\u1eafp c\u00e1c x\u00e3, th\u00f4n h\u1ea1t \u1ea5y, c\u1ee9 theo ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00e0y c\u1ea5y nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1ea9n l\u1eadu v\u00e0 s\u1ed1 m\u1ee5c ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang, ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh, c\u00f9ng h\u1ecd t\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p, th\u00ec cho \u0111\u1ec1u \u0111em duy\u00ean c\u1edb b\u00e0y t\u1ecf l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00e1m l\u1ea1i m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ednh \u0111\u1ec7 l\u00ean. C\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Cho Ng\u00f4 Ng\u1ecdc Tri\u1ec7u Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1\u00a0 t\u1ea3 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXX<\/a>IX<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838]. Sai H\u00e0 Duy Phi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>B\u00e3i ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u00e0m tr\u00fa ph\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u1ea3n ph\u1ee7 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 ph\u1ea3i coi qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c, xin n\u00ean ch\u1ebf c\u1ea5p cho c\u00e1i \u1ea5n, \u0111\u1ec3 g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i bi\u1ec1n binh do qu\u1ea3n ph\u1ee7 chuy\u00ean bi\u1ec7n, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin\u201d. Vua sai 2 b\u1ed9 L\u1ec5, Binh b\u00e0n, t\u00e2u l\u00ean, cho l\u00e0 d\u1ef1ng ph\u00e9p ph\u1ea3i c\u1ed1t v\u1ec1 sau, m\u00e0 x\u00e9t m\u1ed1i t\u1ec7, \u0111\u1eb7t quan n\u00ean x\u00e9t s\u1ef1 th\u1ef1c cho x\u1ee9ng v\u1edbi danh, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7, duy t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc s\u1ef1 th\u1ebf h\u01a1i kh\u00e1c, m\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t qu\u1ea3n ph\u1ee7, ho\u1eb7c l\u1ea5y qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u1ea3n c\u01a1, ho\u1eb7c l\u1ea5y cai \u0111\u1ed9i sung l\u0129nh ch\u1ee9c \u1ea5y. Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 13 [1832], ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u \u1edf Ngh\u1ec7 An, ph\u1ee7 T\u0129nh Gia \u1edf Thanh Hoa b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7, v\u00e0 ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa \u1edf H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec1u cho qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u00ednh t\u00ean quan m\u00e0 ng\u0103n m\u1ed1i t\u1ec7. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 h\u1ea1t \u0111\u1ec1u do tri ph\u1ee7 tr\u00f4ng coi, qu\u1ea3n ph\u1ee7 ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 chuy\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu c\u1ea5p ri\u00eang cho \u1ea5n, th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0 quan v\u00f5, kh\u00f4ng am hi\u1ec3u k\u1ef7 lu\u1eadt \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i bi\u1ebft t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 khinh th\u01b0\u1eddng nghe ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3ng \u1ea5n, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, s\u00e1ch nhi\u1ec5u h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf th\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ebfn nh\u1edd \u0111\u1ea5y l\u00e0m b\u00f9a h\u1ed9 th\u00e2n, ph\u00e0m tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n, th\u00fac \u0111\u1ed1c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng tranh l\u00e0m v\u1edbi tri ph\u1ee7, th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec cho lo\u00e0i lang s\u00f3i ch\u0103n d\u00ea, t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u xin l\u00e0 sai. Nay xin t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7 th\u00ec 36 ph\u1ee7 chi\u1ec3u theo l\u1ec7 c\u00e1c ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa, Di\u1ec5n Ch\u00e2u, T\u0129nh Gia \u0111\u1ec1u b\u1ecf b\u1edbt \u0111i, r\u1ed3i do th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i tu\u1ef3 theo t\u1eebng n\u01a1i xung y\u1ebfu hay gi\u1ea3n d\u1ecb ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, ph\u00e1i \u0111\u1ebfn 300 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u00f4ng coi ; 100 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec cho su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u00f4ng coi. Ph\u1ee7 h\u1ea1t \u1ea5y n\u1ebfu c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n n\u00e3 b\u1eaft, c\u00f3 t\u00f9 n\u1eb7ng giam c\u1ea5m, c\u0169ng \u0111em qu\u00e2n canh gi\u1eef, c\u00f2n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c thu l\u01b0\u01a1ng b\u1eaft l\u00ednh h\u1ecfi h\u00ecnh \u00e1n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, c\u00e1c qu\u1ea3n ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc r\u00fat v\u1ec1 \u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ee3i b\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y ph\u1ea3i l\u1eafm ! Duy c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, so v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u1edf v\u00e0o Nam s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, m\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, n\u0103m th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, hi\u1ec3u bi\u1ebft d\u00e2n t\u00ecnh, am t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba th\u1ebf, n\u1ebfu r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft th\u1ea3y, ph\u00e1i ri\u00eang vi\u00ean kh\u00e1c \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, sao b\u1eb1ng b\u1ecdn kia xe nh\u1eb9 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng quen c\u00f2n h\u01a1n. Nay chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh \u0111em nh\u1eefng vi\u00ean hi\u1ec7n t\u1ea1i, nguy\u00ean l\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u0129nh ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7, th\u00ec ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho ch\u1ee9c h\u00e0m qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, do t\u1ec9nh l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh giao cho qu\u1ea3n l\u0129nh, v\u1eabn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf ph\u1ee7 c\u0169, \u0111\u1ec3 cho quen vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00fa r\u1eebng l\u00e0m h\u1ea1i. Vua nghe tin, sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, n\u1ebfu nghe b\u00e1o tin c\u00f3 h\u1ed5 l\u00e0m h\u1ea1i, ph\u1ea3i th\u00e2n t\u1ef1 mang qu\u00e2n, ho\u1eb7c ph\u00e1i hay sai qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 b\u1eaft, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed5 th\u00ec chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p (m\u1ed7i con h\u1ed5 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 10 quan).<\/p>\n<p>Ti\u1ec1n kho S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i, sai chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i 30 v\u1ea1n quan, mua c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n x\u00e9t coi l\u00ednh Kinh thao di\u1ec5n. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cXem ra vi\u1ec7c binh c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u00ecn ng\u00e0y kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t ng\u00e0y kh\u00f4ng gi\u1ea3ng t\u1eadp, nay Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n r\u1ed7i, ch\u00ednh n\u00ean theo m\u00f9a luy\u1ec7n t\u1eadp, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u0111\u1ed9i qu\u00e2n m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ea3, v\u1eady b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, sau \u0111\u1ebfn H\u1eefu d\u1ef1c, k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn c\u00e1c dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 uy, H\u00f9ng nhu\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3o(() B\u1ea3o, qu\u00e2n \u1edf Kinh c\u00f3 ng\u0169 qu\u00e2n, ng\u0169 b\u1ea3o.), chia l\u00e0m 8 ban, h\u1eb1ng ng\u00e0y chia ban \u0111\u1ebfn gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng thao di\u1ec5n, chu\u1ea9n cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, c\u1ee9 2 quan v\u0103n v\u00f5 l\u00e0m m\u1ed9t c\u1eb7p, m\u1ed7i c\u1eb7p 3 ng\u00e0y, theo l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i xem x\u00e9t vi\u1ec7c t\u1eadp c\u1ed1t \u0111\u1ee7. M\u1ed7i ban \u0111\u1ec1u thao di\u1ec5n 3 l\u1ea7n ; theo nh\u01b0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9nh t\u1ec1 am hi\u1ec3u t\u1ea5t c\u1ea3. Vi\u1ec7c xong c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu t\u1edbi khi \u1ea5y, h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh n\u00e0o \u0111i v\u00e0 \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, h\u00e0ng ng\u0169 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ea1ch ra h\u1eb7c t\u1ed9i tr\u1eebng tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn khi t\u00e2u l\u00ean, dinh Ti\u1ec1n phong v\u00e0 B\u00e1c b\u1ea3o ngh\u1ec1 di\u1ec5n gi\u1ecfi h\u01a1n, th\u01b0\u1edfng cho th\u1ed1ng qu\u1ea3n v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i sai \u0111\u1ed9i Kinh t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 v\u00e0 Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chia ban thao di\u1ec5n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 3 l\u1ea7n \u0111\u1ec3 cho quen lu\u1eadt qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang sung l\u00e0m Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, cho quy\u1ec1n h\u1ed9 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long T\u01b0\u1eddng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u1ed5i l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, sung l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An H\u00e0, c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch nhi\u1ec1u l\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, l\u1ea1i u\u1ef7 cho gi\u1eef ch\u1ee9c Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, long tr\u1ecdng bi\u1ebft l\u00e0 ch\u1eebng n\u00e0o ? Ch\u00ednh ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y m\u01b0u m\u00f4 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u1edf th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, n\u00ean ch\u0103ng ch\u1ec9 theo ng\u01b0\u1eddi. Nay d\u00e2n Man kh\u00f4ng y\u00ean, qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea1i s\u1ee3 vi\u1ec7c, s\u1ee3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, r\u1ee5t c\u1ed5 \u1edf trong th\u00e0nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o, ch\u1ec9 c\u1ed1t b\u00e0n su\u00f4ng, kh\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u00e1nh b\u1eaft m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00e0o, \u1ed1m y\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1ea7u d\u00f9ng h\u1eafn l\u00e0m g\u00ec, n\u1ebfu cho d\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u00ecnh ra ngo\u00e0i vi\u1ec7c, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch, chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho l\u00e0m thu\u1ed9c vi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, ph\u00e1i \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y th\u00e1m th\u1ea5y 1.000 qu\u00e2n Xi\u00eam chia l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o, 1 \u0111\u1ea1o \u1edf \u0111\u1ed3n Sa \u0110\u00e2u, 1 \u0111\u1ea1o \u1edf \u0111\u1ed3n Vi\u00ean Ch\u0103n, \u00fd mu\u1ed1n nh\u00f2m ng\u00f3 bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u00ednh n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t m\u00e0 x\u00e9t ra hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u mang l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tin d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng kh\u00f4ng n\u00ean s\u01a1 kho\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 c\u1eady nh\u1edd, tr\u1eabm v\u1eabn \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0111i v\u00e0 s\u1ee9c \u0111i\u1ec7u bi\u1ec1n binh sinh l\u1ef1c c\u00e1c t\u1ec9nh, k\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, s\u1ee9c qu\u00e2n ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nay n\u00ean tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, n\u1ebfu gi\u1eb7c Xi\u00eam bi\u1ebft s\u1ee3 l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i g\u00e2y vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu tham l\u1ee3i, khinh th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n, g\u00e2y ra m\u1ed1i th\u00f9, th\u00ec n\u00ean s\u1eeda so\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn r\u1ea5t \u00e1c li\u1ec7t, cho ch\u00fang m\u1ea3nh gi\u00e1p ch\u1eb3ng c\u00f2n, \u0111em l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e3i, c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n, thu\u1eadn theo hay ch\u1eb3ng thu\u1eadn theo c\u0169ng kh\u00f4ng b\u00f5 k\u1ec3. B\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ngu t\u1ed1i, th\u1ea5y l\u1ee3i qu\u00ean l\u1ebd ph\u1ea3i, b\u1ec1 ngo\u00e0i thu\u1eadn ti\u1ec7n theo, b\u1ec1 trong kh\u00f4ng thu\u1eadn, c\u0169ng l\u00e0 th\u00f3i th\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i tr\u00e1ch l\u1eafm, n\u1ebfu th\u1ebf qu\u00e2n ta c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh, l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ee3p th\u1eddi c\u01a1, d\u00f9 gi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m th\u00f2 \u0111\u1ea7u \u0111ua ch\u1ecdi, hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn man \u1ea5y, n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f3 \u0111em hai l\u00f2ng, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u1ed5i d\u1eady, t\u1ef1 nhi\u00ean ti\u00eau ho\u00e1 ng\u1ea7m ng\u1ea7m, nay n\u00ean xem x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c th\u00ec \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, k\u1ec3 t\u1ed9i r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 gi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111em l\u00f2ng h\u00e0ng ph\u1ee5c th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng, \u0111em \u01a1n t\u00edn m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1. Sai \u0111\u1ec1u \u0111em l\u00ednh Th\u1ed5 thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y ra ngo\u00e0i \u0111\u00f3ng gi\u1eef, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf trong th\u00e0nh, kh\u1ecfi lo nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ng\u1edd, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 khi ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u00edt nhi\u1ec1u, c\u0169ng cho \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n ri\u00eang, ph\u00e0m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u00fang t\u1ef1 l\u00e0m ra th\u00ec cho ch\u00fang c\u1ea7m gi\u1eef, kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu l\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a ta, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1m c\u1ea5p, l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eb9 tin, m\u00e0 b\u1ecb ch\u00fang l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ng\u1edd v\u1ef1c, khi\u1ebfn cho ch\u00fang nghi, mang l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i : c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u1eed tr\u00ed cho \u0111\u00fang kh\u1edbp, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng t\u1ea5t c\u1ea3, n\u1ebfu ch\u00fang m\u1ed9t l\u00f2ng h\u00e0ng ph\u1ee5c, khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u1edbn c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ec3 b\u1eaft ch\u00fang xung phong, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 mang hai l\u00f2ng, ph\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ef1 ta, c\u1ed1t ph\u1ea3i t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng, khi ra tr\u1eadn \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft d\u1eef, gi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1ee3t th\u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i s\u1ee3 run, n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u00fat lui ch\u00fat n\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i ph\u00e9p l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m ngay, ch\u1eafc ph\u1ea3i chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ec3u s\u1ed5 bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i coi gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00f2n th\u00ec \u0111em h\u1ebft \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. Ng\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh theo Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u0129nh qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n \u0111em ngay \u1ea5n \u201cH\u00e0 An t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng\u201d giao cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u1ee9c l\u0129nh \u1ea5n \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d l\u00e0m thay, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean t\u00e2u th\u00ec d\u00f9ng. L\u1ea1i ngh\u0129 c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ebfn s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u00e1ng d\u1ee5 sai ph\u00e1t th\u00eam qu\u00e2n nhu, s\u00fang \u1ed1ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, mu\u1ed1i, g\u1ea1o, ph\u00e1i ch\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ea1o Khai Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 t\u00ean Di, t\u00ean Chu \u0111em b\u00e8 l\u0169 tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai Dao B\u1ed1c. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh cho ph\u1ea3i ch\u1ea1y, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn n\u00fai La Ng\u1ed1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 S\u00f4 M\u1ecbch v\u00e0 b\u1ecdn X\u00e0 Non, t\u00ean \u1ed1c h\u01a1n 10 t\u00ean c\u00f9ng nam ph\u1ee5 l\u00e3o \u1ea5u h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ph\u1ee7 Ca Thi v\u00e0 Ba Lai c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo gi\u1eb7c, th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 M\u1ed9c T\u1ee9c, Ba S\u00f4 \u0111em thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ph\u1ee5c, ch\u00e9m t\u00ean th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0 Giao, truy\u1ec1n \u0111em b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 b\u1eadc, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 15 \u0111\u1ed3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u1edf tr\u1eadn \u0111i \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t b\u1eadc, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng. Th\u1ed5 quan l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd Nh\u00e2m Tr\u1eadt, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1ed1c T\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o nhung b\u00f4ng, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng. Quan qu\u00e2n v\u00e0 l\u00ednh Th\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 200 quan, gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 b\u1ecdn S\u00f4 M\u1ecbch ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec (t\u00f9ng x\u1ebbo), c\u00f2n \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 cho \u0111em tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c th\u00ec gi\u1ebft ngay, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp \u0111i theo th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Th\u01b0\u1edfng cho M\u1ed9c T\u1ee9c ch\u1ee9c h\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c an ph\u1ee7 Ch\u00e2n T\u00e0i ; th\u01b0\u1edfng cho Ba S\u00f4 ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c an ph\u1ee7 Ba Lai, l\u1ec7 thu\u1ed9c theo quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang \u0111u\u1ed5i b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai C\u00f4n Xa, b\u1eafn tr\u00fang v\u00e0o vai t\u00ean Chu, b\u00e8 l\u0169 h\u1eafn ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 t\u00ean Chu m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ea1y tho\u00e1t.<\/p>\n<p>Vua nghe tin b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t ng\u1ea3 Khai Bi\u00ean, qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u00f3i, duy c\u00f2n 2 gi\u1eb7c l\u00e0 t\u00ean Di, t\u00ean Chu h\u00e3y c\u00f2n tr\u1ed1n gi\u1ebft, chu\u1ea9n cho b\u1eaft. Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng v\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5y theo d\u1ea5u ch\u00e2n t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tho\u00e1t, c\u00f2n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc, Nh\u00e2m Tr\u1eadt th\u00ec \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng H\u1ea3i T\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c r\u1ea5t kh\u1ea9n, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c c\u00e1c ph\u1ee7 \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, t\u1ea1m h\u00e3y \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, \u0111\u1ee3i sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, l\u1ea1i gi\u00e1ng Ch\u1ec9 cho thi h\u00e0nh. X\u00e9t ra \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac th\u1ea7n t\u1eed ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn c\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c huy\u1ec7n, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, n\u00ean ph\u00e2n ph\u00e1i v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u00f3 ai bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eadp c\u00f4ng, t\u1ee9c th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd cho l\u1ee5c d\u1ee5ng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf h\u00e0ng tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e8n k\u00e9m kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho r\u00fat v\u1ec1, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh v\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c. L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng hay ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, Kim ng\u00f4, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i l\u1ef1c v\u00e0 am hi\u1ec3u ngh\u1ec1 v\u00f5 l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1t \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 l\u00e0m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 c\u00e1c c\u01a1. L\u1ea1i ph\u00e1i c\u00e1c \u0111\u1ed9i Hoa danh v\u00e0 Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng c\u00f9ng to\u00e0n \u0111\u1ed9i s\u00e1u \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u0111i ngay theo th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y sai ph\u00e1i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ecbp th\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng sai ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 l\u00e0 T\u1ea1o Kh\u00e2m Ph\u00e2n \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An k\u00eau xin ch\u1ecbu t\u1ed9i v\u00e0 s\u1eeda l\u1ec5 c\u1ed1ng. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y k\u00ednh th\u1edd b\u1ea3n tri\u1ec1u ta, x\u01b0ng ph\u1ea7n ph\u1ee5ng c\u00f4ng s\u00e1u, b\u1ea3y n\u0103m nay, l\u1ea1i d\u00e1m k\u1ebft b\u00e8 v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c Xi\u00eam, b\u1ecf vi\u1ec7c tri\u1ec1u c\u1ed1ng, gi\u1eb7c Hu\u1ed1ng \u1edf Tr\u1ea5n Ninh m\u01b0u vi\u1ec7c l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u0169ng gi\u00fap l\u00e0m b\u1eady v\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1, do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i, nay l\u1ea1i xin s\u1eeda sang ch\u1ee9c c\u1ed1ng th\u00ec vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc sau l\u1ea1i nhi\u1ec1u tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam xui gi\u1ee5c, nh\u1edd \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 th\u1eed xem c\u1eed \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a tri\u1ec1u ta hay b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1ee9c b\u00e1ch, theo v\u1ec1 tri\u1ec1u ta c\u1ea7u kh\u1ecfi h\u1ecfi t\u1ed9i, ngo\u00e0i \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebf gian g\u00ec kh\u00e1c c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n sai Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Tr\u1ea1ch, L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ef1c \u0111i \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi, h\u1eafn n\u00f3i : \u201cQu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng h\u1eafn l\u00e0 L\u01b0 Mang m\u1edbi ch\u1ebft, em qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Oan Na quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 con qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u th\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn\u201d. B\u1ecdn Tr\u1ea1ch v\u1ec1 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y, vi\u1ec7c tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ed9i \u1edf qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f3i. Nay nh\u00e2n ng\u00f4i qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, mu\u1ed1n vin thanh th\u1ebf tri\u1ec1u ta, t\u1ef1 tranh c\u01b0\u1edbp nhau, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c quang minh ch\u00ednh \u0111\u1ea1i, quy\u1ebft kh\u00f4ng dung n\u1ea1p, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 ngay, \u0111\u1ee3i sau vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y y\u00ean \u1ed5n, ai \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i l\u00e0m qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng, danh ph\u1eadn r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu bi\u1ebft th\u1ef1c l\u00f2ng xin c\u1ed1ng, do t\u1ef1 l\u00f2ng ch\u00e2n th\u1ef1c, do t\u1ec9nh c\u1ee9 th\u1ef1c chuy\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, s\u1edb t\u1ea5u c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng s\u1ef1 v\u00e0 t\u00e2u b\u00e0y vi\u1ec7c m\u1eadt c\u00f9ng l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i ngay, th\u00ec ch\u1ec9 vi\u1ebft b\u1ea3n ch\u00ednh ph\u00e1t \u0111i ngay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1i vi\u1ebft b\u1ea3n ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u00e9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 (t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay t\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 2 b\u1ea3n : 1 b\u1ea3n ch\u00ednh, 1 b\u1ea3n ph\u1ee5). Quy\u1ec1n h\u1ed9 Ninh \u2013 Th\u00e1i t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cTh\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 n\u01a1i ki\u00eam h\u1ea1t, r\u1eebng n\u00fai n\u1ed1i li\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3. Xin th\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, cho \u0111\u01b0\u1ee3c am t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng t\u1ea1m an nh\u00e0n, ch\u00ed c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen, nh\u01b0ng h\u1ed9 \u0111\u1ed1c l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c tr\u1ecdng, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 t\u01b0\u1edbng t\u00e1. N\u1ebfu m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c \u0111i tu\u1ea7n, e kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, m\u00e0 v\u00f4 c\u1ed1 \u0111em nhi\u1ec1u binh m\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ng\u1edd s\u1ee3. V\u1eady vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i xin \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u1ee3i c\u00f3 nh\u00e2n ti\u1ec7n, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cNay th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 gi\u1eb7c, vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb ph\u1ea3i nghi\u00eam, m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t th\u00ec ki\u00eau ng\u1ea1o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, binh l\u00ednh th\u00ec khi \u0111\u1ee7 khi tr\u1ed1n, b\u1ea3o l\u00e0 d\u00e2n \u1edf Nam K\u1ef3, v\u1ed1n khen l\u00e0 d\u00e2n trung ngh\u0129a, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ph\u1ea3i, xin ph\u00e1i qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u00e1p. L\u1ea1i \u1edf hai c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd v\u00e0 L\u00f4i L\u1ea1p thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, ngh\u0129 n\u00ean x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i ho\u1eb7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, ph\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, cho b\u1edd bi\u1ec3n v\u1eefng m\u1ea1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba mi\u1ec1n bi\u1ec3n, nay kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea7n k\u00edp, gi\u1eb7c Xi\u00eam kia, n\u1ebfu c\u00f3 manh t\u00e2m nh\u00f2m ng\u00f3, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t qua m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n H\u00e0 Ti\u00ean \u2013 V\u0129nh Long \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u00e2y, hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u nh\u1eefng chi\u1ebfc thuy\u1ec1n b\u00e9 nh\u1ecf, m\u00e0 th\u1ee7y chi\u1ebfn l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ecfi, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t xa m\u1ea5y l\u1ea7n bi\u1ec3n \u0111ua ch\u1ecdi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1eb3n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00f3. V\u1ec1 vi\u1ec7c ngh\u0129 x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, t\u1ea1m ch\u1edd sau b\u00e0n d\u1ea7n, duy vi\u1ec7c xin ph\u00e1i qu\u00e2n \u1edf Kinh tr\u1ea5n \u00e1p, r\u1ea5t h\u1ee3p c\u00f4ng vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5 ph\u00e1i \u0111i, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n Nam K\u1ef3 v\u1ed1n khen l\u00e0 trung ngh\u0129a ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ph\u1ea3i\u201d, th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. K\u00eca nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a, \u1edf \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTrong \u1ea5p m\u01b0\u1eddi nh\u00e0, h\u1eb3n c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn\u201d, hu\u1ed1ng chi n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 nh\u00e0 vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng nghi\u1ec7p, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n \u1ea5y, ch\u1ec9 v\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, n\u00ean d\u1ea7n sinh ra ki\u00eau ng\u1ea1o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, t\u1eadp th\u00e0nh th\u00f3i quen, t\u1ec7 \u1ea5y ch\u1ed3ng ch\u1ee9a t\u1eeb \u0111\u1ea5y, sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em vi\u1ec7c tr\u1ed1n thi\u1ebfu hi\u1ec7n nay m\u00e0 m\u1ea1t s\u00e1t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9t t\u1ec9nh, c\u1ea7n ph\u1ea3i tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1, m\u1ed9t phen ch\u1ea5n ch\u1ec9nh, khi\u1ebfn cho c\u00f3 m\u1ea1nh v\u00e0 bi\u1ebft l\u1ec5 ph\u00e1p, ch\u1edb c\u00e2u n\u1ec7 h\u00e3o qu\u00e1 vu cho ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cK\u1ebf ho\u1ea1ch gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng hi\u1ec7n nay, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111em 2 c\u1eeda s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c \u0111\u00e0o s\u00e2u kh\u01a1i th\u00f4ng, khi\u1ebfn cho chia ch\u1ea3y xu\u1ed1ng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng lo g\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111\u1ea7y tr\u00e0n !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u0103n gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, tr\u1eabm \u0111\u00e3 2, 3 l\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u00e2m tr\u00f9 ngh\u0129, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee3i cho d\u00e2n th\u00ec d\u00f9 t\u1ed1n \u0111\u1ebfn hai tr\u0103m v\u1ea1n v\u1eabn kh\u00f4ng ti\u1ebfc, t\u1ee9c nh\u01b0 vi\u1ec7c khai th\u00f4ng 2 s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, c\u0169ng sao t\u1eebng kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u1ee9 B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u b\u00e1o v\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : c\u1eeda 2 con s\u00f4ng \u1ea5y b\u1ed3i l\u1ea5p \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u1ebfu m\u1ed9t phen kh\u01a1i s\u00e2u, th\u00ec v\u1ec1 s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c ch\u01b0\u1edbc t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 23 v\u1ea1n c\u00f4ng, v\u1ec1 s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c l\u1ea1i ph\u1ea3i g\u1ea5p 10 l\u1ea7n, m\u00e0 x\u00e9t ra m\u1eb7t \u0111\u1ea5t so v\u1edbi m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 cao \u0111\u1ebfn 1 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, s\u1ee3 kh\u01a1i r\u1ed3i l\u1ea1i l\u1ea5p, kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1ea5t kh\u00f3 nh\u1ecdc nhi\u1ec1u, m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ee3i g\u00ec, n\u00ean nay kh\u00f4ng qu\u1ea3 quy\u1ebft l\u00e0m, h\u00e1 nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i c\u00f3p nh\u1eb7t r\u00e3i th\u1eeba, b\u00e0n su\u00f4ng tr\u00ean gi\u1ea5y, x\u00e9t v\u1edbi th\u1ef1c d\u1ee5ng c\u00f3 b\u1ed5 \u00edch g\u00ec ? Nay n\u00ean \u0111em ngay c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea s\u00f4ng C\u1eedu An, tu\u1ef3 ti\u1ec7n s\u1eeda \u0111\u1eafp, ng\u00f5 h\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c sai t\u1ec7, \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng lo toan, ch\u1edb b\u00e0n cao h\u00e3o l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Trinh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 kho \u0111\u1ed3n c\u00e1ch nhau, th\u00ec L\u00e3nh binh xin d\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u00f3, cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00e3nh binh coi gi\u1eef qu\u00e2n trong m\u1ed9t t\u1ec9nh, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd chuy\u00ean \u1edf \u0111\u1ed3n tr\u00ean n\u00fai m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00f4ng coi c\u1ea3 t\u1ec9nh th\u00e0nh ? Duy \u1edf th\u00e0nh \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, m\u00e0 kho \u0111\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu v\u00e0 \u1edf c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, chu\u1ea9n cho l\u00e3nh binh d\u1eddi \u0111\u00f3ng g\u1ea7n \u0111\u00f3, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng canh gi\u1eef ph\u1ea3i xem x\u00e9t h\u1ebft th\u1ea3y, ch\u1edb v\u00ec chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf kho \u0111\u1ee5n m\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u1eadn s\u1ef1 ph\u1ea3i l\u00e0m, h\u01a1i c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai quan t\u1ec9nh tr\u00edch l\u1ea5y \u0111\u1ed9i th\u1ee9 3, qu\u00e2n trong Nam thu\u1ed9c v\u1ec7 Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, chuy\u00ean gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n<p>D\u00e2n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u g\u00f3p ti\u1ec1n thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cGh\u00e9t kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u00edch nh\u00e0n r\u1ed7i, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, m\u00e0 l\u00e0m quen c\u1ea7n kh\u1ed5, m\u1edbi l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, v\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c ng\u0103n gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, tr\u1eabm s\u1edf d\u0129 ng\u00e0y \u0111\u00eam lo t\u00ednh, kh\u00f4ng ti\u1ebfc ph\u00ed t\u1ed5n, ch\u1ec9 l\u1ea5y ch\u1ed1ng l\u1ee5t, gi\u00fap vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0m k\u1ebf nu\u00f4i d\u00e2n ta, \u0111\u1ebfn khi kh\u1edfi c\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1eafp, \u0111\u1ed5i b\u1ecf t\u1ec7 c\u0169 thu\u00ea kho\u00e1n, chuy\u00ean thu\u00ea d\u00e2n trong h\u1ea1t, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho b\u1edd s\u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean m\u00e0 ti\u1ec1n g\u1ea1o chi ra l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng \u0103n cho d\u00e2n, tr\u1eabm \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 nh\u1ea5t, kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn d\u00e2n th\u01b0\u1eddng quen th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, l\u1ea1i c\u00f9ng nhau thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m, c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1eb7c tr\u1ecb b\u1ecdn h\u00e0o d\u1ecbch gian d\u1ed1i s\u00e2u m\u1ecdt, \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u do\u1ea1 n\u1ea1t m\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft, kh\u00f4ng d\u00e1m th\u00f2 \u0111\u1ea7u ra l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f9ng nhau \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u00ea ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang ki\u1ebfm l\u1ee3i, \u1edf \u0111\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 d\u00e2n ta l\u1ea1i ph\u1ea3i kh\u1ed5 lu\u1ef5, tr\u1eabm nghe tin \u0111\u00f3, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m b\u1ea5t b\u00ecnh\u201d. Chu\u1ea9n cho truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh An l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y hi\u1ec3u th\u1ecb m\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o, c\u00f2n d\u00e1m c\u00f3 thu\u00ea ri\u00eang th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn khi l\u00e0m xong, c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u chia h\u1ea1ng ngh\u1ecb khen ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 d\u00e2n huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n xin th\u00f4i kh\u00f4ng l\u0129nh s\u1ed1 ti\u1ec1n g\u1ea1o thu\u00ea l\u00e0m, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng chung cho 800 quan ti\u1ec1n (N\u0103m tr\u01b0\u1edbc s\u1eeda \u0111\u1eafp t\u01b0 \u0111\u00ea 70 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 30 quan, r\u1ed3i sau \u0111\u00ea \u1ea5y b\u1ecb b\u1ecf, cho n\u00ean d\u00e2n \u1ea5y t\u1ef1 nguy\u1ec7n ra s\u1ee9c s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi 70 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1ea5y b\u00f9 v\u00e0o \u0111\u00ea ti\u1ec1n kia, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u0129nh ti\u1ec1n thu\u00ea n\u1eefa).<\/p>\n<p>Ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng c\u1eeda bi\u1ec3n Thanh Hoa, sai quan t\u1ec9nh thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m (n\u0103m tr\u01b0\u1edbc kh\u01a1i \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng c\u1eeda bi\u1ec3n t\u1eeb x\u00e3 B\u1ed1 V\u1ec7 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng S\u01a1n xu\u1ed1ng t\u1edbi b\u1edd ph\u00eda nam, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o t\u1ef1 c\u1eeda bi\u1ec3n c\u0169 H\u01b0\u01a1ng B\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n tr\u00ean c\u1eeda bi\u1ec3n, d\u00e0i 249 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi d\u00f2ng s\u00f4ng).<\/p>\n<p>Xem l\u1ea1i ng\u00e0y t\u1ebf Giao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y xem l\u1ea5y ng\u00e0y 13 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5, \u0111\u1ebfn nay b\u1ed7ng g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a r\u00e9t, b\u1ed9 L\u1ec5 xin sai quan k\u00ednh c\u00e1o \u0111\u1ed5i ng\u00e0y. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1edd tr\u1eddi c\u1ed1t \u1edf h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh, tr\u1eabm t\u1eeb khi n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m k\u00ednh g\u1eb7p ng\u00e0y t\u1ebf Giao, \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh c\u1ea9n tr\u1ecdng, th\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi soi x\u00e9t. Nay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u1ea1i t\u1ebf, g\u1eb7p ph\u1ea3i gi\u00f3 m\u01b0a d\u1eef d\u1ed9i, tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u00e0n t\u1ebf Giao c\u1ee7a tri\u1ec1u ta nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ebf l\u1ed9 thi\u00ean, n\u1ebfu trong l\u00fac m\u01b0a l\u00e0m l\u1ec5 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 tr\u00e1i ph\u00e9p, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng k\u00eau xin \u0111\u1ed5i ng\u00e0y, h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec1 ch\u1ec9nh, \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. L\u1ea1i nh\u1edb kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, t\u1eebng \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u00e0y t\u1ebf Giao, th\u00ec l\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u0169 c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf k\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n s\u1edf k\u00ednh c\u00e1o, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i l\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0nh ng\u00e0y 17 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5, nh\u00e2n b\u1ea3o H\u00e0 Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean r\u1ed9ng x\u00e9t s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 vi\u1ec7c c\u0169 nh\u00e0 Minh nh\u00e0 Thanh, l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao c\u00f3 l\u00e0m nh\u00e0 l\u00e0m \u0111i\u1ec7n kh\u00f4ng ? K\u00eca nh\u01b0 \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 nh\u00e0 Minh \u0110\u01b0\u1eddng, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i t\u1ebf tr\u1eddi \u01b0 ? T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, n\u00ean d\u1ef1 l\u00e0m m\u00e0n v\u00e0ng, n\u1ebfu ng\u00e0y t\u1ebf Giao, ho\u1eb7c g\u1eb7p m\u01b0a gi\u00f3, th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf \u0111\u1ea5y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u0129nh t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ef5 s\u1edf hai ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, \u0111\u1ecba th\u1ebf b\u1ee9c h\u1eb9p, kh\u00ed h\u1eadu x\u1ea5u k\u00e9m, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf, xin ch\u1ecdn n\u01a1i h\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, lam ch\u01b0\u1edbng h\u01a1i nh\u1eb9, th\u00ec d\u1eddi l\u00e0m ra \u0111\u1ea5y (L\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 Ch\u00ednh An huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u \u1edf s\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea1o, Ngh\u0129a H\u01b0ng, huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u).<\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Ti\u1ec1n phong \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang, \u0111i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef B\u00ecnh s\u1ed1 m\u1ed9t, v\u1eeba \u0111\u1ebfn ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0110\u1ec1 Di \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n g\u1eb7p gi\u00f3 b\u00e3o, thuy\u1ec1n b\u1ecb v\u1ee1 ngay \u1edf H\u00f2n Ki\u1ec1n, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 280 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua nghe tin th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, truy t\u1eb7ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, gia th\u01b0\u1edfng cho g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c 1 t\u1ea5m, l\u1ee5a 5 t\u1ea5m ; t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh \u0111inh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho v\u1ea3i l\u1ee5a, sai qu\u1ea3n l\u0129nh s\u1eafm s\u1eeda quan t\u00e0i v\u00e0 \u0111\u1ed3 kh\u00e2m li\u1ec7m, tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u01b0a v\u1ec1, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ch\u1ebft tr\u1eadn, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh. L\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u00e0n \u1edf b\u00e3i bi\u1ec3n cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng, 74 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n cho v\u00e0 cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, ph\u00e1i v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0111i \u0111\u00f3ng thay. L\u1ea1i d\u1ee5 sai \u0111em t\u00ean l\u00e1i thuy\u1ec1n ra b\u00e3i bi\u1ec3n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i k\u00e8m ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Quan t\u1ec9nh \u1ea5y li\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : ch\u1ed7 thuy\u1ec1n qu\u00e2n b\u1ecb \u0111\u1eafm n\u01b0\u1edbc s\u00e2u v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i nhi\u1ec1u gi\u1ed1ng c\u00e1 d\u1eef, \u0111\u00e3 b\u1eaft d\u00e2n l\u1eb7n xu\u1ed1ng m\u00f2 c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f4ng, th\u1ea5y c\u00f3 c\u00e1 voi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng \u0111\u00e0n, c\u00e1 d\u1eef \u0111\u1ec1u l\u00e1nh xa, kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ea7n bi\u1ec3n hi\u1ec3n linh, sai \u0111em l\u1ec5 th\u00e1i lao \u0111\u1ec3 l\u1ec5 t\u1ea1, nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m \u0111em \u0111\u1ec7 t\u1edd khai v\u00e0 \u0111\u1ed3 b\u1ea3n x\u00e9t \u0111o c\u1eeda bi\u1ec3n v\u1eabn l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean coi c\u1eeda bi\u1ec3n xem \u0111o k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n trong h\u1ea1t, r\u1ed9ng h\u1eb9p s\u00e2u n\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u1eeda bi\u1ec3n ngang l\u1ec7ch cong th\u1eb3ng th\u1ebf n\u00e0o, thuy\u1ec1n b\u00e8 ra v\u00e0o h\u01b0\u1edbng n\u00e0o l\u00e0 ti\u1ec7n ? C\u00f9ng l\u00e0 ph\u1eadn bi\u1ec3n, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ea3o nh\u1ecf, gh\u1ec1nh \u0111\u00e1, c\u00e1t ng\u1ea7m, c\u00e1t n\u00f4ng, d\u00e0i r\u1ed9ng s\u00e2u n\u00f4ng th\u1ebf n\u00e0o ? C\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o \u1edf bi\u1ec3n c\u00e1ch b\u1edd \u01b0\u1edbc bao nhi\u00eau d\u1eb7m ? \u0110i b\u1ed9 m\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 t\u1edbi b\u1edd, ch\u00e2n \u0111\u00e1 ch\u00e2n c\u00e1t d\u00e0i ra m\u1ea5y tr\u01b0\u1ee3ng m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i qua, ho\u1eb7c n\u00ean theo b\u00ean t\u1ea3, ho\u1eb7c n\u00ean theo b\u00ean h\u1eefu, tr\u00e1nh xa m\u1ea5y tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i, \u1edf gi\u1eefa \u0111\u1ea3o l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ee5ng s\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? V\u00e0 h\u00ecnh n\u00fai \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n \u1edf tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ea3 h\u1eefu, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng h\u00ecnh g\u00ec, c\u00f3 th\u1ec3 ghi nh\u1eadn h\u1ebft th\u1ea3y k\u1ef9 c\u00e0ng, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00f3i th\u00eam r\u00f5 r\u00e0ng, h\u1ea1n trong 1 th\u00e1ng, ph\u00e1t \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9, l\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ee7y s\u01b0, gi\u00e1m th\u00e0nh kh\u00e1m l\u1ea1i, r\u1ed3i sao \u0111\u01b0a cho th\u1ee7y s\u01b0 theo \u0111\u00f3 nh\u1eadn k\u1ef9, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd ki\u00eam tr\u00f4ng coi c\u1ea3 \u0111\u1ed9i Kim th\u01b0\u01a1ng ; cho Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng quy\u1ec1n l\u0129nh Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh cai qu\u1ea3n 2 kho s\u00fang \u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u1ecb th\u0103ng th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd dinh Ti\u1ec1n phong sung l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u1ea7m l\u1ee1, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, ph\u00e1i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n T\u00e2y, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea5y th\u1ee3 ch\u00e1nh ty s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng kho V\u0169 kh\u1ed1, chu\u1ea9n cho tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed3n S\u01a1n Ph\u1ee7, Cai \u0111\u1ed9i sung Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 S\u01a1n Sinh \u0111em qu\u00e2n s\u1ea5n \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tan. \u1edf \u0111\u1ea1o H\u1ea3i T\u00e2y, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf \u0111\u1ed3n Sa \u0110\u00e2u v\u1eabn c\u00f2n \u1ea9n \u1edf trong r\u1eebng, \u0111\u00e3 s\u1ee9c \u0111i\u1ec7u Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn hai n\u00fai C\u1ea9m Th\u1ea1ch v\u00e0 \u0110\u1eadu Kh\u1ea5u ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n ch\u1eb7n gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu. \u1edf \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 2.000 qu\u00e2n Xi\u00eam t\u1eeb L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt \u0111i \u0111\u1ebfn, m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Chi Trinh, \u1edf th\u00e0nh li\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh chia \u0111i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam hay n\u00f3i d\u1ed1i, khi \u0111\u1ebfn khi \u0111i, ch\u01b0a th\u1ec3 v\u1ed9i tin \u0111\u01b0\u1ee3c, duy s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb c\u1ee7a ta kh\u00f4ng n\u00ean s\u01a1 h\u1edf ch\u00fat n\u00e0o, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u00e1nh b\u1eaft th\u00ec sai ph\u00e1i \u0111\u00e1nh b\u1eaft, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean tu\u1ea7n ph\u00f2ng th\u00ec th\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 gi\u1eb7c r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, kh\u00f4ng v\u00ec c\u00f3 gi\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb, th\u00ec ch\u00fang n\u1ebfu c\u00f3 m\u01b0u gian c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Phi\u00ean m\u1ee5c l\u00e0 S\u01a1n Sinh, khi nghe b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn b\u1ebfn c\u01b0\u1edbp, li\u1ec1n bi\u1ebft s\u1ea5n \u0111\u1ebfn, tuy kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng th\u1ef1c b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng s\u1ed1t s\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c quan, h\u01b0\u1edbng theo l\u1ebd ph\u1ea3i, h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1ng khen, chu\u1ea9n cho truy\u1ec1n Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh, c\u1ea7n v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, sai \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00f3ng y\u00ean, nh\u01b0ng trong qu\u00e2n ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng m\u1edbi tr\u1ea5n ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng qu\u00e2n. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c qu\u00e2n, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 danh v\u1ecdng l\u1edbn, vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, s\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay chu\u1ea9n cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u00e0n \u00e1p, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ngay qu\u00e2n th\u1ee9 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng hay H\u1ea3i T\u00e2y, hi\u1ec7u l\u1ec7nh ba qu\u00e2n, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i tranh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i nghe ti\u1ebfng, c\u0169ng s\u1ebd s\u1ee3 m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, xung phong ph\u00e1 tr\u1eadn, m\u00ecnh ch\u1ecbu t\u00ean \u0111\u1ea1n, ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 c\u1ea5p tu\u1ea5t th\u00eam g\u1ea5p \u0111\u00f4i, c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh, ch\u00e9p l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7. Quan t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c 2.000 m\u1eabu, n\u0103m nay g\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 930 h\u1ed9c th\u00f3c, tr\u1eeb thu\u1ebf l\u1ec7 tr\u01b0ng thu v\u00e0 li\u1ec7u \u0111\u1ec3 th\u00f3c gi\u1ed1ng c\u00f2n th\u1eeba h\u01a1n 590 h\u1ed9c, xin n\u1ed9p v\u00e0o kho c\u1ea3 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng chi c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cChia qu\u00e2n \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m cho ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, t\u1eeb nay n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o b\u1ecdn bi\u1ec1n binh, ti\u1ebfp t\u1ee5c khai ph\u00e1 cho ngu\u1ed3n l\u1ee3i \u1edf \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng s\u00f3t, \u0111\u1ec3 l\u01b0\u01a1ng \u0103n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>T\u00f9 b\u1ecb giam can \u00e1n ngu\u1ef5 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 360 ng\u01b0\u1eddi, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u00ean b\u1ecb b\u1eaft c\u1ea3, m\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u0169ng ph\u1ea3i b\u1eaft, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ngu\u1ef5 binh, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u00ean ch\u00ednh ph\u1ea1m ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 b\u1eaft giam ; c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u0169ng giam c\u1ea3, \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m ch\u01b0a x\u00e9t xong, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ebft \u1edf trong ng\u1ee5c, b\u1ed9 H\u00ecnh cho l\u00e0 li\u00ean can \u0111\u00e0 lu\u1ef5, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1eb7c t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c h\u1eb7c \u1ea5y r\u1ea5t ph\u1ea3i, xem t\u1edd t\u00e2u tr\u1eabm c\u0169ng ph\u1ea3i b\u1ea5t b\u00ecnh, l\u1eadp t\u1ee9c d\u1ee5 sai Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 sung bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, th\u1ef1 H\u1ea3i An \u0111\u1ea1o Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh mang c\u1edd b\u00e0i,\u00a0 \u0111em c\u1ea3 thu\u1ed9c ty tr\u1ea5n ph\u1ee7 b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111i ngay h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n tra x\u00e9t, ph\u00e0m v\u1ee3 con th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ti\u1ec3u \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ngu\u1ef5 v\u00e0 binh \u0111inh ngu\u1ef5, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em x\u00e9t tha, nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea3i b\u1eaft l\u1ea1i v\u00ec tr\u00f9ng t\u00ean b\u1eaft c\u1ea3 2 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec x\u00e9t \u0111\u00edch t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i chi\u1ec3u \u00e1n k\u1ebft ngh\u0129, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00f9ng t\u00ean b\u1ecb b\u1eaft c\u1ea3 v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c \u1ea5y \u0111\u1ec1u tha ra c\u1ea3\u201d. B\u1ecdn Kh\u00e1nh, Trinh \u0111\u1ebfn n\u01a1i tra x\u00e9t m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0m nhanh, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p, quan t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u00e0 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i \u0111\u01b0a nh\u1eefng t\u00ean t\u00f9 ph\u1ea1m sung \u00e1n ph\u1ea3i kh\u1ed5 sai \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y s\u1eafp x\u1ebfp l\u00e0m binh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n. C\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean Ho\u00e0, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean n\u1ebfu c\u00f3 t\u00f9 ph\u1ea1m h\u1ea1ng \u1ea5y c\u0169ng chu\u1ea9n cho ph\u00e1t v\u00e3ng t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y gi\u1eef s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1, l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb m\u00f2n h\u1ecfng, m\u00e0 \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee3 r\u00e8n, xin ph\u00e1t cho th\u1ee3 \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf kho V\u0169 kh\u1ed1 ch\u1ecdn ph\u00e1i th\u1ee3 l\u00e0m m\u00e1y \u0111\u00e1 3 ng\u01b0\u1eddi tinh x\u1ea3o \u0111i ngay. L\u1ea1i ngh\u0129 t\u1ec9nh Thanh Hoa, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh th\u1ee3 r\u00e8n c\u00f3 nhi\u1ec1u, gi\u00e1ng d\u1ee5 sai hai t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn s\u1edf th\u1ee3 \u1edf Kinh h\u1ecdc t\u1eadp cho th\u00e0nh ngh\u1ec1, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u1ed9t n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c 16 ng\u01b0\u1eddi (Thanh Hoa 5 ng\u01b0\u1eddi, H\u00e0 T\u0129nh 11 ng\u01b0\u1eddi), chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u1ee5c th\u1ee3 m\u00e1y \u0111\u00e1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u1eeb sau c\u00f3 s\u1eeda ch\u1eefa s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 cho t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u1ea5y, th\u1ee3 \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 10 quan, r\u00fat v\u1ec1 x\u01b0\u1edfng th\u1ee3.<\/p>\n<p>Ki\u1ec3m x\u00e9t xe c\u1ed9 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u1ed9c T\u1ea3 h\u1eefu tr\u1ef1c k\u1ef3. Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Qu\u00e1n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf th\u1ef1 V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, th\u1ef1 Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n, L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Cung \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa chi\u1ec3u l\u1ec7 ki\u1ec3m x\u00e9t.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0m l\u1ecbch, l\u1ec7 theo s\u00e1ch \u201chi\u1ec7p k\u1ef7 bi\u1ec7n ph\u01b0\u01a1ng\u201d, n\u00f3i, ng\u00e0y M\u1eadu(() M\u1ed9t danh t\u1eeb \u1edf trong h\u00e0ng can.) g\u1ea7n ng\u00e0y Xu\u00e2n ph\u00e2n(() Theo n\u00f4ng l\u1ecbch l\u00e0 ng\u00e0y gi\u1eefa m\u00f9a xu\u00e2n.) v\u00e0 ng\u00e0y Thu ph\u00e2n(() Ng\u00e0y gi\u1eefa m\u00f9a thu.) l\u00e0 ng\u00e0y t\u1ebf X\u00e3(() Ng\u00e0y t\u1ebf th\u1ea7n h\u1eadu th\u1ed5.), c\u00f3 khi kh\u00f4ng l\u1ea5y ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u1ebf, c\u0169ng n\u00ean vi\u1ebft ch\u1eef X\u00e3 \u1edf tr\u00ean ch\u1ed7 c\u00e1ch, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c ? Nay chu\u1ea9n cho ng\u00e0y t\u1ebf X\u00e3 v\u1ec1 m\u00f9a thu, \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y ng\u00e0y M\u1eadu g\u1ea7n ng\u00e0y Thu ph\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf, v\u1eabn n\u00eau ch\u00e9p nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u00e0y t\u1ebf x\u00e3 v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n, \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y sau ng\u00e0y t\u1ebf Giao(() \u0110\u00e0n t\u1ebf tr\u1eddi.) th\u00ec t\u1ebf, nh\u01b0ng t\u1ebf giao c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u, theo l\u1ec7 c\u00f3 b\u00f3i ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh, th\u00ec ng\u00e0y t\u1ebf X\u00e3 ch\u01b0a th\u1ec3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, s\u00e1ch l\u1ecbch kh\u00f4ng n\u00ean ch\u00e9p r\u00f5, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ee3i ng\u00e0y t\u1ebf giao, xem ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y l\u00e0nh, do b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em c\u1ea3 ng\u00e0y t\u1ebf Giao, ng\u00e0y t\u1ebf X\u00e3, t\u01b0 cho trong ngo\u00e0i bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ea1i b\u00e0n t\u00e2u : \u201cCho l\u00e0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m ph\u1ea3i ch\u1ecdn 3 ng\u00e0y l\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1ebf giao, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 2 l\u00e0m h\u1ea1n, t\u1edbi k\u1ef3 g\u1eb7p ph\u1ea3i m\u01b0a gi\u00f3, c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, t\u1ee9c nh\u01b0 n\u0103m nay sau ng\u00e0y v\u00e0o cung trai, m\u01b0a r\u00e9t b\u1ed7ng ph\u00e1t ra, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i c\u00e1o xin ho\u00e3n l\u1ea1i, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c xu\u1ea5t \u01b0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. \u00fd h\u1eb3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m kh\u00e1i n\u1ec7 cho l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y r\u1eb1m ban \u0111\u00eam s\u1eafc tr\u1eddi s\u00e1ng s\u1ee7a, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c quan l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, v\u00e0 sau ng\u00e0y t\u1ebf Giao, 2 ti\u1ec7c t\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh ng\u00e0y M\u1eadu c\u00f9ng c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ebf, l\u1ec5 l\u1ec7 \u0111\u1ec1u v\u00e0o th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n ho\u1eb7c l\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 ti\u1ebft h\u1eadu h\u1eb1ng n\u0103m s\u1edbm mu\u1ed9n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau th\u00ec kh\u00ed tr\u1eddi n\u00f3ng l\u1ea1nh m\u01b0a n\u1eafng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n, vi\u1ec7c t\u1ebf Giao \u0111\u00e3 xong, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, d\u1eabu k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 3, c\u0169ng kh\u00f4ng sai l\u1ea7m v\u1ec1 xu\u00e2n t\u1ebf. Nay xin b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay ph\u00e0m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m suy t\u00ednh ti\u1ebft Xu\u00e2n ph\u00e2n n\u0103m sau \u1edf v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n hay h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn sau th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m m\u1edbi, suy nghi\u1ec7m kh\u00ed tr\u1eddi n\u00f3ng l\u1ea1nh, nh\u01b0 n\u0103m n\u00e0o ti\u1ebft Xu\u00e2n ph\u00e2n \u1edf trong hay ngo\u00e0i th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, m\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u1ea5y nghi\u1ec7m l\u00e0 kh\u00ed tr\u1eddi s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eafng t\u1ea1nh th\u00ec theo y l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 2, n\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o ti\u1ebft Xu\u00e2n ph\u00e2n h\u01a1i mu\u1ed9n, m\u00e0 suy nghi\u1ec7m kh\u00ed h\u1eadu m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u1ea5y, kh\u00ed tr\u1eddi c\u00f2n r\u00e9t th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc hay sau ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 2, c\u00f2n c\u00e1c l\u1ec5 l\u1ec7 xu\u00e2n t\u1ebf, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh, t\u01b0 b\u1ed9 chi\u1ec3u theo l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. B\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i ngh\u1ecb xin h\u1eb1ng n\u0103m \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u00e0n Nam Giao l\u00e0m th\u00eam nh\u00e0 r\u1ed9ng 5 gian l\u1ee3p v\u1ea3i xanh, chi\u1ec3u theo th\u1ec3 th\u1ebf quanh g\u00f2, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u00e0m h\u00ecnh tr\u00f2n. (B\u1ec1 ngang 6 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, gian ch\u00ednh gi\u1eefa v\u00e0 2 gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u1eefu nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, 2 gian t\u1ea3 nh\u1ecb h\u1eefu nh\u1ecb \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, c\u1ed9t l\u1edbn 4 c\u00e1i, m\u1ed7i c\u00e1i cao 16 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, c\u1ed9t v\u1eeba 8 c\u00e1i, m\u1ed7i c\u00e1i cao 9 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, c\u1ed9t nh\u1ecf 12 c\u00e1i, m\u1ed7i c\u00e1i cao 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, tr\u00ean \u0111\u1ec3 1 c\u00e1i thi\u1ec1n h\u1ed3, g\u1ed7 \u0111\u1ec1u s\u01a1n xanh, l\u1ee3p b\u1eb1ng v\u1ea3i xanh s\u01a1n d\u1ea7u, trong treo v\u1ea3i xanh, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu v\u00e0 ph\u00eda sau qu\u00e2y m\u00e0n r\u1ed9ng b\u1eb1ng v\u1ea3i xanh).<\/p>\n<p>Hai \u00e1n v\u1ecb ch\u00ednh hi\u1ebfn, \u0111\u1eb7t \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa, h\u01a1i lui v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n<p>Hai \u00e1n, t\u1ea3 h\u1eefu ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c gian t\u1ea3 nh\u1ecb, h\u1eefu nh\u1ecb, h\u01a1i ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam. (M\u1ed7i \u00e1n m\u00e0n h\u1ee9ng b\u1ee5i v\u00e0 b\u00ecnh che b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc, m\u1ed9t \u00e1n ch\u00ednh v\u1ecb : hai \u00e1n ph\u1ed1i v\u1ecb b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u00e0u t\u00edm, chung quanh vi\u1ec1n m\u00e0u h\u1ed3ng, m\u1ed9t \u00e1n ch\u00ednh v\u1ecb b\u00ean h\u1eefu d\u00f9ng m\u00e0u v\u00e0ng, chung quanh vi\u1ec1n m\u00e0u xanh \u0111\u1ec1u l\u00f3t v\u1ea3i v\u00e0ng). M\u00e1i ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc tr\u00ean ng\u1ecd giai, trong \u0111\u1eb7t v\u1ecb h\u00e0nh l\u1ec5 c\u1ee7a vua (d\u00f9ng m\u1ed9t m\u00e0n h\u1ee9ng b\u1ee5i b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 v\u00e0ng, chung quanh vi\u1ec1n s\u1eafc \u0111\u1ecf, trong l\u00f3t v\u1ea3i v\u00e0ng).<\/p>\n<p>T\u1ea7ng th\u1ee9 2 tr\u01b0\u1edbc h\u01b0\u01a1ng \u00e1n l\u00e0 b\u00e1i v\u1ecb c\u1ee7a vua, l\u00e0m nh\u00e0 l\u1ee3p v\u1ea3i v\u00e0ng m\u1ed9t gian hai ch\u00e1i. (Vu\u00f4ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, gian ch\u00ednh gi\u1eefa r\u1ed9ng 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, hai ch\u00e1i \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, 4 c\u00e1i c\u1ed9t c\u00e1i m\u1ed7i c\u00e1i cao 10 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, 12 c\u00e1i c\u1ed9t con, m\u1ed7i c\u00e1i cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, g\u1ed7 \u0111\u1ec1u s\u01a1n v\u00e0ng, l\u1ee3p b\u1eb1ng v\u1ea3i v\u00e0ng s\u01a1n d\u1ea7u, trong b\u00e0y m\u1ed9t b\u1ee9c h\u1ee9ng b\u1ee5i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>T\u1edbi k\u1ef3, ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111em b\u00e0y \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc sau khi l\u1ec5 xong, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 l\u1ee3p v\u1ea3i v\u00e0ng l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 ba, thu c\u1ea5t \u0111i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. C\u00f2n nh\u01b0 t\u00e0n vu\u00f4ng v\u00e0 tr\u00f2n b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1ee9 nh\u00ec 40 c\u00e1i, 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu nh\u00e0 l\u1ee3p v\u1ea3i \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 2, b\u00e0y ra 2 h\u00e0ng, \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng cho nghi\u00eam trang. Xin cho b\u1ed9 C\u00f4ng b\u1eaft th\u1ee3 chi\u1ec3u theo c\u00e1ch th\u1ee9c d\u1ef1 l\u00e0m \u0111\u1ec3 t\u1ebf Giao sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0y \u0111\u1eb7t, bi\u00ean th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u00f3 t\u00ean d\u00e2n Man gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, quan ph\u1ee7 nghe theo t\u1ee5c man gi\u1ea3 b\u1ea1c \u0111\u1ec1n m\u1ea1ng, quan t\u1ec9nh cho l\u00e0 vi\u1ec7c \u00e1n m\u1ea1ng l\u00e0 quan h\u1ec7 t\u00e2u xin ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0 d\u00e2n man ho\u1ea3ng h\u1ed1t, ch\u01b0a hi\u1ec3u ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng nh\u1eefng sinh ng\u1edd s\u1ee3 nhi\u1ec1u, hu\u1ed1ng chi kh\u00f4ng d\u1ea1y m\u00e0 gi\u1ebft, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng n\u1ee1 th\u1ebf, t\u1ea1m cho theo t\u1ee5c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i th\u00eam vi\u1ec7c, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho chuy\u00ean s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00f2i b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o cho bi\u1ebft t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ebft, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, t\u1eeb nay n\u00ean theo ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, t\u1eadp nhi\u1ec5m phong ho\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kinh, kh\u00f4ng th\u1ebf t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n ki\u00eam sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 \u0110inh L\u1ee3i gi\u1ebft ngay. Th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y sinh Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u1edbi c\u00f5i th\u1ecd 40 tu\u1ed5i, sai Ho\u00e0ng t\u1eed Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi c\u00f9ng v\u1edbi qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i \u0111em \u0111\u1ed3 m\u1eebng ban cho.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n l\u00fat, c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0111\u1ea3o Tr\u00e0 S\u01a1n, thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1eadu v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, li\u1ec1n sai th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u \u0111i tr\u00f4ng coi thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n. L\u1ea1i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n \u0111i 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 l\u00ea ra bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam th\u00e1m th\u1ea5y m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ki\u1ec3u l\u1ea1 (to\u00e0n th\u00e2n s\u1eafc \u0111en, 2 c\u1ed9t bu\u1ed3m \u0111\u1ec1u nhau, \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1i ng\u00e0 voi) kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, ch\u1ec9 t\u01b0 cho t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u1edf v\u00e0o Nam, ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf tr\u00e1ch, t\u1ea1m cho ghi l\u1ed7i m\u1ed9t l\u1ea7n, b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch d\u1eb9p b\u1eaft, r\u1ed3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh t\u1eeb nay ph\u00e0m m\u1eb7t bi\u1ec3n h\u1ea1t n\u00e0o th\u00e1m th\u1ea5y thuy\u1ec1n gi\u1eb7c kh\u00e1c ki\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean th\u00ec \u0111em s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u00e2u r\u00f5, n\u1ebfu ch\u01b0a ti\u1ec7n t\u00e2u v\u00e0o ngay, th\u00ec ph\u1ea3i th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u1edf v\u00e0o Nam, tr\u1edf ra B\u1eafc tu\u1ea7n b\u1eaft ng\u1eb7t h\u01a1n, n\u1ebfu coi th\u01b0\u1eddng xao nh\u00e3ng, \u0111\u1ec3 cho thuy\u1ec1n gi\u1eb7c v\u1eabn d\u00e1m \u0111\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf h\u1ea1t t\u1ec9nh n\u00e0o, th\u00ec ch\u1ec9 h\u1ecfi t\u1ed9i t\u1ec9nh \u1ea5y v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng b\u00e1o.<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 l\u00e0m d\u00e2y d\u1eaft thuy\u1ec1n, \u0111i nh\u1ea7m v\u00e0o g\u1ea7n c\u1eeda Thu Nguy\u1ec7t, sai b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u00e8n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda c\u1ea5m t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o, lu\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea7m nh\u00e0 b\u1ed1n b\u1ec3 \u1edf ch\u1ed1n t\u00fac v\u1ec7 ph\u1ea3i ch\u1ea7u ch\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00e0 r\u0103n s\u1ef1 ch\u1eb3ng ng\u1edd, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 su\u1ea5t l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban canh gi\u1eef \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. V\u00e0 n\u01a1i vua \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i, kh\u00f4ng c\u1ee9 trong hay ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng vua \u0111i qua g\u1ecdi l\u00e0 h\u00e0nh t\u1ea1i, canh c\u1eeda h\u1ea7u gi\u1eef c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh n\u00ean sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n k\u1ef9 thi h\u00e0nh\u201d. (Ph\u00e0m c\u1eeda v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng vua \u0111i \u1edf n\u01a1i h\u00e0nh t\u1ea1i, c\u1eeda ch\u00ednh ra v\u00e0o ph\u1ea3i \u0111i qua, ph\u00e1i v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1ec7 Kim ng\u00f4, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecb v\u1ec7 2 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9 v\u1ec7 4 ng\u01b0\u1eddi, binh \u0111inh 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u canh gi\u1eef \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda, qu\u1ea3n v\u1ec7 m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00eam lu\u00e2n phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c. M\u1ed7i c\u1eeda t\u1ea3 h\u1eefu, v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1ec7 Kim ng\u00f4, cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecb v\u1ec7 1 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9 v\u1ec7 2 ng\u01b0\u1eddi, binh \u0111inh 5 ng\u01b0\u1eddi, v\u1eabn do qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng ban, b\u1ea5t k\u1ef3 tu\u1ea7n tra. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c c\u1eeda phong kho\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i qua, th\u00ec m\u1ed7i c\u1eeda, v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1ec7 Kim ng\u00f4, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, binh \u0111inh 5 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay \u0111\u1ed5i c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m s\u00fang, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean canh gi\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eafng ch\u00fat n\u00e0o. Ban \u0111\u00eam n\u1ebfu c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o ra v\u00e0o, ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ebb b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh vua, x\u00e9t th\u1ef1c m\u1edbi cho \u0111i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebb b\u00e0i tr\u00ecnh ti\u1ebfn, c\u00f3 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng ch\u00fat n\u00e0o th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i). R\u1ed3i l\u00ean l\u1ea7u T\u0129nh T\u00e2m, sai \u0111em c\u00e1c l\u1eddi d\u1eabn gi\u1ea3i v\u1ec1 m\u01b0\u1eddi c\u1ea3nh trong h\u1ed3, tuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i \u0111i theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u2013 Oanh \u0111\u00ea xu\u00e2n s\u1eafc l\u00e0 v\u1ebb xu\u00e2n \u1edf tr\u00ean \u0111\u00ea kim oanh.<\/p>\n<p>\u2013 Kh\u00fac t\u1ea1 h\u00e0 phong l\u00e0 gi\u00f3 \u0111\u01b0a h\u01b0\u01a1ng sen v\u00e0o nh\u00e0 kh\u00fac t\u1ea1.<\/p>\n<p>\u2013 T\u0129nh h\u1ed3 minh nguy\u1ec7t l\u00e0 tr\u0103ng s\u00e1ng \u1edf h\u1ed3 y\u00ean l\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u2013 Tr\u00fac k\u00ednh h\u1ea1 l\u01b0\u01a1ng l\u00e0 h\u00f3ng m\u00e1t m\u00f9a h\u00e8 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed3ng tr\u00fac.<\/p>\n<p>\u2013 Th\u1ee7y t\u1ea1 quan ng\u01b0 l\u00e0 ng\u1ed3i nh\u00e0 th\u1ee7y t\u1ea1 xem c\u00e1.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ed3 l\u00e2u y\u00ean v\u0169 l\u00e0 kh\u00f3i m\u01b0a \u1edf l\u1ea7u trong h\u1ed3.<\/p>\n<p>\u2013 Khinh kha th\u01b0\u1edfng li\u00ean l\u00e0 thuy\u1ec1n nh\u1eb9 th\u01b0\u1edfng sen.<\/p>\n<p>\u2013 Nam hu\u00e2n l\u00e3m th\u1eafng l\u00e0 gi\u00f3 nam h\u1ee9ng th\u00fa.<\/p>\n<p>\u2013 Tr\u1eebng luy\u1ec7n v\u00e3n ri\u1ebfu l\u00e0 bu\u1ed5i chi\u1ec1u nh\u00ecn xa \u1edf l\u1ea7u tr\u1eebng luy\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u2013 Tam ch\u00e2u hi\u1ec3u c\u1ea3nh l\u00e0 c\u1ea3nh bu\u1ed5i s\u1edbm \u1edf 3 b\u00e3i bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf V\u0169 Ch\u00e2n. \u0110\u1ee9c Trung \u1edf \u0111\u1ed3n Chi Trinh, th\u1ea5y qu\u00e2n Xi\u00eam h\u1ecdp v\u1edbi qu\u00e2n Man nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 4.000 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ee9c th\u00ec th\u00e2n \u0111em quan qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn, li\u1ec1n ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c 7 \u0111\u1ed3n, ch\u00e9m gi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m, c\u00f2n s\u1ed1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed1t xe l\u01b0\u01a1ng, c\u01b0\u1edbp kh\u00ed gi\u1edbi, gi\u1eb7c b\u1ecb thua to, nh\u00e2n \u0111\u00eam t\u1ed1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba gi\u1edbi. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua vui m\u1eebng l\u1eafm, th\u01b0\u1edfng cho V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung th\u0103ng Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn m\u1ea1 v\u00e0ng, kh\u1ea3m ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i li\u00ean h\u1ec9 b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn c\u00f3 d\u00e2y \u0111eo ng\u1ecdc san h\u00f4. Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed, \u0110\u1ed7 V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Tuy\u00ean, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 Pa N\u1ed9n \u0111\u1ec1u gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. B\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 5 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. V\u00e0 t\u1eeb V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111\u1ebfn ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed9t b\u1eadc, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 b\u1eadc, bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 1.000 quan ti\u1ec1n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp t\u1ebf c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed3n Chi Trinh canh gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed3n Sa T\u00f4n l\u00e0m ti\u1ebfp \u1ee9ng. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u1edf \u0111\u1ed3n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng chuy\u00ean coi vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i ngh\u0129 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung xu\u1ea5t th\u00e2n n\u01a1i h\u00e0ng ng\u0169, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m t\u1eebng cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho gia m\u1ed9t c\u1ea5p, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi v\u00ec n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hy \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ; \u00e1n s\u00e1t L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 b\u1ed1 ch\u00ednh ; Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t An Giang.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u1ec1. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Man \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh ; tr\u1eabm cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tr\u1ea3i ch\u1ed1n h\u00e0ng tr\u1eadn, v\u1ed1n c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng. Nh\u00e2n sai \u0111i \u0111\u1ebfn 2 t\u1ec9nh Thu\u1eadn An, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 duy\u1ec7t binh, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ebfn ngay \u0111an qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Nay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, qu\u00e2n Xi\u00eam l\u1ea1i b\u1ecb l\u0169 quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eef d\u1ed9i b\u1eaft ch\u00e9m r\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u00ec vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 xong \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u0169 trong Kinh, hi\u1ec7n nay kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, m\u00e0 vi\u1ec7c duy\u1ec7t binh \u1edf hai t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o ph\u00e1i \u0111i, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c, khi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, chu\u1ea9n cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111em ngay c\u1edd b\u00e0i giao cho C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Qu\u00e1n nh\u1eadn l\u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c, r\u1ed3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh nh\u1eadn ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean. Th\u00e0nh t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0m \u1edf n\u01a1i ru\u1ed9ng chi\u00eam, th\u1ebf \u0111\u1ea5t th\u1ea5p \u01b0\u1edbt, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 bao \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i (d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 847 tr\u01b0\u1ee3ng) l\u00e0m \u0111\u00ea ch\u1eafn b\u00ean ngo\u00e0i, n\u0103m ngo\u00e1i n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t qu\u00e1 ch\u1eebng, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ng\u1eadp l\u1edf, quan t\u1ec9nh \u1ea5y xin ch\u1ed7 b\u1ecb s\u1ea1t l\u1edf \u1edf hai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u cu\u1ed1i (d\u00e0i h\u01a1n 500 tr\u01b0\u1ee3ng) theo c\u00f4ng tr\u00ecnh nh\u1ecf, ch\u1ed7 v\u1ee1 l\u1edf \u1edf \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa (d\u00e0i h\u01a1n 200 tr\u01b0\u1ee3ng) theo c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn, thu\u00ea th\u1ee3 s\u1eeda \u0111\u1eafp v\u00e0 l\u00e0m th\u00eam m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ed1ng \u0111\u00e1 (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m 1 c\u1ed1ng) \u0111\u1ec3 ti\u00eau n\u01b0\u1edbc m\u01b0a. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m c\u00e1c nha nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf thi\u1ebfu. T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u h\u1eb7c cho ty thu\u1ed9c c\u00e1c nha giao b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed ; ty thu\u1ed9c b\u1ed9 L\u1ea1i giao vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ngh\u1ecb x\u1eed. B\u1ed9 L\u1ea1i li\u1ec1n \u0111em thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf vi\u1ec7n \u0111\u1ee7 thi\u1ebfu t\u01b0 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n. \u0110\u0103ng Doanh b\u00e8n t\u00e2u n\u00f3i : t\u1eadp h\u1eb7c t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5, thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf vi\u1ec7n hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u \u0111\u1ee7, m\u00e0 b\u1ed9 L\u1ea1i c\u00f2n ph\u1ea3i t\u01b0 h\u1ecfi, h\u00ecnh nh\u01b0 l\u1ea5y \u1edf vi\u1ec7n n\u00eau ra h\u1eb7c t\u1ed9i l\u00e0m hi\u1ec1m, \u0111em l\u00f2ng b\u00e1o tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn \u1edf trong c\u00e1c nha, t\u01b0 r\u00f5 \u0111\u1ec3 theo \u0111\u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ebd t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1ebf, ngay thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf C\u01a1 m\u1eadt N\u1ed9i c\u00e1c, t\u1eadp h\u1eb7c t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ef1 x\u00e9t kh\u00f4ng ri\u00eang thu\u1ed9c vi\u00ean vi\u1ec7n \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m, sao \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c ri\u00eang. L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 b\u00e1o tr\u1ea3 l\u1ea1i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111em l\u00f2ng gi\u1eadn, th\u00e0nh ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 t\u1eeb nay ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng qu\u00ean vi\u1ec7c ri\u00eang, ch\u1edb gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn thi\u00ean l\u1ec7ch, ch\u1edb coi nhau b\u1eb1ng gi\u1edbi h\u1ea1n, l\u1ebd ph\u1ea3i n\u00ean n\u00f3i, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n hay th\u00f9 v\u1eabn kh\u00f4ng ki\u00eang n\u1ec3, vi\u1ec7c ph\u1ea3i n\u00ean l\u00e0m, d\u00f9 \u01a1n hay o\u00e1n v\u1eabn kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng chia ch\u1ee9c \u0111\u1eb7t quan c\u1ee7a tr\u1eabm, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 \u0111em l\u00f2ng hi\u1ec1m b\u00e1o o\u00e1n, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c soi x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5m nh\u00e0 d\u00e2n c\u1ea5t gi\u1ea5u s\u00e1ch \u201cL\u00ea s\u1eed t\u1ee5c bi\u00ean\u201d. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u1eed k\u00fd c\u00e1c \u0111\u1eddi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc An Nam, trong \u0111\u00f3 ch\u1eef ngh\u0129a s\u1ef1 t\u00edch c\u00f2n nhi\u1ec1u gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n t\u1eeb L\u00ea trung h\u01b0ng tr\u1edf v\u1ec1 sau, quy\u1ec1n ch\u00ednh v\u1ec1 tay h\u1ecd Tr\u1ecbnh, vua L\u00ea ch\u1ec9 gi\u1eef ng\u00f4i h\u00e3o, cho n\u00ean ch\u00e9p ra c\u00e1c quy\u1ec3n \u201cB\u1ea3n k\u1ef7 t\u1ee5c bi\u00ean\u201d, \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4n h\u1ecd Tr\u1ecbnh, \u0111\u00e8 n\u00e9n h\u1ecd L\u00ea, th\u1eadm ch\u00ed vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ecbnh tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u n\u1ec3 ch\u00e9p khen t\u1ed1t, gi\u00e0y m\u0169 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, kh\u00f4ng g\u00ec t\u1ec7 h\u01a1n vi\u1ec7c \u1ea5y, r\u00fat c\u1ee5c s\u1ef1 bi\u00ean so\u1ea1n l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ecbnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do s\u1ef1 b\u00e0n c\u00f4ng ch\u00e9p th\u1eb3ng, tuy tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc t\u1eebng b\u1ea3n, nay \u0111\u00e3 t\u00e1n l\u1ea1c, nh\u01b0ng b\u1ea3n in c\u1ee7a s\u0129 d\u00e2n c\u1ea5t gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 s\u00e1ch ch\u00e9p \u1ea5y ri\u00eang c\u00f9ng truy\u1ec1n xem, h\u1ea7u \u0111\u1ebfn ch\u00ecm \u0111\u1eafm l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen thu h\u1ebft, \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf hay nh\u1ea5t v\u1ec1 th\u1ebf \u0111\u1ea1o phong t\u1ee5c, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c kh\u1eafp cho c\u00e1c quan l\u1ea1i s\u0129 th\u1ee9 trong h\u1ea1t, n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea5t gi\u1ea5u ri\u00eang s\u00e1ch L\u00ea s\u1eed \u201cb\u1ea3n k\u1ef7 t\u1ee5c bi\u00ean\u201d, kh\u00f4ng c\u1ee9 b\u1ea3n in hay b\u1ea3n sao, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0a n\u1ed9p l\u00ean quan, do c\u1ea5p tr\u00ean ph\u00e1t \u0111\u1ec7 v\u1ec1 b\u1ed9 t\u00e2u xin ti\u00eau hu\u1ef7, \u0111\u1ee3i sau t\u00ecm h\u1ecfi vi\u1ec7c c\u0169, xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng, sai quan ch\u00e9p l\u00e0m ch\u00ednh s\u1eed, kh\u1eafc in ban h\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1ecf ch\u00e9p th\u1ef1c. N\u1ebfu d\u00e1m gi\u1ea5u ri\u00eang th\u00ec theo lu\u1eadt \u201cc\u1ea5t gi\u1ea5u s\u00e1ch qu\u00e1i g\u1edf\u201d tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc t\u00ednh li\u1ec7u l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u1edf n\u01a1i quan y\u1ebfu.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1eabm m\u1edf xem \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 H\u00e0 N\u1ed9i, th\u1ea5y h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh li\u1ec1n nhau, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f9ng th\u00f4ng, m\u00e0 th\u1ebf h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc, b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 t\u1ee9c l\u00e0 B\u1eafc Ninh ph\u00eda t\u00e2y, ch\u1ec9 v\u00e0i d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng n\u1eefa, b\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn S\u01a1n T\u00e2y. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ch\u01b0a t\u1eebng thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u1ea3i, n\u1ebfu g\u1eb7p s\u1ef1 ho\u00e3n c\u1ea5p, s\u1ee3 ho\u1eb7c v\u1ed9i v\u00e0ng kh\u00f4ng k\u1ecbp \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, th\u1ebf m\u00e0 quan gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00ednh \u0111\u1ebfn, v\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng ri\u00eang t\u1ec9nh \u1ea5y, ph\u00e0m n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u n\u00ean t\u00ednh ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u t\u1eeb t\u1ec9nh m\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p, n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0 hi\u1ec3m y\u1ebfu n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u1ea3i, ho\u1eb7c l\u00e0 n\u01a1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ed3n canh ph\u00f2ng, r\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef, kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u00e1 nhi\u1ec1u, nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u01b0a \u0111i th\u00f4ng b\u00e1o, c\u00f2n c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t ra ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba c\u01b0\u1edbp gi\u1eb7c xung \u0111\u1ed9t, v\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n quan tr\u1ecdng, b\u00e1o ngay \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh cho ti\u1ec7n ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i lo xa, \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean, sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t l\u1ea1i l\u1eddi b\u00e0n, cho l\u00e0 c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00e0 th\u00f4ng quan b\u00e1o, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecdn con \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu \u1edf n\u01a1i 2 t\u1ec9nh ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau, m\u00e0 4 b\u1ec1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, nay l\u1eddi xin c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u1ee7a h\u1ea1t \u1ea5y v\u00e0 s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u00e0 n\u00f3i, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c quan b\u00e1o c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng hay kh\u00f4ng ? Ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00f3 tr\u00f4ng nom chu \u0111\u00e1o hay kh\u00f4ng ? Kh\u00f4ng t\u1eebng t\u01b0 b\u00e1o cho t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t, cho n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ec1, b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t b\u1ec1, th\u00ec khi c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, hai b\u00ean kh\u00f4ng li\u00ean quan v\u1edbi nhau, sao b\u00e1o ngay \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i nay trong n\u01b0\u1edbc y\u00ean \u1ed5n, nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean vui, c\u00e1c t\u1ec9nh nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, nhi\u1ec1u th\u00ec 7, 8 n\u01a1i, \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng k\u00e9m 2, 3 n\u01a1i, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd, n\u1ebfu \u0111\u1eb7t kh\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng thi\u1ebft v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ef1c, r\u00fat c\u1ee5c c\u0169ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec ? Nay xin do c\u00e1c t\u1ec9nh 2 b\u00ean t\u01b0 cho nhau, th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ti\u1ebfp gi\u00e1p, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t chung m\u1ed9t \u0111\u1ed3n, n\u1ebfu h\u1ea1t \u1ea5y khi nghe c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o, t\u1ea5t do \u0111\u1ed3n \u1ea5y \u0111i b\u00e1o cho h\u1ea1t kia, h\u1ea1t kia c\u0169ng v\u1eady, cho \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef ngay, c\u00f2n \u0111\u1ed3n s\u1edf, ho\u1eb7c l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i d\u00e2n phu c\u1eadn ti\u1ec7n, ho\u1eb7c do t\u1ec9nh n\u00e0o ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp tu\u1ea7n ph\u00f2ng s\u00e1ch \u1ee9ng, h\u1ebft th\u1ea3y c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng b\u00e0n tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, r\u1ed3i cho r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ecba gi\u1edbi li\u1ec1n nhau, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u th\u00f4ng su\u1ed1t c\u1ea3, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o, \u0111\u1ecba th\u1ebf k\u00e9o d\u00e0i, n\u00ean vi\u1ec7c xin \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed3n \u1ea3i 1, 2 n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 khoa thi H\u1ed9i, quan \u1edf Gi\u00e1m s\u00e1t h\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c gi\u00e1m sinh, h\u1ea1ng k\u00e9m th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho d\u1ef1 Ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1ch (theo l\u1ec7 c\u00f3 sai quan s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i m\u1edbi cho c\u00f9ng v\u1edbi c\u1eed nh\u00e2n v\u00e0o thi), \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e9p thi H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 thi H\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhoa c\u1eed \u0111\u1ec3 k\u00e9n nh\u00e2n t\u00e0i, th\u1ef1c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n, m\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc th\u00edch \u0111\u00e1ng, m\u1edbi mong thu nh\u1eb7t kh\u00f4ng s\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng thi H\u1ed9i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y cho b\u1ed9 b\u00e0n, trong \u0111\u00f3 ch\u1ea5m x\u00e9t quy\u1ec3n v\u0103n, thi H\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1ea5y \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t chia h\u1ea1ng ; thi H\u1ed9i th\u00ec l\u1ea5y ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc, \u0111\u1ebfn khi su\u1ed1t c\u1ea3 ba k\u1ef3, quy\u1ec3n n\u00e0o m\u1ed9t k\u1ef3 \u0111\u00e3 ph\u00ea h\u1ea1ng li\u1ec7t, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u1ef1 tr\u00fang c\u00e1ch. K\u00eca nh\u01b0 t\u1ea5c b\u00f3ng \u1edf tr\u01b0\u1eddng thi, \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00e0i nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00e0y, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 v\u0103n l\u00fd 2 k\u1ef3 r\u1ea5t gi\u1ecfi, m\u00e0 ch\u1ee3t c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ef3 v\u0103n l\u00fd kh\u00f4ng th\u00f4ng ho\u1ea1t, quan tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 ph\u00ea li\u1ec7t v\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ef1 ph\u00e2n s\u1ed1, th\u00ec c\u00e2u n\u1ec7 v\u00e0o th\u1ec3 l\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng thi \u0111\u1eb7t ra ngo\u00e0i T\u00f4n S\u01a1n(() T\u00f4n S\u01a1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 cu\u1ed1i b\u1ea3ng, ngo\u00e0i T\u00f4n S\u01a1n t\u1ee9c l\u00e0 thi h\u1ecfng.), nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecf s\u00f3t nh\u00e2n t\u00e0i, v\u1ea3 l\u1ea1i ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y hay b\u1ecf, c\u1ed1t \u1edf h\u1ee3p su\u1ed1t 3 k\u1ef3, c\u00e2n nh\u1eafc ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng. Nay chu\u1ea9n cho quan ch\u1ea5m tr\u01b0\u1eddng \u1edf tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng thi H\u1ed9i theo t\u1eebng k\u1ef3 ch\u1ea5m x\u00e9t, quy\u1ec3n n\u00e0o v\u0103n l\u00fd to\u00e0n l\u00e0 l\u1ea7m b\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ph\u00ea h\u1ea1ng li\u1ec7t v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u00e2n, c\u00f2n th\u00ec tuy l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sai l\u1ea7m qu\u00e1, m\u1ed9t k\u1ef3 \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, h\u00e3y ph\u00ea h\u1ea1ng th\u1ee9 hay m\u1ed9t ph\u00e2n, \u0111\u1ec3 l\u01b0u ch\u1ed7 v\u1ec1 sau, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn su\u1ed1t c\u1ea3 3 k\u1ef3, n\u1ebfu 2 k\u1ef3 kh\u00e1c v\u0103n l\u00fd xu\u1ea5t s\u1eafc, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 v\u00e0o tr\u00fang c\u00e1ch, n\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh h\u1ecfng ch\u01b0a mu\u1ed9n. L\u1ea1i nh\u01b0 thi H\u01b0\u01a1ng, quy\u1ec3n n\u00e0o 3 k\u1ef3 \u0111\u1ec1u d\u1ef1 h\u1ea1ng th\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, thi H\u1ed9i quy\u1ec3n n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ee7 l\u1ec7, m\u00e0 x\u00e9t k\u1ef9 v\u0103n l\u00fd b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m c\u1eed nh\u00e2n hay tr\u00fang c\u00e1ch, th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho gi\u00e1ng l\u00e0m t\u00fa t\u00e0i ho\u1eb7c ph\u00f3 b\u1ea3ng, nh\u01b0ng \u1edf trong b\u1ea3n t\u00e2u ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng n\u00ean vin v\u00e0o l\u1ec7 l\u1ea5y \u0111\u1ed7, th\u00e0nh ra qu\u00e1 l\u1ea1m, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ch\u00e9p v\u00e0o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ph\u00e9p thi, \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng d\u00e2n s\u1ed1ng l\u00e2u 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>(Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 8 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00fa Y\u00ean 3 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CX<\/a>C \u2013 190<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838]. M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, m\u1edbi \u0111\u1ecbnh qu\u1ed1c hi\u1ec7u l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Nam \u5927\u5357.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ho%C3%A0ng\">Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/a> [Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng], g\u00e2y n\u1ec1n \u1edf c\u00f5i Nam, \u0111\u1ebfn c\u00e1c vua, ng\u00e0y th\u00eam m\u1edf r\u1ed9ng, c\u00f3 c\u1ea3 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng\">Vi\u1ec7t Th\u01b0\u1eddng<\/a> \u8d8a\u88f3 cho n\u00ean trong n\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t \u5927\u8d8a, l\u1ecbch ch\u00e9p c\u0169ng l\u1ea5y 2 ch\u1eef \u1ea5y ch\u00e9p \u1edf \u0111\u1ea7u, v\u1ed1n kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t theo d\u00f9ng t\u00ean ri\u00eang c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc An Nam. \u0110\u1ebfn Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf [Gia Long], ta c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc An Nam, ki\u1ebfn qu\u1ed1c x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam \u5927\u8d8a\u5357, c\u00f2n l\u1ecbch ch\u00e9p ch\u1ec9 ch\u00e9p \u0111\u01a1n gi\u1ea3n 2 ch\u1eef \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, v\u1ec1 l\u1ebd ph\u1ea3i v\u1ed1n l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, x\u01b0a nay v\u1eabn l\u00e0m, \u0111\u00e3 tr\u1ea3i bao n\u0103m, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 b\u1ecdn qu\u00ea m\u00f9a kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u1ea5y l\u1ecbch c\u00e1c tri\u1ec1u nh\u00e0 Tr\u1ea7n, nh\u00e0 L\u00ea n\u01b0\u1edbc An Nam c\u0169ng c\u00f3 ch\u1eef \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, theo ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn nh\u1ea7m, sinh nghi ng\u1edd b\u1eady, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Tr\u1eabm x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y n\u01a1i n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m vua, l\u00e0m danh hi\u1ec7u c\u00f3 c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 Nguy\u00ean, nh\u00e0 Minh, l\u1ea1i hi\u1ec1m noi theo t\u00ean c\u0169, b\u00e8n l\u1ea5y ch\u1eef hay l\u00e0m qu\u1ed1c hi\u1ec7u. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u1ea1i Thanh tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 M\u00e3n Ch\u00e2u, sau \u0111\u1ed5i l\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u1ea1i Thanh, \u0111\u1ec1u nh\u00e2n th\u1eddi tu\u1ef3 ti\u1ec7n, vi\u1ec7c theo l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 ra. Nay b\u1ea3n tri\u1ec1u c\u00f3 c\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng Nam, b\u1edd c\u00f5i ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ed9ng, m\u1ed9t d\u1ea3i ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eadn bi\u1ec3n Nam, v\u00f2ng qua bi\u1ec3n T\u00e2y, ph\u00e0m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00f3c c\u00f3 r\u0103ng, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o trong \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, b\u00e3i bi\u1ec3n x\u00f3 r\u1eebng kh\u1eafp n\u01a1i theo v\u1ec1 c\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam, nay g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i Nam, c\u00e0ng t\u1ecf ngh\u0129a l\u1edbn, m\u00e0 ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u0169ng v\u1eabn \u1edf trong \u0111\u00f3. Kinh Thi c\u00f3 n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 Chu d\u1eabu c\u0169, m\u1ec7nh v\u1eadn \u0111\u1ed5i m\u1edbi !\u201d \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00fang v\u1edbi t\u00ean v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, qu\u1ed1c hi\u1ec7u ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Nam, h\u1ebft th\u1ea3y gi\u1ea5y t\u1edd x\u01b0ng h\u00f4, ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo \u0111\u00f3 tu\u00e2n h\u00e0nh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 n\u00f3i li\u1ec1n l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, v\u1ec1 l\u1ebd v\u1eabn ph\u1ea3i, quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i n\u00f3i 2 ch\u1eef \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, c\u00f2n hi\u1ec7p k\u1ef7 l\u1ecbch n\u0103m nay, tr\u00f3t \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i h\u1ebft th\u1ea3y, nh\u01b0ng n\u00ean in l\u1ea1i 3.000 t\u1edd nh\u00e3n l\u1ecbch tr\u00ecnh d\u00e2ng, ch\u1edd ban cho c\u00e1c quan vi\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, cho r\u00f5 hi\u1ec7u l\u1edbn, c\u00f2n th\u00ec ph\u1ea3i l\u1ea5y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 20 l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i ch\u00e9p ch\u1eef \u0110\u1ea1i Nam ban h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 ch\u00ednh t\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0 kh\u1eafp c\u00e1c n\u01a1i xa g\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 ph\u00e0m vi\u1ec7c nh\u1ecf b\u00e9 c\u0169ng h\u1ebft th\u1ea3y l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u l\u00ean, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng m\u1ed9t b\u1eefa c\u01a1m 5, 3 l\u1ea7n xem x\u00e9t, k\u00eca nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1eefa c\u01a1m 3 l\u1ea7n nh\u1ed5 ng\u1eadm, m\u1ed9t l\u1ea7n g\u1ed9i \u0111\u1ea7u, 3 l\u1ea7n b\u00fai t\u00f3c, theo \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 n\u00ean l\u1eafm, c\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u00e9 nh\u1ecf, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i kh\u1ed5 th\u00e2n nh\u1ecdc l\u00f2ng, n\u1ebfu vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5, \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1ea3n l\u01b0u, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u00f9 ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho t\u1edd t\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u qu\u00e1, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh l\u1ebbn ra \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n Phan L\u00fd t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1eadu \u1edf v\u1ee5ng La H\u00e0n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Vua nghe tin b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng lu\u00f4n, khi \u1ea5y thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00f3ng gi\u00f3 ph\u1ea3i tr\u00e1nh, c\u1edb sao l\u1ea1i b\u1ecf neo \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y r\u1ed1i g\u00e2y chuy\u1ec7n, Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh, \u0110inh V\u0103n L\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a Cai \u0111\u1ed9i th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ebfm g\u1eb7p qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0110\u1ec1 Di t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ch\u00fang, c\u1ee9u tho\u00e1t thuy\u1ec1n bu\u00f4n, th\u01b0\u1edfng cho 5 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. L\u1ea1i ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Phan C\u00f4ng Qu\u00fd \u0111em 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n qu\u00e2n, c\u1ee9 \u0111i t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Cho L\u1ea1i b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 L\u00ea Quang Nguy\u00ean \u0111\u1ed5i l\u0129nh \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u01b0ng Thu\u1ef5, B\u00ecnh Ti\u00eam b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tan v\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam t\u1eeb khi thua \u1edf Ph\u1ee7 Ch\u00e2n, m\u1ea5t v\u00eda, \u0111\u00eam ph\u1ea3i tr\u1ed1n ch\u1ea1y, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i T\u00e2y hi\u1ec7n c\u0169ng y\u00ean \u1ed5n, ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 gi\u1eb7c c\u1ecf nh\u1ecf nh\u1eb7t, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft s\u1edbm mu\u1ed9n, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 xong vi\u1ec7c. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i 10 ng\u00e0y r\u1ed3i v\u1ec1 ngay \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean nh\u1eadn ch\u1ee9c, v\u1ea3 \u1edf th\u00e0nh \u1ea5y nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i\u1ec7u bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh g\u1ea7n \u0111\u1ebfn 2 v\u1ea1n, nay vi\u1ec7c g\u1ea7n xong, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng nhi\u1ec1u qu\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i theo L\u00e3nh binh V\u00f5 \u0110\u1ee9c Trung \u1edf \u0111\u1ed3n Chi Trinh m\u1ed9t ngh\u00ecn v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi ; theo th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u1edf \u0111\u1ed3n Sa T\u00f4n 500 ng\u01b0\u1eddi ; theo Tuy\u00ean ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hy \u1edf \u0111\u1ed3n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng 300 ng\u01b0\u1eddi ; theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u1edf Ba Lai cho \u0111\u1ebfn m\u1ed9t d\u1ea3i Tr\u01b0ng Thu\u1ef5, B\u00ecnh Ti\u00eam 600, 700 ng\u01b0\u1eddi ; \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu \u0111\u1ea1o H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2.000 ng\u01b0\u1eddi chia \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef cho b\u1edd c\u00f5i v\u1eefng m\u1ea1nh, nh\u01b0ng chi\u1ec3u s\u1ed1 bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh sung ph\u00e1i. C\u00f2n \u0111\u00f3ng m\u00e3n h\u1ea1n v\u00e0 \u0111i\u1ec7u th\u00eam th\u00ec r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169, \u0111\u1ec3 cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1eb7ng y\u00ean, cho li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 300 ng\u01b0\u1eddi theo L\u00e3nh binh Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng t\u00ecm b\u1eaft c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n, c\u00f2n \u1edf An Giang \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u00e0 ban \u0111\u00f3ng tr\u01b0\u1edbc m\u00e3n h\u1ea1n, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 ngay, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang c\u0169ng chu\u1ea9n cho v\u1ec1 t\u1ec9nh nh\u1eadn ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c kinh l\u00fd \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u1eebng \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n, v\u1eeba r\u1ed3i nh\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c, b\u00e8n b\u1ea3o t\u1ea1m \u0111\u00ecnh, nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c g\u1ea7n xong, th\u00ec nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u00e0 s\u1eeda sang, c\u00e0ng d\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1c th\u1ee7 ph\u1ee7 th\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai b\u1ed9 L\u1ea1i tra r\u00f5 ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, ph\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o g\u1ea7n li\u1ec1n v\u1edbi t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ee7, th\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, chu\u1ea9n cho theo ngh\u1ecb thi h\u00e0nh :<\/p>\n<p>(Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec ph\u1ee7 T\u01b0 Ngh\u0129a, huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n ; t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec ph\u1ee7 An Nh\u00e2n, huy\u1ec7n Tuy Ph\u01b0\u1edbc ; t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec ph\u1ee7 Tuy An, huy\u1ec7n Tuy Ho\u00e0 ; t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 th\u00ec ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh, huy\u1ec7n V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng ; t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn, huy\u1ec7n Tuy Phong ; t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 th\u00ec ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long, huy\u1ec7n Ngh\u0129a An ; t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh, huy\u1ec7n T\u00e2n Long ; t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng th\u00ec ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An, huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng ; t\u1ec9nh V\u0129nh Long th\u00ec ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n, huy\u1ec7n V\u0129nh Tr\u1ecb ; t\u1ec9nh An Giang th\u00ec ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean ; t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec ph\u1ee7 An Bi\u00ean, huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong, huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u00ec ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ninh, huy\u1ec7n B\u1ed1 Tr\u1ea1ch ; t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh th\u00ec ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0 ; t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An th\u00ec ph\u1ee7 Anh S\u01a1n, huy\u1ec7n Ch\u00e2n L\u1ed9c ; t\u1ec9nh Thanh Ho\u00e1 th\u00ec ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng S\u01a1n ; t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh th\u00ec ph\u1ee7 An Kh\u00e1nh, huy\u1ec7n Gia Vi\u1ec5n ; t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng ; t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh th\u00ec ph\u00e2n ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng, huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c ; t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u, huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng ; t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang, huy\u1ec7n C\u1ea9m Gi\u00e0ng ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean th\u00ec ph\u1ee7 H\u1ea3i Ninh, huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng ; t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd ; t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 th\u00ec huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng ; t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang th\u00ec ph\u1ee7 Y\u00ean B\u00ecnh, huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean ; t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh th\u00ec ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n, huy\u1ec7n V\u00f5 Gi\u00e0ng ; t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec ph\u1ee7 Ph\u00fa B\u00ecnh, huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng H\u1ef7 ; t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00ec ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh, huy\u1ec7n V\u0103n Uy\u00ean ; t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng th\u00ec ph\u1ee7 Ho\u00e0 An, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch An ; t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec huy\u1ec7n C\u1ea9m Gi\u00e0ng, sau \u0111\u1ed5i l\u1ea5y huy\u1ec7n Thanh L\u00e2m).<\/p>\n<p>C\u00e1c ph\u1ee7 nha ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra, th\u00ec v\u1eabn do ph\u1ee7 vi\u00ean ki\u00eam th\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i ngh\u0129 h\u1ea1ng khuy\u1ebft c\u00e1c huy\u1ec7n theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn c\u1eed, ho\u1eb7c do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1 t\u00e2u xin b\u1ed5, chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 khuy\u1ebft, \u0111\u1ec1u giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn c\u1eed.<\/p>\n<p>B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c cai tr\u01b0ng thu\u1ebf tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, \u1edf thu\u1ebf tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c cai tr\u01b0ng, cai qu\u1ea3n c\u1ea3 cai l\u1ea1i c\u00e1c huy\u1ec7n, ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng thu thu\u1ebf l\u1ec7, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt m\u01b0u t\u00ednh l\u1ee3i ri\u00eang, b\u00e8n theo l\u1eddi b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1edbi k\u1ef3 tr\u01b0ng thu thu\u1ebf, b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c cai tr\u01b0ng, ch\u1ec9 ph\u00e1i l\u1ea1i d\u1ecbch thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh c\u1ea7n m\u1eabn sung l\u00e0m cai l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u1edbn th\u00ec m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, huy\u1ec7n nh\u1ecf th\u00ec hai huy\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean coi vi\u1ec7c gi\u1eef th\u1ebb, b\u1ecf th\u1ebb v\u00e0 chi\u1ec3u ng\u00e0y bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i. (\u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean do vi\u00ean Ph\u1ee7 do\u00e3n, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh do vi\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh) th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, d\u00e2n c\u00f3 n\u1ed9p ti\u1ec1n th\u00f3c, s\u1ea3n v\u1eadt, l\u1eadp t\u1ee9c bi\u00ean thu, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m kh\u00f3 kh\u0103n hay b\u00e1c b\u1ecf, t\u1ec9nh n\u00e0o n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1eb7t ri\u00eang kho c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t ph\u1ee7 huy\u1ec7n, th\u00ec vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00e2n t\u1ef1 xem x\u00e9t, ch\u1ec9 ph\u00e1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh, sung l\u00e0m cai l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, cai l\u1ea1i theo t\u1eebng ng\u00e0y bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5, \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00e2n x\u00e3 nh\u1eadn th\u1ef1c, th\u01b0\u1ee3ng ty v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00f3ng ki\u1ec1m v\u00e0 tri\u1ec7n nh\u1ecf l\u00e0m b\u1eb1ng c\u00f2n gi\u1ea5y h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng th\u00ec c\u1ea5m ch\u1ec9.<\/p>\n<p>(Gi\u1ea5y h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng l\u00e0 cai tr\u01b0ng, cai l\u1ea1i l\u00e0m ra, chia cho x\u00e3 d\u00e2n gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n).<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 mua c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt :<\/p>\n<p>(T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh : v\u00e0ng, b\u1ea1c, v\u1ea3i tr\u1eafng, s\u1ea1i nam, l\u1ee5a ; t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh : v\u00e0ng, b\u1ea1c, v\u1ea3i tr\u1eafng, s\u1ea1i nam, s\u01a1n s\u1ed1ng, \u0111\u1ed3ng kh\u1ed1i \u0111\u1ecf, \u0111\u1ed3ng l\u00e1 \u0111\u1ecf, ch\u00ec, thi\u1ebfc, c\u00e1c h\u1ea1ng s\u1eaft, t\u01a1 s\u1ed1ng, m\u1ea3nh gang, v\u1ecf gai, c\u00e1nh ki\u1ebfn, c\u00e1c h\u1ea1ng l\u1ee5a, nhung h\u01b0\u01a1u, s\u1eebng t\u00ea, than m\u1ecf ; t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : v\u00e0ng, v\u00e0ng v\u1ee5n, b\u1ea1c, v\u1ea3i tr\u1eafng, s\u1ea1i nam, c\u00e1c h\u1ea1ng s\u1eaft, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, c\u00e1nh ki\u1ebfn, t\u01a1 s\u1ed1ng, v\u1ecf gai, s\u01a1n s\u1ed1ng, c\u00e1c h\u1ea1ng l\u1ee5a, than m\u1ecf ; t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y : v\u00e0ng, v\u00e0ng v\u1ee5n, b\u1ea1c, v\u1ea3i tr\u1eafng, c\u00e1c h\u1ea1ng s\u1eaft, m\u1ea3nh gang, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, ch\u00ec, k\u1ebdm, t\u01a1 s\u1ed1ng, s\u1ea1i nam, c\u00e1nh ki\u1ebfn, s\u01a1n s\u1ed1ng, c\u00e1c h\u1ea1ng l\u1ee5a v\u1ecf gai, s\u1eebng t\u00ea, nhung h\u01b0\u01a1u ; t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 : v\u00e0ng, v\u00e0ng v\u1ee5n, b\u1ea1c, s\u1eebng t\u00ea, nhung h\u01b0\u01a1u ; t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf s\u00e2n \u0111\u00e1nh chim \u1edf An Giang. (S\u00e2n \u0111\u00e1nh chim \u1edf v\u00e0o ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi hai th\u00f4n Th\u01b0\u1eddng Th\u1ecbnh, Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecbnh thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, b\u1ec1 d\u00e0i 8 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ec1 ngang 6 tr\u01b0\u1ee3ng, cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u0129nh tr\u01b0ng m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf 100 quan).<\/p>\n<p>T\u00f9 giam ng\u1ee5c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Quang (ch\u00e1u n\u1ed9i c\u1ee7a Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh, ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a Kh\u00e2m sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1ef5 [Tho\u1ea1i]), m\u01b0u v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c, \u0111em c\u1ea3 t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb giam l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u01a1n, ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f3 t\u00ean t\u00f9 ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u01b0u l\u00e0 Tr\u1ea7n Vinh (nguy\u00ean l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh b\u1ecb t\u1ed9i l\u01b0u, ph\u00e1t \u0111i an tr\u00ed \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh) bi\u1ebft chuy\u1ec7n, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1ed1 c\u00e1o ra, quan t\u1ec9nh tra \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u1ef1c, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee7 ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n V\u0103n Quang l\u00e0 con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf V\u1ecdng C\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n \u0103n c\u01b0\u1edbp, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a n\u1ee1 gi\u1ebft, c\u00f2n \u0111\u1ec3 giam c\u1ea5m, th\u1ebf m\u00e0 d\u00e1m ch\u1ee9a ng\u1ea7m l\u00f2ng \u00e1c, m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u00e0m ph\u1ea3n v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c, l\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ebft l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu, \u00fd mu\u1ed1n chi\u1ebfm th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u00e0m kh\u1ed5 nh\u00e2n d\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t \u0111\u00e1ng gi\u1eadn, L\u00ea V\u0103n S\u01a1n l\u00e0 ch\u00e1u L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, c\u1ee9 l\u1eddi b\u1ecdn \u0111\u1ed3ng m\u01b0u ph\u1ea3n ng\u1ee5c n\u00f3i \u201cmu\u1ed1n suy t\u00f4n l\u00ean \u0111\u1ec3 m\u01b0u kh\u1edfi s\u1ef1\u201d, x\u00e9t ra L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00fac c\u00f2n s\u1ed1ng t\u1eebng \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i to trong m\u01b0\u1eddi t\u1ed9i \u00e1c. Con nu\u00f4i h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n l\u1ea1i theo ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, m\u1ed9t nh\u00e0 cha con \u0111\u1ec1u n\u00ean ph\u1ea3i ch\u00e9m, ch\u1ec9 ngh\u0129 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00fac \u0111\u1ea7u theo vua, d\u1ef1 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 gi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i, nay ch\u00e1u h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u1ea3i giam, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u00e1c suy t\u00f4n, mu\u1ed1n c\u00f9ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u00e2y bi\u1ebfn, m\u1ed1i ho\u1ea1 kh\u00f4ng tr\u1eeb, h\u1ea7u \u0111\u1ebfn m\u1ea7m \u00e1c l\u1ea1i m\u1ecdc, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Quang, L\u00ea V\u0103n S\u01a1n 6 t\u00ean, chu\u1ea9n cho l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed. \u00d4ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1ef5, v\u0103n b\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u cho l\u1ea5y l\u1ea1i. L\u1ea1i cho l\u00e0 t\u00f9 b\u1ecb giam, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u00ednh \u00e1c kh\u00f4ng ch\u1eeba, g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng xa, n\u00ean ph\u1ea3i r\u0103n r\u00f5, chu\u1ea9n cho ch\u1ecdn l\u1ea5y vi\u00ean x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u1edf thu\u1ed9c t\u1ec9nh sung l\u00e0m ch\u1ee9c \u0111\u1ec1 lao, c\u00f2n c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m hi\u1ec7n ph\u1ea3i giam, canh gi\u1eef nghi\u00eam m\u1eadt, ph\u00e0m nh\u1eefng g\u00f4ng kho\u00e1 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng trong ng\u1ee5c, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ec1n ch\u1eafc, n\u1ebfu h\u00ecnh c\u1ea5m qu\u00e1 nghi\u00eam ng\u1eb7t, t\u00f9 trong ng\u1ee5c d\u00f9 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u01b0 Tr\u1ea7n Vinh, khi bi\u1ebft \u00e2m m\u01b0u c\u1ee7a b\u1ecdn t\u00f9 trong ng\u1ee5c bi\u1ebft t\u1ed1 c\u00e1o ngay, m\u01b0u gian li\u1ec1n c\u1ea3n tr\u1edf, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf b\u00e0y, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c tha t\u1ed9i, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, do b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t b\u1ed5 l\u00e0m v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c b\u1ed9. \u0110\u1ec1 lao l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a kh\u00f4ng bi\u1ebft xem x\u00e9t, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1i \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m binh ; Ni\u1ebft ty l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ee9c v\u1ee5 gi\u1eef vi\u1ec7c h\u00ecnh, ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p ; B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh ph\u1ea1t b\u1ed5ng 1 n\u0103m.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : T\u00f9 giam \u1edf ng\u1ee5c Gia \u0110\u1ecbnh m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c, suy t\u00f4n t\u1ed9i ph\u1ea1m ph\u1ea3i giam l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u01a1n, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd t\u00ean ph\u1ea1m c\u0169 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, con c\u1ee7a ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea V\u0103n H\u00e1n, th\u1ebf l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u t\u1eeb m\u1ed9t nh\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t g\u00e2y n\u00ean, m\u1ea7m \u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u1eeb, c\u00e1c con ch\u00e1u L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Y\u00ean, L\u00ea V\u0103n T\u1ec1, L\u00ea V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc, L\u00ea V\u0103n Th\u1eadn, L\u00ea V\u0103n An, L\u00ea H\u00e0o, L\u00ea V\u0103n S\u1ea7m, L\u00ea V\u0103n Doanh 8 t\u00ean, v\u1eabn \u0111\u01b0\u01a1ng giam c\u1ea5m, xin x\u1eed ch\u00e9m c\u1ea3 cho h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 ho\u1ea1n quan l\u00e0m \u0111\u1ea7y t\u1edb, ch\u1ec9 d\u00f9ng sai khi\u1ebfn \u1edf trong cung, nguy\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e0i n\u0103ng k\u1ef3 d\u1ecb, hay d\u0169ng t\u01b0\u1edbng m\u01b0u th\u1ea7n, ch\u1eb3ng qua tr\u01b0\u1edbc v\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1eafm vi\u1ec7c, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, ph\u00e0m t\u00f4i t\u1edb trong tri\u1ec1u, ngo\u00e0i c\u00e1c tr\u1ea5n, \u0111\u1ec1u sai \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cho ch\u00f3ng r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f9 th\u1eb9n, v\u1eeba g\u1eb7p bu\u1ed5i r\u1ed3ng m\u00e2y g\u1eb7p h\u1ed9i, v\u00e0 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ecbnh l\u1edbn, n\u00ean tr\u1eddi t\u1ed5 ban Ph\u01b0\u1edbc cho, b\u00e1ch th\u1ea7n h\u1ebft s\u1ee9c gi\u00fap, l\u1ea1i nh\u1edd c\u00f3 m\u01b0u m\u00f4 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u1ea7n di\u1ec7u l\u00e0m vi\u1ec7c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u00e1ng su\u1ed1t, h\u1eb1ng n\u0103m Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, th\u00e2n \u0111em s\u00e1u qu\u00e2n c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n ch\u01b0a t\u1eebng t\u1ef1 chuy\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u nghe th\u1ea5y c\u1ea3, sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, vinh phong cho c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, h\u1eafn c\u0169ng v\u00ec \u0111i \u1edf n\u01a1i h\u00e0ng tr\u1eadn, c\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u1ea1m d\u1ef1 phong t\u01b0\u1edbc qu\u1eadn c\u00f4ng, em h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong, l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, con nu\u00f4i h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Y\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea3 c\u00f4ng ch\u00faa cho, m\u1ed9t nh\u00e0 anh em, r\u1ea5t nhi\u1ec1u vinh hi\u1ec3n \u01a1n n\u01b0\u1edbc h\u1eadu bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 c\u1eady c\u00f4ng ki\u00eau b\u1eady, khinh th\u01b0\u1eddng hi\u1ebfn ph\u00e1p, ri\u00eang ngh\u0129 l\u00e0m x\u1eb1ng, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m, h\u1eb1ng mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111em qu\u00e2n ra \u0111\u00f3ng \u1edf ngo\u00e0i, hy v\u1ecdng nghe ng\u00f3ng, h\u1ea7u cho l\u00e0 kh\u00f4ng ai d\u00e1m l\u00e0m g\u00ec, \u0111\u00e3 b\u1ecb m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u00e3 soi bi\u1ebft t\u00e2m t\u00edch, nh\u01b0ng ngh\u0129 h\u1eafn l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb ho\u1ea1n quan, ai ch\u1ecbu nghe theo, s\u1ebd kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e3y n\u00edn nh\u1ecbn b\u1ecf qua. \u0110\u1ebfn khi tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i vua, t\u00f3m c\u1ea3 mu\u00f4n vi\u1ec7c, h\u1eafn s\u1ee3 kh\u00f4ng tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u gian, li\u1ec1n d\u00e1m \u0111em l\u00f2ng b\u1ea5t m\u00e3n, c\u00e0n ng\u1ea1o b\u1ea5t k\u00ednh, th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y l\u1ed9 ra l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 n\u00e9t m\u1eb7t, tr\u1eabm l\u1ea1i ngh\u0129 b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169 kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, c\u00e0ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau h\u01a1n, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1edd gh\u00e9t, th\u1ebf m\u00e0 h\u1eafn ki\u00eau ng\u1ea1o t\u0103ng th\u00eam, c\u00e0n d\u1ee1 c\u00e0ng l\u1eafm, t\u1ee9c nh\u01b0 vi\u1ec7c chi\u00eau nu\u00f4i b\u1ecdn t\u00f9 ph\u1ea1m hung \u00e1c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc ; c\u1ed1 k\u1ebft v\u1edbi gian th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t, \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ng\u1ea7m c\u00f9ng l\u00e0 ng\u1ea7m k\u00e9n voi tr\u00e2u kho\u1ebb m\u1ea1nh, \u0111em theo \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng, ri\u00eang thu c\u1ea3 thuy\u1ec1n b\u00e8 6 t\u1ec9nh, coi nh\u01b0 c\u1ee7a m\u00ecnh, l\u1ea1i \u0111\u1eafp th\u00e0nh cao, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u, ngang v\u1edbi kinh s\u01b0, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9a ch\u1ea5t l\u00f2ng \u00e1c, ng\u1ea7m mang l\u00f2ng kh\u00f4ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Ngo\u00e0i c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y, t\u1ed9i \u00e1c c\u00f2n nhi\u1ec1u, x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a h\u1eafn, vi\u1ec7c gian r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay kh\u00f4ng xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u01a1n n\u1eefa gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh, t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c b\u1eeba b\u00e3i, h\u00fat m\u00e1u m\u1ee7 nh\u00e2n d\u00e2n 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, s\u1ed1 c\u1ee7a l\u00f3t th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn v\u00e0i m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c v\u1ee1 l\u1edf, s\u1ee3 t\u1ed9i \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi xin \u0111em Nh\u1eadt V\u0129nh ra ch\u00e9m, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 che \u0111\u1eady m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb gi\u00e0y x\u00e9o n\u00e1t nh\u1eeb, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Sau khi ch\u1ebft, l\u1ea1i ph\u00e1t xu\u1ea5t ra vi\u1ec7c ri\u00eang gi\u1ea5u gi\u1ea5y \u0111\u00f3ng \u1ea5n s\u1eb5n, ri\u00eang \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n b\u00e8 g\u1ed7 nam, l\u00e0m r\u1ea5t nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng ch\u01b0a n\u1ee1 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, th\u1ebf m\u00e0 trong h\u00e0ng ng\u0169 c\u1ee7a h\u1eafn, nh\u01b0 l\u0169 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, nh\u00e2n th\u1ea5y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u1ed1i tr\u00e1 l\u0103ng ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, t\u1eadp th\u00e0nh th\u00f3i quen, kh\u00f4ng c\u00f2n bi\u1ebft c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, cho n\u00ean x\u00e1c th\u1ecbt c\u1ee7a h\u1eafn ch\u01b0a tan h\u1ebft, m\u00e0 b\u1ecdn Kh\u00f4i \u0111em nhau n\u1ed5i lo\u1ea1n, gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, ch\u00e1u h\u1ecd h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n c\u0169ng c\u00f9ng v\u1edbi h\u1eafn tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f9ng m\u01b0u, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn b\u1ecdn tr\u1ebb con ch\u01a1i \u0111\u00f9a g\u00e0 ch\u1ecdi ch\u00f3 s\u0103n, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng h\u00f9a theo l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 ph\u1ea3i kh\u1ed5, gi\u1eb7c Xi\u00eam nh\u00e2n \u0111\u00f3 x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i ngo\u00e0i bi\u00ean, gan \u00f3c qu\u00e2n d\u00e2n tan t\u00e0nh h\u1ebft c\u1ea3, may nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng gi\u00fap, mi\u1ebfu x\u00e3 ban \u01a1n, tr\u1eabm sai t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n, ch\u1ec9 b\u1ea3o k\u1ebf ho\u1ea1ch, th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng c\u00f3 m\u01b0u, qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh, h\u1ee3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00f2ng, tr\u01b0\u1edbc d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam, sau d\u1eb9p y\u00ean th\u00e0nh Phi\u00ean An, l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m, r\u1ed3i sau m\u1edbi xong vi\u1ec7c, m\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n kh\u1ed5 c\u1ef1c, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e3 bao nhi\u00eau, n\u00f3i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1ee9c \u0111\u1ea7u \u0111au ru\u1ed9t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed : l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a ch\u00fang tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m 7 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 2 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 t\u1ed9i sung qu\u00e2n 1 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng x\u00e9t vi\u1ec7c g\u00e2y bi\u1ebfn \u1edf Phi\u00ean An, th\u1ef1c l\u00e0 tai ho\u1ea1 b\u1eadc nh\u1ea5t, xin x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed v\u00e0 b\u1ed5 quan t\u00e0i, ch\u00e9m x\u00e1c ch\u1ebft, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u0103n b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng. C\u1ee9 theo \u00e1n \u1ea5y \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u1ed9i c\u1ee7a h\u1eafn, th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y, v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c L\u00ea V\u0103n H\u00e1n c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, th\u00ec m\u1ed9t nh\u00e0 anh em th\u00e2n thu\u1ed9c c\u0169ng n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft, hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u1ee9 t\u00ean gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00f9ng m\u1ed9t nh\u00e0 l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Nguy\u00ean, L\u00ea V\u0103n Thi\u1ec7n ph\u1ea3i x\u1eed ch\u00e9m m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u1edf c\u00f9ng nh\u00e0 th\u00ec h\u00e3y t\u1ea1m giam c\u1ea5m, c\u00e1c \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i v\u00e0 tr\u1ebb con \u0111\u1ec1u tha kh\u00f4ng ph\u1ea3i tra b\u1eaft. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t c\u0169ng tha ch\u00e9m x\u00e1c cho x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n, c\u00f2n nh\u01b0 con c\u1ee7a t\u00ean gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n H\u00e1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u01a1n c\u0169ng c\u00f2n giam c\u1ea5m, th\u1ef1c \u0111\u00e3 qu\u00e1 nh\u1edd \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 khoan h\u1ed3ng, m\u1ea5y l\u1ea7n x\u00e9t \u00e1n m\u00f9a thu \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb v\u00e0 ph\u00e1p quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Y\u00ean theo lu\u1eadt n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y v\u00e0 xin x\u1eed ch\u00e9m, nh\u01b0ng tr\u1eabm c\u0169ng ch\u01b0a n\u1ee1 quy\u1ebft v\u1ed9i, kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn t\u00f9 trong ng\u1ee5c l\u1ea1i mu\u1ed1n suy t\u00f4n L\u00ea V\u0103n S\u01a1n, m\u01b0u theo v\u1ebft xe c\u0169 c\u1ee7a gi\u1eb7c Kh\u00f4i nh\u01b0 th\u1ebf, \u00e1c ngh\u1ecbch ng\u1eadp tr\u1eddi, t\u1ed9i kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, th\u1ef1c do \u1edf l\u00f2ng c\u00f4ng ph\u1eabn c\u00f4ng t\u00e2m, n\u1ebfu tr\u1eabm l\u1ea1i t\u1ea1m b\u1ee3 dung cho k\u1ebb gian, gi\u1ea3 s\u1eed ng\u00e0y sau l\u1ea1i sinh bi\u1ebfn kh\u00e1c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd cho tr\u1eabm l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Cho n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo l\u1eddi xin \u1ea5y, L\u00ea V\u0103n Y\u00ean chu\u1ea9n cho t\u1ef1 ch\u1ebft, L\u00ea V\u0103n T\u1ec1, L\u00ea V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc, L\u00ea V\u0103n Th\u1eadn, L\u00ea V\u0103n An, L\u00ea H\u00e0o, L\u00ea V\u0103n S\u1ea7m, L\u00ea V\u0103n Doanh \u0111\u1ec1u ch\u00e9m ngay, c\u00f2n con c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Di\u1ec5n, L\u00ea V\u0103n Minh, con c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n T\u1ec1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p, L\u00ea V\u0103n D\u0169ng t\u1ea1m tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i an tr\u00ed \u1edf Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ee3i khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t, qu\u1ea3 l\u00e0 y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, hay ho\u1eb7c c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c kh\u00e1c, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1ea1n ngh\u1ecbch, \u00e1c nghi\u1ec7t t\u1ef1 m\u00ecnh g\u00e2y ra, t\u1ed9i gi\u1ebft kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 can ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i ngh\u0129a \u0111\u1ea1i ph\u00e1p, kh\u00f4ng th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u1eabm t\u1eeb khi n\u1ed1i ng\u00f4i vua t\u1edbi nay, h\u1eadu \u0111\u00e3i c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, s\u1ed1ng th\u00ec vinh, ch\u1ebft th\u00ec th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi t\u1eadp \u1ea5m, c\u00f3 ph\u1ea9m t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 n\u1ed1i nghi\u1ec7p nh\u00e0, c\u00f3 m\u0169 \u0111ai \u0111\u1ec3 th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c vinh hi\u1ec3n, \u00e2n \u0111i\u1ec3n ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, trong ngo\u00e0i v\u1ed1n nghe bi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i nay ph\u1ea3i n\u00f3i nhi\u1ec1u, gi\u1ea3 s\u1eed ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u1ed7i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, t\u1ee9c lu\u1eadt c\u00f3 ngh\u1ecb c\u00f4ng, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng cho tha th\u1ee9, c\u00f2n nh\u01b0 l\u00f2ng hung b\u1ea1o nh\u01b0 s\u00e0i lang, h\u1ea1i d\u00e2n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc, g\u00e2y tai v\u1ea1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu l\u1ea1i theo t\u00ecnh b\u1ecf ph\u00e9p, th\u00ec sao t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u0129a xu\u00e2n thu, m\u00e0 t\u1ecf b\u1ea3o v\u1ec1 sau, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em nguy\u00ean u\u1ef7 \u00e1n \u1ea5y th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, l\u00e0 do l\u00f2ng \u0111\u1ea1i c\u00f4ng ch\u00ed ch\u00ednh, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ed7i nh\u1ecf m\u00e0 m\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng, c\u0169ng kh\u00f4ng v\u00ec t\u1ed9i to m\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i khu\u1ea5t kh\u00fac, khi\u1ebfn cho k\u1ebb thi\u1ec7n bi\u1ebft khuy\u1ebfn kh\u00edch, k\u1ebb \u00e1c bi\u1ebft r\u0103n ch\u1eeba, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u00e3i\u201d. B\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : t\u1ed9i c\u1ee7a ph\u1ea1m vi\u00ean L\u00ea Ch\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi t\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 ph\u00e1t \u0111i Cao B\u1eb1ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m b\u1ecb t\u1ed9i l\u00e2y c\u1ee7a Ch\u1ea5t l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Lu\u1eadn 8 t\u00ean c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i an tr\u00ed \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n th\u00fac. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c nha ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, vi\u1ec7c thu\u1ed9c quan kh\u1ea9n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em nguy\u00ean phong ti\u1ebfn tr\u00ecnh, ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea b\u1ea3o ph\u00e1t xu\u1ed1ng tu\u00e2n h\u00e0nh, ho\u1eb7c chi\u1ec3u l\u1ec5, l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129, kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ebft th\u1ea3y xem x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh ra ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u00e9p l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i theo l\u1eddi tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 gi\u1ecfi, nh\u01b0ng v\u0103n h\u1ecdc c\u0169ng c\u00f3 kh\u1ea3 quan, sai \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 sung v\u00e0o s\u1edf ch\u00ednh y\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ch, nh\u00e2n b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : qu\u1ed1c th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1ecdng b\u1eb1ng s\u1eed, m\u00e0 t\u00e0i l\u00e0m s\u1eed, ch\u00e9p s\u1eed, th\u1ef1c kh\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 s\u1eed nh\u00e0 L\u00ea ch\u00e9p s\u1ee9 Trung Qu\u1ed1c sang th\u1ea5y <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%AA_T%C6%B0%C6%A1ng_D%E1%BB%B1c\">T\u01b0\u01a1ng D\u1ef1c \u0111\u1ebf<\/a> m\u00ecnh l\u1ec7ch m\u00e0 b\u00e9o, c\u00f3 th\u01a1 ch\u1ebf gi\u1ec5u r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc An Nam, b\u1ed1n tr\u0103m n\u0103m v\u1eadn c\u00f2n d\u00e0i, \u00fd tr\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o cho vua qu\u1ef7 xu\u1ed1ng\u201d [Minh M\u1ea1ng nh\u1ea7m, c\u00e2u th\u01a1 \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%AA_Uy_M%E1%BB%A5c\">L\u00ea Uy M\u1ee5c<\/a>, b\u1ecb g\u1ecdi l\u00e0 vua qu\u1ef7. C\u00f2n L\u00ea T\u01b0\u01a1ng D\u1ef1c b\u1ecb g\u1ecdi l\u00e0 vua l\u1ee3n.]. K\u00eca nh\u01b0 s\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u00e9p vi\u1ec7c hay vi\u1ec7c d\u1edf c\u1ee7a vua, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u1eddi sau, c\u00f3 c\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o \u0111\u1eb9p hay x\u1ea5u \u0111\u00e2u ? Khi tr\u01b0\u1edbc tr\u1eabm \u0111i tu\u1ea7n ra B\u1eafc, s\u1ee9 nh\u00e0 Thanh khen l\u00e0 t\u01b0\u1edbng Ph\u01b0\u1edbc th\u1ecd, \u0111\u00e1ng v\u00ec thi\u00ean t\u1eed, k\u1ec3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, ho\u1eb7c th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00e0y nh\u01b0\u1eddng b\u1edd, ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng nh\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, ki\u1ec7n t\u1ee5ng thanh tho\u1ea3 m\u00e0 khen ng\u1ee3i, c\u1ed1 nhi\u00ean n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111\u1ec3 ghi \u1edf s\u1eed xanh, n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111em t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o m\u00e0 n\u00f3i, \u0111\u00e2u \u0111\u00e1ng ch\u00e9p v\u00e0o s\u00e1ch v\u1edf ?\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda sang n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua cho n\u00fai \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i th\u1eafng c\u1ea3nh \u1edf Kinh k\u1ef3, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ch\u01b0a t\u1eebng s\u1eeda sang, c\u00e2y c\u1ecf um t\u00f9m, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 r\u1eadm r\u1ea1p, b\u00e8n ph\u00e1i ra 500 bi\u1ec1n binh, c\u1ee9 theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb b\u1edd s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng ch\u1ea1y d\u00e0i \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai, tu\u1ef3 th\u1ebf s\u1eeda sang, ch\u1ed7 r\u1eadm r\u1ea1p th\u00ec c\u1eaft b\u1ecf \u0111i, ch\u1ed7 g\u1eadp gh\u1ec1nh th\u00ec san b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, r\u1ed3i \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng th\u00ec x\u00e2y b\u1eadc \u0111\u00e1, khe nh\u1ecf th\u00ec b\u1eafc c\u1ea7u v\u00e1n g\u1ed7, 2 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb ch\u00e2n n\u00fai \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh n\u00fai th\u00ec tr\u1ed3ng hoa c\u1ecf \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0m n\u01a1i danh th\u1eafng.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh 3 n\u0103m, huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i m\u1edbi l\u1eadp, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, d\u00e2n l\u00e0m \u0103n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin lui h\u1ea1n l\u1ea1i, vua y cho.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : 4 huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh, V\u0129nh Tr\u1ecb, Tu\u00e2n Ngh\u0129a, Tr\u00e0 Vinh \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ed5 d\u00e2n, ch\u1eef vi\u1ebft v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kinh c\u00f3 kh\u00e1c, xin n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Kinh t\u1eadp h\u1ecdc ch\u1eef Th\u1ed5 \u0111\u1ec3 cho am hi\u1ec3u v\u00e0 cho con em d\u00e2n Th\u1ed5 t\u1edbi vi\u00ean hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, gi\u00e1o th\u1ee5 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u1eef Kinh, khi\u1ebfn cho d\u1ea7n th\u1ea5m phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Kinh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Th\u1ed5 \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed3 b\u1ea3n c\u1ee7a ta, nh\u01b0 \u1edf hang t\u1ed1i d\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00e2y cao, n\u00ean ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n, nay l\u1ea1i mu\u1ed1n cho ngay ng\u01b0\u1eddi Kinh h\u1ecdc ch\u1eef Th\u1ed5, so v\u1edbi ngh\u0129a \u201cd\u1ee5ng h\u1ea1 bi\u1ebfn \u0111i\u201d (() D\u00f9ng th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ed5i th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5.), th\u00e0nh ra ch\u01b0a h\u1ee3p. Chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ea3o ban th\u1ed5 d\u00e2n trong h\u1ea1t, cho con em h\u1eafn th\u01b0\u1eddng t\u1edbi hu\u1ea5n gi\u00e1o \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n h\u1ecdc t\u1eadp ch\u1eef Kinh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c noi theo th\u00f3i c\u0169, ch\u1ec9 t\u1edbi nh\u00e0 s\u01b0 Th\u1ed5 \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ecdc bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u0129a s\u00e1ch ch\u1eef H\u00e1n th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, l\u00fd m\u1ee5c, cho bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. L\u1ea1i sai l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t h\u1ecdc t\u1eadp ti\u1ebfng n\u00f3i, \u00e1o m\u1eb7c, \u0103n u\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kinh, th\u1ea5m th\u00eda \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u1ef1 kh\u1eafc c\u00f3 c\u01a1 theo gi\u00e1o ho\u00e1, kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ea5p qu\u00e1, l\u1ea1i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Kinh minh m\u1eabn bi\u1ebft ch\u1eef, th\u00ec ch\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n binh dao, khi\u1ebfn cho h\u1ecdc c\u1ea3 ch\u1eef Th\u1ed5, cho t\u00ecnh \u00fd th\u00f4ng nhau, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n sai khi\u1ebfn ; nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m cho c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, s\u1ebd th\u1ea5y phong t\u1ee5c kh\u00e1c nhau, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i d\u1ea7n d\u1ea7n l\u00e0m v\u0103n t\u1ef1 v\u00e0 lu\u00e2n l\u00fd c\u00f9ng gi\u1ed1ng nhau t\u1ed1t \u0111\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cD\u00e2n gi\u00e0u trong h\u1ea1t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo l\u1ed1i nu\u00f4i d\u00ea con ho\u1eb7c gi\u1eef v\u0103n t\u1ef1 kh\u00f4ng tr\u1ea3, ho\u1eb7c \u0111em l\u00e3i l\u00e0m g\u1ed1c, h\u00e0 kh\u1eafc qu\u00e1, xin ph\u00e0m vay n\u1ee3 n\u0103m th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ea5y l\u00e3i \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, th\u00ec tha kh\u00f4ng \u0111\u00f2i, \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n : Ph\u00e0m cho vay n\u1ee3 v\u00e0 ch\u1ecbu n\u1ee3, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ec1u tha cho, c\u00f2n th\u00ec cho \u0111\u00f2i h\u1ecfi, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ecbu n\u1ee3 m\u00e0 m\u01b0u t\u00ednh l\u1eadt l\u1eeba kh\u00f4ng tr\u1ea3, v\u00e0 cho vay m\u00e0 l\u1ea5y l\u1eddi tr\u00e1i lu\u1eadt, c\u1ed1 gi\u1eef v\u0103n t\u1ef1, v\u00e0 l\u1ea5y gi\u00e1 r\u1ebb c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 h\u00e8n, gi\u1ed1ng nu\u00f4i s\u1ea3n nghi\u1ec7p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfm v\u1ee3 con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00ecnh t\u1ec7 \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u1ebfn quan x\u00e9t x\u1eed, chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb. L\u1ea1i d\u1ee5 cho trong h\u1ea1t nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, gia t\u01b0 gi\u00e0u c\u00f3, th\u01b0\u1eddng hay gi\u00fap k\u1ebb ngh\u00e8o thi\u1ebfu, ho\u1eb7c vay n\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed1t v\u0103n t\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00f2i, chu\u1ea9n cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a. Quan khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn V\u00f5 Do\u00e3n Cung, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t cho Ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng 2, 3 v\u1ea1n h\u1ed9c ch\u1ee9a v\u00e0o v\u00e0 cho d\u00e2n gi\u00e0u \u0111em th\u00f3c n\u1ed9p kho, chi\u1ec3u l\u1ec7 khen th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0 g\u1eb7p n\u0103m c\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec b\u00e1n ra v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u00e8o vay, vi\u1ec7c \u1ea5y thi h\u00e0nh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thi h\u00e0nh su\u1ed1t c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNgh\u0129a th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 d\u00e2n gian l\u1eadp ri\u00eang l\u00ean, c\u00f2n kho c\u00f4ng th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 l\u00e0m, c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u l\u1eafm, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u r\u1eafn x\u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u th\u00ec th\u00f3c ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y hu\u00e2n \u0111\u1ee3i gi\u00e1, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o th\u00ec c\u1ea5p b\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, kh\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ed1n ri\u00eang, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o vay m\u01b0\u1ee3n cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u th\u00ec c\u00e0ng gi\u00e0u, m\u00e0 ngh\u00e8o th\u00ec c\u00e0ng ngh\u00e8o, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1ebf. N\u1ebfu kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u1eadp l\u00ean, th\u00ec s\u1ef1 thu ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a hay m\u1ea5t m\u00f9a kh\u00f4ng lo, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra, \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho d\u00e2n ngh\u00e8o, \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n t\u1ebf c\u1ea5p, n\u00ean sai quan t\u1ec9nh tr\u00f9 ngh\u0129, n\u00ean l\u1eadp kho \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o b\u00e0n t\u00e2u ch\u1edd ch\u1ec9. \u0110\u00f3 l\u00e0 Ch\u1ec9 v\u00ec \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o ph\u1ea3i c\u1ee9u ch\u1eef t\u1ec7 l\u1ec7ch \u1ea5y, n\u00ean thi h\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ea1t \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu thi h\u00e0nh su\u1ed1t c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc th\u00ec ch\u01b0a n\u00ean l\u00e0m. Quan t\u1ec9nh \u1ea5y l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y s\u1ea3n xu\u1ea5t ra th\u00f3c kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n g\u1ea1o \u0111i l\u1ea1i c\u0169ng \u00edt, d\u1ea7u mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t th\u00eam gi\u00e1 mua v\u1eeba, th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f3 l\u1eafm, c\u00f2n nh\u01b0 khuy\u00ean d\u00e2n \u0111em th\u00f3c n\u1ed9p th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u th\u00edch vi\u1ec7c ngh\u0129a ch\u01b0a d\u1ec5 th\u1ea5y nhi\u1ec1u, n\u1ebfu c\u00f3 1, 2 k\u1ebb l\u00f2ng v\u00e0 c\u1ee7a ngang nhau, c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, n\u1ebfu h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a v\u00e0o th\u00ec kho t\u1ec9nh hi\u1ec7n ch\u1ee9a th\u00f3c 10 v\u1ea1n h\u01a1n 2.000 h\u1ed9c, h\u1eb1ng n\u0103m thu n\u1ed9p v\u00e0o l\u1ea1i h\u01a1n 48.000 h\u1ed9c, l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 chi ra v\u1eabn th\u1ea5y d\u1ed3i d\u00e0o, l\u1ea1i sao ph\u1ea3i h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y th\u00f3c l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t kho, ch\u1ec9 th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u00e0m g\u00ec ? Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, g\u1ea7n th\u00ec n\u1eeda ng\u00e0y, xa th\u00ec m\u1ed9t ng\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111i th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p k\u1ef3 \u201cthanh ho\u00e0ng v\u1ecb ti\u1ebfp\u201d(() Ngh\u0129a l\u00e0 l\u00faa c\u0169 h\u1ebft, l\u00faa m\u1edbi ch\u01b0a c\u00f3, t\u1ee9c l\u00e0 l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t.), gi\u00e1 g\u1ea1o n\u1ebfu c\u00f3 h\u01a1i cao, do t\u1ec9nh ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u xin chi th\u00f3c kho ra, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra cho d\u00e2n, \u0111\u1ec3 th\u01b0 c\u1ea5p cho d\u00e2n, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n h\u00e8n ngh\u00e8o thi\u1ebfu, \u0111\u00e3 c\u00f3 kho nh\u00e0 vua gi\u00fap cho, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00e2n l\u00fac c\u1ea5p c\u1ea7u l\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c, tuy ti\u1ebfng kh\u00f4ng c\u00f3 kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh m\u00e0 th\u1ef1c c\u00f3 kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua khen l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, r\u1ed3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 \u0110\u1ed1n An (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ecba Linh) \u0111\u00e0n b\u00e0 go\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Khi\u1ebft v\u00e0 con trai l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu \u0110i\u1ec1u xin \u0111\u1ed1t v\u0103n t\u1ef1 n\u1ee3, t\u00ednh t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 34.000 quan ti\u1ec1n, h\u01a1n 370 h\u1ed9c th\u00f3c, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen ng\u1ee3i, chu\u1ea9n cho L\u00ea M\u1eadu \u0110i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ed9 kh\u1ea9u, thu\u1ebf th\u00e2n, binh dao 15 n\u0103m.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : 6 t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, xin \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang khai th\u00eam trong h\u1ea1t theo s\u1ed5 \u0111inh chia ph\u1ea7n, ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 t\u1ecf khuy\u00ean r\u0103n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 khi\u1ec3n tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5t r\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 v\u00e0 d\u00e2n Th\u1ed5 \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch, \u0111\u1ed5i th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 theo th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Kinh, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ee5 h\u1ecdp m\u1edf mang, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u1ed1 ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n th\u00eam, so v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ea1i k\u00e9m c\u1ecfi, ng\u01b0\u01a1i, m\u00ecnh l\u00e0m ch\u1ee9c ch\u0103n d\u00e2n, l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ec9 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb n\u00f3i su\u00f4ng, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 m\u1eb7t d\u00e0y, nay n\u00ean gia t\u00e2m khuy\u00ean gi\u1ee5c, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng l\u00e0m kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng b\u1ecf kh\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ee7a th\u1eeba m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1eebng n\u00ean l\u01b0\u1ee3m nh\u1eb7t nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i phi\u1ebfm, b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1o d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : 12 \u0111\u1ed3n \u1edf trong t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u00e0 B\u1ea3o Th\u1eafng, Phong Thu, Ninh Bi\u00ean, B\u1ea3o Ngh\u0129a, L\u00f4 Kh\u00ea, Tr\u1ea5n H\u00e0, \u0110\u00f4ng Quang, B\u00e1ch L\u1eabm, Qu\u1ef3nh L\u00e2m, V\u1ea1n B\u1edd, B\u1eb1ng La, Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea1 l\u1ed9, trong \u0111\u00f3 l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m theo l\u1ec7 do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ed3n kh\u00e1c, ho\u1eb7c l\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1, ho\u1eb7c l\u00e0 th\u1ed5 binh t\u1eeb 20, 30 \u0111\u1ebfn 70 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ed5ng s\u1ed1, th\u01b0\u1eddng khi c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i\u1ec3m, kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ef1 \u0111\u1ed9i t\u00ean m\u1ea1o nh\u1eadn, xin u\u1ef7 vi\u00ean tra x\u00e9t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1 m\u1ea1o v\u00e0 suy y\u1ebfu th\u00ec th\u1ea3i b\u1edbt \u0111i. \u0110\u1ed3n n\u00e0o theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng, n\u00ean \u0111\u00ecnh c\u1ea5p cho \u0111\u1ee1 t\u1ed1n. L\u1ea1i x\u00e9t ngo\u00e0i c\u00e1c \u0111\u1ed3n s\u1edf, ven n\u00fai b\u00ean \u0111\u1ed9ng, c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean s\u1ee9c cho khai kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 Binh b\u00e0n : \u0110\u1ed3n n\u00e0o quan y\u1ebfu nh\u1ea5t th\u00ec s\u1ed1 l\u00ednh l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n, quan y\u1ebfu v\u1eeba th\u00ec 30 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng quan y\u1ebfu th\u00ec 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 4 k\u00ea khai r\u00f5 h\u1ecd, t\u00ean, tu\u1ed5i, qu\u00ea qu\u00e1n, l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ednh \u0111\u1ec7 l\u00ean. L\u00ednh m\u1ed9 th\u00ec th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean canh gi\u1eef, l\u00ednh Th\u1ed5 th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, n\u1ebfu c\u00f3 ai gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111au \u1ed1m, vi\u00ean qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n b\u1ea9m b\u00e1o l\u00ean cho th\u1ea3i ra \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh : ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o d\u1ecdc theo bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 binh d\u00e2n canh gi\u1eef, th\u00ec quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t xem n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec7u cho khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t m\u1eabu ho\u1eb7c 5, 7 s\u00e0o, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i kh\u00e1m, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec3 x\u00e9t, ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb si\u00eang ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi, ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, c\u00e1c ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y, sung l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c \u0111\u1ed3n, hoa l\u1ee3i th\u00f3c thu \u0111\u01b0\u1ee3c, chia c\u1ea5p cho \u0103n d\u00f9ng, \u0111\u1ed3n n\u00e0o theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i 3 n\u0103m th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n, \u0111\u00ecnh c\u1ea5p t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 b\u1ed9 L\u1ea1i c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt m\u00e0 b\u1ed9 C\u00f4ng h\u01a1i nhi\u1ec1u, chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi 6 b\u1ed9 b\u00e0n, chi\u1ec3u hi\u1ec7n ng\u1ea1ch c\u00e1c b\u1ed9 ty li\u1ec7u th\u00eam hay b\u1edbt. (B\u1ed9 L\u1ea1i, lang trung, vi\u00ean ngo\u1ea1i, ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3m l\u00e0m m\u1ed7i ch\u1ee9c 3 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 70 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u00e0m 60 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ed9 C\u00f4ng, ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam l\u00e0m m\u1ed7i ch\u1ee9c 5 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00eam l\u00e0m 60 ng\u01b0\u1eddi). Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i tuy kh\u00f4ng nhi\u1ec1u b\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt l\u1eafm, v\u1ea3 b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u00e1u ch\u1ee9c quan th\u00ec l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3, v\u0103n ch\u1ee9c th\u00ec \u1edf tr\u00ean, l\u1ea5y ch\u00ednh th\u1ec3 m\u00e0 n\u00f3i n\u00ean theo ng\u1ea1ch c\u0169, xin ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, giao c\u1ea3 kh\u1edfi th\u1ea3o, cho c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c b\u1ed9 ngang nhau.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00fd lu\u1eadn c\u0169ng ph\u1ea3i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c hi\u1ec7n nay th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ebf, ch\u00ednh s\u00e1ch c\u00f3 tu\u1ef3 nghi, vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ed1 ch\u1ea5p, n\u1ebfu ng\u00e0y kh\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i nhi\u1ec1u, \u0111\u1eb7t th\u00eam n\u1eefa c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ti\u1ebft Thanh minh.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft, th\u1ea5y ph\u00eda h\u1eefu n\u00fai Thi\u00ean Th\u1ee5 c\u00e2y th\u00f4ng xanh t\u1ed1t, m\u00e0 ph\u00eda t\u1ea3 b\u1ecf kh\u00f4ng, sai vi\u00ean coi gi\u1eef bi\u1ec1n binh 2 v\u1ec7 trung ti\u1ec1n \u0111em c\u00e2y th\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng, cho x\u1ee9ng v\u1edbi b\u00ean h\u1eefu.<\/p>\n<p>K\u1ef3 thi H\u1ed9i, cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf sung l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean sung l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o.<\/p>\n<p>(Khoa \u1ea5y s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 130 ng\u01b0\u1eddi, cho n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t ch\u1ee7 kh\u1ea3o m\u00e0 b\u1edbt ch\u1ee9c tri c\u1ed1ng c\u1eed, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c gi\u00e1m th\u00ed, tu\u1ea7n s\u00e1t, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o v\u00e0 th\u01b0 t\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi. K\u1ef3 thi t\u1eeb ng\u00e0y ti\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ng\u00e0y xu\u1ea5t b\u1ea3ng t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 18 ng\u00e0y). S\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em ch\u1eef d\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1edbi ch\u1ebf, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ee9 ba in \u0111\u1ea7u b\u00e0i ph\u00e2n ph\u00e1t cho h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ea7u b\u00e0i ch\u1ebf s\u00e1ch thi \u0111i\u1ec7n c\u0169ng theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n T\u1ea3 ph\u00f3 ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 Binh, L\u1ea1i b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch ki\u00eam sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 xem tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i, g\u1eb7p l\u00fac tr\u1eddi m\u01b0a r\u00e9t, quan tr\u01b0\u1eddng ra \u0111\u00f3n, sai ban cho r\u01b0\u1ee3u, l\u1ea1i chia c\u1ea5p cho sinh vi\u00ean \u0111i thi \u0103n c\u01a1m u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 l\u00f2 s\u01b0\u1edfi \u0111\u1ec7m c\u1ecf, r\u1ed3i mi\u1ec7ng \u0111\u1ecdc m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u1ea3o.<\/p>\n<p>(Th\u01a1 r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tr\u1eddi tuy\u1ebft cho than bu\u1ed5i s\u1edbm nay<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Anh hoa nh\u1ea3 h\u1ebft, tr\u1ea1ng khoa n\u00e0y,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u1edbi hay t\u00f9ng b\u00e1ch c\u00e0ng \u01b0a r\u00e9t,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u1ed1 g\u1eafng c\u00f9ng nhau b\u00e1o \u0111\u1ee9c d\u00e0y).<\/p>\n<p>Nh\u00e2n b\u1ea3o quan tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i t\u1edbi nay, \u0111\u1ec3 \u00fd tr\u1ecdng vi\u1ec7c v\u0103n \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 h\u1ecdc th\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2, ch\u01b0a th\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cao s\u00e1ng, l\u00e0 v\u00ec th\u1ea7y, b\u1ea1n ngu\u1ed3n g\u1ed1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u00e2n t\u00e0i c\u00f3 kh\u00e1c ? V\u1ea3 s\u1ef1 h\u1ecdc qu\u00fd \u1edf c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, \u0111em ra l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng, b\u00e0i thi kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00ecm t\u00f2i s\u1ef1 l\u1ea1 l\u00f9ng b\u00ed \u1ea9n, d\u00f9 \u0111em vi\u1ec7c hi\u1ec7n nay ra h\u1ecfi, nh\u01b0ng ki\u1ebfn th\u1ee9c s\u00e2u hay n\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea5y tr\u00fang c\u00e1ch 11 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Tr\u01b0\u1eddng, D\u01b0\u01a1ng Danh Th\u00e0nh, \u0110inh Vi\u1ebft Th\u1eadn, Ph\u1ea1m V\u0103n Ngh\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f9ng, L\u00ea Duy Trung, L\u00ea Thi\u1ec7n Tr\u1ecb, Do\u00e3n Khu\u00ea, Ph\u1ea1m Ch\u00e2n, Tr\u1ea7n Ti\u1ec5n Th\u00e0nh, Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng T\u1eeb, Ph\u00f3 b\u1ea3ng 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng V\u0129nh, T\u1ea1 Kim V\u1ef1c, D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ed9, L\u00ea Th\u00fac \u0110\u00f4n, Di\u1ec7p Xu\u00e2n Huy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5c, Phan Quang Nhi\u1ec5u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Si\u00eau, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n B\u1ea3ng ; D\u01b0\u01a1ng Danh Th\u00e0nh, sau v\u00ec cung khai tam \u0111\u1ea1i (() Quy\u1ec3n thi ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 t\u00ean m\u00ecnh, t\u00ean b\u1ed1, t\u00ean \u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 cung khai tam \u0111\u1ea1i.) kh\u00f4ng th\u1ef1c, b\u1ecb tru\u1ea5t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi \u0110i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 V\u1ec7 nh\u1ea5t dinh H\u1eefu th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1ee5c, coi \u0111em 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n binh, \u0111em c\u1ea3 thuy\u1ec1n binh v\u00e0 thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i, thuy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u0129nh ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ch\u1edf n\u1ed9p th\u00f3c vua d\u00f9ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh (Th\u00f3c n\u00e0y \u1edf 7 x\u00e3 th\u00f4n huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, b\u00f4ng th\u01b0a g\u1eb7t mu\u1ed9n, theo l\u1ec7 c\u0169 m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p 100 h\u1ed9c, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 50 h\u1ed9c).<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh mua g\u1ea1o n\u1ebfp, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y 1.100 h\u1ed9c l\u00e0m h\u1ea1n. (Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean 300 h\u1ed9c, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh 400 h\u1ed9c, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec1u 200 h\u1ed9c).<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, Nh\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng t\u00e0i c\u00e1n, sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, quan th\u00e0nh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, cho n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ni\u00ean h\u1ea1n x\u00e9t h\u1ea1ch ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ed1t. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ed1t \u0111\u01b0a v\u00e0o b\u1ed9 x\u00e9t th\u1ef1c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn 20, 30 ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn cho b\u1ecdn t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, hy v\u1ecdng may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn xin, t\u1eeb nay, ph\u00e0m x\u00e9t h\u1ea1ch ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ed1t \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m T\u00fd, Ng\u1ecd, M\u00e3o, D\u1eadu, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u0103m, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi kh\u1eafp trong h\u1ea1t, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n h\u1ecdc ngh\u1ec1 vi\u1ebft, tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o x\u00e9t ph\u00e9p vi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi ch\u1eef gi\u00e0 v\u00e0 t\u1ed1t th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c cho t\u01b0 v\u1ec1 Kinh, do b\u1ed9 l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f9ng x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m c\u1ecfi v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft gi\u00fap th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y s\u1ebd giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y sinh c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ea3 40 tu\u1ed5i th\u1ecd, sai ph\u00e1t c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng trong kho, ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Th\u1ea9m \u0111em theo Hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 Huy D\u1ee5ng mang \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh c\u01a1 Trung t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 V\u1ec7 t\u1ea3 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh thao di\u1ec5n, \u0111\u1ed9i ng\u0169 ch\u1ec9nh t\u1ec1, ph\u00e9p b\u00e0y tr\u1eadn h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c am hi\u1ec3u. Vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho quan t\u1ec9nh v\u00e0 qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t l\u1ea7n, bi\u1ec1n binh g\u1ea1o ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>L\u00e0m xe m\u00e1y x\u1ebb g\u1ed7 \u1edf th\u00e1c d\u00e0i th\u00f4n D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0, ngu\u1ed3n T\u1ea3 Tr\u1ea1ch. Sai b\u1ed9 Binh b\u1eaft m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7, 300 bi\u1ec1n binh kh\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y, \u0111\u1eafp b\u1edd \u0111\u00ea, tu\u1ef3 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m xong, c\u1eafm g\u1ed7 l\u00e0m c\u01b0a, m\u00e1y m\u00f3c nhanh nh\u1eb9, x\u1ebb th\u00e0nh t\u1ea5m v\u00e1n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, th\u01b0\u1edfng cho Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ch\u1ebf ra l\u00e0 b\u1ecdn V\u0169 Huy Trinh 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cXe m\u00e1y n\u00e0y so v\u1edbi c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng h\u01a1n kh\u00f4ng k\u00e9m l\u1eafm, nh\u01b0ng \u0111\u1eb1ng kia l\u00e0 s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 \u0111\u00e2y th\u00ec t\u1ef1 nhi\u00ean, th\u00ec h\u01a1n k\u00e9m c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc Thanh ng\u1ea7m n\u1ed5i l\u00ean \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n c\u1eeda H\u1ea3i V\u00e2n, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt trong thuy\u1ec1n \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 Thanh Kh\u00ea r\u1ed3i \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf tr\u00e1ch th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u v\u00ec \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf hang Gi\u01a1i t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, L\u00e3nh binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u t\u1ea1i ch\u1ee9c, quan t\u1ec9nh l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, b\u00e8n sai ch\u1ecdn qu\u00e2n C\u1ea5m binh dinh V\u0169 l\u00e2m ng\u01b0\u1eddi tinh nhanh kho\u1ebb m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, chia \u0111i 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, m\u1ed7i chi\u1ebfc m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 40 qu\u00e2n l\u00ednh ra bi\u1ec3n tu\u1ea7n b\u1eaft. C\u1eeda Y B\u00edch, c\u1eeda Tr\u00e0o \u1edf Thanh Hoa, c\u1eeda C\u00f9 Hu\u00e2n \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0, c\u1eeda V\u1ecb N\u00ea \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc Thanh ng\u1ea7m n\u1ed5i l\u00ean, t\u1ec9nh ph\u00e1i thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i theo, gi\u1eb7c tr\u00f4ng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Vua nghe tin b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng nh\u00e0 Thanh b\u1ecb \u0111\u00f3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ee3p b\u1ecdn v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u1ec3n \u0111\u00f3n thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng \u0103n, b\u00e8n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00eam qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft\u201d. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam Ng\u00e3i l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ec1u xin th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111i b\u1eaft. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 nh\u00e0 Thanh th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 l\u0169 \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u00e1nh c\u00e1, ho\u1eb7c \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n, ho\u1eb7c mua tr\u1ed9m th\u00f3c g\u1ea1o, th\u1eadm ch\u00ed nh\u01b0 mu\u1ed7i h\u1ecdp th\u00e0nh s\u1ea5m, th\u00e0nh th\u00eam kh\u00f4ng hay, t\u1ee9c nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ngu\u1ef5 V\u00e0nh n\u1ed5i lo\u1ea1n, d\u1eabn d\u1ee5 gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh, gi\u1eb7c R\u0103ng tr\u1eafng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ngo\u1ea1i vi\u1ec7n, m\u01b0u \u0111\u00e1nh t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, th\u1ebf l\u00e0 g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng xa, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e0 L\u00fd C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 h\u1eafn, l\u1ea1i sai \u0111u\u1ed5i h\u1ebft thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i, m\u1ea5y n\u0103m nay kh\u00f3i bi\u1ec3n l\u1eb7ng y\u00ean, b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u00e1n l\u1ea1c, kh\u00f4ng c\u00f2n v\u1ebft t\u00edch, th\u1ebf m\u00e0 n\u0103m nay, ph\u1eadn bi\u1ec3n Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, li\u1ec1n l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i, t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 \u0111\u00edch ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u00e9n l\u00fat, ngh\u0129 t\u1ec9nh h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean gi\u00e1p li\u1ec1n v\u1edbi b\u1edd c\u00f5i nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng d\u00e2n th\u01b0a, l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u00f2n \u0111\u1ea3o, d\u1ec5 l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, n\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e9t c\u00f9ng ngu\u1ed3n t\u1eadn g\u1ed1c, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c, n\u00ean sai quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u00e1i ngay thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o xem c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 nh\u00e0 Thanh t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 l\u0169 hay kh\u00f4ng ? \u0110em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean ngay v\u00e0 n\u1ebfu th\u00e1m th\u1ea5y thuy\u1ec1n ch\u00fang ch\u1ec9 l\u00e0 d\u00e1ng thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1, th\u00ec \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i, n\u1ebfu t\u1ee5 t\u1eadp r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u00f3 kh\u00ed gi\u1edbi \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i qu\u00e2n ch\u1eb7n ngay, m\u1ed9t m\u1eb7t phi t\u01b0 cho t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng b\u1eaft. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi c\u1ea3 h\u1ea1t \u1ea5y c\u0169ng chu\u1ea9n cho ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i ngay d\u00f2 x\u00e9t, n\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c Thanh ng\u1ea7m t\u1ee5, th\u00ec \u0111em ngay qu\u00e2n th\u1ee7y s\u01b0 c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean u\u1ef7 cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n binh tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ecbnh cho tra b\u1eaft tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, l\u1ea1i ngh\u0129 b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i su\u1ed1t, tr\u00f4ng nom s\u1ee3 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, m\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng n\u1ed5i ng\u1ea7m \u1edf ph\u1eadn h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, t\u1edbi khi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u t\u1eadp, th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i, vi\u1ec7c tu\u1ea7n b\u1eaft l\u1ea1i c\u00e0ng ph\u1ea3i c\u1ea9n m\u1eadt h\u01a1n, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho thuy\u1ec1n qu\u00e2n tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh, tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec t\u1eeb Bi\u1ec7n S\u01a1n tr\u1edf v\u00e0o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chia \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft lu\u00f4n lu\u00f4n, cho tin t\u1ee9c c\u00f9ng nghe \u0111\u1ec3 d\u1ec5 v\u00e2y b\u1eaft. Hi\u1ec7n nay t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m quen nh\u01b0 c\u0169 \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u1ec3n, m\u00e0 t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam, n\u1ebfu c\u00f3 sinh l\u00f2ng nh\u00f2m ng\u00f3, th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft h\u1eadu gi\u00f3 nam n\u00e0y, khi nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, ta \u1edf \u0111\u1ea7u gi\u00f3 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh s\u01b0, v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e9o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, sau cho Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung theo nguy\u00ean h\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t theo nguy\u00ean h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 nh\u1eadn ch\u1ee9c T\u01b0 nghi\u1ec7p \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>B\u1ecdn th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, th\u1ef1 b\u1ed9 H\u1ed9 Th\u1ecb lang l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n, H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Cung, v\u00e2ng m\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i ki\u1ec3m duy\u1ec7t kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa v\u1ec1, cho \u0111\u1ec1u cung ch\u1ee9c theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn C\u00f4ng Ng\u00f4n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cThuy\u1ec1n b\u00e8 v\u00e0 binh kh\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u1ec1 c\u1ea3, c\u00e1c bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh c\u00e1ch ng\u1ed3i, d\u1eady, \u0111i, \u0111\u1ee9ng v\u00e0 ch\u00e8o thuy\u1ec1n, l\u00e1i thuy\u1ec1n h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u1ea1o, duy th\u1ee7y s\u01b0 t\u1ec9nh Thanh Hoa, k\u1ef9 ngh\u1ec7 v\u1eabn l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5, v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c s\u00e1t h\u1ea1ch quan qu\u00e2n c\u00f3 t\u00e0i hay kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c quan t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c l\u00e3nh binh qu\u1ea3n su\u1ea5t, ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Thanh Hoa ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t c\u01a1, chu\u1ea9n giao cho th\u1ef1 L\u00e3nh binh chuy\u00ean coi b\u1ed9 binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n tr\u00f4ng coi c\u1ea3, m\u00e0 b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan th\u1ee7y s\u01b0, H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Qu\u00e1n t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u1ec1, d\u00e2ng s\u1edb v\u1ec1 vi\u1ec7c ki\u1ec3m duy\u1ec7t kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a qu\u00e2n 2 t\u1ec9nh, trong t\u1eadp t\u00e2u c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7 c\u00f9ng ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Ph\u1ee5 Th\u1ea1c v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ef1 c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean \u0111\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, ph\u00e1i quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7 c\u00f9ng \u0111i, ch\u1ec9 l\u00e0 tu\u1ef3 ph\u00e1i m\u00e0 th\u00f4i, vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3, nay vi\u1ec7c duy\u1ec7t binh \u1edf 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, vi\u00ean ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00e2m c\u00f3 Ch\u1ec9 r\u00fat v\u1ec1, chuy\u00ean u\u1ef7 cho Nguy\u1ec5n Danh Qu\u00e1n, v\u1ea3 ch\u1ee9c ph\u1ea9m khoa \u0111\u1ea1o d\u1eabu th\u1ea5p, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ph\u1ee5ng m\u1ec7nh xu\u1ea5t sai, th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, ki\u1ec3m duy\u1ec7t kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a qu\u00e2n, th\u1ef1c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh th\u1ec3 l\u1edbn, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf m\u1ecdn, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c can d\u1ef1, th\u1ebf m\u00e0 cho c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, sao l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ed3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Qu\u00e1n v\u00e0 b\u1ecdn Th\u1ea1c, D\u1ef1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1ea3ng vi\u1ec7c v\u00f5 ; s\u1eeda vi\u1ec7c qu\u00e2n, vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y sai c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n thao di\u1ec5n c\u00e1c h\u1ea1ng b\u1ed9 binh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ebb m\u1ea1nh, am hi\u1ec3u c\u1ea3, duy c\u00f3 th\u1ee7y binh v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tinh luy\u1ec7n m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, trong \u0111\u00f3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y y\u1ebfu, x\u00e9t nguy\u00ean do \u1ea5y c\u0169ng t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng quen \u0111em nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o y\u1ebfu thay th\u1ebf v\u00e0o, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u1ed7i \u1edf cai qu\u1ea3n kh\u00f4ng bi\u1ebft hu\u1ea5n luy\u1ec7n n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee7y binh, ch\u00e8o l\u00e1i thuy\u1ec1n tr\u00e1i ph\u00e9p, h\u00e0ng ng\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1, th\u00ec l\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, tr\u00e1ch \u1edf qu\u1ea3n su\u1ea5t, c\u00f2n nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ebb m\u1ea1nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y y\u1ebfu, l\u00e0 ch\u1ecdn c\u1ea5p kh\u00f4ng tinh, t\u1ee9c tr\u00e1ch \u1edf quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u x\u00e9t b\u1edfi \u0111\u00e2u, ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 ti\u1ebft tr\u1eddi n\u1eafng n\u1ef1c, cho c\u00e1c s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Kinh h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd th\u00ec ngh\u1ec9, gi\u1edd M\u00f9i l\u1ea1i t\u1edbi l\u00e0m. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m s\u1edf n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 quan qu\u00e2n nguy\u00ean ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00e1c b\u1ed9 ty tr\u00f4ng coi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c nha theo \u0111i, m\u00e0 quan \u1edf b\u1ed9 coi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, do vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd k\u00ea khai c\u1ea3 ch\u1edd th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tam dinh Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00f4ng \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ng\u0169 dinh Trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Thi\u1ec7n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tam dinh H\u1eefu ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 dinh T\u1ea3 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1ea9n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ng\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>(Ph\u00e0m 3 n\u0103m x\u00e9t t\u00ednh, 6 n\u0103m so s\u00e1nh, t\u1edbi k\u1ef3 thanh tra, c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn nh\u01b0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, Qu\u1ea3ng Nam, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1i t\u1ee9 ph\u1ea9m lang trung, ho\u1eb7c l\u1ee5c khoa ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n ; ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh v\u1eeba Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, An Giang, Tr\u1ea5n T\u00e2y, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng ph\u00e1i ng\u0169 ph\u1ea9m vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ho\u1eb7c khoa \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i h\u1ea1t \u0111\u1ec1u m\u1ed9t vi\u00ean tr\u00f4ng coi. Duy An Giang v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y, s\u1ef1 th\u1ec3 li\u00ean quan v\u1edbi nhau, ch\u1ec9 ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c ki\u00eam c\u1ea3 bi\u00ean, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t \u1ea5n thanh tra quan ph\u00f2ng, c\u00f2n \u1ea5n thanh tra ki\u00eam h\u1ea1t c\u0169 th\u00ec phong l\u1ea1i c\u1ea5t v\u00e0o kho. Thu\u1ed9c ty c\u00e1c nha s\u00e1u b\u1ed9 ph\u00e1i \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c : H\u00e0 N\u1ed9i 4 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, Nam \u0110\u1ecbnh, An Giang v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi ; Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi. C\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn kho\u00e1 6 n\u0103m th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 80 quan, kho\u00e1 3 n\u0103m th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 60 quan ; t\u1ec9nh v\u1eeba kho\u00e1 6 n\u0103m th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 60 quan, kho\u00e1 3 n\u0103m th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 50 quan. Duy \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, theo l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 so s\u00e1nh, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 30 quan, c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p). L\u1ea5y n\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m M\u1eadu Tu\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>X\u00e2y b\u1eadc \u0111\u00e1 \u1edf ch\u1ed7 b\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 Di lu\u00e2n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, sai b\u1ed9 Binh li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc V\u00f5 mi\u1ebfu tr\u1ed3ng kh\u1eafp c\u00e2y t\u00f9ng v\u00e0 c\u00e2y phong.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cD\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u1eabn \u1edf x\u1ee9 S\u00e2m S\u00fac thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a ch\u00fang, h\u1ecdp qu\u00e2n \u0111\u1ebfn 5, 6 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh tr\u1ea5n \u00e1p, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn H\u1ea3i \u0110\u00f4ng tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam th\u00eam l\u00f2ng \u00e1c, l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9i lo\u1ea1n, t\u1eeb khi b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, ph\u1ea3i thua ch\u1ea1y, ch\u1eafc \u0111\u00e3 s\u1ee3 khi\u1ebfp, c\u00f2n h\u1ecdp qu\u00e2n \u1edf S\u00e2m S\u00fac, ch\u1eb3ng qua s\u1ee3 ta l\u1ea1i \u0111\u00e1nh, cho n\u00ean l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1 gi\u1eef m\u00e0 th\u00f4i, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i nom nh\u00f2m n\u1eefa, n\u1ebfu \u0111em nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u1edf l\u00e2u ch\u1ed1ng gi\u1eef, c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec, l\u1ea1i khi\u1ebfn cho ch\u00fang s\u1ee3 m\u00e0 th\u00eam ph\u00f2ng b\u1ecb, h\u1ea7u kh\u00f4ng bao gi\u1edd xong, sao b\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00e1c \u0111\u1ed3n Chi Trinh v\u00e0 Sa T\u00f4n \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, d\u1ef1a nhau c\u00f9ng \u0111\u1ed1i ph\u00f3, khi\u1ebfn cho c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu ch\u00fang l\u1ea1i c\u00f2n x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i, t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft r\u1ea5t \u00e1c li\u1ec7t m\u1ed9t phen, \u0111\u00f3 l\u00e0 ta n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf hay v\u1ea1n to\u00e0n. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng m\u00ecnh ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9c v\u1ecb r\u1ea5t tr\u1ecdng, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 ngay l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 \u1edf \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean. M\u1ed9t d\u1ea3i H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1eaft T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa chuy\u00ean ch\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c, ph\u1ea3i \u0111em ngay quan qu\u00e2n v\u00e0 quan l\u00ednh Th\u1ed5 theo \u0111i \u0111\u00e1nh ra s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft, \u0111em ngay b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c Y, b\u1eaft ch\u00e9m b\u1eb1ng h\u1ebft \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng sau l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi th\u00e1m t\u1eed n\u00f3i, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n r\u00fat \u0111i, nh\u01b0ng ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u mang l\u00f2ng gian d\u1ed1i, ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 ta b\u1ecf ph\u00f2ng b\u1ecb r\u1ed3i \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n ph\u00f2ng ng\u1ef1 g\u1ea5p h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua khi\u1ec3n tr\u00e1ch b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i li\u1ec7u t\u00ednh th\u1ebf gi\u1eb7c, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 m\u1edd m\u1ecbt, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, quan qu\u00e2n ch\u1eb3ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u1ea5y r\u1ed1i. Gi\u1eb7c \u1ea5y l\u00fac \u0111\u00f3, chia qu\u00e2n b\u1ed1n ph\u00eda, v\u1eabn s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafc ch\u00ed, hu\u1ed1ng chi sau khi \u0111\u00e3 b\u1ecb thua tr\u1eadn, l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 t\u1eeb khi c\u00f5i t\u00e2y c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn nay, tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u binh l\u00ednh \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n, l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng chuy\u1ec3n v\u1eadn, kh\u00f3 nh\u1ecdc bi\u1ebft l\u00e0 ch\u1eebng n\u00e0o ? Tr\u1eabm ch\u1ec9 ng\u00e0y mong cho th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi nh\u1ecdc qu\u00e2n t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i sao kh\u00f4ng t\u00ednh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, ho\u1eb7c mu\u1ed1n ngo\u00e0i bi\u00ean chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea1i binh, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng s\u1ef1 khinh t\u1eeb ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn, t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eb1m y\u00ean kh\u00f4ng lo, m\u00e0 khi n\u01b0\u1edbc hao t\u1ed1n s\u1ee9c qu\u00e2n m\u1ec7t l\u00e2u, th\u00ec ph\u00f3 cho t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 th\u00f4i, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e2u, kh\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u00f3, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, chu\u1ea9n cho khi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 V\u0129nh Long nh\u1eadn ch\u1ee9c. C\u00f2n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i T\u00e2y tuy hi\u1ec7n nay y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng l\u00e0 n\u01a1i quan y\u1ebfu tr\u1ecdng \u0111\u1ecba, c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 quan to \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p, chu\u1ea9n cho th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o H\u1ea3i T\u00e2y cai qu\u1ea3n quan qu\u00e2n v\u00e0 th\u1ed5 binh \u0111\u00f3ng canh \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 L\u00e3nh binh m\u1edbi th\u0103ng l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung v\u1eeba l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, tr\u1eabm x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 r\u1ea5t am hi\u1ec3u vi\u1ec7c h\u00e0ng tr\u1eadn, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u1edf \u0111\u1ed3n Chi Trinh, ki\u00eam qu\u1ea3n binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n Sa T\u00f4n, \u0111i l\u1ea1i tr\u1ea5n \u00e1p, ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, giao cho chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ea3, \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u00e0nh lu\u1ef9, nay vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u00e3 th\u01b0, l\u00f2ng d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ch\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u01b0u \u1edf \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng n\u00ean li\u1ec7u mang bi\u1ec1n binh th\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t d\u1ea3i Ba Lai, Tr\u01b0ng Thu\u1ef5, B\u00ecnh Ti\u00eam \u1edf ph\u00eda sau H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ed1c th\u00fac ngay quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm t\u00e2u c\u00f4ng, n\u1ebfu k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u1ec9 tr\u00e1ch \u1edf ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 ph\u00e1i \u0111\u01b0a con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn Kinh, sai ph\u00e2n ph\u00e1t an tr\u00ed \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, b\u1eaft s\u1edf t\u1ea1i th\u00fac gi\u1ee5c tra x\u00e9t, ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1ea3i \u0111i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Duy Hi\u1ec3n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 d\u00f2ng ph\u00e1i nh\u00e0 L\u00ea, t\u1eadp h\u1ecdp d\u00e2n Th\u1ed5 g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ninh B\u00ecnh v\u00e0 Thanh Hoa, ngu\u1ef5 x\u01b0ng danh hi\u1ec7u, qu\u1ea5y r\u1ed1i nh\u00e2n d\u00e2n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m ngay, \u0111\u00e1ng ch\u1ecbu l\u1ea5y t\u1ed9i. V\u1ea3 h\u1ecd h\u00e0ng gi\u1eb7c \u1ea5y, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y, nh\u01b0ng ngh\u0129 d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a tri\u1ec1u b\u1ecb di\u1ec7t, kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111em gi\u1ebft h\u1ebft, b\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c quan, an tr\u00ed \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c t\u1ec9nh ph\u00eda Nam, cho y\u00ean ph\u1eadn l\u00e0m \u0103n, kh\u1ecfi ph\u1ea3i li\u00ean lu\u1ef5 v\u1edbi l\u0169 \u00e1c, v\u1ea1 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u00e0nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 y\u00eau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 gh\u00e9t. L\u1ea1i d\u1ee5 sai b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ec1n, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u00e2n ngh\u0129a r\u1ea5t m\u1ef1c. L\u1ea1i ngh\u0129 Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1nh T\u00f4ng nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, nay con ch\u00e1u v\u00ec c\u00f9ng h\u1ecd ch\u1ed1ng l\u1ea1i gi\u00e1o ho\u00e1 nh\u00e0 vua, n\u00ean ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111i, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1ea3 m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_C%E1%BB%B1\">Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng C\u1ef1<\/a> l\u00e0 con g\u00e1i vua Hi\u1ec3n T\u00f4ng nh\u00e0 L\u00ea, h\u1ecd ngo\u1ea1i d\u00e2y d\u01b0a, c\u00f3 \u00e2n t\u00ecnh \u1ea5y, nay h\u1ecd L\u00ea \u0111\u00e3 gi\u1ea3i ph\u00e1t \u0111\u1ebfn Kinh, chu\u1ea9n cho c\u00f4ng \u1ea5y t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u1ee7a ri\u00eang 4.000 quan, \u0111\u01b0a cho b\u1ed9 H\u1ed9 chi\u1ec3u theo nh\u00e2n kh\u1ea9u gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn m\u00e0 chia c\u1ea5p, r\u1ed3i hi\u1ec3u th\u1ecb r\u00f5 r\u00e0ng, cho \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i an tr\u00ed \u1edf y\u00ean, ch\u1edb n\u00ean tr\u1ed1n tr\u00e1nh, t\u1ef1 ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1ed7i, \u0111\u1ec3 cho to\u00e0n v\u1eb9n m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u01a1n ri\u00eang \u1ea5y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phen n\u00e0y x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e9p c\u00f4ng t\u00ecnh ri\u00eang chu \u0111\u00e1o nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd L\u00ea, t\u00ecnh ngh\u0129a \u0111\u00e3 h\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn n\u1eefa. T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd L\u00ea v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn trong c\u00f4ng ph\u1ee7, cho \u0111\u1ebfn th\u01b0 t\u1eeb \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m. C\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u00e2n c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean l\u1ea5y c\u00f4ng ngh\u0129a l\u00e0m tr\u1ecdng, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea9n th\u1eadn, l\u00e1nh s\u1ef1 hi\u1ec1m nghi, t\u01b0 t\u00ecnh theo b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn sinh th\u00eam r\u1eafc r\u1ed1i, th\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm gi\u1eef l\u00f2ng ch\u00ed c\u00f4ng, quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u1ea5y \u01a1n ri\u00eang b\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n nh\u01b0 h\u1ecd L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n, t\u1eeb nay n\u00ean gi\u1eef ph\u00e9p, \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e2n, n\u1ebfu l\u1ea1i c\u1ea7u c\u1ea1nh ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u00fd, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ng\u1ea5m ng\u1ea7m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1c ra, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u xin v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua y cho.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 b\u1ea1c \u1edf Kinh s\u01b0 cao \u0111\u1eaft, vua mu\u1ed1n cho t\u00e0i ho\u00e1 l\u01b0u th\u00f4ng, ti\u00eau d\u00f9ng thu\u1eadn l\u1ee3i, cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a quan Kinh, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc :<\/p>\n<p>(T\u1eeb nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc 1 th\u00e1ng v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng 7. T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn t\u00f2ng tam ph\u1ea9m l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc 2 th\u00e1ng v\u00e0o th\u00e1ng 7 th\u00e1ng 8. Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m l\u0129nh 2 th\u00e1ng v\u00e0o th\u00e1ng 4 th\u00e1ng 5. T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m l\u0129nh 1 qu\u00ed v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng 4. T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m l\u0129nh 1 qu\u00fd v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng 4, l\u1ea1i l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc 1 th\u00e1ng v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng 7. C\u1ed9ng l\u00e0 4 th\u00e1ng. T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m 1 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng. Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m 1 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 8 l\u1ea1ng. T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m 2 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 8 l\u1ea1ng. Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m 2 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 6 l\u1ea1ng. T\u00f2ng tam ph\u1ea9m 2 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 5 l\u1ea1ng. Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m 2 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 3 l\u1ea1ng. T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m 3 th\u00e1ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 3 l\u1ea1ng. Ch\u00e1nh, t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m 3 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 2 l\u1ea1ng. T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m 4 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 2 l\u1ea1ng. Ch\u00e1nh, t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m 4 th\u00e1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c 2 l\u1ea1ng, theo gi\u00e1 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n 3 quan chi\u1ebft c\u1ea5p 1 l\u1ea1ng, th\u1eeba ra th\u00ec c\u1ea5p b\u1eb1ng th\u1ef1c ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 hao c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 than s\u1eaft. \u0110\u00fac l\u00e0m \u0111inh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ed3 s\u1eaft, s\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 Sung m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho tr\u1eeb hao 51 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng, than g\u1ed7 c\u1ea7n d\u00f9ng 355 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng, s\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho tr\u1eeb hao 56 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng, than g\u1ed7 c\u1ea7n d\u00f9ng 402 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng, s\u1eaft ch\u00edn \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 20 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 310 c\u00e2n ; s\u1eaft s\u1ed1ng Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho tr\u1eeb hao 58 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 350 c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00edn Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 27 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 275 c\u00e2n. S\u1eaft T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 24 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 250 c\u00e2n. S\u1eaft c\u0169 m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 23 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 220 c\u00e2n ; s\u1eaft n\u00e1t m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 36 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 210 c\u00e2n, s\u1eaft v\u1ee5n m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 55 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 301 c\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eaft ch\u00edn \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean nh\u01b0 r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n m\u1ed7i 100 c\u00e2n hao 24 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 350 c\u00e2n, r\u00e8n l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ed3 s\u1eaft m\u1ed7i 100 c\u00e2n hao 33 c\u00e2n, than g\u1ed7 c\u1ea7n d\u00f9ng 380 c\u00e2n.<\/p>\n<p>R\u00e8n l\u00e0m \u0111\u1ed3 s\u1eaft \u1edf thuy\u1ec1n, s\u1eaft ch\u00edn B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 24 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 320 c\u00e2n, s\u1eaft s\u1ed1ng Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i 100 c\u00e2n hao 63 c\u00e2n, than g\u1ed7 ph\u1ea3i 350 c\u00e2n, s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n hao 34 c\u00e2n, than g\u1ed7 275 c\u00e2n. S\u1eaft T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 26 c\u00e2n, than g\u1ed7 260 c\u00e2n, s\u1eaft c\u0169 m\u1ed7i tr\u0103m c\u00e2n cho hao 28 c\u00e2n, c\u1ea7n than g\u1ed7 257 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>R\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, s\u1eaft ch\u00edn Thanh Hoa m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 15 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 215 c\u00e2n. S\u1eaft s\u1ed1ng B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 53 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 304 c\u00e2n, s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 27 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 255 c\u00e2n. S\u1eaft s\u1ed1ng Ngh\u1ec7 An m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 60 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 355 c\u00e2n, s\u1eaft ch\u00edn \u1edf Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 25 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 355 c\u00e2n.<\/p>\n<p>R\u00e8n l\u00e0m \u0111\u1ed3 s\u1eaft vi\u1ec7c c\u00f4ng. S\u1eaft ch\u00edn Thanh Hoa m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 35 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 260 c\u00e2n, s\u1eaft s\u1ed1ng Ngh\u1ec7 An m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 66 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 360 c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00edn \u1edf Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 32 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 254 c\u00e2n.<\/p>\n<p>R\u00e8n l\u00e0m \u0111inh m\u00f3c c\u00e2u \u1edf thuy\u1ec1n v\u00e0 xe s\u00fang, c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ed3 s\u1eaft v\u00e0 neo s\u1eaft, d\u00e2y x\u00edch, c\u1ed9t s\u1eaft l\u01b0\u1edbi s\u1eaft \u0111\u1ec3 th\u00f4ng n\u00f2ng s\u00fang v\u00e0 \u0111\u00e8n l\u1ed9 thi\u00ean, s\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 Sung m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 57 c\u00e2n 2 l\u1ea1ng, d\u00f9ng than g\u1ed7 402 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng, s\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 N\u1ed9i m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 60 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng, d\u00f9ng than g\u1ed7 403 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng. S\u1eaft ch\u00edn \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 33 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 370 c\u00e2n.<\/p>\n<p>R\u00e8n l\u00e0m dao g\u01b0\u01a1m v\u00e0 b\u00e1nh l\u00e1i thuy\u1ec1n. S\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 Sung m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 63 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 460 c\u00e2n. S\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 N\u1ed9i m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 73 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 500 c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00edn \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 43 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 415 c\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eaft ch\u00edn H\u00e0 N\u1ed9i, nh\u01b0 r\u00e8n l\u00e0m khu\u00f4n \u1ea5n, kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 34 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng, d\u00f9ng than 356 c\u00e2n, r\u00e8n l\u00e0m gi\u00e1 s\u1eaft b\u1ed3 \u0111\u00e0o, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 34 c\u00e2n 13 l\u1ea1ng, d\u00f9ng than g\u1ed7 378 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, r\u00e8n l\u00e0m \u0111\u1ea1n s\u1eaft lan can, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 34 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng, d\u00f9ng than g\u1ed7 360 c\u00e2n. S\u1eaft s\u1ed1ng Ng\u01b0u Giang luy\u1ec7n l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111inh s\u1eaft, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 58 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 280 c\u00e2n, r\u00e8n l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft, c\u00e1c \u0111inh s\u1eaft \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 64 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, d\u00f9ng than g\u1ed7 300 c\u00e2n. S\u1eaft s\u1ed1ng h\u1ea1ng x\u1ea5u \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0 r\u00e8n l\u00e0m \u0111inh s\u1eaft m\u1ed7i 100 c\u00e2n cho hao 65 c\u00e2n, d\u00f9ng than g\u1ed7 300 c\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf Quy Ngh\u0129a h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed cho \u1edf c\u00e1c x\u00e3 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng h\u01a1n 20 m\u1eabu, \u0111\u1ec3 cho khai ph\u00e1 c\u1ea5y c\u00e0y, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 n\u0103m, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u1edf y\u00ean l\u00e0m \u0103n, th\u00ec t\u00f4 ru\u1ed9ng xin b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu t\u1eeb n\u0103m nay, thu\u1ebf th\u00e2n c\u0169ng l\u1ea5y n\u0103m nay l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, cho c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i thu n\u1ed9p m\u1ed9t th\u1ec3. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh Kinh tr\u1ed1n thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.500 ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i qu\u00e2n, l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh c\u00f3 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng, g\u1eb7p khi sai ph\u00e1i tu\u1ef3 vi\u1ec7c gia th\u01b0\u1edfng. Nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp y\u00ean \u1ed5n, bi\u00ean gi\u1edbi l\u1eb7ng trong, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft b\u1edb \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u01b0 nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng n\u0103m sai ph\u00e1i, ch\u1eb3ng qua thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n m\u00e0 th\u00f4i, c\u00e1c s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3. C\u00f4ng tr\u00ecnh to t\u00e1t c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m, v\u1eadt li\u1ec7u th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ti\u1ec1n, nh\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u00f9 t\u00ednh, kh\u00f4ng t\u1eebng b\u1eaft binh l\u00ednh ph\u1ea3i ch\u1ecbu ch\u00fat n\u00e0o. V\u00e0 khi tr\u1eddi m\u01b0a r\u00e9t \u01b0\u1edbt th\u00ec cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, tr\u1eddi n\u00f3ng n\u1ef1c bu\u1ed5i tr\u01b0a l\u1ea1i cho th\u00f4i l\u00e0m l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 nu\u00f4i s\u1ee9c l\u1ef1c, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o tr\u1ecdn v\u1eb9n, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ngh\u00e8o kh\u1ed5 m\u00e0 tr\u1ed1n \u01b0 ? T\u00f3m l\u1ea1i v\u00ec b\u1ecdn th\u1ed1ng qu\u1ea3n cai qu\u1ea3n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u00edt bi\u1ebft hay th\u1ec3 theo l\u00f2ng tr\u1eabm, v\u1ed7 nu\u00f4i s\u0129 t\u1ed1t, c\u00e1c cai \u0111\u1ed9i cho \u0111\u1ebfn b\u1ecdn th\u01b0 l\u1ea1i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 1, 2 k\u1ebb kh\u00f4ng hi\u1ec1n, ho\u1eb7c b\u1eaft ph\u1ea3i theo h\u1ea7u, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u1edf nh\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, h\u01a1i c\u00f3 kh\u00f4ng nh\u01b0 \u00fd, th\u00ec d\u1ee5ng t\u00ecnh l\u1ea5n hi\u1ebfp, b\u1ecdn th\u1ed1ng l\u00e3nh c\u0169ng m\u1edd m\u1ecbt nh\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khuy\u00ean r\u0103n. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng g\u00f3p, tuy \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u1ea3ng d\u1ee5, r\u0103n r\u00f5, nh\u01b0ng th\u00f3i quen \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u01b0a th\u1ec3 b\u1ecf h\u1ebft, qu\u00e2n l\u00ednh s\u1edf d\u0129 tr\u1ed1n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb \u0111\u00f3. Nay chu\u1ea9n cho truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng, c\u00e1c th\u1ed1ng qu\u1ea3n, cai qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111em l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau binh l\u00ednh v\u00e0 nghi\u00eam c\u1ea5m t\u00ecnh t\u1ec7 c\u1ee7a thu\u1ed9c bi\u1ec1n, l\u1ea1i d\u1ecbch, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng t\u1edbi b\u1ecdn binh l\u00ednh d\u1eabn b\u1ea3o \u0111\u1ec3 cho y\u00ean l\u00f2ng \u1edf n\u01a1i h\u00e0ng ng\u0169, h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, n\u1ebfu cho thu\u1ed9c bi\u1ec1n h\u00e8n k\u00e9m, l\u1ea1i d\u1ecbch s\u00e2u m\u1ecdt, t\u1ea1 s\u1ef1 l\u1eeba d\u1ed1i, sai l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, cho \u0111\u1ebfn nh\u00e0 c\u00f4ng ch\u00ednh l\u00e0m \u0111\u01a1n b\u00e0y k\u00eau, quan s\u1ebd d\u00e3i b\u00e0y l\u1ebd ph\u1ea3i cho. V\u1ea3 l\u00ednh tr\u1ed1n l\u00e0 t\u1ed9i n\u1eb7ng lu\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 tr\u1ed1n, \u0111\u1ec3 can ph\u1ea1m v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p, khi\u1ebfn cho c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 l\u1ec5 ph\u00e9p, \u0111\u1ec1u ngh\u0129 r\u0103n x\u00e9t, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi ngay, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, l\u1ea1i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c t\u00ean \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ch\u1ee9a gi\u1ea5u nhau, th\u00ec \u1edf quan \u0111\u00e3 l\u1ee3i v\u00ec l\u00ednh c\u0169 am hi\u1ec3u h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng phi\u1ec1n \u0111\u00f2i b\u1eaft tr\u1edf \u0111i tr\u1edf l\u1ea1i, \u1edf d\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u, \u0111i l\u1ea1i hao t\u1ed1n, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u1ecfi t\u1ed9i \u1ea9n gi\u1ea5u, k\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i ph\u00e9p th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. L\u1ea1i ngh\u0129 v\u1ec7 C\u1ea9m y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1ea7u h\u1ea7u, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00e1c, ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u h\u01a1n, m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh, v\u1eady s\u1eafc cho t\u1eeb nay ph\u00e0m l\u00ednh tr\u1ed1n v\u1ec7 \u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 10 quan m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n l\u00ednh tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng cho 3 quan, duy l\u00fd d\u1ecbch \u1edf nguy\u00ean qu\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n An D\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u1ec7 kh\u00ed, truy\u1ec1n nhi\u1ec5m, ch\u1ebft m\u1ea5t h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, sai quan ph\u00e1t thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 l\u1eadp \u0111\u00e0n t\u1ebf \u0111\u1ec3 tr\u1eeb l\u1ec7 kh\u00ed.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c l\u00e0 Phan V\u0103n Ho\u00e0, \u0111\u1ed5i b\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t t\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, chuy\u00ean coi vi\u1ec7c c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu \u0111\u1ed5i coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c th\u1ee3, vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u0103m th\u1ee3 \u0111\u1ec1u chuy\u00ean gi\u1eef ngh\u1ec1 c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tinh x\u1ea3o, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c th\u1ee3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u1ee5ng v\u1ec1, l\u1ea1i hay tr\u1ed1n tr\u00e1nh khuy\u1ebft ng\u1ea1ch, m\u00e0 b\u1ecdn t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c \u0111\u1ec1u che gi\u1ea5u cho, n\u00ean sai b\u1ed9 C\u00f4ng s\u00e1t h\u1ea1ch, t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c c\u1ee5c n\u00e0o th\u1ef1c c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec1 kh\u00e9o gi\u1ecfi m\u00e0 th\u1ee3 \u1edf c\u1ee5c \u1ea5y \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch th\u00ec ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n tr\u01b0\u1edbc si\u00eang sau l\u01b0\u1eddi, l\u00e0m c\u1ea9u th\u1ea3 cho t\u1eafc tr\u00e1ch, m\u00e0 th\u1ee3 c\u1ee5c \u1ea5y l\u1ea1i tr\u1ed1n thi\u1ebfu, th\u00ec b\u1eaft n\u1eb7ng h\u01a1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m cu\u1ed1i th\u00e1ng voi \u1edf Kinh h\u1ed9i l\u1ea1i thao di\u1ec5n, nh\u01b0 th\u00e1ng sau kh\u00f4ng g\u1eb7p ng\u00e0y mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 28, 29 th\u00e1ng \u1ea5y chi\u1ebfu l\u1ec7 t\u00e2u xin, n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y t\u1ebf h\u01b0\u1edfng, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 23, 24 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, bi\u00ean ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 n\u00f3i vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea1o Tr\u00e0 Di, \u1edf \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef, chia sai qu\u00e2n l\u00ednh t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111i.<\/p>\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e8n m\u1ecdn, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1ea5t l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, \u01a1n n\u01b0\u1edbc s\u00e2u n\u1eb7ng bi\u1ebft bao, th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o c\u00f9ng \u0111em \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u01b0a th\u1ea5y gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ea1y, to\u00e0n qu\u00e2n ch\u1ebft h\u1ebft, b\u00e8n b\u1ecf th\u00e0nh tr\u1ed1n, kh\u00f4ng l\u1ea5y b\u1edd c\u00f5i l\u00e0m lo ngh\u0129, t\u1ed9i \u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tha gi\u1ebft, t\u1ea1m ngh\u0129 trong l\u00fac d\u00f9ng qu\u00e2n, n\u00ean cho t\u1ef1 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, \u0111\u1eb7c \u00e2n cho gi\u00e1ng c\u00e1ch, ch\u01b0a bao l\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Tr\u1ea5n T\u00e2y tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, l\u1ea1i ki\u00eam Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 ong qu\u1ea5y r\u1ed1i, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 lo cho vua cha, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, ch\u00ednh ph\u1ea3i c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi \u0111i tr\u01b0\u1edbc, h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c, v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may, l\u1ea1i nghi\u1ec5m nhi\u00ean theo \u0111\u1ecba v\u1ecb \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, tu\u1ef3 \u00fd ph\u00f3ng t\u00fang ch\u1ec9 b\u1ea3o. K\u00eca nh\u01b0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, ph\u1ea1t k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, ph\u00e1p k\u1ef7 r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec th\u00e2n m\u00ecnh c\u00f2n c\u00f3 quan ch\u1ee9c g\u00ec, sao \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eeba b\u00e3i nh\u01b0 th\u1ebf. Kh\u00f4ng ng\u1edd m\u1ed9t k\u1ebb gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, l\u1ea1i d\u00e1m tr\u00ean kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng ngh\u0129 c\u00f4ng lu\u1eadn, qu\u00e1 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i sao t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh ph\u00e1p. L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i b\u1eaft x\u00edch ngay gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00ec khi Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, t\u1eebng sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao, c\u1ea5t l\u00ean \u0111\u1ebfn nh\u1ea5t ph\u1ea9m, t\u1ea5n phong b\u00e1 t\u01b0\u1edbc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea1c, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0o ch\u1ea7u l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho r\u1ea5t h\u1eadu, r\u1ed3i cho ph\u1ee5c ch\u1ee9c, th\u1ebf m\u00e0 v\u1ec1 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u00e3 ph\u00e1t ra vi\u1ec7c gi\u1eb7c Y qu\u1ea5y r\u1ed1i. Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc cho l\u00e0 t\u1ea1m d\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ee9c, b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00f3 sinh l\u00f2ng kh\u00e1c, nay \u0111\u00e3 v\u1ec1 th\u00e0nh, r\u1ea5t mong ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eb9p y\u00ean, \u0111\u1ec3 th\u01b0 \u0111\u00eam ng\u00e0y lo ngh\u0129. Kh\u00f4ng ng\u1edd m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5, \u0111\u1ebfn nay t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay g\u1ea7n h\u1ebft 3 xu\u00e2n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u1eebng tr\u00f9 t\u00ednh m\u01b0u k\u1ebf gi\u00e0nh l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u1eafng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 giao cho \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u0111i \u0111\u1ebfn H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i \u0111\u00f9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, t\u1ef1 m\u00ecnh \u1edf th\u00e0nh n\u1eb1m y\u00ean, \u0111\u00e3 thi\u1ebfu ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, n\u00f3i n\u0103ng l\u00fang t\u00fang to\u00e0n kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, xem ra kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may, ch\u1ec9 c\u00f3 hai ch\u1eef nghi\u00eam ph\u00f2ng, l\u1ea1i che ch\u1edf cho L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho h\u1eafn ng\u1ea1o m\u1ea1n, l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1eb7c t\u00e2u, c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Chu\u1ea9n giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong th\u00e2n l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, m\u1ed9t m\u1ef1c h\u00f9a theo, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea3i tr\u00e1i, th\u1eadm ch\u00ed L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng c\u00e0n d\u1ee1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ef1c nghi\u00eam h\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 t\u01b0 v\u1ecb. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat n\u00e0o, \u0111\u1ebfn khi giao cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, c\u0169ng sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u00e2u c\u1ea3. L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng sau ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m giam h\u1eadu ; Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ph\u1ea3i c\u00e1ch m\u1ea5t ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, gi\u00e1ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ki\u00eam An Giang T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o v\u00e0 t\u01b0\u1edbc B\u00ecnh Th\u00e0nh b\u00e1, chu\u1ea9n cho mang theo ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXCI \u2013 191<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y 5 ng\u00e0y t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, ch\u1ecdn ph\u00e1i \u1ea5n quan \u1edf ban v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m ch\u1ea5p s\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u1edbi ch\u1ea7u, th\u00f9 \u1ee9ng l\u00ean xu\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u00e3 am hi\u1ec3u, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng ng\u00e0y t\u1ebf h\u01b0\u1edfng h\u1eb1ng n\u0103m \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u00e1n x\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ecdc ch\u00fac v\u1eabn theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n c\u00e1c ti\u1ebft b\u01b0ng l\u00f4 h\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p h\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebfp nh\u1eadn Ph\u01b0\u1edbc t\u1eedu t\u1ed9 nh\u1ee5c, l\u1ea5y ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t sung l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 c\u0169 h\u1eb1ng n\u0103m 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng(() 4 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf 4 m\u00f9a v\u00e0 1 l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m v\u1ec1 th\u00e1ng ch\u1ea1p.) th\u00ec 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu v\u0169, c\u00e1c \u00e1n v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng th\u1edd ph\u1ee5 do nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t ; c\u00e1c \u00e1n c\u00f4ng th\u1ea7n, do c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m ph\u00e2n hi\u1ebfn. Ngh\u0129 t\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u00e2n hu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong t\u01b0\u1edbc, \u1ea5p, con ch\u00e1u c\u00e1c vi\u00ean \u1ea5y l\u1ea1i chu\u1ea9n cho n\u1ed1i phong th\u1ebf t\u01b0\u1edbc, \u00e1o m\u0169 vinh th\u00e2n, nay n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edbi ch\u1ed1n mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh, th\u00e2n d\u1ef1 b\u00e1i ki\u1ebfn, \u0111\u1ed1i vi\u1ec7t anh linh c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, ch\u1eb3ng nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n, l\u1ea1i th\u00eam vinh hi\u1ec3n v\u00e0 khi\u1ebfn cho b\u1ecdn ch\u00fang truy nh\u1edb \u0111\u1ebfn l\u00f2ng trung, c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng cha, c\u00e0ng ngh\u0129 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c d\u1ea1y trung d\u1ea1y hi\u1ebfu. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m ng\u00e0y l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu tr\u1eabm k\u00ednh \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, th\u00ec th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf hai b\u00ean gi\u1ea3i v\u0169, ph\u00e1i c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc chi\u1ec3u \u00e1n th\u1edd ph\u00e2n hi\u1ebfn, trong \u0111\u00f3 n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u n\u1ed1i theo ho\u1eb7c vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc nh\u00e2n sai ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c quan, th\u00ec ng\u00e0y \u0111\u00f3 c\u00e1c \u00e1n th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf nh\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea7n sau tr\u1eabm k\u00ednh \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, c\u0169ng chi\u1ec3u theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef c\u00e1c c\u1eeda \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c hi\u1ec7u \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 2 ng\u01b0\u1eddi, binh \u0111inh 20 ng\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean canh gi\u1eef m\u1ed7i th\u00e1ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1eddi th\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n x\u00e9t cho canh c\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam, n\u1ebfu b\u1ecf v\u1eafng, canh ph\u00f2ng s\u01a1 s\u00e0i th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua ra ch\u01a1i cung Tr\u01b0\u1eddng Ninh, th\u1ea5y 4 b\u1ec1 t\u01b0\u1eddng cung c\u1ecf c\u00e2y r\u1eadm r\u1ea1p, binh l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 canh gi\u1eef kh\u00f4ng ch\u1ecbu qu\u00e9t b\u1ecf, sai c\u1ea5t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng binh \u0111inh 2 th\u00e1ng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, nguy\u00ean l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb l\u00fac tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u1eabm, l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1n 30 n\u0103m, cho n\u00ean t\u1eeb khi tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i t\u1edbi nay, th\u01b0\u1eddng ban \u01a1n hu\u1ec7, h\u1ebft th\u1ea3y vi\u1ec7c l\u00e0m, kh\u00f4ng n\u1ee1 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c qu\u00e2n c\u00f9ng ph\u00e1i, ch\u1ec9 sai canh gi\u1eef nh\u1eefng nh\u00e0 ri\u00eang \u1edf h\u00e0nh cung m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng ng\u1edd \u01a1n qu\u00e1 coi th\u01b0\u1eddng sinh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, v\u1ea3 b\u1ecdn ch\u00fang tuy c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 qu\u00e2n D\u1ef1c v\u00f5, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ef1c l\u00e0 D\u1ef1c v\u00f5, t\u1ea1i sao th\u1ebf ? L\u00e0 v\u00ec t\u00f4i t\u1edb th\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u1ebfn nay ho\u1eb7c tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec ph\u00e1t \u0111i x\u1eed tr\u00ed, k\u1ebb c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan, nay hi\u1ec7n c\u00f2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u0169, h\u00e1 n\u00ean l\u1ea1m ban \u01a1n hu\u1ec7, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh t\u1eeb nay c\u00f3 ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 \u1ea5y c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, vua ng\u1ef1 \u0111i ch\u01a1i \u1edf ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, theo l\u1ec7 c\u00f3 sai quan gi\u1eef th\u00e0nh ; c\u00f2n nh\u01b0 vua ng\u1ef1 \u0111i ch\u01a1i nh\u00e0 ri\u00eang \u1edf h\u00e0nh cung trong Kinh th\u00e0nh, th\u00ec sai quan canh gi\u1eef Ho\u00e0ng th\u00e0nh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. V\u1ea3 n\u01a1i vua ng\u1ef1 \u1edf g\u1ea7n, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u00e1ng lo, nh\u01b0ng l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ea7n ph\u1ea3i chu \u0111\u00e1o, m\u1edbi l\u00e0 r\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m vua ng\u1ef1 ch\u01a1i nh\u00e0 ri\u00eang \u1edf h\u00e0nh cung trong Kinh th\u00e0nh qua m\u1ed9t \u0111\u00eam th\u00ec hai quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng ban v\u00e0o ch\u1ef1c, v\u1eabn ch\u1ef1c s\u1eb5n \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, gi\u1eef ch\u00eca kho\u00e1 \u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung, r\u1ed3i l\u1ea5y vi\u00ean v\u00e0o ch\u1ef1c ban sau theo h\u1ea7u \u1ee9ng ch\u1ef1c \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i, ng\u00e0y h\u00f4m sau c\u0169ng th\u1ebf, \u0111\u1ee3i khi xa gi\u00e1 v\u1ec1 cung, l\u1ea1i theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u1ee9ng tr\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>Cho L\u1ea1i b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri quy\u1ec1n sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u1ea1i v\u1ec1 N\u1ed9i c\u00e1c sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf C\u00e1c.<\/p>\n<p>Ban l\u1ec7 c\u1ea5p n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n cho con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0 b\u1ecdn T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec, Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i v\u00e0 V\u00f5 Di Th\u00e1i.<\/p>\n<p>Th\u1ee3 ch\u00e1nh ty s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00e2m may \u00e1o c\u1ee7a vua, x\u00e9t ra c\u00f3 \u0103n b\u1edbt, ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ea5t k\u00ednh, ph\u1ea3i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho b\u1ecdn th\u1ee3 thuy\u1ec1n, t\u1eeb nay n\u00ean coi \u0111\u00f3 l\u00e0m r\u0103n, ph\u00e0m h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ed3 v\u1eadt may ra, n\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00ecnh tr\u1ed9m b\u1edbt, th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i ch\u1ebft kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp. Ph\u00e0m nh\u1eefng tr\u1ed9m c\u1eafp \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 th\u00edch ch\u1eef v\u00e0o m\u1eb7t hay b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3, m\u00e0 l\u1ea1i t\u00e1i ph\u1ea1m, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, th\u00f4ng t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc sau ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn 10 l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ea1m t\u1ed9i ba l\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 10 l\u1ea7n, v\u00e0 ch\u01b0a b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng th\u00edch ch\u1eef, ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3, m\u00e0 t\u00e1i ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 l\u1ea7n, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1t \u0111i sung l\u00e0m qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i c\u1eadn bi\u00ean, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef 2 l\u1ea7n m\u00e0 l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec v\u1eabn theo lu\u1eadt gi\u1ea3o giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, th\u00f4ng t\u00ednh ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ec9 d\u01b0\u1edbi 10 l\u1ea7n, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, x\u1eed theo t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e2u n\u0103m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng th\u1ea5y c\u00f3 t\u00e0u n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, ho\u1eb7c \u0111\u1eadu v\u00e0o v\u1ee5ng bi\u1ec3n Tr\u00e0 S\u01a1n, th\u00ec l\u00e3nh binh cai qu\u1ea3n 2 th\u00e0nh c\u00f9ng vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n xem x\u00e9t h\u00ecnh d\u00e1ng t\u00e0u \u1ea5y l\u00e0 t\u00e0u binh hay t\u00e0u bu\u00f4n, t\u1ee9c th\u00ec \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ea1i kh\u00e1i t\u00e2u v\u00e0o ngay, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t h\u1ecfi, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 t\u00e0u binh, c\u00f3 s\u1ef1 quan ng\u1ea1i l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u ngay. N\u1ebfu t\u00e0u \u1ea5y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec theo l\u1ec7 r\u1ea5t kh\u1ea9n ph\u00e1t \u0111\u1ec7, cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng chia l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o, l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c, b\u1eaft ch\u00e9m r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u1ea5y l\u1ea1i d\u00e2n Th\u1ed5 v\u1ec1, nam ph\u1ee5 l\u00e3o \u1ea5u h\u01a1n 1.300 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c g\u01b0\u01a1m s\u00fang, xe, tr\u00e2u r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tri, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Ho\u00e0ng V\u0103n Quang, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u00edch, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ee7a ; quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Nh\u00e2m Vu, Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1ed3n \u0110\u1ed9t cho \u0111\u1ebfn b\u1ecdn su\u1ea5t c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n c\u00f4ng c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 kim ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, binh l\u00ednh th\u01b0\u1edfng chung cho 600 quan ti\u1ec1n, nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em v\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha c\u1ea3. L\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c h\u01a1i th\u01b0, sai r\u00fat 6 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 binh l\u00ednh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i Hoa danh, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ecb v\u1ec7 t\u1ef1 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u1ec1, \u0111\u1ec7 d\u00e2ng m\u1ed9t h\u1ed9p ng\u1ecdc c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng d\u00e2ng l\u00ean, trong gi\u1ea5y k\u00ea khai th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 nh\u00e2n xin hi\u1ebfn c\u00e1c th\u1ee9 ng\u1ecdc 30 vi\u00ean v\u00e0 hai con chim tr\u0129 x\u1ee9 man, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng vui l\u00f2ng, gi\u1edd l\u00e2u d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i h\u1ed3 \u0111\u1ed3 l\u1ed7 m\u00e3ng kh\u00f4ng th\u00f4ng s\u1ef1 l\u00fd qu\u00e1 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm t\u1eeb th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i t\u1edbi nay, nghe tin d\u00e2n Th\u1ed5 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y kh\u00f4ng y\u00ean, m\u1ea5y l\u1ea7n phi d\u1ee5 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ebft vi\u1ec7c, r\u1ea5t mong \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y xong vi\u1ec7c, cho qu\u00e2n d\u00e2n s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ebft ba th\u00e1ng xu\u00e2n, l\u1ea1i sang \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u1ea7n xong, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tham t\u00e1n ch\u01b0a b\u00e0n r\u00fat qu\u00e2n, ch\u1ec9 n\u00f3i cho to ra, nh\u1ecdc qu\u00e2n t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, th\u01b0\u1eddng th\u00eam ch\u00fa \u00fd, hi\u1ec7n nay ch\u00e2u ng\u1ecdc c\u00f2n ch\u1eb3ng th\u00e8m nh\u00ecn n\u1eefa l\u00e0 m\u1ea5y h\u00f2n \u0111\u00e1 r\u1eafn \u1ea5y m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng \u01b0 ? Vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ec1 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00f4 t\u00e2m m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y c\u00f2n nh\u1ecf, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ednh to\u00e1n m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec s\u1ebd coi tr\u1eabm l\u00e0 vua th\u1ebf n\u00e0o ch\u0103ng l\u1ea1i l\u1ea5y c\u00e1c th\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u1ec3 th\u1eed, hu\u1ed1ng chi trong l\u00fac b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u1edb sao ch\u0103m ch\u00fa \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, \u0111\u1ec3 ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp ch\u1edd. V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u1eabm sai Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111i t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00e2u t\u1eebng sai \u0111i t\u00ecm ch\u00e2u ng\u1ecdc m\u00e0 l\u1ea1i h\u1ea5p t\u1ea5p nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1eb9p l\u00f2ng tr\u1eabm \u01b0 ? Vi\u1ec7c \u1ea5y \u1edf tr\u1eabm, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c, \u1edf Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Ng\u1ecdc v\u00e0 chim tr\u0129 \u1ea5y \u0111\u1ec1u cho n\u00e9m tr\u1ea3 v\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng, n\u00ean tri\u1ec7u t\u1eadp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111em ti\u1ebfn c\u00e1c v\u1eadt \u1ea5y y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c th\u1ee9 ng\u1ecdc \u1ea5y \u0111\u00e3 d\u00e2ng tr\u00ecnh gi\u00fap, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 soi x\u00e9t l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i, v\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c mu\u1ed1n l\u1ea5y th\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng trung. Nay d\u00e2n Th\u1ed5 kh\u00f4ng y\u00ean, t\u1ef1 ch\u1ecbu gi\u1ebft h\u1ebft, b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng can thi\u1ec7p, duy b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 th\u00f4ng ti\u1ebfng n\u00f3i, l\u1ea1i thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, k\u1ebb c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u00ec sao kh\u00f4ng l\u0129nh qu\u00e2n gi\u1ebft gi\u1eb7c, chi\u00eau ph\u1ee7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, \u0111\u1ec3 cho y\u00ean ph\u1eadn l\u00e0m \u0103n, k\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u00ec c\u0169ng n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft ch\u00e9m b\u1ecdn gi\u1eb7c, ho\u1eb7c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t, th\u00ec c\u00f4ng n\u00e0o to b\u1eb1ng ? Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ef1 ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n, th\u01b0\u1edfng cho t\u1ea5t h\u1eadu, c\u00e0ng th\u1ea5y l\u00f2ng trung ngh\u0129a ch\u00e2n th\u1eadt, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01a1n m\u1ea5y h\u00f2n ng\u1ecdc \u0111\u1ea5y \u01b0 ? Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, b\u1ea5m \u0111\u1ed1t v\u00e0 n\u0103m, s\u1eafp t\u1edbi ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd, khi \u1ea5y n\u1ebfu mu\u1ed1n ti\u1ebfn d\u00e2ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, nay th\u00ec ch\u01b0a n\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Tam ph\u00e1p ty t\u00e2u xin : \u201cT\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u00ean t\u1eed c\u1ee7a quan v\u0103n k\u00eau xin h\u1ecdc vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, v\u00e0o Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp. Vi\u00ean t\u1eed c\u1ee7a quan v\u00f5 xin v\u00e0o ng\u1ea1ch Hoa danh, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c binh \u0111inh gi\u00e0 \u1ed1m xin th\u1ea3i, th\u1ee3 thuy\u1ec1n, sai d\u1ecbch, b\u1ed5ng h\u01b0\u1edbng, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, cho \u0111\u1ebfn t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0m binh, ho\u1eb7c c\u00f3 cha m\u1eb9 gi\u00e0 hay nh\u00e0 con m\u1ed9t xin \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i \u1edf Kinh cho \u0111\u1ea7u \u0111\u01a1n \u1edf b\u1ed9 c\u00f3 li\u00ean quan, \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd xem x\u00e9t l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111\u1ebfn nh\u00e0 c\u00f4ng ch\u00ednh, k\u00eau v\u01b0\u1ee3t th\u00ec n\u00e9m tr\u1ea3 b\u00e1c \u0111i, v\u00e0 chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u00e1i ph\u00e9p ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng theo, vi\u1ec7c c\u00f3 ty chuy\u00ean tr\u00e1ch, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u00eau nh\u00e0m ph\u1ee9c t\u1ea1p\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ngh\u1ec7 An, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, 7 t\u1ec9nh t\u00e2u b\u00e1o : 4 qu\u00fd n\u0103m ngo\u00e1i, to\u00e0n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n t\u00e2u, t\u1eeb \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n cho \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p k\u1ef7 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u1ed5i m\u0169 cho qu\u00e2n H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t v\u1ec7 Loan gi\u00e1 : (\u00e1o n\u1eb9p m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng v\u0169 \u0111o\u1ea1n, th\u1eaft l\u01b0ng b\u1eb1ng v\u1ea3i \u0111\u1ecf, m\u0169 ra tr\u1eadn, gi\u00e0y da \u0111en, \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 3 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7).<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An l\u1ea5y qu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt \u0111em n\u1ed9p. T\u1ec9nh Thanh Hoa h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i 7, 8 c\u00e2y, v\u1ecf n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 60 c\u00e2n ; t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i 5, 6 c\u00e2y, v\u1ecf n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 50 c\u00e2n, l\u00e0m m\u1ee9c th\u1eeba th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thu mua, thi\u1ebfu th\u00ec c\u1ee9 h\u1ed9 \u0111i l\u1ea5y qu\u1ebf ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Ninh \u2013 Th\u00e1i t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, nh\u00e0 c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0 g\u1ea7n 70 tu\u1ed5i, anh vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 H\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ea1o, t\u00e2u xin v\u1ec1 nu\u00f4i m\u1eb9, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1 t\u00e2u gi\u00fap.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt d\u1ef1 h\u00e0ng d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1eb9 gi\u00e0 vi\u00ean \u1ea5y kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u nu\u00f4i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u0103m h\u1ecfi. Nay ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean, chu\u1ea9n cho T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ea1o v\u1ec1 nh\u00e0 h\u1ea7u nu\u00f4i r\u1ed3i chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p cho b\u1ed5ng l\u1ec7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, cho T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>M\u1eb7t trong ph\u00eda t\u1ea3, ph\u00eda h\u1eefu, ph\u00eda sau Kinh th\u00e0nh nh\u00e2n m\u01b0a l\u1ee5t, s\u1ea1t l\u1edf nhi\u1ec1u ch\u1ed7.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ki\u1ec3u c\u0169 cao r\u1ed9ng qu\u00e1, d\u1ec5 b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t l\u00e0m l\u1edf, sai b\u1ed9 C\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ki\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u1ec3 x\u00e2y l\u1ea1i. (Ki\u1ec3u c\u0169 : m\u1eb7t th\u00e0nh r\u1ed9ng h\u01a1n 4 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eadc th\u1ee9 3 cao h\u01a1n 8 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed5i b\u1eadc th\u1ee9 3 chia l\u00e0m 2 b\u1eadc, b\u1eadc th\u1ee9 3, b\u1eadc th\u1ee9 4. C\u00f2n b\u1eadc th\u1ee9 3 th\u00ec l\u1ea5y cao 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, s\u00e2u xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t 5 t\u1ea5c, tr\u00ean r\u1ed9ng 1 h\u00f2n r\u01b0\u1ee1i g\u1ea1ch, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 2 h\u00f2n g\u1ea1ch l\u00e0m h\u1ea1n, b\u1eadc th\u1ee9 4 l\u1ea5y cao 4 th\u01b0\u1edbc, 7 t\u1ea5c, m\u00f3ng 5 t\u1ea5c, s\u00e2u xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t 1 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean r\u1ed9ng 3 h\u00f2n g\u1ea1ch, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 4 h\u00f2n g\u1ea1ch l\u00e0m h\u1ea1n).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam huy\u1ec7n V\u0129nh B\u1ea3o \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 2 huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i, T\u1ee9 K\u1ef3 thu\u1ed9c h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, \u0111inh \u0111i\u1ec1n g\u1ea5p b\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf xa r\u1ed9ng, kh\u00f4ng li\u00ean thu\u1ed9c v\u1edbi nhau, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb xin tr\u00edch 3 t\u1ed5ng \u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i (Ng\u1ea3i Am, \u0110\u00f4ng Am, Th\u01b0\u1ee3ng Am, s\u1ed1 \u0111inh 631 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng 5.795 m\u1eabu 7 s\u00e0o), 5 t\u1ed5ng \u1edf huy\u1ec7n T\u1ee9 K\u1ef3 (An B\u1ed5, \u0110\u00f4ng T\u1ea1, B\u1eafc T\u1ea1, Vi\u00ean Gia, Vu Tr\u00ec, s\u1ed1 \u0111inh 1.200 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng 11.987 m\u1eabu 9 s\u00e0o), \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t huy\u1ec7n, g\u1ecdi l\u00e0 huy\u1ec7n V\u0129nh B\u1ea3o.<\/p>\n<p>Vua y cho, b\u00e8n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh tri ph\u1ee7 Ninh Giang ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n V\u0129nh B\u1ea3o, ph\u00e2n ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Gia L\u1ed9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n T\u1ee9 K\u1ef3, \u0111em huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n (tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd Ninh Giang) \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang, tri ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng An, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u00e2n ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n C\u1ea9m Gi\u00e0ng th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m kho t\u00e0ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 y\u00ean vi\u1ec7c thu chi th\u00ec Phi\u00ean ty \u0111\u1ec1u th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng theo \u0111\u00fang ph\u00e9p v\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c \u0111em ngay ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u1ea1ch ra h\u1eb7c t\u1ed9i, nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c quan v\u1eafng cho ch\u1ecdn th\u00f4ng ph\u00e1n kinh l\u1ecbch thu\u1ed9c ty \u1ea5y l\u00e0m thay.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc bi\u1ec1n binh 12 c\u01a1 T\u1ecbch bi\u00ean h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf S\u01a1n Ph\u1ee7, ng\u1ea7m t\u1ef1 tr\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0 \u1edf M\u1ef9 L\u00e2m, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho An ph\u1ee7 l\u00e0 \u00d4 \u0110\u00f4n hi\u1ec3u b\u1ea3o, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111em kh\u00ed gi\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn n\u1ed9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang v\u00f4 c\u1edb l\u1ea9n tr\u1ed1n, ch\u00ednh ph\u1ea3i m\u1ed9t phen tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c, nh\u01b0ng b\u1ecdn gi\u1eb7c Th\u1ed5 ch\u01b0a y\u00ean, n\u1ebfu bu\u1ed9c b\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y tan t\u00e1c, hu\u1ed1ng chi s\u1ed1 \u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u, gi\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ebft h\u1ebft, h\u00e3y cho y\u00ean ngh\u1ec9, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u1ea3o ban nhau, tr\u1edf v\u1ec1 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, sau khi vi\u1ec7c y\u00ean s\u1ebd x\u00e9t r\u00f5 ai l\u00e0 th\u1ee7 x\u01b0\u1edbng, th\u00ec ch\u00e9m gi\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, gi\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u0103n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1i m\u1ea7m sau n\u00e0y quen nh\u01b0 c\u0169 tr\u1ed1n \u0111i, th\u00ec uy \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec1u ban h\u00e0nh m\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n Man Th\u1ed5 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u1ee5c. V\u00e0 t\u1eeb nay c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o, ph\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p, chu\u1ea9n cho t\u00e2u ngay, c\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c tra b\u1eaft t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, 10 ng\u00e0y hay h\u01a1n 10 ng\u00e0y b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai ph\u00e1t Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y (Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 100 \u0111\u1ed3ng. Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y 200 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng ty \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u m\u1ed9t l\u1ea7n h\u1ecfi r\u00f5 trong h\u1ea1t nh\u01b0 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfn m\u1ea5t h\u00f2n gi\u00e1i tu\u1ed5i m\u1edbi 12 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, nh\u01b0ng cho gi\u1eef nu\u00f4i \u1edf qu\u00ea, c\u00f2n t\u1eeb 13 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 65 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0a v\u00e0o Kinh, do b\u1ed9 \u0111\u1ec1u t\u00e2u gi\u00fap, giao s\u1edf th\u1ecb v\u1ec7 x\u00e9t th\u1ef1c, sung v\u00e0o gi\u00e1m t\u1ef1, d\u00e2n gian d\u00e1m c\u00f3 gi\u1ea5u gi\u1ebfm, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 An l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Thu d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cNay l\u00faa chi\u00eam \u0111\u00e3 ch\u00edn, c\u00e1c d\u00e2n h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf, xin t\u1ea1m h\u00e3y cho v\u1ec1, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m g\u1ea1ch ng\u00f3i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, c\u1ea7u c\u1ed1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ecdng d\u1ee5ng s\u1ee9c d\u00e2n, \u0111\u1eb7t gi\u00e1 \u0111\u1eaft \u0111\u1ec3 thu\u00ea, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u00f4ng nh\u1edd \u1edf kho nh\u00e0 vua vui l\u00f2ng cho qu\u00ean kh\u00f3 nh\u1ecdc, hu\u1ed1ng chi d\u00e2n s\u1ed1 6 huy\u1ec7n h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean kh\u00f4ng k\u00e9m 5 v\u1ea1n, m\u00e0 ph\u1ea3i thu\u00ea ch\u1ec9 h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e2u c\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u01b0ng ng\u00f4n quan \u0111\u00e3 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e0y t\u00e2u, d\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1eddi b\u00e0n thi\u1ebft th\u1ef1c, c\u0169ng ch\u01b0a n\u00ean b\u1ecf \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, n\u00ean sai Kinh do\u00e3n x\u00e9t xem s\u1edf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec li\u1ec7u cho v\u1ec1, \u0111\u1ee3i sau khi th\u00f3c n\u1ed9p v\u00e0o kho l\u1ea1i l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i 6 b\u1ed9, \u0111\u00f4 s\u00e1t, \u0111\u1ea1i l\u00fd h\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f9ng x\u00e9t c\u00e1i \u00e1n gi\u1eb7c \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc, \u0111em vi\u1ec7c sau khi ra th\u00fa, l\u1ea1i tr\u1ed1n m\u1ea5t h\u01a1n 500 t\u00ean, xin chu\u1ea9n cho b\u1eaft quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i tra b\u1eaft. (H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 t\u00ean. Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 t\u00ean. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, m\u1ed7i t\u1ec9nh 3 t\u00ean, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 4 t\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 5 t\u00ean, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 35 t\u00ean, Bi\u00ean Ho\u00e0 48 t\u00ean, An Giang 45 t\u00ean, V\u0129nh Long 135 t\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh 221 t\u00ean).<\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, c\u00f3 t\u1ec9nh to\u00e0n ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f3 t\u1ec9nh b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, xin n\u00ean \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ea1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, h\u1ea1n cho trong m\u1ed9t n\u0103m ph\u1ea3i t\u00ecm kh\u1eafp b\u1eaft cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c qua kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ki\u1ec3u m\u1eabu V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Ki\u1ec3u c\u0169 : nh\u00e0 vu\u00f4ng 2 to\u00e0, m\u1ed7i to\u00e0 1 gian 2 ch\u00e1i, \u0111\u1ed5i l\u00e0m hai d\u00e3y nh\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, m\u1ed7i to\u00e0 \u0111\u1ec1u 5 gian, x\u00e2y b\u1eb1ng t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch \u0111\u1ec3 b\u00e0y c\u00e1c v\u1ecb th\u1edd ph\u1eadt).<\/p>\n<p>B\u1edbt ch\u1ee9c huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd \u1edf 6 ph\u1ee7 B\u1eafc K\u1ef3 (Ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y, ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0169 Ti\u00ean, ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u1ea1n, ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u00e3n, ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An, ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1edbt ch\u1ee9c huy\u1ec7n th\u1eeba, duy 6 nha \u1ea5y v\u00ec nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm m\u00e0 th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n tr\u1edf l\u00ean cho n\u00ean nh\u1eefng huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd v\u1eabn \u0111\u1ec3 huy\u1ec7n th\u1eeba, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi b\u1ecf h\u1ebft).<\/p>\n<p>Cho Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 V\u0169 Th\u00e0nh Phong quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Ho\u00e1, H\u00ecnh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch quy\u1ec1n th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u00fd \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi kh\u1eafp ch\u1ed1n d\u00e2n gian, nh\u01b0 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu ch\u00e1u hi\u1ec1n, ch\u1ed3ng gi\u1eef ngh\u0129a, v\u1ee3 gi\u1eef ti\u1ebft v\u00e0 nh\u1eefng v\u1eadt r\u1ed3ng r\u1eafn chim mu\u00f4ng k\u1ef3 l\u1ea1, v\u1edbi nh\u1eefng s\u1ef1 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ef1a ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ebf \u0111\u1ea1i l\u00e2u ch\u00f3ng, l\u1eddi t\u1ee5c ng\u1eef qu\u00ea m\u00f9a \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u00fang c\u1ea3 hay kh\u00f4ng ? Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u00e0m c\u00f3 l\u00fd th\u00fa, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap vui \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec n\u00ean ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00f3ng th\u00e0nh t\u1eadp do b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1o, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Tr\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng ghi ch\u00e9p d\u1eabn l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng gi\u00e0 h\u1ea1t huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u00e3o ngu n\u00e0y n\u00e0o c\u00f2n bi\u1ebft g\u00ec \u0111\u1ec3 phi\u1ec1n quan t\u1ec9nh h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng r\u1ed3ng r\u1eafn l\u00e0 v\u1eadt l\u1ea1, vi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng t\u1eebng th\u1ea5y, trung th\u1ea7n, ngh\u0129a s\u0129, s\u1eed t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u00e9p, c\u00f2n nh\u01b0 con hi\u1ebfu ch\u00e1u hi\u1ec1n, ch\u1ed3ng gi\u1eefa ngh\u0129a, v\u1ee3 gi\u1eef ti\u1ebft, n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, d\u00e2n ta v\u1ed1n l\u00e0 man m\u1ecdi, trong \u0111\u00f3 l\u00e0m con ch\u00e1u m\u00e0 bi\u1ebft k\u00ednh th\u1edd th\u00ec c\u00f3, v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng l\u1ea7n n\u1eefa c\u0169ng c\u00f3, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng h\u00e0ng ng\u00e0y, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i th\u00eam th\u1eeba, c\u1ea7u nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a kh\u00f3c m\u0103ng (() Kh\u00f3c m\u0103ng: \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 \u00f4ng M\u1ea1nh T\u00f4ng, m\u1eb9 gi\u00e0 b\u1ec7nh, mu\u1ed1n \u0103n m\u0103ng, kh\u00f4ng ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u1ed3i kh\u00f3c, t\u1ef1 kh\u1eafc m\u0103ng m\u1ecdc l\u00ean.), b\u1eeda b\u0103ng (() B\u1eeda b\u0103ng : \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 \u00f4ng <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C6%B0%C6%A1ng_T%C6%B0%E1%BB%9Dng_(Tam_Qu%E1%BB%91c)\">V\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng<\/a>, m\u1eb9 k\u1ebf mu\u1ed1n \u0103n c\u00e1, tr\u1eddi r\u00e9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng th\u00e0nh b\u0103ng, \u00f4ng ng\u1ed3i kh\u00f3c, t\u1ef1 nhi\u00ean b\u0103ng b\u1eeda ra, c\u00e1 nh\u1ea3y l\u00ean, xem \u1edf <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%E1%BB%8B_th%E1%BA%ADp_t%E1%BB%A9_hi%E1%BA%BFu\">Nh\u1ecb th\u1eadp t\u1ee9 hi\u1ebfu<\/a>.), ch\u1eb7t c\u00e1nh tay(() Ch\u1eb7t c\u00e1nh tay : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 gi\u1eef ti\u1ebft, go\u00e1 ch\u1ed3ng, c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi gh\u1eb9o, n\u1eafm l\u1ea5y tay, v\u1ec1 ch\u1eb7t c\u00e1nh tay \u0111i.) hay kho\u00e9t m\u1eaft (() C\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kho\u00e9t m\u1eaft, cho ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi gh\u1eb9o, thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ea1ng ti\u1ebft ph\u1ee5.), kh\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i b\u1eady, c\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi th\u00ec d\u1eabu n\u00f3i c\u1ea3 ng\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u00f9a c\u1ee3t, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f3 l\u00fd th\u00fa c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap vui \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng \u00edt. V\u1ea3 ngu l\u00e3o n\u00e0y thu\u1edf nh\u1ecf g\u1eb7p l\u00fac lo\u1ea1n ly, kh\u1ed5 s\u1edf \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ng\u1edd b\u00f3ng d\u00e2u \u0111\u00e3 x\u1ebf, may g\u1eb7p \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, k\u00ednh th\u1ea5y nh\u00e0 vua ban kh\u1eafp ch\u00ednh, nh\u00e2n, tr\u1ecb gi\u00e1o c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, khi\u1ebfn cho tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p vui v\u1ebb, con em \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh th\u1edd cha anh n\u00ean l\u00e3o phu h\u01a1i t\u00e0n n\u00e0y v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n nh\u00e0 vua, ch\u1ec9 s\u1ee3 khi \u0111\u00e3 ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00fang, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0m qu\u1ef7 \u0111\u00f3i \u1edf n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i m\u00e0 th\u00f4i\u201d. B\u1ed9 L\u1ec5 cho l\u00e0 n\u00f3i th\u00e1c l\u00e0m l\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng gi\u00e0, ng\u1ea7m ch\u00ea h\u1eb7c t\u00e2u. Vua gi\u1eadn sai \u0111\u00f2i v\u1ec1 Kinh ch\u1edd Ch\u1ec9, r\u1ed3i cho b\u1ecdn Phong l\u00e0m thay v\u00e0 d\u1ee5 sai x\u00e9t h\u1ecfi ngay vi\u1ec7c \u1ea5y v\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ec9nh c\u00f3 b\u1ecf d\u1ec5 kh\u00f4ng ? D\u00e2n t\u00ecnh c\u00f3 ta o\u00e1n kh\u00f4ng ? C\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. B\u1ecdn Phong khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00e1c ra l\u1eddi \u00f4ng gi\u00e0, l\u00e0 t\u1ef1 vi\u00ean huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u0169 khi r\u1ed7i l\u00e0m ra, l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c \u00e1n m\u1ea1ng b\u1ecf d\u00ecm \u1edf t\u1ec9nh, \u0111\u1ee7 c\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1edb h\u1eb7c t\u00e2u, 2 ng\u01b0\u1eddi b\u00e8n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, D\u0169 s\u1ee3 t\u1ed9i b\u1ecf quan tr\u1ed1n \u0111i.<\/p>\n<p>Lang trung \u1edf M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Dao, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng t\u01b0 t\u00ecnh l\u00e0m b\u1eady, vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t l\u00e0m binh v\u1ec7 th\u1ee7 h\u1ed9, cho Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung quy\u1ec1n nhi\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, cho c\u00f9ng v\u1edbi V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c ; Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu v\u1ec7 C\u1ea9m y th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd. L\u1ea1i cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec1 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, cho c\u00f9ng Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Trong Kinh m\u00f9a m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y trong Kinh, su\u1ed1t tu\u1ea7n \u00edt m\u01b0a, r\u1ea5t mong m\u01b0a l\u1eafm, nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, c\u00e1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u th\u1ea5m kh\u1eafp, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n nay m\u01b0a m\u00f3c th\u1ebf n\u00e0o, l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u, t\u00e2u v\u00e0o ngay, cho y\u00ean l\u00f2ng tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>Cho Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri, Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang, B\u00f9i Qu\u0129 l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang, L\u00fd V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Th\u1ecb lang, Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i B\u1ea3n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung,<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ea7n Danh B\u1ea3o l\u00e0m Binh b\u1ed9 Lang trung, Ph\u1ea1m Gia K\u1ef7 l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, L\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Quang, Thang Huy Th\u1eadn, \u0110\u1ed7 Quang l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n Thu \u0111\u1ebfn H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00ea Quang Khi\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 t\u1ea5t c\u1ea3 34 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng s\u1eafp t\u1edbi V\u1ea1n Th\u1ecd kh\u00e1nh ti\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n. L\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay d\u01b0\u1edbi t\u00ean quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 ghi gia c\u1ea5p, l\u1ea1i ghi gi\u00e1ng c\u1ea5p, do \u00e1n b\u1ecb can, t\u1ed9i \u1ea5y thu\u1ed9c vi\u1ec7c ri\u00eang, theo l\u1ec7 v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t \u0111\u1ec3 kh\u1ea5u tr\u1eeb, ph\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c sai l\u1ea7m, chu\u1ea9n cho gia m\u1ed9t c\u1ea5p, tr\u1eeb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, c\u00f2n vi\u1ec7c thu\u1ed9c c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 can qu\u00e2n ch\u00ednh x\u1eed ph\u00e2n th\u00ec 2 c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ty ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u1eb1ng n\u0103m chia ban v\u00e0o ch\u1ea7u, th\u01b0\u1edfng cho Th\u1ed5 tri ch\u00e2u T\u1ea7m B\u00f4n l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0m T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m v\u0103n giai v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed. (H\u01b0\u1edbng Gi\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n b\u1ed5 ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ea9m ph\u1ee5c, n\u00ean m\u1edbi c\u1ea5p cho). K\u1ecbp khi v\u1ec1 ban cho r\u1ea5t h\u1eadu. (Th\u1ed5 tri ch\u00e2u 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o sa d\u00e0y, hoa d\u00e2y d\u01b0a, con b\u01b0\u1edbm v\u1eeba ch\u00ecm v\u1eeba n\u1ed5i m\u00e0u t\u00edm, m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng nhung b\u00f4ng tr\u01a1n b\u00f3ng m\u00e0u xanh s\u1eabm, l\u00f3t b\u1eb1ng l\u1ee5a Cao B\u1ed9, qu\u1ea7n b\u1eb1ng nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u t\u00edm v\u00e0 tr\u1eebu hoa b\u00f4ng tr\u00f2n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i, h\u00e0 bao g\u1ea5m m\u1ed9t b\u1ed9. Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1o the d\u00e0y hoa d\u00e2y d\u01b0a con b\u01b0\u1edbm v\u1eeba ch\u00ecm v\u1eeba n\u1ed5i m\u00e0u t\u00edm, \u00e1o m\u1edf b\u1ee5ng b\u1eb1ng t\u01a1 8 s\u1ee3i tr\u01a1n b\u00f3ng m\u00e0u t\u00edm trong l\u00f3t v\u1ea3i n\u00e2u m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc, qu\u1ea7n tr\u1eebu nam hoa to m\u00e0u hoa h\u1ed3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc, h\u00e0 bao g\u1ea5m m\u1ed9t b\u1ed9, 6 t\u00ean \u0111i theo h\u1ea7u \u0111\u1ec1u cho m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i n\u00e2u).<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n Th\u1ecd. Chu\u1ea9n cho v\u0103n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean th\u00ec tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, v\u0103n ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m th\u00ec ng\u00e0y ch\u00ednh nh\u1eadt, \u0111\u1ec1u ban y\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n, sau l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Gi\u1edd Th\u00e2n h\u00f4m \u1ea5y sai m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt (() Nh\u1ea1c 8 h\u00e0ng, m\u1ed7i h\u00e0ng 8 ng\u01b0\u1eddi.) \u1edf l\u1ea7u Phu v\u0103n, cho quan d\u00e2n c\u00f9ng xem (L\u1ec7 c\u0169 m\u00faa \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb cu\u1ed1i n\u0103m th\u1ee9 18 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng ghi \u1edf s\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ec1u tha cho, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, d\u00e2n binh t\u1ea1i ng\u0169 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 6 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ti\u1ec1n hay g\u1ea1o ch\u1ec9 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec chi\u1ec3u theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ee7 m\u1ed9t quan. T\u1eeb \u0111\u00f3 h\u1eb1ng n\u0103m k\u00ednh g\u1eb7p 2 ti\u1ebft V\u1ea1n Th\u1ecd, ch\u00ednh \u0111\u00e1n, gi\u00e1ng Ch\u1ec9 ban \u01a1n cho, b\u00e8n l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, chi\u1ec3u ph\u1ea9m nguy\u00ean d\u1ef1 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, duy V\u0169 V\u0103n T\u1eeb hi\u1ec7n coi th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3, L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u hi\u1ec7n th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u1edf Kinh th\u00e0nh \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hay qu\u00e1, cho l\u1ea5y th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh, c\u00f2n \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i ph\u1ea3i ph\u1ea1t, kh\u00f4ng can g\u00ec th\u00ec \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng cho c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n. Binh b\u1ed9 Tham tri \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa hi\u1ec7p l\u00fd th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3, c\u0169ng cho l\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed gi\u1ed1ng nh\u01b0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, duy c\u00f4ng qu\u00e1 thu\u1ed9c vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, so v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng quan chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, c\u00f2n \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, v\u1eabn cho d\u1ef1 c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Cho ty Thanh c\u1ea9n, t\u1eeb nay ph\u00e0m chi ti\u00eau v\u00e0ng, b\u1ea1c, ti\u1ec1n, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m h\u1ed9i c\u00e1c s\u1ed5 l\u1ea1i, do N\u1ed9i v\u1ee5 xem x\u00e9t \u0111\u01b0a cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt l\u00e0m phi\u1ebfu xin Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. (Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u00e0ng th\u00e1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 khai ti\u00eau t\u1eebng ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang l\u1ea1i h\u1ed9i c\u00e1c kho\u1ea3n ti\u00eau m\u1ed9t l\u1ea7n). B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean h\u1ed9 l\u00fd tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang b\u1ecb t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c, sai th\u1ef1 An Giang B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed1 \u00e1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y L\u00ea V\u0103n Trung h\u1eb7c t\u00e2u nguy\u00ean \u00e1n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hy l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0 t\u00ecnh nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t, bu\u00f4ng tha qu\u00e2n gi\u1eb7c, g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c bi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn khi quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, l\u1ea1i ng\u1ea7m d\u1eb7n phi\u00ean m\u1ee5c g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u1eebng b\u1eaft, c\u00f3 Ch\u1ec9 b\u1eaft tra tr\u1ecb t\u1ed9i. S\u00f9ng Hy b\u00e8n l\u00e0m \u0111\u01a1n gi\u00e8m l\u1ea1i nhau, v\u1ea1ch ra c\u00e1c vi\u1ec7c L\u00ea V\u0103n Trung c\u00f9ng Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang ch\u1ee9a gi\u1ea5u gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00f2ng Ch\u00ednh (nguy\u00ean Tri ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc can t\u1ed9i nh\u0169ng t\u1ec7, \u00e1n x\u1eed gi\u1ea3o h\u1eadu tr\u1ed1n \u0111i, Trung c\u00f9ng quen bi\u1ebft, nh\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, Quang c\u0169ng ng\u1ea7m \u0111\u01b0a cho ti\u1ec1n g\u1ea1o). V\u00e0 bu\u00f4n ri\u00eang \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, bu\u00f4ng tha v\u1ee3 gi\u1eb7c, quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, b\u1ecdn Trung ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c ch\u1edd x\u00e9t, sai kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh (nguy\u00ean ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh tra x\u00e9t \u00e1n gi\u1eb7c), \u0111\u1ebfn ng\u00e0y tra x\u00e9t bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng. \u00e1n th\u00e0nh, L\u00ea V\u0103n Trung, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, Nguy\u1ec5n T\u00f2ng Ch\u00ednh ph\u1ea3i gi\u1ea3o quy\u1ebft, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hy ph\u1ea3i ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u, t\u1ecbch thu h\u1ebft t\u00e0i s\u1ea3n, v\u1ee3 con ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Trung kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng hu\u00e2n nghi\u1ec7p g\u00ec, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5c l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ed9c n\u01b0\u1edbc \u01a1n vua long tr\u1ecdng h\u1eadu \u0111\u00e3i bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 theo vi\u1ec7c c\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ec3 mong b\u00e1o \u0111\u1ec1n ch\u00fat \u0111\u1ec9nh, l\u1ea1i \u0111em t\u00ecnh ri\u00eang quen bi\u1ebft, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng che ch\u1edf, t\u1ef1 h\u00e3m v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111em th\u00e2n danh v\u1ee9t \u0111i nh\u01b0 kh\u00f4ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 l\u00f2ng g\u00ec ? khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t b\u1ea5t b\u00ecnh, b\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ea3i t\u1ed9i \u201cgi\u1ea3o h\u1eadu\u201d \u0111\u00e1ng ch\u1ecbu l\u1ea5y t\u1ed9i, v\u1eabn s\u1ee3 ngo\u00e0i h\u1eafn ra, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, theo v\u1ebft xe \u0111\u1ed5 \u1ea5y th\u00ec lu\u1ef5 cho th\u00e2n cho nh\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1ecf, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gi\u1eadn, \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1eeb thu\u1ed9c vi\u00ean cho \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng quan, t\u1eeb b\u1ed1 \u00e1n cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u n\u00ean l\u1ea5y L\u00ea V\u0103n Trung v\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang l\u00e0m r\u0103n, b\u1ecf h\u1ebft s\u1ef1 n\u1ec3 nang, gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, trung tr\u1ef1c, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau qu\u00fd l\u00e2u d\u00e0i, n\u1ebfu l\u1ea5y \u01a1n ri\u00eang, b\u1ecf ph\u00e9p c\u00f4ng, kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1ecf m\u1ea5t th\u00e2n danh, th\u1ef1c r\u1ea5t ph\u1ee5 l\u00f2ng g\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ea3o ban c\u1eb7n k\u1ebd, kh\u00f4ng s\u1ee3 n\u00f3i nhi\u1ec1u, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n n\u00e0y b\u1ea3o r\u00f5, v\u1eabn c\u00f2n m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng hi\u1ec3u, th\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. \u0110\u1ebfn khi \u1ea5y tr\u1eabm ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u1eef ph\u00e9p nghi\u00eam tr\u1ecb c\u0169ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Binh khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n \u0111i x\u00e9t h\u1ecfi quan l\u1ea1i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u1ec1 duy\u00ean c\u1edb g\u00e2y bi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1 t\u00e2u, ch\u1ec9 l\u00e0 noi theo t\u1edd s\u1edb \u1edf th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf khi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng t\u1eebng x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch t\u00ecnh tham nh\u0169ng c\u1ee7a S\u00f9ng Hy, ch\u1ee9c khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 quan tai m\u1eaft, m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec vi\u1ec7c x\u00e9t h\u1ecfi ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u1ecb v\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u1ee7, d\u00f9ng khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i bi\u1ec3n Hoa Phong t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n, ch\u1ee7 c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu v\u00e0o c\u1eeda Lu\u1ed9c, vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 l\u0169, l\u1ea5y \u0111\u00e1nh c\u00e1 l\u00e0m sinh k\u1ebf, r\u1ed3i th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n, t\u1ec7 \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang l\u00eanh \u0111\u00eanh nh\u01b0 b\u00e8o, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9, m\u00e0 \u1edf bi\u1ec3n m\u00eanh m\u00f4ng, ch\u1eb3ng ai coi gi\u1eef, th\u1ea5y l\u1ee3i l\u00f2ng tham b\u1ed1c l\u00ean, s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 ch\u1eb3ng l\u00e0m, cho n\u00ean khi \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u00e0 \u0111\u00e1nh c\u00e1, khi \u0111i th\u00ec l\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n, nh\u00f2m ng\u00f3 g\u00e2y chuy\u1ec7n, l\u00e0 th\u00f3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u00fang, \u0111\u00e3 ra d\u1ee5 sai ph\u00e1i thuy\u1ec1n binh \u0111i \u0111u\u1ed5i, th\u1ebf m\u00e0 quan t\u1ec9nh kh\u00f4ng ch\u1ecbu gia t\u00e2m tra b\u1eaft, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u00ean t\u00fap nh\u00e0 c\u00e1o x\u1ee9 C\u00e1t \u00fac C\u00e1t V\u1eadn, \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i \u1ea9n tr\u1ed1n. C\u1ee9 theo t\u1ec9nh Thanh Hoa v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam t\u00e2u b\u00e1o, gi\u1eb7c bi\u1ec3n ng\u1ea7m n\u1ed5i, bi\u1ebft \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ecdn \u1ea5y l\u00e9n l\u00fat g\u00e2y vi\u1ec7c \u01b0, v\u00e0 \u0111\u1ecba h\u1ea1t Hoa Phong gi\u00e1p v\u1edbi b\u00e3i bi\u1ec3n, vi\u00ean huy\u1ec7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tu\u1ea7n ph\u00f2ng c\u0169ng m\u1ed9t m\u1ef1c dung t\u00fang, t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i, l\u1ea1i l\u1ee3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, ng\u1ea7m cho thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111i l\u1ea1i mua b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o, \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng cho b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp m\u01b0u t\u00ednh nhi\u1ec1u l\u1ee3i, cho n\u00ean b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u0111\u00f3 n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u, ng\u1ea7m \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nay ph\u00e1t ra vi\u1ec7c thuy\u1ec1n bu\u00f4n b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, th\u1ebf kh\u00f3 che \u0111\u1eady m\u1edbi ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u1ea5y ra c\u00f2n nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i, quan t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau chu\u1ea9n cho ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n \u00edt ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Tri huy\u1ec7n Hoa Phong ki\u00eam quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Duy V\u0129nh c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0ng b\u1eaft L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, l\u1ec7 tr\u01b0ng thu thu\u1ebf l\u1ec7 v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, cho \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt h\u1ea1ng c\u0169 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f3ng xong thu\u1ebf kho\u00e1 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i c\u1ee9 nguy\u00ean s\u1eafc ph\u00e1i \u0111\u01b0a n\u1ea5u \u0111\u00fac, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng c\u1ee7a kho c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng c\u00e1c th\u1ee9 v\u1ee5n v\u1eb7t l\u1ebb t\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u00ec d\u1ec5 sinh tham nh\u0169ng, xin t\u1eeb nh\u01b0 c\u00e1c lo\u1ea1i v\u00f2ng v\u00e0ng, v\u00f2ng b\u1ea1c, hoa tai, nh\u1eabn b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00ec c\u0169ng cho c\u00e2n thu, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n, \u1edf t\u1ec9nh l\u01b0\u1ee3ng theo nhi\u1ec1u \u00edt, cho th\u1ee3 \u0111\u00fac th\u00e0nh phi\u1ebfn l\u1ea1ng, c\u00f2n s\u1ed1 g\u1ea1n hao, ph\u00e0m b\u1ea1c l\u1ebb 10 l\u1ea1ng cho tr\u1eeb hao 5 ph\u00e2n 3 ly, v\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111\u00fac 10 l\u1ea1ng cho tr\u1eeb hao 4 ph\u00e2n, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0ng v\u1ee5n 10 l\u1ea1ng cho tr\u1eeb 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, v\u00e0ng v\u1ee5n \u1edf Tuy\u00ean Quang cho tr\u1eeb hao 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i \u0111\u1eb7t gi\u00e1 mua c\u0169ng coi \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7, \u0111\u1ec1u \u0111em phi\u1ebfn l\u1ea1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 n\u1ed9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft th\u1ea5t tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Nh\u00e2n Tuy\u00ean T\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u00f4ng b\u00e0 cha m\u1eb9 quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. Nay tra c\u1ea3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 tri\u1ec1u Minh, tri\u1ec1u Thanh ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3u l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(Vi\u00ean n\u00e0o m\u1eb9 \u0111\u00edch c\u00f2n s\u1ed1ng th\u00ec c\u1ee9 c\u1ea5p phong cho m\u1eb9 \u0111\u00edch, \u0111\u00e3 ch\u1ebft, th\u00ec ch\u1ec9<\/p>\n<p>c\u1ea5p phong cho m\u1eb9 \u0111\u1ebb, ho\u1eb7c m\u1eb9 \u0111\u00edch v\u00e0 m\u1eb9 th\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ebft th\u00ec ch\u1ec9 t\u1eb7ng phong cho m\u1eb9 \u0111\u1ebb).<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o trong khi ban \u01a1n \u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, ng\u01b0\u1eddi \u1edf nh\u00e0 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, c\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c vi\u00ean d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, ch\u1edd b\u1ed5 th\u00ec tra l\u1ea5y danh h\u00e0m, l\u00fd l\u1ecbch t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o sau khi ban \u01a1n c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, c\u1ea5p ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u1ea5y v\u1eabn \u1edf ph\u1ea9m \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c bi\u1ec7n l\u00fd, n\u1ebfu ph\u1ea9m ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng th\u00ec n\u1ebfu v\u1ec1 sau c\u00f3 c\u00f4ng lao t\u00e0i n\u0103ng ch\u00ednh t\u00edch nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, ho\u1eb7c th\u0103ng th\u1ee5 ch\u1ee9c kh\u00e1c, so v\u1edbi ph\u1ea9m c\u0169 ng\u00e0y ban \u01a1n ngang nhau, th\u00ec do b\u1ed9 t\u00e2u r\u00f5 ch\u1edd Ch\u1ec9 l\u01b0\u1ee3ng cho phong t\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u1ea5y c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo c\u1ea5p ph\u1ea3i gi\u00e1ng theo ph\u1ea9m phong t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng, do b\u1ed9 c\u1ee9 s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 khai t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo nguy\u00ean qu\u00e1n t\u1ed5ng l\u00fd x\u00e9t h\u1ecfi xem c\u00f3 qu\u1ea3 th\u1ef1c kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi nh\u01b0 t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, th\u1ed5 quan chi\u1ebfu ph\u1ea9m \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, duy phi\u00ean m\u1ee5c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1).<\/p>\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i ngh\u0129 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng, hai \u0111\u1eddi cha vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c quan c\u1ee7a ngu\u1ef5, nh\u01b0ng \u00f4ng vi\u00ean \u1ea5y kh\u00f4ng t\u1eebng theo ngu\u1ef5, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 phong hay kh\u00f4ng, t\u00e2u r\u00f5 ch\u1edd Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng \u00f4ng c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, theo l\u1ec7 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong, ch\u1ec9 v\u00ec con kh\u00f4ng hi\u1ec1n, che m\u1ea5t c\u1ea3 \u0111i\u1ec1u hay, c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a h\u1ee3p. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5 tham kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n v\u00e0 th\u1ec3 l\u1ec7 nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh \u1edf Trung Qu\u1ed1c, b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean. Quan 2 b\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 B\u1eafc tri\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi cha kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 bi\u00ean ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng x\u00e9t trong Truy\u1ec7n d\u1ea1y, \u0111\u1ee9c th\u00e1nh Kh\u1ed5ng b\u1ea3o Tr\u1ecdng Cung r\u1eb1ng : \u201cCon con tr\u00e2u \u0111\u1ed1m loang, \u0111\u1ecf v\u00e0 c\u00f3 s\u1eebng, d\u1eabu mu\u1ed1n kh\u00f4ng d\u00f9ng, th\u1ea7n n\u00fai s\u00f4ng c\u00f3 b\u1ecf ch\u0103ng ? \u0110\u00f3 l\u00e0 con n\u00f3 t\u1ed1t, kh\u00f4ng v\u00ec b\u1ed1 x\u1ea5u m\u00e0 b\u1ecf, th\u00ec b\u1ed1 t\u1ed1t \u0111\u00e2u ph\u1ea3i v\u00ec con kh\u00f4ng t\u1ed1t m\u00e0 m\u1ea5t c\u1ea3\u201d, l\u1ea5y \u0111\u1ea5y suy ra, \u00f4ng c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cMinh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 9, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb r\u1eb1ng cha c\u1ee7a quan vi\u00ean, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ch\u1ee9c h\u00e0m nh\u00e0 L\u00ea m\u00e0 l\u00e0m tay sai cho nh\u00e0 Tr\u1ecbnh, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i, c\u00f2n th\u1ef1c l\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i nh\u00e0 L\u00ea, n\u1ebfu gia cho quan t\u01b0\u1edbc, th\u00ec trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y t\u1ea5t kh\u00f4ng t\u1ef1 y\u00ean, s\u1ebd cho r\u1eb1ng sau khi ch\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn ti\u1ebft th\u1edd nh\u00e0 L\u00ea, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n b\u00e0n b\u1ea1c th\u1ef1c l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ea1i, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho phong ho\u00e1 ng\u00e0n \u0111\u1eddi, \u0111\u1ebfn nay x\u00e9t ra th\u1ef1c th\u1ea5y c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng r\u00f5, n\u00ean sai b\u1ed9 L\u1ea1i truy x\u00e9t b\u1ed9 n\u00e0o ch\u1ee7 th\u1ea3o v\u00e0 kh\u1edfi th\u1ea3o th\u00ec t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng\u201d. B\u1ed9 th\u1ea7n sau \u0111em b\u1ed9 Binh ch\u1ee7 th\u1ea3o, nguy\u00ean th\u1ef1 Tham tri L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c kh\u1edfi th\u1ea3o t\u00e2u l\u00ean, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng \u0110\u1ee9c k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 nguy\u00ean Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p><a>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c ; cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed5i l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean. H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang Do\u1ea3n U\u1ea9n nguy\u00ean gi\u1eef \u1ea5n H\u01b0ng Y\u00ean tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng. <\/a>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Pha Nha \u73bb\u73a1 [Pha Nga, Espa\u00f1a, T\u00e2y Ban Nha] (c\u00f9ng g\u1ea7n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa \u5bcc\u6d6a\u6c99 [France, Ph\u00e1p], \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 truy\u1ec1n b\u1ea3o, nh\u01b0ng d\u00f2ng \u0111\u1ea1o kh\u00e1c nhau) \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u00e0 Y g\u1ecdi l\u00e0 V\u00f4 Y Na Xu (\u0111\u1ea1o hi\u1ec7u th\u1ee9 nh\u1ea5t) [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ignacio_Delgado_Y\">Ignacio Delgado Y<\/a>], t\u00ean Minh g\u1ecdi l\u00e0 Du Minh C\u00f4 (\u0111\u1ea1o hi\u1ec7u th\u1ee9 2) [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Domingo_Henares\">Domingo Henares<\/a>] v\u00e0 t\u00ean Hi\u1ec1n g\u1ecdi l\u00e0 Du Th\u00ea [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Fernandez_Hi%E1%BB%81n\">Jos\u00e9 Fernandez Hi\u1ec1n<\/a>], t\u00ean V\u1ecdng g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00ea Du Ni M\u00f4 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jer%C3%B3nimo_Hermosilla_V%E1%BB%8Dng\">Jer\u00f3nimo Hermosilla V\u1ecdng<\/a>], \u0111i \u0111\u1ebfn h\u1ea1t t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n gi\u00e1o, ng\u01b0\u1eddi theo gi\u00e1o th\u00ec c\u00f3 h\u01a1i thu\u1ed9c kinh \u0111\u1ea1o v\u00e0 h\u1ecdc bi\u1ebft ch\u1eef T\u00e2y, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng, gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh, h\u1ecdp nhau gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o. T\u1eeb khi l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh, c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o qu\u00e1n ph\u1ea3i b\u1ecf \u0111i h\u1ebft, b\u1ecdn ch\u00fang c\u0169ng t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea9n l\u00fat, \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giuse_%C4%90%E1%BA%B7ng_%C4%90%C3%ACnh_Vi%C3%AAn\">\u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Vi\u00ean<\/a> (ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Ti\u00ean Ch\u00e2u, huy\u1ec7n Ti\u00ean L\u1eef, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean) tr\u1ed1n \u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc, sai \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed3 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n L\u00e2n \u0111em th\u01b0 ch\u1eef T\u00e2y \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh t\u00ecm h\u1ecfi ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a b\u1ecdn Y Na Xu t\u1eb7ng cho thu\u1ed1c v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9c, b\u1ed7ng b\u1ecb l\u00fd d\u1ecbch x\u00e3 An Li\u00eam (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u01b0 Tr\u00ec) b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111\u01b0a n\u1ed9p t\u1ec9nh, Tr\u1ecbnh Quang Khanh b\u1eaft d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y v\u00e0 t\u01b0 cho t\u1ec9nh \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean chi\u1ec3u qu\u00ea qu\u00e1n tra b\u1eaft, \u0111\u1ec1u n\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c t\u00ean \u1ea5y, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cGia T\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u1ea1o l\u00e0m h\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2y th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ebbn \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, nh\u00e2n \u0111em thu\u1eadt \u1ea5y c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng d\u1ee5 d\u1ed7 d\u00e2n ngu, ng\u1ea7m m\u01b0u g\u00e2y vi\u1ec7c, t\u1ee9c nh\u01b0 n\u0103m ngo\u00e1i \u1edf S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1t ra vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Charles_Cornay_T%C3%A2n\">Cao L\u0103ng X\u00ea<\/a> th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c m\u01b0u n\u1ed5i lo\u1ea1n, g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng ch\u1eb3ng xa, tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghe th\u1ea5y. Kh\u00f4ng ng\u1edd c\u00f2n c\u00f3 l\u0169 n\u00e0y tr\u00e0 tr\u1ed9n \u1edf ch\u1ed1n d\u00e2n gian, \u0111i l\u1ea1i g\u1eedi th\u01b0 cho nhau, trong \u0111\u00f3 h\u00e1 kh\u00f4ng t\u00ecnh ri\u00eang li\u00ean k\u1ebft b\u00e8 l\u0169, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng tra b\u1eaft ngay cho s\u1ea1ch g\u1ed1c r\u1ec5, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u00fd d\u1ecbch cung \u0111\u1ea1i kh\u00e1i, hy v\u1ecdng xong vi\u1ec7c. B\u1ecdn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng kia nguy\u00ean l\u00e0 d\u1ed1i tr\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0nh, m\u00e0 l\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i, ho\u1eb7c l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 y\u00eau nhau, \u1ea9n gi\u1ea5u, sao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 tin nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ef1 th\u1ec3 quan y\u1ebfu, coi nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m quan, th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec ? Tr\u1ecbnh Quang Khanh cho gi\u00e1ng xu\u1ed1ng h\u00e0m ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, l\u00e0m ch\u1ee9c l\u01b0\u01a1ng ch\u1eeb \u0111\u1ea1o, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ch\u00fang tr\u1ecb t\u1ed9i, th\u00ec khoan tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, kh\u00f4ng th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u00f3i \u0111em v\u1ec1 Kinh tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f2n ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m thay.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u do tr\u1eabm \u0111\u1eb7c c\u00e1ch k\u00e9n ch\u1ecdn, n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111em ch\u00e9m gi\u1ebft ngay cho h\u1ebft t\u1ea3 \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ri\u00eang \u0111\u00f9n cho ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 ph\u1ee5 s\u1ef1 u\u1ef7 th\u00e1c l\u1edbn, l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1eb7t truy\u1ec1n b\u1ea3o d\u00e2n gian \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i : \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng m\u00ea ho\u1eb7c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, m\u01b0u toan l\u00e0m ph\u1ea3n, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 dung tha, nay sai n\u00e3 b\u1eaft, c\u1ed1t ch\u1ec9 tr\u1eeb b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2y \u1ea5y \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00fang kh\u00e1c lo\u00e0i, s\u1ebd kh\u00f4ng li\u00ean can \u0111\u1ebfn, ai hay t\u1ed1 c\u00e1o, ch\u1ec9 b\u1ea3o hay n\u00e3 b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan, t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, ch\u1edb n\u00ean gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u1ee9a ch\u1ea5p \u0111\u1ec3 ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng, d\u00f9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ea7m theo \u0111\u1ea1o, nay bi\u1ebft t\u00ecnh nguy\u1ec7n h\u1ed1i \u0111\u1ed5i, b\u01b0\u1edbc qua gi\u00e1 ch\u1eef th\u1eadp, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ef1c l\u00f2ng b\u1ecf \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u cho tha v\u1ec1 sinh nghi\u1ec7p, khi\u1ebfn cho hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft theo \u0111i\u1ec1u hay tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u d\u1edf, s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ecb b\u1eb1ng h\u00ecnh ph\u00e1p m\u00e0 t\u1ef1 c\u1ea3m ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u ph\u00e1i m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh chia \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e0n \u00e1p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng quan qu\u00e2n tra b\u1eaft, b\u1ecdn ch\u00fang th\u1ebf t\u1ea5t s\u1ebd tr\u1ed1n, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1ea5t ph\u1ea3i qua Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111i qua Kh\u00e2m Ch\u00e2u, Li\u00eam Ch\u00e2u tr\u1ed1n v\u1ec1 Ma Cao, sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh \u1ea5y, l\u1eadp t\u1ee9c \u1edf n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu trong h\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111i qua, ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi ng\u1eb7t h\u01a1n, n\u1ebfu th\u1ea5y m\u1eaft xanh m\u0169i l\u00f5, \u0111\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y th\u00ec gi\u1ea3i l\u00ean quan, n\u1ebfu c\u00f3 d\u00e2n h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ch\u00fang c\u0169ng b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3, quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea Ng\u1ecdc Th\u1ebf li\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Y Na Xu \u1edf x\u00e3 Can Lao (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y), Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u1eabn ch\u01b0a h\u1ebft tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, nh\u01b0ng c\u00f2n h\u01a1n kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho L\u00ea Ng\u1ecdc Th\u1ebf gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Y Na Xu l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m v\u00e0 b\u00eau \u0111\u1ea7u, t\u00ean ph\u1ea1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 V\u0169 V\u0103n L\u00e2n ph\u1ea3i t\u1ed9i giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cGi\u1ea3n binh ph\u00e1o th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i 60 t\u00ean, t\u1edbi khi sai ph\u00e1i b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, xin tr\u00edch th\u00eam binh l\u00ednh c\u00e1c th\u00f4n x\u00e3 li\u1ec1n nhau l\u1ea5y 40 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 nh\u1ea5t v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7 nh\u1ecb\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXCII \u2013 192<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn, sung ch\u1ee9c d\u1ea1y b\u1ea3o Ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng c\u00f9ng gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u1edf nh\u00e0 t\u1eadp thi\u1ec7n, \u0111\u1eb7t ra 2 vi\u00ean gi\u00e1o \u0111\u1ea1o, 2 vi\u00ean t\u00e1n thi\u1ec7n, 4 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ed9c gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00ean ch\u00f3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ee9c, nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ra \u1edf ph\u1ee7, v\u00e0 tu\u1ed5i s\u1eafp tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh th\u00ec nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u h\u1ed9i gi\u1ea3ng \u1edf nh\u00e0 \u0111oan b\u1ea3n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd gi\u1ea3ng ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ee9c gi\u1ea3ng t\u1eadp v\u00e0 ch\u00ednh t\u1ef1 m\u00e0 th\u00f4i, xin \u0111\u1eb7t ho\u00e0ng t\u1eed t\u00e1n thi\u1ec7n 2 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh sung v\u00e0o \u0111\u1ec3 cho s\u1edbm h\u00f4m gi\u1ea3ng t\u1eadp, th\u00f9 \u1ee9ng c\u00f9ng nhau, h\u1ea7u c\u00f3 b\u1ed5 \u00edch\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 th\u1ee7y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00fac th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ee9 th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 th\u1ee7y Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Di\u1ec7p th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 ng\u0169 dinh H\u1eefu th\u1ee7y s\u01b0 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 th\u1ee7y Ph\u00fa Y\u00ean ; th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 th\u1ee7y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ee9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Cho L\u1ea1i b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch r\u00fat kh\u1ecfi vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt \u1ea5n quan N\u1ed9i c\u00e1c v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ee5 chu\u1ea9n cho ph\u00e0m ban ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u1ee9ng tr\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c, duy \u1ee9ng tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam th\u00ec c\u00f9ng nhau c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t, \u0111em vi\u1ec7n th\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u1ef1c, th\u00ec \u1ea5n quan N\u1ed9i c\u00e1c mi\u1ec5n tr\u1ef1c, \u0111em C\u00e1c th\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u1ef1c, th\u00ec \u1ea5n quan vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt c\u0169ng mi\u1ec5n tr\u1ef1c, \u0111\u1ee3i sau \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i chia ban \u1ee9ng tr\u1ef1c nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>Cho Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i 500 quan.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u d\u00e2ng \u00e1n \u0111\u1ed5i tr\u1ed9m \u0111\u1ed3 v\u00e0ng \u1edf nh\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 nguy\u00ean T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec7u, th\u1ee7 h\u1ed9 T\u00f4n Th\u1ea5t Bi\u1ec3u, ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd m\u1eb9 g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u1ea1m Di\u1ec7u, Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec3u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft ngay, Mi\u1ebfu lang l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00e1n c\u00f3 b\u1ee5ng dung t\u00fang \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00f4ng t\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1ef1u th\u1ecb ph\u00e1t sung l\u00e0m mi\u1ebfu phu \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu, nguy\u00ean quy\u1ec1n bi\u1ec7n ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u (\u00e1n n\u00e0y \u0111\u00e3 4 n\u0103m nay ; b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t kh\u00f4ng ra, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u1edbi ph\u1ea3i ch\u1ecbu).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m Di\u1ec7u, Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec3u tuy l\u00e0 h\u1ecd xa, c\u0169ng v\u00ec kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, l\u01b0u \u0111\u00e3ng l\u00e0m c\u00e0n, n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u1eafc tai v\u1ea1, x\u00e9t \u0111\u1ebfn nguy\u00ean nh\u00e2n, tr\u00e1ch \u1edf vi\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c d\u1ea1y \u1edf c\u00e1c h\u1ec7 v\u00e0 b\u1ecdn nguy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng d\u1ea1y d\u1ed7. L\u1ea1i ngh\u0129 trong s\u1ed5 t\u00f4n th\u1ea5t b\u00e8n c\u00f3 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i gian d\u1ed1i tr\u1ed9m c\u1eafp, tr\u1eabm th\u1ef1c x\u1ea5u h\u1ed5 cho t\u00f4n th\u1ea5t, n\u00ean sai ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n truy\u1ec1n h\u1ecdp c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ng\u00e0nh v\u00e0 d\u1ef1 c\u00f3 quan ch\u1ee9c h\u1ecd t\u00f4n th\u1ea5t, tuy\u00ean Ch\u1ec9 b\u1ea3o ban v\u1ec1 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng t\u1ed1t, hi\u1ec1n t\u00e0i k\u1ebf ti\u1ebfp sinh ra, \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea b\u00e0y m\u01b0u gi\u00fap \u0111\u1ee1, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i gi\u00fap vi\u1ec7c si\u00eang n\u0103ng, c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u1ef1c r\u1ee1, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghe th\u1ea5y c\u1ea3. L\u1ea1i nh\u01b0 ng\u00e0y nay, v\u00f5 th\u00ec T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt m\u01b0u d\u0169ng d\u1ef1ng c\u00f4ng, v\u0103n th\u00ec T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng li\u00eam c\u1ea7n gi\u1eef ti\u1ebft, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1ng n\u00ean, th\u1ef1c v\u1ebb vang m\u00e0y m\u1eb7t cho h\u1ecd t\u00f4n th\u1ea5t, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 t\u00f4n nh\u00e2n sao kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00f4ng \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n mong cho b\u1eb1ng, hi\u1ec7n nay g\u1eb7p h\u1ed9i r\u1ea5t thanh b\u00ecnh, ph\u00e0m c\u00e1c d\u00e2n th\u01b0\u1eddng c\u00f2n bi\u1ebft tr\u1edf l\u1ea1i th\u1ef1c th\u00e0 thu\u1ea7n h\u1eadu, c\u00f9ng l\u00e0m th\u00f3i t\u1ed1t, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e0nh v\u00e0ng l\u00e1 ng\u1ecdc, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec3 nu\u00f4i, l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e0 h\u1ecdc t\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec3 g\u00e2y d\u1ef1ng, c\u00e1i \u01a1n ho\u00e0 thu\u1eadn d\u1ef1ng nu\u00f4i, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00f9ng, sao c\u00f2n l\u00eau l\u1ed5ng vi ph\u1ea1m ph\u00e9p t\u1eafc, ho\u1eb7c l\u00e0m s\u1ef1 gian d\u1ed1i, ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, h\u00e1 kh\u00f4ng h\u1ed5 th\u1eb9n \u01b0 ? Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng l\u1edbn, ng\u00e0nh c\u1ed7i tr\u0103m \u0111\u1eddi mai sau d\u00f2ng d\u00f5i ph\u1ed3n th\u1ecbnh, \u0111\u00e2u ch\u1ec9 ngh\u00ecn \u1ee9c n\u0103m, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea7u ng\u00e0nh \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111em \u0111i\u1ec1u trung t\u00edn hi\u1ebfu \u0111\u1ec5, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o ban, cha anh l\u1ea5y \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y, con em l\u1ea5y \u0111\u00f3 r\u0103n nhau, c\u1ed1t mong t\u00e0i \u0111\u1ee9c th\u00e0nh \u0111\u1ea1t, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c cho n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ph\u1ea9m t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, c\u0169ng n\u00ean gi\u1eef ph\u1eadn m\u00ecnh theo l\u1ebd ph\u1ea3i, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0nh t\u1ed1t v\u1ec1 sau, \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 mong m\u1ecfi l\u1eafm, trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb c\u00f3 t\u00ednh ngu ngoan, kh\u00f4ng theo d\u1ea1y d\u1ed7, chu\u1ea9n cho vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec do vi\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c d\u1ea1y \u1edf c\u00e1c ng\u00e0nh, vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec do ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n tr\u1eebng tr\u1ecb, n\u1ebfu th\u01b0\u1eddng r\u0103n kh\u00f4ng ch\u1eeba, t\u1ee9c l\u00e0 t\u00e2u xin xo\u00e1 b\u1ecf t\u00ean \u1edf trong s\u1ed5 t\u00f4n th\u1ea5t, cho c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m b\u1ee3 ch\u00fat n\u00e0o, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c v\u1ee1 l\u1edf, r\u1ed3i sau m\u1edbi tr\u1ecb b\u1eb1ng h\u00ecnh ph\u00e1p, th\u00ec l\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1t, chu\u1ea9n cho \u0111em d\u1ee5 n\u00e0y in ph\u00e1t cho nh\u00e2n vi\u00ean t\u00f4n th\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 cho s\u1edbm chi\u1ec1u ghi nh\u1edb, th\u01b0\u1eddng th\u00eam r\u0103n x\u00e9t\u201d. Gi\u00e1m th\u1ee7 ty t\u1ea3 t\u1eeb t\u1ebf l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110a, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i, l\u1ea5y tr\u1ed9m \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u00e0 \u0111i\u1ebfu \u1ed1ng b\u1eb1ng v\u00e0ng, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh \u00e1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec vi\u1ec7c c\u1ee7a Ph\u1ea1m Di\u1ec7u, Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec3u, ph\u1ea3i c\u00e1ch, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn h\u00e0m Tham tri, \u0111\u1ebfn khi \u00e1n \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean, vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : Gi\u00e1m th\u1ee7 t\u1ef1 l\u1ea5y tr\u1ed9m, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i ki\u1ec3m x\u00e9t l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c, Phan Huy Th\u1ef1c t\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u00e1ng tha, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0 \u1edf ty H\u1eefu t\u1eeb t\u1ebf l\u1ea5y tr\u1ed9m h\u01b0\u01a1ng v\u00f2ng, vi\u1ec7c \u1ea5y ph\u00e1t ra, sai \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd m\u1eb9, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u1edf v\u1ec7 th\u1ee7 h\u1ed9, T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1m v\u00e0 mi\u1ebfu lang mi\u1ebfu th\u1eeba \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t, s\u1eafc cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau th\u1eddi th\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t, th\u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb l\u1eadp t\u00e2m kh\u00f4ng t\u1ed1t, h\u1ea1nh ki\u1ec3m th\u1ea5p h\u00e8n th\u00ec b\u1ea9m r\u00f5 l\u00ean ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n t\u00e2u xin tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111u\u1ed5i ra, n\u1ebfu c\u00f2n t\u1ea1m b\u1ee3 \u1edf l\u00e2u, \u0111\u1ec3 li\u00ean lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u00ec t\u1ed9i l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p><a>Vua nghe b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f3 n\u00f3i c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ee7y s\u01b0 n\u1eb7ng h\u01a1n binh b\u1ed9, sai d\u00f2 x\u00e9t qu\u1ea3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i th\u1ebf, b\u00e8n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3 ch\u1ec9 c\u00f3 6 v\u1ec7, m\u00e0 ph\u1ea3i gi\u1eef s\u1ed1 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 phi\u1ec1n tr\u1ecdng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00eam l\u00e0m 15 v\u1ec7, thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u0169ng kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam, th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e1 ch\u1eb3ng r\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eb9 b\u1edbt \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i binh b\u1ed9 ph\u1ea3i l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh tr\u00ec, m\u00e0 th\u1ee7y binh ngo\u00e0i vi\u1ec7c tu t\u1ea1o thuy\u1ec1n b\u00e8, kh\u00f4ng ph\u00e1i vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c, hai b\u00ean \u0111\u1ec1u nhau, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 qu\u00e1 nh\u1eb9 qu\u00e1 n\u1eb7ng, th\u1ebf m\u00e0 b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f2n c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i th\u1ebf, th\u1ef1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t xem, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ee7y s\u01b0 c\u00f3 qu\u00e1 n\u1eb7ng, chu\u1ea9n cho v\u1ea1ch ra vi\u1ec7c qu\u00e1 n\u1eb7ng l\u00e0 vi\u1ec7c g\u00ec, li\u1ec7u ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa, \u0111em giao cho binh b\u1ed9 l\u00e0m thay, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec qu\u00e1 n\u1eb7ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ra c\u00e2u n\u00f3i \u1ea5y n\u00eau l\u00e0 ngu t\u1ed1i c\u00e0n b\u1eady, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean nghe, c\u00f2n n\u00f3i phao l\u00ean \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh th\u01b0\u1ee3ng ty th\u00f4ng d\u1ee5 cho b\u1ecdn qu\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em c\u00e2u n\u00f3i c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ee7y s\u01b0 qu\u00e1 n\u1eb7ng n\u00f3i ri\u00eang v\u1edbi nhau, k\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. B\u1ed9 Binh li\u1ec1n \u0111em m\u1ed9t hai vi\u1ec7c v\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n chuy\u00ean giao cho th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec xin chia cho c\u00e1c v\u1ec7 binh b\u1ed9 cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng nhau. Vua y cho (h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c kh\u00e1nh ti\u1ebft b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng v\u00e0 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n t\u1ebf c\u1edd b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng, vi\u1ec7c khi\u00eang \u0111em c\u1ed7 s\u00fang giao cho bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0m thay, \u0111\u00e0n t\u1ebf Nam Giao, tr\u1ed3ng c\u00e2y \u0111inh li\u1ec7u v\u00e0 khi\u00eang tr\u00e2u b\u00f2, giao cho c\u00e1c b\u1ea3o C\u1ea5m binh dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0m thay. Ti\u1ebft Ch\u00ednh \u0111\u00e1n tr\u1ed3ng c\u00e2y n\u00eau \u1edf c\u00e1c s\u1edf cung \u0111i\u1ec7n, giao cho bi\u1ec1n binh v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u00e0 v\u1ec7 Kim ng\u00f4 l\u00e0m thay). Vua c\u00f9ng b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ban v\u1ec1 ph\u00e9p th\u1ee7y chi\u1ebfn, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrong n\u01b0\u1edbc tuy y\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, binh ch\u1ebf tri\u1ec1u ta, \u0111\u00e1nh tr\u1eadn b\u1eb1ng voi, \u0111\u00e1nh tr\u1eadn tr\u00ean b\u1ed9, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 am hi\u1ec3u, duy \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn ch\u01b0a t\u1eadp quen, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u1ec1, \u0111\u1ec1u n\u00f3i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, duy c\u00f3 n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao<\/a> [n\u01b0\u1edbc Anh] v\u00e0 Ma Li C\u00f4n [America, Hoa K\u1ef3] l\u00e0 gi\u1ecfi v\u1ec1 th\u1ee7y chi\u1ebfn, khi l\u00e1i thuy\u1ec1n \u0111i, ho\u1eb7c ph\u1ea3i ng\u01b0\u1ee3c gi\u00f3, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u00f4i gi\u00f3, kh\u00f4ng khi n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng, tu\u1ef3 c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn, lanh l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng, th\u1ef1c n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. K\u00eca nh\u01b0 thi th\u01b0 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2, v\u00f5 Kinh \u0111\u1ec3 d\u1ea1y qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u th\u1ebf, ri\u00eang \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a c\u00f3 s\u00e1ch l\u00e0m ra cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc t\u1eadp, tr\u1eabm c\u0169ng bi\u1ebft qua m\u1ed9t v\u00e0i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, mu\u1ed1n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u00ednh ngh\u0129 k\u1ef9 c\u00e0ng, l\u00e0m th\u00e0nh quy\u1ec3n th\u00e0nh pho, cho binh l\u00ednh ng\u00e0y \u0111\u00eam h\u1ecdc t\u1eadp, ph\u00e0m nghe ti\u1ebfng tr\u1ed1ng th\u00ec ti\u1ebfn, kh\u00f4ng v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ecbch r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u00e0 t\u1ea1m t\u00ednh r\u00fat lui, nghe ti\u1ebfng chi\u00eang th\u00ec l\u00f9i, d\u00f9 th\u1ebf \u0111\u1ecbch tan v\u1ee1, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham l\u1ee3i m\u00e0 khinh ti\u1ebfn, v\u00e0 khi \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n ti\u1ebfn lui, ho\u1eb7c nhanh nh\u01b0 chim bay, ho\u1eb7c ch\u1eadm nh\u01b0 cua b\u00f2, nh\u01b0ng kh\u00f4ng khi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p \u0111\u1ec3 cho nghi\u00eam ch\u1ec9nh, k\u1ebb l\u00e0m binh l\u00ednh ch\u1ec9 bi\u1ebft s\u1ee3 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng s\u1ee3 gi\u1eb7c, \u0111i nhanh kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u00e1, \u0111i ch\u1eadm c\u0169ng t\u1ef1 c\u1ed1, khi ti\u1ebfn khi l\u00f9i, \u0111\u1ec1u nh\u01b0 n\u1ed1i li\u1ec1n nhau, m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Gi\u1ea3 nh\u01b0 ta th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c, qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1ea5y thuy\u1ec1n ta \u0111u\u1ed5i g\u1ea5p, th\u00ec h\u01a1i h\u1ea1 bu\u1ed3m xu\u1ed1ng, khi\u1ebfn cho thuy\u1ec1n \u0111i ch\u1eadm, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u1ea1n s\u00fang, qu\u00e2n ta \u1ee9ng bi\u1ebfn kh\u00f4ng nhanh, th\u00ec thuy\u1ec1n ta nh\u00e2n gi\u00f3 v\u01b0\u1ee3t qua, m\u00e0 s\u00fang th\u00e0nh ra b\u1eafn h\u00e3o, cho n\u00ean ch\u1ee3t th\u1ea5y thuy\u1ec1n bu\u1ed3m thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbch h\u01a1i h\u1ea1, bu\u1ed3m thuy\u1ec1n ta c\u0169ng h\u1ea1, m\u1edbi c\u00f9ng g\u1eb7p nhau m\u00e0 s\u00fang b\u1eafn h\u1eb3n tin. L\u1ea1i s\u00fang \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n th\u00ec \u00edt, m\u00e0 hai b\u00ean th\u00ec nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1ea1y v\u1eeba, th\u00ec thuy\u1ec1n g\u1eb7p gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111i, sao gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ed1t 8 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 l\u00e1i l\u00e1i thuy\u1ec1n c\u00f3 bi\u1ebft c\u00e1ch l\u00e1i, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn b\u1eafn ra cho th\u00edch h\u1ee3p, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i. L\u1ea1i nh\u01b0 thuy\u1ec1n ta kh\u00f4ng may g\u00e3y c\u1ed9t bu\u1ed3m, v\u1ee1 m\u1ecf neo, th\u00ec n\u00ean ch\u1ea1y g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ngay thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbch, b\u1ecf thuy\u1ec1n ta m\u00e0 nh\u1ea3y sang c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y l\u00e0m thuy\u1ec1n c\u1ee7a ta, n\u1ebfu thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbch b\u1ecb g\u00e3y c\u1ed9t bu\u1ed3m, v\u1ee1 m\u1ecf neo th\u00ec thuy\u1ec1n ta d\u00f9 \u0111\u01b0\u01a1ng g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, ch\u1ec9 n\u00ean v\u00f2ng quanh \u1edf b\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1eafn s\u00fang, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1edbi g\u1ea7n, ph\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i luy\u1ec7n t\u1eadp s\u1eb5n th\u00ec khi vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn m\u1edbi \u0111\u1ed1i ph\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u01a1i ch\u1ee9c l\u00e0m quan t\u01b0 m\u00e3 n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ra ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 d\u1ea1y th\u1ee7y s\u01b0 ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi l\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi nay cai qu\u1ea3n c\u1ea3 th\u1ee7y s\u01b0, ph\u00e0m s\u0129 t\u1ed1t vi\u00ean bi\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 k\u1ef9 ngh\u1ec7 tinh th\u1ee5c th\u00ec b\u1ea7u c\u1eed l\u00ean, \u0111\u1ee3i tr\u1eabm k\u00e9n d\u00f9ng, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 V\u0103n T\u1eeb t\u00e0i kh\u00ed t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng v\u00ed nh\u01b0 thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1edf n\u1eb7ng, tr\u1eabm mong g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u1eebng b\u1ea3o c\u00e1c quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y nay c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf xen nhau, m\u00e0 \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng c\u1eafn nu\u1ed1t l\u1eabn nhau, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, nghe n\u00f3i truy\u1ec1n l\u1ea1i, ng\u00e0y x\u01b0a \u0111\u1ea1o ch\u1ee7 l\u00e0 Chi Thu \u652f\u79cb (<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gi%C3%AA-su\">Gi\u00ea-xu<\/a>) c\u00f3 th\u1ec1 \u01b0\u1edbc r\u1eb1ng : ph\u00e0m c\u00e1c n\u01b0\u1edbc anh em \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0u t\u00ednh, th\u00ec c\u00e1c n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, t\u1eeb Chi Thu \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 1840 n\u0103m, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1eddi \u01b0\u1edbc \u1ea5y, cho n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5n \u0111\u00e1nh nhau. Nh\u01b0ng tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng nghe ng\u00e0y x\u01b0a, vua n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao [Anh] \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 con trai, ch\u1ec9 sinh \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i, g\u1ea3 cho vua n\u01b0\u1edbc Pha Nha [T\u00e2y Ban Nha], nguy\u00ean t\u1ee5c \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, d\u00f9 t\u00f4n qu\u00fd l\u00e0m vua m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u0169ng ch\u1ec9 l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ee3, kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ee3 l\u1ebd, ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u1ea5y \u0111\u00e3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Pha Nha, v\u1ec1 sau vua n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc n\u00f3i : \u201cVua ta ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t con g\u00e1i, t\u1ee9c l\u00e0 con trai, n\u00ean l\u00e0m vua trong n\u01b0\u1edbc, b\u00e8n y\u00eau c\u1ea7u v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Pha Nha \u0111\u00f3n v\u1ec1 l\u1eadp l\u00e0m vua\u201d. L\u00e2u r\u1ed3i vua n\u01b0\u1edbc Pha Nha \u1edf m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u00edch, b\u00e8n b\u1ecf n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111i sang n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 nh\u00e2n trao cho l\u00e0m ch\u1ee9c quan to c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau. V\u1ee3 l\u1ea1i n\u00f3i d\u1ed7i d\u1ed7 ch\u1ed3ng \u0111em h\u1ebft \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, quan l\u1ea1i, t\u00e0i v\u1eadt n\u01b0\u1edbc Pha Nha ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng c\u0169ng nghe, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u1ec1u thu\u1eadn theo, \u0111\u1ec1u l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao, cung d\u00e2ng c\u1ed1ng ph\u00fa. Khi vua n\u01b0\u1edbc Pha Nha \u0111\u00e3 ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 v\u1eabn c\u00f2n, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Pha Nha c\u0169ng cam l\u00e0m th\u1ea7n d\u00e2n, kh\u00f4ng ai l\u00e0m ph\u1ea3n. \u0110\u1ebfn khi v\u1ee3 vua n\u01b0\u1edbc Pha Nha ch\u1ebft, n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao kh\u00f4ng kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, l\u1ea1i l\u00e0m n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng ho\u00e0 h\u1ea3o nh\u01b0 x\u01b0a. K\u1ec3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y xem \u0111\u1ebfn ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 v\u1eadt, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 \u00fd kh\u00e9o, ng\u1ee1 l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i tr\u00ed, sao x\u1eed \u0111o\u00e1n vi\u1ec7c l\u1edbn l\u1ea1i m\u1edd m\u1ecbt kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i tr\u00e1i, ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u00f4ng vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u1eafm m\u00ea v\u1ec1 v\u1ee3, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00ean ch\u0103ng ch\u00fat n\u00e0o, \u0111em nhau l\u00e0m con tin v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng, sao m\u00e0 ngu th\u1ebf ? N\u00f3i l\u00e0 l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1ea1o ch\u1ee7 c\u0169ng l\u00e0 n\u00f3i d\u1ed1i. Xem ra l\u1ebd ph\u1ea3i \u1edf \u0111\u1eddi, chia l\u00e2u t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u1ee3p, gi\u1ea3 s\u1eed tr\u1eddi sinh ra b\u1eadc vua anh h\u00f9ng h\u00e0o ki\u1ec7t, m\u01b0u th\u1ea7n x\u00e9t \u0111o\u00e1n, s\u00e1ng su\u1ed1t m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng h\u1ed7n h\u1ee3p c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, ch\u1ec9 v\u00ec kh\u00ed v\u1eadn ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, cho n\u00ean c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1eed xem \u0111\u1eddi Xu\u00e2n Thu, Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u thay nhau h\u00f9ng tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u0111ai, r\u1ed3i sau r\u00fat l\u1ea1i v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd \u0111\u1ea5y \u01b0 ?\u201d. [\u00dd n\u00f3i t\u1edbi cu\u1ed9c h\u00f4n nh\u00e2n gi\u1eefa <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Mary_I_c%E1%BB%A7a_Anh\">Mary I c\u1ee7a Anh<\/a> v\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Felipe_II_c%E1%BB%A7a_T%C3%A2y_Ban_Nha\">Felipe II c\u1ee7a T\u00e2y Ban Nha<\/a>.]<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c giai trong cung \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong v\u00e0o trong th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng c\u1ea3 n\u0103m, t\u1eeb th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn trong th\u00e1ng 7, l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 7 l\u00e0m \u0111\u1ea7u, c\u1ea5p th\u00eam b\u1ed5ng l\u1ec7 s\u00e1u th\u00e1ng, c\u00f2n t\u1eeb th\u00e1ng 8 tr\u1edf v\u1ec1 sau th\u00ec \u0111\u1ee3i sang n\u0103m chi c\u1ea5p. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>H\u1ed9 \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cC\u00e1c quan v\u00f5 kh\u00f4ng t\u1ef1 vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, u\u1ef7 cho thu\u1ed9c binh vi\u1ebft thay\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTrong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c c\u01a1 y\u1ebfu, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 b\u1ed1 \u00e1n ph\u1ea3i t\u1ef1 tay vi\u1ebft l\u1ea5y, \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 th\u1eadn tr\u1ecdng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 quan v\u00f5, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1edf ng\u1ea1i, cho b\u1ed1 \u00e1n vi\u1ebft thay, n\u1ebfu vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean c\u00f3 li\u00ean can \u0111\u1ebfn b\u1ed1 \u00e1n th\u00ec ch\u1ecdn u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u00f3 quan ch\u1ee9c, c\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn nh\u1ecf m\u1ecdn \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c cho d\u1ef1 bi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c, sau ch\u1edb l\u00e0m vi\u1ec7c khinh su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 th\u00f4ng d\u1ee5, t\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u1ebft t\u1eadp t\u00e2u \u0111\u1ec7 l\u00ean, t\u1ec9nh n\u00e0o \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 l\u00e0 quan v\u00f5 kh\u00f4ng t\u1ef1 vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>C\u1ea5p thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n thao di\u1ec5n cho l\u00e3nh binh \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh (h\u1eb1ng n\u0103m thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec1u 24 ph\u00e1t, \u0111\u1ea1n ch\u00ec 12 vi\u00ean, ch\u1ec9 c\u1ea5p 1 l\u1ea7n).<\/p>\n<p>Gi\u1edd Th\u00ecn, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u01b0 ti\u1ebfng s\u1ea5m l\u1edbn ph\u00e1t \u1edf ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y b\u1eafc. Sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5 Ph\u1ea1m B\u1ea1ch Nh\u01b0 x\u00e9t h\u1ecfi, b\u00e8n \u1edf ph\u1eadn n\u00fai Ph\u1ee7 \u1ed5, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y gi\u1edd \u1ea5y th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1eadt d\u00e0i nh\u01b0 t\u1ea5m l\u1ee5a, \u0111\u1ea7u c\u00f3 ng\u1ecdn l\u1eeda s\u00e1ng, m\u00ecnh l\u1eabn m\u00e0u xanh bi\u1ebfc, t\u1eeb trong n\u00fai v\u1ee5t l\u00ean \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u1eddi r\u1ed3i xu\u1ed1ng, ph\u00e1t ra ti\u1ebfng s\u1ea5m \u1ea5y, li\u1ec1n m\u01b0a xu\u1ed1ng ngay\u201d. B\u1ea1ch Nh\u01b0 v\u1ec1, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y h\u01a1i c\u00f3 l\u00fd, ph\u00e0m tr\u1eddi m\u01b0a c\u00f3 3 th\u1ee9 m\u01b0a, c\u00f3 m\u01b0a theo t\u1eebng m\u00f9a, v\u00e0o kho\u1ea3ng m\u00f9a thu m\u00f9a \u0111\u00f4ng giao nhau, theo ti\u1ebft h\u1eadu m\u00e0 m\u01b0a, su\u1ed1t ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u00f4i, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ; c\u00f3 m\u01b0a tr\u1eadn v\u00e0o l\u00fac m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, khi tr\u1eddi gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, kh\u00ed \u0111\u1ea5t b\u1ed1c l\u00ean, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng ch\u1ea1m nhau m\u00e0 th\u00e0nh ti\u1ebfng, cho n\u00ean c\u00f3 s\u1ea5m to, t\u1ee9c c\u00f3 m\u01b0a l\u1edbn, m\u01b0a xu\u1ed1ng m\u1ed9t tr\u1eadn r\u1ed3i th\u00f4i ngay, \u0111\u00f3 l\u00e0 hai ; c\u00f3 m\u01b0a b\u1ea5t th\u1ea7n khi r\u1ed3ng l\u00ean xu\u1ed1ng, t\u1ea5t sinh ra m\u00e2y, m\u00e2y b\u1ed1c l\u00ean m\u00e0 th\u00e0nh m\u01b0a, trong khi \u0111\u01b0\u01a1ng m\u01b0a t\u1ea5t c\u00f3 gi\u00f3 to, duy m\u01b0a xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u1edf ch\u1ed7 r\u1ed3ng \u0111i, ch\u1ed7 n\u00e0o r\u1ed3ng kh\u00f4ng \u0111i t\u1edbi th\u00ec kh\u00f4ng m\u01b0a, \u0111\u00f3 l\u00e0 ba. L\u1ea1i th\u1ea5y ti\u1ec3u thuy\u1ebft truy\u1ec1n r\u1eb1ng : r\u1ed3ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m m\u01b0a, ho\u1eb7c c\u00f3 con r\u1ed3ng l\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m m\u01b0a, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf b\u00e8n d\u00f9ng s\u1ea5m s\u00e9t \u0111\u1ec3 r\u0103n. N\u01b0\u1edbc ta, lo\u00e0i r\u1ed3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c s\u00f4ng, th\u1ea5y c\u00f3 m\u00e2y m\u00f9 b\u1ed1n ph\u00eda, ban ng\u00e0y t\u1ed1i om, t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ed3ng l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc l\u00e0m m\u01b0a, \u0111\u00f3 l\u00e0 hi\u1ec7u nghi\u1ec7m. \u00fd h\u1eb3n con v\u1eadt m\u00e0 d\u00e2n gian tr\u00f4ng th\u1ea5y, t\u1ee9c l\u00e0 con r\u1ed3ng l\u00e0m m\u01b0a. S\u1ea5m \u0111\u1ec3 r\u0103n r\u1ed3ng, m\u00e0 r\u1ed3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tai l\u1ea1 d\u1ecb v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn Ba Lai, \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n. Qu\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c 3 t\u00ean. Qu\u00e2n \u0111\u1ea1o H\u1ea3i T\u00e2y \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 x\u00e9t \u1edf l\u1ea1ch B\u00f4ng Xuy g\u1eb7p h\u01a1n 500 t\u00ean gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1ebbn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi, b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ee9a, ch\u00fang li\u1ec1n r\u00fat ch\u1ea1y, vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a thu t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc, \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y ng\u00e0y M\u1eadu g\u1ea7n ti\u1ebft Thu ph\u00e2n th\u00ec t\u1ebf, x\u00e9t ra ti\u1ebfng c\u00f3 s\u1edbm mu\u1ed9n, n\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o ti\u1ebft Thu ph\u00e2n \u1edf v\u00e0o trung tu\u1ea7n h\u1ea1 tu\u1ea7n, r\u1ea5t th\u1ea5y h\u01a1i mu\u1ed9n, th\u1ef1c c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m, xin theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 8 th\u00ec t\u1ebf, theo l\u1ec7, tr\u00ean ch\u1ed7 g\u1ea1ch ngang ph\u1ea3i khuy\u00ean m\u1ed9t khuy\u00ean m\u1ef1c nh\u1ecf, c\u00f2n nh\u01b0 ng\u00e0y M\u1eadu g\u1ea7n ti\u1ebft Thu ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00eau vi\u1ebft ch\u1eef x\u00e3, n\u00ean b\u1ecf \u0111i\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh ; Th\u1ecb lang quy\u1ec1n bi\u1ec7n C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung \u0111\u1ed5i sang quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh ; Lang trung quy\u1ec1n bi\u1ec7n L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i sang quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ec5 b\u1ed9, quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Ho\u00e1 h\u1ed9 l\u00fd tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Th\u00e0nh Phong v\u1ec1 b\u1ed9 cung ch\u1ee9c, l\u1ea1i l\u1ea5y Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Ho\u00e1 h\u1ed9 l\u00fd tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng (Tu\u1ea7n v\u1ec1 c\u01b0 tang h\u1ebft h\u1ea1n).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1eb7c t\u00e2u : nguy\u00ean b\u1ed1, \u00e1n H\u01b0ng Ho\u00e1 m\u01b0\u1ee3n l\u1eddi ng\u1ea7m ch\u00ea nhau, \u0111\u1ec1u cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c, nh\u00e2n v\u00ec k\u00e9n d\u1ee5ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n cho V\u0169 Th\u00e0nh Phong quy\u1ec1n h\u1ed9 tu\u1ea7n ph\u1ee7, x\u00e9t ra V\u0169 Th\u00e0nh Phong l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu cho \u1edf l\u00e2u \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1, s\u1ee3 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft, c\u00f3 khi cho l\u00e0 ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi v\u1ea1ch n\u00f3i l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thay gi\u1eef ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1eb7t ph\u00e9p \u1edf l\u00f2ng tham, d\u01b0 lu\u1eadn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tri\u1ec7u v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba \u1edf ph\u1eadn n\u00fai x\u00e3 Kim Ng\u1ecdc, sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111i xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba, quan h\u1ec7 r\u1ea5t l\u1edbn, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean s\u1ee9c bi\u1ec1n binh ch\u00e9m c\u1eaft c\u00e2y c\u1ecf, tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 xem\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 h\u1eb1ng n\u0103m chi s\u00e1p v\u00e0ng th\u00eam nhi\u1ec1u, b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n r\u00fat b\u1edbt \u0111i, xin l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u1ec5 t\u1ea1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u00e0n mi\u1ebfu trung t\u1ef1 qu\u1ea7n t\u1ef1. Vua y cho (L\u1ec7 c\u0169 m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng h\u01a1n 520 c\u00e2n, gi\u1ea3m b\u1edbt l\u00e0m h\u01a1n 250 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p thu\u1ed9c v\u1ec1 ta \u0111\u00e3 h\u01a1n 5 n\u0103m nay, ph\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi nh\u1ecdc t\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn, duy chi\u1ec3u theo ngh\u1ecb c\u0169, \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, S\u01a1n T\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, nh\u01b0ng thu\u1ebf kho\u00e1 cho ch\u00fang t\u1ef1 l\u00e0m, th\u1ed5 d\u00e2n cho ch\u00fang sai khi\u1ebfn, t\u01b0\u1edfng nh\u00e2n theo th\u1eddi c\u0169, v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u1eabn thi\u1ebfu\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i t\u1ef1 khi \u0111\u1ed5i l\u0129nh ch\u1ee9c Tham t\u00e1n t\u1edbi nay, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, nh\u01b0 b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean h\u1ebft, d\u00e2n \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean l\u00e0m \u0103n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong ch\u1ee9c ph\u1eadn, trong khi th\u1eeba h\u00e0nh, c\u00f2n s\u1ee3 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, b\u00e8n kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u00f3, b\u1ecf g\u1ea7n t\u00ecm xa, \u0111\u1eb7t ra l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng, qu\u1ea3 c\u00f3 \u00edch g\u00ec ? Nay c\u1ea7n ph\u1ea3i gia t\u00e2m tr\u00f9 t\u00ednh, tu\u1ef3 vi\u1ec7c s\u1eeda sang cho \u0111\u1ebfn gi\u1eef l\u00f2ng trong s\u1ea1ch, h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f4ng b\u1eb1ng thanh li\u00eam m\u1edbi l\u00e0 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c ph\u1eadn, c\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c d\u1ea1y k\u1ebb ngoan, k\u1ebb h\u00e0i l\u00f2ng theo v\u1ec1, th\u00ec ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ef1 c\u00f3 x\u1eed tr\u00ed, kh\u00f4ng c\u1ea7n ng\u01b0\u01a1i li\u1ebfn tho\u1eafng n\u00f3i nhi\u1ec1u l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 chi l\u0129nh b\u1ed5ng h\u01b0\u1edbng l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf kho trong Kinh (Ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u01a1n l\u0129nh g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 300 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean, cho l\u01b0\u1ee3ng tu\u1ef3 s\u1ee9c ng\u00e0y v\u1eadn ch\u1edf, nh\u01b0ng \u1edf trong \u0111\u01a1n chua r\u00f5, chia l\u00e0m m\u1ea5y l\u1ea7n, m\u1ed7i l\u1ea7n m\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng, do b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00ea \u0111\u01b0a cho Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng khoa \u0111\u1ea1o chi\u1ebfu ph\u00e1t, chua ngay v\u00e0o \u1edf sau \u0111\u01a1n, ng\u00e0y n\u00e0o l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u00e3 ph\u00e1t g\u1ea1o m\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ea7n sau theo th\u1ebf, c\u00f2n t\u1eeb 300 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ph\u1ea3i trong m\u1ed9t ng\u00e0y l\u0129nh xong, n\u1ebfu x\u1ea3y ra v\u00ec m\u01b0a gi\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m xong, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 g\u1ea1o nhi\u1ec1u \u00edt, do khoa \u0111\u1ea1o h\u1ed9i ph\u00e1t v\u00e0 vi\u00ean \u1edf kho, c\u0169ng chua v\u00e0o sau \u0111\u01a1n l\u00e0 ng\u00e0y n\u00e0o m\u1edbi ph\u00e1t g\u1ea1o, bao nhi\u00eau ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ee3i l\u0129nh sau, l\u1ea1i chua ng\u00e0y n\u00e0o ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t g\u1ea1o, m\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gian m\u1ea1o, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u1edb g\u00ec kh\u00e1c, m\u00e0 g\u1ea1o l\u0129nh c\u00f2n \u0111\u1ec3 \u1edf kho th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i tr\u1eebng tr\u1ecb, c\u00f2n g\u1ea1o sung c\u00f4ng). Chu\u1ea9n cho sao l\u1ee5c giao cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ki\u00eam v\u1ec7 Tam dinh Trung th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 ki\u00eam cai qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ee5c \u0111\u00e1 l\u00e0m n\u00fai gi\u1ea3 h\u01a1n 1.000 kh\u1ed1i n\u1ed9p v\u00e0o Kinh.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, Cai \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ecbch, V\u0169 Huy Trinh l\u00e0m Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, xem di\u1ec5n t\u1eadp th\u1ee7y s\u01b0, th\u01b0\u1edfng chung cho bi\u1ec1n binh 500 quan, r\u1ed3i \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Thu\u00fd Hoa, cho l\u00e0 2 s\u1edf h\u00e0nh cung \u1edf Thu\u1eadn An v\u00e0 Thu\u00fd Hoa l\u00e0m l\u00ean ch\u1ec9nh t\u1ec1, th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m c\u00e1t t\u01b0\u1eddng ng\u0169 b\u1ea3o ti\u1ec3u kim ti\u1ec1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 l\u00ednh th\u1ee3 th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>D\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i b\u1edd bi\u1ec3n tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf Kinh k\u1ef3, \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u1ea5y t\u1ea7ng k\u00e8 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n s\u1ea1t l\u1edf, l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ed3i \u0111\u1eafp, kh\u00f4ng nh\u1eefng 2, 3 l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd bi\u1ec3n, tr\u1eabm c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ebfc t\u1ed1n ph\u00ed, kh\u1ed1n n\u1ed7i s\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, k\u00e8 \u0111\u00e1 s\u1ea1t l\u1edf ng\u00e0y nhi\u1ec1u, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 th\u1ea5y nguy hi\u1ec3m, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1edd \u1edf s\u1ee9c th\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. N\u00ean ph\u00e1i th\u01b0\u1ee3ng L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng, h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, xin th\u1ea7n gi\u00fap ng\u1ea7m cho c\u00e1t bi\u1ec3n ng\u00e0y m\u1ed9t b\u1ed3i, th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i v\u1eefng m\u00e3i, sau ph\u1ea3i s\u1eeda l\u1ec5 l\u1ec5 t\u1ea1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n vua v\u1ec1 qua eo bi\u1ec3n H\u00e0 Trung, c\u01a1 quan th\u00e1i gi\u00e1m Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c, nh\u00e2n sai \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, cho thuy\u1ec1n \u0111i x\u00f4ng qua \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5t l\u1ed9 (() T\u1ea5t l\u1ed9 : \u0111\u01b0\u1eddng vua \u0111i.), qu\u00e2n v\u1ec7 C\u1ea9m y ng\u0103n l\u1ea1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i c\u00e1ch, th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n v\u1ec7 C\u1ea9m y 100 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, s\u1eafc cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m v\u00e2ng l\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, nh\u01b0 thuy\u1ec1n vua \u0111\u00e3 ti\u1ebfn \u0111i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n Kim \u0111\u0129nh nh\u1edd t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 d\u00e1m tr\u1ef1c \u0111\u1ed9t, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 th\u00e1i gi\u00e1m hay cung gi\u00e1m, cho bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u tu\u1ea7n tra b\u1eaft ngay tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 long \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n v\u1ec1, n\u1ed9p v\u1ea3i bu\u1ed3m, V\u0169 kh\u1ed1 kh\u00f4ng chi\u1ec3u thu ngay \u0111\u1ec3 b\u1ecb m\u1ed1i x\u00f4ng. Gi\u00e1m l\u00e2m l\u00e0 H\u1ed3 Ng\u1ecdc T\u00e0i, V\u0169 Ti\u1ebft S\u0129 v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean 4 nha c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i l\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Huy C\u00f4n th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung V\u0169 kh\u1ed1 h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng. T\u00e0i \u0111\u1ed5i b\u1ed9 L\u1ea1i Lang trung, S\u0129 \u0111\u1ed5i th\u1ef1 Lang trung Binh b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, c\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean v\u1ec1 n\u1ed9p c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf kho ch\u1ed3ng ch\u1ee9a k\u1ec3 c\u00f3 ngh\u00ecn v\u1ea1n, m\u00e0 c\u00e1c nha N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y l\u00e2u ch\u1eadm, \u0111\u1ec3 th\u00e0nh h\u01b0 h\u1ecfng, tuy vi\u1ec7c \u0111\u00e3 v\u1ee1 l\u1edf, t\u1ed9i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu, c\u00f2n c\u1ee7a c\u00f4ng th\u00ec sao ? Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec nha \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n chi\u1ec3u thu, c\u00f2n th\u01b0\u01a1ng ty 4 nha c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, tu\u1ef3 vi\u1ec7c ch\u01b0\u1edbc ph\u00e1i, n\u1ebfu g\u1eb7p v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111em n\u1ed9p m\u00e0 nhi\u1ec1u th\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u00eam chia nhau l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tu\u1ea7n tra v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o c\u0169ng nh\u1eadn l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, b\u1eaft \u0111em n\u1ed9p ngay, n\u1ebfu cho k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ec3 c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho t\u1eeb sau tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, \u0111i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 nh\u01b0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng [\u1ea4n \u0110\u1ed9] h\u01a1i xa, vi\u00ean qu\u1ea3n to\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, sau nh\u01b0 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, L\u1eef T\u1ed1ng, Giang L\u01b0u Ba th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, T\u00e2n Gia Ba, H\u00f2n Cau [Penang] h\u01a1i g\u1ea7n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, v\u00e0 t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng g\u1ea1o ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 15 quan, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t 20 quan, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 15 quan, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 13 quan, ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 11 quan, binh \u0111inh 10 quan.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam thi\u00ean l\u00fd kinh cho c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i Kinh s\u01b0 (Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf kinh k\u1ef3, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 3 \u1ed1ng, t\u0103ng l\u00ean 7 \u1ed1ng, ba t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 1 \u1ed1ng t\u0103ng l\u00ean 2 \u1ed1ng, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, 8 t\u1ec9nh \u1ea5y nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho 1 \u1ed1ng, t\u0103ng th\u00eam 1 \u1ed1ng, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean Ho\u00e0, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, 11 t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 1 \u1ed1ng).<\/p>\n<p>S\u1eafc cho th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3, ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn, g\u1eb7p c\u00f3 sai ph\u00e1i, c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n th\u00ec ph\u00e1t cho \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nh\u00f2m, th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho thu\u1ed9c bi\u1ec1n h\u1ecdc t\u1eadp nh\u00f2m tr\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1ch m\u1edf \u0111\u00f3ng lau ch\u00f9i, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c quen th\u1ea1o.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn bi\u1ec3n Kh\u00e1nh Ho\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh (2 b\u00ean s\u01a1n \u0111en, m\u0169i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 2 m\u00e1 s\u1eafc \u0111\u1ecf, l\u00e1i ph\u00eda sau v\u00e0 2 b\u00ean v\u00e1n gi\u1eefa v\u1ebd h\u00ecnh \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng, hai l\u1ed7 \u0111\u1ec3 b\u1eafn \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn) c\u00f9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n T\u1ebf \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, g\u1eb7p nhau c\u00f9ng \u0111\u00e1nh nhau, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd D\u1eadu, b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00e2n ban \u0111\u00eam tr\u1ed1n tho\u00e1t, vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1edd bi\u1ec3n xa r\u1ed9ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay tr\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1eb3ng qua thuy\u1ec1n nh\u1ecf m\u00e0 th\u00f4i, nay l\u1ea1i c\u00f3 thuy\u1ec1n to d\u00e1ng l\u1ea1, d\u00e1m ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi thuy\u1ec1n Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng qu\u00e1i l\u1ea1. L\u00ea V\u0103n T\u1ebf \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u th\u00ec gi\u1edd, Qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00f9ng ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 \u0110inh V\u0103n L\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u00fap \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, li\u1ec1n cho ph\u00e1i th\u00eam th\u1ee7y s\u01b0 qu\u1ea3n v\u1ec7 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ec1n binh 50 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1o th\u1ee7 8 ng\u01b0\u1eddi \u0111i m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u B\u00ecnh h\u1ea3i, \u0111em theo s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u00e1nh d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec3n \u1edf ngo\u00e0i Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u \u1edf c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea9n l\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm b\u1eaft, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c h\u1ea1ng l\u1edbn, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan, h\u1ea1ng v\u1eeba th\u00ec 500 quan.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3 v\u1eadn ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 g\u1ea1o v\u1ec1 Kinh, khi ti\u1ebfp tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An th\u00ec \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c hi\u1ec7p l\u00fd th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3 li\u1ec7u ph\u00e1t thuy\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n h\u1ed9 d\u1eabn (\u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n t\u1eeb 100 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, ph\u00e1t qu\u1ea3n v\u1ec7 1 ng\u01b0\u1eddi, binh thuy\u1ec1n 5 chi\u1ebfc, t\u1eeb 30 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, ph\u00e1t qu\u1ea3n v\u1ec7 1 ng\u01b0\u1eddi, binh thuy\u1ec1n 3 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>Sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 t\u1ec9nh t\u1ea3 h\u1eefu tr\u1ef1c s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cS\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c v\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y c\u00e1c ch\u1ed7 c\u00e1t \u0111\u00e1 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ed9, m\u00f9a h\u00e8 n\u1eafng n\u00f3ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111i r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn, tuy \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00ec d\u00e0i, c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u1eeda sang th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ec5, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec d\u00e2n, m\u1edf mang ti\u1ec7n l\u1ee3i, n\u1ebfu ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n th\u00ec c\u0169ng n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, nay chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 t\u1ea3 tr\u1ef1c h\u1eefu tr\u1ef1c, x\u00e9t su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ed9 trong h\u1ea1t, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o c\u00f3 c\u00e1t d\u00e0y c\u00e1t m\u1ecfng ho\u1eb7c c\u00e1t s\u1ecfi l\u1eabn l\u1ed9n, th\u00e1ng n\u1eafng kh\u00f3 \u0111i th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t gi\u00e1 \u0111\u1eaft thu\u00ea nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i mang \u0111\u1ea5t b\u1ed3i \u0111\u1eafp, ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, cao 4, 5 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, cho d\u1ec5 m\u1ecdc c\u1ecf, 2 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eafp nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t, tr\u1ed3ng c\u00e1c c\u00e2y d\u1ec5 s\u1ed1ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f3ng xanh t\u1ed1t \u0111\u1ec3 r\u1ee3p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u1ed1c l\u00e1t m\u00e0 xong \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m, c\u1ed1t ph\u1ea3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c xong, ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n m\u00e0 d\u00e2n ta kh\u00f4ng k\u00eau kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1edbi l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u01b0ng Thu\u1ef5, B\u00ecnh Ti\u00eam, sai Phi\u00ean m\u1ee5c l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Tr\u00e0 Long, Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1ed3n \u0110\u1ed9t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 t\u00ean trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, li\u1ec1n \u0111em ng\u00e2n b\u00e0i, ng\u00e2n ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o th\u01b0\u1edfng cho, duy gi\u1eb7c Y tr\u1ed1n xa trong r\u1eebng s\u00e2u, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ecbnh t\u00ecm b\u1eaft, c\u00e1c Phi\u00ean m\u1ee5c h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm t\u00f2i. Tham t\u00e1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Tr\u00e0 Long, B\u1ed3n \u0110\u1ed9t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u1eebng theo vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho Tr\u00e0 Long gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 nh\u1eabn v\u00e0ng kh\u1ea3m pha l\u00ea trong su\u1ed1t, nh\u1eabn v\u00e0ng kh\u1ea3m pha l\u00ea \u0111\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 1 chi\u1ebfc, B\u1ed3n \u0110\u1ed9t th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, nh\u1eabn v\u00e0ng kh\u1ea3m pha l\u00ea trong su\u1ed1t 1 chi\u1ebfc. X\u00e9t ra t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c Y g\u00e2y vi\u1ec7c, v\u1ed1n c\u1eady c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam vi\u1ec7n tr\u1ee3, t\u1eeb sau khi b\u1ecb thua \u1edf Ph\u1ee7 Ch\u0103n, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn n\u1eefa, gi\u1eb7c Y l\u1ef1c qu\u1eabn th\u1ebf c\u00f9ng, nay ch\u1eb3ng qua t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng \u1ea9n tr\u1ed1n, c\u1ea7u s\u1ed1ng qua ng\u00e0y. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng m\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c tr\u1ecdng, ch\u01b0a n\u00ean \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf ch\u1ed1n h\u00e0ng tr\u1eadn, chu\u1ea9n cho r\u00fat v\u1ec1 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u H\u1ea3i T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ninh thi\u1ebfp, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean c\u0169ng chu\u1ea9n cho v\u1ec1 th\u00e0nh nh\u1eadn ch\u1ee9c. C\u00f2n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i bi\u1ec1n binh u\u1ef7 cho m\u1ed9t l\u00e3nh binh theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng canh gi\u1eef, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o quan y\u1ebfu chia b\u1eaft th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 binh chi\u1ec3u \u0111\u1ecba gi\u1edbi tu\u1ea7n ti\u1ec5u, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i h\u1ebft c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>D\u00e2n h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 l\u1ea1ng v\u00e0ng \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em n\u1ed9p, \u0110\u1ed1c th\u1ea7n l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 s\u1ee3 ph\u00e9p kh\u00f4ng tham, chu\u1ea9n cho ph\u00e1t ti\u1ec1n kho 1.500 quan c\u1ea5p cho v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ri\u00eang ti\u1ec1n t\u1ea1 th\u1ea7n 100 quan.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam cho th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ecba b\u00e0n v\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a th\u1ee7y s\u01b0 thuy\u1ec1n b\u00e8 l\u00e0 quan h\u1ec7, trong \u0111\u00f3 xem kim ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u01b0\u1edbng, \u0111o n\u01b0\u1edbc, xem gi\u1edd r\u1ea5t l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea7n v\u1ec1 \u0111i thuy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho 4 c\u00e1i \u0111\u1ecba b\u00e0n, 6 c\u00e1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t, 50 c\u00e1i th\u01b0\u1edbc \u0111o n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e2y \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5, to\u00e0n v\u00ec b\u1ecdn th\u1ed1ng qu\u1ea3n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd d\u1ea1y b\u1ea3o n\u00ean m\u1edbi th\u1ebf, nay ph\u00e1t th\u00eam cho 6 chi\u1ebfc \u0111\u1ecba b\u00e0n, 4 chi\u1ebfc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y giao cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, Hi\u1ec7p l\u00fd \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa chia c\u1ea5p cho th\u1ee7y s\u01b0, v\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1c s\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u \u0111em bi\u1ec1n binh trong tr\u1ea1i b\u1ea3o ban k\u1ef9 c\u00e0ng, nh\u01b0 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ed1i, t\u1ea3 \u0111\u1ed1i, th\u1ebf l\u00e0 l\u00e0 thi\u00ean t\u1ea3, thi\u00ean h\u1eefu, g\u1eb7p chi\u1ec1u gi\u00f3 n\u00e0y n\u00ean theo h\u01b0\u1edbng n\u00e0o, g\u1eb7p chi\u1ec1u gi\u00f3 kia n\u00ean chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng n\u00e0o, thuy\u1ec1n \u0111i m\u1ea5y chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y d\u1eb7m l\u00e0 ch\u00f3ng, m\u1ea5y chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y d\u1eb7m l\u00e0 ch\u1eadm ? C\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c n\u00fai \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n n\u01a1i g\u1ea7n b\u1edd th\u00ec ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 c\u00e1t, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 b\u00f9n ? N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng s\u00e2u ph\u1ecfng \u0111\u1ed9 bao nhi\u00eau, l\u1ea5y \u0111\u00f3 suy ra, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng luy\u1ec7n, kh\u00f4ng nh\u1eefng chuy\u00ean l\u00e0m \u1edf c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u d\u00e2y, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n ch\u1eef B\u00ecnh ch\u1eef \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i v\u1eadn, H\u1ea3i \u0111\u1ea1o cho \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea, ph\u00e0m bi\u1ec1n binh th\u1ee7y s\u01b0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n cho tai m\u1eaft ti\u00eam nhi\u1ec5m, c\u1ed1t cho ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u1ea1o, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, ph\u1ea3i li\u1ec7u c\u1ea5p tu\u1ef3 thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, hi\u1ec7p l\u00fd cho \u0111\u1ebfn b\u1ecdn ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 qu\u1ea3n v\u1ec7, n\u00ean nh\u1eadn l\u00e0m ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00e2n c\u1ea7n nh\u01b0 cha anh d\u1ea1y b\u1ea3o con em, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u cho th\u00e0nh t\u00e0i, ch\u1edb coi l\u00e0m l\u1eddi h\u00e3o, v\u1eabn c\u1ea9u th\u1ea3 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf c\u00e1c b\u1ea3o c\u00e1c v\u1ec7 H\u00f9ng nhu\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0, chi\u1ec3u ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n binh, C\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5 \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, 2 v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5, Thi\u1ec7n v\u00f5 \u1edf Ngh\u1ec7 An, v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 c\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y \u1edf Thanh Hoa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c v\u1ec7 gi\u1ea3n binh \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An (t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 4 v\u1ec7 : Uy v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, To\u00e0n v\u00f5, Minh v\u00f5. T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An thu\u1ed9c dinh Ti\u1ec1n phong, 4 v\u1ec7 : Ho\u00e0n v\u00f5, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Trang v\u00f5 ; thu\u1ed9c dinh Long v\u00f5, 4 v\u1ec7 : Ngh\u1ecb v\u00f5, Di\u1ec7u v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Nghi\u00eau v\u00f5 thu\u1ed9c dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, 2 v\u1ec7 : C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5. T\u1ec9nh Thanh Hoa thu\u1ed9c dinh H\u1ed5 uy, 4 v\u1ec7 : Tuy\u00ean v\u00f5, T\u00fac v\u00f5, Cung v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 ; thu\u1ed9c dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, 3 v\u1ec7 : Ki\u1ec7n v\u00f5, Qu\u1ea3ng v\u00f5, Nhu\u1ec7 v\u00f5) t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc d\u1ed3n b\u1ed5 m\u1ed7i v\u1ec7 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 600 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a l\u00e0 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, xin n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 500 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111em c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00ednh m\u1edbi c\u0169, chi\u1ec3u tu\u1ef3 x\u00e3 th\u00f4n li\u1ec1n nhau cung c\u1ea5p c\u1ee9 nguy\u00ean l\u00ednh th\u1ee7y, l\u00ednh b\u1ed9 d\u1ed3n th\u00e0nh t\u1eebng v\u1ec7 t\u1eebng \u0111\u1ed9i, c\u00f2n c\u00f3 th\u1eeba ra c\u0169ng d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t th\u00eam t\u00ean hi\u1ec7u, xin \u0111\u1ee3i \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh ki\u1ec3m duy\u1ec7t kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a qu\u00e2n, l\u1ea1i c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u1ec9nh h\u1ecdp b\u00e0n.\u00a0 \u0110\u1ebfn khi Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 b\u1ecdn Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi 3 t\u1ec9nh d\u1ed3n b\u1ed5 t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh th\u1eeba ra 500 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, t\u1ec9nh Thanh Hoa \u0111\u1ec1u th\u1eeba ra 1.000 ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u1eb7t th\u00eam t\u00ean hi\u1ec7u v\u1ec7 c\u01a1. (T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5 thu\u1ed9c dinh th\u1ea7n c\u01a1. T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5 thu\u1ed9c dinh Ti\u1ec1n phong ; v\u1ec7 Thi\u1ec7n v\u00f5 thu\u1ed9c dinh Long v\u00f5. T\u1ec9nh Thanh Hoa v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 thu\u1ed9c dinh H\u1ed5 uy. C\u01a1 th\u1ee7y Thanh Hoa \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y, \u0111\u1eb7t th\u00eam c\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y).<\/p>\n<p>Vua nghe theo, chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 Binh b\u00e0n, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh c\u1ea3 m\u1edbi c\u0169 l\u00e0 25 v\u1ec7 ph\u1ea9m tr\u1eadt vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u0169 m\u1edbi c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i. (Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec7 u\u00fd thu\u1ed9c C\u1ea5m binh tr\u1eadt ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt t\u00f2ng tam ph\u1ea9m \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; cai \u0111\u1ed9i tr\u1eadt ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1eadt t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1eadt ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m), r\u1ed3i cho c\u00e1c c\u01a1 th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng (T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, 2 c\u01a1 T\u1ea3 h\u1eefu th\u1ee7y ; t\u1ec9nh Thanh Hoa, 2 c\u01a1 T\u1ea3 h\u1eefu th\u1ee7y ; t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i 1 c\u01a1 th\u1ee7y ; t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, h\u1eefu th\u1ee7y ; t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 2 c\u01a1 t\u1ea3 h\u1eefu th\u1ee7y), \u0111\u1ec1u th\u0103ng l\u00e0m v\u1ec7 qu\u1ea3n su\u1ea5t, theo y nh\u01b0 ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u00e1c th\u1ee7y v\u1ec7 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 An v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Ho\u00e1 b\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ch\u1ea5n v\u00f5, th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd hi\u1ec7p qu\u1ea3n v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u00e0n th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd hi\u1ec7p qu\u1ea3n Di\u1ec7u v\u00f5 v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00fa th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Thi\u1ec7n v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Trang v\u00f5 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Th\u00e2u th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd hi\u1ec7p qu\u1ea3n H\u00f9ng nhu\u1ec7 t\u1ea3 v\u1ec7 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u00e1i b\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y th\u1ee7y s\u01b0 Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Ba c\u01a1 trung, t\u1ea3, h\u1eefu l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, s\u1ed1 l\u00ednh ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, cho d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1c th\u1ee9c nh\u00e0 th\u1edd \u1edf l\u0103ng v\u00e0 m\u1ed9 c\u00e1c phi t\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng (c\u00e1c phi : nh\u00e0 th\u1edd \u1edf l\u0103ng, trong x\u00e2y, t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch cao 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, chi\u1ec1u d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc, chi\u1ec1u ngang r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng 7 t\u1ea5c, ngo\u00e0i x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch cao 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, ngang r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ch\u00ednh gi\u1eefa x\u00e2y m\u1ed9t c\u1eeda, c\u1eeda d\u00f9ng g\u1ed7 s\u01a1n \u0111\u1ecf, ph\u00eda trong c\u1eeda, tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh phong d\u1ef1ng bia \u0111\u00e1 kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef : \u201cm\u1ed7 phi m\u1ed7 th\u1ecb chi t\u1ea9m(() Nh\u00e0 th\u1edd \u1edf l\u0103ng c\u1ee7a phi n\u00e0o, h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec.)\u201d. Tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda x\u00e2y th\u00eam s\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1ec5 3 c\u1ea5p, m\u1ed7i c\u1ea5p r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu x\u00e2y lan can cao 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, chung quanh gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ea5m \u0111\u1ec1u c\u00e1ch 20 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi x\u00e2y c\u1ed9t g\u1ea1ch \u0111\u1ec3 nh\u1edb gi\u1edbi h\u1ea1n.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ea7n : nh\u00e0 th\u1edd \u1edf l\u0103ng, trong x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch cao 3 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c, d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng 3 t\u1ea5c, ngo\u00e0i x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch cao 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, chi\u1ec1u ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc b\u00ean trong c\u1eeda \u1edf tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh phong, c\u00f3 bia \u0111\u00e1, kh\u1eafc ch\u1eef : \u201cm\u1ed7 t\u1ea7n m\u1ed7 th\u1ecb chi t\u1ea9m\u201d, chung quanh gi\u1edbi c\u1ea5m \u0111\u1ec1u 12 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Ti\u1ec7p d\u01b0 tr\u1edf xu\u1ed1ng : c\u00e1c m\u1ed9 trong x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch cao 3 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc, chi\u1ec1u ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, b\u00ean ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch cao 4 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, chi\u1ec1u ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, c\u1eeda m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh phong c\u00f3 bia \u0111\u00e1 kh\u1eafc ch\u1eef : \u201cTi\u1ec7p tr\u1eef ho\u1eb7c qu\u00fd nh\u00e2n, m\u1ef9 nh\u00e2n, t\u00e0i nh\u00e2n, m\u1ed7 th\u1ecb chi m\u1ed9\u201d. Chung quanh gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u1ec1u 8 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1n l\u1ec7 gi\u1edbi c\u1ea5m : n\u1ebfu g\u1eb7p d\u00e2n c\u01b0 v\u00e0 ru\u1ed9ng s\u00e2u khe c\u1eeb th\u00ec c\u1ee9 ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p, x\u00e2y c\u1ed9t g\u1ea1ch kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u1ed1 tr\u01b0\u1ee3ng, giao cho bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef tr\u1ed3ng c\u1ea5y c\u1ecf hoa, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c xanh t\u1ed1t, c\u00e1c Kinh do\u00e3n, Kinh huy\u1ec7n th\u1eddi th\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n tra nghi\u00eam c\u1ea5m d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n tr\u1ed9m ph\u1ea7n m\u1ed9 \u1edf trong gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0 th\u1ea3 tr\u00e2u d\u00ea gi\u00e0y x\u00e9o v\u00e0o c\u00e2y c\u00f3 l\u00ean hoa, k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m ph\u00e9p th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i. L\u1ea1i t\u1eeb b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u1edf nh\u00e0 th\u1edd \u1edf l\u0103ng v\u00e0 m\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i xem th\u0103m.<\/p>\n<p>Thi \u0110i\u1ec7n (() Thi trong cung \u0111i\u1ec7n nh\u00e0 vua.) : Sai \u0111\u00f4 \u0110\u1ed1c th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m sung ch\u1ee9c gi\u00e1m th\u00ed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 H\u00e0 Duy Phi\u00ean sung ch\u1ee9c \u0111\u1ed9c quy\u1ec3n, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 \u0110\u1ed7 Quang sung ch\u1ee9c nh\u1eadn quy\u1ec3n ki\u00eam duy\u1ec7t quy\u1ec3n. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c quy\u1ec3n 4 vi\u00ean b\u1edbt \u0111i 2 vi\u00ean).<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n C\u1eedu Tr\u01b0\u1eddng, Ph\u1ea1m V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n ; \u0110inh Vi\u1ebft Th\u1eadn, Ph\u1ea1m Ch\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f9ng, L\u00ea Duy Trung, Tr\u1ea7n Ti\u1ec5n Th\u00e0nh, Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng T\u1eeb, L\u00ea Thi\u1ec7n Tr\u1ecb, Do\u00e3n Khu\u00ea \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi H\u00e0 Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : Nguy\u1ec5n C\u1eedu Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u, th\u1ebf n\u00e0o ? Th\u01b0a r\u1eb1ng v\u0103n c\u1ee7a C\u1eedu Tr\u01b0\u1eddng r\u1ea5t c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : Tr\u1eabm xem v\u0103n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 thi \u0110\u00ecnh, c\u00f2n Ph\u1ea1m V\u0103n Ngh\u1ecb th\u00ec thu\u1ed9c \u0111i\u1ec3n c\u0169 m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i m\u0169 \u00e1o Ti\u1ebfn s\u0129. (\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t danh, theo l\u1ec7 c\u0169, c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o l\u1ee5c ph\u1ea9m, c\u00f2n t\u1eeb \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p \u0111\u1ec7 nh\u1ecb danh tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u1ec1u 1 chi\u1ebfc m\u0169 sa, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u c\u00f3 1 b\u00f4ng hoa b\u1ea1c, m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o b\u00e0o b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n tr\u01a1n m\u00e0u xanh quan l\u1ee5c, c\u00f3 c\u1ea3 b\u1ed5 t\u1eed n\u1ec1n \u0111\u1ecf th\u00eau m\u00e2y ng\u0169 s\u1eafc, m\u1ed9t c\u00e1i xi\u00eam b\u1eb1ng sa nam, 2 b\u00ean n\u1ec1n \u0111\u1ecf, n\u1eb9p c\u0169ng th\u00eau m\u00e2y ng\u0169 s\u1eafc, m\u1ed9t c\u00e1i \u0111ai b\u1eb1ng s\u1eebng \u0111em b\u1ecbt \u0111\u1ed3ng v\u00e0 kh\u0103n b\u1ecbt \u0111\u1ea7u, hia, b\u00edt t\u1ea5t \u0111\u1ee7 b\u1ed9).<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u00e1o m\u0169 Ti\u1ebfn s\u0129 m\u1edbi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh, tr\u1eabm ngh\u0129 khoa m\u1ee5c l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1eb3ng, b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2, n\u1ebfu c\u1ea5p cho m\u0169, \u0111ai, \u00e1o, xi\u00eam cho th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang, n\u00ean khoa n\u00e0y thi \u0110i\u1ec7n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i theo s\u1ed5 \u0111\u1ed5i c\u1ea5p, sau d\u00f9ng l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n D\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u00e0 Du Minh C\u00f4 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Domingo_Henares\">Domingo Henares<\/a>] \u1edf x\u00e3 H\u00e0 Lan (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y). L\u00e3nh \u0111\u1ed1c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua sai gi\u1ebft \u0111i, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o 70 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u01b0\u1edfng chung cho bi\u1ec1n binh 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u00ea V\u0103n D\u0169ng tr\u01b0\u1edbc tuy s\u01a1 su\u1ea5t, sau b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, gia th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. \u0110\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Fernandez_Hi%E1%BB%81n\">Du Th\u00ea<\/a> v\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%AAr%C3%B4_Nguy%E1%BB%85n_B%C3%A1_Tu%E1%BA%A7n\">Nguy\u1ec5n B\u00e1 Tu\u1ea7n<\/a> (ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Ng\u1ecdc \u0110\u01b0\u1eddng, huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean) sau c\u0169ng b\u1ecb quy\u1ec1n nhi\u1ebfp huy\u1ec7n v\u1ee5 huy\u1ec7n Kim S\u01a1n t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Li\u00eam b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m, th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n Li\u00eam th\u1ef1c th\u1ee5 Tri huy\u1ec7n, quan t\u1ec9nh v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, t\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 100 l\u1ea1ng, nha l\u1ea1i \u1edf huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 50 quan.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ignacio_Delgado_Y\">Y Nu Xa<\/a>, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Domingo_Henares\">Du Minh C\u00f4<\/a>, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Fernandez_Hi%E1%BB%81n\">Du Th\u00ea<\/a>, tra x\u00e9t, x\u01b0ng l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 m\u01b0\u01a1i n\u0103m, b\u1ecdn ch\u00fang t\u1eeb x\u1ee9 M\u00e3 N\u00ea La [Manila] n\u01b0\u1edbc h\u1eafn t\u1eeb thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Ma Cao ho\u1eb7c theo thuy\u1ec1n bu\u1ed3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Li\u00eau L\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, ho\u1eb7c theo thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, sau khi v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o c\u0169 ti\u1ebfp d\u1eabn cho \u1edf, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c chia nhau \u0111i truy\u1ec1n gi\u00e1o.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f2i gi\u1ed1ng ta, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n bu\u00f4n l\u1ebbn \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, n\u1ebfu bi\u1ebft ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec m\u1ea7m \u00e1c sao t\u1eeb sinh \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 v\u00ec l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9, cho n\u00ean ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e0 tr\u1ed9n \u1edf ch\u1ed1n d\u00e2n gian, c\u00e1i th\u00f3i l\u1eeba d\u1ed1i, d\u1ed7 d\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y nay m\u1edbi c\u00f3, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ph\u1eadn bi\u1ec3n, \u0111\u1ec1u nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n trong h\u1ea1t, t\u1eeb nay c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1ebfn b\u1ecf neo, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i x\u00e9t h\u1ecfi, n\u1ebfu c\u00f3 h\u00ecnh d\u00e1ng m\u1eaft xanh m\u0169i l\u00f5, \u0111\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i quan, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea9n tr\u1ed1n ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00ec c\u0169ng b\u1eaft gi\u1ea3i c\u1ea3, n\u1ebfu d\u00e1m d\u1ee5ng t\u00ecnh nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t, bu\u00f4ng tha v\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i. C\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e9t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng nhi\u1ec1u. Vua kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p c\u1ea3, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n b\u1ecf gi\u00e1o b\u01b0\u1edbc qua ch\u1eef th\u1eadp th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t m\u1ef1c ngu d\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u00ec m\u1edbi gi\u1ebft.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXCIII \u2013 193<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838], th\u00e1ng 5, trong Kinh li\u1ec1n m\u1ea5y tu\u1ea7n \u00edt m\u01b0a, sai th\u1ef1 tham tri Binh b\u1ed9 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u1ee9ng nghi\u1ec7m, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ph\u00e1i Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu \u0111\u00f4 Th\u00e0nh ho\u00e0ng, Tham tri Binh b\u1ed9 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn V\u00f5 Danh Th\u1ea1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1t, Ho\u00e0ng Thu d\u00e2ng s\u1edb xin cho \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, s\u1eeda sang c\u00e1c vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u00ed ho\u00e0 c\u1ee7a tr\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y h\u1ea1n l\u00e0m lo, ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi n\u00f3i r\u1ea5t ph\u1ea3i, ch\u00ednh h\u1ee3p l\u00f2ng tr\u1eabm, t\u1ee9c th\u00ec xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho \u1edf Kinh do b\u1ed9 H\u00ecnh, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb giam, chi\u1ec3u \u00e1n x\u00e9t x\u1eed ngay, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb oan khu\u1ea5t th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tha ngay, c\u00f9ng c\u1ea3 h\u1ecdp c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, b\u00e8n s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t k\u00ea khai t\u1eebng t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, trong \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh t\u1ed9i h\u01a1i nh\u1eb9 c\u00f3 18 t\u00ean, cho m\u1edf b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch ngay, \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf T\u1ea3 h\u1eefu tr\u1ea1ch nguy\u00ean. L\u1ea1i sai b\u1ed9 C\u00f4ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Cho Ti\u1ebfn s\u0129 m\u1edbi d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a nay \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, theo l\u1ec7 c\u00f3 ban y\u1ebfn, tri\u1ec1u nh\u00e0 T\u1ed1ng ban y\u1ebfn \u1edf v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh ban y\u1ebfn \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5, s\u1ef1 th\u1ec3 nh\u01b0 m\u1ed9t, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta v\u0103n v\u1eadn t\u1ed1t s\u00e1ng, t\u1eeb khi tr\u1eabm \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c khoa thi H\u1ed9i, thi \u0110i\u1ec7n, v\u1ed1n mu\u1ed1n ch\u1ea5n h\u01b0ng v\u0103n gi\u00e1o, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec chi\u1ec3u theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh ban y\u1ebfn \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5. Nay ngh\u0129 \u0111\u00e3 qua \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i tr\u00fang tuy\u1ec3n, t\u1ea5t ph\u1ea3i ban y\u1ebfn \u1edf v\u01b0\u1eddn Th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n cho nhi\u1ec1u \u01a1n h\u1eadu, chu\u1ea9n cho l\u1ea5y khoa n\u00e0y l\u00e0m \u0111\u1ea7u, cho Ti\u1ebfn s\u0129 m\u1edbi \u0103n y\u1ebfn \u1edf v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang, s\u00e1nh v\u1edbi vi\u1ec7c c\u0169 \u1edf v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m \u0111\u1eddi x\u01b0a, t\u1ee9c g\u1ecdi l\u00e0 ban y\u1ebfn \u1edf v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang, so v\u1edbi ban y\u1ebfn \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5, \u01a1n vinh bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ? H\u00f4m \u1ea5y, Ti\u1ebfn s\u0129 m\u1edbi l\u0129nh y\u1ebfn xong, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111i xem v\u01b0\u1eddn hoa c\u1ee7a vua, l\u1ea1i c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, b\u1ed9 L\u1ec5 m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c d\u1eabn \u0111i tr\u01b0\u1edbc, bi\u1ec1n binh che l\u1ecdng \u0111i theo, t\u1eeb c\u1eeda \u0111\u00f4ng \u0111i ra, \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 xem hoa, ng\u01b0\u1eddi \u0111i xem \u0111\u1ee9ng nh\u01b0 b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng, Ti\u1ebfn s\u0129 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a xem hoa, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nay ban y\u1ebfn cho Ti\u1ebfn s\u0129 \u1edf v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang l\u00e0 theo ngh\u0129a ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u00e0i n\u0103ng, m\u1edf mang v\u0103n tr\u1ecb r\u1ef1c r\u1ee1, Ti\u1ebfn s\u0129 tri\u1ec1u c\u1ed1 L\u00ea \u00e2n \u0111i\u1ec3n th\u1ebf n\u00e0o ? Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201ckhoa Ti\u1ebfn s\u0129 tri\u1ec1u c\u1ed1 L\u00ea \u0111\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd qu\u00fd l\u1eafm, cho n\u00ean s\u0129 phu ch\u01b0a tr\u00fang Ti\u1ebfn s\u0129, d\u00f9 \u0111\u00e3 l\u00e0m quan to, v\u1eabn v\u00e0o thi H\u1ed9i\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cDanh n\u00ean m\u1ed9, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7t khoa thi ch\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2, ch\u1ec9 l\u00e0 thu l\u01b0\u1ee3m nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u00fap Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e0m quan, l\u1ea1i thi l\u00e0m g\u00ec ?\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Tu so\u1ea1n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n C\u00e1o, T\u01b0 v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ef1u \u0111i thuy\u1ec1n Nam h\u01b0ng sang c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00e1c man \u1edf nguy\u00ean Chi\u00ean \u0110\u00e0n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam l\u1ea9n xu\u1ed1ng gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3, l\u1ea1i v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u r\u1ed3i \u0111i, vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vi\u00ean coi gi\u1eef nguy\u00ean \u1ea5y ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c gi\u00e1ng d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00ecm c\u00e1ch tra b\u1eaft.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t v\u0169 \u0111o\u1ea1n \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, chia c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5t \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. (H\u00e0 N\u1ed9i 105 t\u1ea5m, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u 75 t\u1ea5m, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec1u 42 t\u1ea5m, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u 31 t\u1ea5m).<\/p>\n<p>Sai Kinh do\u00e3n l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea ngang \u1edf b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i, b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e1nh s\u00f4ng c\u0169 ch\u1ea3y ngang v\u00e0o, \u0111\u1ec3 d\u00f2ng s\u00f4ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea5p n\u00f4ng, cho n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 l\u01b0\u1ee1ng li\u00eam cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ch\u00e2u \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh ra c\u00f2n c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n g\u1ea1o d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, nay chu\u1ea9n cho ph\u00e0m c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u, n\u01a1i n\u00e0o nhi\u1ec1u vi\u1ec7c nh\u1ea5t th\u00ec tri ph\u1ee7, \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7, tri huy\u1ec7n, tri ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ea5p c\u1ea3, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec chi\u1ec3u c\u1ea5p cho 8 ph\u1ea7n 10, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba th\u00ec c\u1ea5p cho 6 ph\u1ea7n, n\u01a1i \u00edt th\u00ec c\u1ea5p cho 5 ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn, t\u1ef1 ti\u1ec7n cho l\u00ednh ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 Xa V\u0103n Ch\u1ea5n v\u1ec1 nh\u00e0 (\u1edf ch\u00e2u \u0110\u00e0 B\u1eafc, t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1) nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y vi\u1ec7c, (th\u00f9 gi\u1ebft Th\u1ed5 tri ch\u00e2u l\u00e0 Xa V\u0103n Thang) ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean. (V\u1ec7 u\u00fd dinh V\u0169 l\u00e2m tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m).<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf \u0111\u1ea1o H\u1ea3i T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ebb b\u1eb1ng g\u1ed7 c\u00f3 ch\u1eef Xi\u00eam \u1edf tr\u00ean c\u00e2y, d\u1ecbch ra r\u1eb1ng : t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri l\u1eeba d\u1ed1i d\u1ee5 d\u1ed7 Phi\u00ean m\u1ee5c \u1edf 3 \u0111\u1ed3n Tr\u00e0 L\u00f4, Vi\u00ean Ch\u0103n, Sa \u0110\u00e2u g\u00e2y chuy\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng qua gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u00e0m ra k\u1ebf ly gi\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3, t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt kh\u00f4ng n\u00f3i ra, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u00fd treo th\u1ebb, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5y r\u00f5 \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u gian x\u1ea3o, n\u00ean \u0111em \u00fd \u1ea5y b\u1ea3o cho quan ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, cho \u0111\u1ec1u y\u00ean t\u00e2m, ch\u1edb \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3. Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu, Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Nha Su\u1ea5t, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Na Ti\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u00e2n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 nhi\u1ec1u t\u00ean gi\u1eb7c. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e3 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho ng\u00e2n ti\u1ec1n ; ng\u00e2n b\u00e0i, qu\u1ea7n \u00e1o, l\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 Sa \u0110\u00e1p, \u0110\u00f4 Y l\u00e0m ph\u1ea3n, th\u1ed5 quan th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft, \u0111em l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng, trong \u0111\u00f3 bi\u1ebft v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, c\u00f9ng theo quan qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c, ch\u1eafc c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, nay Sa \u0110\u00e1p \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u1ebft, \u0110\u00f4 Y tr\u1ed1n xa, c\u00f2n b\u00e8 l\u0169 ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u00e9m, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft, ch\u1ed1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng d\u1ea7n y\u00ean, n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi \u00e1c, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, khi\u1ebfn cho s\u1ee3 ph\u00e9p nh\u1edb \u01a1n, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c n\u00ean gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi, trong \u0111\u00e1m quan ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 ngo\u00e0i thu\u1eadn theo, trong l\u00f2ng l\u00e0m tr\u00e1i, l\u1ea7n l\u1eefa tr\u00f4ng ng\u00f3ng, th\u00e2n tuy t\u00f2ng qu\u00e2n, nh\u01b0ng g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng ra s\u1ee9c l\u1eafm, nh\u01b0 b\u1ecdn \u00c2n Bi th\u00ec xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch, nh\u1ea5t h\u01b0\u1edbng theo qu\u00e2n, t\u1ee9c t\u00e2u v\u00e0o r\u00f5 r\u00e0ng, l\u01b0\u1ee3ng cho khoan mi\u1ec5n, n\u1ebfu t\u00ednh \u00e1c kh\u00f3 thu\u1ea7n, gi\u1eef l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc, c\u0169ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 lo v\u1ec1 sau. Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc sau theo qu\u00e2n, sai ph\u00e1i \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u01b0 b\u1ecdn B\u1ed3n \u0110\u1ed9t, S\u01a1n Sinh th\u00ec c\u0169ng ch\u1ecdn l\u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng cho quan ch\u1ee9c, th\u00ec k\u1ebb mang 2 l\u00f2ng bi\u1ebft r\u0103n ch\u1eeba, m\u00e0 k\u1ebb theo l\u1ebd ph\u1ea3i bi\u1ebft khuy\u1ebfn kh\u00edch, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi theo v\u1ec1. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng sau \u0111em s\u1ef1 x\u00e9t h\u1ecfi quan ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u v\u00e0o, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u00e0 Long Nh\u00e2m Vu, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nh\u00e2m Tr\u1eadt, La Ki\u00ean, \u1ed1c T\u00e2m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p, Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 b\u1ecdn Nha Su\u1ea5t, Sa T\u00e2y, My H\u1ed3ng, Ma M\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c 2 l\u01b0\u1ee3t, Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1ed3n \u0110\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c gia Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, Cai \u0111\u1ed9i S\u01a1n Sinh, An Mao \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u00f2n t\u1eeb B\u1ed3n L\u1ee5c \u0111\u1ebfn Sa Ti\u1ec7p 43 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 \u00c2n Bi ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c cho l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd Long th\u1ea7n \u1edf n\u00fai Ph\u1ee5 \u1ed5.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 tr\u1eddi l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, th\u01b0\u1eddng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf c\u00e1c linh t\u1eeb, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng l\u1eadp t\u1ee9c, nh\u00e2n ngh\u0129 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 c\u00f3 ti\u1ebfng s\u1ea5m ph\u00e1t ra \u1edf n\u00fai \u00d4 Ph\u1ee5, n\u00fai \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u00f3 r\u1ed3ng, m\u00e0 r\u1ed3ng hay l\u00e0m ra m\u01b0a, s\u1eafc cho Kinh do\u00e3n truy\u1ec1n s\u1ee9c cho vi\u00ean huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u00fai \u1ea5y l\u1eadp \u0111\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, t\u1ee9c th\u00ec m\u01b0a ngay, xa g\u1ea7n th\u1ea5m kh\u1eafp.<\/p>\n<p>Vua m\u1eebng l\u1eafm t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf kho trong, sai Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch \u0111em \u0111i l\u1ec5 t\u1ea1. L\u1ea1i sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0111\u1ec1n \u1edf ph\u1eadn n\u00fai \u1ea5y, s\u1eafc phong th\u1ea7n n\u00fai \u1ea5y l\u00e0 Chi\u00eau linh ph\u1ed5 tr\u1ea1ch \u1edf S\u01a1n long th\u1ea7n, h\u1eb1ng n\u0103m cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n. (C\u1ee9 sau ng\u00e0y t\u1ebf Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t ng\u00e0y th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5), \u0111\u1eb7t phu gi\u1eef \u0111\u1ec1n 5 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua t\u1edbi ch\u1ea7u, h\u1ecfi Kinh do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f3 mu\u1ed9n kh\u00f4ng ? Quang th\u01b0a : m\u01b0a c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u00f3c l\u00e0 g\u1ed1c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u1ea3i m\u1ea5y tu\u1ea7n h\u1ea1n h\u00e1n, ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ch\u00ednh mong m\u01b0a l\u1eafm, tr\u1eabm \u1edf trong cung, t\u1eebng sai m\u1ed9t n\u01a1i c\u1ea5y l\u00faa, tuy h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u1ea3i t\u01b0\u1edbi, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1edbn th\u00eam, l\u00f2ng tr\u1eabm c\u00e0ng l\u1ea5y l\u00e0m lo l\u1eafm, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u1ea3i c\u1ea3m phong h\u00e0n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a xu\u1ed1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u00faa kh\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 b\u1ec7nh xo\u00e0ng c\u1ee7a tr\u1eabm c\u0169ng kh\u1ecfi\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi b\u1ed9 C\u00f4ng H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cK\u1ef3 Ti\u1ec3u m\u00e3n(()Th\u1eddi ti\u1ebft theo n\u00f4ng l\u1ecbch, v\u00e0o kho\u1ea3ng cu\u1ed1i th\u00e1ng 4 hay \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 5.) n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh t\u01b0 b\u00e1o c\u00f3 h\u01a1n l\u00fac th\u01b0\u1eddng 5, 6 th\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean n\u00e0y t\u1ea5t l\u00ean to, ch\u01b0a h\u1ebft lo h\u1ea1n, l\u1ea1i s\u1ebd lo l\u1ee5t\u201d. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, tr\u01b0\u1edbc b\u00e1o v\u1ec1 h\u1ea1n, \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, vui v\u1ebb l\u1eafm.<\/p>\n<p>Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang, L\u01b0u Qu\u1ef9, L\u00ea T\u1eadp d\u00e2ng s\u1edb xin s\u1eafc xu\u1ed1ng cho c\u00e1c nha x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam b\u1edbt m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 mu\u1ed1n th\u1eadn tr\u1ecdng c\u00e1c vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, nh\u01b0ng so v\u1edbi s\u1ef1 l\u00fd, th\u00ec l\u00e0 c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng th\u00f4ng, k\u00eca nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt c\u00f3 h\u1ea1n, m\u00e0 t\u00ednh l\u00fd v\u00f4 c\u00f9ng, ph\u1ea3i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u00e2n nh\u1eafc cho r\u1ea5t tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Nh\u01b0 t\u1ed9i c\u1ee7a k\u1ebb ph\u1ea1m, n\u00ean chi\u1ec3u theo lu\u1eadt \u1ea5y, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u1ea5y thu\u1ed9c t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u1ef1 ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ng\u1eb7t h\u01a1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u0103n b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng, trong lu\u1eadt nguy\u00ean c\u00f3 c\u00e2u : gia \u0111\u1eb3ng tr\u1ecb t\u1ed9i, th\u1ebf th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u00e9m, b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i, v\u1ec1 l\u00fd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, hu\u1ed1ng chi \u00e1n n\u1eb7ng theo l\u1ec7 do \u0110\u00f4 s\u00e1t x\u00e9t l\u1ea1i, n\u1ebfu th\u1ea5y r\u00f5 nha n\u00e0o ngh\u0129 x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n, v\u00e0 so s\u00e1nh \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u00ec \u0111em ra h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i, nay nh\u1ea5t kh\u00e1i xin ngo\u00e0i lu\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam, th\u00ec g\u1eb7p vi\u1ec7c t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n lu\u1eadt, s\u1ebd k\u1ebft ngh\u0129 ra sao. Ch\u1ea3 h\u1ea7u nh\u01b0 c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng bi\u1ebft bi\u1ebfn th\u00f4ng \u01b0 ? Duy vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 t\u00ednh m\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1ee7a c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u1ec9 n\u00ean \u0111em l\u00f2ng kh\u00f4ng kho\u00e1ng n\u00ean th\u1eb3ng l\u00f2ng th\u1ea9m x\u00e9t ngh\u0129, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng, trong \u0111\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt n\u00ean x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n, c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t \u1edf t\u00ecnh l\u00fd, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m li\u1ec1u t\u1ef1 \u00fd x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eb9 n\u1eb7ng th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh \u1edf trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1ed9i danh, chi\u1ec3u lu\u1eadt x\u00e9t x\u1eed, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c t\u00ecnh t\u1ed9i quan tr\u1ecdng ph\u1ea3i n\u1eb7ng h\u01a1n, th\u00ec ph\u1ea3i trong b\u1ea3n \u00e1n n\u00f3i r\u00f5 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i g\u00ec, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u1ea5y thu\u1ed9c t\u1ed9i n\u1eb7ng ph\u1ea3i gia m\u1ea5y b\u1eadc, ch\u1edb n\u00ean c\u00f3 ch\u00fat h\u00e0m h\u1ed7n, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e3 th\u00edch h\u1ee3p v\u1ec1 \u201cnguy\u00ean t\u00ecnh \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i\u201d m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng m\u1ea5y \u00fd c\u1ea9n th\u1eadn h\u00ecnh ph\u1ea1t ph\u00e1p lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng h\u1eb7c t\u00e2u tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong tr\u01b0\u1edbc \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u00f3 d\u00e2n trong h\u1ea1t c\u1ea7u tha thuy\u1ec1n l\u1eadu, nh\u1eadn ti\u1ec1n h\u1ed1i l\u1ed9 \u0111\u1ebfn 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f3 Ch\u1ec9 sai Phong t\u00e2u v\u1ec1, Phong kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 tang v\u1eadt tuy ch\u01b0a r\u00f5, nh\u01b0ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 ti\u1ebfng t\u0103m, t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i, giao b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed, ph\u1ea3i c\u00e1ch d\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ee9c. Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c, L\u00ea Ch\u00e2n gi\u1eef l\u1eddi t\u00e2u, cho l\u00e0 l\u00e0m quan th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i nh\u1ee5c lu\u1ef5, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n t\u01b0 t\u00ecnh nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t, nay Phong nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c x\u01b0ng ra m\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a Phong ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, n\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5, ch\u1ec9 ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ly, th\u00ec ph\u00e9p lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 b\u1ecb khu\u1ea5t, n\u1ebfu vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u00f3i vu kh\u00f4ng \u0111\u00e2u m\u00e0 Phong ph\u1ea3i t\u1ed9i, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u1ee5c su\u1ed1t \u0111\u1eddi, xin cho ph\u00e1i vi\u00ean tra x\u00e9t, \u0111\u1ec3 cho th\u1ef1c x\u00e9t x\u1eed c\u00f4ng b\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1 \u0111i tra x\u00e9t th\u00ec vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ef1 v\u1ee3 l\u1ebd Phong v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 ri\u00eang nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t, \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n, \u0111\u00e3 \u0111em b\u1ea1c \u1ea5y tr\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7, Phong kh\u00f4ng d\u1ef1 bi\u1ebft. \u00e1n x\u1eed v\u1ee3 l\u1ebd v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 vi\u00ean \u1ea5y ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n nh\u01b0 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ee7a Phong, v\u00ec l\u00e0 quan to m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 x\u1eed, xin Ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPhong th\u00e2n l\u00e0m quan to, kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ecb nh\u00e0 cho nghi\u00eam, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee9a \u1edf g\u00e1i, n\u00e0ng h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed1i nh\u1eddn, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi gia tr\u01b0\u1edfng, v\u1ed1n n\u00ean x\u1eed t\u1ed9i b\u1ecf m\u1ea5t ch\u1ee9c, nh\u01b0ng ngh\u0129 g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u1eabn bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, t\u1ea1m chu\u1ea9n cho c\u00e1ch l\u01b0u. Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n Tr\u1ee9, V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i th\u1eb3ng, l\u00e0m quan kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c, l\u00e0 h\u1ed1i l\u1ed9 r\u00f5 r\u00e0ng, cho n\u00e0ng h\u1ea7u nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, t\u1ecf r\u00f5 c\u00f2n g\u00ec h\u01a1n ? D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf ch\u1ee9c v\u1ecb quan to, Nguy\u1ec5n T\u1ef1 theo ch\u1ee9c quan m\u00e0 l\u00e0m, s\u1ee3 g\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh, 2 ch\u1eef \u201cm\u1ea1c c\u1ea3m\u201d l\u00e0 ch\u1ee9c kh\u00e2m sai, c\u00f3 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ? S\u1edb d\u00e2ng v\u00e0o. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho Phong v\u1eabn c\u00e1ch l\u01b0u, T\u1ef1 ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Sai \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u00f3ng th\u00eam thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn. (\u1edf Kinh 6 chi\u1ebfc, Ngh\u1ec7 An 6 chi\u1ebfc, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, V\u0129nh Long \u0111\u1ec1u 5 chi\u1ebfc, Thanh Hoa, Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 4 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 3 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u 2 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 1 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cThuy\u1ec1n hi\u1ec7u H\u1ea3i v\u1eadn \u0111i nhanh, v\u1eadn ch\u1edf r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf Kinh s\u01b0, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c 49 chi\u1ebfc, v\u1eabn lo h\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn ch\u1edf s\u1ed1 g\u1ea1o \u1edf 2 k\u1ef3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 thuy\u1ec1n chuy\u00ean ch\u1edf trong Nam ngo\u00e0i B\u1eafc sai ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, nay chu\u1ea9n cho l\u1ea1i \u0111\u00f3ng 51 chi\u1ebfc n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 100 chi\u1ebfc, \u1edf Kinh th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i th\u00ec do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u tr\u00f9 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 20 ph\u1ea3i xong t\u1ea5t c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Con Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Giao, Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u00c2n ti\u1ebfn d\u00e2ng 1 t\u1eadp ph\u1ee5ng bi\u00ean vi\u1ec7c c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0, sai \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1edf th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u1ecdn x\u00e9t ch\u00e9p v\u00e0o. Th\u01b0\u1edfng cho Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u00c2n \u00e1o the tay r\u1ed9ng v\u00e0 tay h\u1eb9p m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u1eb7p, qu\u1ea7n nhi\u1ec5u tr\u01a1n 1 chi\u1ebfc, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ea1ch thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, chia huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh l\u00e0m 2 huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh v\u00e0 Minh Ch\u00ednh, huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c, Phong \u0110\u0103ng, chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh \u1ea5y chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c m\u00e0 chia l\u1ec7 thu\u1ed9c. (huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh 3 t\u1ed5ng 49 x\u00e3 th\u00f4n ; huy\u1ec7n Minh Ch\u00ednh 3 t\u1ed5ng 46 x\u00e3 th\u00f4n, huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c 4 t\u1ed5ng 56 x\u00e3 th\u00f4n ; huy\u1ec7n Phong \u0110\u0103ng 4 t\u1ed5ng 49 x\u00e3 th\u00f4n), ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ninh v\u1eabn ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Phong \u0110\u0103ng, ph\u1ee7 L\u1ec7 Th\u1ee7y, Qu\u1ea3ng Tr\u1ea1ch ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Minh Ch\u00ednh, huy\u1ec7n B\u1ed1 Tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u b\u00e1o c\u00e2y ghi d\u1ea5u n\u01b0\u1edbc \u1edf s\u00f4ng h\u01a1n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng h\u01a1n 12 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng s\u1eafp t\u1edbi k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc to, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ng\u00e0y d\u1ea7n l\u00ean to, sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 s\u00f4ng, \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho trong h\u1ea1t d\u1ef1 b\u1ecb ch\u1ee9a nhi\u1ec1u v\u1eadt li\u1ec7u sang h\u1ed9 \u1edf m\u1eb7t \u0111\u00ea, c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ea7n \u0111\u00ea tu\u1ea7n ph\u00f2ng xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng, th\u00ec n\u1ebfu vi\u1ec7c thu\u1ed9c vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 suy c\u1eed quan v\u00f5, cho l\u00e3nh binh v\u00e0 ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean t\u00e2u v\u00e0o, c\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u theo ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam cho \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t, \u0111\u1ecbnh gi\u1edd cho \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>(Ph\u00e0m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p ph\u00e1t \u0111\u1ee7 d\u00f9ng th\u00ec th\u00f4i, c\u00f2n 5 b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, Binh, H\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u1ee1 m\u1ea5t, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 1 chi\u1ebfc ; th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 10 chi\u1ebfc, th\u00eam 10 chi\u1ebfc ; Qu\u1ea3ng Nam, Gia \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 1 chi\u1ebfc, th\u00eam 2 chi\u1ebfc ; Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 2 chi\u1ebfc, th\u00eam 2 chi\u1ebfc ; Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 1 chi\u1ebfc, th\u00eam 2 chi\u1ebfc ; Ninh B\u00ecnh, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 1 chi\u1ebfc, th\u00eam 1 chi\u1ebfc ; c\u00f2n c\u00e1c nha ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u00e1t nh\u01b0 T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, Th\u1eeba bi\u1ec7n ty, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Th\u00f4ng ch\u00ednh ty, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, T\u00e0o ch\u00ednh, B\u01b0u ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 1 chi\u1ebfc ; Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh 5 chi\u1ebfc ; An Giang, H\u00e0 T\u0129nh, H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u 2 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>S\u1eafc cho th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3, ph\u00e0m c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n l\u1edbn ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo cho bi\u1ebft th\u00ec gi\u1edd. Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean chi\u00eam h\u1eadu gia t\u00e2m s\u1eeda sang suy x\u00e9t, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f9 h\u1ee3p (1 ng\u00e0y \u0111\u00eam 12 gi\u1edd, m\u1ed7i gi\u1edd 4 chuy\u1ec3n, nh\u01b0 gi\u1edd Ng\u1ecd h\u00f4m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ednh \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd ng\u00e0y mai c\u1ed9ng l\u00e0 48 chuy\u1ec3n) v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho m\u1ed9t chi\u1ebfc \u0111\u1ec3 \u1edf t\u1ec9nh, c\u00f2n th\u00ec chi\u1ec3u theo thu\u1ed9c h\u1ea1t s\u1edf n\u00e0o quan y\u1ebfu, nh\u01b0 Th\u1eeba Thi\u00ean, Thu\u1eadn An, Qu\u1ea3ng Nam, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, Thanh Hoa, Bi\u1ec7n S\u01a1n ch\u1eb3ng h\u1ea1n th\u00ec chia c\u1ea5p cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, ho\u1eb7c thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n v\u00e0 sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o qu\u00e2n s\u0129 chia canh ph\u00f2ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Nguy\u00ean h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch l\u00e0m m\u00e1y, l\u1ea5y m\u00e1y c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 h\u00fat n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng r\u1ea5t ti\u1ec7n, ch\u1ebf ra \u0111em d\u00e2ng, g\u1eb7p khi tr\u1eddi n\u00f3ng l\u1eafm, n\u01b0\u1edbc ru\u1ed9ng kh\u00f4 c\u1ea1n, vua sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ed1c th\u00fac ngay ch\u1ebf t\u1ea1o m\u00e1y \u1ea5y c\u00f3 3 c\u00e1i, \u0111\u01b0a cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean chia t\u01b0\u1edbi \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, b\u1ea3o n\u1ebfu c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u, n\u00ean cho d\u00e2n \u0111\u00f3 theo c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 v\u00e0ng b\u1ea1c ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m \u00edt, gi\u00e1 tr\u1ecb c\u00e0ng cao, do d\u00e2n gian ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111em ch\u00f4n gi\u1ea5u v\u00e0 ng\u1ea7m c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, xin c\u1ea5m \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng v\u00ec con ch\u00e1u d\u1ef1ng s\u1ea3n nghi\u1ec7p, c\u0169ng l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u1ecfi, nh\u01b0ng ti\u1ec1n c\u1ee7a c\u0169ng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i, n\u00ean l\u01b0u th\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean \u1ee9 \u0111\u1ecdng, ng\u01b0\u1eddi\u00a0 m\u01b0u t\u00ednh cho con ch\u00e1u, \u0111\u1ec3 cho ti\u1ec1n c\u1ee7a kh\u00f3 t\u1ee5 d\u1ec5 tan, kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 cho Ph\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u1ee7a kh\u00f4ng h\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ec3 cho con v\u00e0ng \u0111\u1ecf \u0111\u1ea7y h\u00f2m, sao b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 cho con m\u1ed9t pho s\u00e1ch, n\u1ebfu ch\u01b0a th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi sau th\u00ec b\u1ecf v\u00e0ng b\u1ea1c ra, mua nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a cho con ch\u00e1u ng\u00e0y sau, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ee9a nhi\u1ec1u v\u00e0ng ch\u00f4n, ch\u1ec9 l\u00e0 ti\u1ec1n c\u1ee7a \u1ee9 \u0111\u1ecdng, khi c\u00f3 con ch\u00e1u kh\u00f4ng hi\u1ec1n, c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 gi\u1eef ti\u1ec1n cho nh\u1ecdc, r\u00fat c\u1ee5c v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3, ch\u1eb3ng l\u00e0 ngu qu\u00e1 \u01b0 ?\u201d \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i m\u1ed9t phen d\u1ea1y b\u1ea3o, cho t\u1ec9nh gi\u1ea5c m\u00ea, cho truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eabn \u0111em v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u00f4n c\u1ea5t xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, duy c\u00f3 b\u1ed9 b\u00e0n c\u1ea5m, \u0111\u1ed5i ch\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, th\u1ebf th\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i kh\u00f3 l\u00e0m, n\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e0m v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng trong c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh hay n\u01b0\u1edbc T\u00e2y, \u0111\u1ec1u cho trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 c\u1ea5m, duy ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i trao \u0111\u1ed5i xong, gi\u01b0\u01a1ng bu\u1ed3m v\u1ec1 ; tr\u1eeb b\u1ea1c Phi\u00ean in th\u00e0nh ti\u1ec1n nh\u01b0 c\u00e1c lo\u1ea1i b\u1ea1c \u0111\u1ea7u qu\u1ef7, b\u1ea1c hoa bi\u00ean, b\u1ea1c m\u00e3 ki\u1ebfm th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo xu\u1ea5t kh\u1ea9u, c\u00f2n v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00e0nh kh\u1ed1i, ho\u1eb7c h\u1ed1t ho\u1eb7c \u0111\u0129nh, ho\u1eb7c phi\u1ebfn kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng cho, ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u x\u1eed theo t\u1ed9i tr\u00e1i ph\u00e9p, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00e0i s\u1ea3n sung v\u00e0o Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng tr\u00edch ra m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 sung th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, l\u1ea5y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn bi\u1ec3n N\u00ea D\u1eef, c\u1eeda Y B\u00edch thu\u1ed9c t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u1ea1i c\u00f3 gi\u1eb7c Thanh ng\u1ea7m n\u1ed5i, c\u01b0\u1edbp t\u00e0i v\u1eadt c\u1ee7a thuy\u1ec1n bu\u00f4n, ch\u1ee7 thuy\u1ec1n ph\u1ea3i \u0111\u1eadu v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Li\u00eau, L\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 b\u00e1o, vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, L\u00e3nh binh tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n, c\u00e1c vi\u00ean coi gi\u1eef c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Y B\u00edch, Li\u00eau, L\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u1ea5t \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n, gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u00f2n \u0111\u1ea3o, d\u1ec5 l\u00e0m thung l\u0169ng tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c bi\u1ec3n ng\u1ea7m n\u1ed5i, t\u1ea3 k\u1ef3, h\u1eefu k\u1ef3, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m n\u01a1i \u1ea9n n\u1ea5p, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i An Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t th\u1ebf n\u00e0o, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c ph\u1ea3i t\u00e2u v\u1ec1, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i c\u00e1n vi\u00ean \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111em theo binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i h\u1ecdp \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n b\u1eaft, ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111u\u1ed5i h\u1ebft ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n, n\u1ebfu x\u00e9t trong thuy\u1ec1n c\u00f3 \u0111\u1ea1n \u0111\u00e1, s\u00fang g\u01b0\u01a1m v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0103n c\u01b0\u1edbp, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb, kh\u00f4ng cho b\u1ecdn ch\u00fang n\u00f3i th\u00e1c l\u00e0 \u0111\u00e1nh c\u00e1, t\u1ea1m th\u1eddi b\u1ecf neo, cho kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t ch\u00e2n, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n t\u1ef1 nhi\u00ean y\u00ean l\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u v\u1ec1 n\u00f3i : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u1eeb th\u00e1ng 8, 9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3, 4 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u00f3 500, 600 chi\u1ebfc, t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111o\u00e0n \u1edf ngo\u00e0i ph\u1eadn bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u00e1nh c\u00e1, ph\u00e1i thuy\u1ec1n qu\u00e2n ra, li\u1ec1n l\u1ea1i \u0111i xa, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y \u0111i \u0111\u1ebfn n\u00fai Ch\u00e0ng S\u01a1n tra x\u00e9t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u1eddng Khai V\u0129 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh T\u1ed5 n\u00f3i : \u201cPh\u01b0\u1eddng c\u1ee7a h\u1eafn, nh\u00e2n kh\u1ea9u k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, v\u1ed1n l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, xin t\u1ef1 ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i b\u1ecdn \u00e1c \u1edf ph\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh l\u01b0\u1edbi t\u00f4m\u201d. X\u00e9t ra m\u1ed9t d\u1ea3i Ch\u00e0ng S\u01a1n, v\u00f2ng quanh su\u1ed1t v\u00e0i d\u1eb7m, c\u00f3 \u0111\u1ea5t c\u1ea5y tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 su\u1ed1i u\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 v\u1ee5ng \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf tr\u00ean n\u00fai, c\u1ea5y tr\u1ed3ng l\u1ea5y hoa l\u1ee3i, ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 \u1edf \u0111\u00e2y, n\u1ebfu m\u1ed9t phen b\u1eaft b\u1edb \u0111\u1ed1t ph\u00e1, ch\u00fang t\u1ea5t tan \u0111i, khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ec1, th\u1ebf \u1eaft tr\u1edf l\u1ea1i, n\u1ebfu mu\u1ed1n v\u0129nh vi\u1ec5n c\u1ea5m tuy\u1ec7t, th\u1ef1c kh\u00f3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, ngh\u0129 n\u00ean theo l\u00f2ng mong mu\u1ed1n c\u1ee7a B\u00ecnh T\u1ed5, cho t\u1ef1 tr\u00f4ng coi, th\u00ec ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f9ng ng\u0103n c\u1ea5m nhau, t\u01b0\u1edfng quan qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ed1n s\u1ee9c, m\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u1ec3n qu\u1ea5y r\u1ed1i, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m lo cho d\u00e2n ta, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e0ng S\u01a1n l\u00e0 \u0111\u00edch n\u01a1i gi\u1eb7c \u1ea9n t\u1ee5, sao kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, l\u1ea1i b\u1ecb l\u1eddi n\u00f3i ng\u1ecdt c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh T\u1ed5 l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, y\u00eau c\u1ea7u \u1edf l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, h\u00e1 ch\u1eb3ng khi\u1ebfn cho k\u1ebb gian \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 l\u00f2ng l\u1eeba d\u1ed1i \u01b0 ? T\u00e2u \u0111\u1ed1i h\u00e0m h\u1ed3, kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i, chu\u1ea9n giao cho b\u1ed9 Binh ngh\u1ecb x\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u0169ng b\u00e0n t\u00e2u m\u1ed9t th\u1ec3. \u0110\u1ebfn khi ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, xin tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1ng C\u00f4ng Tr\u1ee9 2 c\u1ea5p. L\u1ea1i n\u00f3i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Thanh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eadu \u1edf c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111o\u00e0n, th\u1ebf t\u1ea5t t\u1ee5 h\u1ecdp nh\u1eefng gi\u1eb7c tr\u1ed1n c\u00f9ng l\u00e0 qu\u00e2n l\u00eau l\u1ed5ng, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a nhau l\u00e0m gian, tr\u01b0\u1edbc tuy l\u00e0m \u0111\u00e1m nh\u1ecf, sau th\u00e0nh b\u1ecdn to, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1edbn d\u1ea7n l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1ea3 Ch\u00e0ng S\u01a1n l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a ta, \u0111\u1ecba l\u1ee3i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00fang \u0111\u00e3 chi\u1ebfm ti\u1ec7n nghi, l\u1ea1i theo m\u00e0 \u0103n c\u01b0\u1edbp l\u00e0m gi\u1eb7c, th\u1ebf m\u00e0 quan t\u1ec9nh kh\u00f4ng tr\u00f4ng coi \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu b\u1ea3o \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n xa c\u00e1ch, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn \u1edf, h\u00e1 l\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea5t c\u00e1t c\u1ee7a ta l\u1ea1i c\u00f3 l\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Xin sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1ea5y xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec7u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u1ea3i ph\u00e1o \u0111\u00e0i, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. Chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u1ebfn \u1edf, l\u1eadp th\u00e0nh l\u00e0ng \u1ea5p, tu\u1ef3 ti\u1ec7n sinh nhai, c\u1ed1t cho tin t\u1ee9c c\u00f9ng th\u00f4ng, cho d\u1ec5 xem x\u00e9t \u0111\u1ed1i ph\u00f3, nh\u01b0ng do Qu\u1ea3ng Y\u00ean b\u1ea5t k\u1ef3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, hi\u1ec3u b\u1ea3o b\u1edd c\u00f5i r\u00f5 r\u00e0ng. N\u1ebfu thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh ch\u00fang d\u00e1m c\u00f3 v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u1ea1y sang, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 trong thuy\u1ec1n c\u00f3 \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1nh c\u00e1 hay \u0111\u1ed3 \u0103n c\u01b0\u1edbp hay kh\u00f4ng ? L\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u1eaft gi\u1ea3i, gi\u1ebft h\u1ebft kh\u00f4ng tha, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u t\u1ea1m d\u1ee5ng, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u1ecb mua chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngo\u00e0i ra c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh g\u00ec kh\u00e1c, c\u0169ng cho t\u00ednh k\u1ef9 t\u00e2u v\u00e0o. V\u00e0 x\u01b0a nay thuy\u1ec1n bu\u00f4n m\u1ea5t c\u01b0\u1edbp, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 cau kh\u00f4 ti\u1ec1n k\u1ebdm, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eadt chi d\u1ee5ng th\u00f4ng h\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, ch\u1eafc l\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111em nh\u1eefng v\u1eadt c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 mua tr\u1ed9m g\u1ea1o, th\u1ed5 d\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 l\u1ee3i, cho h\u1ecd \u0111\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, im kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o, t\u1eeb \u0111\u1ea5y th\u00e0nh th\u00f3i quen, xin cho C\u00f4ng Tr\u1ee9 chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, nghi\u00eam r\u0103n c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i, ph\u00e0m th\u1ea5y th\u1ed5 d\u00e2n c\u00f2n d\u00e1m giao th\u00f4ng, b\u00e1n tr\u1ed9m g\u1ea1o cho ng\u01b0\u1eddi Thanh, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i quan, chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u1ed5ng l\u00fd d\u1ee5ng t\u00ecnh dung \u1ea9n, c\u0169ng b\u1eaft t\u1ed9i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i \u1ea5y, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u00e0o huy\u1ec7t tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 tr\u1eeb, t\u1ee9c l\u00e0 m\u01b0u gian x\u1ea3o c\u1ee7a thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh kh\u00f4ng th\u1ec3 thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean h\u1eb3n.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, l\u1ea1i sai Gi\u00e1m th\u00e0nh su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c H\u1ea3o \u0111i, c\u1ee9 t\u1ec9nh \u1ea5y ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ebfn d\u1ea3i n\u00fai Ch\u00e0ng S\u01a1n v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u1ea3o \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn, \u0111i h\u1ebft xem \u0111o tr\u00ean n\u00fai d\u01b0\u1edbi n\u00fai, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1o \u0111\u00e0i v\u00e0 \u0111\u1ed3n \u1ea3i ; v\u1ee5ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c binh thuy\u1ec1n ; n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 su\u1ed1i c\u00f3 th\u1ec3 u\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 d\u00e2n ta v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn \u1edf hay kh\u00f4ng ? Trong \u0111\u00f3 t\u1eeb h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0o \u0111i v\u00e0o b\u1edd ph\u1ea3i theo ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng n\u00e0o, tr\u01b0\u1ee3ng, th\u01b0\u1edbc v\u00e0 s\u1ed1 d\u1eb7m bao nhi\u00eau ? \u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u00f2ng quanh ch\u1ed7 n\u00e0o s\u00e2u ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai cong hay th\u1eb3ng ? Ch\u1ed7 n\u00e0o d\u1ec5 ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f3 ? Gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf n\u01a1i n\u00e0o ? Quan qu\u00e2n n\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ph\u00e0m h\u00ecnh n\u00fai th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 \u1ea5y, h\u1ebft th\u1ea3y v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ea3n k\u1ef9 c\u00e0ng \u0111em v\u1ec1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t tuy\u1ec3n binh \u0111inh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean. Sai Th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thanh Gi\u1ea3n, B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n H\u1ee3p, B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh chia nhau \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ec1u h\u01a1n 44.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 25 ng\u00e0y l\u00e0m h\u1ea1n ; V\u0129nh Long nh\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 36.000 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y 20 ng\u00e0y l\u00e0m h\u1ea1n ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng nh\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 23.000 ng\u01b0\u1eddi ; An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean h\u1ee3p tuy\u1ec3n nh\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 23.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 15 ng\u00e0y l\u00e0m h\u1ea1n ; Ph\u00fa Y\u00ean nh\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 7.000 ; Kh\u00e1nh Ho\u00e0 nh\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 8.000 ; B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0 nh\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ec1u h\u01a1n 15.000, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 10 ng\u00e0y l\u00e0m h\u1ea1n, B\u00ecnh Thu\u1eadn kho\u00e1 n\u00e0y nguy\u00ean c\u00f3 th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh ph\u1ea3i tuy\u1ec3n c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n Kinh m\u1ed9t th\u1ec3).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb sau khi b\u1ecb binh bi\u1ebfn, th\u00f3i d\u00e2n ki\u00eau b\u1ea1c, r\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, nay duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 ph\u00e9p l\u1edbn, ch\u1ec9 c\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u01b0a th\u00eam b\u1edbt, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1t t\u0103ng cho nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u01a1i \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y n\u00ean t\u00ecm ra gian gi\u1ea5u, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ecdn \u0111i\u00eau ho\u1ea1t d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c gi\u1eef s\u1ef1 c\u00f4ng ch\u00ednh, kh\u00f4ng ki\u00eang o\u00e1n, kh\u00f4ng mua \u01a1n ; m\u1edbi x\u1ee9ng ch\u1ee9c u\u1ef7 th\u00e1c cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 Ph\u00f2ng h\u1ea3i \u1edf Thu\u1eadn An, sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y d\u00e2n kho\u1ebb m\u1ea1nh \u1edf ven bi\u1ec3n thu\u1ed9c h\u1ea1t h\u01a1n 190 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>(T\u1eeb C\u1ef1 Lai \u0111\u1ebfn Trung \u0110\u1ed3ng 28 x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p, gi\u00e1p, \u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 1.200 ng\u01b0\u1eddi, tr\u00edch l\u1ea5y 1 ph\u1ea7n 6), d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i t\u1ee9, ng\u0169, l\u1ee5c, th\u1ea5t, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 2 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng v\u1edbi 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc (l\u00e0 d\u00e2n to\u00e0n tr\u1eeb), t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 7 \u0111\u1ed9i, g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 Ph\u00f2ng h\u1ea3i, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u00f4ng coi, ph\u1ea9m tr\u1eadt, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u00e1c h\u1ea1t, binh \u0111inh th\u00ec th\u00e2n dung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n, sang m\u00f9a thu r\u00fat v\u1ec1, v\u1eabn \u0111\u1ec3 3 \u0111\u1ed9i ng\u1ea1ch c\u0169 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i, c\u00f2n 4 \u0111\u1ed9i m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u00eam cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 cho n\u1eeda n\u0103m \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1eeda n\u0103m l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng. \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tu\u1ea7n bi\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta trong ngo\u00e0i y\u00ean \u1ed5n, tr\u1ed9m gi\u1eb7c im h\u01a1i, duy m\u1ed9t d\u1ea3i b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i su\u1ed1t g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn gi\u1eb7c bi\u1ec3n ng\u1ea7m n\u1ed5i l\u00ean, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ng\u01b0\u1eddi \u0111i bu\u00f4n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t l\u1ea7n, to\u00e0n b\u1edfi c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea7n ti\u1ec5u s\u1ee3 h\u00e3i s\u00f3ng gi\u00f3, t\u1ea5t ch\u1edd l\u00fac s\u00f3ng l\u1eb7ng gi\u00f3 \u00eam, m\u1edbi d\u00e1m \u0111i ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n xa, th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111i b\u1eaft. M\u1ed7i khi c\u00f3 s\u00f3ng gi\u00f3, b\u00e8n \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u1ea9n l\u00e1nh \u1edf bi\u1ec3n trong v\u00e0 c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o, gi\u1eb7c b\u00e8n nh\u00e2n \u0111\u00f3 nh\u00f2m l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp no ch\u00e1n r\u1ed3i ch\u1ea1y xa, th\u1ebf l\u00e0 tuy c\u00f3 ti\u1ebfng \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, m\u00e0 r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c. V\u00e0 thuy\u1ec1n Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i, nh\u01b0 thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u d\u00e2y, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u00f4ng th\u1ea5y s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ea5t tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n ch\u1eef B\u00ecnh, ch\u1eef \u0110\u1ecbnh th\u00ec ch\u1ea5t qu\u00e1 l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i nhanh m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea l\u1ea1i th\u1ea5p nh\u1ecf qu\u00e1, \u0111i bi\u1ec3n s\u00f3ng nh\u1ecf, g\u1eb7p gi\u1eb7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, gi\u1eb7c bi\u1ec3n ch\u01b0a y\u00ean c\u0169ng v\u00ec duy\u00ean c\u1edb \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 ph\u1eadn bi\u1ec3n n\u1ed1i li\u1ec1n nhau, vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u n\u00ean th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o, khi\u1ebfn cho bi\u1ebft \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo, kh\u00f4ng ch\u00fat \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng k\u1ef9 c\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean, theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 C\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n t\u00ednh, \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n, c\u00e1ch th\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 hi\u1ec7u thuy\u1ec1n qu\u00e1 to, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e9 nh\u01b0 thuy\u1ec1n \u00d4 L\u00ea, trong hai thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u00f3ng cho v\u1eeba ph\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng nhanh ch\u00f3ng thu\u1eadn ti\u1ec7n, th\u00ec \u0111em ki\u1ec3u m\u1eabu tr\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ec3 xem, ch\u1edd Ch\u1ec9 theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m. Hai vi\u1ec7c \u1ea5y b\u1eaft hai b\u1ed9 ph\u1ea3i l\u00e0m cho xong, n\u1ebfu ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, \u0111\u1ec3 cho quan qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 vin l\u1eddi \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111em h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u00ec c\u1ee9 h\u1ecfi t\u1ed9i \u1edf b\u1ed9 Binh. N\u1ebfu \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n, xem th\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh, ti\u1ec7n, th\u00ec c\u1ee9 h\u1ecfi t\u1ed9i \u1edf b\u1ed9 C\u00f4ng. N\u1ebfu nh\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 r\u00f5, ki\u1ec3u thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 ti\u1ec7n, m\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1eeda sang qu\u00e2n thuy\u1ec1n, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, th\u00ec c\u1ee9 h\u1ecfi t\u1ed9i \u1edf quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e3 s\u1eeda sang qu\u00e2n thuy\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ea3, m\u00e0 quan qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c v\u1eabn l\u1ea1i s\u1ee3 nh\u1ecdc s\u1ee3 kh\u00f3, g\u1eb7p gi\u1eb7c v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec r\u00f5 l\u00e0 h\u00e8n nh\u00e1t, d\u1eabu c\u00f3 tr\u0103m mi\u1ec7ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y, tr\u1eabm ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111em ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0m vi\u1ec7c, quy\u1ebft kh\u00f4ng khoan gi\u1ea3m m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o. B\u1ed9 Binh sau b\u00e0n t\u00e2u, cho l\u00e0 ph\u1eadn bi\u1ec3n \u1edf Nam K\u1ef3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh \u0111\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, v\u1eabn theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n : t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n ven bi\u1ec3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo ph\u1eadn bi\u1ec3n tu\u1ea7n ph\u00f2ng, ph\u00e0m nh\u1eefng n\u01a1i ph\u1eadn bi\u1ec3n hai c\u1eeda bi\u1ec3n ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau, do quan t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng n\u00eau \u1edf tr\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n, bi\u00ean r\u00f5 ph\u00eda Nam thu\u1ed9c c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0y, ph\u00eda B\u1eafc thu\u1ed9c c\u1eeda bi\u1ec3n kia, v\u00e0 ph\u1eadn bi\u1ec3n 2 t\u1ec9nh ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau, c\u0169ng c\u00f9ng d\u1ef1ng n\u00eau, h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, ch\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft h\u1eadu thuy\u1ec1n c\u00f4ng v\u1eadn ch\u1edf, thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i, thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u00fang, \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ea1n \u0111\u00e1, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u00e1nh tr\u1eadn d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 \u1ed1ng nh\u00f2m, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c theo thuy\u1ec1n, c\u00f2n thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00ec c\u1ee9 theo ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n tu\u1ea7n ti\u1ec5u, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p d\u1ef1ng n\u00eau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 ; thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i th\u00ec theo m\u1eb7t bi\u1ec3n ph\u1eadn t\u1ec9nh tu\u1ea7n ti\u1ec5u, c\u00f2n \u0111i thuy\u1ec1n c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 d\u1ef1ng n\u00eau, ph\u00eda Nam \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ec9nh n\u00e0o, ph\u00eda B\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ec9nh n\u00e0o, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i l\u1ea1i \u1edf kho\u1ea3ng thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n m\u00e0 \u0111\u1ed1c th\u00fac, c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0o s\u01a1 kho\u00e1ng, b\u1ea9m t\u1ec9nh nghi\u00eam h\u1eb7c, thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u00ec c\u00f3 2 \u0111o\u00e0n Nam B\u1eafc, m\u1ed7i \u0111o\u00e0n 4, 5 chi\u1ebfc, chia l\u00e0m 2 \u0111\u1ee3t, c\u00e1ch 3 ng\u00e0y hay 5 ng\u00e0y l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ee3t, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i \u0111\u1ee3t \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1eefa gi\u1edbi ph\u1eadn, \u0111\u1ee3t sau m\u1edbi t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u1edbi ph\u1eadn ra \u0111i, \u0111\u1ee3t sau \u0111\u1ebfn gi\u1eefa gi\u1edbi ph\u1eadn, \u0111\u1ee3t tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i t\u1eeb cu\u1ed1i gi\u1edbi ph\u1eadn m\u00e0 v\u1ec1, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i l\u1ea1i \u1edf kho\u1ea3ng c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf ph\u1eadn t\u1ec9nh, ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n m\u00e0 tr\u00f4ng coi c\u1ea3, thuy\u1ec1n n\u00e0o s\u01a1 kho\u00e1ng c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o t\u1ec9nh tham h\u1eb7c. Thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, ng\u00e0y n\u00e0o \u0111i qua gi\u1edbi ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0o, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u1ee7 ch\u1eef bi\u00ean nh\u1eadn c\u1ee7a vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tra x\u00e9t. Tr\u1eeb ng\u00e0y c\u00f3 s\u00f3ng gi\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i ch\u00f3ng v\u1ec1 ch\u00f3ng v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1eadu \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau, n\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, t\u1ee9c th\u00ec ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1eaft ; ban ng\u00e0y th\u00ec b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang l\u1edbn, ban \u0111\u00eam th\u00ec \u0111\u1ed1t 5 qu\u1ea3 ph\u00e1o th\u0103ng thi\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m hi\u1ec7u, cho xa g\u1ea7n nghe th\u1ea5y, \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 c\u1ee9u vi\u1ec7n, n\u1ebfu thuy\u1ec1n gi\u1eb7c nh\u00e2n gi\u00f3 \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y, th\u00ec \u0111em thuy\u1ec1n ki\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i, n\u1ebfu s\u00f3ng l\u1eb7ng gi\u00f3 y\u00ean, thuy\u1ec1n ki\u1ec3u m\u1edbi s\u1ee9c gi\u00f3 kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec \u0111em thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea hay thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, th\u00ec c\u00e1c qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vin c\u1edb n\u00f3i l\u00e0 v\u00ec s\u00f3ng gi\u00f3 v\u00e0 s\u1ee9c thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. L\u1ea1i k\u1ef3 \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u01b0a nay gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc Thanh th\u01b0\u1eddng v\u1eabn ng\u1ea7m \u0111\u1eadu, li\u1ec7u cho thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng, ho\u1eb7c b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n, tu\u1ef3 ch\u1ed7 \u0111\u1eadu y\u00ean, th\u1ea5y c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111em \u0111\u1ebfn b\u1ecf neo ho\u1eb7c nh\u1eadn nh\u1ea7m m\u00e0 \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c x\u00f4ng ra \u1eadp b\u1eaft, t\u1ef1 kh\u1eafc b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng, \u1edf Kinh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n (d\u00e0i 4 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, chi\u1ec1u ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng 4 t\u1ea5c, tr\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i tr\u00e0n \u0111\u00e1nh nhau gi\u1ea3). C\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u1ec3n cho theo ki\u1ec3u thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch m\u00e0 \u0111\u00f3ng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 chi\u1ebfc, t\u1ec9nh n\u00e0o ph\u1eadn bi\u1ec3n r\u1ed9ng l\u1edbn th\u00ec 3, 4 chi\u1ebfc, \u0111\u1ec1u th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng Gia T\u00f4 l\u00e0 B\u1ed1 Di Du M\u00f4 Linh [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Pierre-Rose-Ursule_Dumoulin-Borie_Cao\">Pierre-Rose-Ursule Dumoulin-Borie Cao<\/a>], \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%AAr%C3%B4_V%C5%A9_%C4%90%C4%83ng_Khoa\">V\u0169 \u0110\u0103ng Khoa<\/a>, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vinh_S%C6%A1n_Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BA%BF_%C4%90i%E1%BB%83m\">Nguy\u1ec5n \u0110i\u1ec3m<\/a> \u0111\u1ec1u gi\u1ebft c\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 400 quan ti\u1ec1n, t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a t\u00ean ph\u1ea1m, b\u1ea1c 18 l\u1ea1ng, ti\u1ec1n 15 quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng. Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u nghi\u00eam s\u1ee9c cho trong h\u1ea1t tra x\u00e9t, kh\u00f4ng c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2y hay ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta, ph\u00e0m l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb nhi\u1ec5u d\u00e2n.<\/p>\n<p>X\u00e2y kho mu\u1ed1i \u1edf kho trong Kinh (\u1edf m\u1eb7t sau s\u1edf thu chi kho ti\u1ec1n, trong l\u00f2ng d\u00e0i 7 tr\u01b0\u1ee3ng, ngang 4 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, cao 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c 38.000 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBa huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean, Duy Ti\u00ean, Nam Xang thu\u1ed9c h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3ng chi\u00eam, d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ec1u xin th\u00f3c t\u00f4 n\u1ed9p c\u1ea3 v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ea1, ti\u1ec1n thu\u1ebf n\u1ed9p c\u1ea3 v\u1ec1 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng, \u0111\u00e3 cho ch\u00ednh cung n\u0103m nay v\u00e0 ti\u1ec1n th\u00f3c t\u00f4 thu\u1ebf \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, chi\u1ec3u \u0111\u1ea5y thu n\u1ed9p, xin l\u00e0m m\u1ed9t n\u0103m, qu\u1ea3 l\u00e0 ti\u1ec7n, s\u1ebd theo th\u1ebf thi h\u00e0nh m\u00e3i. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd \u0111\u1ea1o Khai Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn La Ki\u00ean, Nh\u00e2m Tr\u1eadt, u\u1ef7 cho th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 \u1ed1c Tri, Li\u00eam M\u1ed9c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 \u00c2n \u00d4n v\u00e0 v\u1ee3 con h\u1eafn 7 ng\u01b0\u1eddi, quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho La Ki\u00ean, Nh\u00e2m Tr\u1eadt \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, \u1ed1c Tri \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, Li\u00eam M\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n, ng\u00e2n b\u00e0i, qu\u1ea7n \u00e1o. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng, ph\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00f4 Y th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 500 quan, th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i 1 chi\u1ebfc, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng, qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec1u 4 chi\u1ebfc v\u00e0 trao cho ch\u1ee9c h\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf Khai Bi\u00ean l\u00e0 t\u00ean Di, t\u00ean Ch\u00e2u th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 300 quan, th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i 1 chi\u1ebfc, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 8 \u0111\u1ed3ng, qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec1u 3 chi\u1ebfc v\u00e0 trao cho ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf Khai Bi\u00ean t\u00ean l\u00e0 Tr\u1eadt, nguy\u00ean An ph\u1ee7 Tr\u01b0ng Thu\u1ef5 l\u00e0 t\u00ean H\u1ed3ng, nguy\u00ean ph\u00f3 an ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 Trai bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 200 quan, th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i m\u1ed9t chi\u1ebfc, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 6 \u0111\u1ed3ng, qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec1u 2 chi\u1ebfc, l\u1ea1i trao cho ch\u1ee9c h\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean An ph\u1ee7 Ca Thi l\u00e0 t\u00ean S\u00e2m, nguy\u00ean An ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7 l\u00e0 t\u00ean M\u1eabn, \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf Khai Bi\u00ean l\u00e0 t\u00ean Kim, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 3 \u0111\u1ed3ng, qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec1u 1 chi\u1ebfc, c\u00f2n th\u00ec chi\u1ec3u theo ch\u1ee9c gi\u1eb7c to nh\u1ecf, ho\u1eb7c 10 quan, ho\u1eb7c 30 hay 50 quan, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng treo th\u01b0\u1edfng, t\u00ean Kim sau b\u1ecb qu\u00e2n d\u00e2n ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n theo c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng, 5, 6 th\u00e1ng nay kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e2u \u1edf ngo\u00e0i, chu\u1ea9n cho \u0111em ngay bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, tr\u00e1ch u\u1ef7 cho \u00e1n ph\u1ee7 Khai Qu\u1ea3ng l\u00e0 L\u00ea Quang, nguy\u00ean Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129, \u0111\u1ed1c th\u00fac th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i r\u00ecnh b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 6, b\u1ed9 Binh h\u1eb7c t\u00e2u quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u1edf S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean c\u00f3 Ch\u1ec9 sai b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, \u0111\u00e3 gia h\u1ea1n u\u1ef7 cho Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111i b\u1eaft, l\u00e2u m\u00e3i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, nay d\u1eabu \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 n\u01a1i kh\u00e1c, c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1i l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c Tuy\u00ean Quang a dua theo gi\u1eb7c V\u00e2n, t\u1ed9i kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn khi th\u1ebf c\u00f9ng, ra th\u00fa, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u1ea3n th\u00fac, ph\u00e1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec3 cho \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd \u0111i tr\u1ed1n, tuy ch\u00fang t\u1ea1m s\u1ed1ng h\u01a1i t\u00e0n, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng cho l\u00e0m khinh tr\u1ecdng, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea1m cho x\u1eed nh\u1eb9, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. C\u00f2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u l\u1ea1i gi\u1ea3 h\u1ea1n cho 6 th\u00e1ng, n\u1ebfu v\u1eabn y\u00ean nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, tr\u1ecb t\u1ed9i ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u0111i tr\u1ed1n, di chuy\u1ec3n kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u che gi\u1ea5u cho. Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u \u0111\u00e3 v\u1ed7 v\u1ec1 tr\u00e1ch h\u1ecfi, b\u1ecdn ch\u00fang h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f9ng l\u1eddi cam k\u1ebft b\u1eaft, nh\u01b0ng ch\u01b0a ch\u1ecbu th\u1ef1c l\u00f2ng b\u00e1o ch\u1ec9, xin s\u1eafc xu\u1ed1ng cho t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang b\u1eaft ph\u1ea3i d\u1eabn b\u1eaft, t\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngay. Vua b\u00e8n m\u1eadt d\u1ee5 cho B\u1ed1 \u00e1n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n ch\u1ecdn b\u1eaft b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o, l\u1ea5y 5, 7 ng\u01b0\u1eddi giam gi\u1eef \u1edf t\u1ec9nh, sai u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 ch\u1ec9 d\u1eabn \u0111\u00edch ch\u1ed7 Nguy\u1ec5n Quang Kh\u1ea3i \u1ea9n tr\u1ed1n, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc l\u00e2m ho\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u chia \u0111\u01b0\u1eddng \u1eadp l\u1ea1i b\u1eaft.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ho\u00e0 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n gi\u1eb7c th\u1ed5 kh\u00f4ng y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1ee3 ph\u1ea3i ch\u1ea1y tan, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, chia ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1eaft ch\u00e9m gi\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u00f2n \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n ch\u1ea1y c\u1ea3, th\u1ed5 binh th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 8, 9 ph\u1ea7n 10, xin tri\u1ec7u t\u1eadp ngay binh c\u00e1c c\u01a1, m\u1ed9t n\u1eeda l\u00e0m vi\u1ec7c quan, m\u1ed9t n\u1eeda \u1edf l\u1ea1i c\u00e0y c\u1ea5y, \u0111\u1ee3i th\u00e1ng 10 g\u1eb7t xong, g\u1ecdi ra sung l\u00e0m canh gi\u1eef, khi\u1ebfn cho v\u1eeba c\u00e0y c\u1ea5y v\u1eeba canh gi\u1eef, nh\u1ecdc r\u1ed7i \u0111\u1ec1u nhau, m\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, ph\u1ea7n l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n c\u1ea3 hai\u201d. Vua y cho, b\u1ea3o, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 sau, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thi\u1ebfp, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng m\u1ea1nh, th\u00ec cho l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00f9 ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn bi\u1ec3n L\u00e2n \u0110\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang) c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 ng\u1ea7m n\u1ed5i l\u00ean, c\u01b0\u1edbp ng\u01b0\u1eddi, quan \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 8 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ee9a, c\u00f2n th\u00ec r\u01a1i xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft, thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho Do \u0111\u01b0\u1ee3c gia m\u1ed9t c\u1ea5p, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1t b\u1ea3o ti\u1ec3u kim ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o nhung b\u00f4ng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 l\u1ea7n, Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 3 \u0111\u1ed3ng, bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n, quan t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p, t\u00ean gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, phanh th\u00e2y treo \u1edf c\u00e1c n\u01a1i ven bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Cho l\u00ednh \u1ed1m \u1edf \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf Kinh v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, l\u00ednh \u1ed1m \u1edf \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 Binh x\u00e9t th\u1ef1c, cho ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee9 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng t\u1eadp t\u00e2u, binh l\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u00e1c b\u1ec7nh tr\u1ed1n tr\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u00f2i b\u1eaft ng\u00e0y th\u00eam nhi\u1ec1u, ng\u1ea1ch khuy\u1ebft c\u00e0ng l\u1eafm, \u0111\u00e3 b\u1ea3o cho l\u00ednh \u1ed1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf binh x\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, l\u00e0 s\u1ebd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i t\u1ec7 \u1ea5y. Nh\u01b0ng nay khi m\u01b0a n\u1eafng ch\u01b0a lui, c\u1ea3m nhi\u1ec5m c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u1ebfu v\u1eabn cho \u1edf binh x\u00e1 th\u00ec thu\u1ed1c thang c\u01a1m n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng nom cho, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eb9 chuy\u1ec3n th\u00e0nh n\u1eb7ng, n\u1eb7ng chuy\u1ec3n th\u00e0nh nguy, sao b\u1eb1ng cho v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0, \u0111\u1ec3 c\u00f3 v\u1ee3 con b\u1ea3o d\u01b0\u1ee1ng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f3ng kh\u1ecfi ch\u1ea3 l\u00e0 t\u1ed1t \u01b0 ? N\u00ean sai b\u1ed9 Binh, chi\u1ec3u binh l\u00ednh t\u1ea1i ng\u0169, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u1ed1m \u0111au, x\u00e9t ra l\u00e0 th\u1ef1c, \u0111\u1ec1u tha cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Cho Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o \u0111i qua ph\u1eadn bi\u1ec3n c\u1eeda Nh\u01b0\u1ee3ng t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, b\u1ecb gi\u1eb7c bi\u1ec3n c\u01b0\u1edbp, vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, quan t\u1ec9nh v\u00e0 vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c, gi\u00e1ng d\u1ee5 cho 2 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, ph\u00e1i th\u00eam binh thuy\u1ec1n c\u00f9ng b\u1eaft, l\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh phi t\u01b0 cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 Phan C\u00f4ng Qu\u00fd h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 quy\u1ec1n bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n v\u1ec1 b\u1ed9 nh\u1eadn ch\u1ee9c, ki\u00eam sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Cho Bi\u1ec7n l\u00fd C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean. L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ef1c th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng, quy\u1ec1n h\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, l\u1ea1i v\u1ec1 nh\u1eadn ch\u1ee9c B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang.<\/p>\n<p>Tuy\u1ec3n th\u00eam ng\u1ea1ch l\u00ednh \u1edf b\u1ed1n t\u1ec9nh l\u00e0 Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh. B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c4 t\u1ec9nh nh\u1edd \u01a1n d\u1ea1y nu\u00f4i c\u00f9ng nhau y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 30 n\u0103m, sinh s\u1ea3n t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1ecbnh, xin n\u00ean chi\u1ec3u l\u1ec7 tuy\u1ec3n th\u00eam, d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169\u201d. Vua theo l\u1eddi, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ban v\u0103n \u0111em ngay s\u1ed5 l\u00ednh s\u1ed5 h\u1ed9 v\u00e0 s\u1ed5 tuy\u1ec3n c\u1ee7a 4 t\u1ec9nh t\u00ednh su\u1ed1t \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng theo l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1, chi\u1ec3u s\u1ed1 tuy\u1ec3n th\u00eam.<\/p>\n<p>(T\u1ec9nh Thanh Hoa, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, C\u1ea9m Y, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, Quan Ho\u00e1. T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, K\u1ef3 S\u01a1n, H\u1ed9i Nguy\u00ean, V\u0129nh Ho\u00e0, \u0111\u1ec1u l\u00e0 man th\u1ed5. T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, huy\u1ec7n Kim S\u01a1n l\u00e0 n\u01a1i m\u1edbi \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n l\u1ea1i th\u1ee3 b\u1ea1c, th\u1ee3 ngo\u00e3, th\u1ee3 n\u1ec1 \u1edf 4 t\u1ec9nh, v\u00e0 th\u1ee3 c\u01b0a, th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf Ngh\u1ec7 An, th\u1ee3 m\u1ed9c, th\u1ee3 l\u00e0m d\u00e2y k\u00e9o thuy\u1ec1n, th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ng\u1ea1ch, mi\u1ec5n tuy\u1ec3n th\u1ee3 r\u00e8n \u1edf H\u00e0 T\u0129nh. H\u1ed9 l\u1ea5y \u0111\u00e1 \u1edf Thanh Hoa, s\u1ed1 ng\u1ea1ch qu\u00e1 nhi\u1ec1u, chia l\u00e0m 2 th\u00e0nh, 1 th\u00e0nh l\u01b0u ng\u1ea1ch, 1 th\u00e0nh ph\u1ea3i tuy\u1ec3n, th\u1ee3 nung v\u00f4i \u1edf Ngh\u1ec7 An, th\u1ee3 nhu\u1ed9m, th\u1ee3 thu\u1ed9c da \u1edf Thanh Hoa, th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tuy\u1ec3n).<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u, m\u1ed9t huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, v\u1ec1 qu\u00ea ngo\u1ea1i Gia Mi\u00eau, xin theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n mi\u1ec5n cho binh ph\u1ea7n v\u00e0 thu\u1ebf l\u1ec7 t\u00f4 dung, c\u00f2n c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo c\u00e1c huy\u1ec7n, tuy\u1ec3n \u0111i\u1ec3m t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp ph\u00e1p, c\u00f4ng c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0y ch\u1ed7 kia kh\u00e1c nhau, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha mi\u1ec5n, h\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 ri\u00eang, ph\u1ea7n qu\u00e2n ba \u0111inh l\u1ea5y m\u1ed9t, l\u1ea1i l\u00e0 ph\u1ea3i n\u1eb7ng ri\u00eang, hu\u1ed1ng chi qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u00ea ngo\u1ea1i Gia Mi\u00eau, chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n binh thu\u1ebf, \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00e0 n\u01a1i qu\u00ea vua, c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 kh\u00e1c, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u00f9ng theo nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ecbnh ngh\u1ecb \u0111\u00e3 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Nh\u01b0ng ngh\u0129 binh \u0111inh tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc, ng\u1ea1ch s\u1ed5 \u0111\u00e3 th\u00e0nh, l\u00e2u nay quen theo di\u1ec5n, n\u1ebfu theo l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1 m\u00e0 tuy\u1ec3n \u0111i\u1ec3m th\u00ec th\u1eeba ra ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi luy\u1ec7n t\u1eadp \u0111\u00e3 quen ph\u1ea3i b\u1ecf, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n t\u1ea1i, v\u1eabn th\u1ec3 \u1edf ng\u1ea1ch c\u0169, t\u1eeb nay c\u00f3 tr\u1ed1n hay ch\u1ebft, chi\u1ec3u l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1, c\u00f3 khuy\u1ebft ng\u1ea1ch th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec mi\u1ec5n, c\u00f2n nh\u01b0 d\u00e2n huy\u1ec7n \u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Man, c\u0169ng v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i tuy\u1ec3n. V\u00e0 binh \u0111inh c\u00e1c x\u00e3, nay \u0111\u00e3 l\u01b0u l\u1ea1i ng\u1ea1ch, ph\u00e0m thu\u1ebf l\u1ec7 v\u1ec1 t\u00f4 ru\u1ed9ng thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i, g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc cho \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u1ea3y s\u01b0u d\u1ecbch gia \u01a1n theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n tha cho 3 n\u0103m, l\u1ea5y n\u0103m nay l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, h\u1ebft h\u1ea1n \u1ea5y th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p ch\u1ecbu nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>C\u01a1 Thi\u1ec7n th\u1ee7y t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u00f3 tr\u1ed1n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, lu\u1eadt qu\u00e2n kh\u00f4ng am hi\u1ec3u, b\u1ed9 Binh xin giao c\u1ea3 cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tuy\u1ec3n \u0111i\u1ec3m. Vua y cho, \u0111\u1ebfn khi s\u1ed5 tuy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean, th\u01b0\u1edfng t\u1eeb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo x\u00e3 th\u00f4n li\u00ean nhau d\u1ed3n th\u00e0nh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An binh s\u1ed1 5.605 ng\u01b0\u1eddi (tr\u01b0\u1edbc tuy\u1ec3n 5.166 ng\u01b0\u1eddi, tuy\u1ec3n th\u00eam 439 ng\u01b0\u1eddi) d\u1ed3n l\u00e0m 5 v\u1ec7 Trang v\u00f5, Trung v\u00f5, Ph\u1ea5n v\u00f5, Ho\u00e0n v\u00f5, Th\u1eafng v\u00f5 dinh Ti\u1ec1n phong ; 5 v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5, Di\u1ec7u v\u00f5, Ngh\u1ecb v\u00f5, Thi\u1ec7n v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, dinh Long v\u00f5 (2 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 Thi\u1ec7n v\u00f5 v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u1ed9i 8 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i 13, v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 qu\u00ea thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u00e0 T\u0129nh) 4 v\u1ec7 Trung th\u1ee7y, Ti\u1ec1n th\u1ee7y, T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y, Th\u1ee7y s\u01b0 v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, (v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u1ed9i 4 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i 17, v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y qu\u00ea thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u00e0 T\u0129nh) 2 \u0111\u1ed9i : Ph\u00e1o th\u1ee7 nh\u1ea5t, Ph\u00e1o th\u1ee7 nh\u1ecb c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng (14 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea thu\u1ed9c H\u00e0 T\u0129nh) ; H\u00e0 T\u0129nh binh s\u1ed1 5.585 ng\u01b0\u1eddi (tr\u01b0\u1edbc tuy\u1ec3n 4.444 ng\u01b0\u1eddi, tuy\u1ec3n th\u00eam 1.141 ng\u01b0\u1eddi) d\u1ed3n l\u00e0m 5 v\u1ec7 Uy v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, To\u00e0n v\u00f5, Minh v\u00f5, Ch\u1ea5n v\u00f5, dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 2 v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh t\u1ea3 h\u1eefu c\u01a1 T\u0129nh t\u01b0\u01a1ng (2 ng\u01b0\u1eddi). Thanh Hoa binh s\u1ed1 6.485 ng\u01b0\u1eddi (tr\u01b0\u1edbc tuy\u1ec3n 4.743 ng\u01b0\u1eddi, tuy\u1ec3n th\u00eam 1.742 ng\u01b0\u1eddi) d\u1ed3n l\u00e0m 5 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, Tuy\u00ean v\u00f5, T\u00fac v\u00f5, Thi\u1ec7n v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 dinh H\u1ed5 uy ; 5 v\u1ec7 : Ki\u1ec7n v\u00f5, Qu\u1ea3ng v\u00f5, Nhu\u1ec7 v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, 2 v\u1ec7 T\u1ea3 h\u1eefu th\u1ee7y, Th\u1ee7y s\u01b0 ba \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh nh\u1ea5t nh\u1ecb tam, hai \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 nh\u1ea5t nh\u1ecb c\u01a1 hoa t\u01b0\u1ee3ng (2 ng\u01b0\u1eddi) ; Ninh B\u00ecnh binh s\u1ed1 2.708 ng\u01b0\u1eddi (tr\u01b0\u1edbc tuy\u1ec3n 1.870 ng\u01b0\u1eddi, tuy\u1ec3n th\u00eam 838 ng\u01b0\u1eddi) d\u1ed3n l\u00e0m 4 c\u01a1 Ninh B\u00ecnh ti\u1ec1n t\u1ea3 h\u1eefu h\u1eadu, c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng (3 \u0111\u1ed9i), c\u01a1 Ninh h\u00f9ng (th\u1ed5 binh).<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u00f3 l\u00fd d\u1ecbch x\u00e3 \u0110\u00f4ng Th\u00e1p, thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, n\u00f3i d\u1ed1i l\u1eddi quan truy\u1ec1n, b\u1eaft d\u00e2n d\u1ee1 nh\u00e0, gi\u1ea3 l\u00e0m phi\u00eau l\u01b0u \u0111\u1ec3 mong kh\u1ecfi ph\u1ea3i tuy\u1ec3n l\u00ednh, vi\u1ec7c \u1ea5y ph\u00e1t ra, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed \u00e1n \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng x\u01b0a nay d\u00e2n \u1edf H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng quen l\u00e0m gi\u1ea3 d\u1ed1i, t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, nay c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ee1 ra, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam tr\u1ecb, th\u00ec sao r\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb kh\u00e1c, n\u00ean l\u00fd tr\u01b0\u1edfng y ngh\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m, ph\u00f3 l\u00fd x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u, quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf 4 ch\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf, Ba Lan, T\u1ea7m B\u1ed3n, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng c\u00f9ng \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n \u1ea9n, xin ph\u00e1i quan qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111i chi\u00eau t\u1eadp\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 quy\u1ec1n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng, v\u00e0 ki\u00eam ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n tri\u1ec7n \u00e1n s\u00e1t, sai Chu\u1ea9n th\u00e2n l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111em theo c\u00f9ng v\u1edbi tri ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1n \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u tuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ee9c \u00fd nh\u00e0 vua \u0111\u1ec3 chi\u00eau ph\u1ee7. Khi Chu\u1ea9n t\u1edbi n\u01a1i, b\u1ecdn th\u1ed5 ty th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1ee3 t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn h\u1ebft binh th\u1ee9, Chu\u1ea9n h\u1ecfi duy\u00ean c\u1edb, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i : \u0111inh s\u1ed1 \u00edt m\u00e0 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 nhi\u1ec1u, thu\u1ebf l\u1ec7 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i : t\u1eeb khi l\u00e0m \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man, th\u1ed5 d\u00f5ng ph\u1ea3i canh th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i : v\u00ec b\u1ecb man li\u00eau qu\u1ea5y c\u01b0\u1edbp, n\u00ean s\u1ee3 tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u1ec1u xin h\u1ebft s\u1ee9c, chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, sau v\u00ec m\u01b0a l\u1ee5t, lam ch\u01b0\u1edbng qu\u00e1 l\u1eafm, bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u1ed1m, Chu\u1ea9n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u v\u00e0o, cho l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u01a1n d\u1ea1y nu\u00f4i so v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e0 h\u1eadu h\u01a1n c\u1ea3, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m s\u1ed5 n\u1ed9p thu\u1ebf l\u00e0 do b\u1ecdn ch\u00fang t\u1ef1 xin, c\u00f3 ai b\u1eaft \u1ee9c m\u00e0 khai h\u00e3o l\u00ean nhi\u1ec1u \u0111\u00e2u ? H\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c, s\u1ed1 \u1ea5y kh\u00f4ng bao nhi\u00eau, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng cung n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man \u0111\u1eb7t ra, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, nguy\u00ean v\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0m \u0111\u1ed3n, b\u1eaft th\u1ed5 d\u00f5ng ph\u1ee5 canh \u0111\u1ed3n, ch\u1ec9 100 ng\u01b0\u1eddi, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn nh\u1ecdc m\u1ec7t, man li\u00eau n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u00ec bi\u1ec1n binh \u1edf \u0111\u1ed3n, t\u1ef1 \u0111\u1ee7 gom s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, sao t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay kh\u00f4ng t\u1eebng t\u00e2u b\u00e1o, nay m\u1edbi n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00f3, t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ef1c c\u1ea3, t\u1ea1m ngh\u0129 h\u1ea1t \u1ea5y \u1edf n\u01a1i xa l\u00e1nh, sinh l\u00fd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, nay \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1ee3 t\u1ed9i ra th\u00fa, c\u0169ng n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee9u cho, n\u00ean 4 ch\u00e2u \u1ea5y thu\u1ebf l\u1ec7 n\u0103m nay ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu, gia \u01a1n tha cho. V\u00e0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf b\u1ecdn ch\u00fang kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111inh tr\u00e1ng gi\u00e0 tr\u1ebb c\u00f9ng n\u1ed9p nh\u01b0 nhau so v\u1edbi l\u1ec7 ch\u00e2n \u0111inh h\u1ea1ng l\u00e3o ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edbt m\u1ed9t n\u1eeda kh\u00f4ng h\u1ee3p, chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau thu\u1ebf l\u1ec7 4 ch\u00e2u \u1ea5y v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u trong ph\u1ee7 h\u1ea1t, \u0111inh tr\u00e1ng v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169 n\u1ed9p 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c, gi\u00e0 tr\u1ebb th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda, n\u1ebfu mu\u1ed1n chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n ho\u1eb7c th\u00f3c g\u1ea1o s\u1ea3n v\u1eadt th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c (Ti\u1ec1n th\u00ec \u0111\u1ecbnh l\u00e0 \u0111inh tr\u00e1ng 1 quan, gi\u00e0 tr\u1ebb 5 ti\u1ec1n ; th\u00f3c g\u1ea1o s\u1ea3n v\u1eadt th\u00ec tu\u1ef3 gi\u00e1 chi\u1ec3u thu). C\u00f2n nh\u01b0 l\u00ednh Th\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man, \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ed1n b\u1ecf, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, cho r\u00fat ngay v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh, c\u00f2n \u0111\u1ed3n v\u1eabn giao cho c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u00f3ng gi\u1eef, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00f9a h\u1ea1 gi\u00e1p nhau, th\u00e1ng n\u00e0o lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t \u00edt th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, xem x\u00e9t m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh t\u1eeb Nam K\u1ef3 v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn tr\u00e8o non l\u1ed9i su\u1ed1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n c\u0169ng ch\u00f3ng xong, b\u00e8n cho Kh\u00e1nh Trinh th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9, nh\u01b0ng sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf C\u00e1c. Th\u1ecbnh th\u0103ng th\u1ef1 lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Tr\u1ea3 l\u1ea1i nguy\u00ean h\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean cho H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng. Tri\u1ec7u Th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 quy\u1ec1n h\u1ed9 tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n v\u1ec1 kinh nh\u1eadn ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t ra c\u00e1i vi\u1ec7c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng Gia T\u00f4 l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giuse_%C4%90%E1%BA%B7ng_%C4%90%C3%ACnh_Vi%C3%AAn\">\u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Vi\u00ean<\/a> ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean g\u1eedi th\u01b0 ri\u00eang cho nhau. Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ea1o vi\u00ean, cho h\u1ea1n ng\u1eb7t b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn nay Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n h\u1ea1t Y\u00ean D\u0169ng t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00ecnh Vi\u00ean \u0111em v\u1ec1. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh \u1ea5y, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng chung cho bi\u1ec1n binh \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m ti\u1ec1n 400 quan, \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Vi\u00ean ph\u1ea3i gi\u1ebft. L\u1ea1i ngh\u0129 2 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh \u2013 An kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, r\u00fat bi\u1ec1n binh Thanh Ngh\u1ec7 ph\u00e1i \u0111i tr\u1ea5n \u00e1p tr\u01b0\u1edbc tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1t v\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n kh\u00f4ng l\u1ea5y nghe ki\u1ec7n l\u00e0m t\u00e0i m\u00e0 l\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ec7n l\u00e0m qu\u00fd, x\u01b0a nay ph\u1ee7 huy\u1ec7n h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh x\u00e9t c\u00f4ng, ch\u1ec9 l\u1ea5y c\u00e1i \u00e1n nhi\u1ec1u \u00edt l\u00e0m th\u0103ng gi\u00e1ng, c\u00f2n nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 \u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf ngh\u1ecb khen, xin s\u1eafc xu\u1ed1ng ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, ph\u00e0m trong khoa \u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n k\u00eau l\u00ean t\u1ec9nh, k\u00eau v\u1ec1 Kinh th\u00ec l\u00e0 h\u01a1n nh\u1ea5t, \u00edt th\u00ec l\u00e0 b\u1eadc k\u00e9m, ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng c\u00f2n \u00e1n nhi\u1ec1u th\u00ec c\u00f4ng nhi\u1ec1u, \u00e1n d\u1eabu nhi\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c h\u00ecnh danh, l\u1ea5y nhi\u1ec1u \u00edt l\u00e0m th\u0103ng gi\u00e1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 v\u1ec1 x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch, nh\u01b0ng tr\u1ecb d\u00e2n qu\u00fd \u1edf ng\u0103n ki\u1ec7n, n\u1ebfu bi\u1ebft v\u1ed7 nu\u00f4i kh\u00e9o, khi\u1ebfn cho y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n, bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng nhau, kh\u00f4ng tranh nhau, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3i ki\u1ec7n t\u1ee5ng, th\u00ec t\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n \u0111\u00e1ng k\u1ebft, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh t\u00edch tu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng(() Tu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng, theo ph\u00e9p tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n.) n\u00eau th\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a d\u1ef1 khen th\u01b0\u1edfng, v\u1eabn l\u00e0 c\u00f3 thi\u00ean l\u1ec7ch. N\u00ean sai b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111em ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh x\u00e9t c\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ebfn nay ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 l\u1eddi khoa \u0111\u1ea1o n\u00f3i ra, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ed1t c\u00e1ch, nh\u01b0ng c\u00f3 h\u00ecnh \u00e1n m\u00e0 bi\u1ebft x\u1eed xong, c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea1i tr\u1ecb h\u1ea1ng gi\u1ecfi, n\u1ebfu \u00e1n gi\u1ecfi m\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch, c\u00f3 t\u00e0i hay kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, sao ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u00e0n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u h\u00ecnh danh nhi\u1ec1u \u00edt, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ea1i k\u1ec3, \u0111em c\u1ea3 vi\u1ec7c tr\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng, th\u00f4i binh, v\u1ea5n h\u00ecnh trong kho\u00e1 d\u1ed3n c\u1ea3 l\u1ea1i x\u00e9t c\u00f4ng, ph\u00e9p x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch, kh\u00f4ng ngo\u00e0i c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169, duy c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n v\u00e0 \u00e1n \u00edt th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n \u0111\u1ebfn, nay xin tu\u1ef3 \u0111\u1ecba h\u1ea1t to nh\u1ecf v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n khen th\u01b0\u1edfng, ng\u00f5 h\u1ea7u l\u00e0 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Vua nghe theo (Ph\u00e0m c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong kho\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n th\u00ec n\u01a1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u gia 2 c\u1ea5p k\u1ef7, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c gia 2 c\u1ea5p k\u1ef7, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba gia 1 c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c gia 1 c\u1ea5p. Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t, hai \u00e1n, l\u1ea1i kh\u00f4ng can k\u00eau v\u1ec1 Kinh, k\u00eau l\u00ean t\u1ec9nh v\u00e0 can vi\u1ec7c k\u00eau, nh\u01b0ng x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh kh\u00e1c th\u00ec n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm gia 1 c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c gia 1 c\u1ea5p, n\u01a1i nhi\u1ec1u v\u1eeba gia k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c 2 th\u1ee9. C\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u th\u1ed5 hi\u1ec7n \u0111\u1eb7t quan Kinh, trong kho\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n th\u00ec n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm gia 1 c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c gia 1 c\u1ea5p, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba gia k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c 2 th\u1ee9. Ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 \u00e1n l\u1ea1i kh\u00f4ng can vi\u1ec7c k\u00eau th\u00ec n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1eafm gia 1 c\u1ea5p, n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c gia k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba 2 th\u1ee9, n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c 1 th\u1ee9, trong \u0111\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 \u00e1n m\u00e0 to\u00e0n \u1edf h\u1ea1ng gi\u1ecfi, v\u00e0 gi\u1ecfi k\u00e9m ngang nhau, m\u1edbi chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y, gi\u1ecfi kh\u00f4ng b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9m v\u00e0 to\u00e0n \u1edf h\u1ea1ng k\u00e9m th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, t\u1edbi khi \u0111\u00f3 ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m. V\u00e0 vi\u00ean ph\u1ee7 x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh \u1edf huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, ch\u1ec9 c\u1ee9 huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n v\u00ec \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n b\u1ea5t l\u1ef1c, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ea5t, cho L\u00e3nh binh H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Giai th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh Thanh Hoa, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc C\u1ea9n th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh H\u01b0ng Y\u00ean. L\u1ea1i cho l\u00e0 s\u1ed1 binh t\u1ec9nh Thanh Hoa r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t quan ph\u00f3 l\u00e3nh binh, ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ee7y s\u01b0, cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Phan T\u00f9ng th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Thanh Hoa.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh V\u0129nh Long Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, li\u1ec1n ph\u1ea3i gi\u00e1ng nhi\u1ec1u c\u1ea5p, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh, cho V\u1ec7 u\u00fd h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 l\u00e0m L\u00e3nh binh V\u0129nh Long, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 \u0110inh V\u0103n An l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9a ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan th\u1ee7y s\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i, v\u00ec th\u1ee7y s\u01b0 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ec7, n\u00ean b\u1edbt \u0111i, c\u00f2n v\u1ec7 binh giao c\u1ea3 cho ph\u00f3 l\u00e3nh binh ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh (nguy\u00ean L\u00e3nh binh Tr\u1ea5n T\u00e2y can \u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch) l\u00e0m Ng\u0169 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec7 n\u1ed9p c\u00e1c thu\u1ed1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 xin giao cho Th\u1eeba Thi\u00ean b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1. Vua kh\u00f4ng cho, sai \u0111em c\u1ea5t v\u00e0o kho, chu\u1ea9n cho ph\u00e0m c\u00f3 quan vi\u00ean \u1ed1m \u0111au do vi\u1ec7n Th\u00e1i y ch\u1eefa thu\u1ed1c th\u00ec v\u0103n t\u1eeb b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb th\u1ecb v\u1ec7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u chi ra \u0111\u1ec3 ch\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, c\u00e1c chim mu\u00f4ng \u0111em t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn, nh\u01b0 c\u00e1c lo\u1ea1i kim thu\u00fd \u0111i\u1ec3u c\u1ea9m k\u00ea, \u0111\u1ea1i v\u0129 d\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0a c\u00e1c v\u1ec7 ch\u0103n nu\u00f4i, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 bi\u1ebft c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt, nguy\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1ea1 l\u00e0m qu\u00fd, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 l\u0103n ra ch\u1ebft, h\u1ebft th\u1ea3y b\u1eaft \u0111\u1ec1n, th\u1ebf l\u00e0 v\u00ec lo\u00e0i v\u1eadt l\u00e0m lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi, l\u00f2ng tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1 th\u1ebf, n\u00ean tha cho\u201d\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c, \u0110\u1ee9c \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n, v\u1eeba \u0111\u1ebfn ph\u1eadn bi\u1ec3n H\u00e0 L\u0169 (t\u00ean \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ho\u00e0nh B\u1ed3) nghe tin qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c d\u1eabn \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n \u00cdch, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u1edf \u0111\u1ea3o \u0110\u0169a, ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, b\u1ed7ng g\u1eb7p gi\u00f3 m\u1ea1nh, qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh ch\u00ecm m\u1ea5t thuy\u1ec1n, b\u1ecb ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0110\u1ee9c t\u1ea3 t\u01a1i d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua nghe tin li\u1ec1n gi\u00e1ng d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00e2n \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n k\u00edp \u0111i \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh v\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai Ch\u00e0ng S\u01a1n, t\u00ednh k\u1ef9 c\u00f4ng vi\u1ec7c gi\u1eef \u0111\u00e1nh, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean. L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed, sau ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Cho t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m, h\u1eb1ng n\u0103m chi b\u1ed5ng l\u1ec7 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i c\u1ea5p g\u1ea1o tr\u1eafng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m nay l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tr\u1eeb hao n\u1ea5u \u0111\u00fac th\u1ecfi \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ch\u00ec \u0111\u00fac \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>(Kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf T\u1ee5 Long 100 c\u00e2n, n\u1ea5u \u0111\u00fac th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Trang Li\u1ec7t th\u00e0nh kh\u00ed l\u00e0 86 c\u00e2n h\u01a1n 13 l\u1ea1ng, l\u1ea5y ra ch\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c 1 c\u00e2n 1 l\u1ea1ng, tr\u1eeb hao 12 c\u00e2n h\u01a1n 1 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Trang Li\u1ec7t 100 c\u00e2n \u0111\u00fac th\u00e0nh th\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c 97 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; hao 2 c\u00e2n h\u01a1n 10 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed3ng T\u1ee5 Long 100 c\u00e2n, n\u1ea5u th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Trang Li\u1ec7t, ph\u1ea3i d\u00f9ng than g\u1ed7 h\u01a1n 358 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng Trang Li\u1ec7t 100 c\u00e2n n\u1ea5u th\u00e0nh th\u1ecfi, ph\u1ea3i d\u00f9ng c\u00e1c th\u1ee9 ch\u1ebf v\u00e0o, than 83 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng, d\u1ea7u l\u1ea1c 7 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, r\u01a1m 5 c\u00e2n, ch\u00ec c\u0169 \u0111\u00fac \u0111\u1ea1n s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng h\u1ea1ng t\u1ed1t m\u1ed7i 100 c\u00e2n thu th\u00e0nh kh\u00ed 97 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng, tr\u1eeb hao 2 c\u00e2n<\/p>\n<p>10 l\u1ea1ng, h\u1ea1ng x\u1ea5u m\u1ed7i 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed 95 c\u00e2n 9 l\u1ea1ng, tr\u1eeb hao 4 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng than g\u1ed7 30 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t \u0111\u1ebfn 9 ch\u00e2u ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 h\u1ecfi mua voi tr\u1eadn, ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1eb5n voi, l\u1ec7 c\u0169 h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb mua n\u1ed9p 10 con, u\u1ef7 cho quan t\u1ec9nh, ch\u01b0a kh\u1ecfi nhi\u1ec5u d\u00e2n, cho n\u00ean sai b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m ph\u00e1i vi\u00ean, khi \u0110\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, mua \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 con, b\u1ed7ng nh\u00e2n lam ch\u01b0\u1edbng b\u1ecb b\u1ec7nh, tri\u1ec7u v\u1ec1, th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CXCIV \u2013 194<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng, sai ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u1ebf thay.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m k\u00ednh g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng, c\u00e1c v\u0103n kh\u1ea5n tr\u1eabm th\u00e2n t\u1ef1 vi\u1ebft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, nay s\u1eafp t\u1edbi ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng, tr\u1eabm b\u1ed7ng nhi\u00ean tay \u0111au ph\u1ea3i d\u00e1n cao, ch\u01b0a ti\u1ec7n hun r\u1eeda c\u1ea7m b\u00fat, b\u1ed9 L\u1ec5 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u1edbi h\u1ea7u, \u0111\u00e2u c\u00f3 kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi cho k\u00ednh \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ebfn l\u00fac vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u1edbi \u0111em v\u0103n kh\u1ea5n \u0111\u1ec7 ti\u1ebfn, vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf, Phan Huy Th\u1ef1c, V\u0169 Th\u00e0nh Phong n\u00ean \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Quang Minh, tri\u1ec7u \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u00f3 vi\u00ean ng\u1ef1 s\u1eed c\u0169ng \u0111i v\u00e0o h\u1ea7u d\u00e2ng t\u1edd n\u00f3i vi\u1ec7c ; khi \u0111\u00e3 b\u00e3i tri\u1ec1u, s\u1eafc cho t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u00f3 tri\u1ec7u \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Quang Minh th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i cung c\u1ea5m nghi\u00eam m\u1eadt, ng\u00f4n quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh khuy\u1ebft h\u1ea1ng (() Khuy\u1ebft h\u1ea1ng : n\u01a1i l\u1ef5 s\u1edf c\u1ee7a quan ch\u1ee9c.) c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u \u0111\u1eb7t l\u1ea1i hay m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i. B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u c\u00e1c h\u1ea1t, ph\u00e0m n\u01a1i xung y\u1ebfu phi\u1ec1n k\u1ecbch, bi kh\u1ed1n, kh\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f3 c\u1ea3 4 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c nh\u1ea5t, c\u00f3 3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, c\u00f3 2 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0o l\u00e0 \u00edt vi\u1ec7c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u0111\u1eb7t, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i, c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i m\u1edbi \u0111\u1eb7t, c\u00f9ng v\u1edbi khuy\u1ebft h\u1ea1ng nguy\u00ean ngh\u0129 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, danh v\u00e0 th\u1ef1c r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p, xin t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u1ea1t, l\u1ef5 s\u1edf n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t l\u1ea1i th\u00ec v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n th\u00ec ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u1eb7t l\u1ea1i hay m\u1edbi \u0111\u1eb7t, l\u1ea1i ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 khuy\u1ebft h\u1ea1ng, k\u1ef9 c\u00e0ng l\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd Ch\u1ec9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 cho th\u1ed1ng nh\u1ea5t. \u0110\u1ebfn nay s\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean, chu\u1ea9n cho B\u1ed9 b\u00e0n l\u1ea1i thi h\u00e0nh. (Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean : huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vinh, H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, Phong \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa L\u1ed9c, 5 huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, H\u1ea3i L\u0103ng, \u0110\u1ecba Linh, Minh Linh 3 huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ninh l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Phong \u0110\u0103ng l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ea1ch l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, huy\u1ec7n Minh Ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam : huy\u1ec7n Qu\u1ebf S\u01a1n, huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : ph\u1ee7 An Nh\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Tuy Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ph\u1ee7 Ho\u00e0i Nh\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, huy\u1ec7n Ph\u00f9 M\u1ef9 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba. T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn : ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Tuy Phong l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh : ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 : 2 huy\u1ec7n Ngh\u0129a An, Long Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh V\u0129nh Long : ph\u1ee7 Ho\u00e0ng An l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Duy Minh l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ph\u1ee7 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, huy\u1ec7n B\u1ea3o An l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : ph\u1ee7 Ki\u1ebfn T\u01b0\u1eddng l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, 2 huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng, Ki\u1ebfn Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh ; ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Hoa Xuy\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An : ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, huy\u1ec7n An Th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Qu\u1ebf Phong l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Thanh Hoa : ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng S\u01a1n l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, huy\u1ec7n An \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, 3 huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, 3 ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Quan Ho\u00e1, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh : ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, 2 huy\u1ec7n L\u1ea1c An, An Ho\u00e1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba. T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i : ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c nh\u1ea5t, huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u1ee9ng Ho\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh : huy\u1ec7n Ch\u00e2n Ninh l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba. T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean : huy\u1ec7n Ti\u00ean L\u1eef l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : ph\u1ee7 Ninh Giang v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, huy\u1ec7n V\u0129nh B\u1ea3o l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, huy\u1ec7n T\u1ee9 K\u1ef3 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, 2 huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, Thanh Mi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, 2 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 Ki\u1ebfn Thu\u1ef5 v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, 2 huy\u1ec7n An L\u00e3o, An D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba. T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y : V\u0129nh T\u01b0\u1eddng ph\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c nh\u1ea5t, ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang : ph\u1ee7 An Ninh l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u1ecb Xuy\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, 2 huy\u1ec7n V\u0129nh Tuy, H\u00e0m An v\u00e0 ch\u00e2u Chi\u00eam Ho\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean : ph\u1ee7 Ph\u00fa B\u00ecnh l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 T\u00f2ng Ho\u00e1 l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 : 2 huy\u1ec7n Thanh S\u01a1n, Thanh Th\u1ee7y \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean : ph\u1ee7 H\u1ea3i Ninh l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba, ph\u1ee7 S\u01a1n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. T\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n : ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba. T\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng : ph\u1ee7 Ho\u00e0 An l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch An l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ee3i sau t\u00ednh d\u1ea7n).<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u00e0 nguy\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u1ea3nh l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ; nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho l\u00e0m c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i do b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t b\u1ed5, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t \u0110inh Do\u00e3n Trung, nguy\u00ean Lang trung Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh, nguy\u00ean T\u01b0 nghi\u1ec7p Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Thu\u00e2n \u0111\u1ec1u cho theo b\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c (Th\u1ebf Vinh, \u0110\u00ecnh Thu\u00e2n \u0111\u1ec1u v\u00ec \u1ed1m xin t\u1eeb).<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 kho ch\u1ee9a tr\u1eebu v\u1ea3i \u0111\u1ea7y c\u1ea3, chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n n\u0103m nay chi\u1ec3u gi\u00e1 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c s\u1edf k\u1ef3 l\u00e2u t\u1eeb Kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An x\u01b0a nay vi\u1ec7c quan b\u00e1o theo l\u1ec7 do b\u1ecdn t\u1ea5n th\u1ee7 th\u1ee7 ng\u1ef1 b\u00e1o b\u1eb1ng gi\u1ea5y t\u1edd, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m ra k\u1ef3 l\u00e2u l\u00e0 mu\u1ed1n cho nhanh ch\u00f3ng, nh\u01b0ng hi\u1ec7u c\u1edd c\u00e1c l\u1ea7u b\u00e1o l\u00ean, so v\u1edbi b\u00e1o b\u1eb1ng gi\u1ea5y t\u1edd kh\u00f4ng nhanh h\u01a1n m\u1ea5y, m\u00e0 th\u1ee7 h\u1ed9 l\u1ea1i m\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, hu\u1ed1ng chi nh\u00f2m tr\u00f4ng s\u1eafc c\u1edd th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng sai nh\u1ea7m, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i nh\u1eadn r\u00f5, c\u00e0ng l\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111i t\u1eeb c\u1eeda Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn b\u00e1o l\u00e0 h\u01a1n, n\u00ean b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y khuy\u00ean b\u1ea3o qu\u00e2n d\u00e2n khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai s\u1ee9c b\u1eaft bi\u1ec1n binh, chi\u00eau m\u1ed9 nh\u00e2n d\u00e2n ra s\u1ee9c kh\u1ea9n tr\u1ecb th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ch\u01b0a nghe \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u, x\u00e9t ra tr\u01b0\u1edbc v\u00ec th\u1ed5 d\u00e2n qu\u1ea5y r\u1ed1i, trong khi \u0111\u00e1nh b\u1eaft, ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd r\u1ed7i \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c y\u00ean, qu\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f9ng y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1, chia \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 cai tr\u1ecb, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng nh\u00e2n l\u00fac nh\u00e0n r\u1ed7i n\u00e0y \u0111\u1ed1c th\u00fac khai kh\u1ea9n, c\u1ed1t cho \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng, th\u00f3c l\u00faa th\u00eam nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft cho d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. L\u1ea1i nghe h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u m\u00e0u m\u1ee1, m\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t x\u1ed1p nh\u1eb9, kh\u00f4ng r\u1eafn m\u1ecbn l\u1eafm, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3, th\u00e1ng 4 l\u00e0 m\u00f9a c\u00e0y c\u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0a th\u00ec l\u00faa m\u1ea1 d\u1ec5 b\u1ecb kh\u00f4 h\u00e9o, th\u00e1ng 7 th\u00e1ng 8 l\u00e0 k\u1ef3 \u0111\u00e2m b\u00f4ng, b\u1ed7ng g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t, l\u1ea1i b\u1ecb ng\u1eadp m\u1ea5t, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u00e2n thi\u00ean th\u1eddi, \u0111\u1ecba l\u1ee3i, \u0111\u1eb7t ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, th\u00ec c\u00f3 c\u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u1eb7t, h\u00e1 ch\u1eb3ng ch\u1ec9 nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f4ng \u01b0 ? Nay n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh, ho\u1eb7c tu\u1ef3 ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi, ho\u1eb7c ch\u1ecdn th\u1ee9 l\u00faa s\u1edbm, c\u00f3 th\u1ec3 trong 3 th\u00e1ng v\u1eeba c\u1ea5y v\u1eeba g\u1eb7t, \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00f3c gi\u1ed1ng cho m\u00f9a h\u1ea1 m\u00f9a thu, n\u1eafng l\u1ee5t c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u1edbi t\u1ed1t.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean ph\u00e1i gi\u1ea3i vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang v\u1ec1 Kinh giam c\u1ea5m. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp ph\u00e1p, gi\u1eef vi\u1ec7c ch\u00ed c\u00f4ng, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, ph\u00e1p lu\u1eadt t\u1ea5t thi h\u00e0nh, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 khu\u1ea5t ch\u00fat n\u00e0o, nh\u01b0ng v\u00ec quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, d\u00e2n \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng v\u00e0o, m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ed7i, l\u1ea1i b\u1eaft giam \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea1m t\u1ed9i, th\u00ec qu\u00e2n d\u00e2n tr\u00f4ng nghe th\u1ea5y c\u1ea3, kh\u00f4ng nh\u00e3, c\u00f3 khi coi khinh quan tr\u01b0\u1edfng, chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh can \u00e1n, t\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111\u1ed3, l\u01b0u tr\u1edf l\u00ean, sau khi \u00e1n \u0111\u1ecbnh, ph\u1ea3i tr\u00f3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, theo \u00e1n tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng n\u00ean giam c\u1ea7m \u1edf t\u1ec9nh, ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam huy\u1ec7n M\u1ef9 Ho\u00e1 \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa, huy\u1ec7n Ho\u00e0ng Ho\u00e1, h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn nhi\u1ec1u, quan t\u1ec9nh xin l\u01b0\u1ee3ng chia l\u00e0m hai, b\u00e8n chu\u1ea9n cho 5 t\u1ed5ng l\u00e0 T\u1eeb Minh, H\u00e0ng V\u0129, B\u00fat S\u01a1n, B\u00e1i C\u1ea7u, Kim Chuy\u1ebft (100 x\u00e3 th\u00f4n) v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m huy\u1ec7n Ho\u00e0ng Ho\u00e1, 3 t\u1ed5ng D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, L\u1ed7 H\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi 1 t\u1ed5ng \u0110\u1ea1i L\u00fd huy\u1ec7n H\u1eadu L\u1ed9c (79 x\u00e3) \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n M\u1ef9 Ho\u00e1 thu\u1ed9c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung th\u1ed1ng h\u1ea1t. L\u1ea1i sai tr\u00edch t\u1ed5ng Th\u1ea7n Ph\u00f9 (8 x\u00e3 th\u00f4n \u1ea5p tr\u1ea1i) huy\u1ec7n Nga S\u01a1n \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 huy\u1ec7n An M\u00f4 t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i h\u01b0\u01a1ng binh c\u00e1c c\u01a1 T\u0129nh man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, sau quan t\u1ec9nh tri\u1ec7u m\u1ed9 d\u00e2n \u1edf c\u00e1c th\u00f4n \u1ea5p \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ed3n \u1ea3i, tu\u1ef3 theo li\u00ean l\u1ea1c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i h\u01b0\u01a1ng binh c\u00e1c c\u01a1 T\u0129nh man.<\/p>\n<p>(C\u01a1 nh\u1ea5t T\u0129nh man 1 \u0111\u1ed9i 46 ng\u01b0\u1eddi, c\u01a1 nh\u1ecb 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb 89 ng\u01b0\u1eddi, c\u01a1 tam 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam c\u1ed9ng 127 ng\u01b0\u1eddi, c\u01a1 ng\u0169 1 \u0111\u1ed9i 37 ng\u01b0\u1eddi), m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1ch h\u1ed9 \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi, g\u1eb7p khi c\u00f3 gi\u1eb7c man th\u00ec h\u1ecdp theo quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf, thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Cho tam \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng nhu\u1ec7 t\u1ea3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5 \u0110\u00e0o Quang Minh th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1eefu qu\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1eadu qu\u00e2n. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tam dinh Trung th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 ng\u0169 dinh T\u1ea3, nh\u01b0ng ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5, ki\u00eam l\u0129nh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9.<\/p>\n<p>Sai th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u00e1c qu\u00e2n dinh \u1edf Kinh, c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n v\u1ec7, m\u1ed7i qu\u00e2n dinh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 m\u1ee5c c\u0169 \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 b\u1ecdn Thi\u1ec7u X\u00e1 Ly v\u00ec b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed ng\u1ea7m \u0111em l\u00f2ng o\u00e1n v\u1ecdng, h\u1ecdp b\u00e8 l\u0169 gi\u1ebft ch\u1ebft th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n Li\u00ean l\u00e0 L\u0129nh X\u1ec9 \u0111\u00f3ng \u1edf L\u1ea1c \u0110i\u1ec1n, n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kim Tu\u1ea5n \u0111em ph\u1ee7 thu\u1ed9c bi\u1ec1n binh th\u1ed5 d\u00f5ng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c X\u00e1 Ly v\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 10 \u0111\u1ee9a, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Vua nghe tin khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed7 Kim Tu\u1ea5n th\u0103ng th\u1ee5 Tri ph\u1ee7 v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. C\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n, qu\u1ea7n \u00e1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 300 quan ti\u1ec1n. L\u0129nh X\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, n\u00ean b\u1ecb gi\u1ebft, th\u01b0\u1edfng cho v\u1ea3i l\u1ee5a \u0111\u1ec1u 3 t\u1ea5m, c\u1ea5p cho t\u1eadn nh\u00e0.<\/p>\n<p>L\u0129nh t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, v\u00ec c\u1edb 2 ty Phi\u00ean Ni\u1ebft \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a xong, \u0111em s\u1ef1 vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u1ea9n th\u1eadn, x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, x\u01b0a nay ph\u00e0m \u00e1n l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f3 tr\u00ecnh h\u1ea1n, nhi\u1ec1u \u00edt c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, l\u00e0 mu\u1ed1n vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e0 lu\u1ef5, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i sai \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u \u0111em t\u1ed9i ph\u1ea1m b\u1ecb giam x\u00e9t ngay, ch\u1edb \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, ban d\u1ee5 \u00e2n c\u1ea7n bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ? th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Phi\u00ean, Ni\u1ebft ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ec9nh \u1ea5y kh\u00f4ng l\u1ea5y x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh l\u00e0m lo, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5, \u0111\u1ec1u giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed, c\u00f2n c\u00e1c \u00e1n ch\u01b0a x\u00e9t xong, chu\u1ea9n cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c s\u1ee9c cho ph\u1ea3i x\u00e9t xong ngay, cho h\u1ebft \u00e1n \u0111\u1ecdng, x\u00e9t ra L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u1eeb khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng Gia T\u00f4, tra x\u00e9t xong ngay. Nay l\u1ea1i x\u00e9t ra nh\u1eefng vi\u00ean tr\u1ec3 n\u1ea3i trong h\u1ea1t, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u h\u1eb7c, kh\u00f4ng t\u01b0 v\u1ecb ch\u00fat n\u00e0o, n\u00ean th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u00f2ng c\u00f4ng trung. \u0110\u1ebfn khi ngh\u1ecb b\u1ed9 L\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean, Phi\u00ean Ni\u1ebft v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 \u0110\u1ed7 M\u1eadu Th\u01b0\u1edfng v\u00e2ng l\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n Ho\u00e0ng Sa v\u1ec1, \u0111em b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, vua cho l\u00e0 tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u n\u01a1i, xem \u0111o t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t so v\u1edbi ph\u00e1i vi\u00ean m\u1ecdi l\u1ea7n th\u00ec h\u01a1i h\u01a1n. \u0110\u1ed7 M\u1eadu Th\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00f9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00e2n \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u1eadn bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Y\u00ean b\u1eaft gi\u1eb7c, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em nhi\u1ec1u m\u01b0u k\u1ebf cho x\u1ee9ng v\u1edbi u\u1ef7 nhi\u1ec7m\u201d.<\/p>\n<p>Vua se m\u00ecnh m\u1edbi kh\u1ecfi, ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00e1c quan t\u1edbi s\u00e2n l\u1ea1y m\u1eebng. Sai ban th\u1ee9c \u0103n cho quan v\u0103n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, quan v\u00f5 t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cNay 4 ph\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ef1, duy c\u00f2n gi\u1eb7c bi\u1ec3n ch\u01b0a y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, x\u1ee9 \u1ea5y n\u00fai khe xa hi\u1ec3m, s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng quen m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u00ec quen, l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n m\u00f4ng m\u00eanh d\u1ec5 b\u1ec1 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u1ec9 n\u00ean d\u00f9ng k\u1ebf th\u00ec h\u01a1n, n\u1ebfu ch\u1ec9 l\u1ea5y ti\u1ebfng l\u00e0 tu\u1ea7n ti\u1ec5u, khi g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng gi\u01b0\u01a1ng c\u1edd th\u00ec ch\u00fang b\u00e8n \u0111i xa, th\u1ebf l\u00e0 c\u0169ng ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00e2n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Phan_B%C3%A1_V%C3%A0nh\">Phan V\u00e0nh<\/a> n\u1ed5i lo\u1ea1n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo, l\u1ea1i t\u1ea3 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, tr\u1eabm r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u1ed9m gi\u1eb7c im h\u01a1i, nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 \u0111\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u00e1c theo l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ng\u1edd d\u00e2n thu\u1ea7n th\u00f3i t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n ch\u1eebng n\u00e0o b\u1eb1ng. Nay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y may gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1, Tr\u1ecbnh Quang Khanh n\u00ean l\u1ea1i u\u1ef7 cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c. L\u1ea1i nh\u01b0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n T\u00e2y khuy\u1ebft, ph\u00e0m vi\u1ec7c u\u1ef7 cho b\u1ed1, \u00e1n, m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u gi\u1eef v\u1eefng, xem \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, \u0111\u1ea1i vi\u00ean, v\u00ed nh\u01b0 d\u00f9ng thu\u1ed1c, kh\u1ecfi b\u1ec7nh tuy kh\u00f4ng chuy\u00ean \u1edf s\u1ee9c s\u00e2m linh, nh\u01b0ng d\u00f9ng thu\u1ed1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e2m linh.<\/p>\n<p>Vua tri\u1ec7u b\u1ecdn L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : L\u0169 ng\u01b0\u01a1i ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ed7i, nay \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ed1i ch\u01b0a ? ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan to nh\u1ecf, nhi\u1ec1u c\u00e1ch khuy\u00ean b\u1ea3o, ch\u1eb3ng kh\u00e1c n\u00e0o d\u1ea1y b\u1ea3o con, ch\u1ec9 nghe v\u00e0 kh\u00f4ng nghe m\u00e0 th\u00f4i, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i tr\u00ed, kh\u00f4ng h\u01a1n nhau l\u1eafm, c\u1ed1t \u1edf s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e0 th\u00f4i, tr\u1eabm v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00e1nh tr\u00ed, nh\u01b0ng bi\u1ebft t\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng s\u1eeda m\u00ecnh, cho n\u00ean g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m xong, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng v\u00ec n\u01b0\u1edbc h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, h\u00e1 ch\u1eb3ng kh\u00e9o g\u1ee1 c\u00f4ng danh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u01a1ng y\u00eau l\u00e2u d\u00e0i \u01b0 ?<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thanh Gi\u1ea3n r\u00fat kh\u1ecfi vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh c\u00e1c th\u1ed5 ch\u00e2u t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 (Ph\u00f9 Hoa, Th\u1ee7y V\u0129, Qu\u1ef3nh Nhai, Ninh Bi\u00ean, Mai S\u01a1n, M\u1ed9c Ch\u00e2u, Lu\u00e2n Ch\u00e2u, Lai Ch\u00e2u, t\u1ea5t c\u1ea3 8 ch\u00e2u, c\u00e1c l\u1ef5 s\u1edf tu\u1ef3 ti\u1ec7n d\u1ef1ng l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 4 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng l\u1ea1i, 20 l\u00ednh l\u1ec7, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho 20 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu, c\u00f2n S\u01a1n La, Chi\u00eau T\u1ea5n, Tu\u00e2n Gi\u00e1o, V\u0103n B\u00e0n, \u0110\u00e0 B\u1eafc, Thu\u1eadn Ch\u00e2u, Mai Ch\u00e2u, An Ch\u00e2u, c\u00e1c ch\u00e2u \u1ea5y sau c\u00f3 \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi th\u00ec chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i t\u1eeb nay ph\u00e0m 3 n\u0103m, x\u00e9t t\u1ea5t c\u1ea3 quan ngo\u00e0i, \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i l\u00e3nh binh t\u1ef1 t\u00e2u b\u00e0y, do b\u1ed9 Binh chi\u1ec3u l\u1ec7 xem x\u00e9t c\u00f4ng qu\u1ea3, ph\u00e2n h\u1ea1ng l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd Ch\u1ec9. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u1edf trong Kinh x\u00e9t, \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 quan l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng trong 3 n\u0103m l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n t\u1ef1 t\u00e2u b\u00e0y, ch\u1edd \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng, \u0111\u1ebfn nay vua cho r\u1eb1ng l\u00e3nh binh v\u1eabn thu\u1ed9c t\u1ec9nh n\u00e0y, so v\u1edbi b\u1ed1 \u00e1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 ty ri\u00eang th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c, cho n\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ch\u1ee9c v\u1ee5 v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, trong \u0111\u00f3 ti\u1ebft m\u1ee5c c\u00f2n c\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7, \u0111\u1ebfn nay Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed ki\u00eam quy\u1ec1n ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u00e2u xin x\u00e9t c\u1ea3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u00e1c tri\u1ec1u, \u0111\u1eb7t r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5 ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e0n, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>1. V\u1ec1 vi\u1ec7c v\u00e0o s\u1ed5, \u0111\u1eb7t t\u00ean :<\/p>\n<p>\u2013 Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, sinh con trai hay con g\u00e1i, ngay ng\u00e0y \u0111\u00f3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh t\u01b0 cho ph\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u1ee9c cho thu\u1ed9c vi\u00ean b\u1ea9m b\u00e1o, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u00f5 n\u0103m th\u00e1ng ng\u00e0y gi\u1edd, v\u1ee3 c\u1ea3 hay n\u00e0ng h\u1ea7u h\u1ecd g\u00ec, sinh ra con c\u1ea3 hay con th\u1ee9, con trai th\u1ee9 m\u1ea5y hay con g\u00e1i th\u1ee9 m\u1ea5y, v\u00e0 l\u1ea5y c\u1ea3 h\u1ecd t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ebb \u1ea5y, do ph\u1ee7 ph\u00e1i \u1ed5n b\u00e0 ra x\u00e9t nghi\u1ec7m, l\u1ea5y cung, \u0111\u1ea7y th\u00e1ng l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, xin \u0111\u1eb7t t\u00ean, k\u00ednh ch\u1edd ban cho, N\u1ed9i c\u00e1c l\u1ee5c t\u1ed1ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, chi\u1ec3u l\u1ec7 t\u01b0 cho b\u1ed9 H\u1ed9, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Thanh th\u1eadn ty v\u00e0 c\u00f4ng sinh ra ng\u01b0\u1eddi con \u1ea5y tu\u00e2n theo, v\u1ec1 sinh con g\u00e1i th\u00ec cho t\u1ef1 \u0111\u1eb7t t\u00ean theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc t\u01b0 cho ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ecf \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00e0m t\u00f4n ph\u1ea3, l\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, chi\u1ec3u h\u1ec7 l\u00e0m ph\u1ea3.<\/p>\n<p>\u2013 Con c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng sinh ra con trai, con g\u00e1i ; ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, th\u00ec do ph\u1ee7 ph\u00e1i nghi\u1ec7m nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n th\u00ec do vi\u00ean h\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u1eddi con sinh ra \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u00e1ng, chi\u1ec3u trong \u0111\u00f3 ch\u00e1u c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed, t\u1ee9c l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eb1ng t\u00f4n, thu\u1ed9c h\u1ea1ng b\u1ed9 ch\u1eef K\u1ef3, ch\u00e1u t\u1eb1ng t\u00f4n c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed t\u1ee9c l\u00e0 ho\u00e0ng huy\u1ec1n t\u00f4n, thu\u1ed9c h\u1ea1ng b\u1ed9 ch\u1eef S\u01a1n, do ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed xin t\u00ean, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u01b0\u1edbc phong th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 t\u01b0\u1edbc phong th\u00ec \u0111\u1ec1 t\u00ean theo nh\u01b0 l\u1ec7 ho\u00e0ng t\u00f4n thu\u1ed9c h\u1ea1ng b\u1ed9 ch\u1eef Nh\u00e2n. Ch\u00e1u c\u1ee7a th\u00e2n c\u00f4ng t\u01b0 ph\u1ee7, nh\u01b0ng chi\u1ec3u theo ch\u1eef Phi\u00ean h\u1ec7 \u1edf c\u00e1c l\u1ee5c sao, tu\u1ef3 theo th\u1ee9 b\u1eadc phi\u00ean h\u1ec7 d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t ch\u1eef, theo h\u1ea1ng b\u1ed9 ch\u1eef Th\u1ed5, Kim, Th\u1ee7y, M\u1ed9c, Ho\u1ea3, Ph\u01b0\u1edbc b\u00e1o \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n sinh con g\u00e1i th\u00ec c\u0169ng cho t\u1ef1 \u0111\u1eb7t, bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ecf, \u0111\u1ee3i k\u1ef3 l\u00e0m ph\u1ea3.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00f4n th\u1ea5t hi\u1ec7n trao quan ch\u1ee9c, sinh ra con trai con g\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m cao th\u00ec c\u0169ng b\u00e1o ph\u1ee7 ph\u00e1i nghi\u1ec7m, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m th\u1ea5p v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean nh\u00e0n t\u1ea3n \u0111\u1ec1u do h\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea5y cung \u0111\u01b0a sang ph\u1ee7, \u0111\u1ea7y th\u00e1ng do vi\u00ean t\u01b0 gi\u00e1o \u0111\u1eb7t t\u00ean, \u0111\u1ea7y n\u0103m do ph\u1ee7 k\u00ea khai v\u00e0o s\u1ed5 xanh, l\u00ean 3 tu\u1ed5i vi\u1ebft r\u00f5 v\u00e0o ph\u1ea3, c\u00f2n h\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 t\u01b0 gi\u00e1o sinh ra con trai hay con g\u00e1i, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 b\u1ea9m r\u00f5 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u2013 Quan T\u00f4n th\u1ea5t \u1edf ngo\u00e0i sinh ra con trai con g\u00e1i, t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, t\u01b0 cho B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh \u1ea5y ph\u00e1i nghi\u1ec7m l\u1ea5y cung, c\u00f2n T\u00f4n th\u1ea5t \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tam ph\u1ea9m th\u00ec c\u0169ng do B\u1ed1 ch\u00ednh, \u0111\u1ea7y th\u00e1ng \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh t\u01b0 b\u1ed9 chuy\u1ec3n t\u01b0 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 k\u00ea khai v\u00e0o s\u1ed5 xanh, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u01b0 gi\u00e1o \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u01b0a \u0111i. Ba tu\u1ed5i l\u1ea1i t\u01b0 l\u1ea1i do ph\u1ee7 vi\u1ebft r\u00f5 v\u00e0o ph\u1ea3.<\/p>\n<p>2. V\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng :<\/p>\n<p>\u2013 T\u1eeb Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m quan T\u00f4n th\u1ea5t nh\u01b0 c\u00f3 ch\u1ee9c nu\u00f4i d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, nh\u1edd c\u1eady c\u1eeda quy\u1ec1n, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u phi ph\u00e1p, v\u00e0 d\u00e2n c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 xin nh\u1edd m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean trong ph\u1ee7, ri\u00eang \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c m\u1ee5c, l\u1ea1m c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng, d\u1eb7n c\u1ea7u quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, do\u1ea1 n\u1ea1t h\u00e0ng x\u00f3m, c\u1ea7u mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 dao d\u1ecbch, g\u00e2y ra r\u1eafc r\u1ed1i, th\u00ec cho tra x\u00e9t vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u1edf ph\u1ee7, nghi\u00eam h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u2013 Ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng t\u00f4n v\u00e0o h\u1ecdc, t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, v\u0103n l\u00fd h\u01a1i th\u00f4ng th\u00ec khi gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc r\u1ed7i r\u00e3i, ho\u1eb7c 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n, khi\u1ebfn cho di\u1ec5n t\u1eadp c\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn s\u00fang, c\u00e1c s\u01b0 b\u1ea3o, t\u00e1n thi\u1ec7n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u, theo \u0111i ch\u1ec9 b\u1ea3o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 c\u1edb vin l\u00e0 di\u1ec5n t\u1eadp, t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111i ra kh\u1ecfi c\u1eeda \u0111\u00f4 th\u00e0nh, v\u00e0 ch\u1ee9a nu\u00f4i b\u1ecdn nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn nh\u1edd d\u01b0\u1edbi c\u1eeda, ho\u1eb7c n\u1ecbnh h\u00f3t b\u00e0y ra ch\u1ecdi g\u00e0, ch\u00f3 s\u0103n di\u1ec5n k\u1ecbch \u00e2m nh\u1ea1c, xui l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ec7 \u1ea5y, th\u00ec b\u1ecdn tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, t\u00e1n thi\u1ec7n, gi\u1ea3ng t\u1eadp qu\u1ea3n gia ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng t\u00f4n ph\u1ea3i ngh\u0129 t\u1edbi.<\/p>\n<p>\u2013 Trong T\u00f4n th\u1ea5t nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu thu\u1eadn ti\u1ebft ngh\u0129a v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 b\u1ea7n t\u00e0n t\u1eadt, th\u00ec h\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng, t\u01b0 gi\u00e1o b\u1ea9m ph\u1ee7 t\u00e2u, ch\u1edd ban \u01a1n cho, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi say r\u01b0\u1ee3u hay \u0111\u00e1nh nhau, xa ph\u00ed th\u00ec ng\u0103n ng\u1eeba \u0111i, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 khi\u1ebfn cho y\u00ean s\u1edf. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb \u0111\u00f3n th\u1ea7y d\u1ea1y h\u1ecdc ; n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i s\u1edbm kh\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, cho b\u1ea9m ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, v\u00e0 \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, ph\u1ea3i d\u1eabn b\u00e1o ph\u1ee7 khi\u00eau b\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eang gi\u1ea5u, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 qu\u00e1 l\u1ec7, t\u1ea5t c\u00f3 ph\u1ea1m l\u1ed7i.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u00e2n vi\u00ean t\u1eeb t\u1ebf, th\u1ee7 h\u1ed9, xem x\u00e9t \u0111\u1ed3 th\u1edd, s\u00e2n th\u1ec1m s\u1ea1ch s\u1ebd nghi\u00eam trang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y \u0111\u00eam \u1ed3n \u00e0o v\u00e0 \u0111em n\u1ea5u th\u1ee9c \u0103n b\u00e0y \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf nh\u00e0 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 2 nh\u00e0 th\u1edd ph\u1ee5, v\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, d\u1eabu ng\u01b0\u1eddi trong T\u00f4n th\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 c\u1edb d\u1eabn d\u1ee5 \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o, c\u00e1c quan T\u1eeb t\u1ebf th\u1ee7 h\u1ed9, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i xem x\u00e9t, ph\u00e2n ph\u00e1i c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t ch\u1ea7u ch\u1ef1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung t\u00fang thu\u1ed9c vi\u00ean v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef thay, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00f4n sinh h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m, t\u1eeb x\u1ea5p x\u1ec9 13 tu\u1ed5i, ph\u1ea3i h\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng gi\u1ea3ng t\u1eadp, l\u1ea5y chuy\u00ean c\u1ea7n l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ho\u1eb7c l\u00e0m b\u00e0i m\u1ed9t Kinh m\u1ed9t Truy\u1ec7n v\u00e0 v\u0103n th\u1ec3 khoa tr\u01b0\u1eddng, v\u0103n s\u00e1ch h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ho\u1eb7c v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, do quan \u1edf Gi\u00e1m h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan H\u1ecdc ch\u00ednh, s\u1edbm h\u00f4m hun \u0111\u00fac, kh\u00f4ng n\u00ean theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc chuy\u00ean do H\u1ecdc ch\u00ednh l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kh\u1ea3o kho\u00e1, b\u1ed9 L\u1ec5 u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 khoa m\u1ee5c c\u00f9ng s\u00e1t h\u1ea1ch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1edf v\u00e0o h\u1ea1ng k\u00e9m th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y v\u00e0 t\u01b0 gi\u00e1o ph\u1ea3i t\u1ed9i theo nh\u01b0 l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u00e1m th\u1ea7n, h\u1ecdc ch\u00ednh v\u00e0 cha anh ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ea3o th\u00eam c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 t\u01b0 gi\u00e1o, trong m\u1ed9t n\u0103m v\u00e0 trong m\u1ed9t h\u1ec7 \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 t\u00f4n t\u1ecbch \u0111\u1ebfn 3 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec gi\u00e1m th\u1ea7n, h\u1ecdc ch\u00ednh v\u00e0 t\u01b0 gi\u00e1o ph\u1ea3i th\u00eam b\u1eadc tr\u1eebng tr\u1ecb. V\u00e0 t\u00f4n sinh nh\u01b0 c\u00f3 s\u1ef1 vi\u1ec7c, t\u01b0 gi\u00e1o chuy\u1ec3n tr\u00ecnh gi\u00e1m th\u1ea7n, h\u1ecdc ch\u00ednh, gia h\u1ea1n cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, h\u1ebft h\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea3i r\u0103n ph\u1ea1t, m\u1ed7i ng\u00e0y th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 50 roi, n\u1ebfu v\u00f4 c\u1edb m\u00e0 b\u1ecf thi\u1ebfu, gi\u00e1m th\u1ea7n, h\u1ecdc ch\u00ednh v\u00e0 cha anh ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111em tr\u1eebng tr\u1ecb, dung t\u00fang th\u00ec giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb. C\u00f2n t\u01b0 ch\u1ea5t ch\u1eadm d\u1ed1t \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m s\u1ee9c h\u1ecdc kh\u00f4ng ti\u1ebfn, b\u1ea9m ph\u1ee7 r\u00fat v\u1ec1, x\u00e9t k\u1ef9 h\u1ea1nh ki\u1ec3m ch\u01b0a b\u1ed5, \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t \u1edf Kinh \u1ee9ng tr\u1ef1c, t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed1n \u0111i, th\u00ec t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u1ea5y \u0111\u1ec1u sai b\u1eaft n\u00e3 v\u1ec1, theo b\u1ed9 ngh\u1ecb n\u0103m th\u1ee9 17 m\u00e0 l\u00e0m, trong \u0111\u00f3 hai ty T\u1eeb t\u1ebf t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1ee3c do b\u1ea3n ty b\u1ea9m ph\u1ee7 n\u00f3i r\u00f5 c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y, c\u00f2n qu\u1ea3n vi\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u1ea3n th\u00fac, cha anh kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea5m \u0111o\u00e1n, giao b\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n h\u1ebft h\u1ea1n kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u01b0 gi\u00e1o c\u0169ng giao ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>3. V\u1ec1 b\u1ed5ng l\u1ec7 v\u00e0 c\u01b0\u1edbi g\u1ea3 :<\/p>\n<p>\u2013 Con trai con g\u00e1i ho\u00e0ng t\u00f4n hay con trai con g\u00e1i t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ph\u00e0m \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111\u1ea7u n\u0103m c\u00f4ng sinh ra \u1ea5y \u0111\u00f3ng \u1ea5n t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh t\u01b0 cho ph\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a phong t\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u1ee9c cho thu\u1ed9c vi\u00ean b\u1ea9m b\u00e1o, do ph\u1ee7 l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec1 t\u00e2u, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, chi\u1ec3u l\u1ec7 l\u1ee5c t\u1ed1ng cho c\u00e1c nha tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>\u2013 T\u01b0 gi\u00e1o c\u00e1c h\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 v\u1ec7, t\u1eeb t\u1ebf, thu l\u0129nh, ph\u00e0m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kinh l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, chi\u1ec3u l\u1ec7 ph\u00e2n c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 cho l\u1ea1i t\u01b0 c\u1ea7m b\u00e1n nguy\u00ean \u0111\u01a1n, gi\u1edbi k\u1ebb c\u00f4 \u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111em chia c\u1ea5p v\u00e0 t\u00edch l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o \u0111\u01b0a bi\u1ebfu h\u1eb1ng n\u0103m ho\u1eb7c n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 sung l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf trong ty, ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec l\u1ea1i ty ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u01b0 gi\u00e1o th\u1ee7 l\u0129nh s\u01a1 su\u1ea5t c\u0169ng ph\u1ea3i ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00f4n th\u1ea5t b\u1ed5 l\u00e0m quan ch\u1ee9c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ho\u1eb7c c\u00f3 mang con, em, ch\u00e1u \u0111i theo th\u00ec b\u1ea9m ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u00e2u ch\u1edd Ch\u1ec9, c\u00e1c con, em, ch\u00e1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi b\u1ed5ng, \u0111\u1ee3i khi v\u1ec1 Kinh l\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p cho, n\u1ebfu th\u0103ng \u0111\u1ed5i h\u1ea1t kh\u00e1c m\u00e0 t\u00ecnh nguy\u1ec7n mang th\u00e2n nh\u00e2n theo \u0111i tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng \u0111i th\u00ec c\u0169ng cho b\u1ea9m ph\u1ee7, n\u1ebfu ho\u1eb7c th\u0103ng b\u1ed5 l\u00e0m quan trong Kinh hay c\u00e1ch t\u00f4n t\u1ecbch, th\u00ec con, em, ch\u00e1u ph\u1ea3i \u0111em v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3, n\u1ebfu l\u1eabn l\u1eefa k\u00e9o d\u00e0i, t\u01b0 gi\u00e1o kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t c\u1eed th\u00ec c\u0169ng ngh\u1ecb x\u1eed c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c s\u1edbm c\u01b0\u1edbi g\u1ea3 ph\u1ea3i do m\u1ec7nh l\u1ec7nh cha m\u1eb9, n\u1ebfu m\u1ed3 c\u00f4i s\u1edbm, th\u00ec ch\u00fa b\u00e1c anh em b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c h\u00f4n, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd g\u1ea7n th\u00ec do t\u01b0 gi\u00e1o, h\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng x\u00e9t li\u1ec7u, c\u00e1c phi\u00ean h\u1ec7, \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c, khi g\u1ea3 ch\u1ed3ng v\u00e2ng theo d\u1ee5 ri\u00eang, c\u00e1c T\u00f4n th\u1ea5t chi xa t\u1eeb h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t, cho \u0111\u1ebfn h\u1ec7 th\u1ee9 7, ph\u00e0m con trai l\u1ea5y v\u1ee3, ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbi 15 quan, con g\u00e1i l\u1ea5y ch\u1ed3ng ti\u1ec1n 10 quan, quan c\u00f3 ph\u1ea9m v\u00e0 nh\u00e0n t\u1ea3n c\u0169ng gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n<p>4. V\u1ec1 l\u1ec7nh c\u1ea5m v\u00e0 \u01b0u tu\u1ea5t :<\/p>\n<p>\u2013 K\u00ednh g\u1eb7p ch\u00ednh ng\u00e0y k\u1ef5 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean nh\u00e0n t\u1ea3n, T\u00f4n th\u1ea5t, ph\u00e0m c\u01b0\u1edbi g\u1ea3, y\u1ebfn vui, ca x\u01b0\u1edbng, m\u1eb7c \u00e1o m\u00e0u \u0111\u1ecf, m\u00e0u t\u00eda v\u00e0 m\u1ed5 gi\u1ebft \u0111\u1ec1u c\u1ea5m.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn T\u00f4n th\u1ea5t c\u00f4ng h\u1ea7u ph\u1ea9m quan tr\u1edf xu\u1ed1ng, ph\u00e0m c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 tranh ki\u1ec7n kh\u1ed1ng t\u1ed1, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u do s\u1edf ty x\u00e9t x\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ri\u00eang t\u1ef1 \u0111\u00f2i h\u1ecfi.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 ri\u00eang v\u00e0 nghi tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ee5c s\u1ee9c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u00e2u \u0111\u00e0i nh\u00e0 3 n\u00f3c, t\u00f4 \u0111i\u1ec3m r\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c th\u1ee9 xa hoa.<\/p>\n<p>\u2013 Thu\u1eadt s\u0129 xem sao m\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng s\u1ed1, n\u00f3i b\u1eady, ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc, d\u1eabn d\u1ee5 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn nh\u00e2n vi\u00ean nh\u00e0n t\u1ea3n, n\u1ebfu c\u00f3 nu\u00f4i ch\u1ee9a \u1edf nh\u00e0, ho\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i giao ti\u1ebfp th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5m.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u00e2n vi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf trong T\u00f4n th\u1ea5t sinh \u0111\u01b0\u1ee3c con trai con g\u00e1i, \u0111\u00e3 b\u00e1o \u1edf ph\u1ee7 m\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c khai n\u1ed9p, ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 ra t\u1ec9nh ngo\u00e0i c\u0169ng chi\u1ec3u l\u1ec7 chuy\u1ec3n t\u01b0 do t\u01b0 gi\u00e1o \u0111\u01b0a v\u00e0o ph\u1ee7 vi\u1ebft b\u1eb1ng m\u1ef1c, d\u1ee5ng t\u00ecnh kh\u00f4ng b\u00e1o th\u00ec gia \u0111\u1eb3ng tr\u1ecb t\u1ed9i, n\u1ebfu nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 m\u1ea5t m\u00e0 v\u1ee3 c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1eeda, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111em c\u00f3 mang m\u1ea5y th\u00e1ng, b\u00e1o l\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng, ho\u1eb7c v\u1ee3 c\u1ea3 v\u1ee3 l\u1ebd c\u00f3 con m\u00e0 l\u1ea1i \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng, th\u00ec khi c\u1ea3i gi\u00e1 ph\u1ea3i b\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng v\u1edbi ch\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec7n sinh \u0111\u01b0\u1ee3c trai g\u00e1i m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi do t\u01b0 gi\u00e1o l\u1ea5y \u0111\u1ee7 th\u00e2n thu\u1ed9c k\u1ebft nh\u1eadn, b\u1ea9m ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>\u2013 V\u1ec1 l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n ph\u00fang. C\u00e1c phi\u00ean h\u1ec7, \u0111\u1ebfn khi \u1ea5y ch\u1edd Ch\u1ec9, c\u00f2n ph\u00e0m T\u00f4n th\u1ea5t chi xa, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ph\u1ea9m th\u00ec t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p tu\u1ea5t, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, ti\u1ec1n tu\u1ea5t \u0111\u1ee7 25 quan, theo l\u1ec7 tu\u1ea5t c\u1ea5p cho, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ed1 \u0111\u00f3 v\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 quan ph\u1ea9m, c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n ph\u00fang 25 quan. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn th\u00ec t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ebfn khi \u1ea5y t\u00e2u xin ch\u1edd Ch\u1ec9, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u1ea5p th\u00eam cho g\u1ea5p \u0111\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t n\u1eeda, con g\u00e1i T\u00f4n th\u1ea5t ch\u01b0a \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng, th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n ph\u00fang 15 quan, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng th\u00ec c\u1ea5p cho 10 quan, ch\u1ed3ng ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, gia m\u1ed9t b\u1eadc c\u1ea5p cho 20 quan, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o thi\u1ebfu, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 trai g\u00e1i \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u1ec7 ti\u1ec1n ph\u00fang b\u1ea3n th\u00e2n chia l\u00e0m 5 th\u00e0nh, c\u1ea5p th\u00eam 1 th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0\u00a0 Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp \u00e1n b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t dinh T\u1ea3 th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t dinh T\u1ea3 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u1ee9c th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 h\u1eefu H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u1ea3i b\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ee7y binh c\u00f3 \u0111\u1ed9i Long thuy\u1ec1n, b\u1ed9 binh c\u00f3 v\u1ec7 C\u1ea9m y, c\u00f9ng l\u00e0 th\u00e2n binh theo h\u1ea7u c\u1ea3, nh\u01b0ng \u0111\u1ed9i Long thuy\u1ec1n \u0111\u1eb7t ra, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c cung \u1ee9ng n\u01b0\u1edbc cho vua d\u00f9ng v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn thuy\u1ec1n vua, khi c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng th\u00ec sung v\u00e0o theo h\u1ea7u ch\u00e8o ch\u1edd m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n vi\u1ec7c sai ph\u00e1i v\u1eb7t th\u00ec c\u0169ng \u00edt. Kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 v\u1ec7 C\u1ea9m y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u00fac tr\u1ef1c, l\u1ea1i c\u00f2n canh gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf, sai ph\u00e1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u1ea3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, t\u01b0\u1edfng ch\u01b0a th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u00edt vi\u1ec7c, nay xin trong 6 \u0111\u1ed9i Long thuy\u1ec1n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean m\u00e0 thao di\u1ec5n \u0111\u00e3 quen, l\u1ea5y 180 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam, v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ef1c ng\u1ea1ch qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Long thuy\u1ec1n. C\u00f2n 150 ng\u01b0\u1eddi r\u00fat v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, ph\u1ecfng theo l\u1ec7 v\u1ec7 Kim ng\u00f4 \u0111\u1ed5i b\u1ed5, h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i nhi\u1ec1u, do th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00f9ng l\u00e0m ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u1ec3 kho\u1ebb m\u1ea1nh m\u00e0 di\u1ec5n t\u1eadp h\u01a1i quen l\u1ea5y 150 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i t\u1ee9 ng\u0169 l\u1ee5c \u0111\u1ed9i Long thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c theo h\u1ea7u, hai th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, t\u1eeb th\u00e1ng 7 tr\u1edf \u0111i, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt l\u1ea1i \u0111em v\u1ec1 v\u1ec7 c\u0169, n\u1ebfu g\u1eb7p b\u1ea5t k\u1ef3 \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i, l\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y sung v\u00e0o, vi\u1ec7c xong th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>V\u00e0 ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 tuy\u1ec3n, th\u00ec qu\u1ea3n v\u1ec7 ph\u1ea3i trong khi nh\u00e0n r\u1ed7i, gia t\u00e2m thao di\u1ec5n, khi\u1ebfn cho m\u1edbi c\u0169 c\u00f9ng gi\u00fap nhau, am hi\u1ec3u t\u1ea5t c\u1ea3, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec qu\u00e2n v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1ecdn b\u1ed5, gi\u00fap cho luy\u1ec7n t\u1eadp, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c d\u1ee5ng. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>L\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cHuy\u1ec7n n\u00e0o \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t nguy\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, xin t\u1ea1m \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c t\u1ed5ng gi\u00e1o \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c d\u1ea1y b\u1ea3o\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cD\u1ea1y b\u1ea3o th\u00f3i ch\u00ednh, ph\u00e9p tr\u1ecb d\u00e2n c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 gi\u00e0u c\u1ee7a, t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ea1y b\u1ea3o th\u00eam, hu\u1ed1ng chi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ed7ng b\u1ecb t\u1ea3 \u0111\u1ea1o m\u00ea ho\u1eb7c, nay bi\u1ebft c\u1ea3i h\u1ed1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed3i t\u00e2m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng bu\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edbi b\u1ecf t\u00e0 gi\u00e1o, ch\u01b0a kh\u1ecfi m\u1ecbt m\u1edd, ch\u1eb3ng bi\u1ebft theo v\u00e0o \u0111\u00e2u, n\u00ean ph\u1ea3i d\u1ea1y h\u1ecdc th\u00eam, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u00ednh \u0111\u1ea1o l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a theo, th\u00ec t\u00f4n s\u00f9ng \u0111\u1ea1o ch\u00ednh b\u00e8n b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o t\u00e0, t\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecb m\u00ea \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c n\u1eefa. Nay chu\u1ea9n cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c chi\u1ec3u ngay trong h\u1ea1t huy\u1ec7n n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng gi\u00e1o, th\u00ec ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi hay ba b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 c\u00f3 h\u1ecdc r\u1ed9ng, l\u1eddi v\u0103n gi\u1ecfi, ch\u1ec9 c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc h\u00e0nh hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u0103n l\u00fd th\u00ec cho l\u00e0m, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n m\u1ed9t quan, g\u1ea1o m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m ra nh\u00e0 h\u1ecdc, t\u1ee9c l\u00e0 cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n tr\u00fa ng\u1ee5, d\u1ea1y b\u1ea3o c\u00e1c con em nh\u00e0 d\u00e2n t\u1ed5ng \u1ea5y v\u00e0 t\u1ed5ng l\u00e2n c\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1ea1y m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u hu\u1ea5n d\u1ee5, sau \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00e2u c\u00e1ch ng\u00f4n trong kinh truy\u1ec7n v\u00e0 ch\u00ednh h\u1ecdc c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n, cho bi\u1ebft noi theo \u0111\u1ea1o ngh\u0129a, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i th\u00f3i b\u1ea1c, theo l\u00f2ng trung, nu\u00f4i th\u00e0nh t\u1ee5c t\u1ed1t.<\/p>\n<p>(\u0110\u1ebfn khi s\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean, t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 4 ph\u1ee7, 18 huy\u1ec7n, ch\u1ec9 c\u00f3 huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i m\u1edbi \u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng theo Gia T\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u1ea1o, c\u00f2n 17 huy\u1ec7n 257 x\u00e3 th\u00f4n, t\u00ednh \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng gi\u00e1o 39 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cCon ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea, s\u1eafp x\u1ebfp cho \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, xin \u0111\u1ec1u d\u00f9i l\u1ed7 th\u1ee7ng, \u0111eo v\u00f2ng \u1edf v\u00e0nh tai b\u00ean t\u1ea3, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea9n tr\u1ed1n, t\u00ecm b\u1eaft cho d\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>Vua khi\u1ec3n tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u01a1n cho n\u01b0\u1edbc b\u1ecb di\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd t\u1ef1 l\u00e2u d\u00e0i, c\u00e1i ngh\u0129a d\u00f2ng d\u00f5i \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i, m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n, nghe bi\u1ebft kh\u1eafp c\u1ea3, kh\u00f4ng ng\u1edd con ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea nh\u01b0 b\u1ecdn L\u00ea Duy Ho\u00e1n, Duy L\u01b0\u01a1ng, Duy Hi\u1ec3n c\u00f9ng theo nhau qu\u00ean \u01a1n o\u00e1n l\u1ea1i, c\u0169ng ch\u1ec9 gi\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u00e2n h\u1eafn, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft t\u1ed9i l\u00e2y \u0111\u1ebfn h\u1ecd h\u00e0ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i chu\u1ea9n y \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, li\u1ec7u ch\u1ed7 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho \u1edf, khi\u1ebfn cho y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, v\u00e0 l\u1ea1i chi\u1ec3u ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ru\u1ed9ng quan \u0111i\u1ec1n, v\u1ec1 nu\u00f4i n\u1ea5ng chu to\u00e0n cho th\u1ef1c kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, ch\u00fang n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 nh\u00e2n t\u00e2m, t\u1ef1 ph\u1ea3i bi\u1ebft c\u1ea3m, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea3m m\u00e0 tr\u1ed1n, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i t\u1ef1 c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, tr\u1ed1n m\u00e0 d\u00e1m l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, th\u00ec gi\u1ebft \u0111i t\u1ef1 c\u00f3 h\u00ecnh lu\u1eadt th\u01b0\u1eddng, ch\u00fang tr\u1ed1n hay kh\u00f4ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u00e8m k\u1ec3, \u0111\u00e2u c\u00f3 lo tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 tr\u1ed1n, b\u00e8n v\u00f4 c\u1ed1 l\u00e0m nh\u1ee5c b\u1eb1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t phi l\u00fd, l\u00e0m vi\u1ec7c phi th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n th\u00e0nh ch\u00ednh th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa. Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i tru\u1ea5t c\u00e1ch, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, c\u1ea5t \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c h\u00e0m ng\u00e0y nay, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0m ra l\u1eddi b\u00e0n su\u00f4ng, to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00e0 th\u00e2n l\u00e0m quan to m\u1ed9t t\u1ec9nh, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb \u00e1c, r\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb gian, l\u1ea1i \u0111em thi\u1ec3n ki\u1ebfn qu\u00ea m\u00f9a c\u00e0n b\u1eady t\u00e2u nh\u1ea3m \u1edf tr\u01b0\u1edbc vua cha, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng khinh\u201d.<\/p>\n<p>Cho qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c b\u1ea3o th\u1ee7y s\u01b0 t\u00fac tr\u1ef1c \u0111i ch\u1ea7u c\u00f9ng gi\u1ed1ng v\u1edbi quan qu\u00e2n Th\u00e2n binh C\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, V\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, \u0111\u00eam th\u00ec t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf nh\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, khi vua c\u00f3 \u0111i ch\u01a1i, \u0111eo g\u01b0\u01a1m 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, c\u00f2n nh\u01b0 qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c b\u1ea3o th\u1ee7y s\u01b0, ng\u00e0y ch\u1ec9 \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf nh\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, \u0111\u00eam th\u00ec t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf vi\u1ec7n \u0110\u00e3i l\u1eadu 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ngo\u00e0i c\u1eeda cung, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng \u0111i h\u1ea7u. Nay c\u00e1c b\u1ea3o th\u1ee7y s\u01b0 ph\u1ea9m tr\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f9ng nh\u01b0 c\u1ea5m binh, tr\u1eabm \u0111\u00e3i ng\u1ed9 th\u1ea7n h\u1ea1 c\u00f9ng th\u00e2n nh\u01b0 nhau, h\u00e1 n\u00ean c\u00f3 ch\u1ed7 ph\u00e2n bi\u1ec7t. T\u1eeb nay ph\u00e0m qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c b\u1ea3o th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 l\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, \u0111\u00eam c\u0169ng t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf nh\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, duy g\u1eb7p khi vua \u0111i ch\u01a1i, qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 ri\u00eang, c\u00f2n qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c b\u1ea3o c\u0169ng c\u00f9ng quan qu\u00e2n Th\u00e2n binh, C\u1ea5m binh thay nhau \u0111eo g\u01b0\u01a1m theo h\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb dinh Trung th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00fac \u0111\u1ed5i th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 dinh H\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u1ec7n v\u00f5 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u0129nh \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 dinh H\u1ed5 uy, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ch\u1ea5n \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u1ec7n v\u00f5.<\/p>\n<p>B\u1eafc c\u1ea7u H\u00e0m t\u1ebf. (\u1edf th\u00e0nh ngo\u00e0i ph\u00eda t\u1ea3 Kinh th\u00e0nh, ch\u1ed7 \u1ea5y c\u00f3 c\u1eeda s\u00f4ng, c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, b\u1eafc c\u1ea7u \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i).<\/p>\n<p>V\u1ee3 Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n Ninh Ho\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng Ng\u00f4 T\u00f2ng Chu [Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u] l\u00e0 V\u0169 th\u1ecb, t\u1eeb sau khi Ng\u00f4 T\u00f2ng Chu ch\u1ebft v\u00ec n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc, t\u00e2n kh\u1ed5 gi\u1eef ti\u1ebft, \u0111\u1ebfn nay tu\u1ed5i ngo\u00e0i b\u00e1t tu\u1ea7n, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, quan t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 100 quan.<\/p>\n<p>\u00e1m th\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n C\u1eedu Khanh l\u00e0 ch\u00e1u trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u00e2n Du qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n C\u1eedu D\u1eadt, l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng (h\u00e0m T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m), T\u00f4 V\u0103n Trung l\u00e0 ch\u00e1u V\u1ecdng C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4 V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m Phi k\u1ef5 u\u00fd (h\u00e0m T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m) \u0111\u1ec1u coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang \u00f4ng h\u1eafn.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 th\u1ea7n b\u00e0n xin chu\u1ea9n cho thu\u1ebf l\u1ec7 thuy\u1ec1n s\u00f4ng \u1edf Nam K\u1ef3, ph\u00e0m bu\u00f4n b\u00e1n h\u00e0ng ho\u00e1 th\u00ec tu\u1ef3 h\u1ea1ng thu thu\u1ebf, duy mang ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c s\u1edf thu\u1ebf quan c\u00f3 bu\u00f4n ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o c\u0169ng chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, c\u00f3 khi kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng hay \u0111i bu\u00f4n, ph\u00e0m ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, v\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf 6 t\u1ec9nh nhi\u1ec1u ng\u1ea3, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n x\u1ea3o tr\u00e1 tr\u0103m v\u00e0nh, nh\u01b0 mang ch\u1edf ho\u00e1 v\u1eadt, khi \u0111i th\u00ec v\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n thu\u1ebf, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb mang ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o m\u1edbi \u0111i qua s\u1edf thu\u1ebf quan, c\u00f9ng l\u00e0 gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh, c\u00f3 n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 \u0111i th\u0103m h\u1ecd h\u00e0ng, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n th\u1ec3 xin gi\u1ea5y mua th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, th\u1ebf \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u00ean bi\u1ec1n t\u1ed5ng l\u00fd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y cho gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh, ho\u1eb7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, ho\u1eb7c \u0111i bu\u00f4n, ho\u1eb7c th\u0103m h\u1ecd h\u00e0ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ec1u \u1edf trong gi\u1ea5y n\u00f3i r\u00f5, nh\u01b0 nh\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o \u0111i b\u00e1n, mua \u0111\u1ed3 v\u1eadt ch\u1edf v\u1ec1, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111i th\u0103m h\u1ecd h\u00e0ng m\u00e0 kh\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf, kh\u00f4ng th\u00ec theo l\u1ec7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p gi\u1ea5y n\u1ebfu cho \u0111i bu\u00f4n l\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0 n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 \u0111i th\u0103m v\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i v\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n thu\u1ebf, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam, s\u1edf thu\u1ebf quan d\u00e1m t\u1ef1 \u1ee9c ch\u1ebf l\u1ea1m thu, c\u0169ng chi\u1ec3u lu\u1eadt \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, cho l\u00e0 s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t c\u00e1t m\u00e0u m\u1ee1, s\u1ea3n xu\u1ea5t ra th\u00f3c g\u1ea1o, t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u1edd c\u00f3 th\u00f3c g\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0103n, ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a quan Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 l\u1ea5y vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o, c\u00f3 quan h\u1ec7 t\u1edbi \u0103n d\u00f9ng, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n so v\u1edbi bu\u00f4n b\u00e1n th\u1ee9 kh\u00e1c chuy\u00ean l\u00e0m ngh\u1ec1 bu\u00f4n c\u00f3 kh\u00e1c, cho n\u00ean thu thu\u1ebf, mi\u1ec5n thu\u1ebf kh\u00e1c nhau, nay n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, th\u00ec bu\u00f4n b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o, th\u1ebf t\u1ea5t ng\u00e0y m\u1ed9t \u00edt, \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n n\u1eb7ng v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n, m\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 l\u1ea1i l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, xin ph\u00e0m thuy\u1ec1n \u1edf s\u00f4ng mang ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 nh\u00e0 n\u00f4ng chuy\u00ean ch\u1edf, d\u00f9 bu\u00f4n b\u00e1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, nh\u01b0ng thuy\u1ec1n \u1ea5y tuy ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o m\u00e0 x\u00e9t ra c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u1ec3 bu\u00f4n, th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 thu thu\u1ebf, c\u00f2n th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi xin c\u1ee7a quan t\u1ec9nh. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea5y \u0111\u00f4 v\u00f5 ngh\u1ec7 5 ng\u01b0\u1eddi, sai Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho b\u1ed5 v\u00e0o v\u1ec7 C\u1ea9m y sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Trung Qu\u1ed1c sang, v\u00f5 ngh\u1ec7 r\u1ea5t gi\u1ecfi, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, h\u1eafn n\u00f3i : c\u00f4n quy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u1ecbch 1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, x\u00e9t ra nh\u00e0 binh t\u1eeb khi c\u00f3 s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u1ebfn gi\u1edd, b\u1eafn ra kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ebb g\u00e3y, ng\u01b0\u1eddi anh h\u00f9ng m\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e0i ngh\u1ec7, gi\u1ea3 s\u1eed v\u00f5 ngh\u1ec7 tuy tinh r\u00fat c\u1ee5c c\u0169ng v\u00f4 \u00edch, l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd, nh\u01b0ng ph\u00e9p \u0111\u00e2m \u0111\u00e1nh, v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u00fap \u00edch, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m h\u1ea7m c\u1ea5t ch\u1ee9a \u0111\u1ed3ng, gang s\u1eaft \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 (kho gi\u00e1p nh\u1ecb h\u1ea7m d\u00e0i 10 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, s\u00e2u r\u1ed9ng \u0111\u1ec1u 5 th\u01b0\u1edbc, trong h\u1ea7m x\u00e2y g\u1ea1ch l\u00e0m 3 ng\u0103n, ch\u1ee9a ri\u00eang, \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng nh\u1ea5t 40.000 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf h\u1ea1ng nh\u00ec 50.000 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng ba 30.000 c\u00e2n. Kho gi\u00e1p tam m\u1ed9t h\u1ea7m d\u00e0i 10 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, s\u00e2u r\u1ed9ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u 5 th\u01b0\u1edbc, trong h\u1ea7m x\u00e2y l\u00e0m 2 ng\u0103n ch\u1ee9a ri\u00eang c\u00e1c h\u1ea1ng gang : 450.000 c\u00e2n, s\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1eaft \u0111\u00e3 luy\u1ec7n 800.000 c\u00e2n, tr\u00ean m\u1eb7t d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y v\u00e0 4 b\u1ec1 h\u1ea7m \u1ea5y \u0111\u1ec1u x\u00e2y g\u1ea1ch, tr\u00ean m\u1eb7t tr\u00e1t b\u1eb1ng v\u00f4i tr\u1ed9n m\u1eadt). S\u1eafc cho t\u1eeb nay ph\u00e0m tu\u1ea7n tra, l\u1ea5y v\u00f4i tr\u00e1t \u1edf m\u1eb7t h\u1ea7m l\u00e0m t\u00edn nghi\u1ec7m, nh\u01b0 c\u00f3 s\u1ee9t m\u1ebb v\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft s\u1eeda ch\u1eefa, h\u01a1i c\u00f3 l\u1ed7 h\u1ed5ng nghi ng\u1edd th\u00ec ph\u1ea3i xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m quan trong tri\u1ec1u sai \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1ed7ng t\u1ef1 nhi\u00ean \u1ed1m \u0111au, th\u00ec do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t nghi\u1ec7m, n\u1ebfu gi\u1ea3 d\u1ed1i \u0111\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i th\u00ec h\u1eb7c t\u00e2u, n\u1ebfu b\u1ec7nh t\u00ecnh l\u00e0 th\u1ef1c, ph\u1ea3i n\u00ean gia t\u00e2m chi\u1ebfu c\u1ed1, r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 quan v\u0103n d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebfn ki\u1ebfn, b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c v\u0103n ni\u00ean d\u1eabn ki\u1ebfn, \u0111em c\u1ea3 l\u00fd l\u1ecbch s\u1ef1 tr\u1ea1ng l\u00e0m b\u1ea3n vi\u1ebft ra, \u0111\u1ebfn khi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn theo b\u1ea3n \u1ea5y \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng, r\u1ea5t l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u1ee9c. X\u00e9t \u1edf s\u1eed tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 T\u1ed1ng th\u00ec c\u00f3 s\u00e1p t\u1eed, nh\u00e0 Minh th\u00ec c\u00f3 th\u1ee7 b\u1ea3n, tuy c\u00e1ch th\u1ee9c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i mu\u1ed1n cho th\u1ea7n h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e3i t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, m\u00e0 t\u00e0i ph\u1ea9m ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qua. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng th\u1ee5, th\u1ef1c th\u1ee5 v\u00e0 theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i vi\u1ebft s\u1eb5n b\u1eb1ng b\u1ea3n gi\u1ea5y h\u1ed3ng \u0111\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em t\u1eeb l\u00fac \u1edf nh\u00e0 xu\u1ea5t th\u00e2n, sau \u0111\u1ebfn l\u00fd l\u1ecbch, trong \u0111\u00f3 d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng ho\u1eb7c do t\u1ef1 \u00e2n c\u00e1ch, ho\u1eb7c theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ; ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t l\u00e0 do vi\u1ec7c c\u00f4ng hay vi\u1ec7c t\u01b0, c\u1ee9 th\u1ef1c b\u00e0y t\u1ecf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7, to\u00e0n d\u00f9ng th\u1ec3 v\u0103n bi\u1ec1n ng\u1eabu, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ch\u1eef, nh\u01b0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1ef1 tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng, v\u0103n l\u00fd th\u00f4ng s\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn d\u00f9ng nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00f9 phi\u1ebfm kh\u00f4ng thi\u1ebft th\u1ef1c, l\u1ea1i ph\u1ea3i th\u00e2n t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f4ng qu\u00e1, ho\u1eb7c c\u00f3 \u1ea9n \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u n\u00eau \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, ph\u00f4 b\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ef1c, x\u00e9t ra th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. C\u00f2n thanh \u0111\u01a1n d\u1eabn ki\u1ebfn do b\u1ed9 theo l\u1ec7 cho l\u00e0m, kh\u00f4ng qu\u00e1 100 ch\u1eef, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y d\u1eabn ki\u1ebfn, vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n b\u01b0ng h\u1ed9p th\u1ee7 b\u1ea3n gi\u01a1 ngang tr\u00e1n d\u00e2ng l\u00ean (do N\u1ed9i c\u00e1c ti\u1ebfp nh\u1eadn), r\u1ed3i chi\u1ec3u theo thanh \u0111\u01a1n tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, vi\u1ec7c xong, th\u1ee7 b\u1ea3n \u1ea5y ti\u1ebfn v\u00e0o trong cung \u0111\u1ec3 vua xem\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u c\u1eed d\u00e2n tu\u1ea5n t\u00fa trong h\u1ea1t.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1eddi c\u1ed1 L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, h\u1ebft th\u1ea3y u\u1ef7 cho th\u1ed5 m\u1ee5c cai qu\u1ea3n, c\u00f3 \u00fd tr\u1ecb b\u1eb1ng r\u00e0ng bu\u1ed9c, coi nh\u01b0 man r\u1ee3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 d\u00e2n \u1edf trung ch\u00e2u. K\u00eca nh\u01b0 ch\u00fang tuy \u1edf n\u01a1i xa l\u00e1nh, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea5t nh\u00e0 vua, t\u00f4i nh\u00e0 vua, th\u1ebf m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 qu\u00ea m\u00f9a xa c\u00e1ch, n\u00ean nay h\u01a1n m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m v\u1eabn c\u00f2n th\u00f3i h\u1ee7, trong \u0111\u00f3 tuy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ed, h\u1ecdc h\u00e0nh \u0111\u00e1ng khen th\u00ec c\u0169ng su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y v\u0103n v\u1eadt ph\u1ed3n th\u1ecbnh v\u0129nh vi\u1ec5n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u1ee5ng, \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi sao h\u1eb9p h\u00f2i th\u1ebf ? B\u1ea3n tri\u1ec1u th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t trong ngo\u00e0i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n ch\u00e2u \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, v\u1ed1n mu\u1ed1n hun \u0111\u00fac th\u1ea5m nhu\u1ea7n, tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u00e0nh hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng hay, khi\u1ebfn cho c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n, \u0111\u1ed5i quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y, t\u1ee9c l\u00e0 ra kh\u1ecfi hang t\u1ed1i d\u1eddi l\u00ean c\u00e2y cao, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng mu\u1ed1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ed9 phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Kinh, ti\u1ebfn l\u00ean ng\u00f9n ng\u1ee5t, th\u00ec vui theo n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 vua \u0111\u1ec3 xem l\u1ec5 nghi, ngh\u0129 v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 g\u1eafng s\u1ee9c, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, nay chu\u1ea9n cho tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u x\u00e9t con em c\u1ee7a Th\u1ed5 quan ho\u1eb7c nh\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t, kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u1ecdc \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 ba k\u1ef3, ai l\u00e0 tu\u1ea5n t\u00fa th\u00f4ng th\u00e1i th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh cho h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, do b\u1ed9 ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf c\u00e1c dinh v\u1ec7 tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 3, 4 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 1, 2 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng ch\u00ed nh\u00e2n b\u00e1c \u00e1i c\u1ee7a tr\u1eabm mu\u1ed1n cho d\u00e2n tu\u1ea5n t\u00fa \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i c\u0169ng d\u1ef1 v\u00e0o h\u1eb1ng l\u00e0m quan, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em \u00fd l\u1edbn d\u1ee5 n\u00e0y, tuy\u00ean b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng, khi\u1ebfn cho vui l\u00f2ng, t\u1ef1 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng t\u00e1c th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u1edf y\u00ean kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i xa th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t l\u1ea7n, t\u1eeb nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ed theo l\u1ec5 nghi, s\u1eb5n l\u00f2ng ra l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean\u201d. T\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n sau cho ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 N\u00f4ng \u0110\u0103ng Tuy\u1ec3n theo l\u1ec7nh ra \u0111i, khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, cho \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho (th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>Ph\u00e1t v\u1ea3i tr\u1eafng \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 chia c\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh c\u1ed1t \u0111\u1ec3 d\u00f9ng (Qu\u1ea3ng Nam 1.000 t\u1ea5m, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, 3 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u 700 t\u1ea5m, V\u0129nh Long, An Giang, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, 4 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u 800 t\u1ea5m, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, 4 t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u 500 t\u1ea5m, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean, 2 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u 400 t\u1ea5m).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, gi\u00f3 b\u00e3o m\u01b0a to, nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n gian ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed5 n\u00e1t, ru\u1ed9ng l\u00faa ng\u1eadp m\u1ea5t, huy\u1ec7n Kim S\u01a1n l\u1ea1i c\u00f3 n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt tr\u00f4i ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, quan t\u1ec9nh ph\u1ea3i \u0111em g\u1ea1o mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p, li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 h\u1ea1t Kim S\u01a1n b\u1ecb tai n\u1ea1n, so v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n, th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, gi\u00e1ng d\u1ee5 sai ph\u00e1t ti\u1ec1n kho c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan, v\u00e0 d\u00e2n h\u1ea1ng tr\u00e1ng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9i t\u1ecbch th\u00ec ph\u00e1t ch\u1ea9n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda, nam ph\u1ee5 l\u00e3o \u1ea5u \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. C\u00f3 cai t\u1ed5ng \u1edf huy\u1ec7n Y\u00ean M\u00f4 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00e1n t\u1ef1 xu\u1ea5t th\u00f3c l\u00e0 100 h\u1ed9c \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p Cho d\u00e2n \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft m\u00e0 khen ng\u1ee3i, chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh kho\u1ea3n \u0111\u00e3i, th\u01b0\u1edfng cho d\u00ea r\u01b0\u1ee3u, chi th\u00f3c kho c\u1ea5p tr\u1ea3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh k\u1ebf ti\u1ebfp b\u00e1o c\u00f3 tai n\u1ea1n c\u0169ng \u0111\u1ec1u sai ch\u1ea9n c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ea3n v\u1ec7 Phan C\u00f4ng Qu\u00fd \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, c\u0169ng g\u1eb7p gi\u00f3 l\u00e0m h\u1ecfng m\u1ea5t 10 chi\u1ebfc, bi\u1ec1n binh ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua v\u00ec th\u1ebf th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t l\u1eafm, s\u1eafc cho quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ecdn ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111\u00e0n \u1edf b\u00e3i bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, s\u1eafm l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh, c\u1ed7, c\u01a1m, v\u00e0ng b\u1ea1c v\u00e0 ti\u1ec1n gi\u1ea5y, ph\u00e1i ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn chi\u00eau h\u1ed3n cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf kinh ph\u00e1i \u0111i, ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea nh\u00e0 g\u1ea7n th\u00ec do qu\u1ea3n quan chuy\u1ec3n b\u00e1o cho v\u1ee3 con th\u00e2n quy\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n s\u1edf kh\u00f3c l\u1ec5 v\u00e0 chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p tu\u1ea5t tr\u1eadn vong c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0. L\u1ea1i sai t\u1ec9nh Thanh Hoa ban t\u1ebf 1 tu\u1ea7n \u1edf b\u00e3i bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, Kinh th\u00e0nh gi\u00f3 b\u00e3o m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam, ng\u00f3i tr\u00ean n\u00f3c nh\u00e0 \u0111\u1ec1u tan n\u00e1t, tr\u1eabm su\u1ed1t \u0111\u00eam kh\u00f4ng ng\u1ee7, \u0111\u1ebfn s\u00e1ng nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u00ean ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u00f3 t\u1ea5m v\u00e1n s\u1eafp r\u01a1i m\u00e0 kh\u00f4ng r\u01a1i, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng, nay t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, t\u1ec9nh Thanh Hoa c\u00f3 gi\u00f3 d\u1eef nh\u01b0 th\u1ebf, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng k\u00e9m. Tr\u1eabm nh\u1edb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh c\u00f3 con x\u00edch l\u00e2n \u0111i qua, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean d\u1eef, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt, nh\u00e0 c\u1eeda ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb tr\u00f4i m\u1ea5t, nh\u01b0 nay c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng g\u1eb7p con x\u00edch l\u00e2n \u1ea5y \u0111i qua ch\u0103ng ? Ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i con x\u00edch l\u00e2n, s\u1eebng v\u1ea9y n\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1eeda s\u00e1ng, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u gi\u00f3 m\u01b0a theo \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1eadt \u1ea5y l\u00e0 v\u1eadt g\u00ec ?\u201d G\u1eb7p ngay tin \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng xu\u1ed1ng b\u1edbt t\u00e2u v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua m\u1eebng n\u00f3i : C\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00e0y \u1ea5y, \u1edf Ninh B\u00ecnh th\u00ec c\u00f3 gi\u00f3 d\u1eef m\u00e0 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec kh\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ea1i h\u00e0 l\u1ea1i r\u00fat xu\u1ed1ng, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u1eddi gi\u00fap, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1ef1 may \u1edf trong s\u1ef1 kh\u00f4ng may \u01b0 ?<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 l\u00e0 \u201cH\u00e0 N\u1ed9i n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng\u201d, nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n l\u00fac nh\u00e0n r\u1ed7i, ng\u1eabu nhi\u00ean l\u00e0m 2 b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 l\u00e0 : H\u00e0 giu b\u1ea5t t\u01b0\u1edfng y\u1ec3m (() H\u00e0 giu b\u1ea5t t\u01b0\u1edfng y\u1ec3m : ngh\u0129a l\u00e0 ng\u1ecdc c\u00f3 v\u1ebft v\u00e0 ng\u1ecdc trong s\u00e1ng kh\u00f4ng che cho nhau \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00fd n\u00f3i \u0111\u1ee9c t\u1ed1t v\u00e0 l\u1ea7m l\u1ed7i kh\u00f4ng che cho nhau \u0111\u01b0\u1ee3c.) v\u00e0 Tr\u1ecdc th\u1ee7y c\u1ea7u ch\u00e2u (() Tr\u1ecdc th\u1ee7y c\u1ea7u ch\u00e2u : ngh\u0129a l\u00e0 t\u00ecm ng\u1ecdc \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee5c.), \u0111\u1ebfn nay b\u00e0i \u1ea5y chu\u1ea9n cho ch\u00e9p ra, \u0111\u01b0a cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec1u ho\u1ea1 nguy\u00ean v\u1eadn, nh\u00e2n ti\u1ec7n ph\u00e1t tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 \u0111i, \u0111\u1ec3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c phong nh\u00e3 c\u1ee7a vua t\u00f4i nh\u00e0 Ngu x\u01b0\u1edbng ho\u1ea1 n\u1ed1i h\u00e1t v\u1edbi nhau, b\u1ecdn Thi\u00eam li\u1ec1n ho\u1ea1 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 Ho\u00e0ng B\u00e1 B\u00e0ng \u0111i \u0111\u1ebfn Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 t\u00e2u n\u00f3i nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n H\u1eadu L\u1ed9c, T\u1ed1ng S\u01a1n, Nga S\u01a1n t\u1ec9nh Thanh Hoa b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi ; d\u00e2n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u0169ng ch\u1ebft h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi. Vua th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, t\u1ee9c th\u00ec ra d\u1ee5 sai quan 2 t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n, quan t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u1ea1i t\u00e2u xin c\u1ee9u ch\u1eefa, chu\u1ea9n cho c\u00e1c x\u00e3 b\u1ecb tai binh dao t\u1ea1p v\u1ee5 n\u0103m \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh coi ch\u1ea7u, khi xong, sai N\u1ed9i c\u00e1c \u0111em d\u1ee5 vua ph\u00ea v\u1ec1 \u0111\u1ea1i k\u1ebf tuy\u00ean \u0111\u1ecdc \u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 \u0111\u1ec3 nghe.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay ch\u00ednh g\u1eb7p k\u1ef3 \u1edf Kinh x\u00e9t, c\u1ee9 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh \u0111em t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong ngo\u00e0i t\u00e2u l\u00ean, tr\u1eabm x\u00e9t th\u1ef1c k\u1ef9 c\u00e0ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec n\u01b0\u1edbc t\u1ecf m\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0103n l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m cho xong m\u1ed9t phen \u0111\u1ec3 t\u1ecf th\u0103ng gi\u00e1ng. Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u1ed1 g\u1eafng, h\u1eb1ng ng\u00e0y h\u1ebft s\u1ee9c ch\u0103m ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; th\u1ef1 Ch\u01b0 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng r\u1ef1c r\u1ee1, si\u00eang gi\u1eef ch\u1ee9c ph\u1eadn, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ch\u1eadm b\u1ecf l\u1ee1 vi\u1ec7c, gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, cho v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed ; th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, t\u00e0i m\u01b0u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c ch\u00ednh khanh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng ; h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam Ng\u00e3i l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u n\u00f3i su\u00f4ng kh\u00f4ng b\u1ed5 \u00edch, l\u00e0m vi\u1ec7c ki\u1ec7t qu\u1ec7, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ee9c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 Kinh do b\u1ed9 chi\u1ec3u ngay c\u1ea5p ph\u1ea3i gi\u00e1ng b\u1ed5 d\u1ee5ng, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c, b\u1ed9 L\u1ea1i sau t\u00e2u n\u00f3i : Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc sau ph\u1ea3i gi\u00e1ng, t\u00ednh su\u1ed1t \u0111\u1ebfn 6 c\u1ea5p, n\u00ean gi\u00e1ng b\u1ed5 h\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m cho v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 Di\u1ec5n l\u00e0m quan thanh b\u1ea1ch, ti\u1ebft th\u00e1o \u1ea5y \u0111\u00e1ng khen, \u0111\u1eb7c \u00e2n gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, sung l\u00e0m s\u01b0 ph\u00f3 b\u1ea3o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n nh\u1ecf. L\u1ea1i cho l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu t\u1eebng l\u00e0m ch\u1ee9c \u00e1 khanh, t\u00e0i c\u0169ng \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, chu\u1ea9n cho b\u1ed5 th\u1ee5 C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu tham tri, H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, chi\u1ec3u nguy\u00ean gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh \u0111em l\u1ea1i s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f4ng qu\u00e1 3 n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3nh binh, ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, chia h\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho h\u1ea1ng \u01b0u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, h\u1ea1ng b\u00ecnh gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 l\u1ea7n, h\u1ea1ng th\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ea1ng li\u1ec7t gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, \u0111\u00ecnh th\u0103ng 3 n\u0103m.<\/p>\n<p>Cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9, nh\u01b0ng ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh ; T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam bi\u1ec7n L\u1ea1i b\u1ed9 nh\u01b0ng ki\u00eam qu\u1ea3n ty Th\u00f4ng ch\u00ednh ; N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Th\u1ecb lang L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9; N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Lang trung Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng th\u0103ng th\u1ee5 T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9, sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c ; nguy\u00ean T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 quy\u1ec1n bi\u1ec7n H\u00ecnh b\u1ed9 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9; N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang th\u0103ng th\u1ee5 H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 ; N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t \u0111\u1ed5i b\u1ed5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Lang trung h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng ; Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Nam Ng\u00e3i tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng ; Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n ; th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung Nguy\u1ec5n Th\u1ecbnh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Ph\u1ee7 th\u1eeba ; \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng ; H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung V\u0169 \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, Li\u1ec5n sau v\u00ec gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa ; Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh L\u1ea1ng S\u01a1n ; \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean ; Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh ; L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; V\u00f5 Danh Th\u1ea1c l\u00e0m C\u00f4ng khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung.<\/p>\n<p>Cho L\u1ec5 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u th\u0103ng th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, h\u00e0m T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, l\u00e0m vi\u1ec7c theo b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n b\u1ed5 th\u1ee5 Lang trung.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 hai b\u1ed9 L\u1ea1i, C\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1ecdn b\u1ed5, chu\u1ea9n cho \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ea1i th\u00ec giao cho L\u00ea \u0110\u0103nh Doanh, H\u00e0 Quy\u1ec1n, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch t\u1ea1m gi\u1eef, \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 C\u00f4ng giao cho Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c t\u1ea1m gi\u1eef l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1eeb nay c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf chi\u1ec3u \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u1ea1o \u0111\u1eaft, thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u1ed5 d\u00e2n l\u1ea1i qu\u00e1 l\u1eafm, tu\u1ea7n ph\u1ee7 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, sai ph\u00e1t th\u00f3c kho \u0111\u1ec3 cho vay, c\u00f2n ng\u1ea1ch thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p n\u0103m nay, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c n\u1ed9p th\u00ec cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef l\u00e0 sinh m\u1ec7nh c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u1eddi x\u01b0a, 3 n\u0103m c\u00e0y c\u1ea5y, t\u1ea5t c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u0111\u1ee7 \u0103n m\u1ed9t n\u0103m, 9 n\u0103m c\u00e0y c\u1ea5y, t\u1ea5t c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, nay h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i g\u1ea1o \u0111\u1eaft, d\u00e2n Kinh nguy\u00ean c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef, th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 t\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n Th\u1ed5 to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a th\u00ec th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111\u00f3i kh\u1ed1n, xem \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i kh\u00e1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1ea3o ban b\u1ecdn d\u00e2n Th\u1ed5, \u0111\u1ec1u n\u00ean ch\u0103m vi\u1ec7c g\u1ed1c, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng, ch\u0103m ch\u1ec9 c\u00e0y c\u1ea5y cho \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ee9 khoai \u0111\u1eadu ng\u00f4 s\u1eafn c\u00f9ng tr\u1ed3ng c\u1ea5y cho nhi\u1ec1u, n\u1ebfu \u0103n d\u00f9ng c\u00f3 th\u1eeba th\u00ec c\u1ea5t ch\u1ee9a l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng ng\u00e0y kh\u00e1c, ch\u1edb n\u00ean l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, khi c\u00f3 k\u00e9m hay m\u1ea5t m\u00f9a l\u1ea1i th\u00e0nh ra thi\u1ebfu th\u1ed1n, n\u00ean ph\u1ea3i r\u0103n k\u1ef9\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m con ch\u00e1u c\u00e1c quan, ng\u01b0\u1eddi theo th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m th\u00ec n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ebft \u0111\u1ee3i khi h\u1ebft tang, do b\u1ed9 Binh x\u00e9t xem con ch\u00e1u ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p cha, th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m kh\u00f4ng c\u00f3 con, v\u00e0 con ch\u00e1u \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1ed1i nghi\u1ec7p, c\u0169ng \u0111em l\u00fd do t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng (nguy\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang) l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n m\u00f9a thu n\u0103m nay ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i so v\u1edbi n\u0103m ngo\u00e1i th\u00ec n\u0103m n\u00e0o nhi\u1ec1u ?\u201d Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n th\u01b0a r\u1eb1ng : h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat, 5, 3 t\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u1eb1ng n\u0103m x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n v\u1ec1 m\u00f9a thu th\u01b0\u1eddng t\u1edbi 500 ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eabm x\u00e9t k\u1ef9 2, 3 l\u1ea7n, \u0111\u00eam l\u1ea1i n\u1ed1i ng\u00e0y, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, c\u00f2n nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc Thanh, m\u1ed7i l\u1ea7n x\u00e9t \u00e1n, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, xem x\u00e9t sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00fd h\u1eb3n chia cho b\u1ed9 H\u00ecnh, N\u1ed9i c\u00e1c, khoa \u0111\u1ea1o x\u00e9t duy\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111em b\u1ea3n h\u1ed9i th\u1ea9m d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft ph\u00e1t l\u00e0m qu\u00e2n, l\u00e0m binh h\u01a1n 30 t\u00ean. Khi \u1ea5y c\u00f3 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y x\u00e9t ngh\u0129 2 t\u00ean ph\u1ea1m, n\u00f3i v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng gi\u1ea3o giam h\u1eadu, h\u00ecnh nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n giam h\u1eadu, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd giam h\u1eadu th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, quan t\u1ec9nh x\u00e9t x\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1eb7t ra lu\u1eadt l\u00e0m g\u00ec, giao b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Sai ph\u00e1t Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, h\u1ea1ng nh\u1ecf \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh c\u1ea5t \u0111i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. (Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 13 t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 5 \u0111\u1ed3ng, kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf 10 \u0111\u1ed3ng, c\u00e1t t\u01b0\u1eddng, b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n 15 \u0111\u1ed3ng ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng 17 t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 3 \u0111\u1ed3ng, kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf 5 \u0111\u1ed3ng, c\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1t b\u1ea3o, ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n 10 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Sai ch\u1ebf \u00e1o nhung ph\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng binh c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (l\u1ea5y s\u1ed1 voi l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, m\u1ed9t th\u1edbt voi ph\u1ea3i 2 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n, c\u1ea5p cho 2 c\u00e1i \u00e1o m\u1edf \u1edf gi\u1eefa b\u1eb1ng v\u0169 \u0111o\u1ea1n, 10 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1t t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0 quan v\u00f5, cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, nh\u01b0 c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i m\u1eadt t\u00e2u, kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u1ea1n \u1edf 4 th\u00e1ng m\u1ea1nh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1eef ngh\u0129a, th\u00ec tay m\u00ecnh t\u1ef1 vi\u1ebft, ho\u1eb7c b\u1ea3o \u00fd m\u00ecnh, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn ho\u1eb7c b\u1ed1 \u00e1n vi\u1ebft gi\u00fap, nh\u01b0ng b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1eadt t\u00e2u ph\u00e1t \u0111\u1ec7, c\u00f2n kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u00e2u th\u00ec th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00e1c b\u1ed1 \u00e1n th\u1ec9nh an, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu 2 th\u00e1ng tr\u1ecdng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 th\u00e1ng m\u1ea1nh, c\u00f9ng v\u1edbi t\u1eadp c\u1ee7a \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 b\u1ea3n t\u1ec9nh c\u00f9ng \u0111\u1ec7, cho \u0111\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t c\u1ee5c th\u1ee3 m\u00e1y \u0111\u00e1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo s\u1ed1 s\u00fang Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho nhi\u1ec1u \u00edt, nhi\u1ec1u th\u00ec m\u1ed7i t\u1ec9nh 6, 7 ng\u01b0\u1eddi, \u00edt th\u00ec m\u1ed7i t\u1ec9nh 3, 4 ng\u01b0\u1eddi, duy ch\u1ec9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u1ea1ch th\u1ee3 th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 m\u1ed9t \u00e1n m\u1ea1ng, \u00e1n \u1edf ph\u1ee7 ngh\u0129 x\u1eed ph\u1ea3i th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean x\u1eed l\u1ea1i l\u1ea5y dao c\u1eaft \u1edf h\u1ecdng (\u00e1n \u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng l\u1ea5y dao c\u1eaft c\u1ed5 h\u1ecdng v\u1ee3). \u00e1n \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean, vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 treo \u0111\u1ea7u l\u00ean, trong lu\u1eadt c\u00f3 ch\u00e9p r\u00f5, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh, l\u1ea1i theo \u00fd ki\u1ebfn m\u00ecnh l\u00e0m ra h\u00ecnh ph\u1ea1t ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u1ebf l\u00e0 lu\u1eadt n\u00e0o ? sai ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean ; Binh b\u1ed9 Lang trung l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u1ec3 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Cho Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 Si\u00eau th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ng\u0169 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd \u0111\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n \u0111i duy\u1ec7t tuy\u1ec3n t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 h\u1ecfi, Do\u00e3n nh\u00e2n n\u00f3i nh\u00e0 c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0 tu\u1ed5i ngo\u1ea1i 70, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u0103m nu\u00f4i, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho 3 cho s\u00e2m Cao Ly, 3 thanh qu\u1ebf Thanh Hoa, chu\u1ea9n cho em vi\u00ean \u1ea5y \u0111em v\u1ec1 nu\u00f4i thay.<\/p>\n<p>S\u1ed5 tuy\u1ec3n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 xong, s\u1ed1 \u0111inh t\u0103ng l\u00ean, so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t t\u1ec9nh r\u1ea5t k\u00e9m, b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, s\u1ed1 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng h\u01a1n, nhi\u1ec1u th\u00ec 12 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng k\u00e9m 10 th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 Gia \u0110\u1ecbnh sau khi b\u1ecb binh bi\u1ebfn, \u0111i\u00eau h\u00e1o, trong \u0111\u00f3 s\u1ed1 t\u0103ng h\u01a1n c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c 8 th\u00e0nh, hu\u1ed1ng chi t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea5t t\u1ed1t d\u00e2n \u0111\u00f4ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, m\u00e0 s\u1ed1 t\u0103ng h\u01a1n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 6 th\u00e0nh, sao \u00edt \u1ecfi \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u00e0 quan t\u1ec9nh v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 l\u00f2ng che ch\u1edf, ch\u1ec9 nghe b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i, tuy\u1ec3n quan c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn, m\u1ed9t chi\u1ec1u d\u1ef1a theo, n\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Tuy\u00ean ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, tuy\u1ec3n quan \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, r\u1ed3i ph\u00e1i Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa h\u1ebft l\u00f2ng xem x\u00e9t, d\u00e2n n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111i\u00eau h\u00e1o m\u00e0 s\u1ed1 \u0111inh \u00edt \u1ecfi th\u00ec x\u00e9t ra t\u0103ng th\u00eam, ph\u1ea3i t\u0103ng t\u1eeb 10 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u00eau h\u00e1o r\u00f5 r\u1ec7t c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eaft ph\u1ea3i t\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 t\u1ea5t c\u1ea3. D\u00e2n ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, c\u1ed1t \u1edf qu\u00e2n b\u00ecnh nhau m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Thu, V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi mu\u00f4n d\u00e2n, c\u0169ng nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi mu\u00f4n v\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng bao b\u1ecdc, cho n\u00ean l\u1eadp ch\u00ednh qu\u00fd \u1edf \u0111\u1ea1i th\u1ec3, m\u00e0 ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 gian, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u0111\u1eb7t ra, nguy\u00ean \u00fd ch\u00ednh vi\u1ec7c l\u1eadp ph\u00e1p l\u00e0 mu\u1ed1n khi\u1ebfn cho qu\u00e2n b\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u0103ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd s\u1ed1 tuy\u1ec3n c\u00e1c t\u1ec9nh 100 th\u00e0nh m\u00e0 t\u0103ng 5, 6 th\u00e0nh th\u00ec c\u00f3, hay 3, 4 th\u00e0nh c\u0169ng c\u00f3, nay t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng s\u1ed5 tuy\u1ec3n \u0111\u00e3 xong, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i m\u1edbi v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p, n\u1ebfu \u1edf d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i x\u00e9t l\u1ea1i, ngo\u00e0i s\u1ed1 3 th\u00e0nh, gi\u1ea3 s\u1eed t\u0103ng \u0111\u1ebfn 4 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, s\u1ed1 \u1ea5y kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, thu\u1ebf kho\u00e1 binh \u0111inh c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m h\u01a1n k\u00e9m, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 s\u1ed1 ph\u1ea3i t\u0103ng 10 th\u00e0nh, ngo\u00e0i ra h\u00e1 l\u1ea1i h\u1eb3n kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00e2n \u1ea9n l\u1eadu \u0111\u00e2u ? Ph\u00e1p l\u1ec7nh c\u00f3 h\u1ea1n, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i gian v\u00f4 c\u00f9ng, v\u00e0 m\u1ed9t phen c\u1eed \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 th\u00eam b\u1eadn phi\u1ec1n, v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c xin n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : N\u00f3i qu\u00e1 c\u00e0n b\u1eady, h\u1ea7u c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u01b0 ? Giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed. \u0110\u1ebfn khi Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u v\u1ec1, \u0111em s\u1ed1 \u0111inh d\u00e2ng l\u00ean t\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 th\u00e0nh. Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho B\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c gia 2 c\u1ea5p, Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 2 \u0111\u1ed3ng, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa d\u01b0\u1edbi t\u00ean \u0111eo gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 3 \u0111\u1ed3ng. Khi \u0111\u00f3 c\u00f3 x\u00e9t ra b\u1ecb \u0111i\u00eau h\u00e1o 18 th\u00f4n, th\u00ec binh, thu\u1ebf \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n l\u1ea1i, b\u1ecdn Ho\u00e0ng Thu b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed theo t\u1ed9i \u201cvi ch\u1ebf\u201d, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh h\u1ea1t \u1ea5y l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t kh\u1ea9n ru\u1ed9ng, c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 3.000 m\u1eabu, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t v\u00e0 h\u1ea1n, n\u00ean thu g\u1eb7t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, nay xin \u1edf ph\u00eda h\u1eefu th\u00e0nh, \u0111\u1eafp m\u1ed9t con \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t v\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t c\u1ed1ng \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 xong, vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng d\u1ea7n b\u1ecf, nay l\u1ea1i g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, c\u00e0y c\u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1eadn v\u1ec1 canh ph\u00f2ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eadn v\u1ec1 c\u00e0y c\u1ea5y, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u c\u00f3 \u00edch g\u00ec, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, c\u1ee9 theo l\u00ednh th\u00fa t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng li\u1ec7u r\u00fat 2, 3 c\u01a1 cho v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169, m\u1ed9t m\u1eb7t th\u00ec binh s\u0129 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1ed9t m\u1eb7t th\u00ec v\u1eadn ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee1 ph\u1ea3i nh\u1ecdc t\u1ed1n, th\u1ef1c l\u00e0 ti\u1ec7n c\u1ea3 hai, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 11 l\u00e0 k\u1ef3 kh\u00f4 c\u1ea1n, l\u1ea1i g\u1ecdi ra \u0111i \u0111\u00f3ng theo nh\u01b0 s\u1ed1, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng canh gi\u1eef m\u00f9a \u0111\u00f4ng, sang n\u0103m th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 11 c\u0169ng chi\u1ec3u theo \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 ng\u00f4i \u0111\u1ec1n c\u0169 (\u1edf x\u00e3 Di\u00ean An, huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, bia kh\u1eafc l\u00e0m t\u1eeb ng\u00e0y th\u00e1ng 5 n\u0103m Ch\u00ednh Ho\u00e0 th\u1ee9 12) l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1 v\u1ecb ti\u00ean s\u01b0 v\u00e0 t\u1ee9 ph\u1ed1i \u0111\u1ec3 th\u1edd, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i cho l\u00e0 trong x\u00e3 kh\u00f4ng y\u00ean, \u0111em b\u1ecf v\u00e0o trong \u0111\u1ea7m n\u01b0\u1edbc, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua sai ch\u1ecdn n\u01a1i \u0111\u1ea5t s\u1ea1ch \u0111\u1ec3 ch\u00f4n, k\u1ebb th\u1ee7 x\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u01b0u, k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u1edf mi\u1ebfu Th\u00e0nh ho\u00e0ng t\u1ec9nh \u1ea5y nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng, xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m b\u00e0i v\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 th\u1edd l\u00e0 do t\u1ef1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec5 \u0111\u1eddi x\u01b0a, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u1ea7n b\u00e0i, sao mi\u1ebfu Th\u00e0nh ho\u00e0ng t\u1ec9nh \u1ea5y ri\u00eang l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7, \u0111\u00f3 l\u00e0 do quan \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, l\u00e2u ng\u00e0y noi theo, kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 gi\u1ed1ng kh\u00f4ng, ch\u1ec9 \u0111em m\u0169 v\u00e0ng, \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o l\u00e0 m\u0169 \u00e1o c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 ph\u1ee5c s\u1ee9c c\u1ee7a th\u00e0nh ho\u00e0ng, \u0111\u00e3 l\u00e0 ti\u1ebfm v\u01b0\u1ee3t, r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd c\u1ee7a l\u1ec5, chu\u1ea9n cho \u0111em t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc ch\u00f4n c\u1ea5t \u0111i, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ea7n b\u00e0i cho h\u1ee3p \u0111i\u1ec3n l\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, xin s\u1eafc cho c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e1c d\u00e2n c\u00f9ng t\u00fang, d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y khai kh\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p tr\u1ecb d\u00e2n c\u1ed1t thu\u1eadn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u1ecf c\u00e2y r\u1eadm r\u1ea1p, ph\u1ea3i t\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t phen ch\u1eb7t \u0111\u1ed1n, r\u1ed3i sau c\u00e0y c\u1ea5y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu d\u1eddi d\u00e2n n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y th\u00ec tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ec7t nh\u1ecdc m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 l\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd, d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u1ea5y, gi\u1eef sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u1edf y\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u1ef1c c\u00f3 ch\u1ed7 l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a quan t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i qu\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c, l\u00e0m c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u, nay n\u00ean gia t\u00e2m khuy\u00ean b\u1ea3o gi\u00fap \u0111\u1ee1, mong cho kh\u1ea9n tr\u1ecb ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam, v\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m l\u00fac m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00f9a xu\u00e2n gi\u00e1p nhau, \u0111\u00e3 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i, l\u1ea1i kh\u00f4ng m\u01b0a l\u1ee5t, n\u00ean nh\u00e2n k\u1ef3 binh bi\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p c\u1ea3, sai \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecf hoang g\u1ea7n ngay t\u1ec9nh th\u00e0nh, tu\u1ef3 ti\u1ec7n c\u1eaft b\u1ecf c\u1ecf c\u00e2y, khai ph\u00e1 th\u00e0nh ru\u1ed9ng, r\u1ed3i tr\u1ed3ng c\u1ea5y hoa c\u1ed1c \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1eddi, ho\u1eb7c m\u1ed9 c\u00f9ng d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea5p cho, th\u00ec t\u1ee5 h\u1ecdp m\u1edf mang ng\u00e0y th\u00eam, s\u1ebd th\u1ea5y nh\u1eefng khu r\u1eebng n\u00fai r\u1eadm r\u1ea1p, c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eadu th\u00f3c \u0111\u1ea7y r\u1eaby\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : 2 ph\u1ee7 An B\u00ecnh, An Ninh thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh ki\u00eam l\u00e0m ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc, duy ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c quan kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u00eam ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin n\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o th\u1ed5 d\u00e2n h\u1ecdc t\u1eadp bi\u1ebft v\u0103n t\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Th\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ea1y khi\u1ebfn cho bi\u1ebft ch\u1eef H\u00e1n, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eam nhi\u1ec5m phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Kinh, nh\u01b0ng ch\u00fang m\u1edbi h\u1ecdc v\u0103n t\u1ef1, d\u1ea1y b\u1ea3o t\u1eebng c\u00e2u t\u1eebng ch\u1eef, m\u1ed9t th\u1ea7y d\u1ea1y h\u1ecdc c\u0169ng th\u1eeba, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i \u0111\u1eb7t h\u1ecdc quan \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1eb7t h\u00e3o, n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u1eeb Tuy\u00ean Quang cho \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, H\u01b0ng Ho\u00e1, c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh t\u1ea1m \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c t\u1ed5ng gi\u00e1o, li\u1ec7u \u0111\u1eb7t m\u1ed7i ph\u1ee7 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c hai ba ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc r\u1ed9ng, ch\u1ec9 n\u00ean ch\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2 ng\u01b0\u1eddi Kinh h\u01a1i c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh, c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ed5ng gi\u00e1o, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n m\u1ed9t quan, g\u1ea1o m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u00e0 h\u1ecdc, t\u1ee9c cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n tr\u00fa ng\u1ee5 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o, kh\u00f4ng c\u1ee9 con em c\u1ee7a th\u1ed5 m\u1ee5c hay th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u1ea3i d\u1ea1y h\u1ecdc, khi\u1ebfn cho bi\u1ebft ch\u1eef bi\u1ebft \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i sau v\u0103n h\u1ecdc ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 h\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 ; th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u chu\u1ea9n cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Long v\u00f5, v\u1eabn theo h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>H\u1ed9 \u0111\u1ed1c B\u1eafc Ninh T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho th\u00f3c \u1edf t\u1ec9nh ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y m\u00e0 th\u00f3c t\u00f4 ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay h\u1ea7u \u0111\u1ebfn 60 v\u1ea1n h\u1ed9c, xin ph\u00e1t ra 3 v\u1ea1n h\u1ed9c gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 b\u00e1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho h\u1ecfi b\u1ed9 H\u1ed9, H\u00e0 Duy Phi\u00ean th\u01b0a r\u1eb1ng : kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 b\u00e1n ra, kh\u00f4ng \u00edch l\u1ee3i cho d\u00e2n, hu\u1ed1ng chi trong khi xu\u1ea5t nh\u1eadp, t\u1ec7 gian sinh ra, s\u1ee3 c\u00f3 ch\u01b0a ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i th\u1ea7n m\u01b0u vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t x\u1ee9ng l\u00f2ng tr\u1eabm\u201d, b\u00e8n gi\u00e1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u s\u1ed1 th\u00f3c ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay, cho d\u00e2n theo gi\u00e1 ch\u1ee3 chi\u1ebft n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n th\u1ef1c th\u00f3c ph\u1ea3i n\u1ed9p, kho t\u1ec9nh kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec n\u00ean cho xay ra g\u1ea1o v\u1eadn chuy\u1ec3n ngay \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1ee3i k\u1ef3 t\u1ea3i sang n\u0103m n\u1ed9p v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>C\u1eeda bi\u1ec3n Ti\u1ec3u \u00e1p t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam b\u1ecb c\u00e1t b\u1ed3i l\u1ea5p, chu\u1ea9n cho b\u1ecf b\u1edbt \u0111\u1ed3n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y d\u1ed3n c\u1ea3 v\u1ec1 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i \u00e1p, chia ph\u00e1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, nh\u01b0ng chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, theo vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u1ea1i B\u00ecnh Sa \u1ea5p An L\u00e2m thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y, \u0111\u1ea5t gi\u00e1p b\u00e3i bi\u1ec3n, nguy\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u00ea ri\u00eang \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n (An L\u00e2m, t\u00ean \u1ea5p, B\u00ecnh Sa, t\u00ean tr\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c huy\u1ec7n Kim S\u01a1n \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 Y\u00ean M\u00f4, \u0111\u00ea d\u00e0i h\u01a1n 3.460 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 4 th\u01b0\u1edbc), h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc v\u00ec n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean to, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ecb s\u1ea1t l\u1edf, nay n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng b\u1edbt, t\u1ef1 n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u01b0ng c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, m\u00e0 d\u00e2n v\u1eeba b\u1ecb n\u1ea1n b\u00e3o xong, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m, xin cho chi ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 thu\u00ea l\u00e0m\u201d. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c thay cho ph\u00e1t ch\u1ea9n. Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u00e0m th\u00eam s\u00e1ch b\u1eb1ng l\u1ee5a cho c\u00e1c b\u1eadc trong cung. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, ph\u00e0m 9 b\u1eadc \u1edf trong cung m\u1edbi phong hay t\u1ea5n phong \u0111\u1ec1u c\u00f3 ban c\u1ea5p s\u00e1ch b\u1ea1c v\u00e0 s\u00e1ch m\u1ea1 v\u00e0ng c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc. Nay ngh\u0129 trong cung t\u1ea7n nh\u00e0 vua, n\u1ebfu bi\u1ebft k\u00ednh v\u00e2ng l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o trong cung, khuya s\u1edbm si\u00eang n\u0103ng c\u1ea9n th\u1eadn, th\u00ec b\u1eadc v\u00e0 h\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u00f2n nhi\u1ec1u. V\u1ea3 l\u1ea1i theo l\u1ec7 t\u1ea5n phong, c\u00f3 ban s\u00e1ch, n\u1ebfu l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1eef l\u1ea1i th\u00ec sau n\u00e0y s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c phong tr\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m cung t\u1ea7n nh\u00e0 vua nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong b\u1eadc kh\u00e1c, th\u00ec n\u00ean c\u1ea5p cho s\u00e1ch b\u1ea1c ho\u1eb7c s\u00e1ch m\u1ea1 v\u00e0ng, do quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chi\u1ec3u l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i chi\u1ec3u theo ki\u1ec3u m\u1eabu t\u1ea5n phong l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m ri\u00eang m\u1ed9t b\u1ea3n s\u00e1ch l\u1ee5a \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 c\u00e1c ch\u1eef b\u1eadc h\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c phong tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u1edf ch\u1ed7 ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cng\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d, chuy\u1ec3n giao cho gi\u1eef, c\u00f2n s\u00e1ch phong tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0a cho th\u00e1i gi\u00e1m c\u1ea5t \u0111i, bi\u00ean ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp b\u1edd \u0111\u00ea 2 \u0111\u1ea7m La B\u00edch, T\u00f4 \u0110\u00e0 \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. (\u0110\u1ea7m La B\u00edch thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c, \u0111\u00ea d\u00e0i h\u01a1n 130 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e2n r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 5 th\u01b0\u1edbc ; \u0111\u1ea7m T\u00f4 \u0110\u00e0 thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, \u0111\u00ea d\u00e0i h\u01a1n 70 tr\u01b0\u1ee3ng, cao r\u1ed9ng c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u00ea La B\u00edch, \u0111\u1ec1u \u1edf gi\u1eefa \u0111\u1ec3 c\u1eeda c\u1ed1ng r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng). Hai \u0111\u1ea7m \u1ea5y c\u00f9ng th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, quan Kinh do\u00e3n t\u00e2u xin \u0111\u1eafp ngang m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00ea nh\u1ecf \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, sau n\u00e0y th\u00e0nh ru\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 400 m\u1eabu, b\u00e8n cho thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c l\u00e0m Th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, Hi\u1ec7p t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh c\u01a1 v\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c hi\u1ec7p t\u00e1n, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng tuy\u1ec3n b\u1ed5. \u0110\u1ebfn nay vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : ch\u1ee9c hi\u1ec7p t\u00e1n th\u1ef1c kh\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n th\u00ec ch\u01b0a quen vi\u1ec7c, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh th\u00ec g\u1eb7p vi\u1ec7c hay s\u01a1 su\u1ea5t, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai th\u00ec hay n\u00f3i kho\u00e1c, g\u1eb7p vi\u1ec7c r\u1ee5t r\u00e8, Nguy\u1ec5n H\u1ee3p th\u00ec tr\u1ebb tu\u1ed5i, \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m th\u00ec ch\u1eadm ch\u1ea1p, duy c\u00f3 Cao H\u1eefu D\u1ef1c t\u1eebng l\u00e0m quan \u1edf ngo\u00e0i, l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1i quen, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n c\u00f3 l\u1ec7nh \u1ea5y, ra d\u1ee5 ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn ph\u1ea3i h\u1ecdp b\u00e0n th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2u, k\u00fd t\u00ean \u1edf sau \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, n\u1ebfu vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ef1, c\u00f2n h\u1ed9p t\u1edd t\u00e2u c\u1ea5p cho hi\u1ec7p t\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n y\u1ebfu, th\u00ec cho vi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2u, nh\u01b0 theo l\u1ec7 d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 b\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh, l\u1ea1i sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ebf c\u1ea5p cho \u1ea5n \u0111\u1ed3ng \u201chi\u1ec7p t\u00e1n c\u01a1 v\u1ee5 quan ph\u00f2ng\u201d v\u00e0 ki\u1ec1m ng\u00e0 m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n<p>Cho H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang th\u0103ng th\u1ef1 v\u1ec1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y Tr\u1ecbnh Quang Khanh l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh An, tri\u1ec7u L\u00e3nh \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1ec1 Kinh b\u1ed5 d\u00f9ng. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ecbnh Quang Khanh tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t xu\u1ea5t ra vi\u1ec7c t\u1ea3 \u0111\u1ea1o n\u01b0\u1edbc T\u00e2y, \u0111\u00e3 ph\u00e1i gi\u00e1ng h\u00e0m l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7, l\u1ea1i gia h\u1ea1n ng\u1eb7t b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i b\u1eaft, nay c\u00e1c t\u00ean \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ebfn tr\u1ecb t\u1ed9i, duy c\u00f2n D\u00ea Du Ni M\u00f4 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jer%C3%B3nimo_Hermosilla_V%E1%BB%8Dng\">Jer\u00f3nimo Hermosilla V\u1ecdng<\/a>] v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng bao l\u00e2u c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n nh\u01b0 nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n, nh\u00e2n ngh\u0129 Tr\u1ecbnh Quang Khanh tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ch\u0103n nu\u00f4i cai tr\u1ecb d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, gi\u1eef kh\u00f4ng l\u1ed7i l\u1edbn, b\u1ea5y l\u00e2u gi\u00e1ng b\u1ed5 c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 r\u0103n, gia \u01a1n cho kh\u1edfi ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, nh\u01b0ng ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch d\u00f2 b\u1eaft t\u00ean D\u00ea Du Ni M\u00f4 cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c, cho h\u1ebft m\u1ea7m m\u1ed1ng \u00e1c. L\u1ea1i treo th\u01b0\u1edfng h\u1eadu c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ebfn B\u1eafc K\u1ef3, kh\u00f4ng k\u1ef3 quan, qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y \u0111\u01b0a n\u1ed9p \u0111\u1ebfn quan th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan ho\u1eb7c t\u1ed1 c\u00e1o b\u00e1o b\u1eaft, hi\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ee9a v\u00e0 \u1ea9n gi\u1ea5u th\u00ec c\u0169ng t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m\u201d. Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho b\u01b0\u1edbc qua ch\u1eef th\u1eadp, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ecdn <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Augustin%C3%B4_Phan_Vi%E1%BA%BFt_Huy\">Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Huy<\/a>, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90a_Minh_%C4%90inh_%C4%90%E1%BA%A1t\">\u0110inh \u0110\u1ea1t<\/a>, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nic%C3%B4la_B%C3%B9i_%C4%90%E1%BB%A9c_Th%E1%BB%83\">B\u00f9i \u0110\u1ee9c Th\u1ec3<\/a> 2, 3 l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o, \u0111\u1ec1u xin ch\u1ebft theo Thi\u00ean ch\u00faa, v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u01b0\u1edbc qua, xin n\u00ean x\u1eed t\u1ed9i ch\u00e9m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang ch\u1ec9 ngu xu\u1ea9n ch\u1ea5p m\u00ea nh\u1ea5t th\u1eddi, so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1ng hi\u1ebfp ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u00ecnh t\u1ed9i c\u00f3 kh\u00e1c, g\u01b0\u01a1m b\u00faa \u0111\u00e3 ch\u00e9m, mu\u1ed1n h\u1ed1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t hi\u1ebfu sinh, kh\u00f4ng n\u1ee1 th\u1ebf, chu\u1ea9n cho \u0111em \u0111\u1ebfn b\u00e3i bi\u1ec3n, sai b\u01b0\u1edbc qua gi\u00e1 ch\u1eef th\u1eadp, b\u1ea3o cho b\u1ecdn ch\u00fang t\u00ednh m\u1ec7nh \u1edf gi\u00e2y ph\u00fat, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u01b0\u1edbc qua, t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u qu\u0103ng xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, r\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd l\u1ea1i th\u1ea5y gi\u00e1o ch\u1ee7 Gia T\u00f4, ch\u00fang n\u1ebfu b\u01b0\u1edbc qua ngay th\u00ec l\u00e0 c\u00f2n bi\u1ebft s\u1ee3, c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m h\u1ed1i, t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec ch\u00e9m c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d. Quang Khanh b\u00e8n \u0111em b\u1ecdn Vi\u1ebft Huy b\u1ea3o cho ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc, ch\u00fang \u0111\u1ec1u b\u01b0\u1edbc qua h\u01a1n 10 l\u1ea7n, sai tha cho v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi tr\u00f3t theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o m\u00e0 bi\u1ebft h\u1ed1i.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXCV \u2013 195<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 th\u1edd \u1edf l\u0103ng Nguy\u00ean ph\u1ed1i th\u1ea7n phi h\u1ecd H\u1ed3, (t\u1ee9c l\u00e0 Nh\u00e2n ho\u00e0ng h\u1eadu) (\u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh, thu\u1ed9c ph\u00e2n x\u00e3 V\u1ea1n Xu\u00e2n). Nh\u00e0 th\u1edd c\u0169 \u1edf b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh, th\u1edd chung v\u1edbi Gia phi h\u1ecd Ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u01b0a h\u1ee3p, cho n\u00ean t\u00f4n d\u1ef1ng nh\u00e0 th\u1edd ri\u00eang, sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p th\u1edd, ch\u1ecdn 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n x\u00e3 sung l\u00e0m phu coi \u0111\u1ec1n th\u1edd, \u0111\u1eb7t 1 ty v\u1ee5 coi gi\u1eef \u0111\u1ec3 x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t, (Gia phi h\u1ecd Ph\u1ea1m c\u0169ng d\u1ef1ng nh\u00e0 th\u1edd ri\u00eang \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y, c\u00f2n nh\u00e0 th\u1edd c\u0169 \u1edf b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng chu\u1ea9n cho c\u1ee9 \u0111\u1ec3 th\u1edd, c\u00e1c \u00e1n theo th\u1ee9 t\u1ef1 b\u00e0y th\u1edd, \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ec1n \u00fd th\u1ee5c. Sau l\u1ea1i d\u1eddi v\u1ec1 v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Thanh ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh). D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng (c\u0169ng \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean. Ho\u00e1n v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn t\u1eeb bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u1edf trong Kinh l\u00e2u ng\u00e0y, nay b\u1ed5 ra t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. K\u1ec3 th\u00ec mu\u00f4n vi\u1ec7c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u do \u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1ecdn g\u00ec trong ngo\u00e0i, ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng lo s\u1ee3, tuy c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea7m l\u1ee1 m\u00e0 th\u00f4i, \u0111i \u0111\u00e2u m\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi n\u0103m nay ng\u01b0\u01a1i bao nhi\u00eau tu\u1ed5i ? Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n 45 tu\u1ed5i\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00f2n k\u00e9m tr\u1eabm 3 tu\u1ed5i, r\u0103ng \u0111\u00e3 g\u1ea7n lung lay v\u00e0 r\u1ee5ng ch\u01b0a ? Tr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta kho\u1ebb m\u1ea1nh g\u1ea5p 10 tr\u1eabm, tu\u1ed5i ngo\u00e0i 30, \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1ee5ng r\u0103ng, v\u00ec h\u1eb1ng ng\u00e0y gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea9n th\u1eadn th\u00ec kho\u1ebb m\u1ea1nh nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, v\u1eabn kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u0103ng b\u1ec1n hay r\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 H\u00e0 Duy Phi\u00ean ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9.<\/p>\n<p>Pho \u201cMinh M\u1ec7nh ch\u00ednh y\u1ebfu\u201d bi\u00ean t\u1eadp g\u1ea7n xong. Th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho t\u1eeb vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh y\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a ch\u00ednh th\u1ec3, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u00fac m\u1edbi khai s\u00e1ng, ch\u01b0a c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd l\u00e0m ra, nay \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ec5 nh\u1ea1c, \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ea3, tr\u0103m quan tu\u00e2n theo, truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 mu\u00f4n \u0111\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 g\u00ec, c\u1ee9 th\u1ef1c ch\u00e9p th\u1eb3ng, ch\u00ednh y\u1ebfu l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nhi\u1ec1u l\u1eddi khen ng\u1ee3i, ph\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec n\u00ean ch\u00e9p r\u00f5, vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec ch\u00e9p qua, n\u1ed1i li\u1ec1n v\u1edbi nhau, l\u00e0m ra c\u1ea9n \u00e1n bi\u00ean th\u00eam \u1edf sau. V\u1ea3 l\u1ea1i l\u00e0m s\u00e1ch ph\u1ea3i theo ph\u00e9p vi\u1ebft s\u1eed, chua ri\u00eang vi\u1ebft chung, tu\u1ef3 th\u1ebf chuy\u1ec3n b\u00fat, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p\u201d.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0. D\u00e2n Man 3 \u0111\u1ed3n B\u00ecnh L\u1ee3i, \u0110\u1ecbnh Quan, Ph\u01b0\u1edbc V\u0129nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y, t\u00ecnh nguy\u1ec7n chia l\u1eadp th\u00e0nh t\u1ed5ng, l\u00e0ng l\u1ec7 thu\u1ed9c bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 kh\u1ea9u, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb. L\u1ea1i \u0111em d\u00e2n Kinh 1 t\u1ed5ng \u1edf g\u1ea7n huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o, g\u1ecdi l\u00e0 huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh (Ng\u01b0\u1eddi Man 4 t\u1ed5ng, 48 x\u00e3 th\u00f4n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi 519 ng\u01b0\u1eddi, d\u00e2n Kinh 1 t\u1ed5ng 16 x\u00e3 th\u00f4n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi 635 ng\u01b0\u1eddi) v\u1ec1 thu\u1ebf th\u00e2n c\u1ee7a d\u00e2n Man cho sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ea1c \u0111i\u1ec1n tuy\u1ec3n binh, ho\u00e3n h\u1ea1n n\u0103m l\u1ea1i, c\u00f9ng vi\u1ec7c huy\u1ec7n nha ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i, l\u1ec7 ph\u1ea3i c\u1ea5p c\u00f4ng nhu, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 huy\u1ec7n Long Kh\u00e1nh m\u1edbi \u0111\u1eb7t n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. (Huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t t\u1ea1i ph\u00e2n x\u00e3 Ch\u00ednh H\u01b0ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Man h\u1ea1t \u1ea5y v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3, s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, quan t\u1ec9nh kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00f9 t\u00ednh d\u1ef1ng \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh. Nay B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u1ea1m Duy Trinh b\u00e8n bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb chia \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng, l\u00e0ng, l\u1eadp l\u00ean huy\u1ec7n l\u1ef5, cho ng\u00e0y c\u00e0ng ti\u00eam nhi\u1ec5m phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Kinh, b\u1ed9 L\u1ea1i n\u00ean b\u00e0n khen th\u01b0\u1edfng. V\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u nh\u01b0 B\u00ecnh An, Long Kh\u00e1nh thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y ; c\u00f9ng l\u00e0 T\u00e2y Ninh thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh ; H\u00e0 Ch\u00e2u, Ki\u00ean Giang, Long Xuy\u00ean thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean ; H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n Man, m\u1edbi th\u1ea5m nhu\u1ea7n thanh gi\u00e1o, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1eb7t d\u1ef1ng t\u1ed5ng l\u00e0ng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 d\u00e2n Kinh. Nay d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1t bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u1ea3, v\u1eady c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 t\u1ec9nh ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Sau chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n, Ph\u1ea1m Duy Trinh th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y c\u00f3 cha ho\u1eb7c m\u1eb9 ch\u1ebft, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n lo vi\u1ec7c tang ma 1 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n, \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1ecdn vi\u00ean kh\u00e1c sung b\u1ed5. Ghi l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1ea1n cho 2 th\u00e1ng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u1edf ngo\u00e0i Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u0111\u1ebfn nay cho l\u00e0 v\u1ec7 \u1ea5y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u1ea7u, cho n\u00ean \u0111\u1ed5i).<\/p>\n<p>Th\u0103ng ch\u1ee9c cho Ch\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc N\u0103ng, Nguy\u1ec5n \u00c2n l\u00e0m Ph\u1ee5ng nghi th\u00e1i gi\u00e1m, Tr\u1ea7n Khoa l\u00e0m H\u1ed9 th\u1ea3ng th\u00e1i gi\u00e1m, sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n ng\u00e0 cho th\u00e1i gi\u00e1m (Kh\u1eafc 6 ch\u1eef \u201cTh\u00e1i gi\u00e1m th\u1ea7n \u0111\u1eb3ng \u0111\u1ed3 k\u00fd\u201d, l\u1ed1i ch\u1eef ch\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ec3 d\u00f9ng c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNinh B\u00ecnh l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi, c\u00f2n nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n sinh, l\u1ee3i hay h\u1ea1i, t\u1ec9nh \u1ea5y v\u1ed1n kh\u00f4ng t\u01b0 cho bi\u1ebft, n\u00ean ch\u01b0a k\u1ecbp c\u00f9ng b\u00e0n tr\u00f9 t\u00ednh. C\u00f3 Ch\u1ec9 sai quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n Trung t\u00e2u l\u00ean\u201d. B\u1ecdn Trung t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia gi\u1eb7c Th\u1ed5 S\u01a1n \u00c2m l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, \u0111\u00e3 t\u1eebng m\u1eadt tr\u00ecnh m\u1ea5y l\u1ea7n, quan t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn khi ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i kinh l\u00fd, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 xong. G\u1ea7n \u0111\u00e2y trong h\u1ea1t y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan tr\u1ecdng ph\u1ea3i b\u00e1o, duy c\u00f3 h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, huy\u1ec7n Kim S\u01a1n b\u1ed7ng b\u1ecb tai ho\u1ea1 b\u1ea5t ng\u1edd, \u0111\u00e3 t\u01b0 tr\u00ecnh ngay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i h\u1ecfi m\u1edbi b\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, t\u00ecnh \u00fd v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng h\u1ee3p nhau, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u00eam 2 t\u1ec9nh, ch\u1ee9c v\u1ee5 r\u1ea5t to, h\u1ea1t ki\u00eam n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, t\u1ea5t ph\u1ea3i thi th\u1ed1 tr\u00f9 t\u00ednh gi\u00fap cho h\u1ea1 ty, th\u00ec m\u1edbi ph\u1ee5c t\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng gi\u00fap cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, n\u00ean h\u1ea1 ty kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 l\u00f2ng coi th\u01b0\u1eddng, th\u00ec c\u0169ng t\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t. C\u00f2n nh\u01b0 n\u01a1i b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, vi\u1ec7c l\u1edbn t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u00ecnh r\u00f5, l\u1ebd ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu th\u01b0\u1ee3ng ty trong l\u00f2ng coi nh\u01b0 ch\u1ed7 ng\u1ee9a ngo\u00e0i da, kh\u00f4ng ch\u1ecbu quan t\u00e2m th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c h\u1eb7c t\u00e2u kh\u00f4ng ng\u1ea1i, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u01b0 cho bi\u1ebft, l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd b\u1ecf qua, h\u00ecnh nh\u01b0 coi khinh th\u01b0\u1ee3ng ty, th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1eafm. Nay t\u1ea1m \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n x\u00e9t k\u1ef9, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean c\u00f9ng l\u00f2ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 mong c\u00f9ng gi\u00fap c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc chia r\u1ebd ch\u1ed1ng c\u1ef1 n\u00e0y kh\u00e1c, mu\u00f4n m\u1ed9t ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ee1 t\u1ea5t li\u00ean can b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1n tr\u1ea1i thu\u1ed9c \u0111\u1ed9ng Phong Thu, ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n, t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 (Man L\u00e3ng, T\u00e2n Na C\u00f4ng, Di\u00eam \u0110\u01b0\u1eddng, H\u1eafc Ba Y) n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb h\u1ecd \u0110i\u00eau ri\u00eang chi\u1ebfm b\u00e1n \u0111\u1ee3 cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh m\u00e0 l\u1ea5y b\u1ea1c thu\u1ebf. \u0110\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, vua sai quan t\u1ec9nh x\u00e9t th\u1ef1c l\u00e0m s\u1ed5, \u0111\u1ed9ng m\u1ee5c l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Trinh, \u0110i\u00eau Do\u00e3n Long \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh, Tri ch\u00e2u \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Qu\u00e1n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n ch\u1ebft. Vua ngh\u0129 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sung ch\u1ee9c thi\u1ebfu, b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111em s\u1ed5 bi\u00ean ch\u1ee9c quan ti\u1ebfn l\u00ean vua xem, th\u1ea5y b\u1ed9 H\u00ecnh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i B\u1eafc, b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf Nam K\u1ef3 th\u0103ng chuy\u1ec3n to\u00e0n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Nam cho n\u00ean \u1edf b\u1ed9 \u00edt ng\u01b0\u1eddi Nam, k\u1ec3 th\u00ec Nam B\u1eafc m\u1ed9t nh\u00e0, sao l\u1ea1i chia kh\u00e1c. Nh\u01b0ng n\u00ean khi\u1ebfn cho xen l\u1eabn, nh\u01b0 nh\u00e0 Thanh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n, ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1eadp tr\u01b0\u1eddng di\u1ec5n t\u1eadp \u1edf ph\u00eda trong \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Ba. Sai quan qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Kim sang, dinh Th\u1ea7n c\u01a1 d\u1ef1 b\u1ecb s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. Chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 vi\u1ec7n khi r\u1ed7i vi\u1ec7c quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y t\u1eadp b\u1eafn, t\u1eeb khoa \u0111\u1ea1o tr\u1edf l\u00ean c\u00f3 mu\u1ed1n di\u1ec5n t\u1eadp c\u0169ng cho, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n chi ra do b\u1ed9 Binh h\u1eb1ng ng\u00e0y ghi s\u1ed5, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 ti\u00eau, \u0111\u1ee3i sau vi\u00ean n\u00e0o thu\u1ed9c th\u1ea1o, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u00fac \u1ea5n \u201ct\u1ec1 gia chi b\u1ea3o\u201d l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ea5t v\u00e0ng, vu\u00f4ng m\u1ed7i b\u1ec1 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, d\u00e0y 2 ph\u00e2n 5 ly, cao 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, n\u00fam h\u00ecnh con r\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay trong cung g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t, ban h\u00e0nh d\u1ee5 ch\u1ec9, m\u01b0\u1ee3n \u1ea5n \u201cMinh M\u1ec7nh th\u1ea7n h\u00e0n\u201d \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, x\u00e9t ra tr\u1ecb qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i t\u1ec1 gia, c\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u00e3 li\u1ec7t v\u00e0o 8 \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c, n\u00ean sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00fac 1 qu\u1ea3 \u1ea5n \u201ct\u1ec1 gia chi b\u1ea3o\u201d \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u1edf trong cung\u201d.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng. Vua \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng nhai ti\u1ebft, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 c\u00f3. N\u01b0\u1edbc ta t\u1ee5c d\u00e2n thu\u1ea7n ph\u00e1c, ph\u00e0m c\u00e1c ti\u1ebft Th\u1ea5t t\u1ecbch, Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n, nay trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 g\u1eb7p th\u1eddi vui ch\u01a1i, n\u00ean l\u1ea5y n\u0103m nay l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 9 tr\u1eabm \u0111i ch\u01a1i n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh, cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u d\u1ef1 y\u1ebfn, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c du th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00f9ng vui. \u0110\u1ebfn nay quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103ng m\u00e0n v\u00e0ng \u1edf tr\u00ean n\u00fai, ki\u1ec7u vua l\u00ean \u0111\u1ebfn n\u01a1i, tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1eb9p l\u1ea1y \u0111\u00f3n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 n\u00fai.<\/p>\n<p>Vua quay b\u1ea3o c\u00e1c quan theo h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cL\u00ean cao tr\u00f4ng xu\u1ed1ng, l\u1ea7u nh\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u1ea5p, cho n\u00ean n\u00f3i \u201cl\u00ean n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n m\u00e0 th\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 nh\u1ecf\u201d. Tr\u0103m quan l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u1ecd, l\u1ec5 xong, v\u00e0o h\u1ea7u y\u1ebfn. Vua th\u00e2n r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u c\u00fac c\u1ee7a vua d\u00f9ng ban cho ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ch\u00e9n, v\u00e0 n\u00f3i : r\u01b0\u1ee3u n\u00e0y r\u1ea5t t\u1ed1t, tr\u1eabm u\u1ed1ng 1 ch\u00e9n, 2 l\u1ea7n m\u1edbi h\u1ebft. Phan Huy Th\u1ef1c c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i cau m\u00e0y ch\u01b0a ? l\u1ea1i ban cho b\u00e1nh kh\u1ea3o v\u00e0 b\u00f9a \u0111\u00e0o tr\u1eeb t\u00e0, m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : tr\u1eabm c\u1ea7u cho b\u1ecdn khanh ti\u00eau h\u1ebft tai n\u1ea1n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u00e2u. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1, b\u00e8n sai N\u1ed9i c\u00e1c d\u00e2ng b\u00fat gi\u1ea5y, vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 (ng\u0169 ng\u00f4n, 10 v\u1ea7n) \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb vi\u1ec7c \u1ea5y, r\u1ed3i v\u1ec1 cung th\u01b0\u1edfng chung cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u v\u0103n t\u1eeb lang trung, v\u00f5 t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u1ea1i d\u1ecbch binh \u0111inh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ch\u00e0ng S\u01a1n v\u00e2y b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n, ch\u00e9m t\u1ea1i tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, gi\u1eb7c b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd ch\u1ea1y, quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 thuy\u1ec1n m\u00e0nh kh\u00ed gi\u1edbi, x\u00e9t th\u1ea5y nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f3 h\u01a1n 50 nh\u00e0, \u0111\u1ec1u c\u00f3 tang v\u1eadt c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c, kho\u1ea3ng n\u00fai \u1ea5y, c\u1ea5y l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 500 m\u1eabu, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t ph\u00e1 h\u1ebft. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9, binh d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n. Tr\u1ee9 b\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u00e1m th\u00e0nh L\u00ea \u0110\u1ee9c H\u1ea3o \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i c\u00f9ng xem h\u00ecnh th\u1ec3 n\u00fai Ch\u00e0ng S\u01a1n v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ea3n \u0111\u1ec7 l\u00ean d\u00e2ng. S\u1edb n\u00f3i : hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu Ch\u00e0ng S\u01a1n l\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u00f4ng Ch\u00e0ng, T\u00e2y Ch\u00e0ng, Nam Ch\u00e0ng, \u0110\u00e0m Ch\u00e0ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, m\u1ed9t d\u1ea3i ph\u00eda \u0111\u00f4ng n\u00fai cao, c\u00e2y r\u1eadm, gi\u1eefa c\u00f3 d\u00f2ng s\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Th\u00f4ng \u0110\u1ed3ng, m\u1ed9t d\u1ea3i t\u00e2y nam n\u00fai non th\u1ea5p ph\u1eb3ng, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng v\u00e0 ph\u1eb3ng, \u0111\u1ea5t c\u00e1t m\u00e0u m\u1ee1, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh t\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea5y th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn tr\u00ean 500 nh\u00e0, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Qu\u1ea3ng Y\u00ean cho l\u00e0 n\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi th\u00e0nh s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Nh\u01b0ng ch\u00fang \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp t\u1ea5t \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n l\u1edbn nh\u1ecf V\u1ea1n Ninh (thu\u1ed9c x\u00e3 V\u0129nh Th\u1ef1c) ; \u0111\u00e1nh c\u00e1 th\u00ec t\u1ea5t \u1edf c\u00e1c ph\u1eadn bi\u1ec3n V\u1eadng Th\u00f4n \u1edf V\u00e2n \u0110\u1ed3n (thu\u1ed9c x\u00e3 Quan L\u1ea1n) v\u00e0 U Nang \u1edf Hoa Phong (t\u00ean \u0111\u1ea5t, thu\u1ed9c c\u00e1c x\u00e3 Ch\u00e2n Ch\u00e2u, Xu\u00e2n \u00e1ng), ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n, canh gi\u1eef cho nghi\u00eam, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh \u1edf Ch\u00e0ng S\u01a1n, v\u1ee5ng \u0110\u00e0m \u00fac \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, v\u1ee5ng Th\u1ea3ng \u00fac \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam, \u0111\u1ec1u l\u00e0m 1 \u0111\u1ed3n l\u1edbn, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 ho\u1eb7c qu\u1ea3n c\u01a1, 500 binh, 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. B\u00ean t\u1ea3 Th\u1ea3ng \u00fac, b\u00ean h\u1eefu \u0110\u00e0m \u00fac l\u00e0m 1 ph\u00e1o \u0111\u00e0i, nh\u1eefng n\u01a1i cao \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t l\u1ea7u canh, ch\u1ed7 \u0111\u1ed1t l\u1eeda, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u00e3i c\u00e1t th\u00ec l\u1eadp x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, duy \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n tin t\u1ee9c kh\u00f3 th\u00f4ng, hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu h\u1ed9 \u1ee9ng, m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ng\u1ea1i. C\u00f2n v\u1ee5ng Cai \u00fac \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n l\u1edbn, V\u1eadng Th\u00f4n \u1edf V\u00e2n \u0110\u1ed3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0m 1 \u0111\u1ed3n. \u0110\u1ed3n Cai \u00fac b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0m ph\u00e1o \u0111\u00e0i, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0m ch\u1ed7 \u0111\u1ed1t l\u1eeda, 200 bi\u1ec1n binh, 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ; \u0111\u1ed3n V\u1eadng Th\u00f4n ch\u1ec9 l\u00e0m 1 ch\u1ed7 \u0111\u1ed1t l\u1eeda, 150 bi\u1ec1n binh, 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Ch\u00e0ng S\u01a1n n\u1ebfu c\u00f3 ho\u00e3n c\u1ea5p, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1t l\u1eeda l\u00e0m hi\u1ec7u, 2 \u0111\u1ed3n \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ed1t l\u1eeda l\u00e0m hi\u1ec7u, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em binh thuy\u1ec1n \u1edf \u0111\u1ed3n, 1 m\u1eb7t phi t\u01b0 cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n V\u1ea1n Ninh, Hoa Phong, V\u00e2n \u0110\u1ed3n, cho \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn s\u00e1ch \u1ee9ng, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tin t\u1ee9c c\u00f9ng th\u00f4ng, chi\u1ebfu c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, b\u1edd bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean h\u1eb3n.<\/p>\n<p>V\u00e0 \u1edf Ch\u00e0ng S\u01a1n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 500 m\u1eabu. C\u00e1c l\u00ednh \u1edf \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n c\u1ea5p cho \u0111i\u1ec1n kh\u00ed \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n tr\u1ed3ng c\u1ea5y, kh\u00f4ng ngo\u00e0i 1 n\u0103m, chi ti\u00eau th\u1eeba th\u00e3i, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea5p g\u1ea1o th\u00eam l\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 h\u1eafn \u1edf V\u1ea1n Ninh, Hoa Phong, V\u00e2n \u0110\u1ed3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 quen ch\u1ecbu s\u00f3ng gi\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c, xin m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y 1 c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. V\u1ea3 l\u1ea1i nay v\u00e0o ti\u1ebft cu\u1ed1i thu, gi\u00f3 m\u01b0a kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng, t\u1ea1m tr\u1edf v\u1ec1 Hoa Phong, \u0111\u1ee3i h\u01b0\u1edbng gi\u00f3 thu\u1eadn ti\u1ec7n, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ch\u00e0ng S\u01a1n li\u1ec7u vi\u1ec7c. L\u1ea1i ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi V\u1ea1n Ninh l\u00e0 n\u00fai Tr\u00fac S\u01a1n \u0111\u1ed9ng La Ph\u00f9 (t\u00ean \u0111\u1ed9ng) thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u0129nh An, v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ecba gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta, nay c\u0169ng n\u00ean t\u00ednh l\u1ea5y l\u1ea1i.<\/p>\n<p>S\u1edb t\u00e2u v\u00e0o. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay gi\u1eb7c bi\u1ec3n tr\u1ed9m n\u1ed5i d\u1eady c\u01b0\u1edbp ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 li\u1ec7u bi\u1ebft t\u1ea5t l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ea3o g\u1ea7n bi\u1ec3n l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t \u1ea9n n\u1ea5p. Nay c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u, Ch\u00e0ng S\u01a1n qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u1ea3o quanh co, thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eadu l\u00e9n l\u00fat, \u0111\u1ea5t c\u00e1t ph\u00ec nhi\u00eau c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, hi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi Thanh t\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ea5y tr\u0103m nh\u00e0, tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u01a1n 500 m\u1eabu, v\u1ea3 ch\u0103ng x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 tang v\u1eadt tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, s\u1ef1 tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm t\u00ednh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, h\u1eb1ng n\u0103m thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn, t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111o\u00e0n. Th\u1ef1c l\u00e0 1 ch\u1eb1m v\u1ef1c l\u1edbn c\u1ee7a k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, l\u1eeda \u0111om \u0111\u00f3m, mu\u1ed7i th\u00e0nh s\u1ea5m, th\u1ebf t\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn, h\u01a1i \u0111\u1ed9c \u1edf bi\u1ec3n bao gi\u1edd y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a xong, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i n\u1eefa l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c. C\u00f2n ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u1ed3n lu\u1ef9, ph\u00e1o \u0111\u00e0i v\u00e0 m\u1ed9 d\u00e2n Th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc sung l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, r\u1ea5t l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, nh\u01b0ng 1 phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t n\u00ean ph\u1ea3i 10 ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o, \u0111\u1ee3i sau \u0111i kh\u1eafp xem x\u00e9t tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9 c\u00e0ng, t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i gi\u00e1ng Ch\u1ec9 cho thi h\u00e0nh. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ecba gi\u1edbi Tr\u00fac S\u01a1n \u0111\u1ed9ng La Ph\u00f9, ch\u00e2u V\u0129nh An l\u00e0 b\u00e3i bi\u1ec3n xa x\u00f4i, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i, b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u00f3 x\u00e9t, nay n\u1ebfu t\u01b0 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t l\u00e0m vinh, th\u00ec ch\u00fang t\u1ea5t l\u1ea5y m\u1ea5t \u0111\u1ea5t l\u00e0m nh\u1ee5c, vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi, t\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed1n nhi\u1ec1u l\u1eddi bi\u1ec7n chi\u1ebft, l\u1ea1i th\u00e0nh ra kh\u00f4ng kh\u00e9o. Duy d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf ch\u1ed7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u00edch x\u00e1c, ho\u1eb7c do t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i vi\u00ean \u0111\u1ed3n Tr\u00fac S\u01a1n, n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u1ea5t \u1ea5y nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi tri\u1ec1u ta, t\u1ef1 ph\u1ea3i giao tr\u1ea3, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a tin l\u1eb7ng l\u1ebd \u1edf l\u1eddi n\u00f3i, kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn thanh s\u1eafc, m\u00e0 ch\u00fang t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i nghe, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ed1t.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Ph\u00f9ng \u0110\u1eafc Ninh n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n Quy H\u1ee3p thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 c\u1ed5 h\u1ecdng c\u1ee7a Tr\u1ea5n Man, Tr\u1ea5n T\u0129nh, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng m\u00eanh m\u00f4ng, xin \u0111\u1eb7t tri ch\u00e2u \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, ph\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh thu thu\u1ebf, tu\u1ea7n ph\u00f2ng, ph\u1ea3i chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQuy H\u1ee3p \u0111\u1ecba th\u1ebf tuy r\u1ed9ng, nh\u01b0ng thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed3n \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 7 \u0111\u1ed9ng s\u00e1ch, s\u1ed1 d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 100 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t 1 th\u1ee7 ng\u1ef1, 1 th\u01b0 l\u1ea1i, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i l\u1ea1i \u0111\u1eb7t vi\u00ean th\u1eeba, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n : \u0111\u1ed9ng, s\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m x\u00e3, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i thu\u1ebf l\u1ec7 (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m 12 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf 28 quan, s\u00e1p ong, m\u1eadt ong m\u1ed7i th\u1ee9 6 c\u00e2n. S\u00e1ch V\u1ee5 Quang 6 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf ti\u1ec1n 14 quan, 8 ti\u1ec1n, s\u00e1p ong, m\u1eadt ong m\u1ed7i th\u1ee9 4 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng. S\u00e1ch Ch\u00fac A 6 ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ec1n thu\u1ebf m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 12 quan, s\u00e1p ong, m\u1eadt ong, m\u1ed7i th\u1ee9 3 c\u00e2n. \u0110\u1ed9ng \u0110\u1ed9ng D\u1ecbch 10 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p 4 c\u00e2n s\u00e1p, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i hoa m\u00e1n, n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n 2 quan 5 ti\u1ec1n. S\u00e1ch Tr\u00e0 L\u0169 3 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p 6 c\u00e2n s\u00e1p ong. S\u00e1ch Ph\u1ee7 L\u01b0u tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb phi\u00eau t\u00e1n kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7 n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf 4 quan, s\u00e1p ong, m\u1eadt ong m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng. S\u00e1ch Minh M\u00f4ng 38 ng\u01b0\u1eddi, sung l\u00e0m l\u00ednh Th\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ed3n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu\u1ebf l\u1ec7, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u00e0m h\u1ea1ng tr\u00e1ng, ti\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch(() \u0110\u1ea1i d\u1ecbch : thay cho vi\u1ec7c phu d\u1ecbch. ) 2 quan 5 ti\u1ec1n, s\u00e1p ong, m\u1eadt ong m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e2n. Minh M\u00f4ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tr\u1eebng Thanh, \u0111em v\u1ec1 ch\u1ecbu thu\u1ebf, ch\u1ecdn d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 20 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m l\u00ednh Th\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ed3n, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. X\u00e3 Ph\u00f9 L\u01b0u do vi\u00ean \u0111\u1ed3n chi\u00eau h\u1ed3i theo l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf).<\/p>\n<p>L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ed3n \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u00e0o, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c ngay v\u00e0o huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n (thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh), 7 x\u00e3 thu\u1ed9c \u0111\u1ed3n \u1ea5y \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ed5ng Quy H\u1ee3p, \u0111\u1eb7t 1 cai t\u1ed5ng, theo vi\u00ean \u0111\u1ed3n sai ph\u00e1i (c\u1ea5p cho \u0111\u1ed3n s\u1edf 10 ng\u1ecdn gi\u00e1o d\u00e0i, 5 con dao qu\u1eafm, 5 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cC\u00e1c vi\u00ean th\u1ed5 huy\u1ec7n, ch\u00e2u Y\u00ean H\u01b0ng, V\u1ea1n Ninh, Ho\u00e0nh B\u1ed3 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c, s\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c, xin \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, Ti\u00ean Y\u00ean, V\u00e2n \u0110\u1ed3n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n d\u00e0i v\u00e0 c\u00e1ch tr\u1edf. C\u00e1c th\u00f3c t\u00f4 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho chi\u1ebft n\u1ea1p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, nh\u01b0ng x\u00e9t gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 khi cao h\u1ea1 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, xin ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba ph\u1ea3i, cho c\u00f3 ti\u00eau chu\u1ea9n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 huy\u1ec7n, th\u1ed5 ch\u00e2u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 hun \u0111\u00fac gi\u00e1o ho\u00e1, c\u00e1c th\u1ed5 quan c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, sai khi\u1ebfn c\u00f9ng gi\u00fap nhau, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh coi nh\u01b0 m\u1ed9t, nguy\u00ean kh\u00f4ng chia r\u1ebd k\u1ebb n\u1ecd ng\u01b0\u1eddi kia, hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng, ch\u1ec9 quan h\u1ec7 \u1edf ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi hay kh\u00f4ng gi\u1ecfi, quan ng\u01b0\u1eddi Kinh ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u1ec1u h\u00e8n k\u00e9m c\u1ea3, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ? B\u1ecdn ch\u00fang n\u1ebfu qu\u1ea3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c t\u1ecf ra d\u1ea5u v\u1ebft h\u00e8n k\u00e9m, th\u00ec l\u1ea5y ph\u00e9p c\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e3i \u0111i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e2u c\u00f3 v\u00f4 c\u1edb tri\u1ec7t b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u00ec sao t\u1ecf l\u00e0 ch\u00ed c\u00f4ng m\u00e0 tho\u1ea3 l\u00f2ng mong c\u1ee7a b\u1ea7y t\u00f4i xa \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00f3 thu\u1ebf kho\u00e1 cho chi\u1ebft n\u1ea1p, v\u1ed1n \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n, l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh ph\u1ea3i n\u00ean v\u1eeba ph\u1ea3i, n\u00ean sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n. \u0110\u1ebfn khi t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho thi h\u00e0nh. (Thu\u1ebf l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m kh\u00f4ng c\u1ee9 thu m\u00f9a h\u1ea1 hay thu m\u00f9a \u0111\u00f4ng, m\u1ed7i 1 h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ecbnh ti\u1ec1n \u0111\u1ea1i n\u1ea1p l\u00e0 1 quan 8 ti\u1ec1n). \u1edf t\u1ec9nh ph\u1ea3i chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u0169ng theo gi\u00e1 \u1ea5y chi\u1ebft c\u1ea5p)\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean th\u1ed5 d\u00e2n Thu\u1eadn Th\u00e0nh, sang n\u0103m ch\u00ednh \u0111\u1ebfn h\u1ea1n tuy\u1ec3n l\u00ednh. Xin theo l\u1ec7 d\u00e2n Kinh l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m 6 \u0111inh l\u1ea5y 1\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia l\u1eadp t\u1ec9nh \u1ea5p, \u0111\u1ed5i quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e3 d\u1ea7n b\u1ecf th\u00f3i h\u1ee7 ch\u01b0a ? Hu\u1ed1ng chi sau khi b\u1ecb bi\u1ebfn lo\u1ea1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, phi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n t\u1ee5 \u0111\u1ee7. N\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng tuy\u1ec3n l\u00ednh, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u1eabn b\u00e1ch. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 2 sang n\u0103m, th\u1eed \u0111\u00f2i b\u1ecdn ch\u00fang 1, 2 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, \u0111\u1ee7 1 th\u00e1ng cho v\u1ec1, xem ch\u00fang \u0111\u00e3 t\u1eadp quen ti\u1ebfng Kinh, d\u1ea7n nhi\u1ec5m phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Kinh ch\u01b0a ? C\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ; c\u00f2n tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd l\u00e0m c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cTrong h\u1ea1t \u1ea5y gi\u1eb7c d\u1eb9p h\u1ebft, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, duy c\u00f3 t\u1ec7 l\u00ednh tr\u1ed1n v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ed5i h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec d\u00e2n gian c\u00f3 \u0111\u1eb7t kho\u00e1n \u01b0\u1edbc, ni\u00ean kho\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1n t\u00ean kh\u00e1c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i ng\u0169 th\u00ec l\u1ea1i s\u1ee3 b\u1ecb trong l\u00e0ng ch\u00ea khinh, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf, xin n\u00ean \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, r\u0103n t\u1ed5ng l\u00fd, tr\u00e1ch ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n kh\u00f4ng coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00ednh kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cBinh d\u00e2n l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u00e2n x\u1eed l\u00ednh tr\u1ed1n cho \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ea5m ch\u1ee9a l\u00ednh tr\u1ed1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, ch\u1eafc \u0111\u00e3 chu t\u1ea5t. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu bi\u1ebft th\u1ef1c l\u1ef1c v\u00e2ng l\u00e0m, c\u00f3 nh\u00e2n theo kho\u00e1n \u01b0\u1edbc trong l\u00e0ng, ch\u1ee9a gi\u1ea5u l\u00ednh tr\u1ed1n, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t r\u00f5 tr\u1eebng tr\u1ecb, lo g\u00ec th\u00f3i t\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, ng\u1ea1ch binh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. N\u1ebfu v\u00e2ng l\u00e0m b\u1ea5t l\u1ef1c m\u00e0 mu\u1ed1n th\u00eam \u0111i\u1ec1u ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 c\u1ea5m, x\u00e9t ra c\u0169ng ch\u1ec9 n\u00f3i su\u00f4ng, c\u00f3 \u00edch g\u00ec, c\u00f2n nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u00e3 m\u00e3n kho\u00e1 \u1edf l\u00e0ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, s\u1ee3 b\u1ecb trong l\u00e0ng ch\u00ea khinh c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf l\u1ea1i, n\u00f3i th\u1ebf l\u1ea1i kh\u00f4ng s\u00e1t t\u00ecnh l\u00fd, k\u00eca nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh tr\u1ed1n, c\u1ea3 l\u00e0ng ch\u1ecbu lu\u1ef5 ph\u1ea3i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, h\u1eafn n\u1ebfu \u1edf l\u1ea1i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u0111\u00e2u c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng vui, m\u00e0 ch\u00ea l\u00e0 tr\u00e1i th\u00f3i n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y ghen gh\u00e9t r\u1ea5t nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft l\u00e0 n\u00f3i qu\u00e1 m\u00e0 th\u00f4i. Nay d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng l\u00e0m th\u00f3i quen tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb an, l\u00e0m ch\u1ee9c ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, ch\u1ec9 n\u00ean theo gi\u1eef ph\u00e9p c\u0169, tr\u1ecb b\u1eb1ng c\u00e1ch kh\u00f4ng nhi\u1ec5u d\u00e2n, cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng y\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111em vi\u1ec7c nh\u1ecf trong d\u00e2n gian mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201c\u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c, ph\u00e0m d\u00e2n x\u00e3 c\u00f3 cung ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n v\u00e0o s\u1ed5 th\u00eam, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n cho chua b\u00ean c\u1ea1nh \u201cthu \u0111\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n\u201d m\u00e0 h\u1ecd t\u00ean v\u1eabn c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi v\u00e0o s\u1ed5 th\u00eam c\u0169ng bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5, \u0111\u1ebfn n\u0103m sau m\u1edbi \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00e1ng, ch\u01b0a kh\u1ecfi ch\u1ec9 th\u00eam s\u1ed1 h\u00e3o. Xin ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi \u1edf, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, t\u1eeb nay ph\u00e0m d\u00e2n x\u00e3 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111em \u0111inh tr\u00e1ng \u1edf s\u1edf cung l\u00e0 tr\u1ed1n, m\u00e0 l\u1ea5y d\u00e2n b\u1ecf s\u00f3t ghi th\u00eam v\u00e0o, th\u00ec cho \u0111em ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 ri\u00eang l\u00e0m 1 h\u1ea1ng, \u1edf vai chua c\u00e1c ch\u1eef ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m n\u00e0o tr\u1ed1n, k\u00ea khai \u1edf sau h\u1ea1ng d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p, nh\u01b0 k\u00ea s\u1ed1 \u0111\u0103ng h\u00e1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em t\u00ean \u1ea5y kh\u1ea5u tr\u1eeb \u0111i, c\u00f2n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m \u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n tr\u1ed1n chi\u1ebfu l\u1ec7 ph\u1ea3i thu. N\u1ebfu c\u00f3 tr\u1edf v\u1ec1, l\u00fd l\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i b\u1ea9m t\u1ec9nh ngay v\u00e0 bi\u00ean v\u00e0o h\u1ea1ng d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p, n\u1ebfu tr\u1ed1n bi\u1ec7t, t\u1eeb n\u0103m sau tr\u1edf \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ph\u1ea3i thu, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 ri\u00eang \u1edf sau s\u1ed5, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n th\u00ec b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long H\u00e0 Th\u00fac Giao d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong h\u1ea1t r\u1ed9ng v\u00e0 nhi\u1ec1u, d\u00e2n trong th\u00f4n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0ng chi\u1ebfm. K\u1ebb gi\u00e0u l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ee9c c\u1ee7a k\u1ebb ngh\u00e8o, kh\u00f4ng h\u1ecfi gi\u1ea5y ph\u00e1i lai, dung ch\u1ee9a t\u1ea5t c\u1ea3, t\u1ed5ng l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng tra x\u00e9t, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 v\u1ee1 l\u1edf, c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ed5i h\u1ebft. Xin ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u00ec d\u00e2n l\u1eadu v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u1ecbch chi\u1ec3u lu\u1eadt gia \u0111\u1eb3ng tr\u1ecb t\u1ed9i, t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u1ea9n l\u1eadu s\u1ed1 \u0111inh, \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh xem x\u00e9t d\u00e2n ng\u1ee5 l\u00e2u \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, th\u1ef1c bi\u1ebft th\u1eddi th\u01b0\u1eddng r\u0103n b\u1ea3o, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf th\u00f3i t\u1ec7, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o b\u1ecf s\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u b\u1ecf ru\u1ed9ng, gi\u00fap nhau \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, c\u0169ng l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n gian, h\u1ea7u xem x\u00e9t v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea1i th\u00eam nh\u1ecdc th\u00eam nhi\u1ec5u \u01b0 ? Duy c\u00f3 d\u00e2n Nam K\u1ef3 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng th\u00e0nh th\u00f3i quen, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb du th\u1ee7, du th\u1ef1c, ho\u1eb7c v\u00ec quy\u1ec1n th\u1ebf ph\u1ea3i ch\u1ee9a gi\u1ea5u, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n nh\u00e0 gi\u00e0u l\u00e0m ch\u1ed7 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng m\u00f2 m\u1eabm c\u1eafp tr\u1ed9m, ng\u00e0y quen l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi, kh\u00f4ng ri\u00eang \u0111i\u1ec1n ch\u1ee7 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u01b0\u1edbn m\u00e0 th\u00f4i, c\u00e1c m\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea5m, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n 6 t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u s\u1ee9c r\u00f5 trong h\u1ea1t, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111i\u1ec1n ch\u1ee7, ngay ph\u00e0m quan vi\u00ean, h\u00e0o m\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a nu\u00f4i k\u1ebb c\u00f4n \u0111\u1ed3, ph\u00f3ng \u0111\u00e3ng s\u00f3t t\u00ean trong s\u1ed5, ai ph\u1ea1m v\u00e0o \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i, ph\u1ee7 huy\u1ec7n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u1ed5ng l\u00fd th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i xem x\u00e9t, n\u1ebfu th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean \u1edf s\u1ed5 \u0111\u1ebfn ng\u1ee5, th\u00ec cho v\u00e0o s\u1ed5 ngay, chia c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng b\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, cho c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf, n\u1ebfu ch\u1ee7 ru\u1ed9ng, nh\u00e0 gi\u00e0u c\u1ed1 \u00fd ch\u1ee9a gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi l\u1eadu t\u00ean trong s\u1ed5, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u01a1 su\u1ea5t, c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Thanh sang bu\u00f4n b\u00e1n m\u01b0u sinh, kh\u00f4ng k\u00e9m v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ea5u gi\u00e1 thu\u1ebf quan, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay y\u1ebft th\u1ecb cho c\u00e1c h\u1ed9 ph\u1ed1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin l\u0129nh qu\u1ea3n th\u00ec \u0111\u1ea7u \u0111\u01a1n, nh\u1eadn n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7 n\u0103m nay\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, ch\u1ecdn trong h\u1ed9 ng\u1ea1ch Minh H\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, cho tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Thanh xin \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh h\u1ea1t, x\u00e9t qu\u1ea3 l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n c\u00f3 mang theo b\u00e0i ch\u1ec9 c\u1ee7a ch\u00e2u n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, th\u00ec d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u0129nh gi\u1ea5y t\u1ec9nh c\u1ea5p cho, tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u00e0m \u0103n. N\u1ebfu d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111i bu\u00f4n, l\u00e0m m\u01b0\u1edbn l\u00e0m thu\u00ea th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 3 t\u1edbi \u1edf \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 7 v\u1ec1, th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 3 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf ; \u1edf \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 9, ho\u1eb7c cu\u1ed1i n\u0103m m\u1edbi v\u1ec1 th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 5 quan, cu\u1ed1i n\u0103m chi\u1ec3u s\u1ed1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ednh \u0111\u1ec7 l\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ea5u gi\u00e1. Sau l\u1ea1i chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ti\u1ec1n thu\u1ebf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quan, kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u1ea1n th\u00e1ng.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o d\u00f2ng s\u00f4ng y\u00ean s\u00f3ng.<\/p>\n<p>Vua sai ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a kho trong Kinh \u0111\u01b0a cho S\u01a1n T\u00e2y s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ea1 mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n, c\u00e1c quan t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn vi\u00ean bi\u1ec1n l\u1ea1i d\u1ecbch, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho l\u1ea5y m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u1edbn m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u00f2i b\u1eaft binh d\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u00ea canh gi\u1eef v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n t\u1ef1 bi\u1ec7n g\u1ed7 \u0111\u00e1 v\u1eadt li\u1ec7u, ph\u00ed t\u1ed5n bao nhi\u00eau l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. H\u1eb1ng n\u0103m theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i cho l\u00e0 \u0111\u00ea b\u1ed1i s\u00f4ng C\u1eedu An c\u00f9ng v\u1edbi s\u00f4ng C\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec, th\u00ec v\u1ec1 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng sau c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o y\u00ean s\u00f3ng, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi 5 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang.<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0m 2 ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long, Ph\u01b0\u1edbc Tuy. T\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 1 th\u1ed1ng ph\u1ee7 (Ph\u01b0\u1edbc Long), 4 huy\u1ec7n (Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh, Ph\u01b0\u1edbc Y\u00ean, Long Th\u00e0nh, B\u00ecnh Y\u00ean). G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ea5t c\u00e1t ng\u00e0y m\u1edf mang, h\u1ed9 kh\u1ea9u th\u00eam nhi\u1ec1u, \u0111\u1eb7t th\u00eam 3 huy\u1ec7n (Ngh\u0129a An, Long Kh\u00e1nh, Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh), \u0111\u1ecba h\u1ea1t r\u1ed9ng m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, 1 ph\u1ee7, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng kh\u1eafp, b\u00e8n chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf g\u1ea7n nhau, l\u1ea5y 4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long, ki\u00eam l\u00fd Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh, th\u1ed1ng h\u1ea1t B\u00ecnh An, Ngh\u0129a An, Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh, c\u00f2n 3 huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Tuy, ki\u00eam l\u00fd Ph\u01b0\u1edbc An, th\u1ed1ng h\u1ea1t Long Th\u00e0nh, Long Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh nh\u01b0ng ki\u00eam vi\u1ec7c vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 V\u0169 Th\u00e0nh Phong th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n, v\u00f5 ph\u1ea3i c\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, ch\u1edd b\u1ed5 \u1edf b\u1ed9, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 vi\u00ean th\u1eeba, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1edd ng\u00e0y b\u1ed5 l\u00e0m quan, chi\u1ec3u ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam g\u1ea1o \u0111\u1eaft, quan t\u1ec9nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean d\u00e2ng s\u1edb xin chi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng, qu\u1ebf ph\u1ea3i mua n\u0103m nay, ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc th\u00f3c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng \u0103n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm, b\u00e8n sai t\u0103ng gi\u00e1 ph\u00e1t th\u00f3c cho c\u1ea5p cho, c\u00f3 ai mu\u1ed1n l\u0129nh ti\u1ec1n th\u00ec c\u0169ng cho, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Quang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 B\u1eafc Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u01b0\u1eddng th\u0103ng l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n doanh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 hao v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua \u1edf kho \u0110\u00e0 N\u1eb5ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1t tinh v\u1ed1n \u1ea9m \u01b0\u1edbt, t\u00edch tr\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y d\u1ec5 sinh hao h\u1ee5t, l\u00e0 th\u1ebf kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c, k\u00eca nh\u01b0 vi\u00ean ch\u1ee7 th\u1ee7 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, v\u00e0 d\u1ee5ng t\u00ecnh b\u1edbt x\u00e9n, c\u1ed1 nhi\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i, c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng cho tr\u1eeb hao, c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 r\u00f5 c\u00f4ng b\u1eb1ng, b\u00e8n sai quan t\u1ec9nh tu\u1ef3 theo l\u00e2u ch\u00f3ng ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb l\u1ec7 hao, t\u00e2u l\u00ean chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh (H\u1eb1ng n\u0103m l\u01b0u tr\u1eef, t\u00ednh t\u1eeb ng\u00e0y th\u00e1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu, nh\u01b0 th\u00e1ng 3 n\u0103m nay \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 sang n\u0103m t\u00ednh \u0111\u1ee7 1 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n, \u0111\u1ee7 2 n\u0103m th\u00ec m\u1ed7i 100 ph\u1ea7n cho tr\u1eeb hao 1 ph\u1ea7n ; 2 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i l\u1ea1i th\u00eam 1 ph\u1ea7n ; 3 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i l\u1ea1i th\u00eam 1 ph\u1ea7n. Ngo\u00e0i ra c\u1ee9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. Ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef, ph\u01a1i ph\u00f3ng kh\u00f4ng si\u00eang, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i trong v\u00f2ng 2 n\u0103m, s\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea9m \u0111en, hao thi\u1ebfu th\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ea5u l\u1ea1i, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec c\u1ee9 s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n t\u1ea5t c\u1ea3 ; l\u1ea1i chi\u1ec3u t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng. Duy ch\u1ec9 3 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, ph\u01a1i ph\u00f3ng kh\u00f4ng kh\u00f4, n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ea5u l\u1ea1i, tr\u1eeb l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb hao, c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ec1n cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n x\u1eed ph\u00e2n)\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o l\u00e0m v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o nh\u1ea5t. Chu\u1ea9n cho m\u1ed9 th\u00eam 5 \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t l\u00e0m v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o nh\u1ecb, l\u1ec7 thu\u1ed9c theo c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n nh\u1ecf sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc mua \u0111\u01b0\u1ee3c 2 s\u00fang s\u1eaft c\u0169, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1eafn voi r\u1eebng, tr\u00e2u r\u1eebng, nay ngh\u0129 s\u00fang \u1ea5y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c binh. Xin n\u1ed9p v\u00e0o kho\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u00fang \u1ed1ng t\u1eeb ho\u00e0ng th\u00e2n, qu\u1ed1c th\u00edch cho \u0111\u1ebfn quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mua ri\u00eang, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 di\u1ec5n t\u1eadp v\u1eabn kh\u00f4ng c\u1ea5m, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh c\u00f3 h\u1ea1n l\u1ec7, b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Quan \u1edf b\u1ed9 b\u00e0n xin t\u1eeb nay ph\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ri\u00eang 1 kh\u1ea9u s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, 6 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, v\u0103n v\u00f5 quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i nh\u1ea5t nh\u1ecb ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 3 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, tam, t\u1ee9 ph\u1ea9m 2 kh\u1ea9u, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1 kh\u1ea9u. Ho\u00e0ng t\u00f4n, c\u00f4ng t\u1eed tu\u1ed5i 16 tr\u1edf l\u00ean ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, th\u00ec n\u1ebfu c\u00f3 h\u1ecdc t\u1eadp vi\u1ec7c v\u00f5 c\u0169ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng. Kh\u00f4ng c\u1ee9 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p hay mua ri\u00eang \u0111\u1ec1u theo h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec \u0111em n\u1ed9p, c\u00f2n nh\u01b0 m\u00e3 th\u01b0\u01a1ng ng\u1eafn v\u00e0 \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u ri\u00eang. V\u00e0 nh\u00e0 ai ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, ho\u1eb7c nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u00fang \u1ed1ng h\u1ea1ng n\u00e0o l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em n\u1ed9p quan. V\u1ec1 n\u1ed9p s\u00fang ri\u00eang, \u1edf Kinh do b\u1ed9 H\u1ed9, \u1edf ngo\u00e0i do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, li\u1ec7u t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n. Ai tr\u00e1i th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt h\u1ecfi x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua nghe theo. Chu\u1ea9n cho \u1edf Kinh l\u1ea5y cu\u1ed1i th\u00e1ng 10, \u1edf ngo\u00e0i cu\u1ed1i th\u00e1ng 11, ph\u1ea3i n\u1ed9p xong. N\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 qu\u00e1 h\u1ea1n, ph\u1ea3i x\u1eed theo lu\u1eadt c\u1ed1 \u00fd tr\u00e1i ph\u00e9p, t\u1ef1 ph\u00e1 hu\u1ef7 v\u00e0 ch\u00f4n gi\u1ea5u, \u0111em v\u1ee9t b\u1ecf, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean T\u00f4 Tr\u00e2n \u0111i kh\u1eafp ph\u1ee7 h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean xem x\u00e9t \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c gai, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 70 m\u1eabu (\u1edf ch\u00e2n r\u1eebng c\u00e1c x\u00e3 Tr\u00fac L\u00e2m, H\u1ea3i C\u00e1t, Th\u1ea1c L\u1ea1i, Di\u1ec5n Ph\u00e1i, Th\u1ea1ch H\u1ea1n). Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh chia ph\u00e1i quan qu\u00e2n c\u00e1c v\u1ec7 \u0111i khai kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng. (M\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng 1 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh quy\u1ec1n h\u1ed9 \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tham tri Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 b\u1ed5ng m\u00e3n(() B\u1ed5ng m\u00e3n : l\u00e0m quan \u0111\u1ee7 k\u1ef3 h\u1ea1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, quan \u1edf Kinh th\u00ec 2 n\u0103m l\u00e0 \u0111\u1ee7 h\u1ea1n, quan \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec 3 n\u0103m l\u00e0 \u0111\u1ee7 h\u1ea1n). Ph\u00e0m thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c nha \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 h\u1ea1ng b\u1ed5ng m\u00e3n th\u00ec c\u00f4ng, t\u1ed9i, th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t, x\u00e9t vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc, c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c h\u01a1i nhi\u1ec1u, v\u1eabn theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 (h\u1ea1ng \u01b0u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, h\u1ea1ng b\u00ecnh gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, h\u1ea1ng th\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169 nh\u1eadn ch\u1ee9c, h\u1ea1ng k\u00e9m \u0111\u00ecnh th\u0103ng 3 n\u0103m). C\u00f2n th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00edt nh\u01b0 \u1edf trong Kinh 2 ty T\u1eeb t\u1ebf c\u1ea3, h\u1eefu ty vi\u1ec7n, ph\u1ee5ng tr\u1ef1c l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Gi\u00e1m th\u1eeba, T\u00e0o ch\u00ednh, H\u1ed9 th\u00e0nh, thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c nha, th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh tri h\u1ea1 ; c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i : chi\u00eam h\u1eadu ty, linh \u0111\u00e0i lang, ty vi\u00ean ph\u1ee5ng tr\u1ef1c \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu, c\u00e1c lo\u1ea1i \u1ea5y h\u1ea1ng \u01b0u gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, h\u1ea1ng b\u00ecnh gia k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, h\u1ea1ng th\u1ee9 cho l\u01b0u ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ea1ng k\u00e9m \u0111\u00ecnh th\u0103ng 6 n\u0103m. L\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i, nh\u01b0 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc, gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o t\u1ea1i ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh s\u00e1t h\u1ea1ch, ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u0103ng gi\u00e1ng, c\u00f2n 3 n\u0103m c\u00f3 k\u1ef3 \u0111\u1ea1i k\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u00ea v\u00e0o danh s\u00e1ch.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh chu\u1ea9n cho con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u1ebf t\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong 5 \u0111\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong 4 \u0111\u1eddi, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c phong, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nguy\u00ean phong V\u0129nh Thu\u1eadn h\u1ea7u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, v\u00ec \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng, l\u1ea1i nhi\u1ec1u d\u1ea5u v\u1ebft k\u00e9m : vi\u1ec7c t\u1eadp phong c\u1ee7a con vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 minh Ch\u1ec9 t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5y, nay xin kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00e0n n\u1eefa. Duy c\u00f3 nguy\u00ean phong L\u01b0\u01a1ng T\u00e0i h\u1ea7u, truy phong T\u00e2n Th\u00e0nh qu\u1eadn c\u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u nguy\u00ean phong khi c\u00f2n s\u1ed1ng b\u00e0n t\u1eadp phong cho con vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0m L\u01b0\u01a1ng T\u00e0i b\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong 4 \u0111\u1eddi, th\u1ef1c th\u1ea5y qu\u00e1 c\u00e2u n\u1ec7, nay xin ngh\u1ecb con ch\u00e1u Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, n\u00ean chi\u1ec3u c\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong cho th\u1ebf t\u1eadp 5 \u0111\u1eddi, m\u1edbi l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao l\u00e0 ph\u00e9p l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u00ednh n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t, \u0111\u00e1ng hay kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7u may qu\u00e1 l\u1ea1m. V\u0129nh Thu\u1eadn h\u1ea7u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u1edf Phi\u00ean An giao cho vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef, ch\u1ee9c v\u1ee5 long tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn b\u1eadc n\u00e0o, m\u00e0 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y ch\u00fat m\u01b0u kh\u00f4ng thi th\u1ed1, sau nh\u00e2n gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i, sai \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ef1c h\u00e8n nh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf c\u1eeda Thu\u1eadn An [Thu\u1eadn Giang, V\u00e0m Nao], v\u00f4 c\u1ed1 mu\u1ed1n t\u1ef1 r\u00fat qu\u00e2n. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ecdn tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ng\u0103n l\u1ea1i, ch\u1eb3ng g\u1ea7n h\u1ecfng vi\u1ec7c \u01b0 ? \u0110\u1ebfn khi r\u00fat v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n tr\u00e1i ph\u00e9p 2 l\u1ea7n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 hao qu\u00e2n t\u1ed5n t\u01b0\u1edbng. C\u00f3 t\u1ed9i, kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1ea1i t\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm ngh\u0129 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd d\u1ef1 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 V\u0129nh Thu\u1eadn h\u1ea7u tr\u1ecdn \u0111\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0 may l\u1eafm, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u00fd t\u1eadp phong. V\u1eady con ch\u00e1u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng theo ngh\u1ecb kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho t\u1eadp phong, c\u00f2n nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng T\u00e0i h\u1ea7u Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u0169 c\u1ee7a ti\u00ean tri\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00f4ng lao ; th\u1edd tr\u1eabm l\u00e2u n\u0103m, h\u1ebft l\u00f2ng v\u1ec1 vi\u1ec7c nh\u00e0 vua. Tr\u01b0\u1edbc kia u\u1ef7 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u0169ng bi\u1ebft d\u1ed1c l\u00f2ng trung d\u0169ng, nh\u01b0ng \u1edf trong qu\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tham b\u1ec9 phao ti\u1ebfng b\u1eeba b\u00e3i. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh \u1edf Phi\u00ean An ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1ec9 ngh\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ec7t nh\u1ecdc nhi\u1ec1u, m\u1eafc b\u1ec7nh ch\u1ebft \u1edf qu\u00e2n ng\u0169, b\u00e8n truy phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u01b0\u1edbc c\u00f3 kh\u00e1c, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 ngh\u1ecb chi\u1ec3u t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, con ch\u00e1u theo th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u00e1ng phong, th\u1ef1c \u0111\u00e3 tho\u1ea3 h\u1ee3p. Nay l\u1ea1i \u0111em t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, \u00e2n phong t\u00e2u xin t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, sao to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn. V\u1eady con ch\u00e1u Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong, v\u1eabn theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf dao d\u1ecbch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>C\u00e1c bang ng\u01b0\u1eddi Thanh ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 quan 5 ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ebfn nay chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec chi\u1ec3u theo d\u00e2n tr\u00e1ng Minh H\u01b0\u01a1ng bi\u1ec7t n\u1ea1p h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, d\u00e2n \u0111inh 1 l\u1ea1ng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c g\u00ec gi\u1ea3m cho 1 n\u1eeda. M\u00e3n h\u1ea1n 3 n\u0103m to\u00e0n thu t\u1ea5t c\u1ea3, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u1eeb Nam \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua chu\u1ea9n cho v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u1ea1y nu\u00f4i nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n. X\u00e2y d\u1ef1ng h\u1ecdc x\u00e1, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng sinh vi\u00ean gia \u01a1n cho h\u1ecdc tr\u00f2, ban b\u1ed1 s\u00e1ch v\u1edf, ch\u1eb3ng qua khi\u1ebfn cho c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh t\u1ef1u, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng c\u00e1c h\u1ecdc quan ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u1ea1y v\u00e0 s\u00e1t h\u1ea1ch l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5. Ngo\u00e0i ra, quy tr\u00ecnh gi\u1ea3ng d\u1ea1y, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe ch\u00fat n\u00e0o, th\u00ec h\u1ecdc tr\u00f2 sao c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e0 ph\u1ea5n kh\u1edfi \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ecdc tr\u00f2 v\u1eabn ch\u01b0a th\u00e0nh t\u00e0i, l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb \u1ea5y. X\u00e9t ra Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea1i h\u1ecdc g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu ph\u00e9p t\u1eafc, xem phong ho\u00e1 ph\u1ea3i do \u0111\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c d\u1ea1y, c\u1ea9u th\u1ea3 t\u1eafc tr\u00e1ch, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, n\u00ean sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ec3 cho h\u0103ng h\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Quan \u1edf b\u1ed9 b\u00e8n ngh\u1ecb xin ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u0103n, ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc tr\u00f2 k\u00ednh theo khu\u00f4n ph\u00e9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n nh\u1eddn nh\u01b0 quan \u1edf Gi\u00e1m, ph\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2 4 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp, h\u1eb1ng th\u00e1ng 4 kho\u00e1 t\u1eadp v\u0103n, quy\u1ec3n v\u0103n c\u1ee7a gi\u00e1m sinh v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2, quan \u1edf Gi\u00e1m ph\u1ea3i ch\u1ea5m duy\u1ec7t ch\u1ecbu th\u1ee9 b\u1eadc cao th\u1ea5p, r\u1ed3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh x\u00e9t k\u1ef9, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh l\u1ea1i th\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Qu\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c quan t\u1ebf t\u1eedu, t\u01b0 nghi\u1ec7p ra \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 cho t\u1eadp l\u00e0m v\u0103n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi giang, l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng b\u00fat, gi\u1ea5y, m\u1ef1c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch (t\u01b0 l\u1ea5y \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 chi\u1ebfu c\u1ea5p. Gi\u00e1m sinh \u1edf Gi\u00e1m nhi\u1ec1u k\u1ef3 kh\u1ea3o t\u1eadp m\u00e0 v\u0103n l\u00fd t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u00edch, th\u00ec ch\u1ec9 r\u00f5 h\u1eb7c t\u00e2u \u0111\u00ecnh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn b\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m qu\u00e1 th\u00ec c\u00e1ch cho v\u1ec1. Kho\u00e1 l\u1ec7 4 th\u00e1ng tr\u1ecdng v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1ch h\u1ecdc sinh tu\u1ebf c\u1ed1ng, c\u0169ng h\u00e0ng n\u0103m 2 kho\u00e1 ph\u00ea chu\u1ea9n binh dao, \u0111\u1ec1u \u0111em theo 2 vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi quan \u1edf Gi\u00e1m theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i xin h\u1eb1ng th\u00e1ng ph\u00e1i khoa \u0111\u1ea1o tu\u1ea7n tra 2 l\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 sinh vi\u00ean t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf ph\u00f2ng nh\u00e0, v\u00e0 m\u1ea5t tr\u1eadt t\u1ef1, thi\u1ebfu h\u1ea1nh ki\u1ec3m, th\u00ec h\u1eb7c t\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i. H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n c\u0169ng h\u1eb1ng th\u00e1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ecdc sinh h\u1ed9i c\u1ea3 h\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t thi t\u1eadp l\u00e0m v\u0103n, ng\u01b0\u1eddi v\u0103n l\u00fd gi\u1ecfi, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho b\u00fat, gi\u1ea5y m\u1ef1c (chi ti\u1ec1n c\u00f4ng chi\u1ec3u bi\u1ec7n). H\u1eb1ng n\u0103m 2 kho\u00e1 v\u00e0 khoa thi H\u01b0\u01a1ng kh\u1ea3o h\u1ea1ch h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi, \u0111\u1ec1u th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ed1c s\u1ee9c, c\u00f2n l\u1ea5y, b\u1ecf c\u1ed1t cho tinh t\u01b0\u1eddng, x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng mong c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2. L\u1ea1i xin t\u1eeb Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 tr\u1edf v\u1ec1 sau, h\u1ecdc sinh tu\u1ebf c\u1ed1ng c\u00e1c h\u1ea1t, kh\u00f4ng k\u1ef3 l\u00e0 t\u00fa t\u00e0i hay h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ec1u h\u1ea1n 40 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sung c\u1eed \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi c\u1ea1nh tranh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh t\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u1ebfu th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i b\u00e0n ra \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1 v\u00e0 khoa t\u1eadp l\u00e0m v\u0103n h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh duy\u1ec7t c\u1ea3, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u1ee9c kh\u00f3 l\u1eafm \u01b0 ? N\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh, ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c b\u1ea5t k\u1ef3, n\u1ebfu quan \u1edf Gi\u00e1m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y kh\u00f4ng \u0111oan trang, gi\u00e1m sinh h\u1ecdc nghi\u1ec7p kh\u00f4ng ti\u1ebfn, c\u1ee9 th\u1ef1c v\u1ea1ch ra h\u1eb7c t\u00e2u tr\u1eebng tr\u1ecb. H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i khuy\u00ean b\u1ea3o, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i t\u1eadp l\u00e0m v\u0103n l\u00e0m g\u00ec, c\u00f2n nh\u01b0 s\u0129 t\u1eed 4 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ebfn Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp k\u1ec3 th\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec3 xem v\u0103n v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn th\u00edch, duy h\u1eb1ng n\u0103m 2 kho\u00e1, n\u1ebfu tr\u1edf v\u1ec1 n\u01a1i s\u1edf t\u1ea1i s\u00e1t h\u1ea1ch, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00e3 ph\u00ed t\u1ed5n nhi\u1ec1u, b\u1ecf c\u1ea3 h\u1ecdc h\u00e0nh. Chu\u1ea9n cho ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp th\u00ec m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi m\u00f9a h\u1ea1, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, cho c\u00f9ng thi v\u1edbi h\u1ecdc tr\u00f2 Th\u1eeba Thi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tr\u00fang th\u00ec do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh v\u00e0 quan \u1edf Gi\u00e1m t\u01b0 cho s\u1edf t\u1ea1i tr\u1eeb mi\u1ec5n binh dao, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i h\u1ecdc \u1edf Kinh ph\u1ea5n kh\u1edfi, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 l\u01b0\u1ee3t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ngo\u00e0i ra theo nh\u01b0 ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, chu\u1ea9n cho l\u1ea5y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10 n\u0103m \u1ea5y b\u1eaft \u0111\u1ea7u, th\u00e1ng ch\u1eb5n do L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, th\u00e1ng l\u1ebb do Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng coi l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh An Giang Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u. Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia l\u00e0m L\u00e3nh binh An Giang.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i h\u1eb7c t\u00e2u h\u1eadu b\u1ed5 Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Huy L\u00e2m xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e8n m\u1ecdn (l\u00e0m \u0111\u00e0y t\u1edb ng\u01b0\u1eddi) d\u1ea7n d\u00e0 th\u1ec9nh th\u00e1c t\u1eeb hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o r\u1ed3i tri huy\u1ec7n, r\u1ed3i tri ph\u1ee7, tr\u1ea3i 15 n\u0103m b\u1ecb c\u00f4ng lu\u1eadn c\u00f9ng khinh b\u1ec9, nay x\u00e9t h\u1ecdc, h\u1ea1nh, c\u1eed ch\u1ec9, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c, c\u1ed1t \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecdn h\u00e8n k\u00e9m \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m d\u1ef1, sai ngay C\u01a1 m\u1eadt, N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, b\u00e8n c\u1ea5t m\u1ea5t ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n\u201d.<\/p>\n<p>Cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 quan v\u0103n v\u00f5 nh\u1ea5t, nh\u1ecb ph\u1ea9m 1 \u00e1o ch\u1ed1ng r\u00e9t, 1 n\u1ec7m ng\u1ed3i. V\u0103n t\u1eeb khoa \u0111\u1ea1o, v\u00f5 t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ch\u0103n b\u00f4ng (\u00e1o c\u1ea5p theo l\u1ec7). Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1ea5p m\u0169 5, 6 c\u1ea7u v\u00e0 d\u00e2y t\u1ea5t th\u00ec c\u0169ng sai l\u00e0m c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc theo d\u1ee5 ch\u1ec9 gi\u1ea3m b\u1edbt gi\u1ea5y t\u1edd, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ebft. Nay l\u1ea1i x\u00e9t vi\u1ec7c b\u1ed9 c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean b\u1edbt, ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, xin Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. (H\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00f3ng h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eadp t\u00e2u, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u01a1i \u0111\u00f3ng ch\u1ec9 ph\u1ea3i \u0111i\u1ec3m r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c, \u0111\u1ebfn khi cho v\u1ec1 ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng c\u0169, ch\u1ec9 t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n ra tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n, v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, \u0111\u1ebfn khi r\u00fat v\u1ec1, c\u0169ng ch\u1ec9 t\u01b0 b\u1ed9, voi ng\u1ef1a c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 ch\u1ebft, c\u1ee9 m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 n\u0103m \u1ea5y \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 2 sang n\u0103m v\u1eeba \u0111\u1ee7 1 n\u0103m, ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean ; c\u00f2n 2 th\u00e1ng : th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 8, c\u0169ng ch\u1ec9 t\u01b0 b\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ec3u. C\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 b\u1ed1 \u00e1n, ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh m\u1ed9 l\u1eadp thu\u1ed9c binh, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, nh\u01b0ng chi\u1ec3u s\u1ed1 t\u01b0 b\u1ed9, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 bi\u00ean v\u00e0o ng\u1ea1ch, \u0111em c\u1ea3 gi\u1ea5y ph\u00ea \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i. C\u00e1c t\u1ec9nh gi\u1ea3n binh k\u1ef3 th\u00e1ng 2 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1edd t\u00e2u, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 chia ban, t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 x\u00e9t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i \u2013 c\u00e1c t\u1ec9nh k\u1ef3 th\u00e1ng 4, v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc k\u00ednh l\u00e0m s\u1ed5 l\u00ednh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1edb kh\u00e1c \u2013 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, 6 t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 m\u1ed7i n\u0103m 2 l\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111em ng\u1ea1ch binh trong h\u1ea1t qu\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 ch\u01b0a, thao di\u1ec5n \u0111\u00e3 tinh th\u1ee5c ch\u01b0a ? Thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang, kh\u00ed gi\u1edbi, qu\u1ea3 \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh t\u1ec1 v\u1eefng s\u1eafc kh\u00f4ng ? L\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u v\u00e0o. Nay binh \u0111inh \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m, l\u00e0m t\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u00e2u. L\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i ki\u1ec3m duy\u1ec7t kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a qu\u00e2n, c\u00f2n h\u1eb1ng n\u0103m 2 l\u1ea7n, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i, c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00fac s\u00fang \u1ed1ng l\u00e0m kh\u00ed gi\u1edbi, v\u1eabn \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u xin r\u1ed3i theo m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f2n \u0111\u1ed3 v\u1eadt theo v\u1edbi s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa, v\u00e0 \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng v\u1eeba n\u00f2ng s\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u00fac l\u1ea1i, th\u00ec l\u00e0m xong, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec1 ti\u00eau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc). Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 s\u00e2u l\u00e0m h\u1ea1i l\u00faa.<\/p>\n<p>Sai B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i kh\u00e1m ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u1ed5 d\u00e2n. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9, c\u00e1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan \u1edf Kinh kh\u00e1m \u0111o, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7 c\u00f9ng nh\u01b0 d\u00e2n Kinh. Nh\u00e2n ngh\u0129 b\u1ecdn ch\u00fang t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc noi theo phong t\u1ee5c Th\u1ed5, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 kho\u1ea3nh th\u1eeda, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eabu, s\u00e0o, th\u1ee9, h\u1ea1ng, kh\u00e1m \u0111\u1ea1c l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, ho\u1eb7c cho ru\u1ed9ng hoang l\u00e0m ru\u1ed9ng thu\u1ed9c, ru\u1ed9ng thu\u1ed9c l\u00e0m ru\u1ed9ng hoang, t\u01b0\u1edfng th\u1ebf kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 ng\u1ea1ch s\u1ed5 \u0111\u00e3 th\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t phen x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00ec ng\u1ea1ch thu\u1ebf nh\u1eb9, n\u1eb7ng, s\u1ee3 ch\u01b0a th\u00edch h\u1ee3p c\u00f4ng b\u1eb1ng, n\u00ean sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng th\u00e2n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t c\u1ee9 hi\u1ec7n s\u1ed1 ru\u1ed9ng hoang, ru\u1ed9ng thu\u1ed9c l\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi s\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ed1 ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 2.150 m\u1eabu, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho l\u00e0m l\u1ea1i s\u1ed5 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u00f4\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5m th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edf \u0111\u1eb7t c\u1ee5c h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Khi tr\u01b0\u1edbc vua nghe qu\u1eadn ch\u00faa Ng\u1ecdc V\u00e2n cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh, c\u00e1c nh\u00e0 \u1edf ph\u1ed1 n\u1ea5u b\u00e1n thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1eddi, v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1edf s\u00f2ng b\u1ea1c ch\u1ee9a \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, gi\u00e1ng d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean x\u01b0a nay l\u1ea5y 2 vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0m l\u1ee3i, ph\u00e0m chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng l\u00ednh v\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o kh\u00ed gi\u1edbi thuy\u1ec1n m\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p, n\u00ean noi theo th\u00f3i c\u0169, ch\u01b0a \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c, v\u00e0 tr\u00f2 ch\u01a1i, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 m\u00ea \u0111\u1eafm l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn cho h\u1ebft c\u1ee7a ph\u00e1 nghi\u1ec7p, khi sa v\u00e0o ch\u1ed1n \u1ea5y, th\u01b0\u1eddng m\u00ea m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, v\u00ec th\u1ebf cho n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp ra ph\u00e1p lu\u1eadt 2 vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ea5m r\u1ea5t ng\u1eb7t, th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ed3 b\u1ea3n s\u1ed5 s\u00e1ch t\u1ef1 ph\u1ea3i k\u00ednh theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qua ch\u00fat n\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang ch\u1ec9 th\u1ea5y l\u1ee3i nh\u1ecf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 h\u1ea1i tr\u00e1i phong t\u1ee5c, h\u1ea1i \u1ea5y r\u1ea5t l\u1edbn. Hu\u1ed1ng chi bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n Kinh, \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn, h\u00e0ng v\u1ea1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea5m, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e2u, l\u1ea1i khi\u1ebfn cho qu\u00e2n d\u00e2n ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00f3i x\u1ea5u, ph\u1ea1m v\u00e0o hi\u1ebfn ph\u00e1p, l\u00e0m h\u1ea1i c\u00e0ng nhi\u1ec1u, n\u00ean ph\u00e1i lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i L\u00ea Khi\u00eam Quang, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Tr\u00ec sung l\u00e0m Kh\u00e2m s\u1ee9 mang s\u1eafc d\u1ee5 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ngay l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1edf kho Tr\u1ea5n T\u00e2y 1 v\u1ea1n quan, tuy\u00ean d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho Qu\u1eadn ch\u00faa Ng\u1ecdc V\u00e2n v\u00e0 thu\u1ed9c bi\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu \u0111\u1ebfn c\u1ea3 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u00e2n c\u1ea7n b\u1ea3o ban, b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n c\u0169ng ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng b\u1ea3o r\u00f5, c\u00e1c c\u1ee5c h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u1ea5m. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf xa x\u00f4i, ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u1ed5i h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec chu\u1ea9n cho 1, 2 l\u1ea7n m\u1edf b\u1ea3o khi\u1ebfn cho ch\u00fang thay \u0111\u1ed5i d\u1ea7n. N\u1ebfu c\u00f2n c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m ph\u00e1p c\u0169ng chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh V\u0129nh Long ph\u00e1t ti\u1ec1n \u1edf kho 3 v\u1ea1n quan ch\u1edf \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u0103m h\u1ecfi cha m\u1eb9 gi\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c quan vi\u00ean.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i v\u00e2ng theo ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111em hi\u1ebfu l\u00e0m trung, m\u00e0 b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 khuy\u00ean l\u00f2ng trung, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i r\u00f5 \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu. Tr\u1eabm t\u1eeb khi y\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, trong l\u00f2ng c\u1ea7n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u1ea5y \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu \u0111\u1ec3 tr\u1ecb, m\u1ed7i khi nghe c\u00e1c quan ho\u1eb7c l\u00e0m quan \u1edf xa, m\u00e0 \u1edf nh\u00e0 c\u00f2n cha m\u1eb9 gi\u00e0, t\u1ee9c ph\u1ea3i c\u1ea5p cho b\u1ea1c, l\u1ee5a, thu\u1ed1c men \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, duy quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u0103m h\u1ecfi, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, trong h\u1ea1t n\u1ebfu c\u00f3 quan ch\u1ee9c l\u00e0m quan xa v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u1edf nh\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 cha m\u1eb9 gi\u00e0, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty trong h\u1ea1t tr\u00ean ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi th\u0103m h\u1ecfi, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ed1m \u0111au b\u1ec7nh n\u1eb7ng, ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1eabm suy r\u1ed9ng l\u00f2ng hi\u1ebfu \u0111\u1ebfn c\u1ea3 b\u1eadc gi\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, v\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n nh\u1edd \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u th\u1ec9nh, th\u00ec n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p cho n\u1eeda l\u1ec7 ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXCVI<\/a> \u2013 196<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838]. M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, m\u1ed3ng 1. T\u1ebf \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n h\u01a1i m\u1ec7t, sai Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh k\u00ednh \u0111\u1ebfn t\u1ebf thay \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, k\u00ednh g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, Th\u1ebf mi\u1ebfu, ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, \u1edf Tri\u1ec7u mi\u1ebfu, H\u01b0ng mi\u1ebfu ph\u00e1i th\u00e2n c\u00f4ng ; \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 30 l\u00e0 Mi\u00ean M\u1eadt tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i t\u1ebf thay. N\u1ebfu vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, c\u00e1c \u00e1n th\u1eeba t\u1ebf l\u1ea5y ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng sung ph\u00e1i, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng k\u00ednh l\u00e0m l\u1ec5 thay, th\u00ec th\u1eeba t\u1ebf l\u1ea1i \u1edf ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed sung ph\u00e1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00e2n c\u00f4ng, cho h\u1ee3p t\u00ecnh, h\u1ee3p l\u1ebd. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, v\u0103n v\u0169 tr\u0103m quan l\u00e0m l\u1ec5 l\u1ea1y m\u1eebng, ban cho Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc, l\u1ea1i sai b\u00e0y ti\u1ec7c cho \u0103n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Ph\u1ee7 do\u00e3n Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung r\u1eb1ng : \u201cNay m\u01b0a l\u1ee5t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e1 m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng h\u1ea1n nhi\u1ec1u m\u00e0 m\u01b0a th\u00ec m\u01b0a h\u1eb3n l\u00e2u, t\u01b0\u1edfng d\u00e2n ta thu ho\u1ea1ch ch\u01b0a xong, hu\u1ed1ng chi ch\u00ednh l\u1ea1i l\u00e0 m\u00f9a gieo m\u1ea1, g\u1eb7p l\u1ea7n l\u1ee5t n\u00e0y, c\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng h\u1ea1i ch\u0103ng ? Tr\u1eabm lo \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n l\u1eafm, ch\u01b0a t\u1eebng qu\u00ean ph\u00fat n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i th\u1ecb v\u1ec7 ; Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh, Tr\u1ea7n V\u0103n Ki\u1ebfm, Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0103n l\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1eadp can \u00e1n ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, cho Tri ph\u1ee7 Th\u0103ng Hoa Nguy\u1ec5n Tr\u1ecb l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Tr\u1ea3 l\u1ea1i nguy\u00ean t\u01b0\u1edbc Ph\u01b0\u1edbc Long h\u1ea7u cho T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh. V\u0129nh tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng t\u01b0\u1edbc t\u1eed, sau bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn l\u00ean t\u01b0\u1edbc b\u00e1 v\u00e0 cho ch\u1ee9c h\u00e0m qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ebfn nay cho tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u01b0\u1edbc c\u0169.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u00e0 nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p V\u0169 H\u00e0nh l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; nguy\u00ean Lang trung \u0110o\u00e0n T\u1ee5 ; nguy\u00ean t\u01b0 nghi\u1ec7p \u0110o\u00e0n B\u00e1 Trinh ; nguy\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc L\u00ea V\u0103n Th\u1ea1c l\u00e0m gi\u00e1o th\u1ee5 c\u00e1c ph\u1ee7 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ; nguy\u00ean T\u1ebf t\u1eedu Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u ; nguy\u00ean th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y. L\u1ea1i v\u00ec c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c th\u00e0nh h\u1ea1t. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c nha \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean b\u1ed5 b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n can \u00e1n c\u00e1ch m\u1ea5t ch\u1ee9c vi\u1ec7c v\u1ec1 qu\u00ea, th\u00ec \u0111\u1ec1u ki\u1ec3m tra th\u1ef1c s\u1ed1 ngay l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng cho ph\u00e2n b\u1ed5.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong B\u00ecnh Kh\u00e1nh t\u1eed Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed ch\u1ebft, cho 300 quan ti\u1ec1n, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eefu qu\u00e2n ki\u00eam qu\u1ea3n dinh H\u1ed5 uy Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n v\u00e0 vi\u1ec7c dinh Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u1eabn ki\u00eam quy\u1ec1n ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00f4n khanh ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u00e2n ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u00e0 Trung t\u1ec9nh Thanh Hoa, ph\u1ee7 H\u00e0 Trung nguy\u00ean cai qu\u1ea3n 4 huy\u1ec7n (T\u1ed1ng S\u01a1n, H\u1eadu L\u1ed9c, Ho\u1eb1ng Ho\u00e1, Nga S\u01a1n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 huy\u1ec7n (M\u1ef9 Ho\u00e1), b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n xin th\u00eam \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chia tr\u1ecb, b\u00e8n chu\u1ea9n cho tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd T\u1ed1ng S\u01a1n, th\u1ed1ng h\u1ea1t Nga S\u01a1n, H\u1eadu L\u1ed9c ; ph\u00e2n ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd Ho\u1eb1ng Ho\u00e1, th\u1ed1ng h\u1ea1t M\u1ef9 Ho\u00e1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u1ee7 thu\u1ed9c c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed xu\u1ea5t c\u00e1c(() Xu\u1ea5t c\u00e1c : ho\u00e0ng t\u1eed ra kh\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 phong phi\u00ean.) : s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 4 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch (m\u1ed7i ph\u1ee7 1 t\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m, 1 ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m, 1 t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m), s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba do b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u1ecdn b\u1ed5, ch\u1edd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u00ec m\u1edbi chi\u1ec3u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc (Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 8, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i ph\u1ee7 t\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi ; t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m, ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>D\u00e2n c\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean thu\u1ed9c h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An, ru\u1ed9ng m\u00f9a, b\u1ed7ng nhi\u00ean m\u01b0a l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho t\u00f4 thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay lui h\u1ea1n \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m m\u1edbi thu.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ec1n r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn nhu c\u1ea7u h\u1eb1ng ng\u00e0y trong d\u00e2n gian, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u1edf Kinh \u0111\u00f4 c\u1ee5c B\u1ea3o ho\u00e1, \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n, \u0111\u00fac k\u1ebdm l\u00e0m ti\u1ec1n, l\u00e0 mu\u1ed1n cho ti\u1ec1n c\u1ee7a l\u01b0u th\u00f4ng, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n ch\u00fang, nh\u01b0ng ti\u1ec1n n\u00e0y \u0111em d\u00f9ng l\u00e2u ng\u00e0y, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi g\u00e3y n\u00e1t. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ea5m \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n , lu\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ng\u1eb7t th\u00ec trong d\u00e2n gian n\u1ebfu c\u00f3 ti\u1ec1n g\u00e3y n\u00e1t, kh\u00f4ng kh\u1ecfi coi nh\u01b0 v\u1eadt b\u1ecf \u0111i, tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ng\u00e0y th\u00e1ng, s\u1ed1 \u1ea5y t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt, c\u0169ng l\u00e0 b\u1ecf l\u00e0m v\u00f4 d\u1ee5ng, sao b\u1eb1ng n\u1ed9p v\u00e0o kho c\u00f4ng l\u0129nh gi\u00e1, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i \u0111em ti\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u00fac l\u1ea1i, th\u00ec v\u1eadt v\u00f4 d\u1ee5ng chuy\u1ec3n th\u00e0nh h\u1eefu d\u1ee5ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n \u01b0 ? Nay xin do th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, s\u1ee9c kh\u1eafp cho d\u00e2n trong h\u1ea1t, ph\u00e0m c\u00f3 ti\u1ec1n k\u1ebdm g\u00e3y n\u00e1t th\u00ec cho n\u1ed9p v\u00e0o kho c\u00f4ng c\u1ea5p ti\u1ec1n cho (m\u1ed7i c\u00e2n c\u1ea5p 1 ti\u1ec1n 20 \u0111\u1ed3ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 c\u00e2n th\u00ec c\u1ee9 theo \u0111\u1ea5y t\u00ednh r\u00fat) ; \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean n\u1ed9p v\u00e0o V\u0169 kh\u1ed1 ; tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Thanh Hoa \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p, duy c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 n\u1ed9p \u1edf kho t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay l\u00e0m quan ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eeb c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u1edf l\u00ean, thu m\u1ea5t b\u1eb1ng s\u1eafc, \u0111\u00e3 t\u1eebng tu\u00e2n theo l\u00e0m qua, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c nha m\u00f4n h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m can \u00e1n \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1, \u00e1n k\u1ebft ngh\u0129 l\u00e0 \u201ckh\u00f4ng k\u1ebft t\u1ed9i, th\u00f4i kh\u00f4ng k\u1ebft t\u1ed9i\u201d, trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f2n thi\u1ebfu, kh\u00f4ng n\u00f3i nh\u1eefng ch\u1eef \u201cb\u1eb1ng s\u1eafc tra thu ph\u1ee5ng n\u1ed9p\u201d, \u0111\u1ebfn khi l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi nh\u1ea7m l\u1eabn, th\u1ebf l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u1ea1i nay c\u00f2n ch\u1ee9c quan, xin t\u1eeb nay ph\u00e0m quan l\u1ea1i can \u00e1n ch\u01b0a x\u00e9t x\u1eed xong m\u00e0 th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u00e3 ch\u1ebft c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n h\u01b0u tr\u00ed, h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng, nu\u00f4i cha m\u1eb9, d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ebft, m\u00e0 \u00e1n b\u1ecb can t\u1eeb ph\u1ea3i c\u00e1ch tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ng\u00e0y k\u1ebft ngh\u0129, ph\u1ea3i tra thu s\u1eafc b\u1eb1ng ngay, r\u1ed3i chi\u1ec3u ph\u1ea3i t\u1ed9i g\u00ec, \u0111\u00e1ng theo lu\u1eadt l\u1ec7 n\u00e0o, trong \u00e1n n\u00f3i r\u00f5 c\u00e1c ch\u1eef \u1ea5y, xin theo lu\u1eadt n\u00e0y x\u00e9t x\u1eed. Nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft kh\u00f4ng k\u1ebft t\u1ed9i ho\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft th\u00ec th\u00f4i, c\u00f2n s\u1eafc b\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tra thu \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0u tr\u00ed, h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng, v\u1ec1 nu\u00f4i cha m\u1eb9, d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, th\u00ec s\u1eafc b\u1eb1ng v\u1eabn do b\u1ed9 H\u00ecnh theo l\u1ec7 tra thu, c\u1ed1t ph\u1ea3i 10 ph\u1ea7n r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ea3o l\u00e0 \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111em b\u1ecf ra ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 x\u00e9t x\u1eed, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u00f3t\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 ch\u1ebft. Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 dinh T\u1ea3 th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 u\u00fd \u1ea5m phong Ho\u00e0i b\u00e1 l\u00e0 V\u00f5 M\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 sai ph\u00e1i thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn m\u1edbi \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i (h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i m\u1ed7i thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c mang su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 30 bi\u1ec1n binh, 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i, t\u1eeb 3 thuy\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean th\u00e0nh 1 \u0111o\u00e0n, m\u1ed7i \u0111o\u00e0n ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n gi\u1ea3i, l\u1ea5y qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c l\u00e3nh binh l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y, m\u1ed7i thuy\u1ec1n \u0111em theo 6 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, 2 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1o d\u00e0i m\u1ed7i th\u1ee9 10 ng\u1ecdn, 20 ph\u00e1o th\u0103ng thi\u00ean, 30 \u1ed1ng phun l\u1eeda, 1 thanh la \u0111\u1ed3ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n h\u1ecfa kh\u00ed, m\u00f3c s\u1eaft, h\u00f2n \u0111\u00e1, \u0111em theo 1 c\u1edd v\u00e0ng l\u1edbn. Khi thuy\u1ec1n ra \u0111i v\u00e0 l\u00fac v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, ph\u00eda sau l\u00e1i treo 5 l\u00e1 c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh vu\u00f4ng v\u00e0 d\u00e0i. Khi ra, v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, \u1edf ph\u00eda sau l\u00e1i d\u1ef1ng 1 c\u1edd long phan, nh\u01b0 g\u1eb7p c\u00e1c ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 m\u1ed3ng 1, ng\u00e0y r\u1eb1m, treo \u1edf c\u1ed9t bu\u1ed3m l\u1edbn 1 l\u00e1 c\u1edd vu\u00f4ng nh\u1ecf, khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p thuy\u1ec1n c\u00f4ng hi\u1ec7u kh\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c vui m\u1eebng v\u00e0 v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, b\u00e1o tin m\u1eebng, \u0111\u1ec1u treo th\u00eam tr\u00ean c\u1edd v\u00e0ng l\u1edbn 1 l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf vu\u00f4ng, khi \u0111\u1eadu, \u1edf c\u1ed9t l\u00e1i tr\u01b0\u1edbc treo 2 th\u00f9ng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc, 2 h\u00f2n \u0111o n\u01b0\u1edbc, 2 m\u1ecf neo, 4 d\u00e2y neo, thuy\u1ec1n c\u1ee7a qu\u1ea3n gi\u1ea3i, th\u00eam 1 tr\u1ed1ng tr\u1eadn h\u1ea1ng v\u1eeba, trung. Tr\u00ecnh h\u1ea1n gi\u1ea3i v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111\u1ebfn Kinh : Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u00e0o trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 ; c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 4).<\/p>\n<p>Sai H\u00e0 N\u1ed9i r\u00fat l\u00ednh c\u01a1 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Cao B\u1eb1ng v\u1ec1 ng\u0169 (Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : 200 l\u00ednh t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Cao B\u1eb1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 n\u1eeda, \u0111\u1ebfn nay r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1o c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh nh\u00e2n g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u1eadu v\u00e0o, c\u1ea7u xin b\u1ecf neo ch\u1edd cho thu\u1eadn gi\u00f3, c\u00f2n thu\u1ebf l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p, ho\u1eb7c mi\u1ec5n c\u1ea3, ho\u1eb7c gi\u1ea3m 1 n\u1eeda, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n xa, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh x\u1ea3o tr\u00e1 tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tin c\u1ea3. Trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m t\u00ecnh h\u00ecnh g\u1eb7p gi\u00f3, \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 b\u1ecf neo, ch\u1edd thu\u1eadn gi\u00f3, \u0111\u1eadu l\u00e2u \u0111\u1ebfn 5, 6 th\u00e1ng, l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u00e9n l\u00fat \u0111em h\u00e0ng ho\u00e1 b\u00e1n ng\u1ea7m, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng, n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ch\u1ed7 t\u1ec7. Xin ph\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u00f3 nh\u00e2n g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n, th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t xem qu\u1ea3 l\u00e0 c\u1ed9t bu\u1ed3m, c\u1ed9t l\u00e1i c\u00f3 h\u1ecfng g\u1eaby, bu\u1ed3m v\u00e0 d\u00e2y \u0111\u1ee9t r\u00e1ch, \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng n\u1ea1n gi\u00f3, m\u00e0 trong thuy\u1ec1n h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng, c\u00f9ng l\u00e0 tuy c\u00f3 h\u00e0ng ho\u00e1, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ed7 t\u1ea1m \u0111\u1ec3 mua c\u1ee7i n\u01b0\u1edbc, trong 10 ng\u00e0y \u0111i ngay, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin mi\u1ec5n thu\u1ebf. Ngo\u00e0i ra, nh\u01b0 trong thuy\u1ec1n c\u00f2n c\u00f3 h\u00e0ng ho\u00e1, m\u00e0 \u0111\u1ed7 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn 1 th\u00e1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 bu\u00f4n b\u00e1n hay kh\u00f4ng, ph\u1ea3i chi\u1ec3u ng\u1ea1ch thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p theo l\u1ec7 tr\u01b0ng thu, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin khoan gi\u1ea3m\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111\u1ea5u gi\u00e1 b\u1ebfn \u0111\u00f2 th\u1ee7y l\u1ee3i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (N\u01a1i n\u00e0o ph\u00e1t m\u1ea1i v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ea5u gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 11 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. N\u01a1i n\u00e0o ph\u00e1t m\u1ea1i v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng 3 th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ea5u gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang ; n\u01a1i n\u00e0o ph\u00e1t m\u1ea1i v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng 6 th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ea5u gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 4, \u0111\u1ec1u n\u1ed9i trong th\u00e1ng \u0111\u1ea5u gi\u00e1, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u n\u1ed9p b\u1ed9 duy\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 sao \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i sau chi\u1ec3u gi\u00e1 c\u1ea5p gi\u1ea5y. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 ngo\u00e0i h\u1ea1n v\u00e0 ch\u01b0a t\u00e2u v\u00e0o \u0111\u00e3 c\u1ea5p gi\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc th\u00ec do b\u1ed9 t\u00e2u h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb).<\/p>\n<p>Sai t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng v\u0103n t\u1ef1 bi\u1ebft vi\u1ebft, bi\u1ebft t\u00ednh, mu\u1ed1n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec \u0111em t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, h\u1ecdc tr\u00f2 theo khoa c\u1eed \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh, c\u1ed1 nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n, ngo\u00e0i ra l\u1ea1i c\u00f3 h\u1ecdc sinh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ed1ng c\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 gi\u00e1m sinh t\u00fa t\u00e0i \u0111\u1ec3 sung ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc, thu nu\u00f4i t\u1ea5t c\u1ea3, ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng l\u1ea5y nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0m c\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, h\u1ecdc tr\u00f2 sinh m\u00e0 g\u1eb7p th\u1eddi, d\u00f9 c\u00f3 1 ngh\u1ec1, 1 t\u00e0i, ai kh\u00f4ng ngh\u0129 c\u1ed1 g\u1eafng ra l\u00e0m vi\u1ec7c, cho v\u1ebb vang v\u1edbi \u0111\u1eddi, nh\u00e2n ngh\u0129 \u1edf n\u01a1i c\u1eeda nh\u00e0 th\u1ea5p b\u00e9, gi\u00e1n ho\u1eb7c v\u1ed1n theo h\u1ecdc nghi\u1ec7p mu\u1ed1n do khoa m\u1ee5c ti\u1ebfn th\u00e2n, th\u00ec b\u1ecb l\u1ec1 l\u1ed1i b\u00f3 bu\u1ed9c kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u0103n l\u00f3c ch\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng thi, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb h\u1ecdc t\u1eadp bi\u1ebft vi\u1ebft bi\u1ebft t\u00ednh to\u00e1n, mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c nha l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec b\u1ecb ng\u1ea1ch b\u1eadc, s\u1ed5 s\u00e1ch h\u1ea1n ch\u1ebf, th\u00e0nh ra ch\u00ecm \u0111\u1eafm \u1edf ch\u1ed1n th\u00f4n d\u00e3, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt, n\u1ebfu kh\u00f4ng thu th\u1eadp r\u1ed9ng r\u00e3i, d\u00f9 c\u00f3 t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, r\u00fat c\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i. K\u1ec3 th\u00ec ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng n\u00ean theo c\u00e1ch th\u1ee9c, c\u00e2u n\u1ec7. Nay \u0111\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, vi\u1ec7c sai ph\u00e1i c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i bi\u1ebft ch\u1eef, bi\u1ebft vi\u1ebft, bi\u1ebft t\u00ednh to\u00e1n, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng k\u1ec3 n\u1ed9i t\u1ecbch, ngo\u1ea1i t\u1ecbch, \u1edf Kinh n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i, \u1edf t\u1ee9 tr\u1ef1c v\u00e0 t\u1ea3 k\u1ef3 \u0111\u1ec1u n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u1edf quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n t\u01b0 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o ph\u00e1i \u0111i, ho\u1eb7c sung ch\u1ee9c d\u1ea1y h\u1ecdc, ho\u1eb7c sung l\u00e0m l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, tu\u1ef3 t\u00e0i l\u1ee5c d\u1ee5ng. N\u1ebfu bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n n\u1eefa, t\u00e0i n\u0103ng ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n, th\u00ec do \u0111\u1ea5y d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn l\u00ean, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn quan to, l\u1eadp c\u00f4ng danh l\u1edbn, b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eafp t\u1edbi ch\u01b0a th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea5y l\u00e0 tr\u1eabm ngh\u0129 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan l\u1eadt \u0111\u1eadt, cho n\u00ean m\u1edf ra \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eadc ti\u1ebfn th\u00e2n, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean b\u1ea3o ban r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i bi\u1ebft t\u1ef1 l\u1eadp, \u0111\u1ec1u ph\u1ea5n kh\u1edfi \u0111em l\u00f2ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sau r\u1ed3i, h\u1ecdc tr\u00f2 xin \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 50 ng\u01b0\u1eddi, vua \u0111\u1ec1u sai \u0111i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u1ecbch tr\u1ea1m c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 (Bi\u00ean Th\u1ecbnh, Bi\u00ean Long, Bi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Bi\u00ean L\u1ec5, Gia C\u1ea9m, Gia Nh\u00e2n, Gia T\u00e2n, Gia L\u1ed9c, \u0110\u1ecbnh T\u00e2n, \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh An, V\u0129nh Ph\u01b0\u1edbc, V\u0129nh Giai, Giang \u0110\u00f4ng, Giang M\u1ef9, Giang T\u01b0, Giang Ph\u01b0\u1edbc, Giang N\u00f4ng, Ti\u00ean An, t\u1ea5t c\u1ea3 19 tr\u1ea1m), t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do thuy\u1ec1n \u0111\u1ec7 \u0111i. Nay \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u00e1o, xin n\u00ean c\u1ea5p cho ng\u1ef1a c\u00f4ng, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u 2 con, ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c chi\u1ebfn tr\u1eadn, tin t\u1ee9c vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, kh\u1ea9n y\u1ebfu, t\u1ee9c ph\u1ea3i phi ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 \u0111i cho nhanh, c\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c thu\u1ed9c t\u1ed1i kh\u1ea9n, m\u00e0 gi\u00f3, n\u01b0\u1edbc thu\u1eadn ti\u1ec7n th\u00ec \u0111i thuy\u1ec1n, n\u1ebfu b\u1ecb n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111i ng\u1ef1a, c\u00f2n kh\u1ea9n v\u1eeba, \u0111i th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u v\u1eabn do thuy\u1ec1n \u0111\u1ec7 \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe theo.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng sau v\u00ec tr\u1ea1m \u0110\u1ecbnh T\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh nguy\u00ean \u1edf ph\u1eadn h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, xin \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t \u1edf qu\u00e3ng gi\u1eefa t\u1ec9nh h\u1ea1t (thu\u1ed9c th\u00f4n Lang H\u1ed9i huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Ho\u00e0) m\u00e0 d\u1eddi tr\u1ea1m \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn C\u00f9 \u00fac (thu\u1ed9c th\u00f4n Nh\u00e2n Nh\u01b0\u1ee3ng huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u01b0ng), tr\u1ea1m \u0110\u1ecbnh An \u0111\u1ebfn S\u1ea7m Giang (thu\u1ed9c th\u00f4n Kim S\u01a1n huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng) \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u1ec1u nhau \u0111i thuy\u1ec1n, \u0111i ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n. T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng cho l\u00e0 tr\u1ea1m Gia L\u1ed9c thu\u1ed9c t\u1ec9nh, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u00e1ch 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, xin \u1edf qu\u00e3ng gi\u1eefa \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 tr\u1ea1m Gia T\u00fa (thu\u1ed9c th\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0, huy\u1ec7n C\u1eedu An). Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ngh\u0129 c\u00e1c tr\u1ea1m Gia T\u00fa, Gia C\u1ea9m, Gia Nh\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Bi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Bi\u00ean L\u00ea thu\u1ed9c t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111i ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho d\u00f9ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 quan b\u00e1o \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u1eeda bi\u1ec3n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 (t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00f3 ki\u1ec3u thuy\u1ec1n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u00e0o \u0111\u1ebfn ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n, n\u1ebfu c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec vi\u00ean coi c\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y ph\u1ea3i x\u00e9t r\u00f5 thuy\u1ec1n \u1ea5y l\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n hay l\u00e0 thuy\u1ec1n binh, \u0111em ngay t\u00ecnh h\u00ecnh chuy\u1ec3n b\u00e1o cho c\u1eeda Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean Th\u1ecbnh ti\u1ebfp \u0111\u1ec7 t\u00e2u v\u00e0o. N\u1ebfu c\u1eeda Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc th\u00ec vi\u00ean coi c\u1eeda Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u cho phi ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 t\u00e2u v\u00e0o, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 b\u00e1o cho c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd theo l\u1ec7 x\u00e9t h\u1ecfi. N\u1ebfu l\u00e0 thuy\u1ec1n binh, ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean quan ng\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c v\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1o th\u00ec vi\u00ean coi c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o t\u1ec9nh l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n canh gi\u1eef ng\u1eb7t h\u01a1n, l\u00e0m l\u1ea1i t\u1eadp t\u00e2u chuy\u1ec3n giao cho c\u1eeda Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng phi ng\u1ef1a ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng. N\u1ebfu \u0111\u00edch l\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 theo l\u1ec7 t\u1ed1i kh\u1ea9n \u0111\u1ec7 t\u00e2u. L\u1ea1i nh\u01b0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng n\u01b0\u1edbc ta ph\u00e1i \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n, c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd, c\u1eeda Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng, c\u1eeda n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ebfn ngay n\u01a1i \u1ea5y h\u1ecfi r\u00f5, r\u1ed3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u \u0111em tin t\u1ee9c ng\u00e0y thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn v\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt trong thuy\u1ec1n y\u00ean l\u00e0nh phi ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 t\u00e2u, c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 n\u1eefa, c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd \u0111\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u1eeda Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng c\u0169ng th\u1ebf. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho quan c\u1ea5p cho c\u1eeda Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng 2 con ng\u1ef1a).<\/p>\n<p>\u0110em ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0m \u1edf v\u01b0\u1eddn hoa (\u1edf b\u00ean t\u1ea3 ngo\u00e0i cung th\u00e0nh) c\u00e1c kho n\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 s\u1edf n\u1ed9i t\u1ea1o \u1edf g\u1ea7n n\u01a1i cung c\u1ea5m, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i \u1ed3n \u00e0o, cho n\u00ean d\u1eddi \u0111i. Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111em 2.000 bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a kho \u0111em c\u1ea5t c\u00f3 nhi\u1ec1u, ra d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0110\u1ea1i th\u1ea7n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y tr\u1ed9m \u0111inh s\u00fang \u1edf x\u01b0\u1edfng th\u1ee3, quan Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m xin \u0111em ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : H\u00ecnh ph\u1ea1t l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. K\u1ebb ph\u1ea1m ph\u00e1p ph\u1ea3i giao cho quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m x\u00e9t ngh\u0129 m\u1edbi r\u00f5 c\u00f4ng b\u1eb1ng. Nay \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ecdc s\u00e1ch bi\u1ebft l\u1ebd. M\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, h\u00e1 n\u00ean coi nh\u01b0 c\u1ecf r\u00e1c, b\u00e8n sai \u0111em k\u1ebb \u0103n tr\u1ed9m giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tra tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Ph\u00e2n ph\u00e1i 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i (Thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 Long cho Tham tri \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa sung l\u00e0m ch\u00e1nh bi\u1ec7n, Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng l\u00e0m ph\u00f3 ; thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n B\u1eb1ng cho Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng sung l\u00e0m ch\u00e1nh bi\u1ec7n, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1 l\u00e0m ph\u00f3, \u0111\u1ec1u \u0111i \u0111\u1ebfn Giang L\u01b0u Ba ; thuy\u1ec1n An D\u01b0\u01a1ng cho Th\u1ecb lang L\u00ea B\u00e1 T\u00fa sung l\u00e0m ch\u00e1nh bi\u1ec7n, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00ea Vi\u1ebft Tr\u1ecb l\u00e0m ph\u00f3 ; thuy\u1ec1n Linh Ph\u01b0\u1ee3ng cho Th\u1ecb lang L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c sung l\u00e0m ch\u00e1nh bi\u1ec7n, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Phan T\u0129nh l\u00e0m ph\u00f3 ; thuy\u1ec1n Ti\u00ean Ly cho V\u1ec7 \u00fay L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa sung l\u00e0m ch\u00e1nh bi\u1ec7n, Lang trung Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i B\u1ea3n l\u00e0m ph\u00f3, \u0111\u1ec1u \u0111i \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. V\u1ec1 nh\u00e2n vi\u00ean ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Giang L\u01b0u Ba 1 l\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u 2 l\u1ea7n, ch\u00e1nh bi\u1ec7n, quan nh\u1ecb tam ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u0129nh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc 60 quan ; ph\u00f3 bi\u1ec7n quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m 20 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, 30 quan ti\u1ec1n ; tu\u1ef3 bi\u1ec7n quan t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, 10 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, t\u1ee9 ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m 12 quan ti\u1ec1n, th\u1ea5t ph\u1ea9m 10 quan, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m 7 quan ; ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n 6 \u0111\u1ed3ng, phu l\u00e1i 5 \u0111\u1ed3ng, th\u00f4ng ng\u00f4n 10 \u0111\u1ed3ng, th\u00e1i y 3 \u0111\u1ed3ng, th\u1ee3 gi\u0169a ng\u1ecdc 2 \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 4 quan ti\u1ec1n ; qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 10 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, 40 quan ti\u1ec1n, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 5 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, 15 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, 7 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u1eb1ng v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, 4 quan ti\u1ec1n, binh \u0111inh 2 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, h\u1ea1ng \u01b0u 7 quan ti\u1ec1n ; h\u1ea1ng nh\u1ea5t 6 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 5 quan, h\u1ea1ng ba v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a d\u1ef1 h\u1ea1ng 4 quan. Ph\u00e1i \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u 1 l\u1ea7n, ch\u00e1nh bi\u1ec7n, quan tam ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c 25 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, l\u0129nh ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc 30 quan ; ph\u00f3 bi\u1ec7n quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c 12 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, t\u1ee9 ph\u1ea9m 15 quan ti\u1ec1n, ng\u0169 ph\u1ea9m 10 quan ; tu\u1ef3 bi\u1ec7n, quan ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, 6 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, ng\u0169 ph\u1ea9m 8 quan ti\u1ec1n, l\u1ee5c ph\u1ea9m 7 quan, th\u1ea5t ph\u1ea9m 6 quan, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m 4 quan, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i 2 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n 5 \u0111\u1ed3ng, phu l\u00e1i 4 \u0111\u1ed3ng, th\u00f4ng ng\u00f4n 7 \u0111\u1ed3ng, th\u00e1i y 2 \u0111\u1ed3ng, th\u1ee3 gi\u0169a ng\u1ecdc 1 \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n ; qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0, 6 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c phi\u00ean, 20 quan ti\u1ec1n, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 3 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c phi\u00ean, 8 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, 4 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u1eb1ng v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, 2 quan ti\u1ec1n, binh \u0111inh 1 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, h\u1ea1ng \u01b0u 4 quan ti\u1ec1n, h\u1ea1ng nh\u1ea5t 3 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 2 quan 5 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng ba v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a d\u1ef1 h\u1ea1ng 2 quan. V\u1ec1 \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 b\u00e1n \u1edf Giang L\u01b0u Ba, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t m\u1ed7i 100 c\u00e2n gi\u00e1 5 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn 6 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c. Thoi \u0111\u1ed3ng Thang Li\u1ec7t, m\u1ed7i 100 c\u00e2n gi\u00e1 40 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ebfn 41 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c, thoi \u0111\u1ed3ng Thu Lai m\u1ed7i 100 c\u00e2n 37 \u0111\u1ebfn 39 \u0111\u1ed3ng, ng\u00e0 voi m\u1ed7i 100 c\u00e2n t\u1eeb 115 \u0111\u1ebfn 120 \u0111\u1ed3ng, c\u00e1nh ki\u1ebfn m\u1ed7i 100 c\u00e2n t\u1eeb 23 \u0111\u1ebfn 25 \u0111\u1ed3ng. \u1edf T\u00e2n Gia Ba, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t m\u1ed7i 100 c\u00e2n t\u1eeb 5 \u0111\u1ebfn 5 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i 25 quan gi\u00e1 18 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ebfn 19 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 thu mua : k\u1ebdm m\u1ed7i 100 c\u00e2n gi\u00e1 b\u1ea1c t\u1eeb 5 \u0111\u1ebfn 7 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i, ch\u00ec m\u1ed7i 100 c\u00e2n gi\u00e1 5 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn 6 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i, di\u00eam h\u1ea1ng m\u1edbi m\u1ed7i g\u00f3i gi\u00e1 n\u1eeda \u0111\u1ed3ng ; s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1 h\u1ea1ng m\u1edbi m\u1ed7i kh\u1ea9u gi\u00e1 2 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn 3 \u0111\u1ed3ng ; v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u1ed7i t\u1ea5m h\u1ea1ng nh\u1ea5t gi\u00e1 9 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c, h\u1ea1ng nh\u00ec 8 \u0111\u1ed3ng 2 h\u00e0o r\u01b0\u1ee1i, h\u1ea1ng ba 7 \u0111\u1ed3ng 2 h\u00e0o r\u01b0\u1ee1i, h\u1ea1ng t\u01b0 7 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng n\u0103m 5 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i. V\u1ea3i tr\u1eafng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y, m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 55 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, h\u1ea1ng ba gi\u00e1 5 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng t\u01b0 gi\u00e1 4 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng n\u0103m gi\u00e1 3 \u0111\u1ed3ng 7 h\u00e0o r\u01b0\u1ee1i, h\u1ea1ng 6 m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 33 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c gi\u00e1 2 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng b\u1ea3y d\u00e0i 34 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c gi\u00e1 2 \u0111\u1ed3ng ; v\u1ea3i tr\u1eafng n\u01b0\u1edbc T\u00e2y h\u1ea1ng x\u1ea5u d\u00e0i 53 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c gi\u00e1 3 \u0111\u1ed3ng r\u01b0\u1ee1i, v\u1ec1 gi\u00e1 c\u1ea3 ho\u1eb7c c\u00f3 cao h\u1ea1 x\u00ea x\u00edch nh\u01b0ng t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng ngo\u00e0i gi\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u1ea5y. V\u1ec1 khi v\u1ec1, do b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t xem gi\u00e1 b\u00e1n c\u00f3 t\u0103ng kh\u00f4ng gi\u1ea3m, gi\u00e1 mua c\u00f3 gi\u1ea3m kh\u00f4ng t\u0103ng, t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft b\u1edbt x\u00e9n v\u00e0 gi\u00e1 b\u00e1n c\u00f3 gi\u1ea3m kh\u00f4ng t\u0103ng, v\u00e0 gi\u00e1 mua c\u00f3 t\u0103ng kh\u00f4ng gi\u1ea3m, v\u1ea1ch ra h\u1eb7c t\u1ed9i tr\u1eebng tr\u1ecb, gi\u00e1n ho\u1eb7c, gi\u00e1 h\u00e0ng b\u00e1n mua c\u00f9ng c\u00f3 t\u0103ng gi\u1ea3m, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh li\u1ec7u c\u00f4ng, t\u1ed9i th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>V\u1ec1 bi\u1ec1n binh th\u1ee7y s\u01b0, chuy\u00ean coi thuy\u1ec1n m\u00e0nh bu\u1ed3m d\u00e2y v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u1ee9ng, vi\u1ec7c \u0111i v\u1ec1 : \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng n\u1ebfu trong thuy\u1ec1n ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ea5m r\u1ec9 n\u01b0\u1edbc \u00edt nhi\u1ec1u v\u00e0 cho thuy\u1ec1n \u0111i tr\u00e1i ph\u00e9p, s\u1ebd ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n nh\u01b0 h\u00e0ng ho\u00e1 th\u1eeba hay thi\u1ebfu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn, duy ph\u00e1i vi\u00ean c\u00f3 t\u1ec7 ri\u00eang x\u00e2m ph\u1ea1m x\u00ea x\u00edch, cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1 c\u00e1o, vi\u1ec7c th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n, vu c\u00e1o th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u1ea3n to\u1ea1.<\/p>\n<p>V\u1ec1 th\u00f4ng ng\u00f4n, chuy\u00ean tr\u00e1ch phi\u00ean d\u1ecbch ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. N\u1ebfu phi\u00ean d\u1ecbch ph\u00e2n minh, th\u00ec do ph\u00e1i vi\u00ean chi\u1ec3u theo b\u1ea1c b\u00e1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc 5 \u0111\u1ed3ng ho\u1eb7c 10 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c Phi\u00ean, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 l\u1ea1i t\u00e2u xin gia th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ea5y qu\u1ef7 quy\u1ec7t, trong khi b\u00e0n gi\u00e1 th\u00ec ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n l\u00e0m gi\u00e1 cao h\u1ea1, trong khi n\u00f3i chuy\u1ec7n th\u00ec theo \u00fd m\u00ecnh n\u00f3i th\u00eam b\u1edbt l\u1eddi, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 vi\u1ec7c tr\u00e1ch ph\u1ea1t, khi v\u1ec1 h\u1eb7c t\u00e2u tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>V\u1ec1 nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo v\u1eadt b\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ee3i ri\u00eang, x\u00e9t ra th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i, khi tr\u1edf v\u1ec1, thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eb9, n\u1ebfu c\u00f3 mua ri\u00eang \u00e1o qu\u1ea7n, th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eadt c\u1ea5m th\u00ec c\u0169ng cho, nh\u01b0ng v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c mua \u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eb7ng qu\u00e1 5.000 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c th\u00f4ng d\u1ecbch ti\u1ebfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1ea5t kh\u00f3, nay ch\u1ecdn 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i sang n\u01b0\u1edbc \u1ea5y h\u1ecdc t\u1eadp, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y thu\u1ea7n c\u1ea9n, th\u00ec th\u1ea5y phong c\u1ea3nh n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, kh\u00f4ng ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng nh\u1edb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecdc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103m ch\u1ec9, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi hoang \u0111\u00e3ng, th\u00ec \u0111i v\u1ec1 t\u1ed1n k\u00e9m c\u0169ng ch\u1ec9 ph\u00ed m\u1ea5t c\u00f4ng phu, r\u00fat c\u1ee5c ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. V\u1ea3 l\u1ea1i phong t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, gi\u1ea3 d\u1ed1i nham hi\u1ec3m b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea1o gi\u00e1o Gia T\u00f4, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng tr\u1eabm c\u00e0ng gh\u00e9t l\u1eafm, b\u1ecdn khanh h\u00e1 kh\u00f4ng nh\u1edb vi\u1ec7c Th\u00e1i t\u1eed Anh Du\u1ec7 \u01b0 ? Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u00fac m\u1edbi m\u1edf n\u01b0\u1edbc, b\u1ecb Xi\u00eam kh\u1ed1ng ch\u1ebf, g\u1eedi Th\u00e1i t\u1eed Anh Du\u1ec7 cho ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y \u0111em v\u1ec1 nu\u00f4i d\u1ea1y, \u0111\u1ec3 m\u01b0u t\u00ednh gi\u1eef g\u00ecn. \u0110\u1ebfn khi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh, n\u01b0\u1edbc \u1ea5y tr\u1ea3 v\u1ec1, Th\u00e1i t\u1eed kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00e1i y\u1ebft T\u00f4n mi\u1ebfu, n\u00f3i r\u1eb1ng \u00e1o qu\u1ea7n theo c\u00e1ch th\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi h\u1ed1i, may c\u00f3 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu kh\u00e9o d\u1ea1y d\u1ed7, v\u00e0i th\u00e1ng sau Th\u00e1i t\u1eed m\u1edbi thay l\u00f2ng, \u0111\u1ed5i d\u1ea1, kh\u00f4ng th\u1ebf, h\u1ea7u l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y r\u1ed3i, l\u1ea5y \u0111\u1ea5y suy ra, phong t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y d\u1ec5 l\u00e0m m\u00ea \u0111\u1eafm l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 t\u1ec9nh c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, theo nh\u01b0 ph\u00e9p \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u1edf L\u1ea1ng B\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u th\u1ef1c mu\u1ed1n s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i, nh\u01b0ng t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ea5t c\u00e1t tuy r\u1ed9ng m\u00e0 d\u00e2n c\u00f2n \u00edt, n\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u1eb7t th\u00eam t\u1ec9nh, th\u00ec binh l\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh lu\u1ef9 kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1ed9t phen kinh doanh t\u1ed1n nhi\u1ec1u, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ee3i, \u0111\u1ec3 sau v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m d\u00e2n c\u01b0 t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u00e0y nhi\u1ec1u, b\u00e0n c\u1eed h\u00e0nh d\u1ea7n, kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec m\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n X\u00edch Lam, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc An thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y m\u1ed9t d\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean li\u00ean ti\u1ebfp v\u1edbi huy\u1ec7n Long Kh\u00e1nh, nguy\u00ean c\u00f3 300 m\u1eabu ru\u1ed9ng hoang, v\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u1ea9n th\u00e0nh ru\u1ed9ng th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng k\u00e9m 300 m\u1eabu, nh\u01b0ng l\u00e2u nay \u0111\u1ea5t c\u00e1t b\u1ed3i l\u1ea5p, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu tr\u00e0n ng\u1eadp, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin cho thu\u00ea b\u1eaft d\u00e2n phu 500 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 th\u1ebf khai \u0111\u00e0o, 1 th\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 xong, th\u00ec \u0111\u1ea5t hoang c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ru\u1ed9ng ng\u00e0y m\u1edf mang ra\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho, \u0111\u1ebfn khi d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00f4ng, d\u00e2n xin khai kh\u1ea9n n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 170 m\u1eabu, Duy Trinh l\u1ea1i xin \u0111\u1ebfn m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng sang n\u0103m ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 1 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111em l\u00ednh h\u1ea1 ban 150 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho th\u00f3c gi\u1ed1ng, tr\u00e2u c\u00e0y, \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n, cho h\u1ebft ngu\u1ed3n l\u1ee3i \u0111\u1ea5t c\u00e1t.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng v\u1edbi vi\u1ec7c d\u00e2n, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Tr\u1ea7n Tuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c k\u00e9m v\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long, cho \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long, \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long H\u00e0 Th\u00fac Giao \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 T\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc b\u00e1 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m T\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh Th\u00e1i V\u0169 Kh\u00ea nam T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00e0m V\u0169 Kh\u00ea t\u1eed.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p c\u0169 c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u, c\u00e1c ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u phong t\u01b0\u1edbc qu\u1eadn c\u00f4ng, \u0111\u1ea5y l\u00e0 h\u01b0 h\u00e0m, nguy\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u1ea5p \u0103n l\u1ed9c, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vin \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7, duy Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ec1u c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho gia \u00e2n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ch\u00ed \u00fd \u01b0u \u0111\u00e3i c\u00f4ng th\u1ea7n th\u00eam m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh H\u1ed5 uy Ho\u00e0i b\u00e1 V\u00f5 M\u1ef9 l\u00e0m Ho\u00e0i h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0i qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh, khi nghi\u1ec7p vua m\u1edbi n\u1ed5i l\u00ean t\u1eebng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, k\u00ednh theo ch\u0103m ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc ; l\u1ea1i bi\u1ebft tr\u1ecdn ti\u1ebft v\u1edbi th\u00e0nh b\u1ecb th\u1ebf c\u00f4, trung th\u00e0nh r\u00f5 r\u1ec7t, tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00e9p l\u1edbn truy phong ban t\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c c\u00f4ng, n\u1ebfu theo th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u00e1ng phong, th\u00ec con vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc b\u00e1, nh\u01b0ng c\u00f4ng li\u1ec7t c\u1ee7a \u00f4ng ghi kh\u1eafc v\u00e0o c\u1edd, m\u00e0 v\u00ec n\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u00ecnh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c \u0111\u1ec9nh chung, con vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh ch\u1ebft s\u1edbm, tuy \u0111\u00e3 truy cho ch\u1ee9c h\u00e0m, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao trung th\u1ea7n, ph\u1ea3i tr\u1ecdng b\u00e1o h\u1eadu, ch\u00e1u vi\u00ean \u1ea5y V\u00f5 M\u1ef9, n\u00ean t\u1ea5n phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u01a1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Sai V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc (theo ki\u1ec3u thuy\u1ec1n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0m) th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m s\u00e1ch Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh t\u1eadp v\u1eadn tr\u00edch y\u1ebfu, \u0111\u1ebfn khi s\u00e1ch l\u00e0m xong \u0111em ti\u1ebfn (v\u1ea7n b\u1eb1ng 4 quy\u1ec3n v\u1ea7n tr\u1eafc 6 quy\u1ec3n) d\u00e2ng, bi\u1ec3u n\u00f3i : \u00e2m v\u1eadn l\u00e0 then ch\u1ed1t c\u1ee7a th\u01a1, t\u1eadp v\u1eadn \u0111\u1ec3 t\u00f4 \u0111i\u1ec3m cho th\u01a1, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u1ecdc l\u00e0m th\u01a1 l\u1eafm, t\u00ecm ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean t\u1eeb ti\u00ean nho nh\u00e0 H\u00e1n, s\u00e1ch Thuy\u1ebft v\u0103n c\u1ee7a h\u1ecd H\u1ee9a, chia ra t\u1eebng b\u1ed9, chua c\u1ea3 \u00e2m, ngh\u0129a, m\u00e0 l\u00e0m g\u1ed1c h\u1ecdc v\u1ea7n cho \u0111\u1eddi sau, ti\u00ean nho nh\u00e0 Nguy\u00ean s\u00e1ch V\u1eadn ph\u1ee7, Qu\u1ea7n ng\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecd \u00c2m m\u1edbi th\u00eam linh \u0111\u1ed9ng m\u00e0 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u01a1 d\u00f9ng v\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Khanh Hy nh\u00e0 Thanh s\u00e1ch B\u1ed9i v\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7, \u0111\u1ea1i y\u1ebfu, g\u1ed1c \u1edf s\u00e1ch Thuy\u1ebft v\u0103n m\u00e0 tham kh\u1ea3o c\u1ea3 Qu\u1ea3ng v\u1eadn, T\u1eadp v\u1eadn, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u00e1ch Ng\u0169 x\u00e3, Qu\u1ea7n ng\u1ecdc, r\u1ed9ng th\u00ec c\u00f3 r\u1ed9ng nh\u01b0ng ch\u1ee9ng d\u1eabn qu\u00e1 nhi\u1ec1u, quy\u1ec3n, pho r\u1ea5t l\u1eafm, kh\u00f4ng ti\u1ec7n vi\u1ec7c xem, m\u00e0 ch\u1ed7 s\u01a1 s\u00e0i thi\u1ebfu s\u00f3t c\u0169ng v\u1eabn c\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u1ea5y b\u1ecf b\u1edbt \u0111\u1ec3 cho ti\u1ec7n nh\u01b0 c\u00e1c s\u00e1ch H\u00e0m anh, T\u1eadp th\u00e0nh, th\u00ec vi\u1ec7c l\u1ef1a ch\u1ecdn, ch\u00fa gi\u1ea3i l\u1ea1i s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c qu\u00e1, l\u00e0m s\u00e1ch th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3. \u0110\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta c\u00f3 nh\u00e3 \u00fd d\u1ea1y l\u00e0m th\u01a1, ban \u01a1n cho h\u1ecdc tr\u00f2, s\u1eafc cho vi\u1ec7n th\u1ea7n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc trong B\u1ed9i v\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7, b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ed7 r\u01b0\u1eddm r\u00e0, t\u00f3m l\u1ea5y c\u1ed1t y\u1ebfu, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi h\u1ecdc, g\u1ecdi l\u00e0 s\u00e1ch \u201cKh\u00e2m \u0111\u1ecbnh t\u1eadp v\u1eadn tr\u00edch y\u1ebfu\u201d. \u0110\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng bi\u00ean ch\u00e9p, trong \u0111\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1eef thi\u1ebft y\u1ebfu, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ea7n xa x\u00f4i \u00edt d\u00f9ng, li\u1ec7u b\u1ecf b\u1edbt th\u00eam, c\u00f2n nh\u01b0 \u00e2m ngh\u0129a v\u00e0 xu\u1ea5t x\u1ee9 \u1edf \u0111\u00e2u, v\u00e0 m\u1ed9t ch\u1eef m\u00e0 c\u00f3 \u00e2m kh\u00e1c, ngh\u0129a kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t bi\u00ean ch\u00e9p, \u0111\u1ec3 cho xem m\u1ed9t l\u1ea7n bi\u1ebft ngay. L\u1ea1i tham kh\u1ea3o c\u00e1c t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n, ph\u00e0m v\u1eadn ph\u1ee7 c\u00f3 l\u1ea7m th\u00ec ch\u1eefa l\u1ea1i, s\u00f3t th\u00ec th\u00eam v\u00e0o, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh tuy\u1ec3n t\u1eadp, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y s\u1eeda chu\u1ea9n y. Nay h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch, xin s\u1eafc xu\u1ed1ng cho kh\u1eafc in ban h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m kim ch\u00e2m gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u00e0m th\u01a1, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng n\u00eau \u1edf trong r\u1eebng v\u0103n ngh\u1ec7, th\u1ef1c l\u00e0 r\u1ea5t may cho s\u0129 t\u1eed trong n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua y cho, sai kh\u1eafc in \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng s\u1eafc c\u1edd c\u1ea5p cho dinh v\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n (c\u1edd vu\u00f4ng, c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, c\u1edd vu\u00f4ng d\u00e0i, t\u1ea5t c\u1ea3 1.296 l\u00e1).<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 11, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Do\u00e3n tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m quan \u1edf tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, \u1edf ch\u1eadm l\u1ea1i, c\u01b0\u1edbi v\u1ee3, m\u00e0 trong s\u1edb n\u00f3i l\u00e0 \u1edf l\u1ea1i nu\u00f4i m\u1eb9 \u1ed1m, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1edd b\u00e0i kh\u00e2m sai \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang, v\u00e0 khoe khoang v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng khinh, b\u1ecb quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh h\u1eb7c t\u00e2u m\u1edbi ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n u\u1ef7 cho ch\u1ee9c vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00e0 ch\u1ee7 s\u1ef1 d\u1ea7n d\u1ea7n l\u00ean \u0111\u1ebfn quan to, th\u01b0\u1eddng khi c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i, nh\u01b0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n, tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, sau v\u00ec nh\u1ea7m b\u1eady ph\u1ea3i c\u00e1ch \u0111u\u1ed5i. V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ea7n t\u1eed khi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eabm y\u00eau b\u00e8n c\u1eady y\u00eau \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u1ed7i, th\u1ebf h\u1ea7u \u0111\u1ec3 tr\u1eabm kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau ch\u0103ng ? K\u1ec3 th\u00ec tr\u1eabm y\u00eau c\u0169ng v\u00ec c\u00f3 t\u00e0i, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 \u00edch cho n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ecnh ri\u00eang, h\u1eafn c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau m\u00e0 ki\u00eau, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00ed \u0111\u1ed9 nh\u1ecf nhen, d\u1ec5 t\u1ef1 m\u00e3n m\u00e0 th\u00f4i, nh\u00e2n t\u00e0i trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u00edt, h\u00e1 v\u00ec m\u1ed9t Hi\u1ec3n Do\u00e3n m\u00e0 gi\u1ed1ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u01b0 ?<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n H\u1ee3p \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00f9ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tr\u1ecb B\u00ecnh tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng. Tri\u1ec7u T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 v\u1ec1 Kinh nh\u1eadn ch\u1ee9c. H\u1ee3p v\u00ec qu\u00ea v\u1ee3 ph\u1ea3i tr\u00e1nh, b\u00e8n \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Cho B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n chuy\u1ec3n b\u1ed5 l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u00f4ng coi 2 kho s\u00fang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 th\u0103ng th\u1ef1 b\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng L\u00ea V\u0103n Thu th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh L\u00ea Gi\u00e1p th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh chuy\u00ean coi c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 kho s\u00fang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i H\u00e0 Quy\u1ec1n r\u00fat kh\u1ecfi vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n v\u1ee5 vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 ; t\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh V\u0169 Th\u00e0nh Phong \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh ; Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 Tr\u1ea7n B\u01b0u (nguy\u00ean l\u00e0 Danh B\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf b\u1edbt ch\u1eef Danh) \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 Binh, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean Nguy\u1ec5n H\u1eefu Trinh ch\u1ebft, cho \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Quang \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng nhau gi\u1eef \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p l\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 V\u0169 Huy D\u1ee5ng, V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed, v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 Nguy\u1ec5n Long \u0103n b\u1edbt ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u00ean 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua \u0111\u1eb7c \u00e2n chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t ra n\u01a1i c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh thao di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang (h\u1eb1ng n\u0103m k\u1ef3 th\u00e1ng 7 chia ban, l\u00e0m ch\u1ed7 b\u1eafn bia \u1edf \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ph\u00eda nam, c\u00e1c bi\u1ec1n binh c\u1ea7m s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p thu\u1ed1c s\u00fang 6 ph\u00e1t, \u0111\u1ea1n ch\u00ec 6 vi\u00ean, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p thu\u1ed1c s\u00fang 24 ph\u00e1t, \u0111\u1ea1n ch\u00ec 12 vi\u00ean, thay \u0111\u1ed5i nhau t\u1eadp b\u1eafn. L\u1ea1i mang \u0111\u1ebfn 2 th\u1ee9 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, th\u1ea7n c\u00f4ng m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u1ed7, m\u1ed7i c\u1ed7 c\u1ea5p cho 3 ph\u00e1t thu\u1ed1c, qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t nhau m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u1ed7, m\u1ed7i c\u1ed7 c\u1ea5p cho 3 ph\u00e1t thu\u1ed1c, qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xem di\u1ec5n, ph\u00e1i b\u1ed9 ty \u0111i \u0111\u1ebfn ghi ch\u00e9p, vi\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n c\u0169ng b\u1ea5t k\u1ef3 ch\u1ee3t th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o k\u1ef9 ngh\u1ec7 tinh th\u1ea1o th\u00ec t\u00e2u xin khen th\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ea1o th\u00ec ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ea1t Bi\u1ec3u (ng\u01b0\u1eddi Thanh Hoa), \u0111\u1ea7u th\u1eddi Trung h\u01b0ng, b\u1ecf m\u00ecnh \u1edf h\u00e0ng tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ru\u1ed9ng th\u1edd c\u00fang 20 m\u1eabu, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 tr\u00ean 30 n\u0103m, \u01a1n c\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u1ea5y h\u1eadu l\u1eafm. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef m\u00e3i, th\u00ec so v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u00e3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi sau, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, ru\u1ed9ng \u1ea5y xin giao cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf. C\u00f2n ch\u00e1u vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ea1t Hu\u1ea5n v\u1eabn mi\u1ec5n cho binh dao su\u1ed1t \u0111\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i !\u201d Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 \u0111em s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u1ea9n th\u00eam trong h\u1ea1t l\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u v\u00e0o. Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u00edt ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng, r\u1ed3i l\u1ea1i ra d\u1ee5 r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc v\u00ec ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Nam K\u1ef3 c\u00f2n b\u1ecf kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5 sai quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gia t\u00e2m khuy\u00ean b\u1ea3o, c\u1ed1t cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Nay c\u1ee9 t\u1edd t\u00e2u, ch\u1ec9 \u0111em vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n nh\u01b0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u1ef1c tr\u01b0ng c\u00f3 b\u1ecf hoang hay kh\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i \u0111\u1ebfn, x\u00e9t ra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u c\u00f3 ru\u1ed9ng hoang, ru\u1ed9ng thu\u1ed9c, n\u1ebfu ru\u1ed9ng thu\u1ed9c \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng c\u00e0y c\u1ea5y, m\u00e0 ru\u1ed9ng hoang l\u1ea1i bi\u1ebft ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang, m\u1edbi \u0111\u00e1ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00f4ng. N\u1ebfu ru\u1ed9ng hoang d\u1eabu c\u00f3 khai kh\u1ea9n th\u00eam, m\u00e0 ru\u1ed9ng thu\u1ed9c l\u1ea1i b\u1ecf hoang nhi\u1ec1u, th\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng b\u00f9 ch\u1ed7 m\u1ea5t, x\u00e9t c\u00f3 \u00edch g\u00ec ? N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh, x\u00e9t h\u1ecfi ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u1ef1c tr\u01b0ng ghi \u1edf s\u1ed5 trong h\u1ea1t, qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u c\u00e0y c\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3, hay trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecf hoang, ph\u1ea3i \u0111em nguy\u00ean s\u1ed1 ru\u1ed9ng th\u1ef1c tr\u01b0ng \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n chia l\u00e0m tr\u0103m ph\u1ea7n, trong \u0111\u00f3 bao nhi\u00eau ph\u1ea7n th\u1ef1c canh, bao nhi\u00eau ph\u1ea7n b\u1ecf hoang, \u01b0\u1edbc t\u00ednh \u0111\u1ea1i kh\u00e1i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng.<\/p>\n<p>M\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed3 b\u00e1c c\u1ed5 (\u0110\u1ec9nh S\u00e1ch m\u1ec7nh nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec9nh Ph\u1ee7 k\u1ef7 nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec9nh Ph\u1ee7 \u1ea5t nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec9nh V\u0103n v\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec9nh V\u01b0\u01a1ng b\u00e1 nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec9nh Ung c\u00f4ng Giam nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec9nh T\u1eed Ph\u1ee7 C\u1eed nh\u00e0 Chu, ch\u00e9n s\u1eebng t\u00ea c\u00e1i nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, ch\u00e9n Ph\u1ee7 T\u00e2n nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, be T\u1ed5 M\u1eadu nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, be t\u01b0\u1ee3ng nh\u00e0 Chu, be h\u1ed3 nh\u00e0 Chu, ch\u00e9n H\u1ee3p T\u00f4n T\u1ed5 \u0110inh nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, ch\u00e9n Qu\u1ef3 Long nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, ch\u00e9n h\u00ecnh n\u00fai s\u1ea5m nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec9nh h\u00ecnh ch\u00f3p, c\u00f3 th\u00fa thao thi\u1ebft nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec9nh Mi\u1ec7t Ngao nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec9nh B\u00e1 nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec9nh h\u00ecnh thao thi\u1ebft nh\u00e0 Chu, m\u00f4i canh c\u1ee7a Ph\u1ee5 Ph\u1ee7 \u0110inh nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, m\u00f4i canh Giao Ly nh\u00e0 Chu, li\u1ec5n Tr\u1ecdng C\u00e2u Ph\u1ee7 nh\u00e0 Chu, li\u1ec5n Ngao nh\u00e0 Chu, ch\u00e9n vu\u00f4ng K\u1ef7 d\u1eadu nh\u00e0 Chu, ch\u00e9n ch\u1ec9 d\u1ecdc b\u00e0n qu\u1ef3 nh\u00e0 Chu, li\u1ec5n tr\u00f2n Th\u00fac Bang Ph\u1ee7 nh\u00e0 Chu, li\u1ec5n vu\u00f4ng Th\u00e1i s\u01b0 V\u1ecdng nh\u00e0 Chu, ch\u00e9n tr\u00f2n T\u1eed \u1ea5t nh\u00e0 Chu, b\u00ecnh vu\u00f4ng \u0111\u1ea7u ly nh\u00e0 Chu, b\u00ecnh c\u00f3 tai c\u1ea7m \u0111\u1ea7u ly v\u1ebd s\u1ea5m nh\u00e0 Chu, b\u00ecnh n\u00f3ng v\u1ebd r\u1ed3ng n\u00fai nh\u00e0 H\u00e1n, ch\u00e9n kh\u1eafc h\u00ecnh \u0111\u1ea7u tr\u00e2u nh\u00e0 H\u00e1n, xe chim c\u01b0u nh\u00e0 H\u00e1n. T\u1ea5t c\u1ea3 33 lo\u1ea1i, m\u1ed7i lo\u1ea1i \u0111\u1ec1u 30 chi\u1ebfc, t\u1ed5ng s\u1ed1 990 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>Vua r\u1ed9ng xem s\u00e1ch c\u1ed5, th\u1ea5y ch\u00e9p lo\u1ea1i \u0111\u1ed3 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i minh, ch\u1eef ngh\u0129a thi\u1ebfu s\u00f3t, kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi \u0111em t\u1eeb \u0111\u1ec9nh S\u00e1ch m\u1ec7nh nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn xe c\u01b0u nh\u00e0 H\u00e1n 33 lo\u1ea1i, giao cho quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chi\u1ec3u theo h\u00ecnh d\u00e1ng kh\u1eafc \u0111\u00fac, \u0111\u00fac xong t\u1ef1 l\u00e0m 33 b\u00e0i minh, sai theo t\u1eebng lo\u1ea1i kh\u1eafc v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 b\u00e1c c\u1ed5, l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, v\u1ec1 sau truy\u1ec1n cho l\u00e2u d\u00e0i, x\u00e9t ra \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u1eddi Tam \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay coi l\u00e0 c\u1ed5, th\u00ec bi\u1ebft \u0111\u00e2u ngh\u00ecn, mu\u00f4n n\u0103m sau kh\u00f4ng coi ng\u00e0y nay l\u00e0 c\u1ed5, c\u0169ng nh\u01b0 ng\u00e0y nay coi \u1edf Tam \u0111\u1ea1i ?<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : Ch\u1eef ngh\u0129a \u0111\u1eddi x\u01b0a, nhi\u1ec1u ch\u1eef kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u1eef t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ea3i nhi\u1ec1u ngh\u0129a m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e0i minh ng\u1ef1 ch\u1ebf n\u00e0y tr\u1eabm d\u00f9ng th\u1ec3 v\u0103n ng\u00e0y nay, c\u1ed1t cho gi\u1ea3n ti\u1ec7n d\u1ec5 bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i, r\u1ed3i \u0111em b\u00e0i minh ph\u1ecfng theo \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a V\u0103n v\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu cho xem. V\u0103n r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m theo v\u1eadt, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi, n\u01b0\u1edbc d\u1eabu c\u0169, m\u1ec7nh \u0111\u1ed5i m\u1edbi, tr\u0103m \u0111\u1eddi con ch\u00e1u, mu\u00f4n n\u0103m noi theo\u201d. L\u1ea1i \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t b\u00e0i minh v\u0103n c\u1ed5 cho xem, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft v\u0103n c\u1ed5 l\u1eddi v\u0103n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1edd t\u1ed1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 noi theo \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean 7 t\u1ed5ng th\u1ed5 d\u00e2n Thu\u1eadn Th\u00e0nh \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ed5i quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. Xin ch\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00fat h\u1ecdc h\u1ea1nh, ch\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n cho binh dao, \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ed5ng gi\u00e1o, m\u1ed7i t\u1ed5ng 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u1ed7 con em th\u1ed5 d\u00e2n h\u1ecdc bi\u1ebft ti\u1ebfng Kinh, ch\u1eef Kinh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang sung Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 \u0111inh trong t\u1ec9nh h\u1ea1t nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5t c\u1ea3 4.400 c\u00f3 l\u1ebb, xin n\u00ean g\u1ed9p c\u1ea3 nguy\u00ean ng\u1ea1ch binh d\u00e2n \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng ch\u1ecdn l\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng y cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5 t\u1eadp y\u00ean nu\u00f4i, cho n\u00ean h\u1ed9 kh\u1ea9u m\u1ed7i n\u0103m c\u00e0ng t\u0103ng l\u00ean. Hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh ch\u00ednh n\u00ean cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 cho c\u00e0y c\u1ea5y y\u00ean vui, ng\u00e0y th\u00eam ph\u1ed3n th\u1ecbnh, t\u1ee9c l\u00e0 l\u1ee3i cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sao ph\u1ea3i tuy\u1ec3n th\u00eam l\u00e0m g\u00ec ?<\/p>\n<p>L\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ru\u1ed9ng c\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u00ean 5 ngh\u00ecn m\u1eabu m\u00e0 ru\u1ed9ng t\u01b0 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn tr\u00ean 1 v\u1ea1n 7 ngh\u00ecn m\u1eabu, c\u00e1c ru\u1ed9ng t\u01b0 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ecdn h\u00e0o ph\u00fa chi\u1ebfm c\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng nh\u1edd c\u1eady g\u00ec. Xin l\u01b0\u1ee3ng x\u00e9t \u0111\u1ecbnh ra quy ch\u1ebf, ph\u00e0m ru\u1ed9ng t\u01b0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n cho 5 m\u1eabu, ngo\u00e0i ra l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f4ng c\u1ea3 chia c\u1ea5p cho binh d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng, ru\u1ed9ng kh\u1ea9u ph\u1ea7n gi\u00fap cho sinh s\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a chia ru\u1ed9ng cho d\u00e2n l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng khi\u1ebfn cho c\u00f3 c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng, th\u1ef1c l\u00e0 \u00fd t\u1ed1t, nh\u01b0ng ng\u00e0y nay ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 kh\u00e1c, t\u1eeb ph\u00e9p t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n b\u1ecf \u1edf \u0111\u1eddi T\u1ea7n, tr\u1ea3i qua H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng v\u1ec1 sau, v\u1eabn kh\u00f4ng l\u00e0m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 v\u00ec \u0111\u1eddi kh\u00e1c, vi\u1ec7c kh\u00e1c, c\u00f3 l\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi l\u00e2u, s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u00e0nh, nay v\u00f4 c\u1edb c\u1eaft l\u1ea5y c\u1ee7a ri\u00eang, v\u1ed1n li\u1ebfng l\u00e0m \u0103n kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, m\u00e0 m\u1ed9t phen l\u00e0m ra thay \u0111\u1ed5i, s\u1ee3 ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ee3i, m\u00e0 \u0111\u00e3 nhi\u1ec5u kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft. Vi\u1ec7c \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cHai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, ti\u1ec1n th\u00f3c \u0111\u1ea7y th\u1eeba, h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng ch\u1edf \u0111\u1ebfn An Giang chuy\u1ec3n giao cho Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, x\u00e9t ra 4 t\u1ed5ng (Phong Ph\u00fa, Phong Th\u1ecbnh, Phong Ho\u00e0, Phong N\u1eabm) huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Phong, t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u1edf g\u1ea7n t\u1ec9nh An Giang, th\u00ec ti\u1ec1n th\u00f3c \u0111inh \u0111i\u1ec1n ch\u00ednh cung, xin n\u1ed9p v\u00e0o kho t\u1ec9nh An Giang, v\u1ec1 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f3 nh\u1ecdc ph\u00e1i ch\u1edf, v\u1ec1 d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111em n\u1ed9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe theo.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh th\u1ea5y thu\u1ebf l\u1ec7 trong t\u1ec9nh h\u1ea1t b\u1ecf thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, m\u1edbi ph\u00e2n ph\u00e1i thu\u1ed9c bi\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh b\u1ecdn qu\u1ea3n c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ed1c thu. B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111em vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc h\u01a1i kh\u00e1, khi\u1ebfn cho l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n, c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u00e1ng khen, nh\u01b0ng \u1edf ch\u1ed7 b\u1eadn l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i, k\u00eca nh\u01b0 vi\u1ec7c d\u00e2n th\u00ec c\u00f3 d\u00e2n quan, vi\u1ec7c binh th\u00ec c\u00f3 binh quan. Vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh thu thu\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n. Vi\u1ec7c trong, n\u1ebfu b\u1ea3o l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n tay quan v\u00f5, th\u00ec c\u00f2n d\u00f9ng ph\u1ee7, huy\u1ec7n l\u00e0m g\u00ec ? V\u1ea3 l\u1ea1i quan v\u00f5 kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u0103n l\u00fd, bi\u1ebft \u0111\u00e2u vi\u1ec7c d\u00e2n, nay l\u1ea1i u\u1ef7 cho thu thu\u1ebf, h\u1ea7u mu\u1ed1n cho \u0111eo g\u01b0\u01a1m \u0111\u1ec3 do\u1ea1 d\u00e2n \u01b0 ? L\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, mu\u1ed1n l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp ph\u1ee5c kh\u00f3 l\u1eafm, b\u00e8n sai ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u01b0\u1ee3c, sau v\u00ec ch\u1ecdn d\u00f9ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Hy, \u00e1n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean Mai H\u1eefu \u0110i\u1ec3n c\u00f3 t\u1ed9i, mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y \u00e1n s\u00e1t An Giang \u0110o\u00e0n Nguy\u00ean Th\u1ed1ng, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean ch\u1ebft. \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i b\u1eaft thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng ch\u1edf quan t\u00e0i v\u00e0 gia quy\u1ebfn 10 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 qu\u00ea, trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng \u0111em qu\u0103ng t\u1ea5t c\u1ea3 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ebd v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i \u0110\u0103ng Huy\u00ean m\u00e0 ch\u1ea1y v\u1ec1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111i c\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Linh v\u1ec1 ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean, Hy nguy\u00ean l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi Mai H\u1eefu \u0110i\u1ec3n bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c \u1ea5y, nh\u1eadn c\u1ee7a l\u00f3t tha cho ch\u1ea1y xa, \u0111\u1ebfn nay vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i giao cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong tra x\u00e9t. \u0110\u1ebfn khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Hy ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 giam h\u1eadu, \u0110i\u1ec3n ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1edd c\u00f5i b\u1ea3n tri\u1ec1u r\u1ea5t r\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t c\u00e1t m\u00e0u m\u1ee1. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn sinh s\u1ed1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u01b0u mang ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea5m, nh\u01b0ng b\u1ecdn ch\u00fang gian d\u1ed1i tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb ri\u00eang \u0111em g\u1ea1o, ng\u1ea7m sang n\u01b0\u1edbc Thanh v\u00e0 l\u00e9n l\u00fat \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, l\u1ea1i mua thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 v\u1eadt c\u1ea5m mang v\u1ec1 \u0111\u1ec3 b\u00e1n, m\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 v\u1ee1 l\u1edf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y cho theo t\u1eadp t\u00e2u b\u00e0n c\u1ee7a kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra bi\u1ec3n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ec7 \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 ng\u0103n t\u1ec7, ph\u00f2ng gian. Nay \u1edf An Giang ph\u00e1t gi\u00e1c ra vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u1ea5t \u0110\u1ed3ng, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ea3m \u0111\u1ed9c, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta s\u1edfn t\u00f3c, nh\u01b0ng x\u00e9t nguy\u00ean nh\u00e2n c\u0169ng t\u1ea1i quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i u\u1ef7, n\u00ean k\u1ebb hung h\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa l\u00f2ng \u0111\u1ed9c \u00e1c, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 cho \u0111\u1ebfn b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng ch\u1ec9 cho \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra bi\u1ec3n \u0111i bu\u00f4n. V\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n trong h\u1ea1t v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0m l\u00e1i thuy\u1ec1n hay th\u1ee7y th\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i. L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c cho vi\u00ean coi gi\u1eef c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n h\u1ebft l\u00f2ng tra x\u00e9t. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh nh\u1edd thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 ng\u1ea7m \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a d\u00e2n trong h\u1ea1t th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb, n\u1ebfu ho\u1eb7c xem x\u00e9t kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o v\u00e0 bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ed1 \u00fd tha, kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef c\u1eeda\u00a0 bi\u1ec3n ph\u1ea3i t\u1ed9i n\u1eb7ng, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng th\u0103ng th\u1ef1 Tuy\u00ean ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ; \u0110\u1ea1i l\u00fd Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00ea Qu\u1ed1c Trinh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 quy\u1ec1n \u00e1n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>M\u1edbi ch\u1ebf l\u1ed7 b\u1ed9 \u1edf h\u00e0nh cung c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay h\u00e0nh cung \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i, c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft tri\u1ec1u b\u00e1i ch\u1ec9 b\u00e0y c\u1eafm c\u1edd, gi\u00e1o, g\u01b0\u01a1m d\u00e0i \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u ch\u1ebf l\u1ed7 b\u1ed9 (4 t\u00e1n v\u00e0ng, 2 qu\u1ea1t v\u00e0ng, 2 qu\u1ea1t h\u1ed3ng, 4 m\u00f3ng \u0111\u1ee9ng, 4 m\u00f3ng n\u1eb1m, 4 r\u00ecu v\u00e0ng, 4 b\u00faa v\u00e0ng, 6 g\u1eady b\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0u h\u1ed3ng, 6 g\u1eady tr\u00f2n m\u00e0u h\u1ed3ng) ph\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m k\u00ednh g\u1eb7p 3 ti\u1ebft l\u1edbn, c\u00f9ng b\u1ea5t k\u1ef3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n d\u1ee5, l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, v\u00e0 g\u1eb7p khi c\u00f3 thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u1ed1ng man tri\u1ec1u c\u1ed1ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u00e0y [l\u1ed7 b\u1ed9] \u1edf s\u00e2n tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh cung, c\u00f2n nh\u00e3 nh\u1ea1c sang ki\u1ebfm, bi\u1ec1n binh \u1edf sau.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t l\u1ea1nh, sai Kinh do\u00e3n chi\u1ec3u theo d\u00e2n th\u1ef1c t\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t v\u00e3ng \u1edf T\u1ea3 h\u1eefu tr\u1ea1ch nguy\u00ean c\u1ee9 trai g\u00e1i, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi v\u1ea3i \u0111en, v\u1ea3i tr\u1eafng m\u1ed7i th\u1ee9 10 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m vi\u00ean ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu c\u00f3 can \u00e1n ph\u1ea3i ph\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00faa chi\u00eam thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u1ea1n gi\u00f3, \u0111\u1ebfn l\u00faa m\u00f9a l\u1ea1i nh\u00e2n m\u01b0a l\u1ee5t, s\u00e2u l\u00e0m h\u1ea1i, h\u1ea1t g\u1ea1o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1eafc, v\u1ec1 th\u00f3c t\u00f4 ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay, xin cho d\u00e2n chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, c\u00e1c v\u1ec7 binh tr\u01b0\u1edbc chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi binh c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh d\u1ed3n l\u00e0m 8 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh (3 \u0111\u1ed9i l\u00ednh Nam kh\u00f4ng chia ban, 5 \u0111\u1ed9i l\u00ednh B\u1eafc chi\u1ec3u theo l\u1ec7 gi\u1ea3n binh chia l\u00e0m 2 ban, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh 3 c\u01a1 An man thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc khi b\u1ecdn gi\u1eb7c ngh\u1ecbch H\u1ea3i \u0110\u00f4ng g\u00e2y s\u1ef1 ch\u1ec9 bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng m\u1ed9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc sau sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng kh\u00e1c l\u00ednh Kinh\u201d<\/p>\n<p>Vua khen ng\u1ee3i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Nh\u1ea5t sung Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 V\u0169 Khi\u00eam, Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Nh\u1ecb sung Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 T\u00f4n Ly, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tam sung Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 \u0110\u00e0o Kim th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i, th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. Ngo\u00e0i ra b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5. Sau l\u1ea1i gia \u01a1n cho c\u00e1c Qu\u1ea3n su\u1ea5t T\u1ecbch Bi\u00ean, Khai Bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, An man v\u00e0 c\u01a1 T\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m (th\u1ef1c th\u1ee5 Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u m\u1ed7i th\u00e1ng 3 quan ti\u1ec1n. Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u00ed sai su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 sung su\u1ea5t c\u01a1 \u0111\u1ec1u 2 quan). Vua b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201c3 c\u01a1 An man \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m, Ch\u00e0 V\u00e0 \u1edf nh\u1edd \u0111\u1ea5t \u1ea5y, m\u00e0 khi c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ra s\u1ee9c gi\u00fap tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u1eabm mu\u1ed1n c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 cho c\u00e0ng bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi, s\u1ee3 th\u1ed5 binh c\u00e1c c\u01a1 cho l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed7 ph\u00e2n bi\u1ec7t, sinh ra ghen gh\u00e9t\u201d. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 \u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ai d\u00e1m n\u00f3i xen v\u00e0o, nh\u00e2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1edbi ph\u1ee5 thu\u1ed9c, vi\u1ec7c ph\u1ea3i s\u1eeda sang c\u00f2n nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay h\u00e3y d\u1ea7n d\u1ea7n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1eb7ng ng\u1ea7m, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n \u1ea5y c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c, h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o ho\u00e1, quan qu\u00e2n c\u00f3 l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, tr\u1ebb th\u00ec l\u1edbn l\u00ean, l\u1edbn th\u00ec gi\u00e0 \u0111i, \u0111\u1ec1u ti\u00eam nhi\u1ec5m phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Kinh, r\u1ed3i sau m\u1edbi x\u1eed tr\u00ed t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 theo sai khi\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 then ch\u1ed1t l\u1edbn \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u00f3ng ch\u1ebf ng\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe 3 c\u01a1 An man, t\u1eeb sau khi theo quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 gh\u00e9t, d\u1ea7n kh\u00f4ng cho \u1edf, cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd l\u00e0m \u0103n, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i qu\u1eabn b\u00e1ch, vi\u1ec7c \u1ea5y, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o \u1edf th\u00e0nh kh\u00f4ng bi\u1ebft. V\u1ea3 l\u1ea1i 3 c\u01a1 \u1ea5y c\u00f3 l\u00f2ng theo ta, ch\u00ednh n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 m\u00e0 d\u00f9ng, sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 cho m\u1ea5t ch\u1ed7 nh\u1edd c\u1eady, nay to\u00e0n h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 d\u00e2n Kinh, d\u00e2n Th\u1ed5, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai kh\u1ea9n l\u00e0m \u0103n, c\u00f9ng nhau vui l\u1ee3i, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 kia sao \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ch\u01b0a ch\u1eafc khai kh\u1ea9n h\u1ebft, l\u1ea1i cho 3 c\u01a1 \u1ea5y l\u00e0 \u1edf nh\u1edd \u0111u\u1ed5i \u0111i kh\u00f4ng cho l\u00e0m, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? B\u1ecdn khanh n\u00ean x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, ph\u00e0m bi\u1ec1n binh 3 c\u01a1 \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, l\u00e0m \u0103n \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, \u0111\u1ec1u cho nh\u1eadn l\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u1edf v\u00e0 c\u1ea5y l\u00e0m sinh nghi\u1ec7p \u1edf y\u00ean m\u00e3i n\u1ebfu ho\u1eb7c, n\u01a1i \u1edf ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t chia c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5n \u00e1p xua \u0111u\u1ed5i, sinh ra l\u00f4i th\u00f4i th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u1edf th\u00e0nh t\u00e2u c\u1eed ch\u1ee9c An ph\u1ee7 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ch\u1ec9 theo quan Phi\u00ean ch\u1ecdn ph\u00e1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 theo tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, v\u1eabn l\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i ph\u00e0m c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c An ph\u1ee7, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi theo vi\u1ec7c qu\u00e2n sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u00e0 c\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho quan Phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u01a1n, g\u00e2y b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ed1 k\u1ebft k\u00e9o d\u00e0i, sau n\u00e0y x\u1eed tr\u00ed th\u00eam phi\u1ec1n. C\u00e1c th\u1ed5 quan l\u0129nh c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n th\u1ed5 n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u1ee7 u\u00fd, Huy\u1ec7n u\u00fd, \u0111\u1ec1u cho theo quan ng\u01b0\u1eddi Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00ean c\u0169 An ph\u1ee7. L\u1ea1i nh\u01b0 \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh th\u00ec c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n b\u00ean trong t\u1ef1 kh\u1eafc \u0111em nhau h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o ho\u00e1. Nh\u01b0ng x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi, d\u00e2n Kinh \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean huy\u1ec7n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Man nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi Kinh \u00edt, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u0169ng kh\u00f3. Nay n\u00ean b\u00e0n t\u00ednh ho\u1eb7c \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 b\u00ean trong nh\u01b0 lo\u1ea1i Ch\u00e2n Th\u00e0nh, Ba Xuy\u00ean, Kim Tr\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi An Giang th\u00ec chia l\u1eadp ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, l\u00e0ng, \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ebfn ngay s\u1eeda sang, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u1ecdng binh, ch\u00fang \u1edf ph\u00eda trong, ho\u1eb7c c\u00f3 sinh l\u00f2ng kh\u00e1c, s\u1ebd s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, tr\u01b0\u1edbc g\u1ea7n r\u1ed3i sau \u0111\u1ebfn xa, l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf h\u01a1n c\u1ea3, nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1ebf t\u00ednh xa c\u00f3 kh\u00f3 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, th\u1ebf n\u00e0o cho \u1ed5n tho\u1ea3 c\u1ea3 th\u00ec cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201c3 c\u01a1 An man tuy n\u00f3i l\u00e0 \u1edf ng\u1ee5, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng tu\u1ef3 ch\u1ed7 b\u1ecf kh\u00f4ng, d\u1ef1ng nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u1edf, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111u\u1ed5i \u0111i, duy g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ea5y c\u00f3 ghen gh\u00e9t, t\u1eebng \u0111\u00e3 r\u0103n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ecf ra l\u1ea5n \u00e1p, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, 3 c\u01a1 \u1ea5y ph\u1ea3i l\u0129nh canh n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf th\u1ed5 quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do, n\u00ean s\u1ef1 l\u00e0m \u0103n sinh nhai c\u1ee7a b\u1ecdn ch\u00fang so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc l\u1ee3i l\u1ea1c c\u00f3 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Xin n\u00ean x\u1eed tr\u00ed d\u1ea7n d\u1ea7n. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n Ch\u00e2n T\u00e0i, B\u00ecnh Ti\u00eam thu\u1ed9c H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, Ng\u1ecdc Bi thu\u1ed9c H\u1ea3i T\u00e2y, v\u00e0 My T\u00e0i thu\u1ed9c S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, Ho\u00e1 Di \u1edf h\u01a1i g\u1ea7n th\u00e0nh s\u1edf, L\u01b0 An \u1edf quanh th\u00e0nh, t\u1ea1m \u0111\u1eb7t m\u1ed7i huy\u1ec7n 1 Tri huy\u1ec7n. X\u00e9t ra nh\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u00e3 thi\u1ebfp ph\u1ee5c. Nay theo minh d\u1ee5, b\u00e0n t\u00ednh hai ba l\u1ea7n, ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1t thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u01b0\u1ee3ng du, \u0111\u1ecba th\u1ebf xa c\u00e1ch nh\u01b0 S\u01a1n Ph\u1ee7, thu\u1ed9c S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, Khai Bi\u00ean thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, t\u1ea1m h\u00e3y l\u00e0m d\u1ea7n ; ngo\u00e0i ra nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n L\u00f4 Vi\u1ec7t, T\u1ea7m Vu, Th\u00ecn T\u00f4, L\u00f4 Vi\u00ean, T\u1ea7m \u0110\u00f4n, Tuy L\u1ea1p, Ba Man, Long T\u00f4n, B\u00e1t Ca thu\u1ed9c th\u00e0nh, v\u00e0 Ng\u1ecdc Lu\u1eadt, Ch\u00e2n Th\u00e0nh, Ba Xuy\u00ean, Kim Tr\u01b0\u1eddng, \u00d4 M\u00f4n \u1edf g\u1ea7n ngay An Giang, \u0111\u1ecbnh n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chia \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1eb7t ra t\u1ed5ng l\u00e0ng, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m, ch\u1edd sau l\u1ea1i b\u00e0n. L\u1ea1i nh\u01b0 ch\u1ee9c An ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u1ee7 u\u00fd, Huy\u1ec7n u\u00fd, c\u00f9ng l\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi theo vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 sung c\u01b0, xin \u0111\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y theo d\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c. (Tuy L\u1ea1p nguy\u00ean l\u00e0 L\u00f4i L\u1ea1p \u0111\u1ed5i ra, Ba Nam nguy\u00ean l\u00e0 Ba C\u1ea7u Nam \u0111\u1ed5i ra, B\u00e1t Ca nguy\u00ean l\u00e0 L\u1ee3i \u1ef6 B\u00e1t \u0111\u1ed5i ra, Ng\u1ecdc Lu\u1eadt nguy\u00ean l\u00e0 M\u1eadt Lu\u1eadt \u0111\u1ed5i ra, Ch\u00e2n Th\u00e0nh nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2n Thi\u00eam \u0111\u1ed5i ra).<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c sung \u0111\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt ; Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam l\u0129nh Hi\u1ec7p l\u00fd s\u1ef1 v\u1ee5 th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3.<\/p>\n<p>M\u1ed9 l\u00ednh \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean. Hi\u1ec7n s\u1ed1 qu\u00e2n v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 tr\u00ean 230 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i. L\u1ea1i sai m\u1ed9 l\u1eadp 1 \u0111\u1ed9i th\u1ee7y binh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i, tu\u1ea7n ti\u1ec5u ph\u1eadn s\u00f4ng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n x\u00e3 c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 x\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u1ec7 tuy\u1ec3n, c\u00f3 x\u00e3 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n c\u00f3 th\u1eeba \u0111inh, l\u00e2u nay \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed7 y\u00ean, sinh s\u1ea3n d\u1ea7n nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u \u1edf l\u1ec7 ph\u1ea3i tuy\u1ec3n, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u00edt ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, th\u00ec x\u00e3 \u00edt ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m h\u00e3y \u0111\u00ecnh tuy\u1ec3n, x\u00e3 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi chi\u1ec3u s\u1ed1 th\u1eeba, tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 500 ng\u01b0\u1eddi, xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i. L\u1ea1i nh\u01b0 l\u00ednh m\u1ed9 thu\u1ed9c t\u1ec9nh : 2 v\u1ec7 B\u1eafc Ninh t\u1ea3, h\u1eefu, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi ; 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u00ean 1.000 ng\u01b0\u1eddi, r\u1ea5t l\u00e0 h\u01b0 s\u1ed1 linh tinh, xin d\u1ed3n 2 v\u1ec7 l\u00e0m 1 v\u1ec7, 3 c\u01a1 l\u00e0m 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu, r\u1ed3i \u0111em c\u01a1 m\u1edbi tuy\u1ec3n b\u1ed5 l\u00e0m c\u01a1 Trung, c\u00f2n chia ban chi l\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng theo nh\u01b0 c\u00e1c c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cBinh d\u00e2n l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, bi\u1ebft gia t\u00e2m x\u00e9t h\u1ecfi, ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u01a1i \u0111\u00f4ng, n\u01a1i th\u01b0a, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, c\u00f2n c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n \u0111i\u00eau hao, gia \u01a1n cho x\u00e3 n\u00e0o qu\u00e1 l\u1eafm th\u00ec ho\u00e3n b\u1eaft l\u00ednh 4 n\u0103m, v\u1eeba th\u00ec 3 n\u0103m, v\u1eeba n\u1eefa th\u00ec cho 2 n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 chi ph\u00e1t c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 n\u01a1i t\u1ee5 h\u1ed9i c\u1ea3 ti\u1ec1n c\u1ee7a, s\u1ed1 chi ph\u00e1t r\u1ea5t nhi\u1ec1u, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng cho 4 nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t, ph\u00e0m c\u00f3 chi l\u0129nh th\u00ec ch\u1ec9 do 2 nha \u1ea5y chi\u1ec3u ph\u00e1t, x\u00e9t ra b\u1ecdn ch\u1ee7 th\u1ee7 quen th\u00f3i gian x\u1ea3o, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111em nh\u1eb9 l\u00e0m n\u1eb7ng, \u0111em \u00edt l\u00e0m nhi\u1ec1u, h\u1ea1ng x\u1ea5u b\u1ea3o l\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, h\u1ea1ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft b\u1ea3o l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1edbt x\u00e9n gian d\u1ed1i. C\u00f2n c\u00e1c nha \u1edf Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh, th\u00ec quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u00f9ng nhau x\u00e9t lu\u1eadn, ch\u00fang v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f2 \u1ea5y. C\u00f2n nh\u01b0 Th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u0129nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n ch\u1ea5t ph\u00e1c ch\u1eadm ch\u1ea1p, m\u1ed9t v\u00e0i l\u1ea1i d\u1ecbch theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i th\u1ea5p k\u00e9m, d\u1eabu mu\u1ed1n x\u00e9t nh\u1eadn k\u1ef9 c\u00e0ng c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 k\u1ebft nh\u1eadn h\u00e0m h\u1ed3 m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ebfn khi gi\u1ea3i v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn quan l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi coi kho thu nh\u1eadn l\u1ea1i b\u1edbi l\u00f4ng t\u00ecm v\u1ebft, b\u00e0i b\u00e1c qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, n\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c ph\u00e1t giao c\u1ee7a c\u00f4ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 chi\u1ec3u v\u1edbi s\u1ed1 l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng h\u1ee3p. C\u00e1c m\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u00e3 bi\u1ebft su\u1ed1t c\u1ea3, t\u1ef1 ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 tr\u1eeb t\u1ec7 c\u0169. T\u1eeb sau, ph\u00e0m bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y s\u01b0 nh\u1eadn l\u0129nh v\u1eadt h\u1ea1ng ch\u1edf giao c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn l\u0129nh v\u1eadt h\u1ea1ng ch\u1edf v\u1ec1, th\u00ec khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3, V\u0169 kh\u1ed1, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, ch\u1ec9 v\u1eadt h\u1ea1ng chi\u1ebfu ph\u00e1t \u0111\u1ec1u do 4 nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t, c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00e2n n\u1eb7ng bao nhi\u00eau c\u00e2n l\u1ea1ng c\u00f9ng c\u1ea3 th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c d\u00e0i r\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u00f3 v\u1ebft t\u00edch l\u1ea5m \u0111\u1ea5t r\u00e1ch n\u00e1t hay kh\u00f4ng, ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng t\u1ea5t c\u1ea3 r\u1ed3i \u0111\u1ec1u ghi t\u00ean x\u00e9t th\u1ef1c v\u00e0o \u0111\u01a1n l\u0129nh v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ed3 s\u01a1 l\u01b0u chi\u1ec3u. L\u1ea1i bi\u00ean ri\u00eang 1 b\u1ea3n \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m c\u1ee7a 4 nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng giao cho ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean l\u0129nh gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ee9c chi\u1ec3u theo bi\u00ean b\u1ea3n x\u00e9t t\u1eebng kho\u1ea3n nh\u1eadn thu, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 m\u00ecnh xem x\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n u\u1ef7 l\u1ea1i d\u1ecbch ng\u01b0\u1eddi coi kho, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c sinh t\u1ec7. N\u1ebfu gi\u00e1m l\u00e2m ch\u1ee7 th\u1ee7 \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 d\u00e1m \u0111\u1ed5i thay h\u00e0m h\u1ed7n, do c\u00e1c nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u1ee9 th\u1ef1c h\u1eb7c t\u00e2u, n\u1ebfu \u0111\u00e3 bi\u00ean gi\u1ea5y x\u00e1c th\u1ef1c, m\u00e0 b\u1ecdn l\u0129nh \u0111em v\u1ec1 c\u00f2n d\u00e1m d\u1ee5ng t\u00ecnh b\u1edbt x\u00e9n v\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec1u tra r\u00f5 tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n Ch\u00e2n Ch\u00e2u (t\u00ean x\u00e3) thu\u1ed9c Hoa Phong g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh tr\u00ean 60 chi\u1ebfc, \u0111\u00e1nh nhau, Qu\u1ea3n v\u1ec7 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u1eef thu \u0111\u01b0\u1ee3c 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n nh\u1ecf v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, b\u1ed7ng gi\u00f3 \u0111\u00f4ng l\u1ea1i th\u1ed5i m\u1ea1nh, l\u1ea1i ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn V\u00e2n \u0110\u1ed3n, ch\u1edd gi\u00f3 thu\u1eadn, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea3ng v\u1ea3ng ngo\u00e0i bi\u1ec3n, khi t\u1ee5 khi tan, binh thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u, xin \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 gi\u1eb7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eadu, thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n lu\u1ef9, ph\u00e1o \u0111\u00e0i, ph\u00f2ng ng\u1ef1 nghi\u00eam h\u01a1n, c\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u00f4i r\u1ea5t nhi\u1ec1u ph\u1ea3i do t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng thu\u00ea b\u1eaft binh d\u00e2n mong \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi th\u00e2n l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh ra bi\u1ec3n \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Ch\u00e0ng S\u01a1n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t l\u0169 gi\u1eb7c, tuy \u0111\u1ebfn ti\u1ebft m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u01b0\u1eddng n\u1ed5i gi\u00f3 s\u00f3ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y n\u00e0o h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n ti\u1ec7n cho thuy\u1ec1n \u0111i \u01b0 ? L\u1ea1i n\u00f3i th\u00e1c l\u00e0 gi\u00f3 s\u00f3ng \u0111\u1ec3 ho\u00e3n l\u1ea1i. L\u1ea1i kh\u01b0 kh\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c nung v\u00f4i, vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, vi\u1ec7c l\u00e0m th\u1ef1c tr\u00e1i v\u1edbi n\u00ean khoan n\u00ean g\u1ea5p. Nay n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thuy\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111i mau ch\u00f3ng, c\u1ed1t \u0111em c\u00e1c n\u01a1i gi\u1eb7c v\u1eabn t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1eadu l\u1ea1i \u1edf d\u1ea3i Ch\u00e0ng S\u01a1n t\u00ecm b\u1eaft kh\u1eafp c\u1ea3, b\u1eaft ch\u00e9m kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t, \u0111\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec1n ph\u1ea3i tr\u1ea3i xem h\u00ecnh th\u1ebf, tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 sau, m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 vi\u1ec7c u\u1ef7 th\u00e1c. C\u00f2n nh\u01b0 quan qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, tuy kh\u00f4ng c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, nh\u01b0ng ngay l\u00fac \u1ea5y thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00ed gi\u1edbi, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u1eef chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung 100 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i thu\u1ebf l\u1ec7 h\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0 (t\u1ea5m v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u d\u00e0y 1 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c 2 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 7, 8 t\u1ea5c ; g\u1ed7 thu\u1eadn chu vi 4 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c 2 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u00f4ng (Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 10 con ng\u1ef1a, thu\u00ea 4 phu ch\u0103n. Chu\u1ea9n cho s\u1ed1 ng\u1ef1a nu\u00f4i \u1ea5y nh\u01b0 \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c 5 con th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea th\u00eam 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c 10 con th\u00ec thu\u00ea th\u00eam 4 ng\u01b0\u1eddi, theo l\u1ec7 h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o, ch\u01b0\u1edbc\u00a0 mi\u1ec5n cho t\u1ea1p ph\u00e1i. N\u1ebfu nu\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 ch\u1ebft th\u00ec c\u1ee9 theo gi\u00e1 ti\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u1ec1n, c\u00e1c ng\u1ef1a sinh \u0111\u1ebb, h\u1eb1ng n\u0103m th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 8 b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9, n\u1ebfu gi\u1ea5u b\u1edbt, c\u00f3 t\u1ed9i).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m quan trong Kinh b\u1ed5 ch\u1ee9c ngo\u00e0i, ho\u1eb7c quan t\u1ec9nh ngo\u00e0i b\u1ed5 ch\u1ee9c trong Kinh v\u00e0 th\u0103ng \u0111\u1ed5i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, th\u00ec tri\u1ec1u ph\u1ee5c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do nha c\u0169, t\u1ec9nh c\u0169, chuy\u1ec3n c\u1ea5p cho quan m\u1edbi m\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y. \u0110\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd \u1edf c\u00e1c x\u00e3 Ph\u00fa Nhi, Ph\u00f9 Sa, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc x\u00f3i th\u1eb3ng v\u00e0o, b\u1edd s\u00f4ng ng\u00e0y c\u00e0ng s\u1ea1t l\u1edf, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh ch\u1ec9 tr\u00ean 6 tr\u01b0\u1ee3ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n cho l\u00e0 \u0111\u1eafp cao \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 kh\u00f3, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m xong, c\u0169ng v\u1eabn kh\u00f3 mong gi\u1eef v\u1eefng, b\u00e8n \u0111\u1eafp ri\u00eang m\u1ed9t con \u0111\u00ea m\u1edbi, (t\u1eeb x\u00e3 M\u00f4ng Ph\u1ee5 qua c\u00e1c x\u00e3 Ph\u00fa Nhi, Ph\u00f9 Sa, \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1u Xu\u00e2n, d\u00e0i tr\u00ean 550 tr\u01b0\u1ee3ng) t\u00e2u xin theo c\u00e1ch \u0111\u00ea th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng l\u1edbn (m\u1eb7t r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e2n r\u1ed9ng 7 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n \u0111\u00ea cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc) thu\u00ea d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n b\u1ecb th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m, m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong, xin ph\u00e1i quan kh\u00e1m l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ; ph\u00e0m vi\u1ec7c binh d\u00e2n ti\u1ec1n t\u00e0i thu\u1ebf kho\u00e1 trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u u\u1ef7 cho c\u1ea3, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00e1c to h\u01a1n vi\u1ec7c \u1ea5y \u01b0 ? Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i th\u00e2n t\u1ef1 ki\u1ec3m x\u00e9t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh c\u00f3 tang. L\u1ea5y T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n sung l\u00e0m vi\u1ec7c C\u00e1c.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed ki\u00eam quy\u1ec1n ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCon ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u1ebf t\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i th\u00e2n hu\u00e2n nh\u01b0 b\u1ecdn Ngh\u0129a h\u01b0ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea, Qu\u1ed1c uy c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p, An t\u00e2y c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, L\u1ea1ng giang qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, con ch\u00e1u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc hay kh\u00f4ng v\u1eabn ch\u01b0a b\u00e0n \u0111\u1ebfn, xin n\u00ean giao cho quan b\u1ed9 L\u1ec5 tra r\u00f5 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh th\u1ebf t\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u00f4n th\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u, quan b\u1ed9 L\u1ec5 tham ch\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh, xin ph\u00e0m th\u00e2n hu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c phong qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, th\u00ec con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong qu\u00e2n c\u00f4ng ; (theo l\u1ec7 l\u00e0m qua, tr\u1eadt ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m) ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ; (tr\u1eadt ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m) t\u1eb1ng t\u00f4n((1) T\u1eb1ng t\u00f4n : Ch\u00e1u 4 \u0111\u1eddi1) t\u1eadp phong Ph\u1ee5ng \u00e2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n (tr\u1eadt ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m) ; huy\u1ec1n t\u00f4n((2) Huy\u1ec1n t\u00f4n : Ch\u00e1u 5 \u0111\u1eddi.2) \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c trung u\u00fd ; (tr\u1eadt ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m) lai t\u00f4n((3) Lai t\u00f4n : Ch\u00e1u 6 \u0111\u1eddi.3) \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong Ph\u1ee5ng \u00e2n trung u\u00fd ; (tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m), t\u1eeb sau \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi v\u1eabn t\u1eadp phong Ph\u1ee5ng \u00e2n trung u\u00fd.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u00f4n t\u1eb1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong \u0111\u1ebfn Ph\u1ee5ng \u00e2n trung u\u00fd, c\u0169ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u1ebft, ch\u1ec9 cho m\u1ed7i \u0111\u1eddi 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong.<\/p>\n<p>L\u1ea1i x\u00e9t lu\u1eadt c\u00f3 ch\u00e9p : c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m th\u00ec \u0111\u1ec1u cho con ch\u00e1u tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u1ee3 con c\u1ea3 t\u1eadp \u1ea5m, n\u1ebfu con ch\u00e1u tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u1ee3 c\u1ea3 ch\u1ebft \u0111i, con ch\u00e1u th\u1ee9 c\u1ee7a v\u1ee3 c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u th\u1ee9 c\u1ee7a v\u1ee3 c\u1ea3, m\u1edbi cho con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u1ee3 th\u1ee9 t\u1eadp \u1ea5m, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u1ee3 th\u1ee9, cho em hay ch\u00e1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba k\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, nay l\u1ec7 th\u1ebf t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u00e2n hu\u00e2n c\u0169ng theo \u0111\u1ea5y thi h\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u v\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 th\u1ee9, xin \u1edf trong ph\u00e1i g\u1ea7n ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m 1 b\u1eadc \u0111\u1ec3 r\u00f5 h\u01a1n k\u00e9m. Nh\u01b0ng x\u00e9t, ch\u00e1u huy\u1ec1n t\u00f4n c\u1ee7a Ngh\u0129a h\u01b0ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd, hi\u1ec7n b\u1ed5 ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed ki\u00eam l\u0129nh t\u01b0 gi\u00e1o sung t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng, xin t\u1eadp phong l\u00e0 Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c trung u\u00fd ; ch\u00e1u lai t\u00f4n c\u1ee7a Qu\u1ed1c uy c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Kho\u00e1ng xin t\u1eadp phong l\u00e0 Ph\u1ee5ng \u00e2n trung u\u00fd ; ch\u00e1u c\u1ee7a L\u1ea1ng giang qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1eadt hi\u1ec7n b\u1ed5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u1ee7 h\u1ed9 trung v\u1ec7, xin t\u1eadp phong Ph\u1ee5ng \u00e2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ; An t\u00e2y c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Huy nguy\u00ean kh\u00f4ng con n\u1ed1i, c\u00f3 ch\u00e1u h\u1ecd g\u1ea7n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 hi\u1ec7n b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, xin ph\u1ea3i k\u00e9m con vi\u00ean \u1ea5y m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1eadp phong l\u00e0m Ph\u1ee5ng \u00e2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00f2n T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd, T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1eadt, T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 \u0111\u1ec1u cho v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh, mang t\u01b0\u1edbc h\u00e0m t\u1eadp phong.<\/p>\n<p>Vua\u00a0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1. Nay t\u00f4n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n g\u1ea7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, th\u00ec t\u01b0\u1edbc ph\u1ea9m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n xa ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i b\u00e0n thi h\u00e0nh, l\u1ea1i ngh\u0129 c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i th\u00e2n hu\u00e2n c\u00f4ng lao r\u1ef1c r\u1ee1, con ch\u00e1u vi\u00ean \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecf r\u01a1i. T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd, T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1eadt, T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 \u0111\u00e3 d\u1ef1 b\u1ed5 quan ch\u1ee9c th\u00ec th\u00f4i, duy c\u00f3 ch\u00e1u lai t\u00f4n c\u1ee7a Qu\u1ed1c uy c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Kho\u00e1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ch\u1ee9c g\u00ec, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00e2n binh, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao\u201d.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn cam \u0111\u01b0\u1eddng, trong s\u1ecdt cam c\u00f3 con r\u1eafn cu\u1ed9n kh\u00fac, b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o cho l\u00e0 b\u1ea5t k\u00ednh, c\u00f9ng d\u00e2ng s\u1edb h\u1eb7c t\u1ed9i, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m, quan t\u1ec9nh ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ec7 l\u00ean, vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn cung quan tr\u1ecdng, ti\u1ebfn T\u1eeb cung th\u1eadn tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ea5t c\u1ea9n nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng nh\u1eb9, quan b\u1ed9 H\u00ecnh gi\u1eef ph\u00e9p ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh, th\u1ef1c \u0111\u00e3 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, duy vi\u1ec7c \u1ea5y m\u1edbi ph\u00e1t ra, tr\u1eabm k\u00ednh v\u00e2ng T\u1eeb d\u1ee5, ph\u00e1p lu\u1eadt n\u00ean x\u1eed n\u1eb7ng, t\u00ecnh n\u00ean x\u1eed nh\u1eb9, n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng cho gi\u1ea3m nh\u1eb9, thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u00e1t l\u00e0m qu\u00e2n, B\u1ed1 \u00e1n Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u0111i\u1ec1n vi\u1ebft quan h\u00e0m v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u00e0 t\u1edd t\u01b0. (Ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u00e2u b\u00e1o ch\u1ec9 vi\u1ebft r\u00f5 ch\u1ee9c quan, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m nh\u01b0 th\u00e1i b\u1ea3o, thi\u1ebfu b\u1ea3o, c\u00f9ng d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 chua gia b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p k\u1ef7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, duy ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, kh\u00f4ng c\u1ee9 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb hay t\u1edd t\u01b0, c\u1ee9 th\u1ef1c ghi r\u00f5. C\u00f2n gi\u1ea5y t\u1edd t\u01b0 b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em gia h\u00e0m vi\u1ebft l\u00ean tr\u00ean m\u00e0 hi\u1ec7n ch\u1ee9c vi\u1ebft ti\u1ebfp theo. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c h\u00e0m c\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ea1i phu, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft c\u1ea3, duy thi\u1ebfp b\u00e1o danh, m\u1eebng th\u1ecd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u cho vi\u1ebft \u0111i\u1ec1n, nh\u01b0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef c\u00e1o h\u00e0m vi\u1ebft lu\u00f4n hi\u1ec7n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, sang n\u0103m \u0111\u1ebfn khoa thanh tra, xin nh\u00e2n \u0111\u1ea5y d\u1eddi l\u00e0m kho m\u1edbi, sai quan tra x\u00e9t, kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m ngay trong th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ch\u1ee7 th\u1ee7 m\u1edbi c\u0169 giao thay\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho, b\u00e8n sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh B\u00f9i Qu\u1ef9 sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed5ng l\u00fd, th\u1ef1 L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung Ho\u00e0ng Thu l\u00e0m Ph\u00f3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cThi \u0111i\u1ec7n khoa n\u00e0y c\u00e1c t\u00ean tr\u00f9ng c\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho m\u0169, \u0111ai, \u00e1o, xi\u00eam, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c vinh th\u00e2n, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ed5 l\u00e0m quan, ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c ti\u1ebft l\u1ec5 tri\u1ec1u m\u1eebng, chu\u1ea9n cho m\u1eb7c c\u00e1c th\u1ee9 \u1ea5y theo ban l\u00e0m l\u1ec5. C\u00f2n th\u1ec3 ch\u1ebf, t\u00f4 \u0111i\u1ec3m hoa \u1edf \u00e1o, xi\u00eam, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khoa sau do b\u1ed9 b\u00e0n l\u1ea1i \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n h\u00e0nh bi\u00ean th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ebf c\u1ea5p 10 lo\u1ea1i d\u1ea5u ng\u00e0 cho th\u00e1i gi\u00e1m (1 d\u1ea5u kh\u1eafc qu\u1ea3n v\u1ee5 th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc ki\u1ec3m s\u1ef1 th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc ph\u1ee5ng nghi th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc th\u1eeba v\u1ee5 th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc \u0111i\u1ec3n th\u1ea3ng th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc cung s\u1ef1 th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc h\u1ed9 th\u1ea3ng th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc cung ph\u1ee5ng th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd, 1 d\u1ea5u kh\u1eafc th\u1eeba bi\u1ec7n th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ed3 k\u00fd).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXCVII \u2013 197<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>M\u1eadu Tu\u1ea5t, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 19 [1838], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ecbch l\u00e0m xong, nh\u00e2n vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, do b\u1ed9 L\u1ea1i ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu suy t\u00ednh c\u00f3 sai l\u1ea7m, c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a nay ph\u00e0m vua ng\u1ef1 \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec7n coi tri\u1ec1u, theo l\u1ec7 c\u00f3 th\u00e1i gi\u00e1m theo h\u1ea7u, \u1edf li\u1ec1n ngay b\u00ean c\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang \u00e1o vua, v\u00ec khi vua l\u00ean ki\u1ec7u, l\u00ean ngai, \u00e1o long b\u00e0o ng\u1ecdc \u0111eo ho\u1eb7c c\u00f3 treo s\u1ea5p d\u00ednh v\u00e0o nhau th\u00ec ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 m\u1edf ra, cho n\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng b\u1ecdn n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u01b0 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng sai ch\u1ee9c chi\u00eau dong \u0111\u1ed1i d\u1eabn b\u00ean vua, \u0111\u1ebfn l\u00e0m th\u00e0nh th\u01a1, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u00e1ng khinh, b\u1ea3n tri\u1ec1u ph\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh, \u0111\u00e2u th\u00e8m b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn quan ho\u1ea1n kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ea7n ngay b\u00ean c\u1ea1nh n\u01a1i vua ng\u1ef1, \u0111\u00e3 l\u00e0 tr\u00f4ng xem kh\u00f4ng nh\u00e3, s\u1ee3 m\u1edf ra m\u1ed1i ho\u1ea1n quan l\u00e0m vi\u1ec7c g\u1ea7n n\u01a1i t\u00f4n qu\u00fd, \u0111\u1eb7t ph\u00e9p kh\u00f4ng t\u1ed1t, vi\u1ec7c \u1ea5y quan h\u1ec7 kh\u00f4ng nh\u1ecf. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n d\u1ef1 ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i t\u1eeb 14, 15 tr\u1edf l\u00ean 1 hay 2 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang \u00e1o vua, cho h\u1ee3p l\u1ec5 nghi, d\u00f9ng l\u00e0m ph\u00e9p hay \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u1ec1 sau\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i bi\u1ec1n binh 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y ng\u00e0y 15 th\u00e1ng gi\u00eang h\u1ecdp c\u1ea3 \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, \u0111\u1ebfn 15 th\u00e1ng hai chia ban, ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y k\u1ef3 th\u00e1ng hai h\u1ecdp c\u1ea3).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 x\u1eed ph\u00e2n tu\u1ea7n bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>(Ph\u00e0m ph\u1eadn bi\u1ec3n h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 gi\u1eb7c ph\u00e1t ra, l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t vi\u00ean coi gi\u1eef, vi\u00ean \u0111\u1ed3n s\u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n ch\u1ed7 \u1ea5y v\u00e0 qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, n\u1ebfu s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng bi\u1ebft ho\u1eb7c tra b\u1eaft kh\u00f4ng ch\u0103m \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111i tho\u00e1t, th\u00ec vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, \u1edf chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 m\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 chuy\u00ean ph\u00e1i, c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Binh thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u00e1nh b\u1eaft, Qu\u1ea3n v\u1ec7 gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u1ea1t kh\u00e1c m\u00e0 ch\u1ed7 ph\u00e1t ra vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa c\u00e1ch, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng nom c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; x\u00e9t ra c\u00f3 ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u00ec x\u1eed theo t\u1ed9i ch\u1eadm tr\u1ec5. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c do\u00e3n th\u1eeba \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n, l\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, vi\u00ean n\u00e0o ra bi\u1ec3n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, m\u00e0 c\u00f3 gi\u1eb7c ph\u00e1t ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; c\u00f2n c\u00e1c vi\u00ean \u1edf l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, trong \u0111\u00f3 L\u00e3nh binh ai l\u00e0 chuy\u00ean tr\u00e1ch ph\u00f2ng gi\u1eef ph\u1eadn n\u00fai nh\u01b0 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Gi\u1eb7c ph\u00e1t \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n hai c\u1eeda bi\u1ec3n ti\u1ebfp gi\u00e1p, 2 vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c c\u1ee7a 2 t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, quan t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed gi\u1ea3m 1 b\u1eadc. Ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c, n\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f3 gi\u1eb7c ph\u00e1t ra, nhi\u1ec1u t\u1edbi 2 l\u1ea7n, ho\u1eb7c 3, 4 l\u1ea7n, th\u00ec m\u1ed7i l\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf x\u1eed ph\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ea5p k\u1ef7 cho \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t tr\u1eeb, tuy t\u00ednh su\u1ed1t s\u1ed1 ph\u1ea3i gi\u00e1ng nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, ngo\u00e0i ra theo l\u1ec7 suy t\u00ednh, t\u1ea1m h\u00e3y chu\u1ea9n cho \u0111eo gi\u00e1ng l\u01b0u \u0111\u1ec3 xem l\u00e0m vi\u1ec7c sau n\u00e0y, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c tu\u1ea7n b\u1eaft xong, c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng c\u1ed1 g\u1eafng hay kh\u00f4ng, l\u1ea1i t\u00e2u xin x\u00e9t x\u1eed, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 gi\u1eb7c ph\u00e1t ra m\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c ra s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, tuy kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, nh\u01b0ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n v\u1eabn kh\u00f4ng m\u1ea5t g\u00ec, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ea5y gi\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, l\u1ea1i t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eadu y\u00ean v\u00e0 c\u00f3 \u00fd r\u1ee5t r\u00e8, c\u00f9ng l\u00e0 h\u1ecfng l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, trong \u0111\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f2n nhi\u1ec1u, cho \u0111\u1ebfn khi \u1ea5y x\u00e9t ra s\u1ef1 tr\u1ea1ng, chi\u1ec3u lu\u1eadt \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf V\u1eadn Th\u00f4n, ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n nghe tin ngo\u00e0i n\u00fai \u1ef7 C\u1ea7m c\u00f3 tr\u00ean 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Thanh, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111em \u0111i chia l\u00e0m 5 to\u00e1n, \u0111i \u0111\u00eam ti\u1ebfn \u0111i ngay, g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u00f4ng th\u1ed5i m\u1ea1nh, s\u00f3ng \u0111\u00e1nh tr\u00f4i gi\u1ea1t, g\u1ea7n s\u00e1ng thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u gi\u01b0\u01a1ng bu\u1ed3m ch\u1ea1y tho\u00e1t, c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc ch\u01b0a k\u1ecbp nh\u1ed5 neo, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i to\u00e1n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Khuy\u1ebfn \u0111i thuy\u1ec1n nh\u1eb9 nhanh s\u1ea5n \u0111\u1ebfn ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n th\u00ec nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft c\u1ea3. Tr\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 xin t\u1ea1m v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ch\u1edd thu\u1eadn gi\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ch\u00e0ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y r\u1ea5t l\u00e2u, nh\u1ecdc qu\u00e2n, t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c bi\u1ec3n v\u1eabn c\u00f2n k\u1ebft th\u00e0nh b\u1ecdn l\u1edbn, x\u1eed theo lu\u1eadt qu\u00e2n c\u00f2n ch\u1ed1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng g\u1eb7p ph\u1ea3i s\u1ef1 th\u1ebf h\u01a1i kh\u00f3, ch\u01b0a n\u1ee1 b\u1eaft t\u1ed9i ngay, t\u1ea1m x\u1eed nh\u1eb9 gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. V\u1ea3 l\u1ea1i gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u1ec3n, r\u1ea5t l\u00e0 ng\u0103n tr\u1edf vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Nay \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u00edch ch\u1ed7 gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 trong th\u00e1ng n\u00e0y l\u1ea1i \u0111i l\u00e0m xong c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ebf, c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m l\u1ea1i \u0111i, c\u1ed1t \u0111em gi\u1eb7c \u1ea5y gi\u1ebft h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 cho \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 sau, ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng s\u1eeda sang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c l\u00e0ng \u1ea5p huy\u1ec7n h\u1ea1t Kim S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n b\u1ecb n\u1ea1n gi\u00f3 h\u01a1i n\u1eb7ng, c\u00e1c ti\u1ec1n th\u00f3c thu v\u1ec1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, xin n\u00ean cho ho\u00e3n l\u1ea1i v\u00e0 con \u0111\u00ea ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n (d\u00e0i tr\u00ean 3.400 tr\u01b0\u1ee3ng) t\u1eebng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n ng\u1eadp nhi\u1ec1u, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 v\u1ee1 l\u1edf, xin ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o thu\u00ea d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>Hai ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vang, L\u00e0ng Th\u00ecn, ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p l\u1ea1i s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, quan t\u1ec9nh \u1ea5y t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia s\u1ee9c n\u1ed9p s\u00fang \u1ed1ng, l\u00e0 ch\u1ec9 chuy\u00ean n\u00f3i quan qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t ri\u00eang, c\u00f2n nh\u01b0 9 ch\u00e2u Cam L\u1ed9 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, ch\u00ednh n\u00ean cho s\u1eeda sang kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng m\u1ed9t ch\u00fat, n\u1ebfu c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, b\u1eaft ph\u1ea3i b\u00e1o n\u1ed9p l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec, tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ch\u00fang.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cC\u00e2n thi\u00ean b\u00ecnh m\u1edbi c\u1ea5p cho h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng v\u1eeba m\u1ed7i h\u1ea1ng m\u1ed9t chi\u1ebfc, m\u1ed7i chi\u1ebfc qu\u1ea3 c\u00e2n \u0111\u1ec1u 10 qu\u1ea3, \u0111\u00e3 theo t\u1eebng h\u1ea1ng x\u00e9t l\u1ea1i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 sai. B\u1ed9 H\u1ed9 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf t\u1ec9nh m\u1ed7i h\u1ea1ng c\u00e2n \u0111\u00e3 l\u1ea5y 1 qu\u1ea3 c\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00e2n, l\u1ea1i \u0111\u1ecd v\u1edbi 6, 7 qu\u1ea3 ho\u1eb7c 4, 5 qu\u1ea3, theo t\u1eebng h\u1ea1ng thay \u0111\u1ed5i, c\u1ea7u cho \u0111\u1ee7 nguy\u00ean s\u1ed1 1 qu\u1ea3, th\u00ec trong \u0111\u00f3 x\u00ea x\u00edch t\u00ed ch\u00fat, kh\u00f3 khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed3 v\u1eadt b\u1eb1ng nhau. Xin ph\u00e0m d\u00f9ng 2 h\u1ea1ng c\u00e2n \u1ea5y, v\u1eadt 100 c\u00e2n th\u00ec l\u1ea5y qu\u1ea3 c\u00e2n 100 c\u00e2n m\u00e0 c\u00e2n, 50 c\u00e2n th\u00ec l\u1ea5y qu\u1ea3 c\u00e2n 50 m\u00e0 c\u00e2n, 10 c\u00e2n t\u1ef1 c\u00f3 qu\u1ea3 c\u00e2n 10 c\u00e2n, 10 l\u1ea1ng t\u1ef1 c\u00f3 qu\u1ea3 10 l\u1ea1ng, c\u1ed1t ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 m\u1ecfm nh\u1ecdn ngang nhau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111em h\u1ee3p l\u1ea1i. Giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, cho l\u00e0 c\u00e2n n\u1eb7ng hay nh\u1eb9 c\u1ed1 nhi\u00ean \u1edf c\u00e2n, m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho n\u1eb7ng nh\u1eb9 \u0111\u1ec1u nhau th\u1ef1c quan h\u1ec7 \u1edf m\u1ecfm nh\u1ecdn, \u1edf c\u00e1i c\u1ea7n s\u1eaft m\u00e0 th\u00f4i, m\u1ecfm nh\u1ecdn ngang nhau th\u00ec nh\u1eb9 n\u1eb7ng kh\u00f4ng tr\u00e1i ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin ph\u00e0m c\u00e1c nha trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 thu chi v\u1eadt h\u1ea1ng, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh, ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em c\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec3 cho b\u1eb1ng b\u1eb7n ngay ng\u1eafn. N\u1ebfu v\u1eadt n\u1eb7ng 100 c\u00e2n, c\u00e2n b\u1eb1ng qu\u1ea3 c\u00e2n 100 c\u00e2n, ho\u1eb7c l\u1ea5y c\u00e1c qu\u1ea3 50 c\u00e2n, 40 c\u00e2n, v\u00e0 10 c\u00e2n m\u00e0 c\u00e2n ; v\u1eadt n\u1eb7ng 50 c\u00e2n, c\u00e2n b\u1eb1ng qu\u1ea3 c\u00e2n 50 c\u00e2n, ho\u1eb7c l\u1ea5y c\u00e1c qu\u1ea3 30 c\u00e2n, 20 c\u00e2n m\u00e0 c\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n th\u00ec theo \u0111\u1ea5y suy ra, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean theo nh\u01b0 b\u1ed9 b\u00e0n g\u1eafn ch\u1eb7t nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 t\u1ec9nh Thanh Hoa ph\u1ea3i h\u1ee3p c\u1ea3 l\u1ea1i, c\u1ed1t \u1edf trong khi m\u1eaft c\u00f9ng xem x\u00e9t, m\u1ecfm nh\u1ecdn ngang nhau, t\u01a1 t\u00f3c kh\u00f4ng sai, ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u00e2n \u1ea5y l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n ph\u1ea3i l\u1eafm, v\u1ea3 l\u1ea1i l\u1eadp ph\u00e1p tuy hay nh\u01b0ng l\u00e0m c\u00f3 hay hay kh\u00f4ng th\u00ec c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu n\u1ec7 v\u1ec1 x\u00ea x\u00edch t\u00ed ch\u00fat th\u00e0nh sinh nghi ng\u1edd, th\u00ec l\u00e0 l\u00e0m nh\u00e0 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng bao gi\u1edd xong, chu\u1ea9n cho theo ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m, v\u00e0 th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha trong ngo\u00e0i, ph\u00e0m thu, chi ph\u1ea3i d\u00f9ng hai h\u1ea1ng c\u00e2n \u1ea5y, th\u00ec xem m\u1ecfm nh\u1ecdn ngang nhau, c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho thu\u1ed9c l\u1ea1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n h\u01a1n, k\u00e9m ch\u00fat n\u00e0o, th\u1ebf m\u1edbi t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Ti\u1ec7m cho ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7u kho\u00e1n thu n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7 \u0111\u00f2i l\u1ea5y ti\u1ec1n b\u1ea1c, tham tang \u0111\u1ebfn 700 l\u1ea1ng, b\u1ecb b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch, ch\u1ee7 th\u1ee7 t\u1ed1 c\u00e1o, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 Ch\u1ec9 sai c\u00e1ch ch\u1ee9c, x\u00e9t r\u00f5. Ti\u1ec7m kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u1ee5c, h\u00e9t to \u1ea7m c\u1ea3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, Ho\u00e1n l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1eb7c t\u00e2u ti\u1ebfp, xin ph\u00e1i quan \u1edf Kinh ra tra x\u00e9t. Ti\u1ec7m c\u0169ng l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang \u0111\u1ec7 theo, n\u00f3i : Ho\u00e1n khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, li\u1ec1n y\u1ebft th\u1ecb cho d\u00e2n trong h\u1ea1t, ph\u00e0m quan l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 nh\u0169ng t\u1ec7, cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf, m\u1edf r\u1ed9ng ra m\u1ed1i ki\u1ec7n c\u00e1o. L\u1ea1i th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi ri\u00eang v\u1ee3 l\u1ebd B\u1ed1 ch\u00ednh c\u0169 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n v\u00e0o nh\u00e0 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, h\u1eafn th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean can, b\u00e8n l\u1ea5y l\u00e0m hi\u1ec1m. V\u1ea3 h\u1eafn nh\u00e2n th\u1ea5y \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb thanh b\u1ea1ch ngh\u00e8o t\u00fang, vay gi\u00fap ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ea7n ho\u00e0ng((1) Ph\u1ea7n ho\u00e0ng : \u0111\u1ed1t b\u1ea3n s\u1eafc sao b\u1eb1ng gi\u1ea5y v\u00e0ng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong bi\u1ebft.1) ri\u00eang, m\u00e0 Ho\u00e1n c\u0169ng cho l\u00e0 tham tang, c\u1ed1 \u00fd bu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m m\u01b0u t\u00ednh l\u1ee3i ri\u00eang, \u0111\u00e3 b\u1ecb quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, y\u00ean l\u1eb7ng ch\u1edd x\u1eed ph\u00e2n, to ti\u1ebfng c\u1eafn c\u00e0n, l\u1ea1i nh\u1eb7t nh\u1ea1nh nh\u1eefng l\u1eddi l\u01a1 m\u01a1 ph\u00f9 phi\u1ebfm, li\u1ec1n t\u00e2u gi\u00e8m l\u1ea1i, h\u1eafn n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ee5c vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, h\u00e1 kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i trong t\u1eadp t\u00e2u n\u00f3i ra ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, ch\u01b0a bi\u1ebft quan l\u1ea1i c\u00f3 tham nh\u0169ng hay kh\u00f4ng, n\u00eau y\u1ebft th\u1ecb cho d\u00e2n b\u00e0y t\u1ecf. N\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00f3, tuy kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi phi\u1ec1n nhi\u1ec5u vi\u1ec7c, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1i l\u1ebd ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, c\u00f2n nh\u01b0 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang, vi\u1ec7c \u00e1m mu\u1ed9i gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, h\u1eafn l\u00e0 k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, theo lu\u1eadt c\u00f3 c\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o c\u1eed vi\u1ec7c kh\u00e1c, sao \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u00e2u nh\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf ? L\u1ea1i nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb nh\u00e0 ngh\u00e8o l\u00e0 vi\u1ec7c ri\u00eang c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0, c\u00f3 can chi \u0111\u1ebfn h\u1eafn l\u1ea1i ph\u1ea3i vay ti\u1ec1n h\u1ed9, r\u1ea5t l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd, xem ra to\u00e0n l\u00e0 b\u1ecba vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00e2u, ch\u1eb3ng qua t\u1ef1 bi\u1ebft kh\u00f4ng ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i, l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng gi\u1ebfng m\u00e0 th\u00f4i. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n \u1edf Kinh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ra l\u00e0m nh\u1eadn ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a vi\u00ean \u1ea5y c\u00f4ng hay t\u01b0, t\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 soi x\u00e9t r\u00f5 c\u1ee7a tr\u1eabm, n\u1ebfu vi\u1ec7c \u1ea5y qu\u1ea3 l\u00e0 mang l\u00f2ng hi\u1ec1m vu \u0111\u1ec3 h\u00e3m h\u1ea1i, t\u1ef1 ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u xin tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i r\u1ed3i, duy L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m tham tang t\u01b0 t\u00ecnh, s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u00edch x\u00e1c, ph\u1ea3i do ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, c\u00f2n ph\u1ea3i ph\u00e1i ri\u00eang l\u00e0m g\u00ec ?\u201d. B\u00e8n sai Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh \u0110\u1ed7 Cao M\u1ea1i mang d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111i \u0111\u1ebfn tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, r\u1ed3i \u0111em L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m x\u00edch giam giao cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb x\u00e9t ngh\u0129, \u00e1n th\u00e0nh, Ti\u1ec7m ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5, giam ch\u1edd l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb gi\u1eef ch\u1ee9c truy\u1ec1n cho ch\u1ea1y tr\u1ea1m, th\u1ebf m\u00e0 Ti\u1ec7m \u0111\u00e3 can b\u1ecb h\u1eb7c t\u00e2u, c\u00f2n vin l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n k\u00edn \u0111\u01b0a l\u00ean th\u1eb3ng, cho vi\u1ebft gi\u1ea5y ph\u00e1t \u0111\u1ec7, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, t\u1eeb nay ph\u00e0m b\u1ed1 \u00e1n \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u1ed1c ph\u1ee7 n\u00eau ra h\u1eb7c t\u1ed9i, n\u1ebfu oan u\u1ed5ng th\u1ef1c, cho \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n, b\u00e0y t\u1ecf k\u00eau l\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7 l\u00e0m s\u1edb ri\u00eang \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng. N\u1ebfu c\u00f3 g\u1eedi phong k\u00edn t\u1ef1 ph\u1ea3i vi\u1ebft gi\u1ea5y ph\u00e1t \u0111i, ty b\u01b0u truy\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u1ec7, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u1edf Qu\u1ea3ng Nam gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f2n cao. Vua ngh\u0129 kho \u1edf Kinh hi\u1ec7n ch\u1ee9a nhi\u1ec1u g\u1ea1o tr\u1eafng Gia \u0110\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho ph\u00e1t 15.000 ph\u01b0\u01a1ng ch\u1edf \u0111i, ph\u00e1i khoa \u0111\u1ea1o v\u00e0 thu\u1ed9c ty Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1ed9 H\u1ed9, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i c\u00f9ng quan t\u1ec9nh gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 uy ; L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh L\u00ea S\u00e1ch th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ; L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong ; L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n<p>Cho Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c, dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPhu tr\u1ea1m \u1edf d\u1ecbch tr\u1ea1m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, duy 6 t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 v\u00e0 3 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 n\u01a1i mi\u1ec5n c\u1ea3, c\u00f3 n\u01a1i mi\u1ec5n n\u1eeda, l\u1ea1i c\u00f3 n\u01a1i ph\u1ea3i n\u1ed9p theo l\u1ec7, r\u1ea5t kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t ra phu tr\u1ea1m ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ea1y tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, c\u00f9ng l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ea3, h\u00e1 n\u00ean n\u01a1i n\u00e0y n\u01a1i n\u1ecd kh\u00e1c nhau, xin sai c\u00e1c quan t\u1ec9nh xem x\u00e9t. Tr\u1ea1m n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt m\u00e0 s\u1ed1 phu nhi\u1ec1u th\u00ec li\u1ec7u b\u1edbt \u0111i, tr\u1ea1m n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0 tuy h\u01a1i \u00edt, nh\u01b0ng s\u1ed1 phu \u00edt th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, r\u1ed3i chi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m cho v\u1ec1 l\u00e0ng ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, c\u00f2n s\u1ed1 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t \u00e1n ki\u1ec7n c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111em \u00e1n n\u00e0o th\u1ee5 l\u00fd ng\u00e0y n\u00e0o v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m hi\u1ec7n giam \u0111\u00e3 tra x\u00e9t hay ch\u01b0a, trong th\u00e1ng \u1ea5y b\u1ea9m t\u1ec9nh. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn 4 qu\u00fd \u0111em c\u1ea3 \u00e1n x\u00e9t trong qu\u00fd l\u00e0 bao nhi\u00eau, n\u00f3i r\u00f5 nguy\u00ean u\u1ef7 tra x\u00e9t, x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i danh ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch do t\u1ec9nh x\u00e9t l\u1ea1i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a h\u1ee3p, th\u01b0\u1ee3ng ty b\u00e1c tr\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1ea1i, ho\u1eb7c t\u00ecnh l\u00fd kh\u00f3 kh\u0103n, kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1eed xong nh\u01b0 h\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c, theo l\u1ec7 cho th\u00eam h\u1ea1n. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm k\u00e9o d\u00e0i kh\u00f4ng x\u1eed xong th\u00ec h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean. \u1edf t\u1ec9nh x\u00e9t \u00e1n, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 chi\u1ec3u theo h\u1ea1n h\u1eb1ng th\u00e1ng s\u1ee9c cho Ni\u1ebft ty tra x\u00e9t cho xong, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm k\u00e9o d\u00e0i c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. T\u1ec9nh n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, \u0111\u1ee3i khi \u00e1n \u0111\u1ec7 l\u00ean, do b\u1ed9 H\u00ecnh xem x\u00e9t, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u01a1n v\u01b0\u1ee3t kh\u1ed1ng, c\u0169ng \u00e1n giao tra, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u theo h\u1ea1n x\u00e9t x\u1eed. N\u1ebfu c\u00f3 kh\u00f3 kh\u0103n, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u xin gia h\u1ea1n, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm qu\u00e1 h\u1ea1n, c\u0169ng do b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i. L\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n, giam tra t\u00f9 ph\u1ea1m, nha n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 huy\u1ec7n th\u00e0nh m\u00e0 l\u00ednh l\u1ec7 \u00edt th\u00ec cho g\u1eedi giam \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, ph\u1ee7 th\u00e0nh ti\u1ebfp g\u1ea7n, n\u1ebfu \u0111\u1ecba th\u1ebf xa c\u00e1ch chi\u1ec3u theo vi\u1ec7c \u00e1n nh\u1eb9 n\u1eb7ng, t\u00f9 ph\u1ea1m nhi\u1ec1u \u00edt, ch\u1ecdn 1 ng\u01b0\u1eddi T\u1ed5ng m\u1ee5c g\u1ea7n ti\u1ec7n v\u00e0 li\u1ec7u b\u1eaft d\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u1ea5y canh gi\u1eef, vi\u1ec7c xong cho r\u00fat v\u1ec1 ngay.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u1ed9c \u0111em gi\u1ebft. Vua th\u01b0\u1edfng cho quan \u0111i b\u1eaft l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c, 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; quan qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 h\u1ecfi bi\u1ebft t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n t\u1ed5 ti\u00ean m\u00ecnh, t\u00e2u xin tr\u00e1nh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i ch\u00e2n tay ru\u1ed9t th\u1ecbt, th\u1ef1c kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 quan ch\u1ee9c c\u1ea5p nh\u1ecf, ch\u1ec9 n\u00ean gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 u\u1ef7 th\u00e1c, vi\u1ec7c \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng quan ng\u1ea1i g\u00ec, chu\u1ea9n cho t\u1ea1m \u1edf nh\u1eadn ch\u1ee9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i quan t\u00e2m.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n, t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3i, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Ho\u00e0 (nguy\u00ean cai qu\u1ea3n c\u00e1c h\u1ed9 l\u1ea5y t\u1ed5 y\u1ebfn \u1edf 3 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh Ho\u00e0) \u0111em 5 ng\u01b0\u1eddi \u1edf h\u1ed9, l\u1ea5y t\u1ed5 y\u1ebfn, tr\u00e1ch c\u1ee9 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i b\u1eaft binh thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o C\u00f4n Lu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i l\u1ea5y t\u1ed5 y\u1ebfn. C\u00f4n Lu\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i s\u1eb5n nhi\u1ec1u t\u1ed5 y\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc kia chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u00ednh \u0111\u1ed3n 50 ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1ed5 y\u1ebfn n\u1ed9p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 l\u1ea1ng, \u0111\u00e3 2 n\u0103m, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 c\u00e2n, h\u1ecfi th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n n\u00f3i : chim y\u1ebfn l\u00e0m t\u1ed5 \u1edf hang c\u00f9ng, h\u1ed1c th\u1eb3m ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i d\u00f9ng d\u00e2y to bu\u1ed9c v\u00e0o g\u1ed1c c\u00e2y ho\u1eb7c v\u00e0o vi\u00ean \u0111\u00e1 to v\u1eefng ch\u1eafc, r\u1ed3i sau theo d\u00e2y d\u00f2ng v\u00e0o, 1 tay c\u1ea7m d\u00e2y, 1 tay c\u1ea7m \u0111u\u1ed1c, s\u1edd t\u00ecm t\u1ea1t ngang, th\u1ebf r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00e0o, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf n\u01a1i n\u00f4ng v\u00e0 g\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ed9 H\u1ed9 cho l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Ho\u00e0 am hi\u1ec3u ngh\u1ec1 \u1ea5y, xin cho \u0111em theo h\u1ed9 l\u1ea5y t\u1ed5 y\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i l\u1ea5y, l\u1ea1i ph\u00e1i vi\u00ean c\u00f9ng \u0111i tr\u00f4ng coi, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh \u1ea5y (h\u1eb1ng n\u0103m th\u00e1ng gi\u00eang chim y\u1ebfn l\u00e0m t\u1ed5, th\u00e1ng hai l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111i l\u1ea5y, \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng t\u01b0 l\u00e0 h\u1ebft, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u00f3 m\u01b0a b\u1ea5t k\u1ef3, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 6). B\u1ed9 H\u1ed9 l\u1ea1i n\u00f3i nghe tin \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean s\u1ea3n xu\u1ea5t tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t t\u1ed1t, xin chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn khi ph\u00e1i vi\u00ean v\u1ec1 nh\u00e2n ti\u1ec7n x\u00e9t h\u1ecfi.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 b\u1ea1c \u1edf Kinh s\u01b0 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u00ean, chu\u1ea9n cho b\u1ed5ng l\u1ec7 quan vi\u00ean \u1edf Linh t\u1eeb nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc 1 k\u1ef3 n\u0103m sau, chi\u1ec3u theo k\u1ef3 th\u00e1ng 4 chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc cho quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5. (Quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i, v\u0103n t\u1eeb t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 v\u0103n giai \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, th\u1ef1c th\u1ee5, v\u1eabn vi\u1ebft c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft c\u1ea5p, sau b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u v\u00e0 gi\u00e1ng \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec theo l\u1ec7 x\u00e9t thu, c\u1ea5p cho s\u1eafc b\u1eb1ng kh\u00e1c, duy ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i tra thu. Vi\u00ean n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho, th\u00ec vi\u1ebft c\u1ea5p t\u1ea5t c\u1ea3, ph\u00e0m th\u1ec3 v\u0103n \u1edf c\u00e1o s\u1eafc b\u1ecf b\u1edbt c\u00e1c ch\u1eef \u201ctr\u1eadt : ch\u00e1nh, t\u00f2ng ph\u1ea9m n\u00e0o ?\u201d C\u00f2n nh\u01b0 gi\u00e1ng c\u1ea5p, gia c\u1ea5p \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u v\u00e0 chi\u1ec3u nha ph\u1ea3i t\u01b0 t\u1ed1ng, t\u01b0 t\u1edd sao, sao l\u1ee5c cho bi\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea5p b\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u2013 V\u0103n t\u1eeb ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, th\u1ef1c th\u1ee5, c\u00f9ng quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1, th\u1ef1c l\u00fd, gia h\u00e0m v\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n, duy ch\u1eef chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1eef s\u1eafc.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u00e0m quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ph\u00e1i \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ho\u1eb7c sung l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9, vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi, t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 th\u1ec3 quan tr\u1ecdng, theo l\u1ec7 vi\u1ebft c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0, \u1edf trong Kinh, v\u0103n t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, v\u00f5 t\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c ; \u1edf ngo\u00e0i \u0110\u1ed1c ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ed5i ngang nhau sang nha kh\u00e1c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u vi\u1ebft c\u1ea5p 1 \u0111\u1ea1o s\u1eafc th\u01b0. H\u1ea1t n\u00e0o theo l\u1ec7 \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec7n c\u00f3 quan, c\u00e1c b\u1ed1 \u00e1n, L\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9 l\u00fd, c\u1ea5p cho 1 \u0111\u1ea1o s\u1eafc th\u01b0 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, v\u1ec1 th\u1ec3 th\u1ee9c v\u0103n ghi : \u201cs\u1eafc d\u1ee5 cho th\u1eeba tuy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9\u2026 ch\u1ee9c, t\u00ean g\u00ec, chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh ho\u1eb7c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan phong t\u1ec9nh m\u1ed7\u2026\u201d H\u1ea1t n\u00e0o L\u00e3nh binh chuy\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c kh\u00e1c, kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ec9nh, th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt c\u00e1c ch\u1eef L\u00e3nh binh \u0111i. Nh\u01b0 B\u1ed1 ch\u00ednh gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 th\u0103ng \u0111i\u1ec7u, ho\u1eb7c khuy\u1ebft, th\u00ec B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u1eafc th\u01b0, c\u00f2n \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh ho\u1eb7c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u00f3 th\u0103ng \u0111i\u1ec7u ho\u1eb7c khuy\u1ebft th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c k\u1ebf ti\u1ebfp, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea5p s\u1eafc kh\u00e1c. L\u1ea1i h\u1ea1t n\u00e0o hi\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1eb7t T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, ho\u1eb7c \u0111i c\u00f4ng su\u1ea5t l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00e1c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 \u00e1n, L\u00e3nh binh, ho\u1eb7c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng h\u1ed9 l\u00fd th\u00ec c\u0169ng theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m ; c\u00f2n th\u00ec n\u1ebfu \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf ki\u00eam h\u1ea1t v\u00e0 v\u1ec1 Kinh tri\u1ec1u ki\u1ebfn, kh\u00f4ng l\u00e2u ng\u00e0y, ch\u1ec9 sao l\u1ee5c ch\u1ec9 ph\u00e1t giao cho tu\u00e2n theo l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 h\u1ea1t n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t L\u00e3nh binh, ch\u1ec9 c\u00f3 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh, th\u00ec Ph\u00f3 l\u00e3nh binh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng h\u1ed9 l\u00fd. H\u1ea1t n\u00e0o nguy\u00ean c\u00f3 L\u00e3nh binh, b\u1ed7ng nh\u00e2n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, ho\u1eb7c khuy\u1ebft, th\u00ec Ph\u00f3 l\u00e3nh binh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9 l\u00fd. Ngo\u00e0i ra nh\u01b0 v\u0103n t\u1eeb t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 \u0111\u1ed5i cho nhau, th\u00ec \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 l\u1ee5c ch\u1ec9 truy\u1ec1n b\u1ea3o, v\u0103n t\u1eeb b\u00e1t ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng, do b\u1ed9 c\u1ea5p b\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u00e0m quan vi\u00ean b\u1ed5 th\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u00e1o tr\u1ee5c s\u1eafc v\u0103n, nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u1ed5i ngang nhau \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 l\u1ee5c ch\u1ec9, v\u0103n b\u1eb1ng, \u0111\u1ec1u v\u1eabn \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p chi\u1ec3u, duy s\u1eafc th\u01b0, l\u1ee5c ch\u1ec9, v\u0103n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p khi sai ph\u00e1i, th\u00ec vi\u1ec7c xong do b\u1ed9 thu hu\u1ef7 \u0111i).<\/p>\n<p>Ki\u00eam l\u0129nh Hi\u1ec7p l\u00fd Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia hai b\u1ed9 L\u1ec5, Binh ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y s\u01b0 chi\u1ec3u theo c\u00e1ch th\u1ee9c \u1ea5n tri\u1ec7n 5 qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1ebf c\u1ea5p. Nay \u1ea5n \u1ea5y so v\u1edbi \u1ea5n 5 qu\u00e2n h\u01a1i nh\u1ecf, ngh\u0129 n\u00ean \u0111\u00fac l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ed1c tri\u1ec1u chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c, v\u1ec1 v\u0103n ch\u1ec9 c\u00f3 6 b\u1ed9, v\u1ec1 v\u00f5 ch\u1ec9 c\u00f3 5 ph\u1ee7, s\u1ef1 th\u1ec3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, c\u00f2n c\u00e1c nha kh\u00e1c th\u00ec quan tr\u1ecdng v\u1eeba, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y 2 b\u1ed9 L\u1ec5, Binh ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y s\u01b0 gi\u1ed1ng v\u1edbi 5 qu\u00e2n, r\u1ea5t l\u00e0 ch\u01b0a x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, nay x\u00e9t ra tuy kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi l\u1eddi b\u00e0n, nh\u01b0ng so v\u1edbi hai d\u1ef1c V\u0169 l\u00e2m, 5 dinh C\u1ea5m binh, c\u0169ng \u0111\u1ea1i kh\u00e1i ngang nhau, x\u00e9t ra s\u1ef1 l\u00fd l\u1ea1i l\u00e0 th\u00edch h\u1ee3p, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u00f9ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00fac l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m b\u1eafn th\u1eed s\u00fang 2 c\u00f2 m\u00e1y, \u0111\u1ea1n n\u1ed5 r\u1ea5t m\u1ea1nh, x\u00e9t ra l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd coi \u0111\u1ed9i Kim sang Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd \u0111\u00f3ng nh\u1ea7m 2 t\u1ea7ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cMay m\u00e0 tr\u1eabm t\u1eeb tu\u1ed5i tr\u1ebb \u0111\u1ebfn nay quen d\u00f9ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec quan h\u1ec7 kh\u00f4ng nh\u1ecf. Li\u1ec1n sai c\u1ea5t ch\u1ee9c C\u1eedu Ng\u1ecd cho nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i ki\u00eam coi \u0111\u1ed9i Kim sang, khi vua \u0111i tu\u1ea7n, cho mang s\u00fang c\u1ee7a vua\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ea5t ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ecb ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ch\u1ea5n Trung qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n K\u1ef3 th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. Sai m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch 50 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn hi\u1ec7n s\u1ed1 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, vua chu\u1ea9n cho b\u1ecf b\u1edbt t\u00ean c\u01a1, d\u1ed3n c\u1ea3 l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh (c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn 36 ng\u01b0\u1eddi, 2 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 25 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i Th\u00f4ng ng\u00f4n l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c qu\u00e2n, cho sung ch\u1ee9c H\u00e0nh nh\u00e2n ty H\u00e0nh nh\u00e2n((1) H\u00e0nh nh\u00e2n : Ch\u1ee9c quan gi\u1eef vi\u1ec7c tri\u1ec1u c\u1eadn sinh v\u1ea5n th\u1eddi c\u1ed5.1) cai qu\u1ea3n h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf 4 d\u1ecbch qu\u00e1n h\u1ecdc t\u1eadp phi\u00ean d\u1ecbch.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cSang n\u0103m ch\u00ednh g\u1eb7p k\u1ef3 ki\u1ec3m duy\u1ec7t qu\u00e2n nhu \u1edf Nam K\u1ef3, xin ch\u1ecdn ph\u00e1i quan \u1edf Kinh \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c quan \u1edf Kinh h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh ch\u01b0a ti\u1ec7n ph\u00e1i \u0111i, m\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c t\u1ec9nh c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u00e2n t\u00edn c\u00f3 th\u1ec3 u\u1ef7 th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m l\u00e0 k\u1ef3 bi\u1ec1n binh h\u1ecdp c\u1ea3 \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, vi\u1ec7c ki\u1ec3m duy\u1ec7t bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u1ea5y T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng sung ph\u00e1i ; ki\u1ec3m duy\u1ec7t bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng sung ph\u00e1i, bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 h\u1ed9i c\u1ea3 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng h\u1ed9i c\u1ea3 \u1edf V\u0129nh Long, do 2 quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ki\u1ec3m duy\u1ec7t, bi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ed9i c\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1eabn do b\u1ed1 \u00e1n ki\u1ec3m duy\u1ec7t, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c ki\u1ec3m duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c ngh\u1ec9 c\u01b0 tang, l\u1ea5y \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng. \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i, Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Tr\u1ea1ch \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa ; L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung V\u0169 Do\u00e3n Cung th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 Kinh sao ng\u1ea1ch, th\u1ee7 l\u0129nh, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u00e1c ty hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh \u0111\u1ec1u so\u1ea1n giao s\u1ed5 ng\u1ea1ch, nh\u01b0ng \u1edf sau b\u1ea3n sao \u0111\u1ec1 t\u00ean x\u00e9t nh\u1eadn, tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng quan ph\u00ea ch\u1eef \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n, n\u1ebfu ty c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00f4ng so\u1ea1n giao ho\u1eb7c l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a t\u1ec9nh kh\u00f4ng xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 c\u00f3 sai nh\u1ea7m th\u00ec n\u1ebfu x\u00e9t ra s\u1ebd chi\u1ebfu lu\u1eadt x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f3 t\u00ean t\u00f9 L\u00ea Vi\u1ebft V\u00e2n, l\u1ea5y nguy\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh \u0111em ph\u00e1t gi\u00e1c t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn l\u00e0m gi\u1eadn, nh\u00e2n say r\u01b0\u1ee3u ch\u1eedi m\u1eafng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u00e1n \u1edf t\u1ec9nh x\u1eed ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5, b\u1ed9 H\u00ecnh ng\u1edd l\u00e0 n\u1eb7ng, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh l\u00e0 quan cha m\u1eb9 c\u1ee7a h\u1eafn, n\u1ebfu qu\u1ea3 b\u1ea5t c\u00f4ng, b\u1ea5t ph\u00e1p, c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111em vi\u1ec7c k\u00eau l\u00ean, sao \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0n d\u1ee1 \u0111em l\u1eddi ph\u1ee5c m\u1ea1, ch\u1eedi quan tr\u00ean, l\u00e0 khinh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khinh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ee9c l\u00e0 l\u00e0m lo\u1ea1n, ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 l\u1ec5 ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng gi\u1ebft c\u00f2n \u0111\u1ee3i g\u00ec, L\u00ea Vi\u1ebft V\u00e2n cho \u0111\u1ebfn sau k\u1ef3 thu th\u1ea9m, ph\u1ea3i th\u1eaft c\u1ed5 ngay\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201c3 huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, Ph\u00f9 Dung, Ti\u00ean L\u1eef ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, \u1edf h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An, \u0111\u1ecba th\u1ebf \u1ea9m th\u1ea5p, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, ru\u1ed9ng m\u00f9a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng mong nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1eafp con \u0111\u00ea b\u1edd \u1ea5y, may tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1n l\u1ee5t, \u0111\u00e3 x\u00e9t con \u0111\u00ea h\u1eefu ng\u1ea1n t\u1eeb \u0111\u1ea7m s\u00e2u S\u00e0i Th\u1ecb \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 Bi\u1ec7n d\u00e0i su\u1ed1t tr\u00ean 8.000 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u1ec1 ph\u1ea3i \u0111\u1eafp l\u1ea1i tr\u00ean 1.700 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ea3i x\u1eafn th\u1eb3ng tr\u00ean 1.000 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1eafp th\u00eam cho cao, d\u00e0y h\u01a1n c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t l\u00e0 nhi\u1ec1u v\u00e0 n\u1eb7ng, xin tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111em 1 \u0111o\u1ea1n x\u1eafn th\u1eb3ng t\u1eeb S\u00e0i Qu\u1ea5t \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Ngang, thu\u00ea b\u1eaft d\u00e2n phu 2 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, 1 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m th\u00ec \u0111\u1eafp, h\u1ea1n cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 th\u00ec xong, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m sau l\u1ea1i l\u00e0m. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u, cho l\u00e0 b\u1edd \u0111\u00ea b\u00ean t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng \u1ea5y, n\u0103m nay s\u1eeda \u0111\u1eafp m\u1edbi xong, ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t ch\u01b0a g\u1eafn li\u1ec1n, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1eafp th\u00eam m\u1edbi mong gi\u1eef v\u1eefng, c\u00f2n \u0111\u1ecba th\u1ebf b\u00ean h\u1eefu ng\u1ea1n so v\u1edbi t\u1ea3 ng\u1ea1n h\u01a1i th\u1ea5p, m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ea3y t\u1ea1t v\u00e0o h\u1eefu ng\u1ea1n, n\u1ebfu nay \u0111\u1eafp ngay 1 \u0111o\u1ea1n x\u1eafn th\u1eb3ng, s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean to ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u00ecnh, m\u00e0 b\u1edd \u0111\u00ea t\u1ea3 ng\u1ea1n m\u1edbi xong \u0111\u1eafp th\u00eam ch\u01b0a k\u1ecbp, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 h\u1ecfng c\u1ea3 hai \u01b0 ? Sao b\u1eb1ng t\u1ea1m h\u00e3y \u0111\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1eefu ng\u1ea1n l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean s\u1ee9c gi\u1eef v\u1eefng t\u1ea3 ng\u1ea1n, cho ru\u1ed9ng d\u00e2n 7 huy\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 2 k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn m\u00f9a h\u1ea1, m\u00f9a thu th\u00ec h\u01a1n, c\u00f2n b\u1edd \u0111\u00ea h\u1eefu ng\u1ea1n \u1ea5y, n\u00ean theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee3i v\u00e0i n\u0103m sau cho ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t \u0111\u00ea t\u1ea3 ng\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n ch\u1eafc, r\u1ed3i d\u1ea7n xem th\u1ebf n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i b\u00e0n. Ho\u1eb7c l\u00e0 ph\u00eda h\u1eefu ng\u1ea1n kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1eafp n\u1eefa, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo n\u01b0\u1edbc x\u00f3i, c\u00f2n c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u0169 t\u1eeb c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 Bi\u1ec7n, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u1edf s\u1ea1t th\u1ef1c ph\u1ea3i s\u1eeda sang \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u00faa chi\u00eam, th\u00ec nh\u00e2n c\u0169 tu\u1ef3 ti\u1ec7n s\u1eeda sang kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, m\u1edf ra cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc d\u1ec5 ti\u00eau ti\u1ebft, r\u1ed3i \u0111em ng\u1ea1ch ru\u1ed9ng 3 huy\u1ec7n chuy\u1ec3n l\u00e0m thu\u1ebf l\u1ec7 ru\u1ed9ng chi\u00eam, thu c\u1ea3 v\u00e0o v\u1ee5 chi\u00eam, th\u00ec d\u00e2n y\u00ean tr\u00ed c\u00e0y c\u1ea5y ru\u1ed9ng chi\u00eam, kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u00f4ng ng\u00f3ng ru\u1ed9ng m\u00f9a n\u1eefa, nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u00e9t t\u00ecnh d\u00e2n c\u00f3 ti\u1ec7n hay kh\u00f4ng, xin do t\u1ec9nh \u1ea5y x\u00e9t h\u1ecfi b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng sau t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u00e3 h\u1ecfi b\u1ecdn T\u1ed5ng l\u00fd c\u00e1c huy\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0 ti\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, x\u00e9t ra l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ec1u theo \u00fd mu\u1ed1n h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, duy ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n t\u00ednh \u1ed5n tho\u1ea3, sau khi l\u00e0m xong d\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd, t\u1ee9c g\u1ecdi l\u00e0 d\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f9ng m\u01b0u t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. Kia nh\u01b0 \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An, l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u00e1i, c\u00e1c t\u1ec9nh th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, nay \u0111\u00ea t\u1ea3 ng\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp, n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea h\u1eefu ng\u1ea1n, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u00e1i ti\u00eau ti\u1ebft \u0111\u00e3 ch\u1eadm, m\u00e0 2 b\u1edd s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u1ec1u b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f3i, \u0111\u1ebfn m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, sao gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n v\u1eefng ch\u1eafc, t\u01b0\u1edfng n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1eafp l\u00e0 ph\u1ea3i, c\u00f2n nh\u01b0 ru\u1ed9ng m\u00f9a chuy\u1ec3n th\u00e0nh ru\u1ed9ng chi\u00eam, t\u1ee9c l\u00e0 2, 3 n\u0103m nay ru\u1ed9ng m\u00f9a \u0111\u00e3 c\u00f9ng ru\u1ed9ng chi\u00eam c\u00e0y c\u1ea5y nh\u01b0 nhau, m\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1eebng bi\u1ebft, g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Ngh\u0129 n\u00ean theo l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n, \u0111\u00ea b\u1edd b\u00ean h\u1eefu kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1eafp n\u1eefa, ru\u1ed9ng m\u00f9a 3 huy\u1ec7n chuy\u1ec3n l\u00e0m ru\u1ed9ng chi\u00eam, th\u1ef1c l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n c\u1ea3 \u0111\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean gia t\u00e2m gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u00ea b\u00ean t\u1ea3, c\u00f2n \u0111\u00ea b\u00ean h\u1eefu th\u00ec b\u00e0n d\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf 3 c\u1eeda nh\u00e0 Qu\u1ea3ng Thi\u1ec7n, Qu\u1ea3ng H\u1ecdc, Minh Thi\u1ec7n (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t m\u1ed7i nh\u00e0 ch\u00e1nh b\u00e1t, ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t th\u00eam t\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 \u00e1o m\u1eb7c c\u1ee7a quan v\u00e0 d\u00e2n.<\/p>\n<p>(V\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u00e1o m\u1eb7c nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ee9 nhi\u1ec5u, \u0111o\u1ea1n, the, l\u0129nh, \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 \u00fd d\u00f9ng, ph\u00e0m l\u1ee5a hoa c\u00f9ng m\u00e0u v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 hoa : m\u00e2y, m\u00e3ng, ph\u01b0\u1ee3ng, l\u00e2n, h\u1ea1c, hoa b\u00f4ng v\u00f2ng tr\u00f2n, s\u00f3ng g\u1ee3n, \u0111\u1ec1u cho m\u1eb7c, duy s\u1eafc v\u00e0ng v\u00e0 h\u00ecnh r\u1ed3ng 5 m\u00f3ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, h\u00e0 bao, tr\u01b0\u1edbng, m\u00e0n, g\u1ed1i, n\u1ec7m ho\u1eb7c d\u00f9ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n th\u00eau \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u00f3 v\u1ebd, kh\u1eafc, kh\u1ea3m, trang \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m r\u1ed3ng, ph\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 s\u1ee9 h\u00e0ng T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u1ea5m, trang s\u1ee9c b\u1ecbt thu\u1ea7n b\u1ea1c, ho\u1eb7c xen l\u1eabn v\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ee9 ph\u1ea9m nh\u01b0 Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 v\u00e0 ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng nh\u01b0 tam ph\u1ea9m. \u00e1o c\u1ee7a t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m, nh\u01b0 l\u1ee5a hoa c\u00f9ng\u00a0 m\u00e0u v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 ph\u01b0\u1ee3ng, l\u00e2n, h\u1ea1c, hoa b\u00f4ng tr\u00f2n, s\u00f3ng g\u1ee3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c, duy h\u00ecnh r\u1ed3ng n\u0103m m\u00f3ng s\u1eafc v\u00e0ng v\u00e0 m\u00e2y m\u00e3ng, m\u00e3ng hoa b\u00f4ng tr\u00f2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, h\u00e0 bao, g\u1ed1i, n\u1ec7m ho\u1eb7c d\u00f9ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n th\u00eau c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng g\u1ea5m v\u00f3c, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf v\u1ebd r\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecbt v\u00e0 trang s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xen l\u1eabn v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 s\u01a1n d\u00f9ng th\u1ebfp b\u1ea1c, ho\u1eb7c th\u1ebfp xen l\u1eabn v\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m, h\u00e0 bao cho d\u00f9ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n c\u00f9ng m\u00e0u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xen l\u1eabn m\u00e0u, m\u1eb7t g\u1ed1i c\u00f3 l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u00e0 th\u00eau \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u01b0\u1edbng m\u00e0n, ch\u0103n, \u0111\u1ec7m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng g\u1ea5m v\u00f3c, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd r\u1ed3ng, ph\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecbt v\u00e0 trang s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xen l\u1eabn v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 s\u01a1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebfp l\u1eabn v\u00e0ng. \u00e1o c\u1ee7a b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m, cho d\u00f9ng v\u1ea3i, l\u1ee5a v\u00e0 l\u1ee5a hoa ta, ho\u1eb7c c\u00f3 nhi\u1ec5u, \u0111o\u1ea1n, sa, l\u0129nh, hoa c\u00f9ng m\u00e0u, h\u00e0ng T\u1ed1ng c\u0169ng cho d\u00f9ng c\u1ea3, duy c\u00e1c h\u1ea1ng m\u00e2y m\u00e3ng, m\u00e3ng cu\u1ed9n tr\u00f2n, ph\u01b0\u1ee3ng, l\u00e2n, h\u1ea1c, hoa b\u00f4ng tr\u00f2n, s\u00f3ng g\u1ee3n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, l\u1ee5a nhu\u1ed9m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng, nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c may qu\u1ea7n, h\u00e0 bao, tr\u01b0\u1edbng, m\u00e0n, ch\u0103n, g\u1ed1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng g\u1ea5m, v\u00f3c, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ki\u1ec3u hoa ch\u00ecm, trang s\u1ee9c b\u1ecbt b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, thi\u1ebfc ho\u1eb7c b\u1ea1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3 s\u01a1n ch\u1ec9 cho th\u1ebfp thi\u1ebfc. C\u00e1c vi\u00ean t\u00f4n sinh h\u1ecdc sinh v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t, tuy ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ea9m c\u1ea5p, c\u00e1c h\u1ea1ng ph\u1ee5c d\u1ee5ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m. N\u1ebfu T\u00f4n nh\u00e2n d\u1ef1 h\u00e0ng b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u00ec c\u0169ng coi \u0111\u1ea5y ch\u1ebf d\u00f9ng. Ti\u1ebfn s\u0129, c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh, \u1ea5m sinh, con quan vi\u00ean, t\u00fa t\u00e0i, ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ea9m c\u1ea5p, th\u00ec ph\u1ee5c d\u1ee5ng c\u0169ng nh\u01b0 b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m. Ph\u1ee5c d\u1ee5ng c\u1ee7a \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9 b\u1eadc c\u1ee7a ch\u1ed3ng. Ph\u00e0m \u0111\u1ed3 n\u1eef trang t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, m\u1ec7nh ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng to\u00e0n v\u00e0ng, c\u00f2n th\u00ec d\u00f9ng c\u1ea3 b\u1ea1c. L\u1ea1i nh\u01b0 ph\u1ee5c d\u1ee5ng c\u1ee7a cha m\u1eb9, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u xem ph\u1ea9m c\u1ea5p, gi\u1ea3m \u0111i m\u1ed9t b\u1eadc. Th\u00e2n quy\u1ebfn c\u1ee7a quan ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f9ng nh\u01b0 d\u00e2n ch\u00fang, \u00e1o m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u v\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 ch\u1ec9 cho d\u00f9ng v\u1ea3i l\u1ee5a, v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng l\u1ee5a ta ; n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c vui m\u1eebng, m\u1eb7c, \u0111\u1eb9p th\u00ec l\u1ee5a ta v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 sa, l\u0129nh, tr\u1eebu h\u00e0ng T\u1ed1ng, c\u00e1c h\u1ea1ng hoa nhu\u1ed9m c\u00e1c s\u1eafc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c, duy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng, v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 nhi\u1ec5u sa hoa m\u00e2y, m\u00e3ng, m\u00e3ng hoa tr\u00f2n, ph\u01b0\u1ee3ng, l\u00e2n, h\u1ea1c hoa tr\u00f2n c\u00f3 s\u00f3ng g\u1ee3n, h\u00e0 bao kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng g\u1ea5m, v\u00f3c, c\u00f2n nhi\u1ec5u sa c\u00e1c s\u1eafc ch\u1ec9 cho d\u00f9ng l\u00e0m \u00e1o kh\u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c may qu\u1ea7n. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea1c ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng m\u1ed9c m\u1ea1c ho\u1eb7c s\u01a1n \u0111en, th\u1ebfp thi\u1ebfc, c\u00f3 v\u1ebd kh\u1eafc h\u00ecnh hoa chim c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n d\u00f9ng ch\u1ea1m, v\u1ebd b\u1ecbt hay trang s\u1ee9c \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng thi\u1ebfc, trong \u0111\u00f3, c\u01a1i tr\u1ea7u, khay ch\u00e8, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecbt b\u1ea1c ho\u1eb7c kh\u1ea3m c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea5m, \u0111\u00e0n b\u00e0 ch\u1ec9 cho d\u00f9ng 1 c\u00e1i trang s\u1ee9c \u1edf \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng v\u00e0ng, hoa tai v\u00e0ng v\u00e0 v\u00f2ng b\u1eb1ng v\u00e0ng t\u00eda m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u00f4i, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u d\u00f9ng b\u1ea1c, nh\u1eabn th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0ng b\u1ea1c tu\u1ef3 ti\u1ec7n, c\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7y t\u1edb, t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch cho \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1i, h\u1ebft th\u1ea3y y ph\u1ee5c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 d\u00e2n ch\u00fang. C\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ca nh\u1ea1c, trang ph\u1ee5c trong khi h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, m\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c trang s\u1ee9c h\u00ecnh giao long v\u00e0 hoa, \u00e1o d\u00f9ng s\u1eafc h\u1ed3ng v\u1ebd m\u00e2y, giao long, ho\u1eb7c d\u00f9ng \u00e1o l\u1ee5a c\u00e1c m\u00e0u, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trang s\u1ee9c m\u0169 r\u1ed3ng \u00e1o v\u00e0ng, n\u1ebfu tr\u00e1i ph\u00e9p ti\u1ebfm d\u1ee5ng th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, quan c\u00f3 ph\u1ea9m tr\u1eadt th\u00ec b\u00e3i ch\u1ee9c kh\u00f4ng cho l\u00e0m n\u1eefa, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n th\u00ec b\u00e3i d\u1ecbch, c\u00e1c h\u1ea1ng nh\u00e2n vi\u00ean th\u00ec c\u00e1ch b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 c\u0169, c\u00f2n c\u00e1c qu\u00e2n d\u00e2n, th\u1ee3 thuy\u1ec1n, con h\u00e1t th\u00ec ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng t\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 3 th\u00e1ng, c\u00e1c \u0111\u1ea7y t\u1edb theo h\u1ea7u ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec x\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n d\u00e2n th\u01b0\u1eddng 1 b\u1eadc, ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 1 n\u0103m).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed3 s\u01a1n, \u0111\u1ed3 th\u1ebfp c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee7a d\u00e2n gian, n\u1ebfu h\u1ebft th\u1ea3y theo c\u00e1ch th\u1ee9c b\u00f3c \u0111\u1ed5i, r\u1ea5t l\u00e0 th\u00eam phi\u1ec1n, \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n \u1ea5y n\u00ean b\u1ecf \u0111i ; c\u00f2n th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n, v\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, c\u00f2n ph\u1ea3i khoan cho, \u0111\u1ec3 quen d\u1ea7n d\u1ea7n, v\u1ec1 h\u1ea1n c\u1ea5m, l\u1ea5y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 21 l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, trong \u0111\u00f3 b\u1ecdn theo h\u1ea7u \u0111\u00e0y t\u1edb trai g\u00e1i c\u1ee7a nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf v\u00e0 b\u1ecdn nh\u1ea1c c\u00f4ng, con h\u00e1t xa x\u1ec9 ki\u00eau ng\u1ea1o qu\u00e1 l\u1eafm, th\u00f3i t\u1ec7 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. N\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, th\u00ec t\u0103ng b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f2n quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3m k\u00e9m m\u1ed9t b\u1eadc\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e9t t\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa tu\u1ed5i t\u1eeb 40 tr\u1edf l\u00ean \u1edf Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n, cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf sung l\u00e0m kh\u1ea3o h\u1ea1ch ; \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, t\u1ebf t\u1eedu, t\u01b0 nghi\u1ec7p \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m c\u00f3 khoa h\u1ecdc, \u1edf c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n 6 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m ph\u00e2n kh\u1ea3o, h\u1ea1ch xong l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, h\u1ea1ng b\u00ecnh 9 ng\u01b0\u1eddi chu\u1ea9n cho l\u00e0m hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o ; h\u1ea1ng th\u1ee9, h\u1ea1ng li\u1ec7t 70 ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc th\u00ec cho v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea thu\u1ed9c t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf 6 b\u1ed9, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp ph\u1ee7 th\u00e0nh Ninh Thu\u1eadn, H\u00e0m Thu\u1eadn thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc khi \u1ea5y quan t\u1ec9nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 d\u00e0i xa, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay thu\u1ebf l\u1ec7 \u0111\u1ec1u n\u1ed9p \u1edf t\u1ec9nh, trong \u0111\u00f3 2 huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc, Tuy \u0110\u1ecbnh c\u00e1ch t\u1ec9nh r\u1ea5t xa, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u1ed9p thu\u1ebf, v\u1eadn t\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 v\u00e0 t\u1ed1n. \u0110\u1ecbnh \u0111\u1eafp th\u00e0nh, d\u1ef1ng kho \u1edf 2 ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn, H\u00e0m Thu\u1eadn, cho d\u00e2n \u0111em n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n. Vua y cho. \u0110\u1ebfn nay, chu\u1ea9n cho ph\u1ee7 l\u1ef5 Ninh Thu\u1eadn v\u1eabn \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Kinh Doanh (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc) ; ph\u1ee7 l\u1ef5 H\u00e0m Thu\u1eadn d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Ph\u00fa T\u00e0i (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh) \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, d\u1ef1ng kho l\u1ee3p ng\u00f3i, thu ti\u1ec1n, th\u00f3c t\u00f4 thu\u1ebf 2 huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc, Tuy \u0110\u1ecbnh ch\u1ee9a v\u00e0o \u0111\u1ea5y, ph\u00e0m l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng quan l\u1ea1i, bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, l\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ea5y sung c\u1ea5p (Th\u00e0nh \u1ea5y chu vi \u0111\u1ec1u d\u00e0i su\u1ed1t 72 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 5 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean d\u00e0y 3 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n d\u00e0y 5 th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 2 c\u1eeda th\u00e0nh. Trong th\u00e0nh, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m 1 to\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1eddng 3 gian, 2 ch\u00e1i, l\u1ee3p ng\u00f3i, hai b\u00ean l\u00e0m nh\u00e0, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t nh\u00e0, l\u00e0m ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a l\u1ea1i l\u1ec7. Ph\u00eda sau, l\u00e0m kho l\u1ee3p ng\u00f3i 1 to\u00e0 9 gian, 2 ch\u00e1i, nh\u00e0 tr\u1ea1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i, th\u01b0\u01a1ng binh \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ee7 th\u00e0nh. L\u00ednh coi kho, ph\u00e1i l\u00ednh t\u1ec9nh, m\u1ed7i ph\u1ee7 20 ng\u01b0\u1eddi, 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 3 n\u0103m \u0111\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra th\u00ec thay \u0111\u1ed5i, th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf kho, l\u1ea5y \u1edf ty phi\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i ph\u1ee7 1 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng v\u1edbi m\u1ed9t th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 sung l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7. H\u1ed9c, ph\u01b0\u01a1ng, th\u00f9ng, \u1ed1ng g\u1ea1t do t\u1ec9nh l\u00e0m c\u1ea5p cho. L\u00ednh ph\u1ee7, ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh, m\u1ed7i ph\u1ee7 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 30 l\u00ednh, theo ph\u1ee7 ph\u00e2n ph\u00e1i c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng canh gi\u1eef v\u00e0 tu\u1ea7n ti\u1ec5u, m\u1ed7i th\u00e1ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Cho L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn V\u0169 V\u0103n Nguy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0m L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u b\u1ed5 th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ecb Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ea5t Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng x\u00e9t bi\u00ean c\u00e1c s\u00e1ch, ph\u00e0m n\u00f3i \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u gi\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho vi\u1ec7c \u0111i bi\u1ec3n n\u00ean ti\u1ebfn \u0111i, n\u00ean \u0111\u1eadu l\u1ea1i, c\u00f9ng x\u00e9t ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean t\u1eeb Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0o thuy\u1ec1n c\u00f4ng h\u1ecfng vi\u1ec7c, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m cho c\u00e1c s\u00e1ch chia lo\u1ea1i bi\u00ean th\u00e0nh t\u1eadp, chia l\u00e0m 4 m\u1ee5c : 1 l\u00e0 phong v\u0169 t\u1ed5ng chi\u00eam, 2 l\u00e0 h\u00e0nh thuy\u1ec1n t\u1ef5 k\u1ef5, 3 l\u00e0 t\u1ea1o thuy\u1ec1n t\u1ef5 k\u1ef5, 4 l\u00e0 v\u00e3ng s\u1ef1 t\u1eadp nghi\u1ec7m, g\u1ecdi l\u00e0 s\u00e1ch H\u1ea3i tr\u00ecnh t\u1eadp nghi\u1ec7m. \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 kh\u1ea3o h\u1ea1ch l\u00e1i thuy\u1ec1n ng\u1ea1ch Th\u1ee7y s\u01b0 trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i v\u00e0 x\u00e9t c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ven bi\u1ec3n, thuy\u1ec1n m\u00e0nh c\u1ee7a Th\u1ee7y s\u01b0 r\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111i hay \u0111\u1eadu c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i v\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n hi\u1ec3m hay d\u1ec5, gi\u00f3, n\u01b0\u1edbc, thu\u1eadn ti\u1ec7n hay kh\u00f4ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y \u1edf thuy\u1ec1n, khi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00f4 s\u1ef1, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n s\u1eb5n, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ed7ng \u0111em sung ph\u00e1i, v\u00ed nh\u01b0 \u0111\u1ebfn l\u00fac kh\u00e1t m\u1edbi \u0111\u00e0o gi\u1ebfng, mu\u1ed1n cho th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f3 l\u1eafm. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n m\u00e0nh ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y l\u00ednh ra l\u00e0m, trong \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i am hi\u1ec3u ch\u1ec9 1, 2 ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean khi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u do l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c l\u1ef1a ch\u1ecdn, hu\u1ea5n luy\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, nay chu\u1ea9n cho \u1edf Kinh do b\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1ee7y qu\u00e2n, \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i do \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u00e3nh binh ch\u1ecdn trong bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y s\u01b0 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i, th\u00ec h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n s\u00e2u, n\u00f4ng hi\u1ec3m d\u1ec5, d\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u00edch ch\u1ed7 c\u00f3 b\u00e3i ng\u1ea7m, gh\u1ec1nh \u0111\u00e1 ph\u1ea3i tr\u00e1nh, v\u00e0 ra bi\u1ec3n ch\u1ea1y tr\u00f4ng 4 b\u1ec1, h\u00ecnh n\u00fai g\u1ea7n b\u1edd, t\u1ec9nh n\u00e0o ph\u1ea3i l\u1ea5y n\u00fai n\u00e0o l\u00e0m chu\u1ea9n, cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 s\u1eafc M\u1eb7t Tr\u1eddi, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 gi\u00f3, chuy\u1ec3n l\u1ea1i ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u 10 ph\u1ea7n l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, 8, 9 ph\u1ea7n l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, 5, 6 ph\u1ea7n l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, chia t\u1eebng h\u1ea1ng, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, ho\u1eb7c n\u00ean c\u1ea5t b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ho\u1eb7c n\u00ean c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o g\u1ea5p \u0111\u00f4i, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. L\u1ea1i n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng, h\u1eb1ng n\u0103m xem x\u00e9t n\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o kh\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u00ec \u0111em h\u1ea1ng \u0111\u00e3 chia \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, x\u00e9t l\u1ea1i, l\u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m th\u0103ng gi\u00e1ng, c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec l\u1ea5y c\u00f3 thanh tho\u1ea3 hay kh\u00f4ng l\u00e0m th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, cho bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u00f3 n\u00ean ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay, chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho sao l\u1ee5c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ph\u1eadn bi\u1ec3n c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00e1c h\u1ea1t v\u00e0 s\u00e1ch t\u1eadp nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n chia giao cho c\u00e1c Th\u1ee7y s\u01b0 trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ea3n. L\u1ea1i ban c\u1ea5p \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t, \u0111\u1ecba b\u00e0n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, th\u01b0\u1edbc \u0111o n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. T\u1eeb nay ph\u00e0m \u1edf King\u01b0\u1eddi, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Hi\u1ec7p l\u00fd th\u1ee7y s\u01b0, \u1edf ngo\u00e0i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c b\u1ecdn qu\u1ea3n su\u1ea5t, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng d\u1eabn bi\u1ec1n binh trong s\u1ed5 qu\u00e2n, b\u1ea3o ban k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, \u0111em \u0111\u1ed3 b\u1ea3n ph\u1eadn bi\u1ec3n, c\u1eeda bi\u1ec3n, c\u00e1c h\u1ea1t, ch\u1ec9 b\u1ea3o t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec3m d\u1ec5, d\u1ea1y cho c\u00e1ch xem n\u00fai, \u0111o n\u01b0\u1edbc, \u0111em s\u00e1ch t\u1eadp nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, gi\u1ea3ng r\u00f5 ng\u00e0y, gi\u1edd, ti\u1ebft, h\u1eadu, d\u1ea1y cho vi\u1ec7c xem s\u1eafc gi\u00f3 \u0111i, tr\u00e1nh, l\u1ea5y can, chi \u1edf \u0111\u1ecba b\u00e0n ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111\u1ed9 s\u1ed1 \u0111\u1ecba c\u1ea7u, d\u1ea1y cho bi\u1ebft xem kim \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ec3 ng\u00e0y c\u00e0ng quen bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m b\u1ecdn qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u00e0m d\u1ea5u b\u1ea7u c\u1eed. Vi\u00ean Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t th\u1ef1c, chia t\u1eebng h\u1ea1ng, t\u00e2u xin khen th\u01b0\u1edfng, khi c\u00f3 vi\u1ec7c s\u1ebd \u0111em sung ph\u00e1i. L\u1ea1i m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m \u0111em c\u00f4ng qu\u00e1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i l\u00e0m s\u1ed5 x\u00e9t c\u00f4ng, do b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec1 t\u00e2u, ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng, ngh\u1ecb ph\u1ea1t, c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, L\u00e3nh binh c\u0169ng chi\u1ec3u s\u1ed1 bi\u1ec1n binh hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u, b\u00ecnh nhi\u1ec1u hay \u00edt, ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>(S\u00e1t h\u1ea1ch l\u00e1i thuy\u1ec1n g\u1ed3m 5 \u0111i\u1ec1u : 1 \u2013 C\u1eeda bi\u1ec3n hi\u1ec3m d\u1ec5, th\u1ebf n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 hi\u1ec3m, d\u1ec5 ? C\u1eeda bi\u1ec3n h\u1eb9p h\u00f2i, ho\u1eb7c v\u00f2ng quanh khu\u1ea5t kh\u00fac, ho\u1eb7c d\u01b0\u1edbi c\u00f3 gh\u1ec1nh \u0111\u00e1, ho\u1eb7c b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu c\u00f3 b\u00e3i c\u00e1t ng\u1ea7m, ho\u1eb7c n\u01b0\u1edbc th\u1ee7y tri\u1ec1u bu\u1ed5i s\u1edbm bu\u1ed5i chi\u1ec1u ch\u1ea3y g\u1ea5p, ho\u1eb7c c\u00e1t d\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, ho\u1eb7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a h\u1ea1, ho\u1eb7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho m\u00f9a thu m\u00f9a \u0111\u00f4ng, l\u00e0 hi\u1ec3m, th\u1ebf l\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0o ? C\u1eeda bi\u1ec3n s\u00e2u r\u1ed9ng, ho\u1eb7c th\u1eb3ng t\u1eafp kh\u00f4ng v\u00f2ng, ho\u1eb7c b\u00f9n nhuy\u1ec5n kh\u00f4ng c\u00f3 gh\u1ec1nh \u0111\u00e1, ho\u1eb7c th\u1ee7y tri\u1ec1u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, l\u00e0 d\u1ec5, th\u1ebf l\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0o ? Ch\u1ed7 hi\u1ec3m th\u00ec d\u00f9ng ph\u00e9p n\u00e0o gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo, ch\u1ed7 d\u1ec5 c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n. 2 \u2013 Xem gi\u00f3, tr\u00f4ng kh\u00ed tr\u1eddi, th\u1ebf n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 xem gi\u00f3 ? H\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 24 ti\u1ebft h\u1eadu, ti\u1ebft n\u00e0o ph\u1ea3i c\u00f3 gi\u00f3 g\u00ec ? Gi\u00f3 n\u00e0o m\u1ea1nh, gi\u00f3 n\u00e0o nh\u1ecf, gi\u00f3 n\u00e0o th\u1ed5i d\u00e0i, gi\u00f3 n\u00e0o th\u1ed5i ng\u1eafn ? Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 gi\u00f3 thu\u1eadn, th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 gi\u00f3 ngh\u1ecbch ? Ng\u00e0y n\u00e0o l\u00e0 ng\u00e0y sinh c\u1ee7a th\u00e1nh th\u1ea7n c\u00f3 gi\u00f3 b\u00e3o, c\u00f3 l\u1ed1c bi\u1ec3n. Th\u1ebf n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 tr\u00f4ng kh\u00ed tr\u1eddi ? Tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1nh s\u00e1ng, kh\u00ed n\u00e0o hi\u1ec7n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o t\u1ea5t c\u00f3 gi\u00f3 l\u1edbn, m\u01b0a to v\u00e0 kh\u00ed n\u00e0o tuy c\u00f3 gi\u00f3 m\u01b0a to, r\u1ed3i c\u0169ng t\u1ea1nh ngay, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng ng\u1ea1i 3 \u2013 Nghi\u1ec7m xem n\u00fai, \u0111o n\u01b0\u1edbc, th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 nghi\u1ec7m xem n\u00fai, ph\u1eadn t\u1ec9nh n\u00e0o, x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0o c\u00f3 n\u00fai ? L\u00e0 n\u00fai m\u1edbi m\u1ecdc hay l\u00e0 n\u00fai \u0111\u00e3 l\u00e2u, tr\u00f4ng xa tr\u00f4ng g\u1ea7n l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ebf g\u00ec ? Tuy l\u00e0 1 qu\u1ea3 n\u00fai, nh\u01b0ng 4 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, nam, b\u1eafc tr\u00f4ng th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o ? v\u00e0 n\u00fai n\u00e0o \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, n\u00fai n\u00e0o \u1edf gi\u1eefa bi\u1ec3n g\u1ecdi l\u00e0 h\u00f2n \u0111\u1ea3o g\u00ec ? C\u00f3 v\u1ee5ng n\u00e0o s\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Th\u1ebf n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 \u0111o n\u01b0\u1edbc ? Nh\u01b0 thuy\u1ec1n \u0111i, gi\u00f3 thu\u1eadn ch\u1ea1y th\u1eb3ng gi\u00f3 t\u1ea1t ngang ch\u1ea1y v\u00e1t, bu\u00f4ng d\u00e2y \u1edf m\u0169i thuy\u1ec1n, r\u00fat d\u00e2y \u1edf cu\u1ed1i thuy\u1ec1n bao nhi\u00eau ph\u00e2n, \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y d\u1eb7m tr\u01b0\u1ee3ng ? Ph\u1eadn bi\u1ec3n x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0o \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e2u m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc th\u00e1c((1) Th\u00e1c : Th\u01b0\u1edbc \u0111o c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh, 2 m\u00e3 1 th\u00e1c (Xem Trung hoa \u0111\u1ea1i t\u1ef1 bi\u1ec3n).1) ? C\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0o s\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau th\u01b0\u1edbc th\u00e1c ? L\u1ea1i d\u00f9ng c\u00e1ch g\u00ec trong khi s\u00f3ng gi\u00f3 thuy\u1ec1n ch\u1ec9 ch\u00f2ng ch\u00e0nh, \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, th\u1eeba ra bao nhi\u00eau s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 th\u01b0\u1edbc th\u00e1c ch\u00ednh x\u00e1c kh\u00f4ng sai. L\u1ea1i nh\u01b0 thuy\u1ec1n \u0111i gi\u1eefa bi\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u1ee9 ng\u00e0y \u0111\u00eam, g\u1eb7p ngay m\u00e2y m\u00f9 \u0111en t\u1ed1i, kh\u00f4ng r\u00f5 n\u01a1i n\u00e0o, m\u00e0 \u0111o n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc th\u00e1c, th\u00ec bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0o ? 4 \u2013 Xem kim \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng, th\u1ebf n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 xem kim ? M\u1eb7t bi\u1ec3n m\u00f4ng m\u00eanh kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, v\u1ea3 l\u1ea1i ho\u1eb7c ng\u00e0y m\u1edd \u0111\u00eam t\u1ed1i, m\u00e2y m\u00f9 tr\u00e0n ng\u1eadp, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f9ng thuy\u1ec1n, nghe ti\u1ebfng m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ecf m\u1eb7t m\u00e0y, th\u1ebf l\u00e0 to\u00e0n nh\u1edd \u0111\u1ecba la b\u00e0n l\u00e0m th\u1ea7n gi\u00fap, th\u00ec thuy\u1ec1n \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, kim ch\u1ec9 can, chi n\u00e0o, \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ng\u00e0y, gi\u1edd, kh\u1eafc, ph\u00e2n l\u1ea1i ph\u1ea3i chuy\u1ec3n, ch\u1ec9 h\u01b0\u1edbng n\u00e0o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch h\u1ee3p. Th\u1ebf n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ? 4 g\u00f3c, 4 h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u ph\u1ed1i h\u1ee3p can chi. V\u1ea3 l\u1ea1i chia \u0111\u1ecba c\u1ea7u ra 360 \u0111\u1ed9, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9 ra t\u1ecf t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t c\u1ea3. 5 \u2013 Ph\u00e2n r\u00f5 \u0111\u1ecba c\u1ea7u, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ecba c\u1ea7u c\u00f3 360 \u0111\u1ed9, l\u1ea5y n\u1eeda T\u00fd \u0111\u1ebfn n\u1eeda m\u00e3o c\u00f3 90 \u0111\u1ed9, \u0111\u1ebfn n\u1eeda D\u1eadu c\u00f3 90 \u0111\u1ed9 ; t\u1eeb n\u1eeda Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u1eeda M\u00e3o c\u00f3 90 \u0111\u1ed9, \u0111\u1ebfn n\u1eeda D\u1eadu c\u00f3 90 \u0111\u1ed9. Nh\u01b0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0 ph\u1eadn bi\u1ec3n t\u1ec9nh h\u1ea1t n\u00e0o, t\u1ee9c l\u1ea5y ch\u1ed7 \u1ea5y chia ra nam c\u1ef1c b\u1eafc c\u1ef1c, chi\u1ebfu r\u00f5 ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng cho thuy\u1ec1n \u0111i. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y ai am hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, t\u00e1m, ch\u00edn ph\u1ea7n l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, n\u0103m, s\u00e1u ph\u1ea7n l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 h\u1ea1ng \u01b0u th\u00ec nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5t b\u1ed5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5t b\u1ed5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; binh l\u00ednh c\u1ea5t b\u1ed5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, g\u1eb7p c\u00f3 khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u00ec nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5t b\u1ed5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5t b\u1ed5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5t b\u1ed5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; binh l\u00ednh cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u1eb1ng, chi\u1ec3u khuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5. Ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 h\u1ea1ng th\u1ee9 th\u00ec nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ghi t\u00ean, \u0111\u1ee3i khuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1edfng cho 4 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ; Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1edfng 3 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ; binh l\u00ednh th\u01b0\u1edfng 2 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. H\u1eb1ng n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u1ef1 h\u1ea1ng : \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u00ec do cai qu\u1ea3n x\u00e9t h\u1ea1ch l\u1ea1i, vi\u1ec7c h\u1ecdc th\u1ea5y c\u00f3 ti\u1ebfn \u00edch, nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng th\u1ee9, nay h\u1ea1ng b\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng b\u00ecnh nay h\u1ea1ng \u01b0u, th\u00ec theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi y nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng ti\u1ebfn, kh\u00f4ng l\u00f9i th\u00ec c\u0169ng cho v\u1eabn \u1edf nh\u1eadn ch\u1ee9c, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u01b0u m\u00e0 nay b\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc b\u00ecnh m\u00e0 nay th\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc th\u1ee9 m\u00e0 nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 th\u00ec c\u0169ng do cai qu\u1ea3n t\u00e2u r\u00f5, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh ngay 80 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ecdc t\u1eadp, ch\u1edd sau l\u1ea1i x\u00e9t n\u1ebfu v\u1eabn l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 h\u1ea1ng \u0111\u00e3 d\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i, vi\u00ean bi\u1ec1n th\u00ec gi\u00e1ng c\u00e1ch, binh l\u00ednh th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u1ec3 r\u0103n.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u kho\u1ea3n x\u00e9t c\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n : Ph\u00e0m trong 1 n\u0103m sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n nhi\u1ec1u l\u1ea7n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, ho\u1eb7c tuy c\u00f3 1 l\u1ea7n m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0 ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, c\u00f9ng l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c m\u00e0 x\u1ea3y g\u1eb7p gi\u00f3 s\u00f3ng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng thuy\u1ec1n g\u1eb7p nguy, bi\u1ebft ch\u1ee7 tr\u00ec \u0111i \u0111\u1ee9ng th\u00edch h\u1ee3p r\u00fat c\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, trong 1 n\u0103m sung ph\u00e1i 2 l\u1ea7n, kh\u00f4ng k\u1ef3 xa g\u1ea7n, to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh. Sung ph\u00e1i 1 l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 ; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t cho ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y n\u1ed9p v\u1ecf qu\u1ebf \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u00a0Vua cho l\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay thu\u1ebf qu\u1ebf hai h\u1ea1t \u1ea5y ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ph\u00e9p c\u0169 \u0111\u1ecbnh r\u00f5. C\u00e1c h\u1ed9 l\u1ea5y qu\u1ebf, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u trong \u0111\u00f3 c\u00f3 gian x\u1ea3o, b\u00e8n chu\u1ea9n y b\u1ed9 H\u1ed9 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, 3 ch\u00e2u Quan Ho\u00e1, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, thu\u1ed9c Thanh Hoa, 2 huy\u1ec7n Qu\u1ebf Phong, Thu\u00fd V\u00e2n thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, s\u1ea3n xu\u1ea5t ra c\u00e2y qu\u1ebf, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111i t\u00ecm, quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u s\u1ee9c r\u00f5 cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n tr\u00e1ch t\u1ed5ng l\u00fd \u0111em d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm ki\u1ebfm, ph\u00e0m t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y c\u00e2y qu\u1ebf, \u0111em c\u1ea3 s\u1ed1 b\u00e1o quan, ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t, qu\u1ebf c\u00f2n non m\u1ecfng, th\u00ec giao cho gi\u1eef, gi\u00e0 t\u1ed1t th\u00ec theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, b\u00f3c l\u1ea5y, trong \u0111\u00f3 t\u1ed5ng x\u00e3 n\u00e0o t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y c\u00e2y, b\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y m\u1ea3nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5, c\u1ea5t ri\u00eang \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, \u0111em c\u1ea3 h\u1ecd t\u00ean ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ebf v\u00e0 s\u1ed1 c\u00e2y s\u1ed1 m\u1ea3nh \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, k\u00ea khai t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i chi\u1ec3u theo s\u1ed1 m\u1ea3nh nhi\u1ec1u \u00edt, ch\u1ea5t qu\u1ebf t\u1ed1t, x\u1ea5u, l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y v\u1ecf qu\u1ebf \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng, ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. \u0110\u1ecba ph\u1eadn t\u1ed5ng x\u00e3 n\u00e0o c\u00f3 c\u00e2y qu\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng t\u00ecm x\u00e9t ra, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec \u0111em ngay t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i x\u1eed t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm m\u01b0u l\u1ee3i th\u00ec theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho, ph\u1ee7 huy\u1ec7n thi\u1ebfu xem x\u00e9t c\u0169ng ngh\u1ecb x\u1eed c\u1ea3. Quan t\u1ec9nh \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, chi\u1ec3u s\u1ed1 h\u1ea1t \u1ea5y n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t n\u0103m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, Thu B\u1ed3n thu\u1ed9c h\u1ea1t l\u00e0 \u0111\u1ea5t s\u1ea3n xu\u1ea5t ra qu\u1ebf, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n nh\u1eadn mua, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u1ea7m \u0111\u1ec3 h\u1ea1ng t\u1ed1t b\u00e1n cho kh\u00e1ch bu\u00f4n, qu\u1ebf \u0111em n\u1ed9p quan ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ea1ng th\u01b0\u1eddng, xin ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng giao d\u1ecbch coi x\u00e9t vi\u1ec7c \u1ea5y. Ph\u00e0m h\u00e0ng ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n nh\u1eadn mua, \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u01b0\u1eddng s\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c man, ch\u1edd cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n man \u0111em xu\u1ed1ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed5i ch\u00e1c. C\u00e1c h\u1ea1ng v\u1ecf qu\u1ebf mua \u0111\u01b0\u1ee3c, chi\u1ec3u s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng b\u1ea3n l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc thu l\u1ea5y, th\u1eeba nhi\u1ec1u th\u00ec theo gi\u00e1 c\u1ea5p th\u00eam, gi\u1ea3m \u00edt th\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, cho l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ph\u00e9p ph\u00f2ng gi\u1eef, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn d\u00e2n gian, bu\u00f4n gian kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng qu\u1ea5y r\u1ed1i m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh v\u1ed1n c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng h\u00e0nh bu\u00f4n b\u00e1n ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i h\u00e0ng man t\u1ef1 \u0111em \u0111\u1ebfn, th\u00ec v\u1ecf qu\u1ebf h\u1ea1ng t\u1ed1t l\u1ea5y v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i \u1edf ngu\u1ed3n \u1ea5y t\u1ef1 c\u00f3, vi\u00ean tr\u00f4ng coi, l\u1ea1i c\u00f3 th\u01b0 l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 kho\u00e9 t\u1ec7 kh\u00e1c kh\u00f4ng ng\u1ea1i, ch\u1ecdn ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh xem x\u00e9t, l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, sao ph\u1ea3i do b\u1ed9 ph\u00e1i vi\u00ean kh\u00e1c tr\u00f4ng coi, ch\u1ec9 th\u00eam vi\u00ean ch\u1ee9c l\u00e0m g\u00ec. Xin ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n l\u0129nh ti\u1ec1n \u0111i mua, v\u1eabn cho l\u0129nh gi\u1ea5y \u0111\u1ebfn man \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, khi v\u1ec1, s\u1ed1 qu\u1ebf mua \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ed1 v\u1ed1n c\u00f4ng l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m \u00edt. L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c cho vi\u00ean tr\u00f4ng coi h\u1ebft l\u00f2ng x\u00e9t h\u1ecfi v\u00e0 b\u1ea5t k\u1ef3 u\u1ef7 vi\u00ean xem x\u00e9t, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n d\u00e1m c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 \u0111em qu\u1ebf t\u1ed1t b\u00e1n ri\u00eang v\u00e0 \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu th\u00ec gia \u0111\u1eb3ng tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi bu\u00f4n l\u0129nh ti\u1ec1n \u0111i mua, n\u1ebfu cho th\u00f4ng v\u1edbi man bu\u00f4n b\u00e1n, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi tham l\u1ee3i sinh hi\u1ec1m, g\u00e2y n\u00ean th\u00f9 gi\u1ebft, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i kh\u00f4ng cho, l\u1ea1i s\u1ee3 h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111em b\u00e1n ch\u1ed7 kh\u00e1c, c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n, l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 v\u1eeba ph\u1ea3i v\u00e0 hay c\u1ea3, tu\u00e2n thi h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nay sang n\u0103m th\u1eed cho ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh ti\u1ec1n \u0111i mua ch\u1ec9 giao d\u1ecbch \u1edf tr\u01b0\u1eddng s\u1edf, do vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh tr\u00f4ng coi, l\u00e0m trong 1 n\u0103m, ti\u1ec7n hay kh\u00f4ng th\u1ebf n\u00e0o, ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, trong Kinh th\u00e0nh tr\u1ed9m c\u1eafp b\u1eeba b\u00e3i, kh\u00f4ng nh\u1eefng \u1edf dinh th\u1ef1 c\u00e1c nha v\u00e0 nh\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e0 d\u00e2n, tuy ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e2n qu\u00fd c\u0169ng c\u00f3, ch\u1ec9 v\u00ec qu\u00e2n du c\u00f4n v\u00f4 l\u1ea1i \u0111i l\u1ea1i \u1edf nh\u1edd, c\u00f9ng qu\u1eabn m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c gian, v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 nu\u00f4i nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7y t\u1edb, trong \u0111\u00f3 b\u1ecdn li\u1ebfn l\u00e1u ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111ua nhau ph\u00f3ng \u0111\u00e3ng, r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn khi c\u00f9ng qu\u1eabn th\u00ec sinh l\u00f2ng gian tr\u1ed9m c\u1eafp, m\u01b0u ki\u1ebfm \u1edf ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, th\u00ec l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a ch\u1ee7, s\u1edf d\u0129 tr\u1ed9m c\u1eafp ng\u00e0y nhi\u1ec1u, ch\u01b0a h\u1eb3n kh\u00f4ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ra. Xin n\u00ean \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, t\u1eeb nay c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u1ee9 binh l\u00ednh thu\u1ed9c ph\u1ee7. Duy ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, \u0111\u1ea7y t\u1edb nh\u1ecf c\u0169ng cho nu\u00f4i \u0111\u1ee9a \u1edf tu\u1ed5i tr\u1ebb t\u1eeb 14, 15 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf \u0111\u00edch x\u00e1c, m\u1ed7i ph\u1ee7 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 sai b\u1ea3o, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i d\u1ed3n l\u00e0m ng\u1ea1ch l\u00ednh thu\u1ed9c ph\u1ee7, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh trong Nam ngo\u00e0i B\u1eafc, tuy v\u1ed1n l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1, c\u0169ng \u0111u\u1ed5i \u0111i h\u1ebft, c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o chuy\u00ean vi\u1ec7c xem x\u00e9t ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng tra h\u1ecfi, n\u1ebfu c\u00f3 tr\u00e1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, ch\u1ee9a nu\u00f4i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, t\u1ee9c ph\u1ea3i ch\u1ec9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i, giao cho ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n ngh\u1ecb x\u1eed, th\u00ec nh\u00e0 th\u00e2n qu\u00fd kh\u1ecfi mang ti\u1ebfng, m\u00e0 ch\u1ed1n Kinh k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac y\u00ean \u1ed5n m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 chia ban gi\u00e1m binh \u1edf Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh (T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n c\u01a1 c\u00f3 5 v\u1ec7, 2 v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh t\u1ea3, h\u1eefu, c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh c\u00f3 8 \u0111\u1ed9i, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An thu\u1ed9c 2 dinh Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, c\u00f3 10 v\u1ec7, v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An t\u1ec9nh Thanh Hoa thu\u1ed9c 2 dinh H\u1ed5 uy, H\u00f9ng nhu\u1ec7 c\u00f3 10 v\u1ec7, 3 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh. T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u00f3 4 c\u01a1 ti\u1ec1n, h\u1eadu, t\u1ea3, h\u1eefu, c\u01a1 Ninh h\u00f9ng, c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i chia l\u00e0m 5 ban. Th\u1ee7y s\u01b0 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u00f3 4 v\u1ec7 trung, ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu ; Th\u1ee7y s\u01b0 t\u1ec9nh Thanh Hoa c\u00f3 2 v\u1ec7 t\u1ea3 h\u1eefu, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 chia l\u00e0m 4 ban, t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 chia l\u00e0m 6 ban. C\u00e1c \u0111\u1ed9i linh tinh v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng chia ban).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh, l\u00ednh \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng n\u0103m, l\u00ednh Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y 2 v\u1ec7, \u0111\u00f3ng \u1edf Nam K\u1ef3 4 v\u1ec7, \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh H\u1eefu k\u1ef3 tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, 5 v\u1ec7. L\u00ednh \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An chia \u0111\u00f3ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 4 v\u1ec7, \u0111\u1ed5i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Nam K\u1ef3, Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang m\u1ed7i t\u1ec9nh n\u1eeda v\u1ec7 ; \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed7i t\u1ec9nh n\u1eeda v\u1ec7 ; B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh n\u1eeda v\u1ec7. L\u00ednh \u1edf Thanh Hoa \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc Ninh 1 v\u1ec7, \u0111\u00f3ng \u1edf Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh n\u1eeda v\u1ec7. L\u00ednh \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i t\u1ec9nh n\u1eeda v\u1ec7, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng n\u1eeda v\u1ec7. L\u00ednh \u1edf H\u00e0 T\u0129nh \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y 1 v\u1ec7. Duy Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Thu\u1ed9c bi\u1ec1n th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, Tr\u00e0 Giao hi\u1ebfn 11 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c, quan th\u00e0nh \u1ea5y l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ed3 v\u1eadt, v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho v\u0169 \u0111o\u1ea1n ng\u00e2n ti\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch voi trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i (Voi \u1edf Kinh, c\u00e1c v\u1ec7 105 th\u1edbt, Qu\u1ea3ng Nam 25 th\u1edbt, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 15 th\u1edbt, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 50 th\u1edbt, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, m\u1ed7i t\u1ec9nh 6 th\u1edbt, Gia \u0110\u1ecbnh 10 th\u1edbt, Tr\u1ea5n T\u00e2y 40 th\u1edbt, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 8 th\u1edbt, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 15 th\u1edbt, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh m\u1ed7i t\u1ec9nh 6 th\u1edbt, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i m\u1ed7i t\u1ec9nh 13 th\u1edbt, Thanh Hoa, B\u1eafc Ninh m\u1ed7i t\u1ec9nh 10 th\u1edbt, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh 8 th\u1edbt, S\u01a1n T\u00e2y 12 th\u1edbt).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m quan vi\u00ean c\u00f3 m\u1eb9 \u0111\u00edch ch\u1ebft, n\u1ebfu m\u1eb9 \u0111\u00edch kh\u00f4ng c\u00f3 con th\u00ec quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m chi\u1ec3u l\u1ec7 cha m\u1eb9 ch\u1ebft ngh\u1ec9 12 th\u00e1ng lo vi\u1ec7c tang, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho ngh\u1ec9 9 th\u00e1ng, m\u1eb9 \u0111\u00edch c\u00f3 con th\u00ec ngh\u1ec9 6 th\u00e1ng. Quan nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111\u1ebfn t\u1ee9 ph\u1ea9m c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y gi\u1ea3m d\u1ea7n. C\u00f2n nh\u01b0 m\u1eb9 k\u1ebf, m\u1eb9 c\u00f3 c\u00f4ng g\u00e2y d\u1ef1ng, m\u1eb9 nu\u00f4i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 xin.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng bia v\u00f5 c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc vua ngh\u0129 c\u00e1c quan v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao, mu\u1ed1n d\u1ef1ng bia ghi c\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u00e3i \u0111\u1eddi sau, sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n. \u0110\u1ebfn nay quan \u1edf b\u1ed9 t\u00ecm x\u00e9t n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ea7y t\u00f4i k\u00ednh theo vi\u1ec7c v\u00f5 nh\u01b0 d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam, uy d\u1eady bi\u00ean thu\u1ef3, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, v\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn \u1edf Ba Lan, \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi theo vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc v\u00e0 con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0 20 ng\u01b0\u1eddi, ngh\u0129 n\u00ean ghi v\u00e0o bia, \u0111\u1ec3 n\u00eau chi\u1ebfn c\u00f4ng (Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, Phan V\u0103n Thu\u00fd, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, L\u00ea V\u0103n Thu\u1ef5, Ph\u1ea1m Phi, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd). \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i cho l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Kh\u00f4i, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long d\u1ef1 \u1edf c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn khi gi\u1eb7c Xi\u00eam t\u1edbi x\u00e2m l\u1ea5n, l\u1ea5y \u00edt \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u, m\u1ed9t tr\u1eadn d\u1eb9p y\u00ean, c\u00f4ng lao r\u1ea5t l\u00e0 cao c\u1ea3 ; Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m chi\u1ebfn d\u1ecbch b\u00ecnh gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u00f4ng lao t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u00e3 r\u00f5, l\u1ea1i c\u00f9ng l\u00f2ng g\u00f3p s\u1ee9c h\u1ea1 th\u00e0nh Phi\u00ean An, xong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1edbn ; Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ngh\u1ecbch \u1edf V\u00e2n Trung, mu\u00f4n ph\u1ea7n gian hi\u1ec3m, v\u1ea5t c\u1ea3 kh\u00f4ng t\u1eeb, r\u00fat c\u1ee5c \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, l\u1eadp n\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn ; T\u1ea1 Quang C\u1ef1 trong tr\u1eadn \u0111\u1ed1t gi\u1ebft gi\u1eb7c V\u00e2n, c\u0169ng d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng, l\u1ea1i t\u1eebng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 S\u01a1n \u00c2m, Th\u1ea1ch Bi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c L\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng c\u0169ng to l\u1edbn ; Phan V\u0103n Thu\u00fd, l\u00fac \u0111\u1ea7u, th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111ang m\u1ea1nh, th\u00e2n \u0111em quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, tuy nh\u00e2n b\u1ec7nh xin v\u1ec1, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c, nh\u01b0ng t\u1eeb \u0111\u1ea5y gi\u1eb7c Kh\u00f4i kh\u1ed1n qu\u1eabn v\u00e0o th\u00e0nh, s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed9ng, vi\u1ec7c \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u ; Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0 quan ch\u1ee9c v\u1ec1 h\u01b0u, t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long th\u01b0\u1eddng l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng ; Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf Phi\u00ean An, t\u1ef1 tay gi\u1ebft gi\u1eb7c, hi\u1ec7n mang nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, ngay l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd d\u1eb9p y\u00ean Phi\u00ean An, c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau ; T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh S\u01a1n T\u00e2y, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Th\u1ed5, gi\u1eb7c tr\u1ed1n t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ebfn tr\u00ean 7.000 t\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 \u0111em 2.000 qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn ho\u00e0n to\u00e0n, 10 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng ghi ch\u00e9p, xin kh\u00f4ng k\u1ef3 quan t\u01b0\u1edbc cao, th\u1ea5p, ch\u1ec9 xem s\u1ef1 th\u1ebf ai kh\u00f3, chi\u1ebfn c\u00f4ng ai l\u1edbn, m\u00e0 chia th\u1ee9 b\u1eadc, n\u00ean l\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m tr\u00ean nh\u1ea5t, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Phan V\u0103n Thu\u00fd, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt. \u0110\u1ec1u k\u00ea khai r\u00f5 quan h\u00e0m, h\u1ecd t\u00ean s\u1ef1 tr\u1ea1ng, kh\u1eafc v\u00e0o bia \u0111\u00e1, \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n V\u00f5 mi\u1ebfu, b\u00ean t\u1ea3 : Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Phan V\u0103n Thu\u00fd, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n l\u00e0m 1 bia \u0111\u00e1 ; b\u00ean h\u1eefu : Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00e0m 1 bia, c\u00f2n th\u00ec c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, sai vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m ngh\u0129 so\u1ea1n th\u1ec3 v\u0103n, b\u1ed9 C\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c bia \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh (1 to\u00e0 bia v\u0103n ; 2 to\u00e0 bia danh tr\u1ea1ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n, cao su\u1ed1t 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c ; bia v\u0103n d\u1ef1ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3, ph\u00eda tr\u00ean bia c\u00f4ng th\u1ea7n).<\/p>\n<p>Vua sai quan \u0111i thanh tra c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh. L\u1ea5y th\u1ef1 H\u00ecnh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1t 9 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>C\u01a1 Nam tr\u00e1ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam s\u1ed1 qu\u00e2n l\u1ebb loi kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f3 tr\u00ean 300 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 6 \u0111\u1ed9i, c\u00f2n thi\u1ebfu 4 \u0111\u1ed9i, b\u1eaft qu\u1ea3n su\u1ea5t m\u1ed9 \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00ed hao \u0111\u1ed3ng, ch\u00ec, thi\u1ebfc \u0111\u00fac l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt. (\u0110\u1ed3ng b\u1ea1ch \u0111\u00fac l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt, th\u1ee3 b\u1ea1c l\u0129nh l\u00e0m c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 90 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, hao 9 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng ph\u1ea3i d\u00f9ng than g\u1ed7 500 c\u00e2n. Th\u1ee3 \u0111\u00fac l\u0129nh l\u00e0m c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 91 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng, hao 8 c\u00e2n 9 l\u1ea1ng, ph\u1ea3i d\u00f9ng 114 c\u00e2n c\u1ee7i, 400 c\u00e2n than g\u1ed7. Th\u1ee3 M\u1eabu t\u00e0i l\u0129nh l\u00e0m d\u00e2y d\u00e0i c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 90 c\u00e2n, hao 10 c\u00e2n ph\u1ea3i d\u00f9ng 500 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ecf luy\u1ec7n 12 l\u1ea7n \u0111\u00fac l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 96 c\u00e2n 14 l\u1ea1ng, hao 3 c\u00e2n 2 l\u1ea1ng, d\u00f9ng h\u1ebft 450 c\u00e2n than g\u1ed7. C\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf n\u1ea5u th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 12 l\u1ea7n, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 89 c\u00e2n, hao 11 c\u00e2n, d\u00f9ng h\u1ebft 1.000 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u1ed3ng n\u1ed3i Trang li\u1ec7t, c\u00e1c h\u1ea1ng, c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Lai x\u01b0\u01a1ng \u0111\u00fac th\u00e0nh \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 90 c\u00e2n, hao 10 c\u00e2n, d\u00f9ng h\u1ebft 500 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u1ed3ng n\u1ed3i Trang Li\u1ec7t 80 c\u00e2n, k\u1ebdm 20 c\u00e2n, h\u1ee3p th\u00e0nh 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 90 c\u00e2n, hao 10 c\u00e2n, d\u00f9ng h\u1ebft 450 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u1ed3ng Lai X\u01b0\u01a1ng 80 c\u00e2n, thi\u1ebfc 20 c\u00e2n, \u0111\u00fac th\u00e0nh \u0111\u1ed3 95 c\u00e2n, hao 5 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 171 c\u00e2n than g\u1ed7, 150 c\u00e2n c\u1ee7i. C\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ed3ng \u1ea5y 70 c\u00e2n, k\u1ebdm 30 c\u00e2n, \u0111\u00fac th\u00e0nh \u0111\u1ed3 90 c\u00e2n, hao 10 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 500 c\u00e2n than g\u1ed7. 60 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, 40 c\u00e2n k\u1ebdm, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 95 c\u00e2n hao 5 c\u00e2n ph\u1ea3i d\u00f9ng 480 c\u00e2n than g\u1ed7. N\u1ebfu \u0111\u00fac l\u00e0m b\u00e1nh l\u00e1i n\u1eeda ch\u00ecm n\u1eeda n\u1ed5i, \u0111\u1ed3ng 80 c\u00e2n, k\u1ebdm 20 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 90 c\u00e2n 11 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, hao 9 c\u00e2n, 4 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, ph\u1ea3i d\u00f9ng 85 c\u00e2n, 11 l\u1ea1ng, 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n than k\u00ednh((1) Than k\u00ednh : Th\u1ee9 than c\u00f3 m\u00f9i kh\u00e9t.1), 114 c\u00e2n, 4 l\u1ea1ng than g\u1ed7, 115 c\u00e2n c\u1ee7i. \u0110\u00fac l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang, \u0111\u1ed3ng 90 c\u00e2n, k\u1ebdm 5 c\u00e2n, thi\u1ebfc 5 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 95 c\u00e2n, 7 l\u1ea1ng, hao 4 c\u00e2n, 9 l\u1ea1ng, ph\u1ea3i d\u00f9ng 82 c\u00e2n than k\u00ednh. L\u00e0m chu\u00f4ng kh\u00e1nh, \u0111\u1ed3ng 80 c\u00e2n, thi\u1ebfc 20 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 95 c\u00e2n, 5 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, hao 4 c\u00e2n, 10 l\u1ea1ng, 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, ph\u1ea3i d\u00f9ng 72 c\u00e2n, 11 l\u1ea1ng, 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n than k\u00ednh, 272 c\u00e2n, 11 l\u1ea1ng c\u1ee7i. Nguy\u00ean \u0111\u1ed3ng n\u1ea5u th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng 12 l\u1ea7n, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 89 c\u00e2n, hao 11 c\u00e2n, ph\u1ea3i d\u00f9ng 1.200 c\u00e2n than g\u1ed7. \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 93 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng, 4 \u0111\u1ed3ng, hao 6 c\u00e2n 9 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 200 c\u00e2n than g\u1ed7, 258 c\u00e2n, 7 l\u1ea1ng c\u1ee7i. \u0110\u1ed3ng 80 c\u00e2n, k\u1ebdm 20 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 88 c\u00e2n, hao 12 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 300 c\u00e2n than g\u1ed7, 150 c\u00e2n c\u1ee7i \u2013 \u0110\u1ed3ng Thu Lai c\u00f9ng v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ngu\u1ef5 hi\u1ec7u c\u0169 \u0111\u00fac th\u00e0nh kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u00fac l\u00e0m \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 94 c\u00e2n, hao 6 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 180 c\u00e2n than g\u1ed7, 60 c\u00e2n c\u1ee7i \u2013 L\u00e1 \u0111\u1ed3ng l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 96 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, hao 3 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 100 c\u00e2n than g\u1ed7 \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng thi\u1ebfc l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 91 c\u00e2n, hao 9 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 130 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u00fac xi\u1ec1ng c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 96 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, hao 3 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 75 c\u00e2n than g\u1ed7. \u2013 Thi\u1ebfc luy\u1ec7n 12 l\u1ea7n, l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 93 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng, hao 6 c\u00e2n, 9 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 150 c\u00e2n than g\u1ed7. T\u1ea5m \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf luy\u1ec7n th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng l\u00e1, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 89 c\u00e2n, 13 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, hao 10 c\u00e2n, 2 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n c\u1ea7n d\u00f9ng 368 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng than g\u1ed7. \u2013 T\u1ea5m k\u1ebdm m\u1ecfng \u0111\u00fac xi\u1ec1ng, c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 94 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, hao 5 c\u00e2n, 3 l\u1ea1ng, 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 100 c\u00e2n c\u1ee7i. \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ecf l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee5c th\u1ee3 luy\u1ec7n \u0111\u1ed3ng l\u0129nh l\u00e0m ra, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 81 c\u00e2n, 4 l\u1ea1ng, hao 18 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng c\u1ea7n d\u00f9ng 500 c\u00e2n than g\u1ed7. Th\u1ee3 b\u1ea1c l\u0129nh l\u00e0m c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 73 c\u00e2n, 13 l\u1ea1ng, hao 26 c\u00e2n, 3 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 90 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u1ed3ng l\u00e1 r\u00e1ch n\u00e1t l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 b\u1ea1c, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 88 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, hao 11 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 500 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u1ed3ng 80 c\u00e2n, k\u1ebdm 20 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 84 c\u00e2n, 6 l\u1ea1ng, hao 15 c\u00e2n, 10 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 490 c\u00e2n than g\u1ed7 \u2013 \u0110\u1ed3ng b\u1ea1ch n\u00e1t \u0111\u00fac l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 90 c\u00e2n 10 l\u1ea1ng, hao 9 c\u00e2n, 6 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 380 c\u00e2n than g\u1ed7, 100 c\u00e2n c\u1ee7i. \u0110\u00f2ng \u0111\u1ecf n\u1ea5u 12 l\u1ea7n, l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c c\u1ee9 100 c\u00e2n, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 92 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, hao 7 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 500 c\u00e2n than g\u1ed7. \u2013 \u0110\u1ed3ng v\u00e0ng Thu Lai l\u00e0m ra \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 78 c\u00e2n, hao 22 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 450 c\u00e2n than g\u1ed7 \u2013 K\u1ebdm n\u00e1t \u0111\u00fac l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 87 c\u00e2n, hao 13 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 200 c\u00e2n c\u1ee7i. T\u1ea5m k\u1ebdm m\u1ecfng, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 93 c\u00e2n, hao 7 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 120 c\u00e2n c\u1ee7i. Ti\u1ec1n k\u1ebdm g\u00e3y v\u1ee1 \u0111\u00fac th\u00e0nh t\u1ea5m th\u00e0nh kh\u1ed1i, c\u1ee9 100 c\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 12 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, hao 87 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 100 c\u00e2n c\u1ee7i. Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng hi\u1ec7u c\u1ed5 g\u00e3y v\u1ee1, \u0111\u00fac l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng 52 c\u00e2n, 1 l\u1ea1ng, ch\u00ec 10 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng, hao 37 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, c\u1ea7n d\u00f9ng 333 c\u00e2n than g\u1ed7. \u0110\u00fac th\u00e0nh phi\u1ebfn th\u00e0nh kh\u1ed1i, c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed, \u0111\u1ed3ng 52 c\u00e2n, 1 l\u1ea1ng, 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, ch\u00ec 22 c\u00e2n 14 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, hao 25 c\u00e2n, c\u1ea7n d\u00f9ng 200 c\u00e2n than g\u1ed7).<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111em c\u1ea3 khoa \u0111\u1ea1o, b\u1ed9, ty \u0111\u1ebfn kho c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd thanh tra \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a kho. (C\u1ee9 theo s\u1ed5 thanh tra ng\u00e0y th\u00e1ng 8 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u00e0 t\u1eeb ng\u00e0y th\u00e1ng 9 n\u0103m \u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t n\u1ed9p v\u00e0o chi ti\u00eau, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i theo t\u1eebng kho\u1ea3n ki\u1ec3m tra bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5). Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn khoa k\u1ef3 thanh tra \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, t\u1ea5t c\u1ea3 ph\u00e1i vi\u00ean tra x\u00e9t, l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111em \u0111\u1ed3ng kh\u1ed1i n\u01b0\u1edbc Thanh sang\u00a0 n\u1ed9p cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u1ea3 cho ti\u1ec1n (100 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, tr\u1ea3 50 quan ti\u1ec1n), ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m ph\u1ea1m l\u1ec7 c\u1ea5m, \u0111em b\u00e1n ri\u00eang, th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i, c\u00f2n tang v\u1eadt sung c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Ph\u1ee5c ch\u1ee9c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u00ea Huy T\u00edch l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, ph\u00e1t \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y x\u00e9t b\u1ed5.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXCVIII<\/a> \u2013 198<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839] (Thanh, \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 19). M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, d\u1ee5 chu\u1ea9n cho quan vi\u00ean trong Kinh, ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec do b\u1ed9 l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng cho khoan mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>\u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o gi\u1ea3m h\u1ea1, l\u00faa m\u1ea1 xanh t\u1ed1t, quan Kinh do\u00e3n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u0111\u1ea7u xu\u00e2n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u1eafm, r\u1ea5t th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 l\u00faa t\u1ed1t.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, tuy\u00ean tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0o h\u1ea7u, b\u1ea3o r\u1eb1ng : g\u1ea7n \u0111\u00e2y n\u1eafng n\u1ef1c, h\u00f4m nay kh\u00ed tr\u1eddi m\u00e1t l\u00e0nh, tr\u1eabm r\u1ea5t vui m\u1eebng, b\u00e8n cho ng\u1ed3i thong th\u1ea3, cho \u0103n qu\u1ea3, u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc tr\u00e0, r\u1ed3i lui.<\/p>\n<p>Khai ph\u1ee5c cho Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng nguy\u00ean h\u00e0m \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t \u1ea5y y\u00ean vui, bi\u00ean gi\u1edbi thanh b\u00ecnh. Vua khen l\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng v\u1ed7 tr\u1ecb, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n. Vi\u00ean Tham t\u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u0169ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Kho m\u1edbi ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0m xong. Vua sai quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tuy\u00ean ch\u1ec9 cho b\u1ecdn gi\u00e1m th\u1ee7 ban cho \u0103n. Truy\u1ec1n l\u1eddi hu\u1ea5n d\u1ee5, r\u1ed3i sai \u0111em b\u00e0n tay c\u1ee7a b\u1ecdn ch\u1ee7 th\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Huy\u00ean, Ho\u00e0ng H\u1eefu Nh\u1eabn v\u1ee9t b\u1ecf \u0111i (B\u1ecdn Huy\u00ean, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 d\u1ed1i tr\u00e1 ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1eb7t tay treo \u1edf c\u1eeda kho).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t T\u1ef5, t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>D\u00e2n h\u1ea1t H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xung \u1edf Xi\u00eam tr\u00ean 30 n\u0103m, \u0111\u1ebfn nay \u0111em gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n v\u1ec1. Vua sai ph\u00e1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, s\u1eafc cho b\u1ed9 Binh h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1eebng \u0111i\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean<\/p>\n<p>( \u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00d4 Thi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam nh\u00e2n ph\u1ea9m h\u01a1n hay k\u00e9m v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u00e0nh hay \u00e1c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi theo hay kh\u00f4ng theo nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? Xung n\u00f3i : Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Rama_III\">Rama III<\/a>] nguy\u00ean l\u00e0 v\u1ee3 th\u1ee9 sinh ra, Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Rama_II\">Rama II<\/a>] ch\u1ebft \u0111i, v\u00ec tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i ng\u00f4i, \u1edf th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, nay \u01b0\u1edbc tr\u00ean 50 tu\u1ed5i, ng\u01b0\u1eddi h\u1eafn t\u01b0 ch\u1ea5t h\u01a1i k\u00e9m, ch\u1ec9 nghe l\u1eddi b\u1ecdn d\u01b0\u1edbi, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ee9c gi\u1eadn ; \u00d4 Thi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng [\u70cf\u820c\u738b <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Pinklao\">Pinlao<\/a>] l\u00e0 con v\u1ee3 c\u1ea3 sinh ra v\u00ec tu\u1ed5i tr\u1ebb t\u1ea1m l\u00e0m vua th\u1ee9 hai, \u1edf x\u1ee9 B\u1eb1ng \u0110\u1ed5ng, \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, nay \u01b0\u1edbc tr\u00ean 20 tu\u1ed5i, ng\u01b0\u1eddi h\u1eafn t\u00ednh h\u01a1i th\u00f4ng minh, l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng c\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111em l\u00f2ng theo.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 quan n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam chuy\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, hay d\u00f9ng l\u1eabn ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Thanh, nay ai l\u00e0m \u0111\u1ea7u m\u1ee5c? Xung n\u00f3i : quan ch\u1ee9c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, quan to ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Thanh ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u00fap vi\u1ec7c, quan n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ch\u1ec9 bi\u1ebft Ph\u1ea1t L\u0103ng [<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ministry_of_Finance_(Thailand)\">Phra Khlang<\/a> \u0e1e\u0e23\u0e30\u0e04\u0e25\u0e31\u0e07 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Prayurawongse\">Prayurawongse<\/a>] l\u00e0 h\u1ea1ng m\u1ea1nh v\u00e0 c\u00f3 quy\u1ec1n, Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng tin y\u00eau, ph\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0m c\u0169ng c\u00f3 khi kh\u00f4ng b\u1ea3o Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng m\u00e0 t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m, \u00d4 Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng, gh\u00e9t l\u00e0 chuy\u00ean quy\u1ec1n th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u1ee9c ch\u1ebf, h\u1eafn tuy h\u01a1i d\u1eb9p, nh\u01b0ng v\u1eabn hung \u00e1c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 th\u00e0nh qu\u00e1ch, nh\u00e2n d\u00e2n, kho t\u00e0ng, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, Xung n\u00f3i : chu vi th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c \u01b0\u1edbc tr\u00ean 50 m\u1eabu, x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch, trong th\u00e0nh l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ea7n th\u00e0nh n\u1eefa, \u1edf tr\u00ean \u0111\u1eb7t 3 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, ngo\u00e0i th\u00e0nh b\u1ed1n m\u1eb7t s\u00f4ng nh\u1ecf v\u00f2ng quanh, th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng l\u1edbn Ti\u1ec1n Giang, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n B\u1eafc \u2013 Nam. Th\u00e0nh c\u00f3 4 c\u1eeda, 2 c\u1eeda h\u1eefu v\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng. Trong th\u00e0nh c\u00f3 kho thu\u1ed1c s\u00fang 1 to\u00e0 3 gian, 5 to\u00e0 kho th\u00f3c, m\u1ed7i to\u00e0 5 gian. Binh kh\u00ed v\u1eabn d\u00f9ng ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1o ng\u1eafn, \u0111ao ng\u1eafn m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ee3, ch\u1ee3 c\u00f3 hai ph\u1ed1, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh \u1edf \u0111\u1ea5y m\u1ed7i ph\u1ed1 \u01b0\u1edbc tr\u00ean 100 nh\u00e0, nh\u00e0 ng\u00f3i nh\u00e0 gianh l\u1eabn l\u1ed9n ; quan n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u00e0 nh\u00e0 gi\u00e0u \u1edf \u0111\u1ea5y \u01b0\u1edbc v\u00e0i ch\u1ee5c nh\u00e0. Ngo\u00e0i th\u00e0nh d\u1ecdc b\u1edd s\u00f4ng, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf kh\u00e1 \u0111\u00f4ng, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebft b\u00e8, l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 thu\u1ebf l\u1ec7 \u0111\u1ea5t, \u0111inh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u00e0 binh \u0111inh dao d\u1ecbch, bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u1eb9 n\u1eb7ng th\u1ebf n\u00e0o ? Xung n\u00f3i : thu\u1ebf l\u1ec7 \u0111\u1ea5t, \u0111inh \u0111\u1ec1u n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c, c\u00f2n nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111inh, m\u1ed9t m\u1eabu ru\u1ed9ng, h\u1eb1ng n\u0103m thu bao nhi\u00eau, kh\u00f4ng r\u00f5 s\u1ed1. C\u00f2n binh l\u00ednh nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn d\u1ed3n th\u00e0nh c\u01a1 \u0111\u1ed9i, l\u00fac th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u1ea3n m\u1ee5c, khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, trao cho kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u1ea7m \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng. Sai khi\u1ebfn vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ee7a th\u00ec h\u00e0ng th\u00e1ng n\u1ed9p b\u1ea1c mi\u1ec5n d\u1ecbch 6 h\u1ed9t, m\u1ed7i h\u1ed9t n\u1eb7ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1c vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u00f4ng t\u00e1c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, h\u1eb1ng th\u00e1ng n\u1ed9p b\u1ea1c mi\u1ec5n d\u1ecbch 10 h\u1ed9t, qu\u1ea3n m\u1ee5c m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thay, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i qu\u1ea3n m\u1ee5c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u sai l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang b\u00f3c l\u1ed9t cho b\u00e9o m\u00ecnh ; l\u00ednh, d\u00e2n kh\u1ed5 s\u1edf kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. C\u00f2n b\u1ecdn \u0111i bu\u00f4n mua b\u00e1n, \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 10 \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, nh\u01b0 10 t\u1ea5m v\u1ea3i l\u1ee5a thu 1 t\u1ea5m, 100 g\u00e1nh c\u1ee7i, thu 20 g\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n c\u0169ng kh\u1ed1n kh\u1ed5. L\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ea5t m\u00f9a n\u1eafng h\u1ea1n lu\u00f4n, g\u1ea1o \u0111\u1eaft thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, m\u00e0 vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ph\u00e0m th\u00f3c g\u1ea1o v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a, v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ea7n d\u00f9ng, \u0111\u00f2i mua c\u1ea3, gi\u00e1 c\u1ea3 10 ph\u1ea7n gi\u1ea3m 6.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 kho\u1ea3ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14, gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam sai Ch\u1ea5t Tri, Ph\u1ea1t L\u0103ng, \u0111em qu\u00e2n sang x\u00e2m l\u1ea5n, l\u00e0 c\u00f3 \u00fd g\u00ec ? Sau khi qu\u00e2n b\u1ecb thua ch\u1ea1y v\u1ec1, th\u00ec x\u1ebfp \u0111\u1eb7t ra sao ? Xung n\u00f3i : ng\u00e0y th\u00e1ng 8 n\u0103m \u1ea5y nghe c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf ng\u1ee5 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0a th\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c Kh\u00f4i th\u00f4ng b\u00e1o cho Ch\u1ea5t Tri, Ph\u1ea1t L\u0103ng xin c\u1ee9u vi\u1ec7n, b\u1ecdn Ch\u1ea5t Tri n\u00f3i v\u1edbi vua Xi\u00eam, vua Xi\u00eam y cho, \u00d4 Thi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng can l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean. Vua Xi\u00eam kh\u00f4ng nghe, ng\u00e0y th\u00e1ng 10, sai Ch\u1ea5t Tri \u0111em 7.000 b\u1ed9 binh, Ph\u1ea1t L\u0103ng \u0111em 7.000 th\u1ee7y binh, chia \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i c\u1ee9u. N\u0103m th\u1ee9 15, nghe tin \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Ch\u1ea5t Tri b\u1ecb qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh lui ch\u1ea1y v\u1ec1 ch\u1ec9 c\u00f2n 400, 500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u1ea1t L\u0103ng c\u0169ng thua, ch\u1ec9 c\u00f2n 5.000 ng\u01b0\u1eddi. \u00d4 Thi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng o\u00e1n m\u00e3i b\u1ecdn Ch\u1ea5t Tri, toan \u0111\u00f3n gi\u1ebft \u1edf bi\u00ean c\u1ea3nh, Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng can ng\u0103n, m\u1edbi th\u00f4i. Ph\u1ea1t L\u0103ng \u0111em v\u1ec1 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 trai, g\u00e1i, gi\u00e0, tr\u1ebb h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n Kinh \u01b0\u1edbc h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 cho \u1edf x\u1ee9 \u0110i\u1ebfm Xi\u1ec3n, g\u1ea7n th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, \u00d4 Thi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng cai qu\u1ea3n c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u cho \u1edf x\u1ee9 B\u1eafc Li\u1ec7t, g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc \u00d4 \u0110\u1ed7 [Myanmar], sai ng\u01b0\u1eddi nghi\u00eam gi\u1eef. Vua n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u1edbi h\u1ed1i, ch\u1ec9 s\u1ee3 qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e8n b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ki\u1ec3u thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n \u0111\u00f3ng 27 chi\u1ebfc, chia \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n. L\u1ea1i s\u1eeda ch\u1eefa 4 c\u1eeda th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, cho \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n B\u1eafc \u2013 Nam, C\u1ed5 C\u00f4ng, Ch\u00e2n B\u00f4n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1eb7t s\u00fang.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh 4 ph\u00eda l\u00e1ng gi\u1ec1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Xung n\u00f3i : n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y nam nghe nh\u01b0 gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u00d4 \u0110\u1ed7, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau, t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 15 tr\u1edf v\u1ec1 sau, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao ((1) H\u1ed3ng Mao : N\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i.1) \u0111\u1ebfn chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng kho\u1ea3ng gi\u1eefa hai n\u01b0\u1edbc, d\u1ea7n l\u1ea5n c\u1ea3 \u0111\u1ea5t, hai n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1, t\u1eeb \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh nhau n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng kh\u00f4ng ? Xung n\u00f3i : C\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, c\u00e1ch nay \u01b0\u1edbc tr\u00ean 10 n\u0103m, n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111em m\u1ed9t con ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn b\u00e1n, Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3 gi\u00e1 r\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n gi\u1eadn ch\u00e9m ng\u1ef1a r\u1ed3i \u0111i, t\u1eeb \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng n\u1eefa. N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00f3ng hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ki\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, h\u1eb1ng n\u0103m sai ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 \u1edf Xi\u00eam \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng mua ch\u1ecbu s\u00fang \u1ed1ng, c\u00f2n th\u00ec th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi Xi\u00eam ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc em c\u1ee7a vua Phi\u00ean N\u1eb7c Ch\u00e2n l\u00e0 N\u1eb7c Giun, N\u1eb7c Y\u00eam tr\u1ed1n ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nay \u1edf x\u1ee9 n\u00e0o ? C\u00f3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng ? Xung n\u00f3i : anh em N\u1eb7c Giun tr\u01b0\u1edbc \u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, kh\u00f4ng nh\u1eadn ch\u1ee9c g\u00ec \u1edf Xi\u00eam, t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 14, Ch\u1ea5t Tri \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, l\u1ea5y b\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ebfn khi qu\u00e2n thua ch\u1ea1y v\u1ec1, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p>\u2013 H\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ecba gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam r\u1ed9ng hay h\u1eb9p ? Xung n\u00f3i : n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ph\u00eda tr\u00ean t\u1eeb gi\u00e1p c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ai Lao, X\u01b0\u01a1ng M\u1ea1i, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn b\u1edd bi\u1ec3n \u01b0\u1edbc 15 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u00eanh l\u1ec7ch, v\u1ec1 chi\u1ec1u r\u1ed9ng c\u00f3 n\u01a1i 1, 2 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 n\u01a1i 3, 4 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau).<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 bi\u1ebft qua t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, l\u1ea1i hi\u1ec3u phong t\u1ee5c man di, chu\u1ea9n cho b\u1ed5 v\u00e0o ty H\u00e0nh nh\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y, tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n cho bi\u1ec1n binh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh thao di\u1ec5n \u1edf Kinh n\u0103m nay. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c t\u1ec9nh Nam tr\u1ef1c, B\u1eafc tr\u1ef1c v\u00e0 T\u1ea3 k\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn Kinh thao di\u1ec5n.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i xa, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f2n \u00edt, cho n\u00ean mi\u1ec5n cho.<\/p>\n<p>Sai l\u00ednh Kinh v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ecb, v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t, \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ; v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m chia \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang, v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3 chia \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y ; v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ea5t chia \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Loan gi\u00e1 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u00e0m cai qu\u1ea3n c\u1ea3 v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3 L\u00ea Vi\u1ebft Chuy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 nh\u1ecb Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3, \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u1edf \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n. L\u1ea1i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed9i C\u1ea3nh t\u1ea5t((1) \u0110\u1ed9i C\u1ea3nh t\u1ea5t : \u0110\u1ed9i qu\u00e2n d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1eddng vua \u0111i.1) dinh Th\u1ea7n c\u01a1 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng.<\/p>\n<p>Vua nghe l\u00ednh \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh sang \u0111\u1ed9c \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, nh\u00e2n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111i \u0111\u00f3ng sai ch\u1ecdn \u1edf vi\u1ec7n Th\u00e1i y 2 ng\u01b0\u1eddi, chuy\u00ean tr\u1ecb ngo\u1ea1i khoa c\u00f9ng \u0111i thuy\u1ec1n binh theo \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u00f3ng, c\u00f9ng v\u1ec1 v\u1edbi bi\u1ec1n binh. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang h\u1ecfi r\u00f5 trong h\u1ea1t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u1ec1 tr\u1ecb ngo\u1ea1i khoa th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho 30 quan ti\u1ec1n, sai \u0111i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. N\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 hi\u1ec7u nghi\u1ec7m, chu\u1ea9n cho th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : h\u1eb1ng n\u0103m l\u00ednh Kinh v\u00e0 l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam \u0111i \u0111\u00f3ng xa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ec7t nh\u1ecdc v\u00e0 th\u1ee7y th\u1ed5 n\u01a1i \u1ea5y kh\u00f4ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u1eafm, c\u00f3 nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh m\u1eafc b\u1ec7nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho \u0111\u1ed5i su\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1eefa, th\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y m\u1ec7t m\u1ecfi nhi\u1ec1u, khi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u1ed1t \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u1ec1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, m\u00e0 c\u00e1c m\u00f9a : xu\u00e2n, h\u1ea1, thu th\u00ec h\u01a1i \u00edt. Nay chu\u1ea9n cho 2 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh, ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u00ec 1 v\u1ec7 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f2n 1 v\u1ec7 \u1edf l\u1ea1i An Giang ; 5 v\u1ec7 c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, tr\u00edch l\u1ea5y 3 v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, 2 v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ec3 \u1edf An Giang \u0111\u1ee7 2 th\u00e1ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1edf An Giang \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1ec1 An Giang l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay \u0111\u1ed5i, cho m\u1ec7t nh\u1ecdc, nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eeda v\u1ec7 l\u00ednh Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng \u1edf V\u0129nh Long, c\u00f2n n\u1eeda v\u1ec7 l\u1ea5y \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec \u0111\u00ecnh ph\u00e1i, ch\u1edd \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10 k\u1ef3 \u0111\u00f4ng ph\u00f2ng, l\u1ea1i theo l\u1ec7 \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf V\u0129nh Long, c\u0169ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng, cho ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam, m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m, \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng l\u1ea1i theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec trong khi chuy\u1ec3n \u0111i, s\u1ee9c l\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u1ea3, l\u1ea1i b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ed t\u1ed5n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c, v\u0169 h\u1ecbch \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i tri\u1ec7u g\u1ecdi, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm l\u1ee1. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang, V\u0129nh Long, ph\u00e0m l\u00ednh th\u00fa m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, cho \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 \u1edf nh\u00e0 qu\u00e2n 1 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n, th\u00ec c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y di\u1ec5n t\u1eadp, ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang, ph\u00e9p \u0111\u00e1nh tr\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng khi\u00ean, b\u1eb1ng gi\u00e1o d\u00e0i, c\u1ed1t cho d\u1ea7n quen. T\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c t\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n sai ph\u00e1i. N\u1ebfu ho\u1eb7c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o, th\u00ec l\u00ednh th\u00fa 3 t\u1ec9nh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c b\u00e1o \u0111\u1ebfn, An Giang c\u0169ng ph\u00e1i ngay l\u00ednh \u0111i \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 k\u1ecbp c\u00f4ng vi\u1ec7c. Ngo\u00e0i ra nh\u01b0 n\u1eeda v\u1ec7 l\u00ednh Kinh ph\u00e1i \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, 1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i nh\u01b0 l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec thay, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay lu\u00e2n chuy\u1ec3n g\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u1eeda n\u0103m m\u1edbi v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. Nay chu\u1ea9n cho ph\u00e0m l\u00ednh Kinh v\u00e0 l\u00ednh th\u00fa c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc s\u1eafp \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n n\u00ean x\u00e9t l\u00ednh th\u00fa, c\u00f3 chia \u0111i n\u01a1i n\u00e0o, d\u1ef1 r\u00fat v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i l\u00ednh th\u00fa m\u1edbi \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y Cao H\u1eefu D\u1ef1c d\u00e2ng th\u01b0 phong k\u00edn n\u00f3i : th\u00e0nh h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng du 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, sau khi m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, ch\u01b0a ti\u1ec7n b\u1ecf vi\u1ec7c qu\u00e2n, h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ebfn 5000 \u2013 6000 ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ec1n, g\u1ea1o ph\u1ea3i chi \u0111\u1ebfn 7, 8 v\u1ea1n, \u0111\u00e3 nghi\u00eam ph\u00f2ng th\u1ee7, ki\u00eam vi\u1ec7c v\u1ed7 y\u00ean. T\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n nay c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 v\u00f4 s\u1ef1. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra quan Th\u1ed5, l\u00ednh Th\u1ed5 ch\u1eb3ng qua coi kho\u1ebb, y\u1ebfu, l\u00e0m h\u01b0\u1edbng theo hay kh\u00f4ng theo. Nay gi\u1eb7c Y\u00eam, gi\u1eb7c Giun tr\u00f4ng ng\u00f3ng c\u1ee7a b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 h\u1ebft, nh\u01b0ng gi\u1eb7c Ch\u00e2n, gi\u1eb7c C\u1ed1 c\u00f2n d\u1ef1a v\u00e0o gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ec3 nh\u00f2m ng\u00f3, n\u1ebfu ho\u00e3n vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng th\u00ec ch\u00fang nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, vi\u1ec7c binh b\u1ecb th\u01b0\u1eddng nghi\u00eam, th\u00ec l\u1ea1i sinh v\u1ea5t v\u1ea3 ph\u00ed t\u1ed5n. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u00fang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean kh\u00e1c, nay th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh che ch\u1edf, \u0111\u00e3 cho l\u00e0m quan, l\u1ea1i ban cho l\u1ed9c, tuy m\u1edd t\u1ed1i ch\u01b0a th\u1ec3 tho\u00e1t h\u1ebft, nh\u01b0ng \u00e2n hu\u1ec7 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean cho chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c ph\u00f2ng bi\u00ean, \u0111\u1ec3 cho t\u1ef1\u00a0 gi\u1eef \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng lo, th\u00ec th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch, \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng y\u00ean t\u0129nh, th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n. M\u00e0 quan qu\u00e2n ch\u1ec9 l\u1eb7ng y\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ecb c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf l\u1ea5y qu\u00e2n nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi qu\u00e2n v\u1ea5t v\u1ea3. L\u1ea1i x\u00e9t c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m sung qu\u00e2n, ph\u00e1t l\u01b0u, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 sung ph\u1ea3i kh\u1ed5 sai hi\u1ec7n giam \u1edf th\u00e0nh \u1ea5y c\u1ed9ng tr\u00ean 380 ng\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y th\u00ec \u0111eo xi\u1ec1ng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00eam th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng canh gi\u1eef, qu\u1ea3n th\u00fac, ph\u00f2ng gi\u1eef r\u1ea5t l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u1ee9c. Xin n\u00ean tha cho an tr\u00ed l\u00e0m qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 trong khi vua th\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd khi\u1ebfn cho bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng, c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y, t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng nh\u1eb9, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u ch\u00f3ng c\u0169ng c\u00f3 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, nay g\u1eb7p ti\u1ebft xu\u00e2n ho\u00e0, ban \u01a1n cho s\u1ed1ng, n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m. Chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111em ngay c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 can \u00e1n tr\u1ed9m c\u1eafp ph\u1ea3i kh\u1ed5 sai t\u1eeb Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u1ec1u tha b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch, an tr\u00ed l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ho\u1eb7c l\u1ea5y quan qu\u00e2n ki\u1ec1m th\u00fac, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng x\u00e9t h\u1ecfi, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb bi\u1ebft s\u1ee3, h\u1ed1i, c\u00e0y c\u1ea5y c\u00f9ng y\u00ean, th\u00ec n\u00ean chia c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 c\u1ee7a y\u00ean s\u1ed1ng l\u00e2u d\u00e0i, n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m ph\u1ea1m ph\u00e1p l\u00e0m b\u1eady th\u00ec gi\u1ebft kh\u00f4ng tha, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m sung qu\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i l\u01b0u, ch\u01b0a n\u00ean tha v\u1ed9i, n\u00ean x\u00e9t k\u1ebb ph\u1ea1m n\u00e0o \u00e1n t\u1ec9nh h\u01a1i nh\u1eb9, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0m danh s\u00e1ch ri\u00eang t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd ban \u01a1n cho, c\u00f2n nh\u01b0 m\u00e1n th\u1ed5 h\u1ea1t \u1ea5y, m\u1edbi thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, n\u1ebfu giao ngay cho ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, th\u00ec ch\u00fang v\u1ed1n h\u00e8n nh\u00e1t ph\u1ea3i c\u00f3 quan qu\u00e2n y\u00ean l\u1eb7ng tr\u1ea5n \u00e1p, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu ch\u1ec9 sai ch\u00fang t\u1ef1 gi\u1eef, t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf l\u1ea5y, th\u00ec th\u00f3i quen s\u1ee3 h\u00e3o, sao \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ? Khi c\u00f3 h\u1ecfng vi\u1ec7c li\u1ec1n s\u1ee3 tr\u1ed1n ngay, b\u1ea5y gi\u1edd l\u1ea1i theo m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u01b0 ? L\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh. Cao H\u1eefu D\u1ef1c ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn b\u1ed5, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh \u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ef1c h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f9ng theo l\u00e0m vi\u1ec7c cho \u1ed5n ; \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 u\u1ef7 th\u00e1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u1ebfn ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ef1 khoe.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 h\u1ecfi mua voi ng\u1ef1a c\u00e1c man. L\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i Kinh t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y, l\u1ef1a ch\u1ecdn voi c\u00f4ng, ph\u00e0m cao t\u1eeb 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, to l\u1edbn m\u1ea1nh kho\u1ebb t\u1eadp quen hi\u1ec1n l\u00e0nh, ng\u1ed3i c\u01b0\u1ee1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh \u1ed5n, kh\u00f4ng s\u1ee3 s\u00fang b\u1eafn ; ho\u1eb7c kh\u00f4ng cao l\u1edbn quen l\u00e0nh, nh\u01b0ng r\u1ea5t kho\u1ebb m\u1ea1nh nhanh nh\u1eb9n, th\u00ec gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : voi \u1edf Cam L\u1ed9 r\u1ea5t thu\u1ea7n v\u00e0 th\u00f4ng minh, so s\u00e1nh c\u00f2n h\u01a1n voi n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, x\u00e9t ra vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft d\u00f9ng voi nh\u1ecf l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u1edf r\u1eebng n\u00fai c\u00e0ng th\u00edch h\u1ee3p v\u00ec voi to th\u00e2n h\u00ecnh n\u1eb7ng n\u1ec1, x\u00f4ng pha hi\u1ec3m tr\u1edf r\u1ea5t kh\u00f3, th\u1ef1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng voi nh\u1ecf nhanh nh\u1eb9n. T\u1eeb sau c\u00f3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u00ean d\u00f9ng voi nh\u1ecf, c\u00f2n voi l\u1edbn ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u1edf Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u1ee5y T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n T\u00e0u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng voi, ng\u1ef1a. T\u00e0u s\u1ee3 voi tr\u00f4ng th\u1ea5y li\u1ec1n r\u1ee5t l\u1ea1i cho n\u00ean ph\u1ea3i thua, n\u01b0\u1edbc Ti\u1ec3u T\u00e2y [\u1ea4n \u0110\u1ed9] \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao, c\u0169ng d\u00f9ng voi x\u00f4ng v\u00e0o gi\u1ebft ch\u1ebft, sau ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao d\u00f9ng c\u00e0nh tre \u0111\u1ec3 ch\u1eafn voi kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, ch\u1edd cho h\u01a1i m\u1ec7t, l\u1ea5y gi\u00e1o nh\u1ecf \u0111\u00e2m v\u00e0o m\u0169i voi, voi ho\u1eb7c l\u0103n ra ch\u1ebft, ho\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 gi\u00e0y x\u00e9o, qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea1i t\u1ef1 tan v\u1ee1. Nh\u00e2n xem \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng voi \u0111\u01b0\u1ee3c hay thua l\u00e0 \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e9o d\u00f9ng hay kh\u00f4ng kh\u00e9o d\u00f9ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c, cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c thay. Tr\u01b0\u1edbc khi \u1ea5y huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 huy\u1ec7n nha, c\u01b0\u1edbp t\u00f9, Tr\u1ecb \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111i, \u0111\u1ec3 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp ch\u1ea1y tho\u00e1t, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean h\u1eb7c t\u1ed9i, m\u1edbi ph\u1ea3i c\u00e1ch.<\/p>\n<p>Th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i T\u00e2y Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eedu b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i T\u00e2y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf \u1ea5p l\u00e0ng m\u1edbi l\u1eadp \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c 46 ng\u01b0\u1eddi, vua chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh uy theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, nh\u01b0ng chi\u1ec3u theo l\u1ec7 l\u00ednh tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c c\u01a1 v\u1ec7, chia ban, chi l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 H\u1ed3 V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb T\u1ea3 d\u1ef1c, dinh V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 dinh Long v\u00f5, Ph\u1ea1m V\u0103n Huy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng nhu\u1ec7 h\u1eadu H\u1ed3 V\u0103n Th\u1eadp l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1c cho l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Cho Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i cai qu\u1ea3n vi\u1ec7n Cung gi\u00e1m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, xin b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1eadp v\u1ec7 t\u1ee9 dinh K\u1ef3 v\u00f5, r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed9i th\u1eadp c\u0169, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i hoa ph\u00e1o, cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cSang n\u0103m k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, th\u1ea7n d\u00e2n kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ecf l\u00f2ng vui m\u1eebng, xin t\u01b0 cho Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c t\u1ec9nh d\u1ef1 b\u1ecb ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u1ecfi c\u00e1c h\u1ed9 ph\u1ed1, h\u1ed9 d\u00e2n c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u1ec1 Kinh ch\u00fac th\u1ecd, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc khi \u1ea5y cho d\u1eabn v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 d\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p ch\u00fac m\u1eebng, cho tho\u1ea3 l\u00f2ng th\u00e0nh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cKinh th\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i : 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc, tri\u1ec7u d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd, th\u00ec kh\u1eafp c\u1ea3 c\u00f9ng vui, t\u1ef1 l\u00e0 t\u00ednh th\u01b0\u1eddng gi\u1eef \u0111\u1ea1o, nghe theo l\u00f2ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau k\u00ednh, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i. Kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00e1c quan c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh d\u00e2ng l\u00ean, v\u1ed1n \u0111\u00e3 x\u00e9t t\u1edbi, ngay th\u1ea7n d\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 gi\u00e3i t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, ta nguy\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng ch\u00fac th\u1ecd, c\u1ed1t \u1edf l\u00f2ng th\u00e0nh, n\u1ebfu do c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f3p, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean m\u00e0 th\u00f4i. N\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u00ean hi\u1ec3u b\u1ea3o h\u1ed9 ph\u1ed1, h\u1ed9 d\u00e2n ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t l\u00e0m b\u1ecdn ch\u00fang qu\u1ea3 c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t nh\u1eadn. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd mu\u1ed1n ho\u1eb7c s\u1ee9c kh\u00f4ng nh\u01b0 l\u00f2ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u00e9p, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1edb g\u00f3p ri\u00eang, chia nhau t\u1eebng \u0111\u1ed3ng, c\u00f3 c\u00e1o gi\u00e1c ra s\u1ebd b\u1eaft t\u1ed9i. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u0111i th\u00ec cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n t\u1ef1 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 khi b\u1ecb l\u1ea1i d\u1ecbch s\u00e1ch nhi\u1ec5u.\u201d<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh l\u1ea1i t\u00e2u xin t\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i chi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa, g\u1ea7n, s\u1ed1 binh nhi\u1ec1u \u00edt, tr\u01b0\u1edbc khi \u1ea5y l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh v\u1ec1 Kinh l\u1ea5y g\u1ed7 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i ch\u00fac th\u1ecd.<\/p>\n<p>(B\u1eafc tr\u1ef1c : Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 200 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 1 c\u01a1 ; Nam Tr\u1ef1c : Qu\u1ea3ng Nam 300 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 200 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 1 c\u01a1 ; T\u1ea3 K\u1ef3 : B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 300 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00fa Y\u00ean 100 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 c\u01a1, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n v\u1ec7 ho\u1eb7c qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec3 sai qu\u1ea3n, \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng t\u00e1m \u1ea5y \u0111\u1ebfn Kinh ; H\u1eefu K\u1ef3 : H\u00e0 T\u0129nh 200 ng\u01b0\u1eddi, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa m\u1ed7i t\u1ec9nh 400 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 v\u1ec7 ; B\u1eafc Giang, H\u00e0 N\u1ed9i 400 ng\u01b0\u1eddi, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh m\u1ed7i t\u1ec9nh 400 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 ; Nam \u0110inh 400 ng\u01b0\u1eddi, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 300 ng\u01b0\u1eddi, H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh m\u1ed7i t\u1ec9nh 150 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ph\u00e1i v\u1ec7 th\u00ec 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1 th\u00ec 1 su\u1ea5t c\u01a1, m\u1ed7i 2 v\u1ec7, 2 c\u01a1, u\u1ef7 ri\u00eang L\u00e3nh binh ho\u1eb7c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh ki\u00eam l\u0129nh, h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn Kinh ; T\u1ea3 K\u1ef3 : Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1ed7i t\u1ec9nh 150 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 c\u01a1 ; Nam K\u1ef3 : Gia \u0110\u1ecbnh 400 ng\u01b0\u1eddi, Bi\u00ean Ho\u00e0 100 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 c\u01a1 ; V\u0129nh Long 200 ng\u01b0\u1eddi, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang m\u1ed7i t\u1ec9nh 150 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 c\u01a1, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3n c\u01a1 cai qu\u1ea3n, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 5 th\u1ee7y b\u1ed9 tu\u1ef3 ti\u1ec7n, \u0111\u00fang h\u1ea1n \u0111\u1ebfn Kinh. Th\u1ed5 binh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 : L\u1ea1ng S\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, Cao B\u1eb1ng 30 ng\u01b0\u1eddi ; th\u1ed5 binh Tr\u1ea5n T\u00e2y 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i vi\u00ean nh\u1eadn l\u1ea5y, ch\u1edd \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 \u0111\u1ebfn Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c. Ngo\u00e0i ra, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3, H\u00e0 Ti\u00ean thu\u1ed9c Nam K\u1ef3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 bi\u00ean tr\u1ea5n, s\u1ed1 binh kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ed1ng h\u1ea1t : S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, An Giang, l\u00e0m thay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1ecdi b\u1eaft). B\u1ed9 C\u00f4ng c\u0169ng t\u00e2u xin t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu\u00ea m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 gi\u1ecfi l\u00e0m kh\u00e9o v\u00e0 gi\u1ecfi m\u1ed9t ngh\u1ec1, cho d\u1eabn v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ebfn s\u1edf th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n T\u1ef1 d\u00e2ng s\u1edb xin cho c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p \u1edf h\u00e0nh cung, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y l\u1ea1y m\u1eebng, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t xem, c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c vui v\u1ebb.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng h\u01b0 v\u0103n v\u00f4 \u00edch, ch\u1ec9 th\u00eam t\u1ed1n m\u00e0 th\u00f4i kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 H\u1ea3i T\u00e2y th\u00e1m b\u00e1o, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau tr\u00ean 8000 \u0111\u1ebfn L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt \u0111\u1eafp th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eef, \u0111\u00e3 cho s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ec3u h\u1ea1t gia t\u00e2m ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e1o ph\u1ea7n\u00a0 nhi\u1ec1u l\u00e0 truy\u1ec1n tin l\u00e0 th\u1ef1c c\u1ea3, ch\u00fang n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 m\u01b0u gian, ph\u1ea3i \u1edf cu\u1ed1i m\u00f9a thu \u0111\u1ea7u m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn xu\u00e2n, n\u1ebfu t\u00ecnh gi\u1eb7c c\u00f3 gian d\u1ed1i, quy\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn, hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1edd ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, kh\u00f4ng n\u00ean s\u01a1 su\u1ea5t, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n l\u00e0m th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i\u201d. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00e1m t\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111i d\u00f2 x\u00e9t, v\u1ec1 n\u00f3i : qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafp th\u00e0nh th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, h\u00e0ng ng\u00e0y ch\u1ec9 b\u1eaft l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 1 b\u00e1t g\u1ea1o, 1 n\u1eafm c\u01a1m m\u00e0 th\u00f4i, b\u1ecdn Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1i tr\u00f2 tr\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1eafn, sai th\u01b0\u1edfng V\u0103n Thu\u1eadn 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 \u00e1o sa, 4 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 ph\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Do l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ee7y H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi n\u1ed9i c\u00e1c, th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i\u1ec3m binh \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, l\u1ea5y gi\u1edd t\u1ed1t ng\u00e0y 19 th\u00e1ng \u1ea5y. Vua ng\u1ef1 l\u1ea7u Ng\u0169 Ph\u01b0\u1ee3ng duy\u1ec7t xem b\u1ed7ng g\u1eb7p kh\u00ed tr\u1eddi h\u01a1i l\u1ea1nh b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n phong Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111em 2.000 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ph\u1eadn n\u00fai c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng c\u1eaft d\u1ecdn c\u1ecf c\u00e2y.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 10 l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ea9m l\u00e0m T\u00f9ng qu\u1ed1c c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 11 l\u00e0 Mi\u00ean Trinh l\u00e0m Tuy qu\u1ed1c c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 12 l\u00e0 Mi\u00ean B\u1ea3o l\u00e0m T\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u00e0n \u0111\u1ebfn b\u1ed5ng l\u1ec7 T\u00f4n th\u1ea5t, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTa xem T\u00f4n th\u1ea5t tri\u1ec1u Minh \u0111\u1ec1u \u0103n l\u1ed9c m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u00e2u n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0103n l\u1ed9c th\u00ec nhi\u1ec1u, ti\u1ec1n c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, k\u00eca nh\u01b0 l\u1ec5 th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu, n\u0103m \u0111\u1eddi t\u00ecnh th\u00e2n \u0111\u00e3 h\u1ebft, ch\u1ee7 th\u1edd c\u00f2n c\u1ea5t hu\u1ef7, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0103n l\u1ed9c, ch\u1ea3 l\u00e0 qu\u00e1 l\u1ea1m \u01b0 ? N\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i th\u00ec d\u00f9ng cho \u0103n l\u1ed9c. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1eddi \u0111\u00e3 xa, th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt l\u1ed9c \u0111i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00e2n l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ch\u00e0ng S\u01a1n tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n, d\u00e2ng s\u1edb xin th\u00f4n V\u1eadn \u1edf V\u00e2n \u0110\u1ed3n x\u00e3 V\u0129nh Th\u1ef1c \u1edf V\u1ea1n Ninh (T\u00ean x\u00e3, t\u1ee9c c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i, ti\u1ebfp g\u1ea7n B\u1ea1ch Long V\u0129 thu\u1ed9c Tr\u00fac S\u01a1n), \u0111\u1ec1u l\u00e0m 1 \u0111\u1ed3n, (Th\u00e0nh \u0111\u1ed3n 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u00e0i 23 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e2n s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, th\u00e2n cao 5 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y \u0111\u00e1, d\u00e0y 2 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c. C\u1ea5p gi\u1eefa \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, c\u1ea5p trong x\u00e2y \u0111\u00e1 2 th\u01b0\u1edbc, 2 c\u1eeda tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng c\u1ed9t g\u1ed7 cao 9 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea7ng tr\u00ean l\u00e0m l\u1ea7u canh, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3ng 2 c\u00e1nh c\u1eeda, b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0m m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0m m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ed1t l\u1eeda, v\u1ec1 ph\u00e1o \u0111\u00e0i chi\u1ec3u theo th\u1ebf n\u00fai, m\u1eb7t r\u1ed9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2, 3 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 4 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc, ngo\u00e0i x\u00e2y \u0111\u00e1 d\u00e0y 4 th\u01b0\u1edbc, gi\u1eefa \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t), u\u1ef7 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean tr\u00f4ng coi x\u00e3 Xu\u00e2n \u00e1ng (t\u00ean x\u00e3) thu\u1ed9c Hoa Phong l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed3n (4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u00e0i 19 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc. Cao, d\u00e0y, v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1eeda theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0m 1 ch\u1ed7 \u0111\u1ed1t l\u1eeda, kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e1o \u0111\u00e0i) u\u1ef7 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0110inh V\u0103n Y\u00ean tr\u00f4ng coi. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u1ec1u s\u1ee9c r\u00f5 c\u00e1c tr\u1ea1m ven r\u1eebng v\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i, chi\u1ec3u l\u0129nh s\u00fang \u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 b\u1eaft, gi\u1ebft th\u00fa r\u1eebng, ch\u1edd l\u0129nh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng ; h\u1ea1t n\u00e0o nghe c\u00f3 h\u1ed5 d\u1eef l\u00e0m h\u1ea1i \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, quan t\u1ec9nh t\u1ee9c kh\u1eafc th\u00e2n \u0111em l\u00ednh ho\u1eb7c ph\u00e1i L\u00e3nh binh, Qu\u1ea3n v\u1ec7, ho\u1eb7c Qu\u1ea3n c\u01a1 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ee7 huy\u1ec7n ra s\u1ee9c b\u1eaft, gi\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n. L\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan c\u1ecf m\u1ecdc r\u1eadm r\u1ea1p nh\u01b0 r\u1eebng th\u00ec c\u1eaft b\u1ecf cho kho\u00e1ng \u0111\u00e3ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho \u00e1c th\u00fa \u1ea9n n\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c. R\u1ed3i d\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c voi r\u1eebng, l\u1ea5y ng\u00e0 n\u1ed9p quan, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u0169ng sai cho th\u01b0\u1edfng. T\u1eeb sau l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng, 1 \u0111\u00f4i ng\u00e0 n\u1eb7ng 50 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n, 40 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, 15 quan ; 20, 30 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean 10 quan, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ecbnh th\u00eam ph\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 20 c\u00e2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng 8 quan, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 10 c\u00e2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng 4 quan).<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u1edf H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ebft \u0110\u1ee9c th\u1ea5y n\u00fai \u1edf \u1ea5p Th\u1ea1ch H\u00e3n (t\u00ean \u1ea5p) c\u00f3 nhi\u1ec1u g\u1ed7 \u0111\u1eb9p, c\u00e1ch b\u1ebfn \u0111\u00f2 kh\u00f4ng xa, t\u1ef1 \u0111i c\u1eaft c\u1ecf r\u1eadm m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, xin b\u1ed9 C\u00f4ng chuy\u1ec3n tr\u00ecnh l\u00ean cho.<\/p>\n<p>Vua sai kh\u00e1m th\u1ea5y th\u1ef1c, th\u01b0\u1edfng cho 50 quan ti\u1ec1n, r\u1ed3i sai quan qu\u00e2n th\u1ee7y, b\u1ed9 4.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh \u1edf huy\u1ec7n th\u1ed5 t\u1ea1i Tr\u1ea5n T\u00e2y. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc 13 huy\u1ec7n \u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh h\u1ea1t (Ch\u00e2n T\u00e0i, B\u00ecnh Ti\u00eam, Ng\u1ecdc B\u00ec, M\u1ef9 T\u00e0i, Ho\u00e1 Di, L\u01b0 An, Ch\u00e2n Th\u00e0nh, Ng\u1ecdc Lu\u1eadt, Kim Tr\u01b0\u1eddng, B\u00e1t Ca, Ba Nam, L\u01b0 Vi\u00ean, Th\u00ecn T\u1ecf) chia \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n. L\u1ea5y thi th\u1ef1 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn V\u0169 Du\u1ec7 Th\u1ee9c 13 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m vi\u1ec7c huy\u1ec7n, v\u00e0 n\u00f3i b\u1ecdn \u1ea5y v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 h\u00e0m danh r\u00f5 r\u00e0ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chi l\u01b0\u01a1ng theo ph\u1ea9m h\u00e0m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chi theo l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Xin s\u1eafc cho b\u1ed9 ngh\u1ecb r\u00f5, c\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n xin cho l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m d\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n l\u00e0 vi\u1ec7c bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u. Chu\u1ea9n cho b\u1ecdn V\u0169 Du\u1ec7 Th\u1ee9c \u0111\u1ec1u theo ch\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh sung l\u00e0m Tri huy\u1ec7n c\u00e1c huy\u1ec7n, \u0111\u1ee3i sau, th\u00e0nh t\u00edch vi\u1ec7c quan c\u00f3 kh\u00e1, do th\u00e0nh c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd Ch\u1ec9 b\u1ed5 th\u1ee5, c\u00f2n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi, chu\u1ea9n y b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh ch\u1edd b\u1ed5, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n, 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, sau c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, th\u00ec chi\u1ec3u ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Phong Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m t\u01b0\u1edbc Tuy Th\u1ecbnh nam. Tr\u01b0\u1edbc Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng kh\u00e1m \u0111o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Nam K\u1ef3, chia \u0111\u1eb7t c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2. \u0110\u1ebfn nay vua xem s\u1ed5 t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu\u1ebf l\u1ec7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 H\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean, th\u1ea5y ti\u1ec1n thu\u1ebf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 so v\u1edbi 13 n\u0103m tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u0103ng \u0111\u1ebfn g\u1ea5p 3, n\u00ean r\u1ea5t khen.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc y\u00ean t\u00e2m theo th\u00f3i h\u1ee7 l\u1eadu, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ch\u1ec9 k\u1ebb d\u00e2y, th\u1eeda, kh\u00f4ng \u0111o b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh m\u1eabu, s\u00e0o, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ng\u1ea1ch thu\u1ebf, cho n\u00ean d\u00e2n gian gian d\u1ed1i th\u00e0nh th\u00f3i quen, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tuy nhi\u1ec1u, m\u00e0 thu\u1ebf kho\u00e1 v\u1eabn kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111i kh\u00e1m \u0111o, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7, so v\u1edbi h\u1ea1t kh\u00e1c v\u1eabn nh\u1eb9, thu\u1ebf kh\u00f4ng t\u0103ng ng\u1ea1ch, ru\u1ed9ng kh\u00f4ng th\u00eam t\u00f4, m\u00e0 s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf t\u1ef1 nhi\u00ean ng\u00e0y th\u1ea5y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, vi\u1ec7c \u00edch qu\u1ed1c, l\u1ee3i d\u00e2n th\u1ef1c c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u, c\u0169ng n\u00ean coi nh\u01b0 m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ea5t \u0111ai, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng ban cho t\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0129nh vi\u1ec5n, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n c\u00f4ng lao, m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. Vi\u00ean c\u00f9ng ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 nguy\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc b\u00e1, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi nguy\u00ean Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch. Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m 1 con l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i ki\u00eam h\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u00fa thung l\u0169ng, gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Th\u1ec3 th\u01b0\u1eddng l\u00fac c\u00f3, l\u00fac kh\u00f4ng \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xin th\u00e2n \u0111em binh, voi \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n c\u1ea3, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 lo\u00e0i chu\u1ed9t, ch\u00f3 tr\u1ed9m c\u1eafp, kh\u00f4ng th\u00e0nh b\u1ecdn l\u1edbn, ch\u1ec9 n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u00e1nh b\u1eaft l\u00e0 \u0111\u1ee7, ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c r\u1ea5t long tr\u1ecdng, sao n\u00ean v\u00f4 c\u1edb th\u00e2n \u0111em binh m\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nghe ti\u1ebfng s\u1ee3 h\u00e3i, t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch, g\u1eafng s\u1ee9c, tr\u1eabm \u0111\u00e3 x\u00e9t bi\u1ebft, ph\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0m n\u00ean theo qua ki\u1ebfn th\u1ee9c l\u00e3o th\u00e0nh, cho ti\u1ebfng khen \u0111\u1ec3 v\u1ec1 sau m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a B\u1eafc Ninh, nh\u01b0ng \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu,\u00a0 h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng li\u00ean ti\u1ebfp, ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111au ng\u1ee9a c\u0169ng li\u00ean quan v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng n\u00ean coi kh\u00e1c. Nay l\u00ednh th\u00fa 2 t\u1ec9nh \u0111\u00e3 r\u00fat, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i y\u00ean \u1ed5n, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng lo l\u1eafng g\u00ec, nh\u01b0ng lo xa, ngh\u0129 s\u00e2u, c\u0169ng ph\u1ea3i d\u1ef1 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu nghe \u1edf Cao B\u1eb1ng c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o, n\u00ean ph\u00e1i ngay Qu\u1ea3n v\u1ec7 hay Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u0129nh 500 qu\u00e2n \u0111i ngay \u0111\u00e1nh gi\u00fap, \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o c\u0169ng th\u1ebf. L\u1ea1i ph\u00e1i ri\u00eang 1 \u0111\u1ea1o theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n ng\u1ea3 sau. Vi\u1ec7c binh ph\u1ea3i d\u1ef1 m\u01b0u tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00f9ng l\u00f2ng, c\u1ea7n ch\u1edb h\u01a1i t\u1ecf gi\u1edbi h\u1ea1n\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i Ph\u00f9 Hoa, \u0110\u00e0 B\u1eafc, M\u1ed9c Ch\u00e2u, An Ch\u00e2u, thu\u1ed9c h\u1ea1t, 2 b\u1edd t\u1ea3, h\u1eefu s\u00f4ng \u0110\u00e0, nguy\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n Th\u1ea1ch Bi t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh \u1edf t\u1ea3n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5, xin ki\u1ec3m x\u00e9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, \u00edt th\u00ec cho thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1edf t\u1ea1i, nhi\u1ec1u th\u00ec l\u1eadp th\u00e0nh x\u00e3 th\u00f4n kh\u00e1c, bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf, cho c\u00f3 th\u1ed1ng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang tuy l\u00e0 d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n, c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, sao n\u00ean cho theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a. Nay n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c c\u00e1c vi\u00ean Tri ch\u00e2u, ph\u00e0m th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Th\u1ea1ch Bi \u0111\u1ebfn ng\u1ee5 \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, thu\u1ed9c ph\u1eadn ch\u00e2u n\u00e0o, s\u1ed1 nh\u00e2n kh\u1ea9u t\u1eeb 19 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ; t\u1eeb 20 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, cho bi\u1ec7t l\u1eadp th\u00e0nh x\u00e3 th\u00f4n, \u0111\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ed5i th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 theo th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Kinh, r\u1ed3i ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u00ean Tri ch\u00e2u qu\u1ea3n tr\u1ecb, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf t\u1eeb n\u0103m nay. Quan t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00ecm x\u00e9t ra s\u1ed1 \u0111inh c\u1ed9ng tr\u00ean 360 ng\u01b0\u1eddi, t\u00e2u xin theo d\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Nguy\u1ec5n H\u1ee3p d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cS\u00fang \u1ed1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed3n, t\u1ea5n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ed1c s\u00fang, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edbi chi l\u0129nh \u1edf kho, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1eadm l\u1ee1. Xin n\u00ean c\u1ea5p \u0111\u1ee7 thu\u1ed1c s\u00fang, m\u1ed7i m\u1ed9t c\u00e2y s\u00fang, m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ec1u 50 ph\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u00fang \u1ed1ng c\u1ea7n d\u00f9ng cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n theo s\u1eb5n, th\u1ebf m\u00e0 t\u1ec9nh \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0m qua, th\u1eed ngh\u0129 s\u00fang \u1ed1ng c\u00f3 \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng thu\u1ed1c, khi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n H\u1ee3p m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u00e0m ti\u1ebfp, b\u00e8n bi\u1ebft tra x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng t\u00e2u xin sung c\u1ea5p, d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c, th\u1ef1c l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ebd, n\u00ean th\u01b0\u1edfng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, cho theo ngay l\u1eddi xin thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201c1 nh\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c h\u1ecd C\u1ea7m v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1ee3 ph\u1ee5c, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i C\u1ea7m Nh\u00e2n C\u1ea9m \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i Qu\u1ea3ng Y\u00ean, nh\u01b0ng em v\u00e0 ch\u00e1u h\u1eafn l\u00e0 b\u1ecdn C\u1ea7m Nh\u00e2n \u0110\u00f4i v\u1eabn \u1edf \u0111\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh, xin do b\u1ed9 li\u1ec7u ch\u1ed7 chia ri\u00eang ra c\u00e1c t\u1ec9nh xa, ki\u1ec1m th\u00fac nghi\u00eam h\u01a1n, n\u1ebfu c\u00f3 tr\u00f4ng ng\u00f3ng g\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n h\u00e8n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb th\u1ed5 m\u1ee5c hi\u1ebfp ch\u1ebf, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng n\u1ee1 coi nh\u01b0 sinh th\u00e0nh \u1edf ngo\u00e0i gi\u00e1o ho\u00e1, b\u00e8n \u0111\u1eb7t ra ch\u00e2u huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, v\u1ed1n mu\u1ed1n cho ti\u00eau ho\u00e1, ng\u1ea5m ng\u1ea7m c\u00f9ng theo phong t\u1ee5c t\u1ed1t. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1ea3o r\u00f5 ph\u00e1p k\u1ef7, \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1, cho d\u00e2n h\u00e8n \u0111\u1ec1u s\u1ed1ng y\u00ean, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ee3, t\u1ef1 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u1ec7 v\u0169 \u0111o\u00e1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m c\u00e0n nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ec3 h\u1ea1i cho d\u00e2n, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i r\u00f5 r\u00e0ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, m\u1edbi \u0111\u1ee7 cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u1ee5c. Nay v\u00f4 c\u1edb v\u1ed9i \u0111em h\u1ecd h\u00e0ng h\u1ecd C\u1ea7m kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u00e0nh d\u1eef, h\u1ebft th\u1ea3y ch\u00ea l\u00e0 v\u00e2y c\u00e1nh, \u0111em \u0111\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng xa, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u00e0nh ra l\u00e0m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mang l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3 \u01b0 ? Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1eef r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ecf cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 kh\u00f4ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng, l\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng cho thi h\u00e0nh. N\u1ebfu b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 l\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc, ph\u1ea3i ch\u1edd c\u00f3 vi\u1ec7c \u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00eau ra, l\u1eadp t\u1ee9c h\u1eb7c t\u00e2u tr\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f2n n\u00f3i v\u1ec1 sau, th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cT\u1ea3, h\u1eefu g\u1ea7n th\u00e0nh \u0111\u00e3 ph\u00e1i khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u00e0y, c\u1ea5y, nh\u01b0ng ho\u1eb7c g\u1eb7p h\u1ea1n kh\u00f4, ho\u1eb7c nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t n\u00ean l\u00faa th\u00f3c v\u00ec th\u1ebf k\u00e9m t\u1ed1t. Nay xin chi\u1ec3u tu\u1ef3 \u0111\u1ecba l\u1ee3i, ho\u1eb7c c\u1ea5y l\u00faa, ho\u1eb7c tr\u1ed3ng ng\u00f4, nh\u01b0ng chi\u1ec3u theo k\u1ef3 g\u1eb7t, t\u00ednh s\u1ed1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u00edt, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba l\u1ee3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00edch h\u1ee3p, l\u00faa, ng\u00f4, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi, tu\u1ef3 th\u1ed5 ng\u01a1i m\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, duy \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu ho\u1ea1ch, x\u00e9t ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, th\u00ec l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u1ee9c. V\u1ea3 l\u1ea1i, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00f3ng xa, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn kh\u00f3 nh\u1ecdc. Nh\u01b0ng v\u00ec s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u, cho n\u00ean l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c, cho \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ec3 cho bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u1ea7n n\u00ean th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u00e0n r\u1ed7i qu\u00e1, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu bo bo t\u00ednh to\u00e1n thu ho\u1ea1ch nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i ngay, ch\u1ea3 ho\u00e1 ra \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e1 h\u00e0 kh\u1eafc \u01b0 ? K\u00eca nh\u01b0 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n n\u00ean b\u1eaft ph\u1ea3i d\u1eb9p y\u00ean l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n, l\u1ed7i nh\u1ecf nh\u01b0 th\u1ebf sao \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch l\u00e0m g\u00ec, hu\u1ed1ng chi th\u1ed5 ng\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, nhi\u1ec1u \u00edt c\u0169ng theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ec1u kh\u00e1c, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ea5y chia h\u01a1n k\u00e9m, \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng t\u1ed9i, duy ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u0103m ch\u1ec9 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m, thu ho\u1ea1ch nhi\u1ec1u, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng cho khen th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n nh\u01b0 ph\u1ea1t th\u00ec ch\u1edb b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cS\u1ed5 s\u00e1ch h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn \u1edf ng\u1ee5 8 bang thu\u1ed9c Tr\u1ea5n T\u00e2y, 14 bang thu\u1ed9c Ba Xuy\u00ean, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng tr\u00ean 1.200 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ebf l\u1ec7 cho theo an ph\u1ee7 chi\u1ec3u l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00e1c 6 h\u1ed9 tr\u00ean 300 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 c\u00e2n d\u1ea7u m\u1ee1, s\u1ef1 th\u1ec3 r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u00e3 h\u1ecfi Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Long Tr\u00e0, V\u1ec7 u\u00fd La Ki\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00f3i : ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh 22 bang, t\u1eeb khi chi\u00eau m\u1ed9 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn nay, thu\u1ebf l\u1ec7 kh\u00f4ng n\u1ed9p \u1edf an ph\u1ee7, x\u00e9t ra b\u1ecdn ch\u00fang th\u00edch n\u01b0\u1edbc ta vui v\u1ebb, \u0111\u1ebfn \u1edf l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch h\u00e0ng bang, h\u00e1 n\u00ean l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00e2u, m\u00e0 nh\u1ea5t h\u01b0\u1edbng tr\u1ed1n thu\u1ebf \u01b0 ? Nay xin c\u00e1c bang ng\u01b0\u1eddi Thanh ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec do \u0111\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb, ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c v\u1ec1 Ba Xuy\u00ean th\u00ec do an ph\u1ee7 s\u1ee9, h\u1eb1ng n\u0103m thu b\u1ea1c thu\u1ebf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng, mu\u1ed1n n\u1ed9p ti\u1ec1n, th\u00ec cho theo gi\u00e1 ch\u1ee3 chi\u1ebft n\u1ea1p, t\u1eeb sau c\u00f3 m\u1ed9 th\u00e0nh h\u00e0ng bang th\u00ec coi \u0111\u00e2y l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, ra d\u1ee5 cho n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf xen v\u00e0o th\u00f4n, \u1ea5p, s\u00fac, s\u00e1ch th\u00ec c\u0169ng v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y Cao H\u1eefu D\u1ef1c d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ti\u1ec1n An Giang l\u00e0 Tri\u1ec7u V\u0103n B\u1ea3o, ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, l\u1ea1i v\u1ed1n am hi\u1ec3u \u0111\u1ecba th\u1ebf, t\u00ecnh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man, so v\u1edbi c\u00f9ng h\u00e0ng l\u00e0 gi\u1ecfi h\u01a1n, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. L\u1ea1i nh\u01b0 su\u1ea5t c\u01a1 c\u00e1c c\u01a1 An man, Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng g\u1eafng s\u1ee9c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n, nh\u01b0ng l\u00e0 l\u00ednh c\u0169ng thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u1eafm, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec ngh\u0129 n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 bi\u1ec1n h\u1eb3n l\u1ea5y d\u0169ng c\u1ea3m l\u00e0m \u0111\u1ea7u, Tri\u1ec7u V\u0103n B\u1ea3o \u0111\u00e3 t\u1eebng x\u00e9t th\u1ef1c ch\u1ec9 t\u00ean b\u1ea7u c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 nh\u1eafc b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u00e2y do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n x\u00e9t b\u1ed5, cai qu\u1ea3n l\u00ednh c\u01a1 trong h\u1ea1t, tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. C\u00f2n nh\u01b0 su\u1ea5t c\u01a1 c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang nguy\u00ean c\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c coi qu\u00e2n, chuy\u00ean c\u1ea7n ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n. C\u00f2n nh\u01b0 l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh c\u1ea3, nay ch\u1ec9 \u0111em v\u00e0i c\u01a1 An man, Tr\u1ea5n T\u00e2y, xin c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho, c\u00f2n c\u01a1 kh\u00e1c th\u00ec sao ? Th\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m sinh hi\u1ec1m n\u00e0y kh\u00e1c. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc sau thi h\u00e0nh ph\u1ea3i cho th\u00edch h\u1ee3p, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ef1 c\u00f3 x\u1eed tr\u00ed ri\u00eang, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u00f3i\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i Th\u1ebf mi\u1ebfu. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i m\u1edbi, s\u01a1n son th\u1ebfp v\u00e0ng, r\u1ef1c r\u1ee1, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu \u1edf ngay tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n, c\u0169ng n\u00ean s\u01a1n l\u1ea1i th\u1ebfp v\u00e0ng, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e0 tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c ch\u1ed7 n\u00f3c v\u00e0 m\u00e1i ch\u1ed3ng, \u0111\u1ed5i d\u00f9ng s\u1ee9 tr\u00e1ng men cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, \u0111\u1ec3 m\u00e3i l\u00e2u d\u00e0i\u201d. B\u00e8n sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Long v\u00f5 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u1ea1i ph\u00e1i Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u1edf 6 b\u1ed9 6 vi\u00ean, Khoa \u0111\u1ea1o 1 vi\u00ean, chia nhau xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201c4 \u0111\u1ed3n Minh Ch\u00e2u, V\u1ecb L\u1ea1i, \u0110\u1ed3ng T\u00f4n, \u0110\u1ecbnh L\u1eadp thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ea5t c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, xin sai ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed3n chi\u1ec3u s\u1ed1 l\u00ednh t\u1ea1i ng\u1ea1ch sai cho khai kh\u1ea9n, \u0111\u1ee3i 3 n\u0103m th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho c\u00e1ch s\u1ed1ng, r\u1ed3i \u0111\u00ecnh l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, vua nh\u00e2n se m\u00ecnh g\u1ea7n kh\u1ecfi, toan ra tri\u1ec1u nghe vi\u1ec7c ch\u00ednh, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u1ecdn Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ec7 h\u1ea1 \u1ee9ng theo v\u1eadn tr\u1eddi, ch\u0103m lo m\u1ecdi vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng nh\u00e0 vua m\u1edbi kh\u1ecfi, m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea3i xem x\u00e9t nhi\u1ec1u, l\u00f2ng th\u1ea7n t\u1eed kh\u00f4ng th\u1ec3 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, xin h\u00e3y t\u1ea1m t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng\u201d. Vua nghe theo. \u0110\u1ebfn nay, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n, qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u1ea1y m\u1eebng, sai ban cho \u0103n v\u00e0 th\u01b0\u1edfng kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho ch\u1ee9a \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ea7y c\u1ea3, c\u00e1c thu\u1ebf l\u1ec7 ch\u00ednh cung huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam ph\u1ea3i n\u1ed9p, xin t\u1eeb v\u1ee5 chi\u00eam n\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 sau n\u1ed9p \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXCIX<\/a> \u2013 199<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng hai.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 ch\u01a1i h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m, Khoa \u0111\u1ea1o b\u1ecdn Tr\u1ea7n Tr\u1ee9 9 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i kh\u00ed tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ea1nh, nh\u00e0 vua h\u01a1i se m\u00ecnh m\u1edbi kh\u1ecfi, xin t\u1ea1m \u0111\u00ecnh xa gi\u00e1, vua kh\u00f4ng nghe, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 cung, ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, tri\u1ec7u b\u1ecdn Tr\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i c\u0169ng ph\u1ea3i, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng, trong ng\u01b0\u1eddi tr\u1eabm m\u1edbi kho\u1ebb, n\u00ean mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng, k\u00ednh ch\u1edd k\u1ef3 t\u1ebf Nam Giao m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00edch vui ch\u01a1i m\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u00f2ng th\u00e0nh y\u00eau vua c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng ng\u1ee3i khen, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa nam\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m tr\u01b0\u1edbc xem t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00e2u b\u00e0y, trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng l\u1ea5y th\u00ec \u00edt, vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng l\u1ea5y th\u00ec r\u1ea5t nhi\u1ec1u, t\u1ee9c nh\u01b0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u1edf B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa n\u00f3i k\u00e8m vi\u1ec7c mua voi ; Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o \u1edf Cao B\u1eb1ng th\u00ec v\u00f4 s\u1ef1 m\u1ed9 th\u00eam qu\u00e2n ; V\u0169 \u0110\u0129nh xin c\u1ea3i c\u00e1ch \u00e1o m\u1eb7c \u1edf S\u01a1n Man ; L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c xin tra b\u1eaft tr\u1ed9m c\u1eafp \u1edf l\u00e0ng m\u1ea1c, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 quan tr\u1ecdng g\u00ec m\u00e0 c\u0169ng n\u00f3i k\u00e8m t\u00e2u v\u00e0o, th\u1eadm ch\u00ed nh\u01b0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho xin d\u1eddi d\u00e2n \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng, mu\u1ed1n tri\u1ec7t h\u1ebft nh\u00e0 c\u1eeda ng\u01b0\u1eddi ta ; H\u00e0 Th\u00fac Giao xin b\u1ed5 t\u00e1 l\u0129nh \u1edf Ni\u1ebft ty, mu\u1ed1n d\u00f9ng h\u1ebft ty vi\u00ean b\u1ed9 H\u00ecnh ; Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i th\u00ec t\u00e2u h\u1ed7n lo\u1ea1n v\u1ec1 ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd chi\u00eam b\u00e1i \u1edf h\u00e0nh cung, r\u1ed3i xin s\u1eafc xu\u1ed1ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi ti\u1ebft, t\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u t\u00e2u nh\u1ea3m c\u00e0n r\u1ee1, kh\u00f4ng th\u00f4ng s\u1ef1 l\u00fd, v\u1ee5n v\u1eb7t nh\u1ecf nhen, kh\u00f4ng m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0o \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u00fd. V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea3i, s\u1eb5n l\u00f2ng nh\u1eadn l\u1ea5y. Tuy k\u1ebb c\u1eaft c\u1ecf ki\u1ebfm c\u1ee7i h\u00e8n h\u1ea1, l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y \u0111\u00e1ng l\u1ea5y th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng khen nh\u1eadn m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1ec9 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng t\u00e2u v\u00e0o, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ec9nh an, ph\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i d\u00e2n sinh, quan l\u1ea1i hi\u1ec1n gian v\u00e0 c\u00f3 t\u00e2u b\u00e0y vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u00edch qu\u1ed1c l\u1ee3i d\u00e2n, th\u00ec cho \u0111\u1ec1u k\u00ea c\u1ea3 t\u00e2u v\u00e0o, c\u00f2n nh\u01b0 s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u theo t\u1eadp th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec7 l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ec9nh an, t\u00e2u k\u00e8m l\u00e0m g\u00ec, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec t\u00e2u kh\u00f4ng thi\u1ebft s\u1ef1 th\u1ef1c m\u00e0 n\u00f3i, c\u00f2n vi\u1ec7c th\u1ea5y nghe h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u00edch, c\u0169ng \u0111\u1eebng v\u00ec l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 s\u1ee9c, l\u1ea1i t\u1ef1 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u00ec tr\u00e1i v\u1edbi ngh\u0129a \u201cth\u1edd vua kh\u00f4ng \u1ea9n gi\u1ea5u\u201d. C\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ebft \u0111\u00fang l\u1ebd \u0111\u00e1ng n\u00f3i m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho 3 b\u1ed9 : L\u1ea1i, L\u1ec5, C\u00f4ng (b\u1ed9 L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc 550 quan, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 500 quan ; b\u1ed9 L\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc 500 quan, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 400 quan ; b\u1ed9 C\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc 340 quan, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 400 quan).<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa Nguy\u1ec5n Th\u1ecb d\u00e2ng s\u1edb xin nghi\u00eam c\u1ea5m u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng nghe b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c c\u1ea5m \u0111\u00e1nh b\u1ea1c trong lu\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng, m\u00e0 r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 t\u1ebf th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu bi\u1ebft b\u1ea3o r\u00f5 ph\u00e9p c\u1ea5m, th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y b\u1ea3o lu\u00f4n, lo g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i th\u00f3i b\u1ea1c, theo l\u00f2ng trung, nay l\u1ea1i mu\u1ed1n ng\u0103n c\u1ea5m nghi\u00eam m\u1eadt, ch\u1ec9 th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, v\u1ea3 l\u1ea1i khi\u1ebfn cho l\u1ea1i d\u1ecbch nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 do\u1ea1 nhi\u1ec5u, l\u1ea1i sinh m\u1ed1i t\u1ec7, th\u00ec l\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ee3i, m\u00e0 th\u1ea5y h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m th\u00e2n l\u0129nh m\u1ea5y tr\u0103m bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i qu\u00e2n \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n hi\u1ec7p s\u1ee9c b\u1eaft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i. Li\u1ec5n m\u1edbi c\u00f3 Ch\u1ec9 th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, v\u00ec Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i tr\u1ed1n t\u1ed9i gi\u1ebft m\u00e3i, ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i tra b\u1eaft, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8 l\u0169 tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb x\u1eed \u00e1n, Ng\u1ecdc L\u00e2m d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i, b\u00e8n y cho.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i bi\u1ec1n binh Kinh t\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng 50 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn t\u01b0\u1ee3ng binh \u1edf th\u00e0nh 39 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 nh\u1ea5t, nh\u1ecb thu\u1ed9c th\u00e0nh, nay Kinh t\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 c\u00f2n 37 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ednh t\u1eeb \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 tr\u1ea3i 3 n\u0103m xa c\u00e1ch qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng tha th\u1ee9, xin n\u00ean cho thay \u0111\u1ed5i\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y b\u1ed9 Binh b\u00e0n, sai ch\u1ecdn ph\u00e1i binh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng, \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 3 n\u0103m l\u00e0m\u00a0 h\u1ea1n, do th\u00e0nh m\u1ed9 th\u00eam, c\u1ed1t \u0111\u1ee7 3 \u0111\u1ed9i t\u01b0\u1ee3ng binh, t\u1ee9c ph\u1ea3i r\u00fat qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng v\u1ec1 ng\u0169. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng sau v\u00ec th\u1ea5y ng\u1ea1ch t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng m\u1ed9, xin \u0111em hi\u1ec7n s\u1ed1 t\u01b0\u1ee3ng binh \u1edf th\u00e0nh 30 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u00ednh th\u00fa \u1edf Kinh t\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc xin \u1edf l\u1ea1i 5 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y t\u00f9 ph\u1ea1m sung l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n 65 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed9ng 100 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi binh \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi ph\u00e1i 50 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam \u0111\u1ec3 cho hu\u1ea5n luy\u1ec7n. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 t\u01b0\u1ee3ng binh \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i (ng\u1ea1ch voi \u1edf Kinh 105 th\u1edbt, voi \u0111\u1ef1c m\u1ed7i th\u1edbt 10 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ch\u0103n, voi c\u00e1i m\u1ed7i th\u1edbt 5 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ch\u0103n ; bi\u1ec1n binh 3 v\u1ec7 v\u1eabn \u0111\u1ec3 nguy\u00ean ng\u1ea1ch. C\u00e1c t\u1ec9nh : voi \u0111\u1ef1c m\u1ed7i th\u1edbt 4 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ch\u0103n, voi c\u00e1i m\u1ed7i th\u1edbt 2 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ch\u0103n. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ng\u1ea1ch voi 8 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i 47 ng\u01b0\u1eddi ; Kh\u00e1nh Ho\u00e0, ng\u1ea1ch voi 6 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 35 ng\u01b0\u1eddi ; Ph\u00fa Y\u00ean, ng\u1ea1ch voi 6 con, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 31 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 3 ban, 2 ban \u1edf ng\u0169, 1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i ; Qu\u1ea3ng Nam, ng\u1ea1ch voi 25 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 5 \u0111\u1ed9i 223 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, ng\u1ea1ch voi 15 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 4 \u0111\u1ed9i 119 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 2 ban, 1 ban \u1edf ng\u0169, 1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, ng\u1ea1ch voi 15 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 2 \u0111\u1ed9i 72 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ng\u1ea1ch voi 15 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 2 \u0111\u1ed9i 79 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00ecnh Thu\u1eadn, ng\u1ea1ch voi 6 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 20 ng\u01b0\u1eddi ; Bi\u00ean Ho\u00e0, ng\u1ea1ch voi 6 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 18 ng\u01b0\u1eddi ; Gia \u0110\u1ecbnh, ng\u1ea1ch voi 10 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 38 ng\u01b0\u1eddi ; Tr\u1ea5n T\u00e2y ng\u1ea1ch voi 40 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 3 \u0111\u1ed9i 150 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u01b0u ng\u1ea1ch kh\u00f4ng chia ban ; H\u00e0 T\u0129nh, ng\u1ea1ch voi 6 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 47 ng\u01b0\u1eddi ; Ninh B\u00ecnh, ng\u1ea1ch voi 6 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 43 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u v\u1eabn l\u01b0u ng\u1ea1ch ; Ngh\u1ec7 An, ng\u1ea1ch voi 13 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 3 \u0111\u1ed9i 80 ng\u01b0\u1eddi ; Thanh Hoa, ng\u1ea1ch voi 10 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 1 \u0111\u1ed9i 75 ng\u01b0\u1eddi ; H\u00e0 N\u1ed9i ng\u1ea1ch voi 13 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 3 \u0111\u1ed9i 122 ng\u01b0\u1eddi ; Nam \u0110\u1ecbnh, ng\u1ea1ch voi 8 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 3 \u0111\u1ed9i 149 ng\u01b0\u1eddi ; S\u01a1n T\u00e2y, ng\u1ea1ch voi 12 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 3 \u0111\u1ed9i 74 ng\u01b0\u1eddi ; B\u1eafc Ninh, ng\u1ea1ch voi 10 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 3 \u0111\u1ed9i 111 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 50 d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i \u0111\u1ee3i sau b\u1ed5 khuy\u1ebft ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, ng\u1ea1ch voi 8 th\u1edbt, t\u01b0\u1ee3ng binh 3 \u0111\u1ed9i 44 ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i ; t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh m\u1ed9 kh\u00f4ng chia ban. C\u00f2n trong m\u1ed9t n\u0103m th\u1edbt voi ch\u1ebft, chia t\u1eebng th\u00e0nh b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec1u 1 : C\u1ee9 s\u1ed1 ng\u1ea1ch t\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 5 th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng Nam chia l\u00e0m 4 th\u00e0nh ; 6 t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 3 th\u00e0nh ; Gia \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, g\u1ed3m 11 t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 2 th\u00e0nh ; Tr\u1ea5n T\u00e2y chia l\u00e0m 6 th\u00e0nh, ph\u00e0m trong 1 n\u0103m ch\u1ebft \u0111\u1ebfn 1 th\u00e0nh, th\u00ec t\u1eeb binh \u0111inh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng chuy\u00ean vi\u1ec7c ch\u0103n cho \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng ty th\u1ed1ng qu\u1ea3n, chia ph\u1ea7n ra b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Ngo\u00e0i ra, ph\u1ea3i c\u00f3 x\u1eed ph\u00e2n, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh ra 3 n\u0103m 1 kho\u00e1, l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m : S\u1eedu, Th\u00ecn, M\u00f9i, Tu\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1n, c\u00e1c qu\u1ea3n l\u0129nh, qu\u1ea3n su\u1ea5t cho \u0111\u1ebfn b\u1ecdn chuy\u00ean coi, chuy\u00ean ch\u0103n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00e3n h\u1ea1n 3 n\u0103m, m\u00e0 trong h\u1ea1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 voi ch\u1ebft, th\u00ec \u1edf Kinh do b\u1ed9, \u1edf ngo\u00e0i do th\u01b0\u1ee3ng ty h\u1ea1t \u1ea5y x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, c\u00f2n nh\u01b0 trong 3 n\u0103m to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 voi ch\u1ebft l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, l\u1ec7 \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u1ea5y c\u00e1c n\u0103m S\u1eedu, Th\u00ecn, M\u00f9i, Tu\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1n, nh\u01b0 trong 1 v\u1ec7, 1 c\u01a1, \u0111\u1ed9i n\u00e0o trong h\u1ea1n, ho\u1eb7c c\u00f3 voi ch\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ; \u0111\u1ed9i n\u00e0o hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n, trong \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean coi, chuy\u00ean ch\u0103n v\u00e0 b\u1ecdn qu\u1ea3n su\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n 3 n\u0103m, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y k\u1ef3 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean ; vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00e3nh, ki\u00eam l\u0129nh b\u1ed5n ph\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n, m\u1edbi t\u00e2u v\u00e0o), r\u1ed3i v\u00ec Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n T\u00e2y s\u1ed1 t\u01b0\u1ee3ng binh c\u00f3 nhi\u1ec1u, chu\u1ea9n cho su\u1ea5t c\u01a1 v\u1eabn cai qu\u1ea3n nh\u01b0 c\u0169, ngo\u00e0i ra c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u1ec1 Nam v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh, s\u1ed1 t\u01b0\u1ee3ng binh \u00edt, c\u00f9ng Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y t\u01b0\u1ee3ng binh m\u1edbi d\u1ed3n l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 1 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 \u0111i (nh\u01b0 c\u01a1 Tr\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tr\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, ngo\u00e0i ra theo th\u1ebf m\u00e0 suy), nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc Su\u1ea5t c\u01a1 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd ho\u1eb7c th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ki\u00eam cai qu\u1ea3n c\u1ea3, t\u01b0\u1ee3ng binh c\u00f2n th\u1eeba cho d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh (Nam \u0110\u1ecbnh, 2 \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh ngh\u0129a nh\u1ea5t, nh\u1ecb ; H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1ed9i H\u00e0 Thu\u1eadn ; B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ed9i B\u1eafc h\u00f9ng ; Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, S\u01a1n T\u00e2y, c\u00e1c \u0111\u1ed9i tu\u00e2n th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Sai qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf Kinh, 4 qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u00ean 500 bi\u1ec1n binh \u0111i thuy\u1ec1n Thanh h\u1ea3i, \u0110\u1ecbnh h\u1ea3i, Tu\u1ea7n h\u1ea3i, \u00f4 thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc chia l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o : 1 \u0111\u1ea1o t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, 1 \u0111\u1ea1o t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, tu\u1ea7n ti\u1ec5u gi\u1eb7c bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>L\u00e0m\u00a0 h\u00e0nh cung \u1edf x\u00e3 Th\u1ea7n Ph\u00f9 (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng) \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 vua ng\u1ef1 khi \u0111i tu\u1ea7n, sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 (H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean) c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch nhi\u1ec1u l\u1eafm, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, gi\u00e1ng d\u1ee5 sai b\u00e0y \u0111\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, cho th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec ph\u00e1t ti\u1ec1n kho chia h\u1ea1ng c\u1ea5p cho (n\u1ed9i t\u1ecbch m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan, c\u00f2n th\u00ec 2 quan, tr\u1ebb con 1 quan).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh danh s\u1eafc s\u1ed5 \u0111inh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 2 h\u1ea1ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai v\u00e0 bi\u1ec7t t\u00ednh, chu\u1ea9n y b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, ph\u00e0m d\u1ef1 c\u00f3 quan ch\u1ee9c t\u1eeb Nh\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u1ebfn C\u1eedu ph\u1ea9m, Ti\u1ebfn s\u0129, C\u1eed nh\u00e2n, T\u00fa t\u00e0i, \u1ea5m t\u1eed \u0111\u1ed5i l\u00e0m h\u1ea1ng ch\u1ee9c s\u1eafc. Ngo\u00e0i ra t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ea1p s\u1eafc nhi\u00eau, \u1ea5m, l\u1ea1i d\u1ecbch, binh, \u0111inh th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ed5i l\u00e0m h\u1ea1ng mi\u1ec5n sai, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh c\u00f3 ph\u1ea3i thu\u1ebf th\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i phu d\u1ecbch, \u0111\u1ed5i l\u00e0m\u00a0 h\u1ea1ng mi\u1ec5n dao).<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh. Cho Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Gia trung Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u01b0\u1eddng cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Kim sang ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n ki\u00ean T\u00f4n Th\u1ea5t Loan th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb h\u1ea1n.<\/p>\n<p>L\u00e0m \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cN\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n l\u00e0 n\u00fai r\u1ea5t c\u00f3 ti\u1ebfng \u1edf n\u01a1i k\u1ef3 \u0111i\u1ec7n, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea5t thi\u00eang, chu\u1ea9n cho x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n \u1edf n\u00fai \u1ea5y v\u1ec1 gi\u1edbi ph\u1eadn ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, do Kinh do\u00e3n thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m,\u00a0 h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn t\u1ebf v\u00e0o th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n((1) Tr\u1ecdng xu\u00e2n : th\u00e1ng hai.1) (sau t\u1ebf Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng 1 ng\u00e0y). Khi vua c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n l\u00fac \u0111i, l\u00fac v\u1ec1, \u0111i qua \u0111\u1ec1u sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m k\u00ednh g\u1eb7p t\u1ebf Nam Giao, quan qu\u00e2n theo h\u1ea7u nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn b\u1ea3y, t\u00e1m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m l\u00e0m tr\u00ean b\u1ed1n ngh\u00ecn (Trung \u0111\u1ea1o 1.300 ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, h\u1eadu \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u 630 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e0y h\u00e0ng \u1edf \u0111\u00e0n s\u1edf v\u00e0 trai cung 640 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e0y \u1edf 2 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3, h\u1eefu, 300 ng\u01b0\u1eddi, \u1ee9ng tr\u1ef1c \u0111\u00e0n s\u1edf 300 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ee7y s\u01b0 300 ng\u01b0\u1eddi chia ng\u1ed3i c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n 21 chi\u1ebfc). L\u1ea1i theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, khi xa gi\u00e1 vua \u0111i, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i chu\u00f4ng tr\u1ed1ng. Nay xin t\u1eeb tr\u00ean b\u1edd D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n chuy\u00ean d\u00f9ng tr\u1ed1ng, khi \u0111\u1ebfn trai cung m\u1edbi n\u1ed5i hi\u1ec7u chu\u00f4ng, khi ngh\u1ec9 ng\u01a1i v\u00e0 khi v\u1ec1 c\u0169ng th\u1ebf, l\u1ea5y n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. N\u0103m \u1ea5y \u0111\u00e0n Nam Giao l\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u00e0m m\u00e0n xanh \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u00e0m m\u00e0n v\u00e0ng \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 hai. L\u1ec5 xong xe vua v\u1ec1 trai cung, c\u00e1c quan l\u1ea1y m\u1eebng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay tr\u01b0\u1edbc khi t\u1ebf Giao 3 ng\u00e0y, k\u00ednh c\u1ea9n chay t\u1ecbnh, m\u00ecnh tr\u1eabm \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u1ea3m m\u1ea1o, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i k\u1ef3 t\u1ebf, tr\u1eabm h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ef1 kh\u00f4ng nghe, n\u00e0y nh\u01b0 m\u00ecnh h\u01a1i kh\u00f3 \u1edf l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, t\u1ebf l\u1ec5 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, hu\u1ed1ng chi n\u0103m ngo\u00e1i t\u1eebng v\u00ec m\u00f9a xu\u00e2n m\u01b0a gi\u00f3 r\u00e9t l\u1ea1nh \u0111\u1ed5i k\u1ef3, \u0111\u00e3 l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 l\u1eafm. Nay l\u1ea1i ph\u1ea3i ho\u00e3n n\u1eefa \u01b0 ? Tr\u1eabm t\u1ef1 x\u00e9t tinh th\u1ea7n v\u1eabn m\u1ea1nh, b\u00e8n trai gi\u1edbi t\u1eafm g\u1ed9i theo nh\u01b0 nghi th\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00e0y mang b\u1ec7nh ng\u1ee7 \u1edf trai cung, kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam b\u1ec7nh l\u1ea1i ph\u00e1t th\u1ed1t nhi\u00ean \u0111i t\u1ea3, gi\u1edd D\u1ea7n tr\u1eabm c\u1ed1 g\u01b0\u1ee3ng \u1ed1m, m\u1eb7c \u00e1o l\u00ean \u0111\u00e0n, l\u1ea1i th\u00eam gi\u00f3 n\u00fai r\u00e9t l\u1ea1nh th\u1ea5u v\u00e0o da th\u1ecbt, r\u1ea5t s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c, ph\u1ea3i b\u1ecf d\u1edf l\u1ec5 nghi. Ng\u1edd \u0111\u00e2u tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ng\u1ea7m soi x\u00e9t l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh, gi\u00f3 l\u1ea1nh t\u1ea1nh ngay, chuy\u1ec3n sinh kh\u00ed t\u1ed1t, m\u00ecnh tr\u1eabm b\u1ed7ng nhi\u00ean tinh th\u1ea7n c\u00e0ng th\u00eam kho\u1ebb m\u1ea1nh, b\u1ec7nh nh\u01b0 m\u1ea5t h\u1ebft, \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111i l\u1ea1i h\u1ee3p ti\u1ebft, l\u1ec5 l\u1edbn kh\u00e1nh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng, t\u00f4n x\u00e3 ban Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u1ecf r\u00f5 r\u1ec7t, th\u1ef1c ch\u01b0a bao gi\u1edd c\u00f3 nh\u01b0 ng\u00e0y nay, mu\u00f4n m\u1eaft c\u00f9ng th\u1ea5y, m\u1ecdi tai \u0111\u1ec1u nghe, tr\u1eabm r\u1ea5t c\u1ea3m k\u00edch, \u0111\u1ebfn r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng h\u1eadu, k\u00ednh s\u1ee3 c\u00e0ng nhi\u1ec1u, v\u00ec th\u1ebf ph\u1ea3i suy r\u1ed9ng l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a tr\u1eddi ban Ph\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng kh\u1eafp, \u0111\u1ec3 t\u1ecf Ph\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n ban \u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 6 \u0111i\u1ec1u. (Ch\u1ea5p s\u1ef1 v\u00e0 b\u1ed3i t\u1ebf, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u0103n v\u00f5 ph\u1ea9m quan, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. B\u00e0n l\u00e0m m\u00e0n xanh, \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1ecdn \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, th\u1ee3 thuy\u1ec1n, giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb khen ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng. Quan vi\u00ean ch\u1ea5p s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nh\u1ea1c sinh, v\u0169 sinh th\u01b0\u1edfng cho kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n v\u00e0 ti\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. C\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1i h\u01a1n 4.000 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1edfng cho 2.000 quan ti\u1ec1n. Gi\u1eef vi\u1ec7c t\u1ec3 phu, thi\u1ec7n phu, d\u00e2n phu h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n. Tr\u00ean 200 x\u00e3 th\u00f4n trong 6 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u00f3n ti\u1ec5n \u1edf ven \u0111\u01b0\u1eddng 2.000 quan ti\u1ec1n)\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sung ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa v\u00e0 Khoa \u0111\u1ea1o c\u1ee7 s\u00e1t l\u1ec5 nghi, \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 (Khoa \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng d\u1ef1 ch\u1ea5p s\u1ef1, b\u1ed3i t\u1ebf, c\u0169ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, cho n\u00ean th\u01b0\u1edfng). T\u1eeb sau l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua l\u00fac m\u1edbi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn trai cung, th\u1ea5y nh\u00e2n d\u00e2n 2 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng x\u00f4 \u0111\u1ea9y tranh nhau, gi\u00e0y x\u00e9o l\u00ean m\u1ed3 m\u1ea3 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn khi xe vua v\u1ec1, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u n\u0103m s\u1eeda sang t\u1ebf l\u1ec5, nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc, m\u1eebng kh\u1eafp c\u1ea3 th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf m\u00e0 x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 trong m\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi xem gi\u00e0y x\u00e9o l\u00ean, ch\u1ee3t m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, n\u00e0o ng\u1edd \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, n\u00ean sai quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean y\u1ebft th\u1ecb r\u0103n c\u1ea5m ngay, ph\u00e0m \u0111\u1ebfn khi xe vua \u0111i qua, c\u00e1c nh\u00e2n d\u00e2n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng y\u00ean quanh xem \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed9ng r\u00e3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn gi\u00e0y x\u00e9o l\u00ean m\u1ed9, ai tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng b\u00eau 1 th\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh t\u1ebf Nam Giao d\u00f9ng ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a d\u00f9ng ng\u00e0y Long hi\u1ec7n, th\u00ec t\u1ebf Giao kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 l\u1ea5y th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n, v\u1ea3 l\u1ea1i th\u00e1ng \u1ea5y m\u01b0a th\u00ec \u1ea9m \u01b0\u1edbt r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1eafng th\u00ec n\u00f3ng m\u1edbi v\u1ed1n d\u1eef, l\u1ea1nh n\u00f3ng g\u1eb7p nhau, t\u00e0 kh\u00ed d\u1ec5 c\u1ea3m. Tri\u1ec1u ta l\u1ea5y th\u00e1ng \u1ea5y ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ebf Giao kh\u00f4ng hi\u1ec3u theo ngh\u0129a g\u00ec ? Hay l\u00e0 quan b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd ngh\u0129 t\u1ebf m\u00f9a xu\u00e2n c\u00f2n nhi\u1ec1u, cho n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ebf Giao v\u00e0o th\u00e1ng tr\u1ecdng, r\u1ed3i sau c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ng\u1eb7t ng\u00e0y ch\u0103ng ? Th\u00ec l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc t\u1ebf Giao, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e2u n\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0n t\u1ebf Giao \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u00e0m n\u00ean, ch\u1ed7 \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 cao r\u00e1o s\u00e1ng s\u1ee7a, nh\u01b0ng g\u1ea7n n\u00fai v\u1eafng v\u1ebb, trong 1 n\u0103m binh d\u00e2n t\u1ee5 h\u1ecdp ch\u1eb3ng qua m\u1ea5y ng\u00e0y t\u1ebf Giao m\u00f9a xu\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i, cho n\u00ean kh\u00ed l\u1ea1nh \u1ea9m d\u1ec5 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m, nay n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda cho quan v\u0103n v\u00f5, cho d\u00e2n \u0111\u1ebfn \u1edf, l\u1eadp ra h\u00e0ng ch\u1ee3, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 kh\u00f3i l\u1eeda t\u1eadp h\u1ecdp, kh\u00ed n\u00fai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1edbt d\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTheo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebf Giao, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e2n hi\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e0n ph\u1ee5 8 vi\u00ean ; b\u01b0ng n\u1eadm, ch\u00e9n v\u1ecb ch\u00ednh hi\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e0n tr\u00f2n 4 vi\u00ean, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng, \u0111\u00e3 ch\u1ebf c\u1ea5p m\u0169 9 d\u1ea3i, \u00e1o 9 m\u00e0u 12 b\u1ed9. N\u0103m nay b\u01b0ng n\u1eadm ch\u00e9n \u1edf v\u1ecb t\u1ea3, h\u1eefu ph\u1ed1i 4 vi\u00ean, \u0111\u1ed5i ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed (nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc quan Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean sung ph\u00e1i) t\u1ea1m c\u1ea5p m\u0169 6 d\u1ea3i, \u00e1o 5 m\u00e0u m\u1eb7c khi h\u00e0nh l\u1ec5, nay xin t\u01b0 cho ty \u1ea5y ch\u1ebf th\u00eam 4 b\u1ed9 m\u0169 9 d\u1ea3i, \u00e1o 9 m\u00e0u, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho h\u1ee3p th\u1ec3 ch\u1ebf\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Vua xem s\u00e1ch L\u00ea m\u1ea1t k\u1ef7 s\u1ef1, th\u1ea5y trong s\u00e1ch n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tri\u1ec1u ta, l\u1eddi tuy qu\u00ea m\u00f9a, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, sai \u0111\u01b0a cho s\u1edf Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o, nh\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e0n vi\u1ec7c c\u0169 cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNgay cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea, ch\u00ednh s\u1ef1 v\u1ec1 h\u1ecd Tr\u1ecbnh, c\u00e1c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i d\u1eady nh\u01b0 ong, nh\u01b0 l\u0169 Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u1ea7u, Nguy\u1ec5n Danh Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e2u n\u0103m, Tr\u1ecbnh Doanh, Tr\u1ecbnh S\u00e2m l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 anh d\u0169ng, kh\u1ed1n n\u1ed7i m\u01b0u s\u1ef1 kh\u00f4ng l\u00e0nh, v\u1ec1 sau kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi bi\u1ebfn ki\u00eau binh, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi. H\u1ecd Tr\u1ecbnh ch\u00ednh s\u1ef1 b\u00ean trong kh\u00f4ng s\u1eeda sang, c\u0103n b\u1ea3n kh\u00f4ng b\u1ec1n v\u1eefng, ngu\u1ef5 T\u00e2y S\u01a1n th\u1eeba c\u01a1 b\u00e8n d\u1eddi ng\u00f4i b\u00e1u, l\u00e0 tr\u1eddi khi\u1ebfn cho, \u0111u\u1ed5i c\u00e1 \u1edf v\u1ef1c s\u00e2u, \u0111u\u1ed5i s\u1ebb \u1edf b\u1ee5i r\u1eadm, kh\u00f4ng th\u1ebf, h\u1ecd L\u00ea n\u1ebfu c\u00f2n, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta s\u1ebd su\u1ed1t \u0111\u1eddi gi\u1eef ti\u1ebft ngh\u0129a b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ec3 th\u1edd nh\u00e0 L\u00ea, nh\u01b0 V\u0103n v\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu th\u1edd nh\u00e0 \u00c2n v\u1eady. Kho\u1ea3ng n\u0103m Canh Th\u00e2n, T\u00e2n D\u1eadu, nh\u00e0 L\u00ea m\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 v\u0103n th\u01b0 giao xu\u1ed1ng v\u1eabn x\u01b0ng ni\u00ean\u00a0 hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u01b0ng, c\u00f2n m\u00e3i trong s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 tri\u1ec1u ta kh\u00f4ng l\u1ea5y \u1edf nh\u00e0 L\u00ea m\u00e0 l\u1ea5y \u1edf ngu\u1ef5 T\u00e2y S\u01a1n, danh ngh\u0129a r\u1ea5t ch\u00ednh \u0111\u00e1ng v\u00e0 thu\u1eadn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi. X\u01b0a Thang, V\u0169 \u0111\u00e1nh, gi\u1ebft, d\u00f9ng quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap \u0111\u1eddi, nh\u01b0ng Th\u00e0nh Thang v\u1eabn th\u1eb9n l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c, V\u0169 v\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u00e0 \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1eafm. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc sai l\u00e0m s\u00e1ch Ch\u00ednh y\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean ch\u00e9p c\u00f3 b\u1ecf b\u1edbt 1, 2 th\u00e1ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ghi ch\u00e9p, tr\u1eabm ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00ednh m\u00ecnh xem, kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c ch\u00e9p ra \u1ea5y qu\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p \u0111\u00fang kh\u00f4ng ? Tr\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4n mu\u1ed1n xem s\u00e1ch s\u1eed, Ch\u1eed To\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, l\u00e0 v\u00ec vua xem th\u00ec ch\u00e9p s\u1eed c\u00f3 khi kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u00e9p h\u1ebft, k\u1ec3 th\u00ec l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed, nh\u01b0 nh\u1eadt th\u1ef1c, nguy\u1ec7t th\u1ef1c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng th\u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u00ean ch\u00e9p r\u00f5, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1eddi sau h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng ngh\u1ecb \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u1ec1 Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam s\u1edf thu\u1ebf quan \u1edf x\u00e3 V\u1ecb Ho\u00e0ng t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean Tr\u1ecbnh Quang Khanh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : \u201cNam \u0110\u1ecbnh t\u1eeb khi \u0111\u1eb7t ra gi\u1edbi ph\u1eadn t\u1eebng h\u1ea1t \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n bu\u00f4n v\u1ec1 ph\u00eda xu\u00f4i ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ee5 h\u1ecdp, c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c s\u1edf thu\u1ebf quan \u1edf V\u1ea1n Ninh (thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh), Thu\u1ea7n M\u1ef9 (thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng), M\u1ec5 S\u1edf (thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean) tr\u01b0ng thu thu\u1ebf l\u1ec7, duy \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng, Ngh\u0129a H\u01b0ng, thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ninh B\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf quan, k\u1ec3 th\u00ec c\u00f9ng l\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n m\u00e0 c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, c\u00f3 thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, th\u1ef1c ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng. Xin \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng x\u00e3 V\u1ecb Ho\u00e0ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t s\u1edf thu\u1ebf quan v\u00e0 \u1edf Ph\u00f9 Sa (t\u00ean x\u00e3 \u1edf ch\u1ed7 ng\u00e3 ba s\u00f4ng V\u1ecb Ho\u00e0ng v\u00e0 s\u00f4ng Ninh B\u00ecnh), Y\u00ean L\u00e3ng (t\u00ean x\u00e3, h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0) \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t chi nh\u00e1nh thu\u1ebf quan, ph\u00e0m thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n chi\u1ec3u h\u00e0ng ho\u00e1, t\u00ednh thu\u1ebf, theo l\u1ec7 s\u1edf thu\u1ebf tr\u00ean t\u00ednh thu\u1ebf th\u00ec s\u1edf d\u01b0\u1edbi tr\u1eeb cho, s\u1edf thu\u1ebf d\u01b0\u1edbi t\u00ednh thu\u1ebf th\u00ec s\u1edf thu\u1ebf tr\u00ean tr\u1eeb cho m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, duy ch\u1ec9 thuy\u1ec1n nh\u1ecf trong d\u00e2n gian ch\u1edf t\u1ea1p ho\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 trao \u0111\u1ed5i, c\u00f9ng \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111i t\u1ea3i \u0111em t\u1ea1p ho\u00e1 \u0111\u1ebfn b\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd l\u1ebd r\u00f5 r\u1ec7t, th\u01b0\u1edfng cho gia 1 c\u1ea5p, chu\u1ea9n cho ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh ph\u1ea3i thu thu\u1ebf \u1ea5y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 3.<\/p>\n<p>Ch\u1ea1y th\u1eed thuy\u1ec1n m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 ra xem, th\u00f9ng n\u01b0\u1edbc v\u1ee1, ch\u1ea3y, m\u00e1y h\u01a1i kh\u00f4ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, b\u1ecdn \u0111\u1ed1c c\u00f4ng chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00edch giam, l\u1ea1i li\u00ean lu\u1ef5 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 C\u00f4ng Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, Ng\u00f4 Kim L\u00e2n b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch l\u00e0 t\u00e2u c\u00e0n, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tha. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu coi l\u00e0m thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u00e3 xong \u0111em vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c. T\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ebfn nay v\u00ec xe chuy\u1ec3n v\u1eadn t\u1eeb s\u1edf th\u1ee3 \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng, khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb lay \u0111\u1ed9ng, th\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ph\u00e1 v\u1ee1, \u0111\u1ec3 m\u00e1y h\u01a1i kh\u00f4ng chuy\u1ec3n, cho n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch). Khoa \u0111\u1ea1o b\u1ecdn Nguy\u1ec5n T\u1ef1 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i Trung M\u1eadu, Kim L\u00e2n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea1t l\u00e0 ph\u1ea3i, nay \u0111\u00e3 g\u00f4ng giam r\u1ed3i l\u1ea1i tha ra, trong kho\u1ea3ng kho\u1ea3nh kh\u1eafc, vinh, nh\u1ee5c li\u1ec1n nhau, s\u1ee3 ph\u00e9p x\u00e9t b\u1ea7y t\u00f4i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft l\u1ebd.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd, sai t\u00e2u l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng, b\u1ecdn T\u1ef1 t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00e0n b\u1eady, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua gi\u00e1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1ef1 khi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ng\u00f4n quan \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n th\u1eb3ng, l\u1eddi n\u00f3i th\u1ef1c \u0111\u1ec1u s\u1eb5n l\u00f2ng thu nh\u1eadn c\u1ea3, v\u00ec ch\u1ec9 \u0111em l\u1eddi ngay th\u1eb3ng, c\u00f3 \u0111em l\u1eddi sai tr\u00e1i \u0111\u00e2u ? K\u1ec3 th\u00ec \u0111\u00e3i b\u1ea7y t\u00f4i c\u1ed1 nhi\u00ean ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1ec5, nh\u01b0ng quy\u1ec1n l\u1edbn th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t t\u1eeb x\u01b0a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, V\u0169, Thang kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u01b0\u01a1ng k\u1ef7 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t \u1edf xem x\u00e9t r\u00f5 nghi\u00eam, c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec r\u0103n, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 quan l\u1edbn, quan nh\u1ecf, ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u1eef ph\u00e1p l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu v\u00f4 t\u00ecnh l\u1ea7m l\u1ed7i, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n, ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh, m\u00e0 tha \u0111\u1ec3 cho t\u1ef1 s\u1eeda, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 l\u00e0 \u00e2n \u1edf trong uy, l\u00f2ng nh\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u00e2u c\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ed1t. Nay b\u1ecdn Nguy\u1ec5n T\u1ef1 c\u00f2n \u0111em ra n\u00f3i, \u00fd h\u1eb3n h\u00ecnh nh\u01b0 mu\u1ed1n c\u00f3 t\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u1eebng h\u1ecfi, l\u1ea7m l\u1eabn c\u0169ng kh\u00f4ng tha, th\u00ec t\u1ecf ra khuy\u00ean r\u0103n v\u00e0 s\u1eeda b\u1ea3o \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o ? V\u1ed1n ph\u1ea3i giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed, t\u1ea1m ngh\u0129 ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u00f3 sai, chu\u1ea9n cho x\u1eed nh\u1eb9 ph\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm th\u01b0\u1eddng xem ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c v\u1eb7t : Tri\u1ec1u Minh c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed g\u1ecdi th\u1ee3 may \u0111\u1ebfn may \u00e1o, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 may h\u1ecfi : quan v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e2u hay m\u1edbi ? Vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed n\u00f3i : sao ph\u1ea3i h\u1ecfi th\u1ebf ? Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u00e1o d\u00e0i, v\u1eafn theo t\u1eebng n\u0103m kh\u00e1c nhau, m\u1edbi v\u00e0o \u0111\u00e0i th\u00ec \u00e1o \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc d\u00e0i, \u0111\u1eb1ng sau ng\u1eafn ; 2-3 n\u0103m th\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u nhau ; l\u00e2u n\u0103m th\u00ec \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc ng\u1eafn, \u0111\u1eb1ng sau d\u00e0i. Vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed h\u1ecfi : c\u1edb sao th\u1ebf ? Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 n\u00f3i : m\u1edbi v\u00e0o \u0111\u00e0i, th\u00ec b\u1eaft \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o, kh\u00ed sung t\u00fac, ch\u00e2n cao, d\u00e1ng ng\u01b0\u1eddi ng\u1eeda ra, cho n\u00ean \u00e1o \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i d\u00e0i, l\u00fac trung ni\u00ean, kh\u00ed d\u1ea7n d\u1eb9p, cho n\u00ean \u00e1o tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u1ec1u nhau ; l\u00e2u n\u0103m v\u1ec1 sau, \u0111\u00e3 t\u1eebng ng\u0103n n\u00e9n, kh\u00ed nh\u1ee5t, l\u00f2ng h\u1ed5 th\u1eb9n, d\u00e1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00fai xu\u1ed1ng, cho n\u00ean \u00e1o \u0111\u1eb1ng sau ph\u1ea3i d\u00e0i, \u0111\u1ea5y tuy l\u00e0 n\u00f3i \u0111\u00f9a, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 r\u0103n, \u1edf ch\u1ee9c quan \u1ea5y, t\u1ea5t ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh c\u1ea9n h\u1eadu, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cS\u1eed nh\u00e0 H\u00e1n ch\u00e9p t\u1edd tr\u1ecb an c\u1ee7a Gi\u1ea3 Ngh\u1ecb l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00edch ph\u00e1t b\u1ed9c l\u1ed9, l\u00e0 h\u1ecdc k\u1ebf tung ho\u00e0nh th\u1eddi Chi\u1ebfn qu\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh lu\u1eadn \u0111\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng, v\u00ec thi\u1ebfu ni\u00ean t\u00e2n ti\u1ebfn mu\u1ed1n nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, n\u1ebfu d\u00f9ng \u0111\u1ebfn t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e0i h\u1ecdc \u0111\u00e2u c\u00f3 kh\u00f4ng b\u1eb1ng Gi\u1ea3 sinh. M\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1ea1i g\u00e2y n\u00ean phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, c\u0169ng b\u1edfi l\u00e0m sai m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 gian t\u00e0, gi\u1ea3 s\u1eed V\u0103n \u0111\u1ebf d\u00f9ng Gi\u1ea3 sinh, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ea1i l\u1ed9 nh\u01b0 Kinh c\u00f4ng, cho n\u00ean cho l\u00e0m quan xa \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa, \u0111\u1ec3 cho t\u00e0i n\u0103ng l\u00e3o luy\u1ec7n, d\u00f9ng v\u1ec1 ng\u00e0y kh\u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecf, V\u0103n \u0111\u1ebf \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u1ea7n h\u1ea1, t\u1ea5m l\u00f2ng kh\u1ed5 t\u00e2m, ngh\u00ecn \u0111\u1eddi kh\u00f4ng b\u00e0y t\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c m\u0169 \u00e1o ch\u1ebf c\u1ea5p cho ho\u00e0ng t\u00f4n (\u00e1o, xi\u00eam, b\u1ed5 t\u1eed theo c\u00e1ch th\u1ee9c ch\u1ebf c\u1ea5p cho con th\u00e2n c\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, duy m\u0169 m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu trang s\u1ee9c 3 \u0111o\u00e1 hoa v\u00e0ng, th\u00eau 2 ki\u1ec3u c\u1ed5 \u0111\u1ed3 ; giao long, th\u00ec con tr\u01b0\u1edfng th\u00eau 4 con, con th\u1ee9 th\u00eau 2 con).<\/p>\n<p>Sai B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u0111em theo 700 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1eadn r\u1eebng ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan tu\u1ea7n b\u1eaft c\u00e1c gi\u1eb7c tr\u1ed1n Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i. B\u1ecdn T\u1ea5t, T\u1ebf t\u1eeb sau khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, l\u1ebbn tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng n\u00fai ; t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i to\u00e0n kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o, Trung d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n cho h\u1ea1n ng\u1eb7t m\u00e0 sai \u0111i.<\/p>\n<p>Cho th\u1ed5 binh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y chia ban v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng y\u1ebfu, vi\u1ec7c ngo\u1ea1i ph\u00f2ng c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean nh\u00e3ng, nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1ebf ph\u1ea3i x\u00e9t n\u00ean g\u0103ng n\u00ean ho\u00e3n, m\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u0169ng l\u01b0\u1ee3ng cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec3 s\u1ee9c l\u1ef1c th\u01b0 th\u00e1i. V\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t v\u1ed1n gi\u1ea3o quy\u1ec7t, n\u1ebfu mu\u1ed1n ng\u1ea7m t\u00ednh nh\u00f2m ng\u00f3, ph\u1ea3i \u1edf m\u00f9a \u0111\u00f4ng, m\u00f9a xu\u00e2n gi\u00e1p nhau, c\u00f2n nh\u01b0 t\u1eeb cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu, th\u00ec th\u1ebf ch\u1ee7 kh\u00e1ch c\u00e1ch nhau, ch\u00fang n\u1ebfu c\u00f3 m\u01b0u gian, quy\u1ebft kh\u00f4ng gi\u00e1m v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0a v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft, cho n\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u1ea5t c\u1ea7n, m\u00e0 xu\u00e2n, h\u1ea1, thu vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1eabn th\u1ea5y h\u01a1i th\u01b0, n\u1ebfu qu\u00e2n ta su\u1ed1t n\u0103m \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng \u1edf ngo\u00e0i, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i l\u1ea5y qu\u00e2n nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i qu\u00e2n m\u1ec7t nh\u1ecdc, hu\u1ed1ng chi th\u1ed5 binh thu\u1ed9c h\u1ea1t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u00f3ng l\u00e2u l\u00e0m m\u1ec7t nh\u1ecdc, m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u0169ng l\u1ea5y nu\u00f4i qu\u00e2n l\u00e0m t\u1ed1n, t\u1ea1m th\u1eddi x\u00e9t th\u1ebf, ch\u00ednh n\u00ean khi\u1ebfn cho. V\u1eeba c\u00e0y ru\u1ed9ng v\u1eeba \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1edbi l\u00e0 m\u01b0u t\u00ednh xa. Chu\u1ea9n cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, chi\u1ec3u th\u1ed5 binh trong h\u1ea1t 24 c\u01a1, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng chia ban, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u1ed9t n\u1eeda \u1edf ng\u0169, chia \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e1c n\u01a1i quan\u00a0 y\u1ebfu, c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda cho v\u1ec1 c\u00e0y c\u1ea5y, c\u1ee9 2 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n, thay \u0111\u1ed5i, cho nh\u1ecdc r\u1ed7i \u0111\u1ec1u nhau, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 10 l\u00e0 k\u1ef3 \u0111\u00f4ng ph\u00f2ng, h\u1ecdp l\u1ea1i \u0111\u1ee7 s\u1ed1. \u0110\u1ea5y l\u00e0 \u00fd t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho qu\u00e2n l\u00e0m ru\u1ed9ng, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng hai chi\u1ec3u x\u00e9t l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t, quan ng\u01b0\u1eddi Kinh khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, c\u00e1c nha \u0111\u1ec3 \u1edf kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1eaft th\u1ed5 d\u00e2n d\u1ef1ng l\u00e0m, tuy n\u01a1i \u1ea5y s\u1ea3n xu\u1ea5t nhi\u1ec1u g\u1ed7, nh\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1eb5n c\u00e2y \u0111\u1ec3 l\u00e0m, ph\u00ed t\u1ed5n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn c\u1ee7a d\u00e2n, s\u1ee9c d\u00e2n ngay, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t quan l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ph\u1ea3i x\u00e9t ngay c\u00e1c n\u01a1i ph\u1ee7, huy\u1ec7n, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t, ph\u1ee7 th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n kho c\u00f4ng 50 quan, huy\u1ec7n 40 quan, \u0111\u1ec3 cho thu\u00ea l\u00e0m, c\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu ph\u1ee7 20 quan, huy\u1ec7n 15 quan. V\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i l\u00e0m quan xa, ph\u00ed t\u1ed5n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng mang \u0111i ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ban \u01a1n th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n m\u1ed9t l\u1ea7n, vi\u00ean ph\u1ee7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 15 quan, vi\u00ean huy\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan, sau c\u00f3 \u0111\u1eb7t th\u00eam, c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p, \u0111\u1ea5y l\u00e0 tr\u1eabm ban \u01a1n r\u1ed9ng kh\u1eafp, bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t. C\u00f2n c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n t\u00ecnh \u1edf \u0111\u1ea5y tin ph\u1ee5c, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu khinh ch\u00fang l\u00e0 man th\u1ed5 kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, t\u1ef1 \u00fd h\u00e0 kh\u1eafc b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0 nh\u0169ng nhi\u1ec5u sinh t\u1ec7 th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho th\u1ed5 binh An Giang, b\u1ecdn qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c c\u01a1 An bi\u00ean, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u00e1c c\u01a1 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc (Qu\u1ea3n c\u01a1, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u1ef1c th\u1ee5, h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan. Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u00ed sai Su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 sung Su\u1ea5t c\u01a1, h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Sai quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng, V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, v\u00e0 xin th\u00e0nh th\u1ef1c d\u00e2ng c\u1ed1ng. Tr\u1eabm cho l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam xui gi\u1ee5c, khi\u1ebfn cho l\u1ea5n qu\u1ea5y Tr\u1ea5n Ninh, n\u00ean sai \u0111u\u1ed5i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y v\u1ec1, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0 1 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf xa th\u1eb3m th\u01b0\u1eddng kh\u1ed5 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam hi\u1ebfp ch\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do, v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u00f4ng c\u1eady tri\u1ec1u ta, c\u0169ng do \u1edf l\u00f2ng th\u00e0nh h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o ho\u00e1, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c, nay ch\u01b0a bi\u1ebft n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh ch\u01b0a ? Gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u00f3 cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f4ng ? V\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam di\u1ec7t, con Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng A N\u1ed7 l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n n\u01a1i n\u00e0o, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng nghe tin g\u00ec, th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc \u1ea5y nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1edf ? Hay v\u1eabn \u0111\u1ec3 hoang r\u1eadm, tuy l\u00e0 bi\u00ean di \u1edf n\u01a1i xa v\u1eafng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i m\u1ed9t phen d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u1ec3 r\u00f5 th\u1ef1c h\u01b0, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m, ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u1ea5y ra c\u00f3 nghe bi\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c, c\u0169ng ghi ch\u00e9p t\u1ea5t c\u1ea3 cho bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi ph\u00e1i vi\u00ean v\u1ec1 n\u00f3i : b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, th\u1ea5y d\u00e2n Xi\u00eam, L\u00e0o c\u00f9ng \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n, \u1edf N\u00f9ng Khai c\u00f3 1 \u0111\u1ed3n l\u1edbn do l\u00ednh Xi\u00eam \u0111\u00f3ng gi\u1eef, th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc \u1ea5y b\u1ecf l\u00e0m n\u01a1i hoang r\u1eadm. C\u00f2n H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ng\u1ed3i thuy\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3\u00a0 h\u00ecnh t\u00edch ; l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng, th\u1ea5y c\u00f3 l\u00ednh Xi\u00eam \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u01b0\u1edbc tr\u00ean 200 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t n\u1eeda \u1edf trong th\u00e0nh, n\u1eeda \u1edf b\u1edd nam Khung Giang, con Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00e3 ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam d\u1ef1ng con vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0 V\u00e0ng L\u00e3ng l\u00e0m Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng, em l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00fat l\u00e0m ph\u00f3, \u0111\u1ec1u \u1edf trong th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o, sai th\u01b0\u1edfng cho th\u00e1m t\u1eed 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t tuy\u1ec3n d\u00e2n \u0111inh c\u00e1c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i (Qu\u1ea3ng Nam v\u00ec vi\u1ec7c t\u1ec9nh b\u1ec1 b\u1ed9n, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 th\u00ec l\u00e0m). Chia sai b\u1ecdn T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 Do\u00e3n U\u1ea9n, th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh sung l\u00e0m quan kh\u00e2m sai tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn khi danh s\u00e1ch t\u1ed5ng s\u1ed1 \u0111\u1ec7 l\u00ean, s\u1ed1 nhi\u1ec1u h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, (Th\u1eeba Thi\u00ean h\u01a1n 11 th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u01a1n 17 th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh h\u01a1n 15 th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u01a1n 16 th\u00e0nh). Th\u01b0\u1edfng cho tuy\u1ec3n quan v\u00e0 t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u1ea5p k\u1ef7 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, d\u00e2n x\u00e3 l\u00e0m s\u1ed5, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n chua v\u00e0o s\u1ed5, v\u1eabn bi\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p, tuy\u1ec3n quan l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u1ed5ng s\u1ed1 c\u0169ng th\u1ebf, \u0111\u1ebfn khi b\u1ed9 x\u00e9t b\u00e0n, c\u0169ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o danh s\u00e1ch, chia th\u00e0nh so s\u00e1nh ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t. V\u1ea3 l\u1ea1i, k\u1ef3 tuy\u1ec3n s\u1ed1 \u0111inh nhi\u1ec1u \u00edt, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00f4ng hay t\u1ed9i, c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tuy\u1ec3n quan, n\u1ebfu l\u00e0m h\u1ed7n theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1m d\u1ee5ng c\u1ea7u may, xin t\u1eeb sau ph\u00e0m s\u1ed5 tuy\u1ec3n c\u1ee7a d\u00e2n x\u00e3 v\u00e0 t\u1ed5ng s\u00e1ch c\u1ee7a tuy\u1ec3n quan, ch\u1ec9 chi\u1ec3u s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i bi\u00ean l\u00e0m th\u1ef1c n\u1ea1p, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n chua \u1edf s\u1ed5, \u0111em l\u00e0m h\u1ea1ng kh\u00e1c, c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi l\u00e3o nhi\u00eau, nhi\u00eau t\u1eadt. \u1edf b\u1ed9 x\u00e9t b\u00e0n s\u1ed1 \u0111inh t\u0103ng gi\u1ea3m, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea5y s\u1ed1 \u1ea5y th\u00eam v\u00e0o, ng\u00f5 h\u1ea7u danh v\u00e0 th\u1ef1c h\u1ee3p nhau, c\u00f4ng, t\u1ed9i \u0111\u1ec1u x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb kho\u00e1 n\u00e0y. L\u1ea1i ngh\u0129 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111i tr\u00e1nh, s\u1ed5 \u0111inh th\u01b0a \u00edt, chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau c\u00e1c h\u1ea1t nh\u01b0 sang n\u0103m ch\u00ednh \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n, th\u00ec t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, sau khi s\u1ed5 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 th\u00e0nh, nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1edbi v\u1ec1, v\u00e0 \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em sung l\u00e0m l\u1ea1i d\u1ecbch, l\u00ednh, th\u1ee3 c\u00e1c nha, nh\u01b0ng do l\u00fd d\u1ecbch li\u00ean ti\u1ebfp, \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c tuy\u1ec3n xong, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em v\u00e0o nha kh\u00e1c, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec chi\u1ec3u tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng ch\u00f9a Gi\u00e1c Ho\u00e0ng. (Nguy\u00ean l\u00e0 n\u01a1i ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 \u1edf ph\u01b0\u1eddng \u0110oan Ho\u00e0 ph\u00eda trong c\u1eeda \u0111\u00f4ng nam Kinh th\u00e0nh, \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i H\u00f9ng, \u0111i\u1ec7n sau g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i B\u1ea3o, tr\u01b0\u1edbc ch\u00f9a l\u00e0m 1 nh\u00e0 b\u00ean t\u1ea3, 1 nh\u00e0 b\u00ean h\u1eefu, \u0111\u1eb1ng sau l\u00e0m 2 t\u0103ng ph\u00f2ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ea5t l\u00e0nh, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 d\u1ef1ng ch\u00f9a th\u1edd Ph\u1eadt, c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i, n\u00ean sai b\u1ed9 Binh l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 l\u00e0m. L\u1ea1i ngh\u0129 b\u00ean t\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i B\u1ea3o kh\u00ed ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 x\u01b0a c\u00f3 \u0111\u00e0o 1 c\u00e1i gi\u1ebfng, n\u01b0\u1edbc trong m\u00e0 ng\u1ecdt, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 gi\u1ebfng Ph\u01b0\u01a1ng Thanh, m\u1eb7t tr\u00ean gi\u1ebfng \u0111\u1ed5i x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 Thanh Hoa, b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e0m 1 \u0111\u00ecnh l\u1ee3p ng\u00f3i, d\u1ef1ng 1 bia \u0111\u00e1, \u0111\u1ec3 ghi d\u1ea5u th\u01a1m\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan bi\u00ean l\u00e0m t\u00f4n ph\u1ea3, cho Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i ki\u00eam nhi\u1ebfp, T\u1ea3 t\u00e1 l\u00fd ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n L\u00ea Khi\u00eam Quang sung ch\u1ee9c T\u1ed5ng to\u1ea3n tu ; Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh L\u01b0u Qu\u1ef9 sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu, c\u00f2n ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p lui\u00a0 h\u1ea1n \u0111\u1ebfn n\u0103m sau ch\u1ecdn quan sung l\u00e0m. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc t\u00f4n ph\u1ea3 c\u00f3 3 b\u1ea3n : 1 b\u1ea3n ch\u00ednh \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0, 2 b\u1ea3n ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n Nh\u00e2n v\u00e0 S\u1eed qu\u00e1n m\u1ed7i n\u01a1i 1 b\u1ea3n.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 t\u00f4n ph\u1ea3 kh\u00f4ng v\u00ed v\u1edbi ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : 1 b\u1ea3n ch\u00ednh \u0111\u1ec3 \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, 1 b\u1ea3n ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u1edf S\u1eed qu\u00e1n, m\u00e0 b\u1edbt m\u1ed9t b\u1ea3n ph\u1ee5. L\u1ea1i chu\u1ea9n theo b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n : ph\u00e0m trong t\u00f4n ph\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 phong t\u01b0\u1edbc, th\u00ec vi\u1ebft t\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c quan th\u00ec vi\u1ebft quan, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n kh\u00f4ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc th\u00ec vi\u1ebft t\u00ean, \u0111\u1ec1u n\u00eau l\u00ean c\u00e1c ch\u1eef \u201cho\u00e0ng t\u1eed h\u1ec7 th\u1ee9 m\u1ea5y\u2026\u201d. V\u00e0 n\u1eef ph\u1ea3 c\u00e1c h\u1ec7, ch\u1ed7 t\u00ean b\u1ecf ch\u1eef ng\u1ecdc, \u0111\u1ed5i vi\u1ebft ch\u1eef th\u1ecb, con g\u00e1i c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng c\u0169ng th\u1ebf, t\u1eeb sau l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng bia \u1edf ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u00e1c t\u00f4n th\u00e2n qu\u00e1 c\u1ed1. Ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ecdp b\u00e0n t\u00e2u n\u00f3i : k\u00ednh x\u00e9t s\u00e1ch L\u1ec5 ch\u00e9p : bia l\u00e0 l\u1ec5 \u0111\u1ec3 d\u00f2ng quan t\u00e0i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u1eddi sau nh\u00e2n theo \u0111\u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1ng bia \u0111\u00e1 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9 kh\u1eafc quan t\u01b0\u1edbc h\u1ecd t\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00f4n m\u1ed9 ch\u00ed \u0111\u00e1 \u1edf gi\u1eefa m\u1ea3 k\u00ea \u0111\u1ee7 quan t\u01b0\u1edbc h\u1ecd t\u00ean, th\u1ebf h\u1ec7, n\u0103m th\u00e1ng sinh, ch\u1ebft, c\u00e1ch l\u00e0m kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra d\u1ea5u ri\u00eang m\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ecfng n\u00e1t. L\u1ea1i x\u00e9t c\u1ea3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh, t\u1eeb th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, bia \u1edf m\u1ed9, cao hay r\u1ed9ng th\u1ec3 th\u1ee9c l\u00e0m\u00a0 \u0111\u1ec1u theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 l\u00e0m kh\u00e1c nhau. Nay xin chi\u1ec3u t\u00f4n th\u00e2n chi g\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9 \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng 1 bia \u0111\u00e1, c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng \u0111\u1ea5t th\u00e1i \u1ea5p, th\u00ec theo h\u00e0m t\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc v\u00e0o, c\u00f2n ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 thu\u1ef5 hi\u1ec7u th\u00ec theo h\u00e0ng th\u1ee9 thu\u1ef5 hi\u1ec7u ; ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ef5 hi\u1ec7u th\u00ec theo h\u00e0ng th\u1ee9, \u0111\u1ec1u kh\u1eafc \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh, n\u0103m th\u00e1ng, ng\u00e0y, gi\u1edd n\u00e0o ch\u1ebft, n\u1ebfu h\u00e0ng th\u1ee9 v\u00e0 ng\u00e0y ch\u1ebft kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00ec b\u00ean c\u1ea1nh kh\u1eafc t\u00ean\u00a0 h\u00fay tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u1eef g\u00ec, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i ( \u2013 Ho\u00e0ng t\u1eed tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng nh\u01b0 l\u0103ng Anh Du\u1ec7 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, l\u0103ng H\u1ea3i \u0110\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, l\u0103ng Thu\u1eadn An c\u00f4ng, m\u1ed9 Qu\u1ea3ng Uy c\u00f4ng, m\u1ed9 Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng, c\u00e1ch th\u1ee9c bia \u1edf m\u1ed9 : th\u00e2n cao 2 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 3 ph\u00e2n, d\u00e0y 2 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n ; b\u1ec7 cao 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 9 t\u1ea5c ; cao su\u1ed1t 3 th\u01b0\u1edbc. \u2013 Ho\u00e0ng n\u1eef tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng nh\u01b0 l\u0103ng Long Th\u00e0nh th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, thu\u1ef5 l\u00e0 Trinh T\u0129nh ; l\u0103ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, thu\u1ef5 l\u00e0 Nhu Gia ; l\u0103ng Minh Ngh\u0129a th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, thu\u1ef5 l\u00e0 Trinh Li\u1ec7t ; l\u0103ng L\u1ed9c Th\u00e0nh c\u00f4ng ch\u00faa, thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110oan Khi\u1ebft, v\u00e0 6 l\u0103ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 thu\u1ef5 hi\u1ec7u, th\u1ec3 th\u1ee9c bia \u1edf m\u1ed9 : th\u00e2n cao 2 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 9 t\u1ea5c, d\u00e0y 2 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n ; b\u1ec7 cao 4 t\u1ea5c, d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 9 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n, cao su\u1ed1t 2 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c. \u2013 Ho\u00e0ng t\u1eed, Ho\u00e0ng n\u1eef tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0ng t\u1eed, Ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng thu\u1ef5 hi\u1ec7u 13 m\u1ed9, Ho\u00e0ng t\u1eed, Ho\u00e0ng n\u1eef ch\u1ebft non 36 n\u1ea5m c\u00f9ng l\u00e0m 1 khu m\u1ed9, th\u1ec3 th\u1ee9c bia : th\u00e2n cao 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 8 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, d\u00e0y 2 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n ; b\u1ec7 cao 4 t\u1ea5c, d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 8 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, cao su\u1ed1t 1 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c).<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m theo c\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ti\u1ebft Thanh minh, vua \u0111\u1ebfn th\u0103m \u1edf y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, l\u1ec5 xong, sai r\u01b0\u1edbc l\u00ean n\u00fai Ki\u1ec1u Long xem \u0111\u1ea5t l\u00e0nh V\u1ea1n Ni\u00ean, b\u1ea3o quan theo h\u1ea7u Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ed7 n\u00e0y ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eadt h\u1eb9p, l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng b\u1eafc, v\u1ea3 l\u1ea1i \u00e2m tr\u1ea1ch c\u0169ng nh\u01b0 d\u01b0\u01a1ng tr\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u l\u1ee3i h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng h\u01b0\u1edbng nam, h\u01b0\u1edbng b\u1eafc b\u1ecb kh\u00ed l\u1ea1nh, l\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c kh\u00f4ng mu\u1ed1n, hu\u1ed1ng chi c\u00e1ch b\u1edd s\u00f4ng h\u01a1i xa. N\u1ebfu x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 binh, d\u00e2n g\u00e1nh v\u00e1c g\u1ea1ch \u0111\u00e1, l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ven s\u00f4ng g\u1ea7n l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 ho\u1eb7c c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng, ch\u1ecdn ng\u00f4i \u0111\u1ea5t l\u00e0nh kh\u00e1c v\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ecdn c\u00e1c h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, nam m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i l\u1ea1i l\u00ean n\u00fai Thi\u00ean D\u1eefu, xem ng\u00f4i \u0111\u1ea5t V\u1ea1n Ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba, b\u1ea3o H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : n\u01a1i n\u00e0y h\u00ecnh th\u1ebf c\u0169ng h\u1eb9p, n\u01b0\u1edbc \u1edf minh \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea3y th\u1eb3ng, l\u1ea1i tr\u00f4ng h\u01b0\u1edbng b\u1eafc, l\u00f2ng tr\u1eabm c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ebfn g\u1ea7n c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng ch\u1ecdn ng\u00f4i kh\u00e1c, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1n n\u00fai ch\u1ec9nh t\u1ec1, minh \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed9ng r\u00e3i, m\u00e0 ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, h\u01b0\u1edbng nam, th\u1ebf l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. \u0110\u1ebfn khi v\u1ec1, c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1ch th\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng, h\u1ecfi Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : tr\u1eabm nghe ph\u1ea7n m\u1ed9 nh\u00e0 L\u00ea tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1eafp n\u1ea5m, kh\u00f4ng tr\u1ed3ng c\u00e2y, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau bi\u1ebft ch\u1ed7 ch\u00f4n, c\u00f3 ch\u0103ng ? Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : nh\u00e0 L\u00ea tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m, d\u1ef1ng c\u1ed9t m\u1ed1c, bia \u0111\u00e1, \u0111\u1ebfn l\u00fac suy, d\u1ea7n d\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed3i b\u1ea1i ; ph\u1ea7n m\u1ed9 h\u1ecd Tr\u1ecbnh th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi x\u00e2y g\u1ea1ch \u0111\u00e1 ki\u00ean c\u1ed1, m\u00e0 m\u1eb7t tr\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1eafp n\u1ea5m.<\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cSao ph\u1ea3i ng\u1edd s\u1ee3 m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. H\u00e0 Duy Phi\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1ea5y t\u00e2u n\u00f3i : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n t\u1eeb Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 qua Thanh Hoa, th\u1ea5y 1 ng\u00f4i m\u1ed9 c\u0169 c\u00e1ch s\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00e0o \u0111\u1ed9 3, 4 tr\u01b0\u1ee3ng, \u1edf m\u1eb7t tr\u00ean b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 bia \u0111\u00e1 kh\u1eafc r\u1eb1ng l\u0103ng vua m\u1ed7 nh\u00e0 L\u00ea. Vua v\u00ec th\u1ebf th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi kh\u1eafp l\u0103ng c\u00e1c vua t\u1eeb nh\u00e0 L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, s\u1eeda l\u1ec5 c\u00e1o y\u1ebft, ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ed3i b\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1eafp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00ea. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u ta \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, nguy\u00ean l\u00e0 l\u1ea5y \u1edf tay nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y \u1edf con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea, sau khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi h\u1ecd L\u00ea, con ch\u00e1u n\u1ed1i d\u00f5i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, mi\u1ebfu c\u00f2n l\u1ea1i, c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, b\u1ed1n m\u00f9a \u0111\u1ebfn t\u1ebf, tuy nh\u00e0 Chu x\u01b0a trung h\u1eadu, th\u1ef1c kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng ng\u1edd con ch\u00e1u c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd L\u00ea b\u1ecdn Duy Ho\u00e1n, Duy L\u01b0\u01a1ng, qu\u00ean \u01a1n c\u1eafn l\u1ea1i, t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u00e9m gi\u1ebft, m\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ai t\u1eebng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho b\u1ecb li\u00ean lu\u1ef5, chia gh\u00e9p \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Nam Tr\u1ef1c k\u1ef3 ; mi\u1ebfu th\u1edd c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea, l\u1ea1i chu\u1ea9n c\u1ea5p cho ru\u1ed9ng th\u1edd c\u00fang, phu coi mi\u1ebfu, giao cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nh\u1eadn l\u00e0m kh\u00f3i h\u01b0\u01a1ng nghi ng\u00fat m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec3 t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c nh\u00e2n ngh\u0129a r\u1ea5t chu \u0111\u00e1o. L\u1ea1i ngh\u0129 nh\u00e0 L\u00ea vua hi\u1ec1n k\u1ebf ti\u1ebfp, \u01a1n \u0111\u1ee9c \u1edf ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi c\u00e1c tri\u1ec1u \u1edf An Nam, l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3, kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u00ec con ch\u00e1u h\u1ecd \u1ea5y kh\u00f4ng hi\u1ec1n m\u00e0 v\u1ed9i v\u00e0ng b\u1ecf b\u1eb5ng. Nay \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Thanh minh, l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u1ea5u v\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, h\u1ea7u nh\u01b0 canh c\u00e1nh trong l\u00f2ng, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 so\u1ea1n ngh\u0129 v\u0103n c\u00e1o, t\u01b0 ngay cho t\u1ec9nh Thanh Hoa d\u1ef1 b\u1ecb l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh, l\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ec3 t\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i c\u1ea7u Huy\u1ec1n H\u1ea1c, s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh, sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea d\u00e2n 300 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o th\u1ef1c h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 thu\u1ebf l\u1ec7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf c\u00e1c quan t\u1ea5n \u1edf Nam K\u1ef3. (- Thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111i bu\u00f4n \u1edf 6 t\u1ec9nh theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i l\u1ea7n ti\u1ec1n thu\u1ebf 1 quan 5 ti\u1ec1n, 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 3 quan, 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 5 quan, 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng theo l\u1ec7 6 th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc th\u00eam 2 quan, ph\u00e0m 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i l\u1ea7n ti\u1ec1n thu\u1ebf 7 quan, 8 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 9 quan, 9 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 11 quan, 10 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, theo l\u1ec7 \u1ea5y th\u00eam l\u00ean. Thuy\u1ec1n \u1edf 6 t\u1ec9nh \u0111i bu\u00f4n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng 2 quan 1 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 6 quan, 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 10 quan. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u th\u00eam g\u1ea5p \u0111\u00f4i, ph\u00e0m 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i l\u1ea7n ti\u1ec1n thu\u1ebf 14 quan, 8 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 18 quan, 9 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 22 quan, 10 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean theo l\u1ec7 \u1ea5y th\u00eam l\u00ean. Thuy\u1ec1n \u1edf Ba Xuy\u00ean \u0111i bu\u00f4n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 5 th\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n thu\u1ebf 5 quan, 6 th\u01b0\u1edbc 6 quan, 7 th\u01b0\u1edbc 7 quan. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u0111i bu\u00f4n \u1edf 6 t\u1ec9nh, ph\u1ea3i th\u00eam 1 ph\u1ea7n 3, ph\u00e0m 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i l\u1ea7n ti\u1ec1n thu\u1ebf 2 quan, 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 4 quan, 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 6 quan 6 ti\u1ec1n 40 \u0111\u1ed3ng, 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 9 quan 3 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, 8 th\u01b0\u1edbc 12 quan, 9 th\u01b0\u1edbc 14 quan 6 ti\u1ec1n 40 \u0111\u1ed3ng, 10 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean theo th\u1ebf th\u00eam l\u00ean. Thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf Nam Vang, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : h\u1ea1ng ba 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean ti\u1ec1n thu\u1ebf 100 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 150 quan, h\u1ea1ng nh\u1ea5t 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 200 quan, 8 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 8 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc th\u00eam 50 quan, ph\u00e0m 8 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i l\u1ea7n ti\u1ec1n thu\u1ebf 250 quan, 9 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean 300 quan, 10 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y th\u00eam l\u00ean, c\u00f2n nh\u01b0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i qua n\u0103m, ba s\u1edf thu\u1ebf quan, ch\u1ec9 c\u1ee9 n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf quan s\u1edf \u0111\u1ea7u ti\u00ean, c\u00e1c quan s\u1edf kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0 trong n\u0103m \u0111i bu\u00f4n ba b\u1ed1n l\u1ea7n, theo t\u1eebng l\u1ea7n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng thu mu\u1ed1i g\u1ea1o tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf l\u1ec7 h\u1ebft th\u1ea3y, theo ngh\u1ecb m\u1ecdi l\u1ea7n m\u00e0 l\u00e0m).<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng Phan T\u0129nh, 7 ng\u01b0\u1eddi chia nhau \u0111i 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1eb7t gi\u00e1 mua c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i m\u1ecf v\u00e0ng, b\u1ea1c \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3 g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ed7 hi\u1ec7n tr\u01b0ng th\u00ec ng\u1ea1ch thu\u1ebf c\u00f3 gi\u1ea3m kh\u00f4ng t\u0103ng, m\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1eafp l\u1ea5p th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a khai l\u1ea5y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u00edt ngh\u0129 \u0111\u1ebfn thu\u1ebf kho\u00e1 \u0111\u1ee7 thi\u1ebfu, n\u00ean \u0111\u1ec3 cho c\u1ee7a c\u1ea3i sinh ra \u1edf \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0m l\u1ee3i ri\u00eang cho k\u1ebb bu\u00f4n x\u1ea3o tr\u00e1, d\u00e2n gian. Xin ph\u00e1i khoa \u0111\u1ea1o \u0111i xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai b\u1ecdn Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n, V\u0169 Vi\u1ec7n chia nhau \u0111i, \u0111em s\u1ef1 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 b\u00e0n c\u00e1c m\u1ecf hi\u1ec7n tr\u01b0ng, n\u01a1i n\u00e0o kh\u00ed m\u1ea1ch h\u01a1i v\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec t\u0103ng thu\u1ebf l\u00ean, ch\u01b0a nhi\u1ec1u l\u1eafm th\u00ec v\u1eabn theo ng\u1ea1ch c\u0169, c\u00e1c m\u1ecf l\u1ea5p k\u00edn n\u01a1i n\u00e0o kh\u00ed m\u1ea1ch l\u1ea1i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng th\u00ec khai l\u1ea5y ( \u2013 T\u00e1m s\u1edf t\u0103ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf : m\u1ecf v\u00e0ng Kim H\u1ef7 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m thu thu\u1ebf v\u00e0ng 12 l\u1ea1ng, t\u0103ng l\u00e0m 20 l\u1ea1ng. M\u1ecf v\u00e0ng B\u1eb1ng Th\u00e0nh, thu\u1ebf v\u00e0ng 11 l\u1ea1ng t\u0103ng l\u00e0m 15 l\u1ea1ng. M\u1ecf v\u00e0ng Na Ti\u1ebft thu\u1ebf v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng t\u0103ng l\u00e0m 6 l\u1ea1ng. M\u1ecf v\u00e0ng Phong Th\u01b0\u1eddng \u1edf B\u1eafc Ninh, thu\u1ebf v\u00e0ng 6 l\u1ea1ng t\u0103ng l\u00e0m 7 l\u1ea1ng. M\u1ecf b\u1ea1c C\u1ea3m L\u1ea1c \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, thu\u1ebf b\u1ea1c 70 l\u1ea1ng t\u0103ng l\u00e0m 100 l\u1ea1ng. M\u1ecf b\u1ea1c Khi\u1ebfu N\u01b0\u01a1ng, thu\u1ebf b\u1ea1c 40 l\u1ea1ng t\u0103ng l\u00e0m 60 l\u1ea1ng. M\u1ecf b\u1ea1c, m\u1ecf \u0111\u1ed3ng T\u1ee5 Long \u1edf Tuy\u00ean Quang, thu\u1ebf b\u1ea1c 20 l\u1ea1ng t\u0103ng l\u00e0m 30 l\u1ea1ng. \u2013 4 s\u1edf theo ng\u1ea1ch c\u0169 : m\u1ecf v\u00e0ng S\u1ea3ng M\u1ed9c \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, thu\u1ebf v\u00e0ng 7 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng B\u1ea3o Nang, thu\u1ebf v\u00e0ng 6 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng N\u00f4ng \u0110\u1ed3n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, thu\u1ebf v\u00e0ng 6 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng Xu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng, thu\u1ebf v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng. \u2013 9 s\u1edf \u0111\u1eafp l\u1ea5p l\u1ea1i khai l\u1ea5y. M\u1ecf v\u00e0ng T\u0129nh \u0110\u00e0 \u1edf Cao B\u1eb1ng, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf v\u00e0ng 3 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng Th\u01b0\u1ee3ng Pha, H\u1ea1 Pha thu\u1ebf v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng La S\u01a1n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n thu\u1ebf v\u00e0ng 5 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng \u1edf Ni\u00eam S\u01a1n, Quan Quang, Tuy\u00ean Quang thu\u1ebf v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng B\u1ea1ch Ng\u1ecdc, Ng\u1ecdc Li\u1ec5n, thu\u1ebf v\u00e0ng 1 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng Linh H\u1ed3 thu\u1ebf v\u00e0ng 1 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng B\u1ea3n L\u1ed7 \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 thu\u1ebf v\u00e0ng 6 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng Gia Nguy\u00ean thu\u1ebf v\u00e0ng 2 l\u1ea1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng C\u00e1t \u00d4ng thu\u1ebf v\u00e0ng 5 l\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng, trong khi khai l\u1ea5y kh\u00e1m x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 ho\u1eb7c n\u00ean li\u1ec7u th\u00eam, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u00e0m t\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u00e2u. \u2013 9 s\u1edf v\u1eabn \u0111\u1eafp l\u1ea5p. M\u1ecf v\u00e0ng Lang C\u1ea3i, \u0110\u1ea1o Vi\u1ec7n, m\u1ecf v\u00e0ng M\u1eadu Du\u1ec7, m\u1ecf v\u00e0ng Lan Can \u1edf Tuy\u00ean Quang ; m\u1ecf v\u00e0ng H\u1eefu L\u00e2n, m\u1ecf v\u00e0ng \u0110\u1ed3ng B\u1ed9c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n ; m\u1ecf v\u00e0ng V\u0129nh Giang \u1edf Cao B\u1eb1ng ; m\u1ecf v\u00e0ng Thu\u1ea7n Mang, m\u1ecf b\u1ea1c Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, m\u1ecf b\u1ea1c B\u00f4ng S\u01a1n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u do c\u00e1c t\u1ec9nh s\u1ee9c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00e1m l\u1ea1i, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean).<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c lui kh\u1ecfi vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1ee5c, Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u1ed3 C\u00f4ng Th\u1eadp, L\u00ea V\u0103n Nhi\u00eau, coi \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c thuy\u1ec1n m\u00e0nh B\u1eafc t\u00e0o \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o, c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 n\u1ed9p v\u00e0o Kinh.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng c\u1ed9t hoa bi\u1ec3u \u1edf c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng 6 n\u01a1i (c\u1ed9t cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 3 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc, n\u1ec1n cao 5 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng c\u00e1c vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u g\u1ea7n ngay b\u1ebfn s\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay thuy\u1ec1n m\u00e0nh c\u00f4ng t\u01b0 \u0111i qua s\u01a1 \u00fd g\u1ecdi nhau \u1ed3n \u00e0o, x\u00e9t \u0111\u1ebfn ngh\u0129a k\u00ednh b\u1eadc t\u00f4n k\u00ednh, th\u1ef1c r\u1ea5t tr\u00e1i ph\u00e9p, ph\u1ea3i l\u1eadp r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft k\u00ednh tr\u00e1nh, n\u00ean sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m k\u00ednh x\u00e9t th\u00ec c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng n\u01a1i n\u00e0o \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u00e2y 2 c\u1ed9t hoa bi\u1ec3u \u1edf b\u1ebfn, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n nh\u1eadn nh\u1edb, t\u1eeb sau ph\u00e0m quan qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1 v\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng thuy\u1ec1n b\u00e8 quan qu\u00e2n nh\u00e2n d\u00e2n nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i qua im l\u1eb7ng m\u00e0 \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2 h\u00e9t huy\u00ean n\u00e1o, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, g\u00f4ng b\u00eau 1 th\u00e1ng. Ghi l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu xem th\u1ee3 l\u00e0m, nh\u00e2n h\u1ecfi Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng ph\u00e9p l\u00e0m mi\u1ebfu c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea th\u1ebf n\u00e0o. Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00ea theo h\u00ecnh ch\u1eef C\u00f4ng (I). Gian gi\u1eefa th\u1edd Th\u00e1i T\u1ed5, hai b\u00ean th\u1edd v\u1ecb c\u00e1c vua, m\u1ed7i khi g\u1eb7p ng\u00e0y hu\u00fd, ch\u1ec9 c\u1ee9 l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf \u00e1n ch\u00ednh, kh\u00f4ng r\u01b0\u1edbc ra n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf th\u1ea7n v\u1ecb hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ph\u1ea3i t\u1ebf c\u00e1o \u1edf \u00e1n ch\u00ednh, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec5 \u01b0 ?\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u1ea5y b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta x\u01b0ng hi\u1ec7u, th\u1ef1c t\u1eeb Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta tr\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm s\u00e1ng ch\u1ebf \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi, l\u00e0m ri\u00eang Th\u1ebf mi\u1ebfu, sau theo th\u1ebf th\u1ee9 th\u1edd ph\u1ee5ng c\u00f9ng \u1edf mi\u1ebfu n\u00e0y, may \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng, ng\u00f4i b\u00e1u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i, sau 9 th\u1eddi \u0111\u1ea1i l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t mi\u1ebfu c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i, \u0111\u1eddi sau c\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1ec5 th\u00e0 l\u1ed7i v\u1ec1 h\u1eadu, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e2u ? L\u1ea1i h\u1ecfi l\u1ec5 t\u1ebf Giao nh\u00e0 L\u00ea nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ? Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u0111\u00e0n t\u1ebf Giao \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t l\u00e0m nh\u00e0, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n((1) T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n : ru\u1ed9ng vua c\u00e0y.1), h\u1eb1ng n\u0103m sau khi t\u1ebf Giao xong, b\u00e8n \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, l\u1ec5 \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 sai quan ti\u1ebfn c\u00e0y, nh\u01b0ng ch\u1ec9 3 l\u1ea7n c\u1ea7m c\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, t\u1ea5t ph\u1ea3i 3 l\u1ea7n c\u00e0y \u0111i, 3 l\u1ea7n c\u00e0y l\u1ea1i, ch\u00ednh m\u00ecnh kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn cho d\u00e2n, n\u1ebfu ch\u1ec9 3 l\u1ea7n c\u1ea7m c\u00e0y, th\u00ec sao khuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 ?\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n huy\u1ec7n Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Cam K\u1ebft thu\u1ed9c h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n, h\u1eb1ng n\u0103m, tr\u1ed1n thu\u1ebf, th\u1ed5 m\u1ee5c xin \u0111em m\u1ed9t th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c chi\u1ebft n\u1ea1p, c\u00f2n th\u00ec xin ho\u00e3n l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 d\u00e2n \u1ea5y m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, s\u1ed1ng ch\u01b0a\u00a0 y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho thu voi \u1ea5y, thu\u1ebf thi\u1ebfu tha h\u1ebft.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1edd s\u1edb, vi\u1ec7c thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u1ed9, s\u1edb \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u ph\u00ea nh\u01b0ng qu\u00ean \u0111\u00f3ng \u1ea5n, Thanh Gi\u1ea3n v\u00ec l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ea1i g\u1eb7p phi\u00ean ph\u1ea3i tr\u1ef1c, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t ra, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed xin c\u00e1ch ch\u1ee9c, m\u1edbi \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean L\u00ea V\u0103n Th\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u1ed1m ch\u1ebft, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh V\u0169 Th\u00e0nh Phong, l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng, th\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n T\u00e2y L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean ; C\u00f4ng khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung V\u0169 Danh Th\u1ea1c th\u0103ng th\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung V\u0169 kh\u1ed1, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n V\u0169 kh\u1ed1 quan ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng c\u1eeda ph\u01b0\u1eddng \u1edf n\u00fai Th\u1ee7y S\u01a1n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam (Th\u1ee7y S\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t n\u00fai c\u1ee7a n\u00fai Ng\u0169 H\u00e0nh, n\u00fai \u1ea5y c\u00f3 b\u1eadc \u0111\u00e1, tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y c\u1ed9t g\u1ea1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u1eeda ph\u01b0\u1eddng, c\u1eeda \u1ea5y c\u1ed9t b\u1eb1ng \u0111\u00e1, x\u00e0 s\u1eaft b\u1eafc ngang, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u1ea5m \u0111\u00e1 kh\u1eafc 4 ch\u1eef l\u1edbn \u201c\u0110\u1ed9ng thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecba\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n (t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y nguy\u00ean tr\u1ea1i B\u1ea1ch B\u1ed1 d\u00e2n N\u00f9ng tr\u00ean 600 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 l\u1ea1ng, cho gi\u1ed1ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CC \u2013 200<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng ba.<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m, th\u1ea5y d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e2y c\u1ed1i m\u1edbi tr\u1ed3ng, hoa qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 l\u00e0m v\u00e0 bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh L\u01b0u Qu\u1ef9, th\u1ef1 L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : hi\u1ec7n nay v\u0103n tr\u1ecb r\u1ea5t th\u1ecbnh, gi\u00e1o ph\u00e1p r\u00f5 \u0111\u1ee7, duy ch\u1ec9 n\u01a1i gi\u1ea3ng s\u00e1ch ch\u01b0a m\u1edf, v\u1eabn l\u00e0 vi\u1ec7c thi\u1ebfu s\u00f3t \u1edf \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh. Xin n\u00ean tham ch\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, m\u1edf r\u1ed9ng n\u01a1i gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u1edf v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang, ch\u1ecdn k\u1ef9 b\u1ea7y t\u00f4i s\u00e1ng ngh\u0129a s\u00e1ch, c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u1edf b\u1ed9 vi\u1ec7n, theo ch\u1ee9c m\u00ecnh v\u00e0o h\u1ea7u gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc. Khi mu\u00f4n vi\u1ec7c nh\u00e0n r\u1ed7i, th\u01b0\u1eddng ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ch\u01a1i, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng \u0111\u1ee9ng\u00a0 h\u1ea7u \u1edf d\u01b0\u1edbi, c\u00e1c nho th\u1ea7n c\u1ea7m s\u00e1ch tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc, tr\u00ean th\u00ec c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu m\u1ef1c, xa th\u00ec t\u00ecm tinh th\u1ea7n, t\u00e2m thu\u1eadt c\u1ee7a c\u1ed5 th\u00e1nh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u00fd, th\u00ec ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o th\u00e0nh, m\u00e0 r\u1eebng nho gi\u00f3 \u0111\u1ed9ng b\u1ec3 h\u1ecdc m\u00e2y v\u1ec1, l\u1ea1i l\u00e0 then m\u00e1y l\u1edbn \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi h\u1ecdc c\u1eed, Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n gi\u1eef \u0111\u1ea1o trung, V\u0169, Thang d\u1ef1ng ng\u00f4i c\u1ef1c, \u0111\u1ec1u l\u00e0\u00a0 h\u1ecdc c\u1ea3, ch\u00ednh t\u00e2m, tu th\u00e2n, t\u1ec1 gia, tr\u1ecb qu\u1ed1c, b\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1 h\u1ecdc c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n th\u1ebf. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean l\u00e0m vua \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m ch\u00ednh l\u1ec7nh ban h\u00e0nh kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u01b0a nay \u0111\u1ec3 c\u1ea7u r\u1ea5t ph\u1ea3i, r\u1ed9ng kh\u1eafp c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u d\u00e2n, mong cho kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n hu\u1ec7, m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y r\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m ngh\u0129 ng\u1ee3i kh\u00f4ng qu\u00ean, may m\u00e0 d\u00e2n, v\u1eadt y\u00ean vui, trong ngo\u00e0i y\u00ean l\u1eb7ng, v\u1eabn kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 cho l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u1ee7, k\u00ednh s\u1ee3 c\u00e0ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 mu\u00f4n vi\u1ec7c nh\u00e0n r\u1ed7i \u1edf th\u01b0\u1eddng trong cung, th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng xem c\u00e1c s\u00e1ch t\u00ecm t\u00f2i ch\u00ed \u0111\u1ea1o, th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ecdc, c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u tai \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng nghe, m\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng th\u1ea5y, \u0111\u00e2u nh\u01b0 b\u1ecdn khoa \u0111\u1ea1o c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec m\u00e0 b\u1ea3o tr\u1eabm l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecdc \u01b0 ? R\u1ed3i b\u00e8n mu\u1ed1n m\u1edf n\u01a1i gi\u1ea3ng s\u00e1ch, gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o h\u1ecdc, l\u00e0 ch\u1ec9 gi\u1eef ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u00e2u n\u1ec7 c\u1ee7a nh\u00e0 Nho vi\u1ec3n v\u00f4ng, ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3p nh\u1eb7t t\u00e2u b\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t s\u1ef1 th\u1ef1c. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ra n\u01a1i gi\u1ea3ng s\u00e1ch b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u00e0 T\u1ed1ng, nguy\u00ean \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng h\u1ecdc cho vua tu\u1ed5i tr\u1ebb, \u00fd l\u00fac \u0111\u1ea7u sao l\u1ea1i kh\u00f4ng hay, c\u00e1c vua nh\u00e0 Thanh c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0m khoe l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1t, nay mu\u1ed1n c\u1eed h\u00e0nh c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1ea7u vi\u1ec7c th\u1ef1c m\u00e0 ch\u1ec9 chu\u1ed9ng v\u0103n c\u0169ng v\u00f4 \u00edch m\u00e0 th\u00f4i, t\u1ee9c nh\u01b0 d\u1ea1y b\u1ea3o ho\u00e0ng t\u1eed th\u00ec c\u00f3 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c S\u01b0 b\u1ea3o, T\u00e1n thi\u1ec7n l\u00e0m chuy\u00ean vi\u00ean, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch s\u1edbm h\u00f4m d\u1ea1y d\u1ed7 hun \u0111\u00fac, c\u00f2n khuy\u1ebfn kh\u00edch l\u00e0ng nho th\u00ec c\u00f3 \u0111\u1eb7t gi\u00e1o ch\u1ee9c \u1edf qu\u1ed1c h\u1ecdc, t\u1ec9nh h\u1ecdc, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u00e0m c\u01a1 h\u1ed9i cho s\u0129 phu xem c\u1ea3m, ph\u1ea5n kh\u1edfi. N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn n\u01a1i gi\u1ea3ng s\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y, m\u00e0 b\u1ea3o c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn cho ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ee9c th\u00e0nh r\u1eebng nho gi\u00f3 \u0111\u1ed9ng, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra n\u00f3i h\u00e3o \u01b0 ? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00f3i, th\u1ebf m\u00e0 m\u01b0u vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, t\u00ednh \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u1eddi, m\u00e0 ch\u1ec9 b\u00e0n vi\u1ec3n v\u00f4ng, c\u00f3 thi\u1ebfu ch\u1ee9c v\u1ee5 nhi\u1ec1u l\u1eafm\u00a0 !\u201d.<\/p>\n<p>Vua c\u00f9ng Th\u1ecb th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u00e0n \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Ch\u00ednh y\u1ebfu \u0111\u00e3 bi\u00ean ch\u00e9p, nh\u00e2n \u0111\u00e2y, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi hay, n\u1ebft t\u1ed1t, ch\u00ednh t\u1ed1t, ph\u00e9p hay c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u1ebf b\u1ea3n tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111em c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0111\u1ee9c th\u00e1nh r\u1ea5t r\u1ef1c r\u1ee1 bi\u00ean ch\u00e9p th\u00e0nh m\u1ed9t s\u00e1ch Khai s\u00e1ng k\u1ef7 l\u01b0\u1ee3c, c\u00e1ch ch\u00e9p ph\u1ecfng theo s\u00e1ch Khai qu\u1ed1c ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u1ea1i Thanh, \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh cho thi\u00ean h\u1ea1, cho \u0111\u1ec1u bi\u1ebft m\u1ec7nh tr\u1eddi v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, v\u1ed1n c\u00f3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i nh\u1edd s\u00e1ch Ch\u00ednh y\u1ebfu ch\u00e9p xong s\u1ebd l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cS\u1eed c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u1ee9 vi\u1ec7c ch\u00e9p th\u1eb3ng, m\u1edbi r\u00f5 l\u00e0 ch\u00e9p th\u1ef1c, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y s\u1eed nh\u00e0 L\u00ea l\u1eddi ch\u00e9p ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ef1c, nh\u01b0 Tr\u1ecbnh T\u00f9ng gi\u1ebft L\u00ea Anh T\u00f4ng, K\u00ednh T\u00f4ng, vi\u1ec7c l\u00e0m r\u1ea5t tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 s\u1eed ch\u00e9p cho l\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng ho\u00e0 thu\u1eadn v\u1edbi quan a h\u00e0nh ((1) A h\u00e0nh : ch\u1ee9c quan \u0111\u1eddi nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, \u00fd n\u00f3i Th\u00e1i Gi\u00e1p kh\u00f4ng ho\u00e0 thu\u1eadn v\u1edbi Y Do\u00e3n.1), th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ed5 cho nh\u00e0 L\u00ea th\u1ea5t \u0111\u1ee9c. K\u00eca nh\u01b0 h\u1ecd Tr\u1ecbnh \u0111\u00e3 th\u1edd nh\u00e0 L\u00ea, ph\u1eadn vua t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, vua cha c\u00f3 th\u1ea5t \u0111\u1ee9c, m\u00e0 th\u1ea7n t\u1eed d\u00e1m l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9i ngh\u1ecbch, th\u00e0nh th\u1ec3 th\u1ed1ng g\u00ec ? V\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ea1i quy\u1ec1n v\u1ec1 c\u1ea3 h\u1ecd Tr\u1ecbnh, vua L\u00ea ch\u1ec9 gi\u1eef ng\u00f4i h\u00e3o m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0 \u0111\u1eddi Hi\u1ec3n T\u00f4ng, Tr\u1ecbnh S\u00e2m gi\u1ebft Th\u00e1i t\u1eed Duy V\u1ef9, m\u00e0 vua ch\u1ec9 kh\u00f3c l\u00f3c kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eafn. X\u1eed s\u1ef1 th\u1ebf \u1ea5y, nh\u00e0 L\u00ea t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ee9c l\u1eafm \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i chi\u00eau ho\u1ea1, ch\u1eb3ng qua ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft s\u1eed ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0103n c\u01a1m h\u1ecd Tr\u1ecbnh a dua n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ef1c m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng c\u00f4ng lu\u1eadn ngh\u00ecn n\u0103m, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 che \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : Ph\u1ed1 d\u00e0i \u1edf hai b\u1edd nam, b\u1eafc c\u1ea7u V\u0129nh L\u1ee3i \u1edf trong Kinh th\u00e0nh b\u1ecf kh\u00f4ng t\u1eeb l\u00e2u, xin \u0111em \u1edf g\u1ea7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t 24 gian cho khoa \u0111\u1ea1o \u1edf, 117 gian cho su\u1ea5t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, C\u1ea5m binh \u1edf, c\u00f2n 140 gian d\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng tham tri, th\u1ecb lang 6 b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m ra ph\u00f2ng nh\u00e0 \u0111\u1ec3 cho thu\u1ed9c vi\u00ean c\u1ee7a b\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c \u1edf. V\u00e0 2 gi\u1ea3i v\u0169 2 b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu S\u1eed qu\u00e1n, g\u1ed7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ee5c n\u00e1t, xin d\u1ee1 \u0111i, nh\u01b0ng ch\u1ecdn th\u1ee9 c\u00f2n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf ph\u00eda trong t\u01b0\u1eddng v\u00f2ng quanh 2 t\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Quang l\u1ed9c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ec7t l\u1ee5a, n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u c\u00f2n nh\u01b0 nh\u00e0 c\u1eeda dinh, th\u1ef1 c\u00f3 xi\u00eau \u0111\u1ed5, n\u00e1t, d\u1ed9t th\u00ec do c\u00e1c thu\u1ed9c binh, thu\u1ed9c li\u00eau s\u1eeda ch\u1eefa\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n ch\u1ebft. Chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Cho \u00e1n s\u00e1t An Giang Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng h\u1ed9i c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Th\u00fac Giao h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng ; th\u1ef1 \u0110\u1ea1o binh b\u1ecb Tr\u1ea5n T\u00e2y Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t An Giang ; \u00e1n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean L\u00ea Qu\u1ed1c Tr\u1ecbnh th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ea1o binh b\u1ecb Tr\u1ea5n T\u00e2y, Th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00ea Quang Khi\u00eam \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, l\u0129nh ch\u1ee9c \u00e1n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean con Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng A N\u1ed7 l\u00e0 b\u1ecdn Thi\u1ec1u Thi\u1ec3n, Thi\u1ec1u Mi\u1ec5n, Thi\u1ec1u Xoang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Cam C\u00e1t, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n N\u00f9ng Khai (thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 X\u00fa Vu \u0111\u00f3ng gi\u1eef). Nay m\u1edbi nghe tr\u00fa ph\u00f3ng Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec7 b\u00e1o \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 ph\u00e1i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi v\u00e0 d\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1eb3ng qua l\u00e0 1 th\u1ea5t phu m\u00e0 th\u00f4i, \u0111i hay \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng cho l\u00e0 khinh hay tr\u1ecdng, duy \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho ch\u1ecdn ch\u1ed7 cho \u1edf, th\u1ebf m\u00e0 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng tr\u00f4ng coi, b\u1ecf m\u1eb7c kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111em nhau tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u00e3 h\u01a1n n\u1eeda n\u0103m m\u1edbi \u0111em t\u00e2u v\u00e0o, sao l\u01b0\u1eddi ch\u1eadm \u0111\u1ebfn th\u1ebf ? Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec7 v\u00e0 quan t\u1ec9nh ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t kh\u00e1c nhau. Ch\u01b0a bao l\u00e2u, Thi\u1ec1u Xoang c\u00e2u k\u1ebft v\u1edbi b\u00e8 l\u0169 t\u00ean Th\u1ed1ng l\u00e0 con Tu\u00e2n K\u1ef3, nguy\u00ean Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri Tr\u1ea5n T\u00e2y, h\u01a1n n\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u1ed3n Quy H\u1ee3p. Vua sai 2 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh c\u00f9ng b\u1eaft, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec quan qu\u00e2n x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng l\u00e2u ng\u00e0y, l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>C\u1ea5m Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00fac ti\u1ec1n b\u1ea1c kh\u1eafc h\u00ecnh g\u00e0, h\u00ecnh hoa sen.<\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc theo t\u1ee5c Man c\u00f3 \u0111em b\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u00fac l\u1eabn b\u1ea1c ti\u1ec1n b\u00e9 t\u00ed in kh\u1eafc h\u00ecnh g\u00e0 v\u00e0 hoa sen, g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ea1c g\u00e0, b\u1ea1c hoa sen, h\u00ecnh d\u00e1ng r\u1ea5t x\u1ea5u v\u00e0 qu\u00ea.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y thu\u1ed9c \u0111\u1ed3 b\u1ea3n s\u1ed5 s\u00e1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00e1c nh\u00e2n d\u00e2n, \u0103n, m\u1eb7c, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng g\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Kinh, nay quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n ng\u00e0y c\u00e0ng h\u1ed9i h\u1ecdp, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ebf ti\u1ec1n k\u1ebdm \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i, b\u00e1n v\u1edbi nhau, sao ph\u1ea3i nh\u00e2n theo t\u1ee5c h\u1ee7 c\u00f2n l\u00e0m ti\u1ec1n b\u1ea1c \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec, n\u00ean d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n th\u00f4ng s\u1ee9c cho b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc tr\u00f3t \u0111\u00e3 c\u00f3 ti\u1ec1n \u1ea5y, t\u1ea1m cho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, t\u1eeb sau v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac n\u1eefa, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 v\u00e0ng b\u1ea1c n\u1ed9p v\u00e0o Kinh, n\u1ebfu l\u00e0 b\u1ea1c th\u00ec v\u1eabn do ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t thu, v\u00e0ng th\u00ec \u0111em n\u1ed9p \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay th\u1ee3 may \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u0129nh h\u00e0ng \u0111\u1ec3 may, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u1ee5ng \u00fd huy ho\u1eafc, tr\u1eabm h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc sai l\u1ea5y c\u00e1c t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n g\u1ea5m, c\u00f3 t\u1ea5m \u1edf \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u1eaft l\u1ea5y 2-3 m\u1ea3nh, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u1eaft th\u00e0nh v\u1ea1t \u00e1o, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ecf l\u00e0m l\u1ebb th\u1eeba, n\u1ebfu g\u1ecdi l\u00e0 may l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, sao kh\u00f4ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eaft t\u1eeb \u0111\u1ea7u, l\u1ea1i l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng hao ph\u00ed c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i th\u1ee3 thuy\u1ec1n v\u1edbi ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ea7y c\u00fang th\u1ea7y b\u00f3i c\u00f9ng h\u00f9a v\u1edbi nhau, gi\u00e1m l\u00e2m \u0111\u00e3 t\u01b0 v\u1ecb che ch\u1edf m\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t ra, th\u00ec chuy\u00ean vi\u00ean ki\u1ec3m h\u1ea1ch h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u1eb7t h\u00e3o \u01b0 ? T\u1ea1m h\u00e3y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng, nh\u01b0ng b\u1ea3o r\u00f5 t\u1eeb sau : ph\u00e0m s\u1edf th\u1ee3 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh l\u0129nh c\u1ee7a kho may ch\u1ebf th\u00eau th\u00f9a c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, gi\u00e1m l\u00e2m, ch\u1ee7 th\u1ee7 ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9, c\u1ed1t cho d\u00e0i, ng\u1eafn, nhi\u1ec1u \u00edt \u0111\u1ec1u v\u1eeba ph\u1ea3i, c\u00f2n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t th\u00ec c\u0169ng gia t\u00e2m ki\u1ec3m tra, n\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e9o \u0111\u1ec3 c\u00f3 hao h\u1ee5t, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam h\u1eb7c. N\u1ebfu kh\u00f4ng xem x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec b\u1ecdn th\u1ee3 ph\u1ea3i x\u1eed t\u1ed9i tham tang, gi\u00e1m l\u00e2m, ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi xem x\u00e9t \u1edf c\u00e1c nha c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Sai Bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9 Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u1eadn n\u00fai ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam thu\u00ea 1.000 ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 l\u00e0m v\u00e0ng \u0111\u1ec3 khai l\u1ea5y v\u00e0ng c\u00e1t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cPhan Thanh Gi\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ; \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng tru\u1ea5t, sau l\u1ea1i kh\u1edfi d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn Tam ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf Kinh, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00e2u ph\u00ea c\u0169ng l\u1ea1i b\u1ecf qu\u00ean, th\u1ebf c\u00f3 h\u1eb3n l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ea1c ch\u0103ng ? Hay l\u00e0 cam ch\u1ecbu h\u00e8n nh\u00e1t ch\u0103ng ? Nay ph\u00e1i \u0111i l\u1ea5y v\u00e0ng, th\u1eed xem vi\u00ean \u1ea5y c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i. V\u00e0ng c\u00e1t ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00f3 thi\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ebf ph\u1ea3i thu\u00ea d\u00e2n phu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng tr\u1ea3 10 quan ti\u1ec1n, c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec \u0111em ti\u1ec1n mua v\u00e0ng kh\u00f4ng ? Sau l\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ? Thanh Gi\u1ea3n \u0111em vi\u1ec7c l\u1ea5y kh\u00f3 kh\u0103n t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho ph\u1ea3i \u0111i b\u1ed9 v\u1ec1 Kinh, m\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c ph\u00eda sau m\u0169 v\u00e0ng c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng. (T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ph\u00eda sau cao th\u1eb3ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m cong ch\u00eanh, ch\u1ebfch l\u00ean, nh\u01b0 m\u0169 \u0111\u1ea7u h\u1ed5).<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y m\u00e0y r\u00e2u b\u1ea1c h\u1ebft, h\u1ecfi bao nhi\u00eau tu\u1ed5i. C\u1ea9n th\u01b0a : h\u1ea1 th\u1ea7n nay 68 tu\u1ed5i. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111i l\u1ea1i c\u00f2n kho\u1ebb m\u1ea1nh kh\u00f4ng ? C\u1ea9n th\u01b0a : th\u1ea7n \u1edf t\u1ec9nh th\u01b0\u1eddng \u0111i xem qu\u00e2n d\u00e2n l\u1ea5y g\u1ed7, v\u1eabn l\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00fai, khe, kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1ecfi m\u1ec7t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm \u1edf trong cung c\u0169ng th\u01b0\u1eddng \u0111i b\u1ed9, l\u00e2u r\u1ed3i quen m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ecfi. Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111i l\u1ea1i c\u1ed1t \u1edf th\u00f3i, t\u1ef1. C\u1ed1 s\u1ee9c th\u00ec l\u00e0 kho\u1ebb, y\u00ean l\u1eddi th\u00ec l\u00e0 k\u00e9m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea1i gi\u00e0 hay tr\u1ebb. Vua l\u1ea1i n\u00f3i : h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a khanh c\u00f3 n\u00f3i l\u00ean vi\u1ec7c qu\u1ed1c hi\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u1ea1i Nam, k\u1ec3 th\u00ec b\u1ea7y t\u00f4i c\u00f3 nghe bi\u1ebft g\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u00e0o t\u00e2u, tr\u1eabm c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng tr\u00e1ch, nh\u01b0ng theo s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a tr\u1eabm, n\u01b0\u1edbc ta v\u1ed1n g\u1ecdi l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, nay b\u1edd c\u00f5i ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf r\u1ed9ng \u1edf ph\u00eda Nam, cho n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Nam. N\u1ebfu b\u1ea3o N\u00f9ng Tr\u00ed Cao t\u1eebng \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00ean hi\u1ec7u \u1ea5y, kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng theo, th\u00ec k\u00eca nh\u01b0 t\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u01b0\u1eddng, Chu, H\u00e1n, T\u1ed1ng, \u0111\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u1eddi sau \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1ea3, r\u00fat c\u1ee5c th\u1ef1c hay gi\u1ea3 t\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t, ta nay c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i Nam \u0111\u1ec3 cho thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1eddi sau th\u1eed xem so s\u00e1nh v\u1edbi \u0110\u1ea1i Nam tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u00e2u ? V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00ean hi\u1ec7u ch\u1eb3ng qua \u0111\u1ec3 g\u1ecdi cho kh\u00e1c, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec, h\u00e1 ch\u1eb3ng nh\u1edb t\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Minh, \u0110\u1ea1i Thanh qu\u1ea3 c\u00f3 ngh\u0129a g\u00ec \u01b0 ? Vua l\u1ea1i h\u1ecfi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y xin chia ru\u1ed9ng. C\u1ea9n th\u01b0a : t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ea5t r\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, kh\u00f4ng k\u00e9m c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u00ea b\u1ed1i gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb n\u1ea1n h\u1ea1n h\u00e1n, n\u00f4ng d\u00e2n 1 n\u0103m 2 v\u1ee5 g\u1eb7t r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi, nh\u01b0ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ru\u1ed9ng t\u01b0, nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa chi\u1ebfm c\u1ea3, c\u00f3 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t, hai tr\u0103m m\u1eabu m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c, su\u1ed1t \u0111\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ea7y t\u1edb ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, nay n\u1ebfu theo c\u1ea3 ru\u1ed9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, \u0111\u1ec3 cho 1-2 ph\u1ea7n l\u00e0m c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u00e2u d\u00e0i, c\u00f2n 8-9 ph\u1ea7n \u0111em chia c\u1ea5p cho binh, d\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o th\u00ec ngu\u1ed3n l\u1ee3i v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTheo l\u1eddi khanh n\u00f3i c\u0169ng t\u1ed1t, nh\u01b0ng nay v\u00f4 c\u1ed1 l\u1ea5y ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n gi\u00e0u, kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng th\u00ec k\u00eau ca, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng l\u1eddi kia kh\u00e1c. N\u1ebfu l\u1ea5y ti\u1ec1n tr\u1ea3 theo gi\u00e1 th\u00ec ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng trong h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u, \u0111\u00e2u c\u00f3 tr\u1ea3 kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm ngh\u0129 : tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u00f3 l\u1ee3i n\u01b0\u1edbc, h\u1ea1i d\u00e2n, thi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, \u00edch ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta o\u00e1n, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng s\u1ee3, c\u00f2n nh\u01b0 qu\u1ea3 c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 cho ngh\u00e8o, gi\u00e0u nh\u1edd nhau, qu\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng gi\u00fap, \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ea1o b\u1edbt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, th\u00eam cho ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed l\u00e0m \u00edch th\u00eam, ngh\u00e8o c\u1ee7a b\u1eadc qu\u00e2n t\u1eed, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u00f3i, \u0111\u00e2u \u0111\u00e1ng lo, tuy th\u1ebf vi\u1ec7c d\u00e2n v\u1edbi vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u00f2n nghi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1i kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u01b0a ngay ra ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng ng\u1ea1i, c\u00f2n nh\u01b0 tr\u1ecb d\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ea3o ban d\u1ea1y d\u1ed7 d\u1ea7n \u0111\u1ec3 cho vui l\u00f2ng th\u1ef1c ph\u1ee5c, r\u1ed3i sau l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u1eabm sai \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 thay \u0111\u1ed5i \u00e1o m\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111i\u1ec1u g\u00ec m\u00e0 d\u00e2n theo ngay, nay mu\u1ed1n thi h\u00e0nh chia ru\u1ed9ng c\u0169ng ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e8n cho Xu\u00e2n C\u1ea9n theo ch\u1ee9c Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ; th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa ; B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c th\u0103ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh ; \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh ; \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean L\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Quang \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i ; Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i ki\u00eam nhi\u1ebfp H\u1eefu t\u00e1 l\u00fd ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n L\u00ea Khi\u00eam Quang \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 Ng\u00f4 Kim L\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n V\u00e2n \u0110\u1ed3n, th\u1ea5y h\u1ed9 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Thanh : hai \u0111o\u00e0n Khai V\u0129, H\u00e0 C\u1ed5 l\u00e0 b\u1ecdn Th\u00e1i H\u1ee3p L\u1ee3i \u0111em t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 L\u00fd C\u00f4ng T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang 16 t\u00ean b\u1eaft s\u1ed1ng, 50 t\u00ean ch\u00e9m gi\u1ebft c\u1eaft l\u1ea5y tai, c\u1ea3 thuy\u1ec1n m\u00e0nh kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng n\u1ed9p \u1edf tr\u1ea1i qu\u00e2n. N\u00f3i : b\u1ecdn ch\u00fang v\u1ed1n l\u1ea5y ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 bu\u00f4n b\u00e1n m\u01b0u s\u1ed1ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n b\u1ecdn \u1ea5y c\u01b0\u1edbp ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n, b\u1ecb ph\u1ea3i li\u00ean lu\u1ef5, n\u00ean g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, xin \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y chuy\u1ec3n t\u00e2u, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n ch\u1ecbu n\u1ed9p thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt. C\u00f4ng Tr\u1ee9 li\u1ec1n \u0111em 100 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c hoa, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edfng cho, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn ch\u00fang c\u1ea7u xin l\u00e0m d\u00e2n c\u00f9ng gi\u1ed1ng v\u1edbi Minh h\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cL\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Thanh, cho l\u00e0 quan qu\u00e2n gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi m\u1edf xem th\u00ec l\u00e0 nh\u1edd c\u00e1c h\u1ed9 thuy\u1ec1n bu\u00f4n, \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1ea5y b\u1eaft gi\u1ebft \u0111em n\u1ed9p, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c r\u1ea5t l\u00e0 th\u1eb9n cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, nh\u01b0ng c\u00e1c h\u1ed9 thuy\u1ec1n \u1ea5y bi\u1ebft r\u00f5 ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc, bi\u1ebft c\u1ed1 s\u1ee9c b\u1eaft ch\u00e9m b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng. Chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u00eam 500 quan ti\u1ec1n, C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea1c, g\u1ea1o, th\u00ec chi c\u1ee7a kho tr\u1ea3 cho, c\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u1ecdn ch\u00fang xin l\u00e0m d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf, giao cho hai b\u1ed9 H\u1ed9, Binh b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ecdn ch\u00fang xin, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 th\u00e0nh th\u1ef1c, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t, \u0111\u00e2u c\u00f3 c\u1ef1 tuy\u1ec7t, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 xin l\u00e0m d\u00e2n, c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf. N\u1ebfu ch\u1ec9 \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0111\u00e1nh c\u00e1 n\u1ed9p thu\u1ebf, th\u00ec ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0111i l\u1ea1i th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, h\u1ea7u ai qu\u1ea3n th\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin n\u00ean cho quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ebfn ngay n\u01a1i ven bi\u1ec3n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, xem ch\u1ed7 b\u1ecf kh\u00f4ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y li\u1ec1n k\u1ec1 c\u00f3 th\u1ec3 r\u00e0ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho b\u1ecdn ch\u00fang \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn l\u00e0m nh\u00e0 n\u1eefa, l\u1eadp th\u00f4n \u1ea5p, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n. Kh\u00f4ng n\u00ean giao cho m\u1ed9t d\u1ea3i h\u00f2n \u0111\u1ea3o Ch\u00e0ng S\u01a1n t\u1ee5 h\u1ecdp c\u00f9ng \u1edf nu\u00f4i th\u00e0nh c\u00e1i th\u1ebf, d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m sau n\u00e0y, r\u1ed3i theo hi\u1ec7n s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7. (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec 2 l\u1ea1ng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec 1 l\u1ea1ng, x\u00e0 ngang trong l\u00f2ng thuy\u1ec1n t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, chi\u1ec3u l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc m\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf, x\u00e0 ngang t\u1eeb 7 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, chi\u1ec3u thu\u1ebf l\u1ec7 thuy\u1ec1n n\u1ed9p thu\u1ebf xu\u1ea5t nh\u1eadp kh\u1ea9u \u0111\u1ec1u th\u00eam 2 th\u00e0nh, nh\u01b0 thuy\u1ec1n x\u00e0 ngang 5 th\u01b0\u1edbc, theo l\u1ec7 n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf 10 quan, thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1ea5y t\u0103ng l\u00e0m 12 quan ; thuy\u1ec1n n\u1ed9p ti\u1ec1n xu\u1ea5t nh\u1eadp kh\u1ea9u x\u00e0 ngang 7 th\u01b0\u1edbc, theo l\u1ec7 n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf 31 quan ; thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1ea5y t\u0103ng l\u00e0m 37 quan 2 ti\u1ec1n. Ngo\u00e0i ra, theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 t\u00ednh). V\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n hai b\u00ean m\u00e1 b\u1eaft s\u01a1n s\u1eafc xanh. (Thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh, hai m\u00e1 thuy\u1ec1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u01a1n \u0111\u1ecf, cho n\u00ean s\u01a1n xanh \u0111\u1ec3 cho kh\u00e1c). C\u1ea5p cho th\u1ebb b\u00e0i c\u1ee7a t\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ra bi\u1ec3n \u0111\u00e1nh c\u00e1 l\u00e0m \u0103n, trong thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo kh\u00ed gi\u1edbi, v\u1eadt c\u1ea5m. N\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0o, ho\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n n\u00e0o, bi\u1ebft ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ch\u1ee9a gi\u1ea5u th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y n\u00ean tri\u1ec7u t\u1eadp b\u1ecdn ch\u00fang b\u1ea3o ban t\u1eadn m\u1eb7t. N\u1ebfu ch\u1ecbu tu\u00e2n theo t\u1ea5t c\u1ea3, th\u00ec ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 \u1edf. N\u1ebfu ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n s\u1edbm \u0111i chi\u1ec1u v\u1ec1, th\u1ebf l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft n\u00f3i th\u00e1c, h\u00f2ng l\u00e0m k\u1ebf ho\u00e3n binh, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u00e0m d\u00e2n, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111u\u1ed5i \u0111i h\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ea3o tr\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, sai sao l\u1ee5c ngay giao cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tu\u00e2n l\u1ec7nh thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u1edf B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ec7nh d\u1ecbch ch\u01b0a h\u1ebft, L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00ea Ch\u00e2n, th\u1ef1 L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u1ea1n gi\u00f3, d\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00e1o d\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft d\u1ecbch \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u00fd h\u1eb3n vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng, d\u00e2n t\u00ecnh ho\u1eb7c c\u00f3 u\u1ea5t \u1ee9c, k\u1ebb gian tham ho\u1eb7c l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n, n\u00ean can ph\u1ea1m kh\u00ed ho\u00e0 c\u1ee7a tr\u1eddi, xin ch\u1ecdn ph\u00e1i quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c \u00e1n kh\u00f3 kh\u0103n th\u00e2n oan x\u00e9t x\u1eed cho ngay ; d\u00e2n gian b\u1ecb t\u1eadt kh\u1ed5 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean ngay. L\u1ea1i xin th\u00eam s\u1eeda \u0111\u1ee9c ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u1ed1c tri\u1ec7u l\u1ea1i kh\u00ed ho\u00e0.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u1ebd Tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ea3m v\u00e0 \u1ee9ng, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, l\u1eddi b\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o n\u00f3i ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd, nh\u01b0ng n\u0103m nay c\u00e1c h\u1ea1t b\u1ed7ng g\u1eb7p tai ho\u1ea1 ri\u00eang ; s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh kh\u1ed5 v\u00ec binh h\u1ecfa nhi\u1ec1u, t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ra x\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>N\u00ean gi\u00e1ng d\u1ee5 cho Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c t\u1ec9nh x\u00e9t h\u1ecfi trong h\u1ea1t, n\u1ebfu c\u00f3 h\u00ecnh ng\u1ee5c oan l\u1ea1m, quan l\u1ea1i tham \u00f4, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 d\u00e2n t\u00ecnh l\u1ea1i t\u1ec7 ng\u1ea7m gi\u1ea5u kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c Th\u01b0\u1ee3ng ty l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, c\u0169ng chu\u1ea9n cho t\u1ef1 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c xin th\u00eam s\u1eeda \u0111\u1ee9c ch\u00ednh, th\u00ec tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, s\u1edbm h\u00f4m r\u0103n s\u1ee3, v\u1ec1 ph\u00e9p s\u1eeda m\u00ecnh, c\u1ea3m c\u00e1ch \u0111\u1ebfn tr\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u00fat n\u00e0o qu\u00ean, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i g\u1eb7p c\u00f3 tai ho\u1ea1 r\u1ed3i sau m\u1edbi tu t\u1ec9nh, khi c\u00f3 tai ho\u1ea1 l\u1ea1i ph\u1ea3i th\u00e0nh t\u00e2m m\u1eadt \u0111\u1ea3o, k\u00eau c\u1ea7u kh\u00ed ho\u00e0 c\u1ee7a tr\u1eddi, hi\u1ec7n ra c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t b\u00e0i. N\u1ebfu \u0111\u1ee3i Khoa \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i xin r\u1ed3i sau m\u1edbi th\u00eam s\u1eeda \u0111\u1ee9c ch\u00ednh, ch\u1eb3ng c\u0169ng mu\u1ed9n \u01b0 ? B\u00e8n m\u1eadt sai b\u1ecdn Ch\u00e2n, Kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb tai ho\u1ea1, h\u1ecfi x\u00e9t d\u00e2n t\u00ecnh, l\u1ea1i t\u1ec7, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u tr\u00ecnh. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gia \u01a1n ban ti\u1ec1n c\u1ea5p cho n\u1ea1n d\u00e2n, d\u00f9 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng nghe n\u00f3i d\u00e2n gian ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u00e0 ch\u1ebft c\u1ea3, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00f4n trang b\u00e9 nh\u1ecf ch\u1ec9 c\u00f2n n\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu c\u1ea5p ph\u00e1t nh\u01b0 nhau, th\u00ec T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i s\u1ebd m\u1eadp m\u1edd t\u00ean \u0111\u1ec3 l\u0129nh ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra l\u00e0m cho b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ea7y t\u00fai ri\u00eang \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111em s\u1ed1ng l\u00e0m ch\u1ebft, \u0111em b\u1ecf s\u00f3t l\u00e0m c\u00f3 trong s\u1ed5, m\u1ed1i t\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng v\u1ee1 l\u1edf, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, s\u1ee3 sau v\u00e0i n\u0103m c\u0169ng ki\u1ec7n c\u00e1o lu\u00f4n, \u00e1n t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng l\u1ea1i theo nhau m\u1eafc v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p, xin n\u00ean \u0111\u00ecnh c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, n\u01a1i n\u00e0o tr\u00f3t \u0111\u00e3 x\u00e9t c\u1ea5p th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu ch\u01b0a x\u00e9t c\u1ea5p, th\u00ec ti\u1ec1n tu\u1ea5t t\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u1edf t\u1ec9nh, \u0111\u1ee3i sau l\u1ec7 kh\u00ed y\u00ean t\u0129nh, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i vi\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i d\u00e2n b\u1ecb n\u1ea1n, h\u1ecfi r\u00f5 nh\u00e0 n\u00e0o to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n thu\u1ed9c l\u0129nh thay th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean chi\u1ec3u c\u1ea5p, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p, cho th\u00e2n nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft k\u00ednh l\u0129nh ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, T\u1ed5ng l\u00fd tr\u01b0\u1edbc b\u00e1o c\u00f3 sai th\u1ef1c, cho th\u00fa nh\u1eadn th\u00ec tha t\u1ed9i, k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m m\u1ea1o l\u0129nh th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea3nh t\u1ea5t, Kim th\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 \u1edf Kinh k\u1ef3 t\u1eadp xem k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh, N\u1ed9i c\u00e1c ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean m\u1ed7i ng\u00e0y hai l\u1ea7n h\u1ed9i c\u1ea3 \u1edf l\u1ea7u Phu V\u0103n xem x\u00e9t. L\u1ea5y 50 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m h\u1ea1n, \u0111em v\u1eadt v\u1ebd ho\u1eb7c h\u00ecnh ch\u1eef n\u00eau l\u00ean cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi xem nh\u1eadn, r\u1ed3i chi\u1ec3u theo nh\u00f2m xem xa g\u1ea7n r\u00f5 l\u1eafm r\u00f5 v\u1eeba chia h\u1ea1ng, cu\u1ed1i th\u00e1ng l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>S\u00e1t h\u1ea1ch T\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa tu\u1ed5i t\u1eeb 40 tr\u1edf l\u00ean 170 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, cho Tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh Tr\u1ea7n B\u01b0u sung l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, \u0111\u1ebfn khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ea1ng \u01b0u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 d\u1ee5ng Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u1ef1 Gi\u00e1o th\u1ee5, h\u1ea1ng b\u00ecnh 37 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 d\u1ee5ng Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u1ea3n c\u01a1 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean l\u00e0 Nha Ti\u00ean, \u0111i tu\u1ea7n th\u00e1m \u0111\u1ecba gi\u1edbi Tr\u00e0 Ty, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u1ecf c\u00e2y, li\u1ec1n theo \u0111\u1ebfn l\u1ea1ch s\u00f4ng Sa Ngao, th\u1ea5y b\u1ecdn Man Xi\u00eam \u1edf \u0111\u1ea5y, hai b\u00ean b\u1eafn nhau, b\u1ecdn ch\u00fang li\u1ec1n ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng \u1ea9n n\u1ea5p. Nghe tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111i ngay l\u00f9ng b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba \u0111\u1ea7u Khai Qu\u1ea3ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y y\u00ean l\u1eb7ng, b\u1ecdn \u1ea5y t\u1eeb n\u01a1i n\u00e0o d\u00e1m \u0111\u1ebfn nom nh\u00f2m, ho\u1eb7c l\u00e0 l\u0169 gi\u1eb7c Di ho\u1eb7c l\u00e0 qu\u00e2n trinh th\u00e1m c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam. N\u00ean phi s\u1ee9c ngay cho Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129, th\u00e2n \u0111em quan qu\u00e2n Kinh, Th\u1ed5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i v\u00e2y b\u1eaft\u201d. \u0110\u1ebfn th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i tr\u1ed1n xa, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tr\u1ea1i kh\u00f4ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ch\u1ed7. S\u0129 sau v\u00ec \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u00e1n ph\u1ee7 L\u00ea Quang Nguy\u00ean c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1ecb ch\u00e1y, ch\u00e1y l\u00e2y tr\u00ean 100 h\u1ed9, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, quan th\u00e0nh \u1ea5y c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i h\u1ed9 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i, 3 quan ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua ngh\u0129 h\u1ea1t \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda sang xong, ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u01b0a th\u01b0 th\u00e1i, gia \u01a1n t\u0103ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i h\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 1 quan, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 10 quan.<\/p>\n<p>B\u1ed5 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 uy, Hi\u1ec7p qu\u1ea3n v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 uy Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, hi\u1ec7p qu\u1ea3n v\u1ec7 Tam dinh K\u1ef3 v\u00f5 Tr\u1ea7n V\u0103n Di\u1ec7p l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Long v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 dinh K\u1ef3 v\u00f5 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, Hi\u1ec7p qu\u1ea3n T\u1ee9 dinh v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 Tr\u1ea7n H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc b\u1ed5 th\u1ee5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1eafc \u1ea5n \u201c\u0110\u1ea1i Nam thi\u00ean t\u1eed\u201d (\u1ea5n h\u00ecnh vu\u00f4ng m\u1ed7i chi\u1ec1u 2 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n, d\u00e0y 1 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, 3 ly, cao su\u1ed1t 2 t\u1ea5c, 4 ph\u00e2n), \u0111\u1ebfn khi l\u00e0m xong, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdc t\u1ed1t, sai th\u1ee3 tr\u1ed5 kh\u1eafc \u1ea5n \u201c\u0110\u1ea1i Nam thi\u00ean t\u1eed\u201d, nay \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, ch\u1eef vi\u1ebft r\u00f5 v\u00e0 ngay, \u0111\u00e1ng l\u00e0m \u1ea5n \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m g\u1eb7p \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ban c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0 cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n \u1ea5y thi h\u00e0nh, c\u00f2n \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d chuy\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00e1o d\u1ee5 th\u00e2n hu\u00e2n, hu\u1ea5n d\u1ee5 c\u00e1c quan to trong, ngo\u00e0i th\u00ec thi h\u00e0nh, n\u00ean \u0111em d\u1ee5 \u1ea5y l\u00e0m th\u00e0nh 33 b\u1ea3n, d\u00f9ng ngay \u1ea5n \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 ban c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f9ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ea3n, cho \u0111\u1ec1u t\u00f4n c\u1ea5t \u0111\u1ec3 r\u00f5 ch\u1ee9ng th\u1ef1c, c\u00e1c \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c \u0111\u1ec1u m\u1ed9t th\u1ee9, Chuy\u00ean bi\u1ec7n th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1, tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m Phan V\u0103n H\u1ee9a th\u0103ng th\u1ee5 L\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m r\u1eb1ng : \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed Phan V\u0103n H\u1ee9a, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng c\u1eed kh\u00f4ng ? Hay ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o chuy\u00ean c\u1eed ? Th\u01b0a r\u1eb1ng : H\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ed7i, \u0111\u1ebfn khi coi qu\u00e2n c\u0169ng bi\u1ebft v\u1ed7 y\u00ean th\u01b0\u01a1ng s\u0129 t\u1ed1t, l\u00f2ng qu\u00e2n y\u00eau m\u1ebfn, cho n\u00ean c\u00e1c quan ban v\u00f5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u1ea3o c\u1eed.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi \u1ea5y h\u01a1i m\u1eabn c\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i, k\u1ec3 th\u00ec ch\u1ee9c L\u00e3nh binh cai qu\u1ea3n c\u1ea3 bi\u1ec1n binh m\u1ed9t h\u1ea1t, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y c\u0169ng n\u1eb7ng, l\u00fac th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi m\u01b0u d\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Xem nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n, ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7 g\u00ec, ch\u1ec9 c\u00f3 quen \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n, thu\u1ed9c bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, n\u1ebfu thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111u\u1ed5i b\u1eaft ch\u00fang li\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i tr\u1ed1n xa ; n\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n nh\u1ecf, th\u00ec thuy\u1ec1n ch\u00fang cao l\u1edbn, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o cao ph\u00f3ng h\u00f2n \u0111\u00e1, gi\u00e1o tre xu\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 ch\u1ed1ng l\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f3. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi coi \u0111em qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00ec ho\u1eb7c b\u00e0y k\u1ebf \u0111\u1ec3 d\u1ee5, ho\u1eb7c h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u1ec3 tranh, \u0111u\u1ed5i nh\u01b0 \u0111u\u1ed5i k\u1ebb tr\u1ed1n b\u1eafn ph\u1ea3i cho tr\u00fang, khi\u1ebfn cho tr\u1edf tay kh\u00f4ng k\u1ecbp, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, ho\u1eb7c g\u1eb7p l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i ho\u1eb7c \u0111u\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng g\u1eafng s\u1ee9c, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang ra, \u0111\u1ec1u ch\u1ec7ch r\u01a1i xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, th\u1eadm ch\u00ed nh\u01b0 qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Thanh Hoa, gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n gi\u1eb7c li\u1ec1n h\u00f4 ho\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c nghe ti\u1ebfng li\u1ec1n quay thuy\u1ec1n l\u1ea1i ch\u1ea1y xa, \u0111\u1ea5y l\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng s\u1ee3 gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean l\u00e0m thanh th\u1ebf \u1ea5y \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang t\u1ef1 \u0111i m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu b\u1ecdn \u1ea5y th\u00ec c\u00f2n mong g\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c\u201d. Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m nh\u00e2n \u0111\u1ea5y l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng : N\u1ebfu d\u00f9ng nhi\u1ec1u ch\u00f4ng gai \u1ea5u \u0111\u1ec3 trong n\u1ed3i \u0111\u1ea5t, khi g\u1eb7p gi\u1eb7c th\u00ec n\u00e9m v\u00e0o thuy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang n\u1ed3i v\u1ee1 ch\u00f4ng b\u1eafn ra ch\u1ea1m ph\u1ea3i th\u00ec b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng d\u1ec5 n\u00e3 b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebf \u1ea5y c\u0169ng n\u00ean d\u00f9ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec \u1ed1ng l\u1eeda \u0111\u1ea1n l\u1eeda c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 gai \u1ea5u\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa g\u1ea1o \u0111\u1eaft, d\u00e2n hi\u1ebfm l\u01b0\u01a1ng \u0103n. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u00e0 \u2013 Ninh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Du\u1ec7 nh\u00e2n \u0111i c\u00f4ng sai v\u1ec1 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 xin ph\u00e1t th\u00f3c b\u00e1n ra cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n sai quan t\u1ec9nh, xu\u1ea5t th\u00f3c kho gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra, v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u0129nh th\u00f3c b\u00e1n ra c\u0169ng ho\u00e3n. L\u1ea1i cho Du\u1ec7 l\u00e0 bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng n\u00f3i, th\u01b0\u1edfng cho 3 b\u00f3, k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i d\u00e2n Th\u1ed5 B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u1ecdi l\u00e0 d\u00e2n M\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y vua ngh\u0129 d\u00e2n thu\u1eadn theo \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u1eabn ch\u01b0a tuy\u1ec3n l\u00ednh, sai quan t\u1ec9nh l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft 100 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn, th\u1eed xem t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nay quan t\u1ec9nh t\u00e2u n\u00f3i, x\u00e9t ra b\u1ecdn ch\u00fang ng\u00f4n ng\u1eef y ph\u1ee5c h\u01a1i gi\u1ed1ng v\u1edbi d\u00e2n Kinh, sai ph\u00e1i vi\u1ec7c v\u1eb7t, c\u0169ng bi\u1ebft c\u1ed1 s\u1ee9c, duy luy\u1ec7n t\u1eadp tr\u1eadn ph\u00e1p, ch\u1ec9 b\u1ea3o c\u00f2n kh\u00f3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft nhi\u1ec5m th\u00f3i Kinh, t\u1eadp l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 theo gi\u00e1o ho\u00e1 nhanh ch\u00f3ng, t\u1ea1m ngh\u0129 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u thao luy\u1ec7n v\u1eabn ch\u01b0a quen thu\u1ed9c, ch\u01b0a ti\u1ec7n v\u1ed9i \u0111em ch\u1ecdn d\u1ed3n, t\u1ea1m h\u00e3y cho v\u1ec1, h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, chu\u1ea9n cho b\u1eaft l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 th\u00e1ng theo l\u00ednh t\u1ec9nh thao di\u1ec5n khi\u1ebfn cho thay \u0111\u1ed5i theo vi\u1ec7c c\u00f4ng, quen bi\u1ebft ph\u00e1p k\u1ef7, \u0111\u1ee3i sau n\u0103m, ba n\u0103m m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9, t\u1eeb sau t\u1ee9c g\u1ecdi l\u00e0 d\u00e2n M\u1edbi, ch\u00fang c\u0169ng cho t\u1ef1 x\u1ee9ng l\u00e0 d\u00e2n M\u1edbi, cho bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n nh\u01b0 m\u1ed9t\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh nghi l\u1ec5 Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp ki\u1ebfn quan Kh\u00e2m sai. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : quan vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i g\u1eb7p khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong Kinh t\u1edbi, ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng \u0111em b\u1ea1n l\u00e0m quan \u1edf Kinh c\u00f3 b\u00ecnh y\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecfi, t\u00ecnh l\u1ec5 ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, hu\u1ed1ng chi trong kho\u1ea3ng vua t\u00f4i, th\u1ef1c c\u0169ng nh\u01b0 cha con, tr\u00f4ng c\u1eady nh\u1edb m\u1ebfn, ai kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng \u1ea5y, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u1eddi h\u1ecfi th\u0103m vua cha c\u00f3 b\u00ecnh y\u00ean kh\u00f4ng ? B\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh (C\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u00e1c s\u1ef1 th\u1ec3 quan tr\u1ecdng nh\u01b0 ph\u00e1i sung tr\u01b0\u1eddng thi, truy\u1ec1n tuy\u1ec3n v\u00e0 tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n, c\u00f3 ban c\u1ea5p c\u1edd b\u00e0i, g\u1ecdi l\u00e0 quan Kh\u00e2m sai, th\u00ec g\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5, ngo\u00e0i th\u00e0nh, b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 b\u1ed1 \u00e1n \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u kh\u0103n \u00e1o ch\u1ec9nh t\u1ec1 ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp quan Kh\u00e2m sai v\u00e0 quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng xe, xu\u1ed1ng ng\u1ef1a l\u00e0m l\u1ec5 v\u00e1i ch\u00e0o, c\u00f9ng nhau v\u00e0o th\u00e0nh, t\u1ea1m ngh\u1ec9 \u1edf s\u1edf ri\u00eang, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung h\u1ea1t \u1ea5y, quan v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 kh\u0103n \u00e1o chia ra \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, quan Kh\u00e2m sai \u0111\u1ee9ng tr\u00ean th\u1ec1m gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, quan t\u1ec9nh qu\u1ef3 \u1edf b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng d\u0169ng \u0111\u1ea1o \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m h\u00e0nh cung, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCung th\u1ec9nh th\u00e1nh an\u201d. Quan Kh\u00e2m sai \u0111i \u0111\u1ebfn gian ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1ee9ng h\u01a1i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam tuy\u00ean r\u1eb1ng \u201can\u201d, tuy\u00ean xong \u0111i ra, quan t\u1ec9nh c\u00fai d\u1eady l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng 5 l\u1ec5, l\u1ec5 xong, m\u1eddi quan Kh\u00e2m sai \u0111\u1ebfn nh\u00e0 kh\u00e1ch kho\u1ea3n ti\u1ebfp, l\u00e0m l\u1ec5 ngang h\u00e0ng, m\u1ed9t l\u00fac c\u00f9ng v\u00e1i ch\u00e0o r\u1ed3i lui. Nh\u01b0 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u00ec c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p t\u00e1n l\u00e0m l\u1ec5 t\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn v\u1edbi quan Kh\u00e2m sai c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. L\u1ea1i nh\u01b0 s\u1ee9 b\u1ed9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh, tuy kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1edd b\u00e0i, nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1ec3 r\u1ea5t tr\u1ecdng, ph\u00e0m \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, L\u1ea1ng S\u01a1n, theo l\u1ec7 c\u00f3 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty 2 t\u1ec9nh c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0\u00a0 l\u00e0m). L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, di v\u0103n c\u1ee7a quan vi\u00ean Kh\u00e2m sai, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 2 ch\u1eef Kh\u00e2m sai tr\u00ean \u0111\u1ea7u t\u1edd, vi\u1ec7c xong th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eb7t ra ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa \u0111\u1ec3 ghi l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m [c\u1ee7a vua], ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a s\u1edf d\u0129 trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u1ef1a, th\u1ef1c v\u00ec c\u00e1i b\u00fat \u0111\u1ee9ng \u1edf ch\u1ed7 b\u1ec7 \u0111\u00e1 \u0111\u1ea7u con ly, s\u00e1ch qu\u1ed1c s\u1eed do \u0111\u1ea5y m\u00e0 ra. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 ph\u00e9p t\u1eafc, h\u00e0nh vi th\u00ec th\u01b0\u1eddng khi l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd, quan \u1edf \u0111\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c bi\u00ean ch\u00e9p, n\u1ebfu ghi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 r\u00f5 l\u00e0 s\u1eed th\u1ef1c, nh\u01b0ng t\u00e0o l\u00e0m s\u1eed, ch\u00e9p s\u1eed, t\u1eeb x\u01b0a c\u00f2n l\u1ea5y l\u00e0m kh\u00f3, hu\u1ed1ng chi trong khi x\u00e9t vi\u1ec7c, vi\u1ec7c y\u00ean v\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o, l\u1eddi n\u00f3i hay, r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e1ng ch\u00e9p, vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecf s\u00f3t, ch\u00e9p qua, ng\u00e0y sau ch\u00e9p v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, s\u1ebd theo \u0111\u00e2u m\u00e0 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>Xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m ng\u00e0y vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n nghe vi\u1ec7c ch\u00ednh, c\u00e1c quan ch\u1ea7u h\u1ea7u, c\u00f3 l\u1eddi vua r\u0103n b\u1ea3o, cho \u0111\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ed9ng, c\u00f9ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00e1c nha t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 hu\u1ea5n th\u1ecb tu\u00e2n h\u00e0nh, th\u00ec c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0 khi vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n v\u00e0 ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i, c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ed1t ph\u1ea3i 10 ph\u1ea7n r\u00f5 \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng s\u00f3t, kh\u00f4ng l\u1ea7m, v\u1eadn d\u1ee5ng b\u00fat, s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1eef m\u1ecdi h\u1ebft th\u1ea3y tinh t\u01b0\u1eddng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, theo t\u1eebng th\u00e1ng, \u0111em b\u1ea3n bi\u00ean ch\u00e9p do vi\u1ec7n th\u1ea7n nhu\u1eadn s\u1eafc tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c th\u1ea7n x\u00e9t xem, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tay ghi t\u00ean \u1edf cu\u1ed1i gi\u1ea5y. Trong b\u1ea3n ghi ch\u00e9p g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ebft th\u00eam hay thay \u0111\u1ed5i, v\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng, \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c th\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng, cho kh\u1ecfi thi\u1ebfu s\u00f3t. Ph\u00e0m \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c th\u1ea7n x\u00e9t xem, n\u1ebfu trong b\u1ea3n \u1ea5y ch\u1eef ngh\u0129a c\u00f3 ch\u01b0a nh\u00e3, s\u1ef1 l\u00fd c\u00f3 ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda ch\u1eefa. N\u1ebfu ghi sai l\u1ea7m, theo s\u1ef1 th\u1ef1c s\u1eeda l\u1ea1i. Duy b\u1ea5t k\u1ef3 tri\u1ec7u \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o h\u1ea7u, vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o theo l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban, th\u00ec do C\u00e1c th\u1ea7n((1)C\u00e1c th\u1ea7n : quan N\u1ed9i c\u00e1c.1) ghi ch\u00e9p, k\u00fd, giao cho Khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u01a1ng ban, vi\u1ebft th\u00e0nh b\u1ea3n ch\u00e9p, v\u1eabn do vi\u1ec7n th\u1ea7n((2) Vi\u1ec7n th\u1ea7n : quan \u1edf Vi\u1ec7n.2) v\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c th\u1ea7n theo l\u1ec7 duy\u1ec7t ch\u1eefa, nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec bi\u00ean ch\u00e9p kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng r\u00f5, \u0111\u1ee7, m\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00f3 chu\u1ea9n \u0111\u00edch.<\/p>\n<p>Vua y\u00a0 l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111i t\u1ea3i cho t\u00e0o thuy\u1ec1n v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch mi\u1ec5n d\u1ecbch. T\u00e0o ch\u00ednh t\u00e2u n\u00f3i : \u201ct\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u00e1i b\u1eaft thuy\u1ec1n m\u00e0nh, ch\u1edf ho\u00e1 v\u1eadt n\u1ed9p v\u1ec1 Kinh, t\u1ef1 c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n\u201d, trong \u0111\u00f3 ch\u1ee7 thuy\u1ec1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c bu\u00f4n b\u00e1n, ho\u1eb7c ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ec3 xua \u0111u\u1ed5i, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi t\u1ea7n phi\u1ec1n. Xin ph\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ngh\u1ecb t\u1ea3i, c\u1ee9 theo c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ph\u1ea3i b\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em h\u1ecd, t\u00ean ch\u1ee7 thuy\u1ec1n v\u00e0 s\u1ed5 theo l\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i, t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t l\u1ea7n, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i s\u1ee9c cho c\u00e1c T\u1ea5n th\u1ee7((3) T\u1ea5n th\u1ee7 : vi\u00ean tr\u00f4ng coi c\u1eeda bi\u1ec3n.3) tra h\u1ecfi r\u00f5 k\u1ef9, thuy\u1ec1n n\u00e0o nguy\u00ean qu\u00e1n t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 Nam, ch\u1ee7 thuy\u1ec1n \u1ea5y hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eadu bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam, c\u00f9ng l\u00e0 thuy\u1ec1n n\u00e0o nguy\u00ean qu\u00e1n Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam, m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, ch\u1ee7 thuy\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc, n\u1ebfu k\u1ef3 h\u1ea1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u00f2n thong th\u1ea3, th\u00ec cho ch\u1ee7 thuy\u1ec1n v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n l\u0129nh gi\u1ea5y chi\u1ec3u theo h\u1ea1t nh\u1eadn t\u1ea3i. N\u1ebfu k\u1ef3 h\u1ea1n v\u1eadn t\u1ea3i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n, t\u1ea1m gi\u1eef l\u1ea1i \u1edf h\u1ea1t, nh\u00e2n ti\u1ec7n sai theo \u0111o\u00e0n \u0111i t\u1ea3i, cho k\u1ecbp k\u1ef3 h\u1ea1n. Thuy\u1ec1n n\u00e0o nguy\u00ean ph\u00e1i v\u1eadn t\u1ea3i v\u00e0o Nam m\u00e0 \u0111i bu\u00f4n ra B\u1eafc, ho\u1eb7c ph\u00e1i v\u1eadn t\u1ea3i ra B\u1eafc m\u00e0 \u0111i bu\u00f4n v\u00e0o Nam, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 k\u1ef3 h\u1ea1n v\u1eadn t\u1ea3i l\u00e2u hay ch\u00f3ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 cho k\u1ecbp k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111i t\u1ea3i. C\u00f2n nh\u01b0 thuy\u1ec1n n\u00e0o tra x\u00e9t kh\u00f4ng \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n, t\u1ea5n th\u1ee7 kh\u00f4ng b\u00e1o l\u00ean, th\u00ec l\u00e0 \u0111i bi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i tr\u1ed1n v\u1eadn t\u1ea3i, bu\u00f4n gian, giao cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean qu\u00e1n tra r\u00f5 tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu t\u1ea5n n\u00e0o c\u00f3 c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1eadu l\u1ea1i, m\u00e0 t\u1ea5n th\u1ee7 l\u1ea1i b\u00e1o l\u00e0 kh\u00f4ng v\u00e0 dung t\u00fang \u1ea9n gi\u1ea5u, th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 V\u0129nh b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh l\u00e0m Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i, t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 V\u0103n Kh\u00e1c, phong t\u01b0\u1edbc T\u00e2n Minh h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua xem Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00e1c th\u00e1nh th\u1ea5y Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh nhi\u1ec1u m\u01b0u k\u1ebf, c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, s\u1ef1 nghi\u1ec7p r\u1ef1c r\u1ee1, m\u00e0 l\u00e2u ch\u01b0a th\u1edd ph\u1ee5ng \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh, b\u00e8n chu\u1ea9n y b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, t\u1eb7ng phong quan t\u01b0\u1edbc, cho th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, v\u1ecb \u1edf d\u01b0\u1edbi Thi\u1ebfu ph\u00f3 V\u0129nh An h\u1ea7u Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 V\u0103n Uy tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u. Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ee9 dinh K\u1ef3 v\u00f5 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i \u00e1p t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n l\u00fat, t\u1ea5n th\u1ee7 v\u00e0 quan b\u1eaft gi\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Kinh thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf bi\u1ec3n, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh t\u1eeb Kinh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, chia nhau \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tra b\u1eaft. Nay ngh\u0129 b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i su\u1ed1t, tr\u00f4ng coi ho\u1eb7c c\u00f3 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u1eadn h\u1ea1t Nam, Ng\u00e3i, Thanh, Ngh\u1ec7, nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn ra r\u1ed3i ch\u1ea1y xa ngay. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y \u0111\u00f2i b\u1eaft, th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ebf h\u1ed1i kh\u00f4ng k\u1ecbp, hu\u1ed1ng chi c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i, tu\u1ea7n b\u1eaft c\u00e0ng ph\u1ea3i nghi\u00eam m\u1eadt, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 binh thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh, tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec t\u1eeb Bi\u1ec7n S\u01a1n tr\u1edf v\u00e0o, \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tu\u1ea7n b\u1eaft, \u0111\u1ec3 tin t\u1ee9c c\u00f9ng bi\u1ebft, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho d\u1ec5. Nay \u0111\u1ecba h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u00e3 c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, l\u0169 gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m quen th\u00f3i c\u0169 \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u1ec3n, m\u00e0 t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam, n\u1ebfu c\u00f3 sinh l\u00f2ng nh\u00f2m s\u01a1 h\u1edf, th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft h\u1eadu gi\u00f3 nam n\u00e0y, khi nghe tin b\u00e1o, ta \u1edf \u0111\u1ea7u gi\u00f3 \u0111i ngay \u0111\u00f3n ch\u1eb9n, th\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1ch v\u00e0i ng\u00e0y, gi\u1eb7c l\u1ea1i \u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n c\u00f4ng gi\u1ea3i c\u1ee7a kho c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed ra s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, \u0111\u00e2m ch\u1ebft 4 t\u00ean gi\u1eb7c, c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n bu\u00f4n.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, ng\u1ee3i khen th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n \u1edf chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc. L\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ed9t Qu\u1ea3n v\u1ec7 b\u1ed9 binh hai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh v\u00e0 tr\u00ean 90 bi\u1ec1n binh, chia ng\u1ed3i thuy\u1ec1n ph\u00f2ng d\u01b0\u01a1ng, thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Tu\u1ea7n h\u1ea3i, \u0111i ngay \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i Th\u1ebf mi\u1ebfu. Khi l\u00e0m xong, sai r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 Cao Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Cao Ho\u00e0ng h\u1eadu v\u1ec1 mi\u1ebfu y\u00ean v\u1ecb (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y k\u00ednh d\u1eddi th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u1ebf, v\u00e0 h\u1eadu sang \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean), vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, l\u1ec5 xong, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh ban cho ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 tr\u0103m quan kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc, v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u cho \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh H\u1ed5 uy V\u00f5 M\u1ef9 ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c, M\u1ef9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, theo h\u1ea7u vua th\u01b0\u1eddng v\u1eafng m\u1eb7t, m\u1ed9t h\u00f4m theo gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i, m\u1ecfi m\u1ec7t kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, vua tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u00e0 ch\u00e1n, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u00f4ng c\u1ee7a V\u00f5 M\u1ef9 l\u00e0 Ho\u00e0i qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00ednh, Trung h\u01b0ng s\u01a1, h\u1ebft l\u00f2ng ti\u1ebft ngh\u0129a gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00f4ng th\u1ea7n, tr\u1eabm v\u1eabn nh\u1edb l\u00e0 ti\u1ebft li\u1ec7t, cho n\u00ean con ch\u00e1u vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u00fd vun tr\u1ed3ng, so v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u00ec r\u1ea5t h\u1eadu. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc con vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh kh\u00f4ng hi\u1ec1n, \u0111\u00e3 gi\u00e1o hu\u1ea5n cho c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u1ed1i c\u1ea3i, ph\u1ee5 \u01a1n \u0111\u00e0o th\u00e0nh, ch\u1ec9 mong ch\u00e1u vi\u00ean \u1ea5y l\u00e0 V\u00f5 M\u1ef9 n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng nh\u00e0, b\u00e8n cho l\u1eadp t\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f2n g\u1ea3 c\u00f4ng ch\u00faa cho, ch\u1eb3ng may ch\u00faa ch\u1ebft, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ee7a c\u1ea3i u\u1ef7 cho gi\u1eef l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang, l\u1ea1i t\u1ea5n phong Ho\u00e0i h\u1ea7u trao cho ch\u1ee9c Qu\u1ea3n v\u1ec7 C\u1ea5m binh, cho si\u00eang n\u0103ng h\u1ecdc vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn l\u00e0m t\u01b0\u1edbng su\u00fd mai sau, kh\u1ed1n n\u1ed7i con nh\u00e0 ph\u00fa qu\u00fd, t\u00ednh th\u00e0nh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, t\u1ef1 b\u1ecf, gi\u1eadn b\u1ef1c v\u00f4 c\u00f9ng, l\u1ea1i ngh\u0129 \u00f4ng c\u1ee7a h\u1eafn hu\u00e2n li\u1ec7t r\u1ef1c r\u1ee1, kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u1ea5y c\u1edb ch\u00e1u nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 v\u1ed9i b\u1ecf qu\u00ean \u0111i. Nay nghe tin h\u1eafn m\u1edbi sinh con, \u0111\u1ee3i sau tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u1ea5t nh\u1eafc cho l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f2n h\u1eafn \u0111\u00e3 h\u00e8n k\u00e9m nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1eabn u\u1ef7 cho coi qu\u00e2n, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u1ecfng vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1eafc t\u1ed9i. V\u1eady c\u00e1ch b\u1ecf ch\u1ee9c h\u00e0m Qu\u1ea3n v\u1ec7 cho theo \u1ea5m t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea7u h\u1ea7u, ng\u00f5 h\u1ea7u t\u00ecnh ngh\u0129a v\u1eb9n c\u1ea3 hai. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i c\u1ea5p \u00e1o tri\u1ec1u t\u1ee9 ph\u1ea9m, h\u00e0ng th\u1ee9 \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u1ee9 ph\u1ea9m, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng chi\u1ec3u ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n b\u1eb1ng s\u1eafc ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 u\u00fd v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo.<\/p>\n<p>Vua tri\u1ec7u Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe tin V\u00f5 T\u00ednh t\u1eadn ti\u1ebft, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m kh\u00edch \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sa n\u01b0\u1edbc m\u1eaft\u201d. T\u00e2m th\u01b0a r\u1eb1ng : V\u00f5 T\u00ednh ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00e9o nu\u00f4i s\u0129 t\u1ed1t, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u00f5 T\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung d\u0169ng, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u00edt c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n, nh\u01b0ng ti\u1ebfc l\u00e0 h\u1ecdc thu\u1eadt \u00edt, cho n\u00ean khi ch\u1ea7u h\u1ea7u, l\u1ec5 \u0111\u1ed9 c\u00f3 nhi\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t, tr\u1eabm xem trong c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 Ti\u1ec1n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i bi\u1ebft l\u1ec5 ph\u00e9p, t\u00e2u tr\u00ecnh r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, v\u00ec H\u1ed9i l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u0169, T\u00ednh th\u00ec t\u00e2n ti\u1ebfn, cho n\u00ean c\u1eed ch\u1ec9 r\u1ea5t kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng T\u1ea3 qu\u00e2n, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n ; \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Trung qu\u00e2n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, v\u00e0o ch\u1ea7u, sai \u0111\u1ec1u gi\u1ea3i h\u00e0m l\u0129nh \u0110\u1ed1c, \u1edf l\u1ea1i Kinh nh\u1eadn ch\u1ee9c. Cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ph\u1ee7 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng b\u1ed5 th\u1ee5 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o v\u1ec1 Kinh. Cho \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh ; quy\u1ec1n th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1 Ng\u00f4 V\u0103n D\u1ecbch, \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean ; th\u1ef1 L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u1ea5p s\u1ef1 trung Ho\u00e0ng Thu, th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An Ph\u00f9ng \u0110\u1eafc Ninh th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ; \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c L\u00e2m \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An ; Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh \u0110\u1ed7 Cao M\u1ea1i, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0110\u1eafc Ninh sau v\u00ec tra x\u00e9t \u00e1n m\u1ea1ng, tha bu\u1ed9c t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra ph\u1ea3i tri\u1ec7t v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u0110\u1ebfn khi th\u00e0nh \u00e1n, t\u1ed9i ph\u1ea3i x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u1ebf t\u1eedu L\u00ea V\u0103n Luy\u1ec7n th\u0103ng h\u00e0m Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh v\u1eabn l\u0129nh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u1ebf t\u1eedu ; T\u01b0 nghi\u1ec7p Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i ; \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh Trinh th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 ; Gi\u00e1o th\u1ee5 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9. H\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec coi l\u00e0m m\u1ecf ch\u00ec \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng xong, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t, g\u1eb7p c\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, khoan mi\u1ec5n, m\u00e0 nha s\u1edf thu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u00e0 b\u1ecf s\u00f3t kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y, t\u0103ng, gi\u1ea3m kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t, cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ki\u1ec3m c\u1eed t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>S\u1ed1 l\u00ednh t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c \u1ea5p, l\u00e0ng, tr\u1ea1i gi\u00e1p thu\u1ed9c h\u1ea1t, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c 54 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh uy, giao cho L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn l\u0129nh coi c\u1ea3.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i \u0111i d\u00f2 x\u00e9t th\u1ea5y gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh ph\u1ee7 L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt r\u1ea5t l\u00e2u ch\u01b0a xong, m\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh. L\u1ea1i nghe tin gi\u1eb7c Di, gi\u1eb7c Ch\u00e2u l\u1ebbn v\u1ec1 \u0111\u1ecba h\u1ea1t Khai Bi\u00ean xua \u0111u\u1ed5i th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i ngay \u0111\u00e1nh b\u1eaft.\u201d<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1eafp th\u00e0nh, ch\u1eb3ng qua s\u1ee3 ta m\u00e0 l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1 gi\u1eef. V\u1ea3 nghe tin \u00d4 \u0110\u1ed7 [Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n] \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi ch\u00fang, m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u1ebfn l\u1ea5n qu\u1ea5y, ch\u00ednh s\u1ebd t\u1ef1 gi\u1eef kh\u00f4ng xong, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 qu\u1ea5y \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ta \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay ch\u1ec9 n\u00ean s\u1ee9c r\u00f5 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 bi\u1ec1n binh trong h\u1ea1t khai kh\u1ea9n nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t hoang, tu\u1ef3 ti\u1ec7n gieo tr\u1ed3ng l\u00faa, ng\u00f4 \u0111\u1ec3 cho th\u1ee9c \u0103n th\u00eam \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. M\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng xong, thao luy\u1ec7n cho quen, \u0111\u1ea5y l\u00e0 k\u1ebf t\u1ef1 tr\u1ecb hay nh\u1ea5t, c\u00f2n t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c Di, c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, ph\u1ea3i s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c b\u1eaft ngay.<\/p>\n<p>L\u1ee5c d\u00f9ng con Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, gia h\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Du l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCI<\/a> \u2013 201<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 (1839),\u00a0 m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>C\u1ea5m d\u00e2n gian ch\u1ecdn b\u1ecf ti\u1ec1n hi\u1ec7u c\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : ti\u1ec1n \u0111\u00fac ra \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n ti\u00eau d\u00f9ng, t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c \u0111\u1eddi thay nhau n\u1ed5i d\u1eady \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00fac ra, b\u1ea3n tri\u1ec1u \u0111\u1eb7t l\u00e0m ti\u1ec1n c\u00f3 quy ch\u1ebf l\u01b0u h\u00e0nh kh\u1eafp trong ngo\u00e0i, m\u00e0 ti\u1ec1n c\u1ed5 c\u0169ng cho th\u00f4ng h\u00e0nh, duy b\u1ed1n hi\u1ec7u ti\u1ec1n ngu\u1ef5 \u0111\u00fac, l\u00e0 do gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0m ra, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1eabn l\u1ed9n, cho n\u00ean c\u1ea5m. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i d\u00e2n gian mua b\u00e1n, th\u00ec c\u00e1c ti\u1ec1n hi\u1ec7u c\u1ed5 ch\u1ecdn b\u1ecf c\u1ea3, th\u00ec th\u1ef1c, gi\u1ea3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, m\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng, n\u00ean sai Kinh do\u00e3n v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh hi\u1ec3u th\u1ecb nh\u00e2n d\u00e2n, ph\u00e0m ch\u1ee3 chi\u1ec1n mua b\u00e1n, t\u1ea5t c\u1ea3 ti\u1ec1n hi\u1ec7u c\u1ed5, kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u1edbi c\u0169, \u0111\u1ed3ng, k\u1ebdm, \u0111\u1ec1u cho th\u00f4ng d\u1ee5ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ri\u00eang t\u1ef1 ch\u1ecdn b\u1ecf, tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i theo lu\u1eadt tr\u00e1i ph\u00e9p.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u1ec1, \u0111em c\u00e2y t\u01b0\u1eddng vi \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 d\u00e2ng, sai ph\u00e1t cho c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed7i t\u1ec9nh 10 c\u00e2y \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n h\u00e0nh cung.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u1eadp ngang s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i. H\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng \u1ea5y, t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 2 ng\u00e3 s\u00f4ng th\u00f4ng nhau, ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n tr\u00e0n ng\u1eadp cho n\u00ean \u0111\u1eafp ch\u1eb7n \u0111\u1ec3 ng\u0103n. Sai Ch\u01b0\u1edfng trung qu\u00e2n T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em 2.000 l\u00ednh Kinh \u0111i l\u00e0m. L\u1ea1i sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea b\u1eaft 1.000 d\u00e2n trong h\u1ea1t chi\u1ec3u t\u1eeb c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u00e3i S\u00f2 tu\u1ef3 \u0111o\u1ea1n kh\u01a1i \u0111\u00e0o n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng c\u00f2n s\u00e2u 4 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m h\u1ea1n.<\/p>\n<p>Ph\u1eadn r\u1eebng d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn nhi\u1ec1u \u00e1c th\u00fa l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n. Vua nghe n\u00f3i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i ngay L\u00e3nh binh ho\u1eb7c Qu\u1ea3n v\u1ec7, C\u01a1, \u0111em bi\u1ec1n binh 100 \u2013 200 ng\u01b0\u1eddi mang theo s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eafn gi\u1ebft. T\u1ec9nh n\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u01a1i xa, th\u00ec h\u1ea1n cho m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u01a1i g\u1ea7n th\u00ec h\u1ea1n cho 15 ho\u1eb7c 20 ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1, r\u1ed3i c\u1ee9 s\u1ed1 b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng cho th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp voi tr\u1eadn \u1edf gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng b\u00ean ngo\u00e0i th\u00e0nh ph\u00eda nam Kinh th\u00e0nh. Vua th\u00e2n ng\u1ef1 coi xem, voi \u0111\u1ec1u kho\u1ebb m\u1ea1nh quen k\u1ef9, bi\u1ec1n binh b\u1eafn s\u00fang c\u0169ng \u0111\u1ec1u nhau, th\u01b0\u1edfng cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i c\u1ea7u s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, xem th\u00ed nghi\u1ec7m thuy\u1ec1n m\u00e1y h\u01a1i, th\u1ea5y m\u00e1y m\u00f3c linh \u0111\u1ed9ng, ch\u1ea1y \u0111i nhanh nh\u1eb9, th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ecbch, V\u0169 Huy Trinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t nh\u1eabn pha l\u00ea b\u1ecbt v\u00e0ng, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng Phi long \u0111\u1ea1i kim ti\u1ec1n, l\u1ea1i gia h\u00e0m cho Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, th\u00eam hai c\u1ea5p, th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp c\u1ea3 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 l\u00ednh th\u1ee3 1.000 quan ti\u1ec1n. B\u1ea3o r\u1eb1ng : tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c, h\u1ea7u m\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ed9i. Nay \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m cho \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng, cho n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. V\u1ea3 l\u1ea1i thuy\u1ec1n \u1ea5y mua \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u00e2y c\u0169ng sao kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang mu\u1ed1n th\u1ee3 thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ta h\u1ecdc bi\u1ebft m\u00e1y m\u00f3c kh\u00f4n kh\u00e9o, cho n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1ecdc t\u1ed1n m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea v\u00f2ng cung \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng Giang (t\u1eeb ng\u1ef1 ki\u1ec1u th\u1eb3ng ra h\u1ea1n cho 10 tr\u01b0\u1ee3ng, hai \u0111\u1ea7u tr\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u00f2ng gi\u00e1p b\u1edd s\u00f4ng, d\u00e0i su\u1ed1t 125 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t ngo\u00e0i x\u00e2y \u0111\u00e1, trong \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t) v\u00e0 b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh (m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n d\u00e0i tr\u00ean 35 tr\u01b0\u1ee3ng), b\u1eaft bi\u1ec1n binh \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ebfn \u1edf Kinh, 2.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. Sai Ch\u01b0\u1edfng t\u1ea3 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n tr\u00f4ng coi.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em binh thuy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ch\u00e0ng S\u01a1n t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00ean gi\u1eb7c ch\u00e9m \u0111i, r\u1ed3i chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n, t\u1ea5t c\u1ea3 180 ng\u01b0\u1eddi, l\u1eadp l\u00e0m l\u00e0ng H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1, tu\u1ef3 theo ch\u1ed7 \u1edf, chia l\u00e0m \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, nam, b\u1eafc, 4 gi\u00e1p, \u0111\u1eb7t L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, Gi\u00e1p tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n \u0111\u1ec3 ghi v\u00e0o s\u1ed5 ch\u1ecbu thu\u1ebf. S\u1edb t\u00e2u v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c vua khen. Tr\u1ee9 l\u1ea1i theo d\u1ee5, b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ee5c 2 bang Khai V\u0129, H\u00e0 C\u1ed5, sai c\u1ee9 hi\u1ec7n s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 thuy\u1ec1n ghi s\u1ed5 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf (s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi : \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 760 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 thuy\u1ec1n : tr\u00ean 70 chi\u1ebfc, c\u1ee9 th\u00e1ng ba th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, hai k\u1ef3 \u0111em n\u1ed9p, thu\u1ebf l\u1ec7 : m\u1ed7i chi\u1ebfc ngang 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p 12 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c hoa ; 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng 6 \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n). L\u1ea1i s\u1ee9c \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, ch\u1ecdn ch\u1ed7 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho \u1edf. B\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i : s\u1ed1ng \u1edf m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu l\u00ean tr\u00ean c\u1ea1n c\u1ea3, c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n. Xin ch\u1edd ch\u1ecdn m\u1ed7i bang 1, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf, c\u00f2n th\u00ec c\u1ee9 th\u00e1ng 4 cho thuy\u1ec1n v\u1ec1, th\u00e1ng 9 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn. Tr\u1ee9 b\u00e8n l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7t bang tr\u01b0\u1edfng, bang m\u1ee5c, c\u00f2n 2 m\u00e1 \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n \u0111\u1ed5i s\u01a1n m\u00e0u xanh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho b\u00e0i g\u1ed7 (b\u00e0i vu\u00f4ng m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc s\u01a1n s\u1eafc tr\u1eafng, m\u1ed9t m\u1eb7t vi\u1ebft 4 ch\u1eef to \u201cng\u1ef1 h\u1ed9 thu\u1ebf thuy\u1ec1n\u201d, m\u1ed9t m\u1eb7t d\u00e1n gi\u1ea5y vi\u1ebft : \u201cb\u00e0i c\u1ea5p ng\u00e0y th\u00e1ng 4, ni\u00ean hi\u1ec7u n\u0103m th\u1ee9 20, h\u1ecd t\u00ean ng\u1ef1 h\u1ed9, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u quan ph\u00f2ng) c\u1eafm cu\u1ed1i thuy\u1ec1n l\u00e0m d\u1ea5u. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bang Khai V\u0129 \u1edf l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ecdn Ti\u1ec3n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c, \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 5 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 2 b\u1ebfp, cho \u1edf ch\u00e2n n\u00fai \u0110\u00f4ng S\u01a1n (thu\u1ed9c x\u00e3 Quan L\u1ea1n, ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n, gi\u00e1p x\u1ee9 Sa Ch\u00e2u, m\u1ed7i b\u1ebfp c\u1ea5t m\u1ed9t m\u1eabu \u0111\u1ea5t). \u0110em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i vi\u1ec7c thu\u1ed9c l\u00fac \u0111\u1ea7u, ti\u1ebft h\u1eadu \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, trong \u0111\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch ghi ch\u00e9p d\u00e0i r\u1ed9ng, th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c th\u1ef1c, xin \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 k\u1ef3 sau so s\u00e1nh l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y chi\u1ec3u theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, r\u1ea5t m\u00e2u thu\u1eabn nhau, sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n cho k\u1ef9.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft b\u1ec7nh, l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n b\u1ed5 th\u1ee5 L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : th\u1ee7 b\u1ea3o b\u1ea3o Sa T\u00f4n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng d\u00f2 bi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c Minh, gi\u1eb7c Y cho b\u00e8 l\u0169 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u1ea1t C\u1ea7n L\u1ecbch l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, qu\u1ea5y r\u1ed1i d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf qu\u1ea5y c\u01b0\u1edbp l\u00e0 th\u00f3i quen c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n. N\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00eam ngay \u0111\u00e1nh b\u1eaft, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ecbp vi\u1ec7c, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i b\u00e1o \u0111\u1ebfn th\u00e0nh sai qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 tr\u1edf \u0111i tr\u1edf l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c vi\u00ean coi gi\u1eef \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, t\u1eeb sau ph\u00e0m c\u00f3 d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i qu\u00e2n ch\u1eb7n b\u1eaft, c\u1ed1t h\u1ee3p c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i t\u01b0 b\u00e1o, ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o x\u1eed tr\u00ed. Sau r\u1ed3i th\u00e0nh ph\u00e1i B\u1ed3n nha t\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4i chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n \u1ea5y \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169, sai ph\u00e1i b\u1ea1c ti\u1ec1n, \u00e1o, qu\u1ea7n, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u0111\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ea5t t\u1ed1t m\u00e0u m\u00e0 th\u1edb r\u00e3o, \u0111\u01b0\u01a1ng khi t\u1ea1nh n\u1eafng th\u00ec kh\u00f4 n\u00f3ng l\u1eafm. G\u1eb7p c\u00f3 m\u01b0a l\u1ee5t th\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, cho n\u00ean \u00edt h\u1ee3p v\u1edbi l\u00faa, m\u00e0 h\u1ee3p v\u1edbi hoa l\u1ee3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ee5 sai khai kh\u1ea9n, tu\u1ef3 tr\u1ed3ng ng\u00f4 \u0111\u1eadu c\u00e1c th\u1ee9c \u0103n, kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u0103m nay l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 kh\u00f4ng, hay l\u00e0 ch\u1ec9 nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, hao ph\u00ed s\u1ee9c qu\u00e2n, ch\u1ec9 v\u1ea5t v\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f4ng. L\u1ea1i t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1eb7t ra ph\u1ee7 huy\u1ec7n, chia \u0111\u1eb7t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u00e3 x\u00e9t ch\u00fang c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebfng g\u00ec, l\u00f2ng d\u00e2n th\u1ebf n\u00e0o ? Qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u y\u00ean l\u1eb7ng c\u1ea3 kh\u00f4ng ? Nay \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1, th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c n\u01a1i ch\u01b0a \u0111\u1eb7t ra, ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, tuy kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i t\u00ednh th\u00e0nh c\u00f4ng, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00ec ho\u00e3n b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i. Chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p t\u00e1n theo t\u1eebng kho\u1ea3n t\u00e2u b\u00e0y. V\u1ea3 l\u1ea1i th\u1ed5 quan \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, nh\u00e2n theo th\u00f3i h\u1ee7 l\u1eadu, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 chia \u0111\u1ea5t chia d\u00e2n, chi\u1ebfm l\u00e0m l\u1ee3i ri\u00eang, nay m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t th\u00ec m\u1ed1i l\u1ee3i \u1ea5y kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00f3 l\u00f2ng b\u1ec1 ngo\u00e0i thu\u1eadn theo, b\u1ec1 trong l\u1ea1i tr\u00e1i, vi\u1ec7c \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng, ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o r\u1ea5t c\u00f3 kh\u00f4ng vui m\u00e0 l\u1ed9 ra l\u1eddi n\u00f3i s\u1eafc m\u1eb7t, ho\u1eb7c mang l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng m\u00e0 ng\u1ea7m m\u01b0u gian d\u1ed1i th\u00ec m\u1eadt t\u00e2u \u0111\u1ec3 bi\u1ebft. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng m\u01b0a l\u1ee5t, ru\u1ed9ng l\u00faa ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ng\u1eadp tr\u00e0n, cho n\u00ean ch\u01b0a th\u1ea5y th\u00e0nh hi\u1ec7u c\u00f4ng. N\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, c\u00e1c ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n c\u0169, m\u1edbi tr\u00ean 3.000 m\u1eabu, c\u00e0y c\u1ea5y \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 4, 5 ph\u1ea7n 10, ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00e0m, n\u1ebfu n\u1eafng m\u01b0a thu\u1eadn ho\u00e0 th\u00ec thu ho\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 hy v\u1ecdng, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f4ng. L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t ra 13 huy\u1ec7n, b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1eb7t th\u00eam. K\u1ec3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi theo v\u1ec1, ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n c\u1ea3m ho\u00e1, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ea1m mong th\u00e0nh hi\u1ec7u ngay, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1eeb t\u1ee5ng thu\u1ebf l\u1ec7, v\u1eabn \u0111\u1ec3 c\u00e1c Th\u1ed5 quan t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y, xem ra l\u00f2ng d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thi\u1ebfp, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng l\u1ed9 ra l\u1eddi n\u00f3i s\u1eafc m\u1eb7t, c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 d\u1ecb ngh\u1ecb. Duy Th\u1ed5 quan \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u0111\u1ea5t, chia d\u00e2n, nay m\u1ea5t l\u1ee3i \u1ea5y kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 1, 2 k\u1ebb ngoan ngu ch\u01b0a h\u1ebft, ngo\u00e0i m\u1eb7t thu\u1eadn theo, trong l\u00f2ng tr\u00e1i, xin \u0111\u1ee3i x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m s\u1edb phong k\u00edn t\u00e2u v\u00e0o ch\u1edd Ch\u1ec9 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u1ea5y b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u1ed1t m\u00e0 c\u00f2n nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1ecf kh\u00f4ng, \u0111\u00e3 ra d\u1ee5 l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 l\u00ednh, ph\u1ea1m ph\u00e1t v\u00e3ng \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n khai kh\u1ea9n, c\u00e0y c\u1ea5y, mong cho \u0111\u1ea5t c\u00e1t ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang, th\u00f3c g\u1ea1o th\u1eeba th\u00e3i. Nay khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 3.000 m\u1eabu, v\u1ec1 ch\u0103m ch\u1ec9 ch\u1ecbu kh\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. Nh\u01b0ng ru\u1ed9ng \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1n, l\u1ee5t t\u1ed5n h\u1ea1i, n\u00ean th\u00f3c g\u1ea1o thu \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 4, 5 ngh\u00ecn h\u1ed9c, th\u00ec d\u00f9ng s\u1ee9c nhi\u1ec1u m\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u00edt, ch\u01b0a \u0111\u00e1ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00f4ng, n\u00ean ra d\u1ee5 sai quan th\u00e0nh \u1ea5y gia t\u00e2m khuy\u1ebfn b\u1ea3o qu\u00e2n l\u00ednh h\u1ebft s\u1ee9c khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y. T\u1eeb n\u0103m nay tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i khi g\u1eb7t xong, x\u00e9t xem, n\u01a1i n\u00e0o s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, chi\u1ec3u theo qu\u00e2n khai kh\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u00e0nh r\u01b0\u1ee1i v\u00e0 chia h\u1ea1ng l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean th\u01b0\u1edfng th\u00eam \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung Nguy\u1ec5n T\u1ef1, th\u1ef1 L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ebfn ph\u1eadn man n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf mi\u1ec1n T\u00e2y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, th\u00fa binh v\u00e0 th\u1ed5 binh m\u1edbi tuy\u1ec3n, chi l\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 cung, chi v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u1ea7u khai kh\u1ea9n, th\u00f3c g\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t mua \u1edf d\u00e2n, ho\u1eb7c t\u1eeb c\u00e1c t\u1ec9nh ch\u1edf \u0111\u1ebfn chuy\u1ec3n c\u1ea5p. K\u1ec3 th\u00ec vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng l\u00e0 tr\u1ecdng y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ef1 b\u1ecb t\u00edch tr\u1eef, xin s\u1eafc xu\u1ed1ng cho c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang m\u1ed9 d\u00e2n n\u1ed9p th\u00f3c v\u00e0o cho bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 r\u1ed3i l\u00e0m kho \u1edf An Giang cho vi\u1ec7c thu n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n, thi h\u00e0nh v\u00e0i n\u0103m, t\u00edch tr\u1eef t\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n ng\u00e0y m\u1edf mang, th\u00f3c l\u00faa c\u00e0ng nhi\u1ec1u, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt ph\u1ea7n \u0111\u1eb7t mua v\u00e0 chuy\u00ean ch\u1edf.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n k\u1ef9, cho l\u00e0 \u1edf Nam K\u1ef3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0 t\u1ed1t, d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111i bu\u00f4n, n\u1ebfu m\u1ed9 d\u00e2n n\u1ed9p th\u00f3c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u1edf mi\u1ec1n T\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i chuy\u1ec3n v\u1eadn kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 d\u00e2n gian \u1edf nh\u00e0 qu\u00ea nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u00f4ng nhau g\u1eafng s\u1ee9c, ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch khuy\u00ean gi\u00fap. Xin sai c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang hi\u1ec3u th\u1ecb d\u00e2n trong h\u1ea1t, ph\u00e0m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p v\u00e0o Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc 500 h\u1ed9c, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 binh, dao 5 n\u0103m ; n\u1ed9p 1.000 h\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n 10 n\u0103m ; n\u1ed9p 1.500 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n 20 n\u0103m ; n\u1ed9p 2.000 h\u1ed9c tha h\u1eb3n thu\u1ebf th\u00e2n ; n\u1ed9p 2.500 h\u1ed9c, th\u01b0\u1edfng t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; n\u1ed9p 3.500 h\u1ed9c th\u01b0\u1edfng t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; n\u1ed9p 4.000 h\u1ed9c th\u01b0\u1edfng ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; c\u00f3 ai n\u1ed9p qu\u00e1 4.000 h\u1ed9c c\u0169ng ch\u1ec9 cho h\u00e0m b\u00e1t ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ed3 v\u1eadt. C\u00f2n s\u1ed1 th\u00f3c n\u1ed9p v\u00e0o kho, \u0111\u1ec1u cho ch\u1edf n\u1ed9p \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, ch\u1edf \u0111\u1ee7 3 n\u0103m th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ebfn 5.000 h\u1ed9c tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng quan th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u1ebfn khi \u1ea5y do b\u1ed9 t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. Sau r\u1ed3i d\u00e2n h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p th\u00f3c 2.500 h\u1ed9c xay th\u00e0nh g\u1ea1o n\u1ed9p \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y. Vua sai theo ngh\u1ecb tha mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, binh, dao c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc.<\/p>\n<p>C\u1eafm gi\u00e1 g\u1ed7 \u1edf ngo\u00e0i k\u00e8 \u0111\u00e1 th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i (C\u00e1ch l\u00e0m d\u00f9ng g\u1ed7 t\u1ed1t l\u00e0m c\u1ed9t, m\u1ed7i gi\u00e1 3 b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 3 c\u00e2y, d\u00e0i 6, 7 th\u01b0\u1edbc, gi\u00e1 \u1ea5y ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u v\u00e0o nhau, cho\u00e3i ch\u00e2n nh\u01b0 h\u00ecnh m\u00f3ng chim \u01b0ng, \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u00f3ng xu\u1ed1ng v\u1eefng ch\u1eafc, l\u1ea5y tre v\u00e2y k\u00edn, \u0111\u1ed5 \u0111\u00e1 \u1edf gi\u1eefa, m\u1ed7i gi\u00e1 c\u00e1ch nhau \u0111\u1ed9 m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee9ng nh\u01b0 ch\u00e2n \u0111\u1ec9nh, l\u1ea1i d\u00f9ng x\u00edch s\u1eaft x\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 r\u00e0ng gi\u1eef nhau), k\u00e8 \u0111\u00e1 \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u00ec s\u00f3ng x\u00f3i m\u1ea1nh, l\u1edf s\u1ee5t \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng c\u1ecdc, b\u1ecf \u0111\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u00e8n ch\u1ebf l\u00e0m gi\u00e1 g\u1ed7, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn l\u00e0m, \u0111\u1ee3i m\u1ed9t phen m\u01b0a l\u1ee5t, th\u1eed xem th\u1ebf \u1ea5y n\u1ebfu \u0111\u1ee9ng v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u1ed5, l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c cho th\u1ee3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai tuy\u1ec3n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed9i H\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u1ed9i C\u1ea3nh t\u1ea5t dinh Th\u1ea7n c\u01a1 200 ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp b\u1eafn c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa v\u00e0 qu\u00e1 s\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea1o b\u1eafn th\u01b0\u1eddng tr\u00fang th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, b\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p th\u00ec ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu dinh H\u1ed5 uy L\u00ea Kim Tr\u1ee3 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y chuy\u00ean cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c ; th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u00f9ng nhu\u1ec7 t\u1ea3 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng d\u00e2n th\u1ecd 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Qu\u1ea3ng Nam 3 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 2 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u0111\u00f3ng binh \u1edf Thi\u00ean Quan chia ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean \u0111i theo gi\u1eb7c tr\u1ed1n, c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i v\u1eabn c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, v\u00ec hi\u1ec7n nay m\u01b0a d\u1ea7m lu\u00f4n m\u00e3i, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u, d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 t\u1ec9nh ti\u1ebfp nh\u1eadn \u1ea5n quan ph\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eabn \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u1ea3 b\u1ecdn th\u00f4ng gia anh em r\u1ec3 v\u1edbi gi\u1eb7c tr\u1ed1n v\u00e0 T\u1ed5ng l\u00fd h\u1ebft s\u1ee9c d\u00f2 b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua y cho, gi\u00e1ng d\u1ee5 treo tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng c\u1ee9 qu\u00e2n d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn T\u1ea5t T\u1ebf 2 t\u00ean gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 500 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ec9 th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean, ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1 \u1edf t\u1ec9nh, chu\u1ea9n cho b\u00e0n nhau t\u00ecm c\u00e1ch, h\u1ea1n trong 5 th\u00e1ng b\u1eaft gi\u1eb7c b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u00f9 t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00e2u b\u00e1o n\u1ea1n d\u1ecbch l\u1ec7, duy H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh r\u1ea5t n\u1eb7ng (d\u00e2n 2 t\u1ec9nh \u1ea5y nhi\u1ec5m b\u1ec7nh ch\u1ebft, \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng tr\u00ean 2 v\u1ea1n 3 ngh\u00ecn, ng\u01b0\u1eddi \u1edf B\u1eafc Ninh tr\u00ean 2 v\u1ea1n 1 ngh\u00ecn r\u01b0\u1ee1i).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : b\u1ecdn quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00f2ng x\u00e9t h\u1ecfi, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ec7, d\u00e2n t\u00ecnh, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 s\u1eeda sang, ng\u00f5 h\u1ea7u nh\u1edd k\u00eau kh\u00ed ho\u00e0 c\u1ee7a tr\u1eddi, d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, ph\u00e1t thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m vi\u1ec7c t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean : t\u1ec9nh h\u1ea1t th\u1ea7n t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 14, 15 tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp t\u1ef1 \u00fd ho\u00e0nh h\u00e0nh, h\u00ecnh ng\u1ee5c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, x\u1eed ch\u00e9m \u0111\u1ebfn tr\u00ean 700 ng\u01b0\u1eddi, s\u00e1ch c\u00f3 n\u00f3i : ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft phi m\u1ec7nh th\u00e0nh ra \u00e1c qu\u1ef7, ho\u1eb7c l\u00e0 s\u00e1t kh\u00ed nhi\u1ec1u qu\u00e1, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi h\u1ea1i \u0111\u1ebfn kh\u00ed ho\u00e0, n\u00ean c\u00f3 n\u1ea1n d\u1ecbch l\u1ec7 ng\u00e0y nay ch\u0103ng ? Thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u1ea7n, \u00e1n l\u00e2u n\u0103m c\u00f2n nhi\u1ec1u, b\u1ecdn can v\u1ec1 chi\u00eau x\u01b0ng, can v\u1ec1 vu kh\u1ed1ng, ph\u1ea3i giam \u0111\u00e3 l\u00e2u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn 5, 6 n\u0103m, tr\u00ean 10 n\u0103m, m\u00e0 trong \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 oan u\u1ed5ng, kh\u00f4ng minh oan v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean u\u1ea5t k\u1ebft m\u00e0 sinh ra n\u1ea1n d\u1ecbch ch\u0103ng ? L\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1eb7t ra ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cung v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu nh\u0169ng l\u1ea1i c\u00e0ng nhi\u1ec1u, th\u00ec h\u1ea1i d\u00e2n th\u00eam l\u1eafm. Nay hai ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u1ea1i d\u1ecbch, \u0111\u1eb7t ra c\u00f2n nhi\u1ec1u, th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec. B\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ea9m tr\u1eadt th\u1ea5p, l\u01b0\u01a1ng l\u1ed9c \u00edt, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n. Tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00faa b\u00fat coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y \u0111\u00e1 m\u00f2n, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m lu\u1ef5 cho d\u00e2n, cho n\u00ean ph\u1ea1m v\u00e0o kh\u00ed ho\u00e0 m\u00e0 sinh d\u1ecbch l\u1ec7 ch\u0103ng ? V\u00e0 ho\u1eb7c th\u1ea7n k\u1ef3 c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng, m\u00e0 Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u x\u00e9t ra b\u1ecf b\u1edbt v\u00e0 \u0111\u1ebdo b\u1ecf ch\u1ed7 \u0111\u1ee5c ch\u1ea1m \u1edf c\u00e1c th\u1ea7n t\u1eeb, n\u00ean th\u1ea7n kh\u00f4ng y\u00ean, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m ra d\u1ecbch l\u1ec7 ch\u0103ng, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y thu\u1ed9c vi\u1ec7c m\u1edd m\u1ecbt, th\u1ea7n ch\u01b0a d\u00e1m cho vi\u1ec7c ng\u1edd ho\u1eb7c \u1ea5y l\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean. Th\u1ea7n v\u00ec b\u1ea5t t\u00e0i, l\u1ea1m nh\u1eadn ch\u1ee9c T\u01b0 m\u1ee5c, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1 c\u1ee7a nh\u00e0 vua, c\u1ea3m c\u00e1ch tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed ho\u00e0 c\u1ee7a tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 tai ho\u1ea1 l\u1edbn \u1ea5y l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c B\u1ed1 \u00e1n ch\u0103n d\u00e2n tr\u1ecb d\u00e2n kh\u00f4ng h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5, t\u1ef1 xin b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m t\u00e2u l\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, nh\u01b0 n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft phi m\u1ec7nh th\u00e0nh ra \u00e1c qu\u1ef7, th\u1ef1c l\u00e0 phi l\u00fd, kia nh\u01b0 k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec h\u00ecnh ph\u00e1p kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u1eeb k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n l\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, m\u00e0 k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft, c\u0169ng l\u00e0 l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi kh\u00f3 tr\u1ed1n, n\u1ebfu b\u1ea3o tr\u00ean 700 gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft th\u00e0nh ra \u00e1c qu\u1ef7, th\u00ec n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c Kh\u00f4i ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ea3i gi\u1ebft h\u00e0ng ngh\u00ecn m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, t\u1eebng th\u1ea5y l\u00e0m \u00e1c qu\u1ef7 \u0111\u00e2u ? L\u1ea1i n\u00f3i \u201cnghi \u00e1n oan u\u1ed5ng\u201d th\u00ec n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed h\u00ecnh ng\u1ee5c cho xong, sao kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m \u0111i, \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n c\u00f3 \u00e1n tr\u00ean 10 n\u0103m kh\u00f4ng x\u00e9t xong. L\u1ed7i \u1ea5y \u0111\u1ed5 cho ai ? M\u00e0 mu\u1ed1n \u0111em l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng tr\u00fat tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1ebf\u00a0 ! L\u1ea1i n\u00f3i l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1eb7t th\u1eeba, ng\u1ea7m l\u00e0m m\u1ecdt d\u00e2n, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu c\u00f3 \u00edt vi\u1ec7c, l\u1ea1i d\u1ecbch nhi\u1ec1u, sao kh\u00f4ng t\u00e2u xin gi\u1ea3m b\u1edbt, ho\u1eb7c c\u00f3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb tham nh\u0169ng gian gi\u1ea3o, kh\u00f4ng hi\u1ec1n, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111em ra nghi\u00eam h\u1eb7c, kh\u00f4ng n\u00ean h\u00e0m h\u1ed3 n\u00f3i su\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf. L\u1ea1i n\u00f3i b\u1ecf b\u1edbt phong th\u1ea7n k\u1ef3, \u0111\u1ec3 th\u1ea7n kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m ra d\u1ecbch l\u1ec7, n\u00f3i th\u1ebf c\u0169ng sai. K\u00eca nh\u01b0 vua l\u00e0m ch\u1ee7 b\u00e1ch th\u1ea7n, ph\u00e0m th\u1ea7n n\u00fai, s\u00f4ng danh ti\u1ebfng v\u00e0 trung th\u1ea7n li\u1ec7t s\u0129 x\u01b0a nay \u0111\u00e2u c\u00f3 ti\u1ebfc \u00e2n phong, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ec1n d\u00e2m t\u00e0 th\u1edd nh\u1ea3m nh\u01b0 ho\u1ea1n quan cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea l\u00e0 Ho\u00e0ng Ng\u0169 Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m c\u1ea7u \u00e2n \u0111i\u1ec3n. V\u1ea3 l\u1ea1i tru\u1ea5t d\u00e2m th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u00f4n ch\u00ednh th\u1ea7n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 l\u00e0 th\u00edch h\u1ee3p, h\u00e1 n\u00ean l\u1ea5y th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea3o b\u00e1ch th\u1ea7n kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd, nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m d\u1ecbch l\u1ec7 \u01b0 ? L\u1ea1i n\u00f3i \u0111\u1ebdo b\u1ecf long ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ee5c ch\u1ea1m \u1edf th\u1ea7n t\u1eeb, \u0111\u1ec3 cho th\u1ea7n kh\u00f4ng y\u00ean, c\u00e0ng sai qu\u00e1 l\u1eafm\u00a0 ! K\u00eca nh\u01b0 \u0111\u1ee5c ch\u1ea1m long ph\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0 nghi ch\u1ebf c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf c\u00e1c l\u00e0ng m\u1ea1c, \u0111em c\u00e1i \u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ecbnh th\u1ea7n, th\u1ea7n n\u1ebfu c\u00f3 thi\u00eang, h\u1eb3n kh\u00f4ng y\u00ean, v\u00ec vi\u1ec7c ti\u1ebfm l\u1ea1m tr\u00e1i l\u1ec5. S\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef c\u00f3 n\u00f3i : t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ea7n n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n kh\u00f4ng b\u1eb1ng L\u00e2m Ph\u1ecfng ch\u0103ng ? Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y s\u1eeda l\u1ea1i cho ch\u00ednh, th\u1ea7n \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng y\u00ean. C\u00f2n nh\u01b0 t\u1ef1 xin b\u00e3i b\u1ecf, c\u0169ng l\u00e0 n\u00f3i su\u00f4ng kh\u00f4ng b\u1ecf \u00edch g\u00ec, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u00f3 b\u1ea5t c\u00f4ng b\u1ea5t ch\u00ednh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5t s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00e2u \u0111\u1ee3i t\u1ef1 xin, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd v\u00f4 c\u1edb m\u1edbi g\u1eb7p tai n\u1ea1n b\u1ea5t ng\u1edd, m\u00e0 v\u1ed9i \u0111em c\u00e1ch b\u1ecf quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u01b0 ? Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng xem H\u00e1n s\u1eed, g\u1eb7p c\u00f3 tai bi\u1ebfn li\u1ec1n m\u01b0u mi\u1ec5n ch\u1ee9c tam c\u00f4ng, tr\u1eabm v\u1ed1n kh\u00f4ng khen. K\u1ec3 th\u00ec th\u1edd tr\u1eddi c\u1ed1t th\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u0103n v\u1ebb, t\u1ee9c l\u00e0 \u1edf vi\u1ec7c l\u00e0m ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00f4i. Nay n\u1ebfu l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111em b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i h\u1ecfi t\u1ed9i th\u00ec th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec, v\u00e0 th\u00e0nh t\u1ed9i danh g\u00ec, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu qu\u1ea3 kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn kh\u00ed ho\u00e0 c\u1ee7a tr\u1eddi, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng s\u00e1ng su\u1ed1t, tr\u1eabm c\u0169ng d\u1ef1 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, \u0111\u00e2u ch\u1ec9 tr\u00e1ch \u1edf c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 n\u00ean x\u00e9t m\u00ecnh ngh\u0129 l\u1ed7i, l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 l\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1eafc tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ngh\u0129 l\u1ec7 kh\u00ed h\u01a1i lui, n\u00ean \u0111\u00ecnh c\u1ea5p thu\u1ed1c c\u00f4ng. Vua nghe tin tr\u00e1ch r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ch\u1ee3t b\u1ecb l\u1ec7 kh\u00ed l\u01b0u h\u00e0nh, tr\u1eabm m\u1ed9t l\u00f2ng lo cho d\u00e2n, ch\u01b0a ch\u00fat n\u00e0o ng\u01a1i, ngay d\u00f9 c\u00f3 b\u1ecf ch\u00e2u ng\u1ecdc ra m\u00e0 ch\u1eefa cho d\u00e2n kh\u1ecfi c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 b\u1ecf s\u1eebng con th\u00f4ng thi\u00ean t\u00ea \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh, nghi\u1ec1n h\u1ed5 ph\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, hu\u1ed1ng chi th\u1ee9 thu\u1ed1c \u1ea5y t\u1ed1n ph\u00ed c\u00f3 h\u1ea1n \u01b0 ? Ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u1edf ngo\u00e0i l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi ti\u1ebfng si\u00eang n\u0103ng sau m\u1ec7t m\u1ecfi m\u00e0 th\u1ebf ch\u0103ng ? N\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111\u01b0a thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, ng\u00e0y n\u00e0o d\u00e2n gian 10 ph\u1ea7n l\u00e0nh kh\u1ecfi m\u1edbi th\u00f4i. Thi\u00eam d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn l\u1ed7i, chu\u1ea9n cho gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 V\u0169 lao b\u00e1 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m V\u0169 lao h\u1ea7u ; T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 T\u00edn v\u0169 b\u00e1 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m T\u00edn v\u0169 h\u1ea7u. B\u1ecdn C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vinh phong t\u01b0\u1edbc \u1ea5p, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u1ea5t, l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u1edfng qu\u00e2n ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m. Vua \u01b0u \u0111\u00e3i c\u00e0ng long tr\u1ecdng, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>C\u00e1c ph\u1eadn bi\u1ec3n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, gi\u1eb7c bi\u1ec3n nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u1ed5i l\u00ean, vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 ch\u1ed7 \u1ea5y v\u00e0 qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh ch\u00fang ph\u1ea3i ch\u1ea1y, c\u1ee9u thuy\u1ec1n bu\u00f4n tho\u00e1t kh\u1ecfi, kh\u00f4ng m\u1ea5t m\u1ed9t t\u00fd g\u00ec. Vua nghe t\u00e2u, khen ng\u1ee3i, l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : gi\u1eb7c \u1ea5y quen \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n, th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ch\u01b0a b\u1ecb m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, th\u1ebf t\u1ea5t l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 quan t\u1ec9nh nghi\u00eam s\u1ee9c binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n h\u1ea1t \u1ea5y l\u1ea1i \u0111i t\u00ecm b\u1eaft. L\u1ea1i phi b\u00e1o cho quan b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i theo m\u1eb7t bi\u1ec3n h\u01a1i xa chi\u1ebfm h\u1eb3n \u0111\u1ea7u gi\u00f3 ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh, n\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, kh\u00f4ng cho l\u1ecdt tho\u00e1t.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1eeb Ch\u00e0ng S\u01a1n v\u1ec1, nghe tin d\u00e2n \u0111\u1ed9ng Li\u00eam Ch\u00e2u, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, d\u00e2n x\u00e3 An L\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ch\u00fang, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hai t\u1ec9nh L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng nghi\u00eam s\u1ee9c tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : gi\u1eb7c h\u00e8n nh\u1ecf nh\u1eb7t, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i t\u01b0 cho hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u01b0 cho Kh\u00e2m Ch\u00e2u chuy\u1ec3n b\u00e1o cho Li\u00eam Ch\u00e2u, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i : b\u1ea3n h\u1ea1t c\u00f9ng v\u1edbi Li\u00eam Ch\u00e2u \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u1ec1n k\u1ec1, m\u00e0 c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi b\u00ean n\u00e0y b\u00ean kia c\u00f3 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh h\u1eb3n hoi, th\u1ebf m\u00e0 d\u00e2n \u1edf ch\u00e2u Li\u00eam d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi l\u00e9n sang c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft d\u00e2n \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3, ph\u00e1i ngay quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ch\u1eb3ng kh\u00f3 g\u00ec, nh\u01b0ng b\u1edd c\u00f5i r\u00f5 r\u00e0ng, s\u1ee3 tr\u00e1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m. Xin chuy\u1ec3n t\u01b0 cho Li\u00eam Ch\u00e2u t\u00ecm c\u00e1ch tra b\u1eaft, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u1ea5y, k\u1ebft \u00e1n tr\u1eebng tr\u1ecb cho \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Kh\u00f4ng th\u1ebf, ph\u1ea3i b\u1ea9m \u0111\u1ebfn quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng, th\u00ec l\u1ed7i tha k\u1ebb c\u01b0\u1edbp h\u1ea7u \u0111\u1ed5 cho ai ? S\u1ee3 c\u00f3 kh\u00f4ng l\u1ee3i l\u1eafm, n\u00ean t\u00ednh ngay \u0111i, cho vi\u00ean \u1ea5y khu\u1ea5t l\u00fd s\u1ee3 t\u1ed9i, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng gia t\u00e2m t\u00ecm b\u1eaft. T\u1ec9nh th\u1ea7n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa v\u00e0 vi\u00ean ch\u00e2u, v\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e2u kh\u00f4ng b\u00e1o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u01b0 \u0111i, Kh\u00e2m Ch\u00e2u kh\u00f4ng nh\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ec3u l\u00fd vi\u1ebft c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. Sau T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng l\u00e0 h\u1ecd L\u00e2m tr\u1ea3 l\u1eddi n\u00f3i khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n, t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u00e1i u\u1ef7 Tri ph\u1ee7 l\u00e0 b\u1ecdn T\u00fa S\u01a1n, V\u0103n Hy, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tra x\u00e9t, \u0111\u00e3 x\u00e9t ra l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, d\u00e2n \u0111\u1ed9ng Kh\u00e2m Ch\u00e2u l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m Thi\u00ean \u0110i\u1ec1u c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n th\u00f4n ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh v\u00ec c\u00e3i nhau g\u00e2y n\u00ean \u0111\u00e1nh nhau ch\u1ebft hai m\u1ea1ng, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nh\u01b0ng ph\u1ea1m t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n m\u1ea1ng, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho ph\u1ee7 ch\u00e2u \u1ea5y b\u1eaft ngay x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb hung b\u1ea1o. C\u00f2n nh\u01b0 Kh\u00e2m Ch\u00e2u kh\u00f4ng nh\u1eadn t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e2u n\u1ec7, \u0111\u00e3 \u0111em vi\u1ec7c ch\u00e2u ph\u00e1n l\u00e0 b\u1ecdn T\u1ea1 Chi Sinh, ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u0103n b\u1ea3o. T\u1eeb sau vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, v\u1eabn chi\u1ec3u ph\u00e9p c\u0169, do ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh t\u01b0 cho ch\u00e2u ph\u00e1n nh\u1eadn x\u00e9t, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 \u00e1n tr\u1ecdng y\u1ebfu ph\u1ea3i tra, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u01b0 cho, vi\u00ean ch\u00e2u ph\u00e1n c\u0169ng ph\u1ea3i ti\u1ebfp thu l\u00e0m vi\u1ec7c ngay, cho kh\u1ecfi ch\u1eadm l\u1ee1.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Tri s\u1ef1 \u1edf ph\u1ee7 nha c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e1i vi\u00ean V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Tri s\u1ef1 c\u00e1c ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ea1 s\u1ef1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, xin n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t quan, c\u1ed1t \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, kh\u00f4ng \u1edf nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, hu\u1ed1ng chi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n, c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 binh l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ee5ng m\u00e0 ch\u1ee9c s\u1ef1 \u1edf ph\u1ee7 nha kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecdng h\u01a1n huy\u1ec7n nha, th\u00ec Tri s\u1ef1 \u0111\u1eb7t ra c\u0169ng l\u00e0 vi\u00ean th\u1eeba, v\u1ea3 l\u1ea1i danh s\u1eafc th\u1ea5p nh\u1ecf, ch\u01b0a kh\u1ecfi x\u1ea3o tr\u00e1 m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, th\u00e0nh ra kh\u00f4ng l\u1ee3i cho ti\u1ec3u d\u00e2n. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n y cho b\u1ed9 b\u00e0n, ph\u00e0m Tri s\u1ef1 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e2n ph\u1ee7, b\u1ecf \u0111i h\u1ebft, huy\u1ec7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t hai l\u1ea1i m\u1ee5c c\u0169ng b\u1ecf \u0111i m\u1ed9t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1edd c\u00f5i n\u01b0\u1edbc ta d\u00e0i su\u1ed1t, \u0111\u1ea5t c\u00e1t ph\u00ec nhi\u00eau, m\u00e0 v\u00e0ng b\u1ea1c c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t s\u1ea3n xu\u1ea5t l\u1ea1i nhi\u1ec1u, cho n\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn nh\u1edd \u0111\u1ea5t l\u00e0nh c\u1ee7a ta nh\u1edd \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 mua ri\u00eang mang k\u00e8m cho ti\u1ec7n nh\u1eb9 b\u1ecdc, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 cho gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0ng b\u1ea1c ng\u00e0y c\u00e0ng cao v\u1ecdt. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, nh\u01b0ng ch\u1ec9 n\u00f3i t\u1edbi thuy\u1ec1n bu\u00f4n, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ed3n \u1ea3i, \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, c\u0169ng ch\u01b0a n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Xin sai c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3 nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c t\u1ea5n th\u1ee7 x\u00e9t h\u1ecfi, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Thanh bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e0m thu\u00ea l\u00e0m m\u01b0\u1edbn m\u00e0 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, d\u00e1m ri\u00eang mang v\u00e0ng b\u1ea1c ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba gi\u1edbi, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan x\u1eed theo lu\u1eadt tr\u00e1i ph\u00e9p, tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn 50 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, 120 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu, c\u00f2n tang v\u1eadt sung c\u00f4ng. N\u1ebfu t\u1ea5n th\u1ee7 tra x\u00e9t kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o v\u00e0 d\u1ee5ng t\u00ecnh c\u1ed1 \u00fd tha, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o ra, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng x\u00e9t ra c\u0169ng giao ngh\u1ecb x\u1eed, r\u1ed3i \u0111em tang v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda sung l\u00e0m th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, cho ph\u00e2n ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n v\u1ee5 huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng (Huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n \u00edt, cho n\u00ean b\u1ecf \u0111i).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 \u0111i th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 vi\u1ec7c ho\u00e3n hay c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u do b\u01b0u ch\u00ednh \u0111\u1ec7 giao cho s\u1edf th\u1ecb v\u1ec7 ti\u1ebfn tr\u00ecnh (tr\u01b0\u1edbc do ty Th\u00f4ng ch\u00ednh), thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u1ec1, do c\u1eeda \u0110\u00e0 N\u1eb5ng ph\u00e1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 t\u00e2u th\u00ec c\u0169ng giao cho s\u1edf th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng l\u00ean, (tr\u01b0\u1edbc do b\u01b0u ch\u00ednh). C\u00f2n b\u01b0u ch\u00ednh ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7n giao cho s\u1edf th\u1ecb v\u1ec7 m\u1ea5y phong, bi\u00ean g\u1eedi cho th\u00f4ng ch\u00ednh l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1eadm l\u1ee1 th\u00ec t\u1ee9c kh\u1eafc truy x\u00e9t duy\u00ean c\u00f3 tr\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i. L\u1ea1i ngh\u0129 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n gi\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt xu\u1ea5t kh\u1ea9u, ho\u1eb7c theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, ho\u1eb7c ch\u1ec9 t\u01b0 b\u1ed9, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edd l\u00e2u. Chu\u1ea9n cho t\u1ef1 sau ph\u00e0m thuy\u1ec1n m\u00e0nh, ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt do Kinh ph\u00e1i hay t\u1ec9nh ph\u00e1i, nh\u01b0 c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn : b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u d\u00e2y c\u00f9ng ch\u1eef B\u00ecnh, ch\u1eef \u0110\u1ecbnh hi\u1ec7u An, hi\u1ec7u T\u0129nh t\u1eeb 3 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean ; c\u00e1c thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i t\u1eeb 5 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean ; thuy\u1ec1n Chu, \u00d4, L\u00ea v\u00e0 t\u00e0o thuy\u1ec1n, d\u1ecbch thuy\u1ec1n, th\u00e0nh \u0111o\u00e0n t\u1eeb 10 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang, \u0111em c\u1ea3 ng\u00e0y gi\u1edd xu\u1ea5t kh\u1ea9u, \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u1edb ph\u00e1t ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 \u0111i \u0111\u1ec3 tin t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea l\u00e0m quan tham nh\u0169ng, b\u1ecb ph\u00e1i vi\u00ean V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c ch\u1ec9 t\u00ean h\u1eb7c t\u00e2u, vua cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. L\u1ea5y Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 Ng\u00f4 Kim L\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Khi th\u00e0nh \u00e1n, Khu\u00ea b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An ; B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai gia h\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n Ninh \u2013 Th\u00e1i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng v\u1eabn l\u00e3nh ch\u1ee9c B\u1ed1 ch\u00ednh. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c tr\u00f9 ngh\u0129 ph\u00e1i u\u1ef7 \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh bi\u1ec1n binh gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u n\u00f3i : gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1, c\u0169ng c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00fac c\u00f9ng t\u00fang m\u00e0 sinh vi\u1ec7c. Quan qu\u00e2n th\u1ebf kh\u00f3 \u1eadp b\u1eaft. Xin \u0111em thuy\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u1ea5y 8 chi\u1ebfc d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho s\u1eeda ch\u1eefa ngay r\u1ed3i ch\u1ecdn bi\u1ec1n binh \u0111\u1eafc l\u1ef1c cho ng\u1ed3i. C\u1ee9 t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, chia nhau \u0111i tu\u1ea7n ch\u1eb7n. Khi g\u1eb7p l\u0169 gi\u1eb7c th\u00ec d\u00f9ng thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111u\u1ed5i thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh, ch\u00fang t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n tho\u00e1t, c\u00e1c binh thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i ch\u1ec9 \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, c\u00f2n th\u00ec h\u00e3y b\u00e3i b\u1ecf. V\u00e0 ven t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean n\u00ean \u0111\u1eb7t 3 \u0111\u1ed3n : 1 \u0111\u1ed3n \u1edf x\u00e3 Xu\u00e2n \u00e1ng, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n Ninh H\u1ea3i ; 1 \u0111\u1ed3n \u1edf th\u00f4n V\u1eadng g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u0129nh H\u1ea3i ; 1 \u1edf th\u00f4n V\u0129nh Th\u1ef1c g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n Thi\u1ebfp H\u1ea3i, \u0111\u1ed3n T\u0129nh H\u1ea3i ph\u00e1i 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, C\u01a1, 300 bi\u1ec1n binh, 2 \u0111\u1ed3n Ninh H\u1ea3i, Thi\u1ebfp H\u1ea3i, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n 3 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 105 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i ph\u00e1i Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh d\u1ecbch, b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, h\u1ee3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, \u0111\u00e3 c\u00f3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u00e0o Nam, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n chi\u1ec3u h\u1ea1t tu\u1ea7n ti\u1ec5u, l\u1ea1i c\u00f3 quan qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i tra b\u1eaft, tuy ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, nh\u01b0ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1ee9u tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u0169ng nhi\u1ec1u, nay n\u1ebfu v\u1ed9i r\u00fat v\u1ec1, ch\u1ec9 \u0111em 8 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111i tu\u1ea7n ch\u1eb9n, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ec1n binh \u0111\u1eafc l\u1ef1c, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n xa r\u1ed9ng, tr\u00f4ng kh\u1eafp sao \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec t\u1ef1 b\u1ecf ph\u00ean gi\u1eadu \u0111i m\u00e0 mu\u1ed1n cho ch\u00fang s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i l\u1ea1i th\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? L\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i vi\u1ec3n v\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u01b0 canh gi\u1eef b\u1edd bi\u1ec3n, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, nh\u01b0ng tr\u00f9 binh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i b\u00e0n \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i cho chu \u0111\u00e1o m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c \u1ea5y chu\u1ea9n giao cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00ednh li\u1ec7u. Ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ed3 \u0111\u1ed3, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 v\u1ec1 Kinh, ph\u1ea3i tu\u00e2n l\u1ec7nh \u0111i ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i qu\u00e1 lo cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean tr\u00f9 ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean, vua l\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t b\u00e0n, cho l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n m\u1edbi \u0111\u1eb7t, duy ch\u1ec9 \u0111\u1ed3n T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0 \u1edf trung \u0111\u1ed9, l\u00e0 n\u01a1i thuy\u1ec1n bu\u00f4n, thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111i l\u1ea1i h\u1ed9i h\u1ecdp, quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1ee7y b\u1ed9 gi\u00fap nhau m\u1edbi d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Xin ph\u00e1i 100 b\u1ed9 binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, 50 b\u1ed9 binh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 3 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, u\u1ef7 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7, C\u01a1, chuy\u00ean cai qu\u1ea3n ; \u0111\u1ed3n T\u0129nh H\u1ea3i, ph\u00e1i 30 bi\u1ec1n binh, 20 th\u1ee7y binh, 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf gi\u1eb1ng co cho T\u0129nh H\u1ea3i ; c\u00f2n \u0111\u1ed3n Thi\u1ebfp H\u1ea3i v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ef1ng l\u00e0m, m\u00e0 n\u01a1i \u1ea5y li\u00ean ti\u1ebfp d\u00e2n c\u01b0, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi 2 \u0111\u1ed3n kia h\u01a1i g\u1ea7n, tin t\u1ee9c c\u00f9ng th\u00f4ng, khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u0169ng tr\u00f4ng coi c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean b\u1ecf \u0111i, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u1eeda bi\u1ec3n Thi\u1ebfp H\u1ea3i li\u1ec7u cho 30 bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9, 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 cho vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng quan b\u00e1o m\u00e0 th\u00f4i (\u0110\u1ed3n T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t nh\u00e0 quan, 2 nh\u00e0 qu\u00e2n, \u0111\u1eb7t s\u00fang Th\u00e0nh c\u00f4ng, Th\u1ea7n c\u00f4ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 kh\u1ea9u ; \u0111\u1ed3n Ninh H\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t nh\u00e0 qu\u00e2n, \u0111\u1eb7t s\u00fang Qu\u00e1 s\u01a1n, Th\u1ea7n c\u00f4ng m\u1ed7i th\u1ee9 1 kh\u1ea9u ; c\u1eeda bi\u1ec3n Thi\u1ebfp H\u1ea3i d\u1ef1ng m\u1ed9t nh\u00e0 vu\u00f4ng, c\u1ea5p cho s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng kh\u00ed gi\u1edbi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t s\u00fang), \u0111\u1ed3n T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3n l\u1edbn n\u00ean ph\u00e1i Kinh l\u1ecbch ho\u1eb7c b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng theo vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c, bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i. C\u00f2n nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u00ednh, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ed3n v\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00e1ch th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f4ng kh\u00f3, t\u1eeb sau \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng, xin ph\u00e1i v\u1ec1 t\u1ec9nh k\u00ednh l\u0129nh v\u00e0 cho l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t th\u00e1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ph\u00f2ng b\u1ecb vi\u1ec7c b\u1ea5t ng\u1edd, ng\u00f5 h\u1ea7u \u1ed5n tho\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi ngh\u1ecb \u1ea5y.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 uy L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t bi\u1ebft t\u1ec7 nh\u0169ng c\u1ee7a vi\u00ean \u0111\u1ec1 lao, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i, chu\u1ea9n cho x\u00e9t b\u1ed5, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Ti\u1ec1n phong. Cho Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u0129nh Th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m kh\u00e1nh ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc khi \u1ea5y quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m d\u1ef1 d\u1ef1ng m\u1ed9t r\u1ea1p l\u1ee3p c\u1ecf \u1edf gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh, l\u1ea5y ng\u00e0y 25, 26, 27, t\u1ea5t c\u1ea3 3 ng\u00e0y b\u00e0y \u0111\u1eb7t di\u1ec5n tr\u00f2 ch\u01a1i \u0111\u1ec3 quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang h\u1ecdp xem cho c\u00f9ng vui c\u1ea3. Ghi l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh k\u00ea khai danh s\u00e1ch quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 trong Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c, m\u1eafc t\u1ed9i vi\u1ec7c ri\u00eang c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh ph\u00e0m t\u00f9 ph\u1ea1m can \u00e1n tr\u1ea3m, gi\u1ea3o giam h\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c, m\u00e0 \u0111\u00e3 qua 2, 3 k\u1ef3 th\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111em ngay t\u1ed9i danh l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng cho khoan gi\u1ea3m, \u0111\u1ebfn khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ea3i ch\u00e9m l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng nh\u1edd \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n v\u00e0 l\u00e0m binh h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu r\u1ed9ng tha quan thu\u1ebf 1 n\u0103m. Tr\u1eabm l\u1ea1i ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng thu\u1ebf quan t\u1ea5n th\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u nh\u0169ng t\u1ec7, mu\u1ed1n b\u1ecf h\u1ebft \u0111i, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ho\u1eb7c c\u00f3 n\u00f3i t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra thu\u1ebf quan t\u1ea5n, l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c ng\u1ecdn, t\u00f4n tr\u1ecdng vi\u1ec7c g\u1ed1c, tr\u1eabm t\u1ea1m nghe theo, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a cho l\u00e0m ph\u1ea3i, nay m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea3i. V\u00ec ti\u1ec3u d\u00e2n su\u1ed1t n\u0103m si\u00eang n\u0103ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, ch\u1ec9 cung \u00e1o c\u01a1m \u0111\u00e3 ch\u1ecbu thu\u1ebf ru\u1ed9ng, l\u1ea1i ch\u1ecbu thu\u1ebf th\u00e2n, m\u00e0 d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e0 nh\u00e0 gi\u00e0u, kh\u00f4ng ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c, n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u00eam m\u1ed1i v\u1ee5 ng\u1ecdn \u01b0 ? Sang n\u0103m g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft Ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, v\u1ec1 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u0169ng n\u00ean h\u1ea1n ch\u1ebf. Thu\u1ebf bu\u00f4n v\u00e0 t\u00f9 t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00ean tha cho t\u1ea5t c\u1ea3. N\u1ebfu m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, l\u1ea1i khoan tha cho, th\u00ec k\u1ebb v\u1ee5 ng\u1ecdn may \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f4ng, k\u1ebb t\u1ed9i n\u1eb7ng may \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi ch\u00e9m, c\u00f2n th\u00e0nh ch\u00ednh th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa !<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : sang n\u0103m l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd, l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt tr\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ea7n nhi\u1ec1u, xin thu\u00ea d\u00e2n v\u00e0 th\u1ee3 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 80 ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ec3u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i c\u00f2n c\u00e1c th\u1ee9 l\u1ee5a hoa c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00e0 h\u00e0ng Trung Qu\u1ed1c, h\u00e0ng T\u00e2y ch\u1ecdn mua r\u1ea5t kh\u00f3, xin t\u1ea1m l\u0129nh c\u1ee7a kho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. Vi\u1ec7c xong c\u1ee9 theo nguy\u00ean th\u1ebf n\u1ed9p tr\u1ea3, chi qu\u00e1 th\u00ec chi\u1ec3u gi\u00e1 n\u1ed9p v\u00e0o kho. Vua y cho.<\/p>\n<p>Cho l\u00ednh 2 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : C\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb d\u1ecbch t\u1eadt, ch\u1ec9 2 t\u1ec9nh n\u00e0y l\u00e0 n\u1eb7ng, nh\u00e2n ngh\u0129 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y v\u1ec1 Kinh nguy\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea5y g\u1ed7 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p ch\u00fac m\u1eebng, ngh\u0129a n\u00ean ph\u1ea3i th\u1ebf. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1n truy\u1ec1n nhi\u1ec5m, nh\u01b0ng xa c\u00e1ch qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 tai ho\u1ea1 \u1ea5y, th\u00ec l\u00f2ng nh\u1edb gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Cho l\u00ednh Kinh chia ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i, v\u00ec c\u1edb c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u1ec1 Kinh, cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n H\u00e0 \u2013 Ninh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng ; B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n H\u01b0ng Y\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 c\u00f3 Man M\u00e8o tr\u1eafng \u0111\u1ebfn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9ng Ng\u1ecdc Uy\u1ec3n, S\u01a1n Y\u00ean. Quan t\u1ec9nh xin cho ghi s\u1ed5 n\u1ed9p thu\u1ebf (s\u1ed1 Man tr\u00ean 40 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng n\u0103m thu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c). Vua y cho.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Nam H\u01b0ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng v\u1ec1 n\u00f3i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1ea5y cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao b\u00e0y h\u00e0ng, 13 h\u00e0ng tr\u1eef b\u00e1n thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u00fat, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c m\u1edbi L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb cho l\u00e0 ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, thu ngay tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn tr\u00ean 1.000 th\u00f9ng, c\u00f2n ph\u00e1i \u0111i tra x\u00e9t ch\u01b0a h\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : Thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 th\u1ee9 hao ti\u1ec1n c\u1ee7a, h\u1ea1i m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m h\u1ea1i gh\u00ea g\u1edbm, gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, \u0111\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5 Ch\u1ec9 nghi\u00eam c\u1ea5m, kh\u1ed1n n\u1ed7i bu\u00f4n b\u00e1n th\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi nhi\u1ec1u, cho n\u00ean ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft k\u1ebb b\u00e1n tr\u1ed9m, th\u00ec ch\u01b0a h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi h\u00fat. Nh\u00e2n ngh\u0129 th\u1ee9 thu\u1ed1c \u0111\u1ec1u do n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i n\u1ea5u ra, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01b0\u1edbc ta v\u1eabn c\u00f3, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay n\u01b0\u1edbc ta ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111inh ninh r\u0103n b\u1ea3o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ea5m ng\u1ea7m \u0111em theo. Nay nghe t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng n\u01b0\u1edbc Thanh ph\u00e1t ra v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t nghi\u00eam c\u1ea5m, th\u00ec thu\u1ed1c phi\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y mang sang kh\u00f4ng kh\u1ecfi chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u b\u00e1n r\u1ebb. Nay thuy\u1ec1n Linh ph\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 \u0111\u1eadu \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed1t tham l\u1ee3i ch\u1edf tr\u1ed9m, tuy t\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00ecm x\u00e9t, nh\u01b0ng trong thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0 trong gi\u00f3ng tre, trong ch\u1ed7 v\u00e1n gh\u00e9p, gi\u1ea5u ng\u1ea7m r\u1ea5t kh\u00e9o, tra x\u00e9t c\u0169ng kh\u00f3 chu \u0111\u00e1o. Ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn khi x\u00e9t ra, ho\u1eb7c nh\u1eadn ti\u1ec1n c\u1ee7a, c\u1ed1 \u00fd tha, ho\u1eb7c n\u1ec3 nang, che ch\u1edf bao dung, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ef1 gian gi\u1ea5u, th\u00ec ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y th\u1ee9 thu\u1ed1c \u1ea5y l\u00e0m c\u1ee7a qu\u00fd, t\u1ec7 \u1ea5y bao gi\u1edd h\u1ebft, n\u00ean ph\u00e1i vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o c\u00f9ng Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n h\u1ecdp c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n binh d\u1ecbch th\u00e0nh t\u1ea5n \u1ea5y v\u00e0 th\u00e0nh \u1ea5y tuy\u00ean ch\u1ec9 b\u1ea3o ban. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 mua thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u0111em v\u1ec1 nhi\u1ec1u \u00edt, cho \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n tu\u1ea7n tra x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tang, tr\u00f3t v\u00ec n\u1ec3 nang kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c, ho\u1eb7c nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 tha k\u1ebb ph\u1ea1m, ho\u1eb7c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng mua \u0111\u1ec3 h\u00f2ng l\u1ea5y l\u1ee3i, th\u00ec trong 3 ng\u00e0y t\u1ef1 th\u00fa, tha t\u1ed9i cho. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00fa, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, t\u1ea5t x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft kh\u00f4ng tha. L\u1ea1i m\u1eadt x\u00e9t nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf ph\u1ed1 ch\u1ee3, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tang, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0a v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Nam tra x\u00e9t. L\u1ea1i ngh\u0129 thuy\u1ec1n An d\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda C\u1ea7n Gi\u1edd c\u0169ng gi\u00e1ng d\u1ee5 sai \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0111i \u0111\u1ebfn b\u1ea3o ban nh\u01b0 th\u1ebf. Sau r\u1ed3i tra x\u00e9t hai thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 mua v\u1ec1, duy d\u00f2 x\u00e9t ph\u1ed1 ch\u1ee3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tang v\u1eadt b\u00e1n tr\u1ed9m, sai \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Ba Nam th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y B\u00f9i B\u1eb1ng nghe ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i d\u00e2n ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ecba gi\u1edbi, nh\u00e2n say r\u01b0\u1ee3u c\u01b0\u1ee1i voi v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi b\u1eaft \u0111\u00e1nh d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y, ph\u1ee7 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u00e1nh v\u00e0 n\u00f3i : quan m\u00e0y c\u00f2n t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc ch\u00e9m sau ; ch\u1ee9 tao th\u00ec ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u sau. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. B\u1eb1ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua gi\u00e1ng d\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1eafng b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n r\u1eb1ng d\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi theo v\u1ec1 l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan tr\u1ecdng. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, \u00e2n c\u1ea7n r\u0103n b\u1ea3o, trong khi tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, ngo\u00e0i th\u00ec v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n bi\u00ean thu\u1ef3, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi tho\u1ea3 thi\u1ebfp, b\u1edd c\u00f5i l\u00e0 v\u1eefng v\u00e0ng. Nay bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u ch\u01b0a \u0111\u1eb7t quan, ng\u01b0\u1eddi Kinh m\u00e0 ch\u1ecdn b\u1ed5 ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n l\u00e0 B\u00f9i B\u1eb1ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u00e1m n\u00f3i b\u1eeba b\u00e3i, l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ecfi ph\u1ea3i tr\u00e1i, g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i d\u00e2n Kinh c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o ? Kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ecdn khanh ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u1eeda sang ph\u00e9p l\u00e0m quan \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o ? D\u1ea1y b\u1ea3o thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o ? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1eb7t quan, chia ch\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u00ec d\u00e2n, quan kh\u00f4ng nhi\u1ec5u d\u00e2n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ed7 tr\u1ecb, nh\u01b0 l\u0169 \u1ea5y cho tr\u1ecb d\u00e2n Kinh c\u00f2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi cho tr\u1ecb d\u00e2n Th\u1ed5 m\u1edbi theo v\u1ec1 \u01b0, khi c\u00f3 kh\u00edch n\u00ean vi\u1ec7c bi\u1ebfn, vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng nh\u1ecf. Nay n\u00ean xem x\u00e9t quan ng\u01b0\u1eddi Kinh m\u1edbi \u0111\u1eb7t, c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft k\u00e9m nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i nghi\u00eam h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft k\u00e9m n\u00e0o, m\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i c\u00f3 l\u00f2ng ki\u00eau ng\u00f4ng tham h\u00e8n, Th\u1ed5 d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ee5c th\u00ec c\u0169ng tri\u1ec7t v\u1ec1 \u0111\u1ed5i b\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m dung ch\u00fat n\u00e0o. B\u00e8n sai 6 b\u1ed9 ch\u1ecdn c\u1eed c\u00e1c Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c B\u00e1t ph\u1ea9m thu\u1ed9c ty, kh\u00f4ng c\u1ee9 v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi k\u00e9m, nh\u01b0ng l\u1ecbch luy\u1ec7n th\u00e0nh th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 kham \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ch\u0103n tr\u1ecb d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean, th\u00ec m\u1ed7i b\u1ed9 c\u1eed l\u1ea5y hai ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y chia b\u1ed5 ch\u1ee9c huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Sai B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, l\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ty Th\u1eeba bi\u1ec7n \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1 m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n ch\u1ebft, Quy\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi giang, theo h\u1ea7u \u1edf vi\u1ec7n, c\u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c vua c\u1ea5t nh\u1eafc. L\u00fac m\u1edbi b\u1ecb b\u1ec7nh, vua th\u01b0\u1eddng sai Trung s\u1ee9 mang s\u00e2m qu\u1ebf vua d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn khi nghe tin ch\u1ebft, vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, t\u0103ng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i, cho 3 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, 20 t\u1ea5m v\u1ea3i, 500 quan ti\u1ec1n, sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111i h\u1ed9 tang v\u1ec1 qu\u00ea ch\u00f4n. Con vi\u00ean \u1ea5y c\u00f2n nh\u1ecf, chu\u1ea9n b\u1ecb cho \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, l\u01b0\u1ee3ng cho l\u1ee5c d\u1ee5ng, m\u1eb9 gi\u00e0 c\u00f2n s\u1ed1ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p cho 30 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, sai quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u0103m h\u1ecfi.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ea7n t\u1eed tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u00ecnh hu\u1ed1ng c\u1ee7a Quy\u1ec1n, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1ea3 l\u1ea1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ban cho b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c, th\u00ec l\u1ebd c\u1ed1 nhi\u00ean ph\u1ea3i th\u1ebf, l\u1ea1i ban \u01a1n \u0111\u1ebfn b\u1ea7y t\u00f4i qu\u00e1 c\u1ed1, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng mong \u0111\u1ec1n b\u00e1o m\u1ea3y may, m\u00e0 \u0111\u1ea1o h\u1eadu c\u00e0ng t\u1ecf r\u00f5, h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f9ng l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1t \u01b0 ? N\u00ean sai \u1edf Kinh do hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh, \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ecfi x\u00e9t g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u0103n t\u1eeb tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, kh\u00f4ng may, c\u00f2n c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0 hi\u1ec7n s\u1ed1ng, m\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng thi\u1ebfu th\u1ed1n, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i tr\u1eabm ban \u01a1n. Nguy\u00ean m\u1eb9 c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u1eb1ng L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n \u0111\u1ec1u ngo\u00e0i 70, m\u1eb9 c\u1ee7a th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n tu\u1ed5i ngo\u00e0i 80, ti\u00eau d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng n\u0103m chi ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ea5p cho. (M\u1eb9 \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng 25 ti\u1ec1n, 15 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1p ; m\u1eb9 H\u1eefu B\u1ea3n 20 quan ti\u1ec1n, 12 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, m\u1eb9 B\u00e1 Nh\u00e2n, 30 quan ti\u1ec1n, 25 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn ch\u1ebft, l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh H\u1ed5 uy Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan l\u00e0m L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 Cao V\u0103n \u0110i\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu c\u01a1 Nam \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n Ki\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu c\u01b0\u1eddng Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n D\u0169ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung dinh H\u1ed5 uy ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 dinh Long v\u00f5 Nguy\u1ec5n Ho\u00e1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 Nam \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thao l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u xin t\u1eeb sau ph\u00e0m ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u1ec1 n\u1ed9p h\u00e0ng ho\u00e1 v\u00e0o N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i bi\u00ean k\u00ea t\u01b0 b\u1ed9, hai nha v\u00e0o s\u1ed5 thu nh\u1eadn xong, c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c s\u1ed1 t\u01b0 \u0111\u1ec3 x\u00e9t. C\u00f2n \u1edf trong giao v\u1eadt h\u1ea1ng ra, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a giao ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e1o b\u1ed9 ty tr\u1ef1c thu\u1ed9c \u1edf hai nha \u0111\u1ec3 v\u00e0o s\u1ed5, hai nha \u1ea5y c\u0169ng chi\u1ebfu s\u1ed1 t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 thanh tra do b\u1ed9 theo t\u1eebng kho\u1ea3n t\u01b0 giao cho vi\u00ean thanh tra x\u00e9t l\u1ea1i ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u00f3t. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>N\u0103m t\u1eadp th\u01a1 vua l\u00e0m kh\u1eafc \u0111\u00e3 xong (T\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18 \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 19, t\u1ea5t c\u1ea3 509 b\u00e0i, chia l\u00e0m 10 quy\u1ec3n v\u00e0 2 quy\u1ec3n m\u1ee5c l\u1ee5c). Th\u01b0\u1edfng cho chuy\u00ean bi\u1ec7n v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCII<\/a> \u2013 202<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng 5, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, l\u00faa chi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, 2 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3. S\u1edb n\u00f3i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd, ch\u01b0a bao gi\u1edd b\u1ed9i thu b\u1eb1ng n\u0103m nay. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y c\u1ea3 m\u1eebng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i x\u00e2y l\u1ea1i ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t tr\u00ean Kinh th\u00e0nh v\u00e0 \u0111i\u1ebfm canh c\u1ee7a bi\u1ec1n binh th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n B\u00ecnh (\u0110\u00e0i c\u00f3 25 s\u1edf, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i s\u1edf \u0111\u1eb7t 1 to\u00e0 ho\u1eb7c 2, 3 to\u00e0 \u0111i\u1ebfm canh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ed7 h\u1ed3ng s\u1eafc. \u0110\u1ebfn nay truy\u1ec1n m\u1ed7i \u0111\u00e0i 1 \u0111i\u1ebfm, quy th\u1ee9c : tr\u01b0\u1eddng 8 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, ngang 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, 3 m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu \u0111\u1ec1u x\u00e2y g\u1ea1ch, v\u00e1ch m\u1edf 1 c\u1eeda, c\u1ed9t cao 5 th\u01b0\u1edbc, l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 b\u1ec1n ch\u1eafc c\u00f3 ti\u1ebfng).<\/p>\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng ti\u00eau cho \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An (m\u1ed7i n\u0103m 15 quan) \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n c\u00f4ng ti\u00eau, Thu\u1eadn An \u1edf g\u1ea7n v\u1edbi k\u1ef3 \u0111i\u1ec7n, v\u0103n th\u01b0 \u0111i l\u1ea1i c\u0169ng b\u1eadn, n\u00ean c\u1ea5p ph\u00e1t cho.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n c\u00e1o ngh\u1ec9 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tang. Cho \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trinh b\u1ed5 th\u1ee5 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Ngh\u1ecb m\u1edf \u00e2n khoa. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m cho \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh tr\u1ecb, \u0111\u00e0o t\u1ea1o l\u1ea5y nh\u00e2n t\u00e0i l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Tr\u1eabm l\u01b0u t\u00e2m chu\u1ed9ng vi\u1ec7c v\u0103n h\u1ecdc, \u0111\u1eb7t khoa thi l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc th\u1ee9c, \u0111\u00e3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thi, l\u00e0m ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Sang n\u0103m g\u1eb7p ti\u1ebft th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u0111\u00e1ng n\u00ean l\u00e0m \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 vui m\u1eebng, thi \u00e2n cho b\u1ecdn h\u1ecdc tr\u00f2. Ta ngh\u0129 n\u0103m \u1ea5y ch\u00ednh t\u1edbi k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu m\u1edf \u00e2n khoa th\u1eddi l\u1ea1i tr\u00f9ng v\u00e0o khoa thi ch\u00ednh, n\u1ebfu m\u1edf v\u00e0o n\u0103m nay th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00e1nh ti\u1ebft r\u1ea5t b\u1eadn, kh\u00f3 c\u00f3 l\u00fac r\u1ed7i m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eady chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 21 \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u00e2n khoa thi H\u01b0\u01a1ng, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 22, l\u00e0m \u00e2n khoa thi H\u1ed9i. C\u00f2n khoa ch\u00ednh th\u00ec thi H\u01b0\u01a1ng l\u00f9i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 22, thi H\u1ed9i lui \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m Nh\u00e2m D\u1ea7n Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 23. V\u1eady b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n b\u1ea3o cho h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00e1c h\u1ea1t bi\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u1ef1 r\u00e8n gi\u0169a tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u00e1i \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a ta s\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng v\u0103n h\u1ecdc.<\/p>\n<p>Binh t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Huy, B\u00f9i \u0110\u1ee9c Th\u1ec3 \u0111\u1ebfn Kinh v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc k\u00eau r\u1eb1ng : \u00f4ng cha ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, n\u0103m ngo\u00e1i ch\u00fang nh\u1ea3y qua gi\u00e1 th\u1eadp \u00e1c l\u00e0 do quan t\u1ec9nh b\u1eaft \u00e9p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00e2n t\u00e2m ch\u00fang. Nay xin v\u1eabn theo \u0111\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef tr\u00f2n \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu l\u00e0m con, ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn. Tam ph\u00e1p t\u01b0 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang b\u1ecb t\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5 d\u1ed7 \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i. Tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh \u0111\u00e3 l\u00e0m \u00e1n, b\u1ed9 \u0111\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m, ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0111\u00e1ng gi\u1ebft. Nh\u01b0ng tr\u1eabm c\u00f2n ch\u01b0a n\u1ee1 v\u1ed9i kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch hi\u1ec3u b\u1ea3o, mong ch\u00fang t\u1ec9nh ng\u1ed9. K\u1ecbp khi t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00e2u ch\u00fang \u0111\u00e3 th\u00e0nh t\u00e2m b\u1ecf \u0111\u1ea1o, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tha ngay v\u00e0 l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho. Nay ch\u00fang l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ef1c ngoan ng\u1ea1nh t\u1ed1i t\u0103m, d\u00e1m b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169 v\u00e0o Kinh khi\u1ebfu kh\u1ed1ng. C\u00e1i h\u1ea1ng d\u00e2n l\u00e0m lo\u1ea1n \u1ea5y, h\u00e1 n\u00ean c\u00f2n \u0111\u1ec3 ch\u00fang s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u1eddi. V\u1eady truy\u1ec1n cho v\u1ec7 C\u1ea9m y \u00e1p gi\u1ea3i ch\u00fang ra b\u00e3i bi\u1ec3n d\u00f9ng b\u00faa l\u1edbn ch\u1eb7t ngang l\u01b0ng v\u1ee9t x\u00e1c xu\u1ed1ng bi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>T\u00ean c\u00f9ng x\u1eed m\u1eadt \u00e1n l\u00e0 \u0110inh \u0110\u1ea1t, \u1edf t\u1ec9nh cho \u0111em g\u1ea1n h\u1ecfi l\u1ea1i, c\u0169ng m\u1ed9t m\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecf \u0111\u1ea1o, c\u00f9ng \u0111em gi\u1ebft c\u1ea3. \u0110\u1ed1c th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh v\u00ec t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1ed3 \u0111\u1ed3, gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 ph\u00e2n u\u1ef7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111i d\u00f2 h\u1ecfi xem nh\u1eefng binh d\u00e2n trong h\u1ea1t theo t\u00e0 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh t\u00ecnh nguy\u1ec7n b\u1ecf \u0111\u1ea1o, \u0111\u00e3 b\u1ecf h\u1eb3n t\u00e0 gi\u00e1o quay v\u1ec1 \u0111\u1ea1o ch\u00ednh ch\u01b0a hay l\u00e0 c\u00f2n mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng do b\u1ea3n t\u00e2m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh t\u1ef1 th\u00fa, c\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u00f9ng s\u1ee3 ph\u00e9p, d\u1ea7n d\u1ea7n h\u1ed1i c\u1ea3i kh\u00f4ng, hay c\u00f2n t\u1ee5 h\u1ed9i gi\u1ea3ng t\u1eadp th\u1ea7m k\u00edn v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng b\u1ecf th\u00f3i c\u0169, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c m\u1eadt t\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n gi\u1ea5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201c\u0110\u1ea1o Gia T\u00f4 t\u1eeb T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 d\u1ee5 d\u1ed7 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb ngu t\u1ed1i, v\u1ec1 sau t\u1ee5 t\u1eadp r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ea1ng l\u0169 m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, c\u00e1i \u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra \u0111\u1ea1o gi\u00e1o \u0111\u00f3 r\u00fat c\u1ee5c ch\u1ec9 l\u00e0 r\u1ea5t c\u00e0n b\u1eady m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1eed ngh\u0129 : c\u00e1i vi\u1ec7c th\u1eadp \u00e1c, Gi\u00ea su t\u00f3m l\u1ea1i ch\u1eb3ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00fd g\u00ec, m\u00e0 c\u00e1i thuy\u1ebft Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc ph\u00e9p l\u1ea1i l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd. Th\u1eadm ch\u00ed th\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7u h\u1ed3n \u0111\u1ec3 l\u1eeba kho\u00e9t con ng\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi [ch\u1ebft], m\u01b0\u1ee3n danh \u0111\u1ed3ng trinh \u0111\u1ec3 d\u00e2m \u00f4 v\u1ee3 con ng\u01b0\u1eddi ta, th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n phong ho\u00e1, ch\u1eb3ng nh\u1eefng m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1ng ngu xu\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t trung b\u1ea5t hi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng sa v\u00e0o \u0111\u1ea1o gi\u00e1o \u1ea5y, h\u1ecdc t\u1eadp l\u00e2u ng\u00e0y, ti\u00eam nhi\u1ec5m \u0111\u00e3 s\u00e2u, x\u01b0\u1edbng l\u00ean m\u1ed9t ph\u00e1i t\u00e0 \u0111\u1ea1o, khi\u1ebfn cho th\u01b0\u1eddng d\u00e2n n\u01a1i h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n kh\u00f4ng kh\u1ecfi tin nghe, tuy can ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ph\u00e1p lu\u1eadt c\u0169ng kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nghi\u00eam c\u1ea5m, \u0111\u1ed1t h\u1ebft kinh s\u00e1ch, chi\u1ebfm \u1edf nh\u00e0 gi\u1ea3ng, \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi xa l\u00e1nh, khi\u1ebfn kh\u00f4ng t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ; l\u1ea1i ti\u1ebft th\u1ee9 \u0111inh ninh b\u1ea3o ban, mu\u1ed1n cho d\u00e2n ta quay v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n m\u00e0 xa d\u1eddi t\u1ed9i l\u1ed7i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd khi ph\u00e1t ra \u00e1n theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, k\u1ebb ngu b\u01b0\u1edbng th\u00ec gi\u1ebft, k\u1ebb h\u1ed1i c\u1ea3i th\u00ec tha, vi\u1ec7c \u1ea5y th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y c\u1ea3. Nay l\u0169 binh l\u00ednh Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Huy, B\u00f9i \u0110\u1ee9c Th\u1ec3 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh cam t\u00e2m b\u1ed9i ngh\u1ecbch, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f3 tha th\u1ee9, \u0111\u00e3 cho gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i. Duy c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201ckh\u00f4ng \u0111\u1ed5i vi\u1ec7c \u00f4ng cha \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u00e0 hi\u1ebfu\u201d l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, l\u00e0 \u0111\u00e1ng gi\u1ebft ; kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00ea \u0111\u1eafm \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u1eady chu\u1ea9n cho l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh th\u00f4ng s\u1ee9c cho qu\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t bi\u1ebft, ai tr\u00f3t theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c quan cho nh\u1ea3y qua gi\u00e1 th\u1eadp \u00e1c xin b\u1ecf \u0111\u1ea1o th\u00ec nay n\u00ean h\u1ed1i c\u1ea3i, h\u1eb3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t thu\u1eadn l\u00f2ng tr\u00e1i, l\u1ea1i theo t\u00e0 gi\u00e1o ; ai ch\u01b0a b\u1ecf \u0111\u1ea1o th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh tr\u00ecnh b\u00e0y th\u00fa th\u1ef1c, li\u1ec1n cho nh\u1ea3y qua gi\u00e1 th\u1eadp \u00e1c, gi\u00e0y \u0111\u1ea1p l\u00ean 2, 3 l\u1ea7n, x\u00e9t l\u00e0 do \u1edf ch\u00e2n th\u00e0nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1. K\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c che l\u1ea5p \u0111\u00e3 s\u00e2u, l\u00f2ng t\u00e0 ch\u01b0a s\u1ea1ch, n\u00f3i b\u1eady l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u00f4ng cha l\u00e0 hi\u1ebfu, th\u00ec n\u00ean \u0111em \u0111\u1ea1i ngh\u0129a hi\u1ec3u b\u1ea3o cho ch\u00fang r\u1eb1ng : tr\u0103m n\u1ebft kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n b\u1ea5t hi\u1ebfu, nh\u01b0ng s\u1edf d\u0129 g\u1ecdi l\u00e0 hi\u1ebfu l\u00e0 : th\u00e2n th\u1ec3, t\u00f3c da, do b\u1ed1 m\u1eb9 sinh ra, kh\u00f4ng d\u00e1m hu\u1ef7 ho\u1ea1i, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, m\u00e0 l\u1eadp th\u00e2n r\u1ea1ng r\u1ee1 danh ti\u1ebfng, l\u00e0m vinh hi\u1ec3n cho cha m\u1eb9 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfu sau c\u00f9ng, h\u00e1 l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u00f4ng cha l\u00e0 \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i : \u201c3 n\u0103m kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a cha, kh\u00e1 g\u1ecdi l\u00e0 hi\u1ebfu v\u1eady\u201d. Chu Hy n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u00e1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd th\u00ec chung th\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng n\u1ebfu tr\u00e1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd, sao l\u1ea1i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m\u201d. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u00f4ng cha c\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i, con ch\u00e1u n\u00ean thay \u0111\u1ed5i ngay, ngh\u0129a \u1ea5y c\u1ed1 nhi\u00ean \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e9t l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a \u00f4ng cha ph\u1ea3i hay tr\u00e1i, th\u00ec \u00f4ng cha khi sinh th\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 c\u01b0\u1edbp tr\u1ed9m t\u1ef1 l\u00e0m cho m\u00ecnh b\u1ecb t\u00f9 t\u1ed9i ch\u00e9m gi\u1ebft, k\u1ebb l\u00e0m con l\u00e0m ch\u00e1u c\u0169ng noi theo m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i \u01b0 ? K\u1ec3 ra, l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi ta ai c\u0169ng v\u1eabn c\u00f3, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng coi cha m\u00ecnh l\u00e0 cha, l\u1ea1i coi ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 cha, kh\u00f4ng th\u1edd t\u1ed5 m\u00ecnh l\u00e0m t\u1ed5, l\u1ea1i \u0111i th\u1edd \u0111\u1ea1o gi\u00e1o T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0m t\u1ed5, kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u00ednh th\u1edd th\u1ea7n minh khi c\u00fang t\u1ebf t\u1ed5 ti\u00ean n\u1eefa ; nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 hi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? N\u1ebfu \u00f4ng cha ch\u00fang c\u00f2n s\u1ed1ng, m\u1ed9t khi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u0103n b\u1ea3o cho t\u1ec9nh ng\u1ed9, c\u0169ng t\u1ef1 h\u1ebft s\u1ee9c h\u1ed1i c\u1ea3i ch\u1eb3ng r\u1ed3i. Duy \u00f4ng cha ch\u00fang, ho\u1eb7c sinh v\u00e0o cu\u1ed1i L\u00ea, ho\u1eb7c sinh v\u00e0o tri\u1ec1u ngu\u1ef5 T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 l\u00fac gi\u00e1o ho\u00e1 suy \u0111\u1ed3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, tuy c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y ngh\u0129a l\u1edbn b\u1ea3o cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh ng\u1ed9, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sau c\u00f9ng v\u1eabn b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0n r\u1ed7i, ph\u00e1p l\u1ec7nh nghi\u00eam minh, ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, k\u1ebb \u00e1c t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u1ea1t, kh\u1eafp \u0111\u1ea5t c\u00f9ng tr\u1eddi, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng noi theo gi\u00e1o ho\u00e1. \u00d4ng cha m\u00e0 c\u00f3 bi\u1ebft, h\u00e1 ch\u1eb3ng mong con ch\u00e1u h\u1ecd h\u1ed1i c\u1ea3i \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u1ecfi c\u00e1i ho\u1ea1 b\u1ea1i di\u1ec7t \u01b0 ? Nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e0m con ch\u00e1u, s\u1ed1ng trong th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, n\u00ean t\u1ea9y tr\u1eeb th\u00f3i c\u0169 \u0111\u1ec3 an \u1ee7i vong linh t\u1ed5 ti\u00ean, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i hi\u1ebfu \u01b0 ? Sao l\u1ea1i c\u1ee9 u m\u00ea kh\u00f4ng t\u1ec9nh, t\u1ef1 mang t\u1ed9i v\u00e0o th\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho t\u1ed5 ti\u00ean, c\u1ed1 ch\u1ea5p m\u1ed9t b\u1ec1, kh\u00f4ng bi\u1ebfn th\u00f4ng th\u00ec cho l\u00e0 hi\u1ebfu ch\u0103ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i, cho vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0 hi\u1ebfu, t\u1ee9c l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tr\u00e1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, theo ph\u00e1p lu\u1eadt t\u1ea5t b\u1ecb gi\u1ebft, nh\u01b0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Huy, B\u00f9i \u0110\u1ee9c Th\u1ec3, th\u00e2n l\u00e0m nh\u01a1 b\u1ea9n r\u00ecu b\u00faa. Th\u1ecbt l\u00e0m m\u1ed3i cho c\u00e1 t\u00f4m, th\u1ebf l\u00e0 th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a cha m\u1eb9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ef1 b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec b\u1ea5t hi\u1ebfu c\u00f2n g\u00ec h\u01a1n n\u1eefa. Ho\u1eb7c l\u1ea1i l\u00e0 con m\u1ed9t, c\u00f4 \u0111\u1ed9c, m\u1ed9t khi m\u1eafc v\u00e0o ho\u1ea1 \u1ea5y, t\u1ed5 ti\u00ean kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a th\u00ec b\u1ea5t hi\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f2n g\u00ec h\u01a1n n\u1eefa. \u0110em \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 hi\u1ec3u d\u1ee5, khi\u1ebfn cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u00f5. N\u1ebfu l\u1ea7n n\u00e0y, sau khi \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd m\u00e0 ch\u00fang c\u00f2n d\u00e1m cho vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u1ea1o l\u00e0 hi\u1ebfu, t\u1ee9c l\u00e0 d\u00e2n l\u00e0m lo\u1ea1n ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u00ec \u0111ao b\u00faa s\u1eb5n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, quy\u1ebft gi\u1ebft ch\u1ebft kh\u00f4ng tha th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng xem quy\u1ec3n \u201cT\u00e2y d\u01b0\u01a1ng k\u00fd s\u1ef1\u201d, b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : S\u00e1ch T\u00e2y c\u00f3 n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eddi vua Nghi\u00eau b\u1ecb n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u1ea5y m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111em h\u1ebft th\u1ea3y nh\u00e2n d\u00e2n chim mu\u00f4ng trong n\u01b0\u1edbc l\u00e1nh l\u00ean \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec9nh ng\u1ecdn n\u00fai cao\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTrong khi n\u01b0\u1edbc to, trong n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, sau sinh s\u1ea3n ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 con ch\u00e1u b\u1ea3y \u00f4ng t\u1ed5 \u1ea5y\u201d. C\u00e1i thuy\u1ebft \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTrong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb vua, sai ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc x\u00e2y m\u1ed9t c\u00e1i th\u00e1p l\u00ean tr\u1eddi cao kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ea5y ngh\u00ecn mu\u00f4n tr\u01b0\u1ee3ng, toan l\u00ean ch\u01a1i cung ph\u1ee7 c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t c\u1ea3nh gi\u1edbi tr\u00ean tr\u1eddi. Tr\u1eddi s\u1ee3 sai Thi\u00ean quan xu\u1ed1ng l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111i, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 sai g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, cho n\u00ean c\u00e1i th\u00e1p \u1ea5y kh\u00f4ng th\u00e0nh. Nay c\u00e1c x\u1ee9 trong n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, ti\u1ebfng n\u00f3i phong t\u1ee5c kh\u00e1c nhau, l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb \u0111\u00f3\u201d. Thuy\u1ebft n\u00e0y l\u1ea1i c\u00e0ng v\u00f4 l\u00fd. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta sinh ra trong kho\u1ea3ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, v\u1ed1n x\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t ph\u00e1i, v\u00ec \u1edf ri\u00eang ra t\u1eebng n\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean phong t\u1ee5c kh\u00e1c nhau. V\u00ec v\u1eady ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 anh em\u201d. L\u1ea1i c\u00f2n : \u201cvua n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ra \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc c\u1ea7m tay v\u00e0 h\u00f4n trong b\u1ea3y ng\u00e0y m\u1edbi th\u00f4i\u201d. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i t\u1ee5c h\u1ee7 l\u1eadu qu\u00e1 l\u1eafm. V\u00e0 quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n, t\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh theo \u0111\u1ea1o T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ra. Trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7n d\u1eabn Kinh truy\u1ec7n, l\u1eddi, ngh\u0129a, lung tung l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00e2u c\u00fa g\u00ec. \u0110\u1ecdc quy\u1ec3n s\u00e1ch \u1ea5y c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, ch\u1ec9 s\u1ee3 sau n\u00e0y c\u00f3 nh\u00e0 v\u0103n Trung Qu\u1ed1c n\u00e0o l\u01b0u l\u1ea1c b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed \u0111\u1ebfn \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 r\u1ed3i l\u00e0m s\u00e1ch cho n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, th\u00ec \u0111\u1ea1o \u1ea5y s\u1ebd th\u1ecbnh h\u00e0nh, l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c cho \u0111\u1eddi r\u1ea5t l\u1edbn v\u1eady. C\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, k\u1ef3 th\u1ee7y c\u0169ng ch\u01b0a lan m\u1ea1nh, \u0111\u1ebfn sau c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n s\u0129 phi\u00ean d\u1ecbch r\u1ed9ng kinh Ph\u1eadt ra, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi b\u00e8n d\u1ea7n d\u1ea7n xu h\u01b0\u1edbng, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3. Nay n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m cho nghi\u00eam \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111i.<\/p>\n<p>Con trai Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb b\u1ec7nh m\u1ea5t, ban t\u1eb7ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng \u00e2n T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn nay vua cho r\u1eb1ng ch\u1ee9c h\u00e0m \u0111\u00e3 t\u1eb7ng \u1ea5y tham x\u00e9t v\u00e0o \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch h\u1ee3p, \u0111\u1ed5i t\u1eb7ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c khanh v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean h\u00e0m l\u00e0 M\u1eabn Tu\u1ec7. L\u1ea1i em ru\u1ed9t Ph\u01b0\u1edbc long h\u1ea7u T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng, T\u00f4n Th\u1ea5t Thu\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 phong l\u00e0 Ph\u1ee5ng \u00e2n trung u\u00fd, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i phong l\u00e0m Tr\u1ee3 qu\u1ed1c lang, v\u1ecb th\u1ee9 trong ban v\u1eabn \u1edf d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng l\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i nh\u1ecb c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean (nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3), binh s\u1ed1 h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Qu\u1ea3ng Y\u00ean, b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 \u0111i.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf c\u00e1c qu\u00e2n dinh th\u00ec ch\u1ecdn c\u00e1c vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng s\u00e1t h\u1ea1ch t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : b\u1ecdn n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng. Nay tu\u1ed5i gi\u00e0 s\u1ee9c y\u1ebfu, n\u00ean sai ch\u1ecdn b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee7 ng\u1ef1, trao cho ch\u1ee9c nh\u00e0n, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1eabm ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u00f4ng c\u1ea7n lao tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady truy\u1ec1n cho b\u1ed9 Binh x\u00e9t b\u1ed5 v\u00e0o nh\u1eefng n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, ch\u1edb cho v\u1ec1 nh\u1eefng n\u01a1i b\u1eadn r\u1ed9n \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c di d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n Thi N\u1ea1i, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n r\u1ed3i \u0111i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, vi\u00ean b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 L\u00e3nh binh Phan V\u0103n H\u1ee9a v\u00e0 quan t\u1ec9nh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 th\u1ec3 l\u1ec7 thu ph\u00e1t g\u1ea1o \u1edf Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh (ph\u00e0m s\u1ed1 g\u1ea1o \u0111\u1ebfn 26 th\u0103ng tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111ong b\u1eb1ng h\u1ed9c, kh\u00f4ng t\u1edbi 26 th\u0103ng th\u00ec m\u1edbi \u0111ong b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 \u0111ong h\u1ed9c m\u00e0 \u0111ong l\u1eabn l\u1ed9n b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u201cvi ch\u1ebf\u201d((1) Vi ch\u1ebf : l\u00e0m tr\u00e1i ch\u1ebf th\u01b0 nh\u00e0 vua, m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt trong lu\u1eadt h\u00ecnh.1) tr\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i cho l\u00e0 \u1edf th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c thu chi nhi\u1ec1u, t\u1ec9nh ngo\u00e0i nh\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, l\u1ec7 c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u theo m\u1eabu th\u1ee9c h\u1ed9c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t, l\u00e0m th\u00eam ra \u0111\u1ec3 d\u00f9ng (th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng nguy\u00ean c\u1ea5p cho 60 chi\u1ebfc, l\u00e0m th\u00eam 40 chi\u1ebfc n\u1eefa, Nam \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean c\u1ea5p 63 chi\u1ebfc, l\u00e0m th\u00eam 7 chi\u1ebfc n\u1eefa, H\u00e0 N\u1ed9i nguy\u00ean c\u1ea5p 26 chi\u1ebfc, l\u00e0m th\u00eam 14 chi\u1ebfc n\u1eefa, H\u01b0ng Y\u00ean nguy\u00ean c\u1ea5p 34 chi\u1ebfc, l\u00e0m th\u00eam 6 chi\u1ebfc n\u1eefa).<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho Khoa \u0111\u1ea1o, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng, ghi l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Sai quan Kinh do\u00e3n l\u00e0m l\u1ea5y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean c\u1ea7u B\u1ea1ch H\u1ed5 l\u00e0m c\u1ea7u L\u1ee3i T\u1ebf ( \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Ph\u00fa Xu\u00e2n) ; c\u1ea7u Huy\u1ec1n H\u1ea1o l\u00e0m c\u1ea7u T\u1ecbnh T\u1ebf (\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Th\u1ebf L\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Di\u00ean Gia nam V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang m\u1ea5t. Chu\u1ea9n cho ngo\u00e0i l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n. Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u00ea Ph\u1ee5 Khu\u00ea l\u00e0m L\u00e3nh binh t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh v\u1ecb th\u1ee9 trong ban c\u1ee7a c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n. Vua d\u1ee5 : V\u1ecb th\u1ee9 trong ban \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn danh ph\u1eadn. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n m\u00e0 c\u00f9ng m\u1ed9t ph\u1ea9m h\u00e0m, th\u00ec v\u1ecb th\u1ee9 l\u1ea5y vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt \u1edf tr\u00ean 6 b\u1ed9, 6 b\u1ed9 \u1edf tr\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o. X\u00e9t ra l\u00e0 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt nguy\u00ean l\u00e0 l\u1ea5y quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c nha kh\u00e1c sung b\u1ed5 v\u00e0o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u00ean vi\u00ean v\u1ec1 ng\u00f4i th\u1ee9, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1ee9c h\u00e0m \u1edf nha c\u0169 m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh. C\u00f2n nh\u01b0 quan l\u1ea1i Khoa \u0111\u1ea1o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, tuy c\u00f9ng v\u1edbi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang 6 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan ng\u0169 ph\u1ea9m, nh\u01b0ng l\u00e0 quan ch\u1ee9c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong ho\u00e1 v\u00e0 ph\u00e1p \u0111\u1ed9, quan kh\u00e1c kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho \u1edf tr\u01b0\u1edbc Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung 6 khoa tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u1edf tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c Thi\u1ebfu khanh Quang l\u1ed9c t\u1ef1, Thi\u1ebfu khanh Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1, T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m. T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf. \u0110\u00f3 l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u01b0u \u0111\u00e3i c\u00e1c ng\u00f4n quan((1) Quan gi\u1eef ch\u1ee9c can gi\u00e1n vua v\u00e0 h\u1eb7c t\u00e2u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ed7i.1).<\/p>\n<p>Sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n cho 6 b\u1ed9 : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m tu\u00e2n l\u1eddi trong phi\u1ebfu ch\u1ec9, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea \u0111i\u1ec3m r\u1ed3i, m\u00e0 tu\u1ef3 theo vi\u1ec7c l\u1ea1i thay phi\u1ebfu kh\u00e1c, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111em ngay phi\u1ebfu c\u0169 n\u1ed9p tr\u1ea3 \u0111\u1ec3 hu\u1ef7 \u0111i cho kh\u1ecfi tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, V\u0129nh Long, H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u b\u00e1o bi\u1ec1n binh kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f3c. Vua sai chi\u1ebfu theo s\u1ed1 th\u00f3c nhi\u1ec1u \u00edt th\u01b0\u1edfng cho. (Kh\u00e1nh Ho\u00e0 : ru\u1ed9ng h\u01a1n 140 m\u1eabu, thu th\u00f3c h\u01a1n 2300 h\u1ed9c, th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 200 quan ti\u1ec1n ; V\u0129nh Long : ru\u1ed9ng h\u01a1n 120 m\u1eabu, thu th\u00f3c h\u01a1n 140 h\u1ed9c ; H\u00e0 Ti\u00ean : ru\u1ed9ng h\u01a1n 200 m\u1eabu, thu th\u00f3c h\u01a1n 1400 h\u1ed9c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n : c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u1ea5t d\u00e0i h\u01a1n ngh\u00ecn d\u1eb7m, \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang r\u1ea5t nhi\u1ec1u d\u00e2n c\u01b0 th\u01b0a \u00edt, n\u1ebfu mu\u1ed1n di ng\u01b0\u1eddi n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ta \u1edf \u0111\u00e2u y\u00ean \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, th\u1ebf c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu \u0111em nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u1ebfn \u1edf, th\u00ec ch\u00fang l\u00e0 nh\u1eefng ph\u01b0\u1eddng \u00e1c c\u00f4n, cho \u1edf t\u1ee5 m\u1ed9t n\u01a1i c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4n b\u00ecnh Chi\u00eam Th\u00e0nh, di d\u00e2n Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0o B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 b\u00e8n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i vi\u1ec7c \u201cd\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trung ch\u00e2u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi r\u1ee3 m\u1ecdi\u201d((2) \u00fd n\u00f3i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Kinh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3ng ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam Th\u00e0nh.2) th\u1ef1c l\u00e0 th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n anh h\u00f9ng. Duy c\u00f3 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u khai th\u00e1c b\u1edd c\u00f5i, c\u1ed1 nhi\u00ean ph\u1ea3i tu\u1ef3 th\u1eddi m\u00e0 l\u00e0m cho th\u00edch h\u1ee3p. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac th\u00e1i b\u00ecnh v\u00f4 s\u1ef1, d\u00e2n Nam, B\u1eafc 2 k\u1ef3 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0103n y\u00ean \u1edf v\u1edbi nhau, n\u1ebfu di n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i kia, ch\u1eb3ng nh\u1eefng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1i lo ch\u00fang b\u1ecb l\u01b0u ly th\u1ea5t s\u1edf, th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1. N\u00ean ch\u1edd \u0111\u00f3 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau, sinh ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u ra, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n m\u1edf mang nh\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, Ti\u1ec1n H\u1ea3i ng\u00e0y x\u01b0a ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t hoang r\u1eadm m\u00e0 ng\u00e0y nay th\u00e0nh hai huy\u1ec7n. C\u00f3 \u0111\u1ea5t th\u00ec c\u00f3 d\u00e2n, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u : Thu\u1ebf t\u00f4 3 huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Nam Xang thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u00f3c v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ea1, thu ti\u1ec1n v\u1ec1 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng, l\u00e0m th\u1eed 1 n\u0103m xem c\u00f3 ti\u1ec7n kh\u00f4ng. Nay thu\u1ebf n\u1ed9p \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ee7, h\u1ecfi d\u00e2n gian \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 ti\u1ec7n. Huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam gi\u00e1p gi\u1edbi, nay c\u0169ng xin nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady 4 huy\u1ec7n n\u00e0y xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y thu thu\u1ebf. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u1ea3i \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n sung l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n H\u1ea3i v\u1eadn ; th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 sung Ph\u00f3 th\u1ed1ng qu\u1ea3n, \u0111em dinh thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh c\u1ed9ng 52 chi\u1ebfc, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i Nam \u0110\u1ecbnh l\u0129nh ch\u1edf ti\u1ec1n th\u00f3c t\u1ea3i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : 6 \u0111\u1ed9i trong v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh 3 \u0111\u1ed9i, nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, c\u00f2n 3 \u0111\u1ed9i t\u1ee9, ng\u0169, l\u1ee5c r\u00fat v\u1ec1 dinh Th\u1ee7y s\u01b0. H\u1eb1ng n\u0103m, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i b\u1eadn, do c\u00e1c vi\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p l\u00fd, theo l\u1ec7 thi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o ; t\u1eeb th\u00e1ng 7 tr\u1edf \u0111i, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i th\u01b0a, l\u1ea1i cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169. X\u00e9t ra ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng n\u01b0\u1edbc ng\u1ef1 d\u00f9ng v\u00e0 coi gi\u1eef c\u00e1c thuy\u1ec1n ng\u1ef1 ; g\u1eb7p khi nh\u00e0 vua c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n ng\u1ef1 \u0111\u00e2u, th\u00ec theo h\u1ea7u \u0111\u1ec3 b\u01a1i ch\u00e8o m\u00e0 th\u00f4i. Nay hi\u1ec7n \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 6 \u0111\u1ed9i, e ch\u01b0a th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi l\u00fac b\u1eadn, l\u00fac r\u1ed7i. V\u1eady 3 \u0111\u1ed9i, nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam xin n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i nguy\u00ean ng\u1ea1ch, c\u00f2n 3 \u0111\u1ed9i t\u1ee9, ng\u0169, l\u1ee5c ch\u1ecdn b\u1ed5 th\u00eam \u1ea5y \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 Th\u1ee7y s\u01b0 sai ph\u00e1i. Nh\u01b0ng do c\u00e1c vi\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p l\u00fd th\u00ec th\u01b0\u1eddng tr\u00edch ra m\u1ed9t, hai tr\u0103m bi\u1ec1n binh giao cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n c\u00f9ng v\u1edbi l\u00ednh v\u1ec7 \u1ea5y di\u1ec5n t\u1eadp, nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c theo h\u1ea7u \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea1o thu\u1ed9c, th\u00ec l\u1ea1i g\u1ecdi binh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay phi\u00ean thao di\u1ec5n cho \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0nh ngh\u1ec1. N\u1ebfu b\u1ea5t th\u1ea7n c\u00f3 vi\u1ec7c ng\u1ef1 gi\u00e1 tu\u1ea7n h\u1ea1t n\u01a1i n\u00e0o th\u00ec ph\u00e1i th\u00eam \u0111i theo h\u1ea7u, vi\u1ec7c xong r\u1ed3i l\u1ea1i th\u00f4i. L\u1ea1i, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, 3 \u0111\u1ed9i Long thuy\u1ec1n, t\u1eeb th\u00e1ng 8 tr\u1edf \u0111i, chia l\u00e0m 2 ban, nay xin \u0111\u1ed5i l\u00e0 3 ban : 1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i, 2 ban l\u01b0u ng\u0169. T\u1eeb sau, chi\u1ec3u theo \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh kh\u00e1c, c\u1ee9 th\u00e1ng 7 chia ban, th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 m\u1eb7t. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 cho \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u1eedu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Ti\u1ec1n phong ; Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 nh\u1ea5t Trung b\u1ea3o thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n ; Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 h\u1eefu dinh Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 ; Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea7m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y Gia \u0110\u1ecbnh ; Tr\u1ea7n H\u1ee3p l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Phan Th\u00e0nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 An Giang ; Ph\u1ea1m H\u1ec1 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Dy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Phan V\u0103n L\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Long v\u00f5 ; T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00fac l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 ti\u1ec1n ; T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 nh\u1ea5t D\u1ef1c b\u1ea3o Nguy\u1ec5n Tuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Ti\u1ec1n phong ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 nh\u1ea5t b\u1ea3o thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n ; Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Ba ((1) Thanh Ba : nguy\u00ean l\u00e0 tr\u1ea5n Thanh H\u00f3a \u0111\u1eddi Gia Long, \u0111\u1eddi Minh M\u1ea1ng l\u1eadp t\u1ec9nh Thanh Hoa. V\u1ec1 sau ch\u1eef \u201choa\u201d hu\u00fd m\u1edbi ch\u00e9p l\u00e0 \u201cThanh Ba\u201d (k\u1ef5 h\u00fay t\u00ean m\u1eb9 vua Thi\u1ec7u Tr\u1ecb l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%E1%BB%93_Th%E1%BB%8B_Hoa\">H\u1ed3 Th\u1ecb Hoa<\/a>), \u0111\u1ebfn n\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ec9nh Thanh H\u00f3a.1) l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng m\u1ea5t. Vua cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 500 quan ti\u1ec1n. Khi \u0111\u00e1m tang v\u1ec1 t\u1edbi n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf Kinh, cho th\u00eam 400 quan n\u1eefa v\u00e0 sai b\u1ed9 Binh ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u01b0a \u0111i an t\u00e1ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Long v\u00f5 ; Ch\u01b0\u1edfng trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c t\u1eadp \u1ea5m v\u00e0o s\u1ed5 Hoa danh v\u00e0 \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Vi\u00ean c\u00f3 t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n m\u1ea1n tr\u00ean.<\/p>\n<p>Kh\u01a1i v\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng An Giang. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng : \u201cH\u1ea1t t\u1ec9nh An Giang g\u1ea7n Tho\u1ea1i S\u01a1n, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n l\u00e0 ch\u1eb1m c\u1ecf r\u1eadm d\u00e0i h\u01a1n 6200 tr\u01b0\u1ee3ng, hai \u0111\u1ea7u ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi s\u00f4ng c\u0169, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean r\u1ed3i ch\u1ea1y th\u1eb3ng ra bi\u1ec3n. N\u1ebfu \u0111\u00e0o m\u1edf th\u00e0nh s\u00f4ng l\u1edbn, kh\u00f4ng nh\u1eefng vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n l\u01b0u th\u00f4ng m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu n\u1eefa. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho \u0111\u00e0o m\u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh d\u00f2ng s\u00f4ng nh\u1ecf ; sau l\u00e2u n\u0103m c\u00e2y c\u1ecf m\u1ecdc um t\u00f9m l\u1ea1i th\u00e0nh hoang ph\u1ebf. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 v\u00f4 s\u1ef1, s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng r\u1ed7i, n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i. V\u1eady truy\u1ec1n cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean mang theo v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh do Kinh ph\u00e1i th\u00e2n \u0111\u1ebfn x\u00e9t nghi\u1ec7m, v\u00e0 nh\u00e2n khi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u01b0a l\u0169, thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng m\u00e0 l\u00e0m. Ch\u1ed7 c\u1ecf r\u1eadm th\u00ec ph\u00e1t b\u1ecf \u0111i, ch\u1ed7 b\u00f9n l\u1ea7y th\u00ec kh\u01a1i v\u00e9t \u0111i. B\u1ea5t c\u1ee9 s\u00e2u m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5c ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1edf r\u1ed9ng ngo\u00e0i 3, 4 tr\u01b0\u1ee3ng. R\u1ed3i \u0111em nh\u1eefng b\u00f9n c\u1ecf \u1ea5y v\u1ee9t b\u1ecf l\u00ean 2 b\u00ean b\u1edd, c\u1eafm c\u1ecdc gi\u1eadu ng\u0103n gi\u1eef, \u0111\u1ec3 gi\u1eefa kho\u1ea3ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc. Ch\u1edd \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u01b0\u1edbc to, n\u01b0\u1edbc d\u00f2ng tr\u00ean ch\u1ea3y ph\u00f3ng xu\u1ed1ng \u0111\u00f3, th\u00ec b\u00f9n b\u1ecb n\u01b0\u1edbc qu\u00e9t \u0111i, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i s\u00e2u th\u00eam. R\u1ed3i l\u1ea1i x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e0o m\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t con s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i l\u1ee3i mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u00f4 c\u00f9ng.\u201d<\/p>\n<p>Quang Huy\u00ean b\u00e8n b\u1eaft 2000 d\u00e2n trong h\u1ea1t l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eeda th\u00e1ng th\u00ec l\u00e0m xong. (\u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng d\u00e0i t\u1ea5t c\u1ea3 6935 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed9ng h\u01a1n 4 tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u1eefa l\u00f2ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 2 th\u01b0\u1edbc). Vua ban khen, d\u1ee5 chu\u1ea9n cho m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng \u1ea5y, \u0111o\u1ea1n m\u1edbi \u0111o\u1ea1n c\u0169 \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Tho\u1ea1i S\u01a1n, th\u01b0\u1edfng cho Quang Huy\u00ean 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, l\u1ea1i gia 1 c\u1ea5p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c v\u00e0 chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n \u0110\u1ecba Linh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ea1n h\u1ed5. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai bi\u1ec1n binh v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh \u0111\u1ebfn b\u1ed5 v\u00e2y b\u1eaft ; l\u1ea1i sai nh\u1eefng tay thi\u1ec7n x\u1ea1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t Kim th\u01b0\u01a1ng mang s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn c\u00f9ng \u0111i. Sau khi \u0111\u1ebfn, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 con h\u1ed5, khu r\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh. \u0110\u1eb7c th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n, b\u1ea1c l\u1ea1ng r\u1ed3i r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : n\u01b0\u1edbc l\u0169 m\u00f9a h\u1ea1 d\u00e2ng l\u00ean h\u01a1n m\u1ecdi khi, l\u1ea1i lu\u00f4n lu\u00f4n m\u01b0a gi\u00f3, h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An n\u01b0\u1edbc s\u00e2u h\u01a1n \u0111\u00ea, tr\u00e0n v\u1ee1 nhi\u1ec1u ch\u1ed7. \u0110\u00e3 x\u00e9t : v\u1ec1 c\u00e1c huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, Ph\u00f9 Dung, Ti\u00ean L\u1eef, ru\u1ed9ng cao, thu ho\u1ea1ch \u0111\u00e3 xong, ri\u00eang c\u00f3 ru\u1ed9ng th\u1ea5p l\u00faa b\u1ecb ng\u1eadp m\u1ea5t \u01b0\u1edbc 3, 4 ph\u1ea7n 10. Nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u1ee1, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eaft th\u00eam binh, d\u00e2n \u0111i\u1ec1n l\u1ea5p l\u1ea1i. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng huy\u1ec7n h\u1ea1t \u1edf h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Duy c\u00f3 con \u0111\u00ea nh\u1ecf \u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u00faa chi\u00eam ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng mong m\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ta c\u00f3 c\u00e1i tr\u00f4ng c\u1eady. Kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00faa v\u1eeba ch\u00edn b\u1ed7ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Tuy n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng to h\u01a1n m\u1ecdi khi, l\u1ea1i th\u00eam m\u01b0a gi\u00f3, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f3 chi\u1ec1u thi th\u1ed1, nh\u01b0ng con \u0111\u00ea \u1ea5y v\u1ed1n th\u1ea5p nh\u1ecf, sao kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00f9 t\u00ednh gi\u1eef g\u00ecn t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u1edf tay kh\u00f4ng k\u1ecbp \u01b0 ? V\u1eady H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch ph\u1ea1t b\u1ed5ng 1 n\u0103m \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u0103n cho nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed5 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; Nguy\u1ec5n H\u1ee3p l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean ; V\u0169 Do\u00e3n Cung l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ; Ph\u1ea1m B\u00e1 Thi\u1ec1u l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i ; Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u01b0u th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ki\u00eam coi \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 ; Lang trung ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 Binh v\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 th\u1ef1c th\u1ee5 Lang trung b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec1u bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh ; Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thanh Ba l\u00e0 Ph\u1ea1m Kh\u00f4i th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung V\u0169 kh\u1ed1, c\u00f9ng nhau h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1 ; th\u1ef1 Lang trung M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng b\u1ed5 th\u1ee5 Lang trung ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; Lang trung V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Phan Hi\u1ec3u \u0110\u1ea1t th\u0103ng th\u1ee5 Lang trung b\u1ed9 Binh ; th\u1ef1 Lang trung V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111\u1ed5i \u0111i th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i ; Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng sau \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m t\u1ee9 ph\u1ea9m T\u1ea3n vi\u00ean((1) T\u1ea3n vi\u00ean : vi\u00ean quan ch\u1ec9 c\u00f3 h\u00e0m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c s\u1ef1 g\u00ec.1), chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng to\u00e0n l\u01b0\u01a1ng ch\u1edd b\u1ed5.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 ki\u00eam coi \u1ea5n tri\u1ec7n \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00ea Duy Phi\u00ean l\u1eeba ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y ti\u1ec1n, s\u1ed1 tang t\u1edbi 100 l\u1ea1ng, x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u. Cho th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c \u0111\u1ed5i sang H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u0129nh \u0111\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u nh\u1eefng ph\u00e1i vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 L\u00ea Ch\u00e2n, V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. B\u1ecdn Ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i B\u1eafc K\u1ef3 x\u00e9t h\u1ecfi tr\u00edch ra nh\u1eefng t\u1ec7 tham nh\u0169ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 T\u1ed5ng l\u00fd c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Tha bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 (l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i ki\u1ebfm g\u1ed7 v\u1ec1 l\u00e0m nh\u00e0 l\u1ea7u nh\u00e0 r\u1ea1p \u0111\u00e3 l\u00e0m x\u01b0\u1edfng \u0111em ch\u1ee9a c\u1ea3 m\u1ed9t ch\u1ed7. Vua sai li\u1ec7u l\u01b0u \u00edt binh l\u00ednh l\u1ea1i canh gi\u1eef, c\u00f2n \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1, ch\u1edd s\u1eafp \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e2y d\u1ef1ng, s\u1ebd tu\u00e2n ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i l\u00ednh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn l\u00e0m).<\/p>\n<p>L\u00e0m th\u00eam cho Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n (\u1edf Kinh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 6 chi\u1ebfc, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long m\u1ed7i n\u01a1i 5 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Ba, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Gia \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 4 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Nam, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 3 chi\u1ebfc, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Bi\u00ean Ho\u00e0 m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 2 chi\u1ebfc. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i chi\u1ebfc tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 17 v\u1ea1n c\u00e2n, nay sai \u0111\u00f3ng r\u1ed9ng th\u00eam c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 20 v\u1ea1n c\u00e2n). Vua nh\u00e2n b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cV\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c r\u1ea5t gian lao, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc ta ph\u00eda sau t\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng ra bi\u1ec3n, vi\u1ec7c \u0111i bi\u1ec3n kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tranh th\u1ee7 l\u1ea5y c\u00e1i ngh\u1ec1 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh. N\u1ebfu \u0111i b\u1ed9 5 ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u00e8o bu\u1ed3m l\u00e0 t\u1edbi. Tr\u1eabm s\u1edf d\u0129 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c thuy\u1ec1n l\u00e0 mu\u1ed1n cho quan t\u1ec9nh c\u1ee7a ta t\u1eadp quen \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng v\u1ec1 l\u00e2u d\u00e0i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 chuy\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Sai Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n. Vua d\u1ee5 : \u201cH\u1ea3i V\u00e2n l\u00e0 ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf thi\u00ean nhi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1eabm ng\u1ef1 ch\u01a1i Qu\u1ea3ng Nam, th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 g\u1eadp gh\u1ec1nh, \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n, \u0111\u00e3 s\u1ee9c sai m\u1edf r\u1ed9ng s\u1eeda sang. Nay ngh\u0129 tr\u1ea3i qua n\u0103m th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u1ea5t gai g\u00f3c \u0111\u00e3 um t\u00f9m. V\u1eady \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1eebng h\u1ea1t li\u1ec7u thu\u00ea d\u00e2n phu ph\u1ee5 c\u1eadn, ph\u00e0m ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1eadc \u0111\u00e1 \u0111\u1ed5 khuy\u1ebft, th\u00ec x\u00e2y v\u00e1 l\u1ea1i, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00e2y c\u1ecf m\u1ecdc xen v\u00e0o th\u00ec ph\u00e1t b\u1ecf \u0111i. C\u1ea7n trong h\u00e0ng tu\u1ea7n h\u00e0ng th\u00e1ng ph\u1ea3i s\u1eeda xong ho\u00e0n ch\u1ec9nh \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 mua v\u00e0ng theo th\u1ecb gi\u00e1. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 s\u1ed1 ti\u1ec1n d\u01b0 d\u1ee5 \u0111\u1ea7y kho m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eadn t\u1ea3i c\u00f3 ph\u1ea7n v\u1ea5t v\u1ea3, chi b\u1eb1ng tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111em ra trao \u0111\u1ed5i cho ngu\u1ed3n t\u00e0i ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng. X\u00e9t ra v\u00e0ng l\u00e0 v\u1eadt gi\u00e1 cao m\u00e0 ch\u1ea5t nh\u1eb9, gi\u00e1 cao th\u00ec c\u00e1i gi\u00e1 tr\u1ecb ph\u00e1t ra gi\u00fap nhi\u1ec1u cho vi\u1ec7c ti\u00eau d\u00f9ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n ; m\u00e0 ch\u1ea5t nh\u1eb9 th\u00ec \u00edt c\u00f4ng \u0111\u00e0i t\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh chi\u1ec3u s\u1ed1 ti\u1ec1n tr\u1eef \u1edf kho nhi\u1ec1u hay \u00edt \u0111em ra mua v\u00e0ng (8 t\u1ec9nh : H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Ho\u00e1 mua t\u1eeb 100 \u0111\u1ebfn 200 l\u1ea1ng ; 3 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u mua t\u1eeb 50 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean. B\u1ea5t c\u1ee9 h\u1ea1ng v\u00e0ng n\u00e0o, ho\u1eb7c v\u00e0ng c\u00e1m, v\u00e0ng \u0111\u0129nh, v\u00e0ng phi\u1ebfn, \u0111\u1ec1u mua c\u1ea3). L\u1ea1i th\u1ea5y chuy\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc Kinh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i mua theo th\u1ecb gi\u00e1 c\u00e1c ho\u00e1 v\u1eadt \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, chu\u1ea9n cho tr\u1edf v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. C\u00f2n v\u1ec1 v\u00e0ng th\u00ec truy\u1ec1n u\u1ef7 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh mua n\u1ed9p. (M\u1ed7i t\u1ec9nh 100 l\u1ea1ng ho\u1eb7c 50, 60 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi ty s\u1edf V\u0169 kh\u1ed1, gi\u00e1 ch\u1ea5t kh\u00f3i \u0111en bao nhi\u00eau ti\u1ec1n. B\u1ecdn \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u1ea3 l\u1eddi (1 c\u00e2n kh\u00f3i gi\u00e1 g\u1ea7n 1 quan). Vua n\u00f3i : ch\u1ea5t kh\u00f3i t\u1ed1t th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n kh\u00f3i th\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 x\u01b0a nay theo th\u00f3i quen, c\u1ee9 l\u1ea5y nh\u1ef1a tr\u00e1m hun l\u1ea5y kh\u00f3i, th\u1ef1c l\u00e0 l\u00e0m l\u00e3ng ph\u00ed b\u1eeba b\u00e3i. V\u1eady sai v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 v\u00e0 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i binh \u0111i nh\u1eb7t c\u00e0nh th\u00f4ng v\u00e0 l\u00e1 kh\u00f4, c\u00e2y kh\u00f4 \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 v\u1ea1n c\u00e2n, giao cho kho theo ph\u00e9p m\u00e0 hun \u0111\u1ed1t l\u1ea5y kh\u00f3i, ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. N\u1ebfu c\u00f2n l\u00e0m h\u01b0 ph\u00ed c\u1ee7a c\u00f4ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u1ea5m d\u00e2n gian d\u00f9ng l\u1eabn 4 th\u1ee9 ti\u1ec1n ngu\u1ef5 T\u00e2y (Th\u00e1i \u0110\u1ee9c, Quang Trung, C\u1ea3nh Th\u1ecbnh, B\u1ea3o H\u01b0ng). Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cTi\u1ec1n c\u00f3 ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u00f4n tr\u1ecdng, ph\u00e2n bi\u1ec7t, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u d\u00f2ng d\u00f5i\u00a0 nh\u00e0 vua, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 l\u1eabn l\u1ed9n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y T\u00e2y S\u01a1n chi\u1ebfm ng\u00f4i, \u0111\u00fac ra 4 th\u1ee9 ti\u1ec1n c\u00f3 ni\u00ean hi\u1ec7u, d\u00e2n gian theo nhau m\u00e0 ti\u00eau d\u00f9ng. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ng\u0103n c\u1ea5m, \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n 20 n\u0103m, c\u00f2n nghe n\u00f3i nh\u1eefng ti\u1ec1n \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n \u00edt nhi\u1ec1u s\u00f3t l\u1ea1i, v\u1eabn mua b\u00e1n ri\u00eang v\u1edbi nhau. V\u1eeba r\u1ed3i, ti\u1ec1n kho Thanh Ba \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n ni\u00ean hi\u1ec7u ngu\u1ef5, th\u00ec ti\u1ec1n \u1edf nh\u1eefng t\u1ec9nh kh\u00e1c v\u1ecb t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ebf. V\u1eady truy\u1ec1n cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh s\u1ee9c kh\u1eafp cho d\u00e2n trong h\u1ea1t bi\u1ebft nh\u00e0 n\u00e0o ch\u1ee9a ti\u1ec1n ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1eabn ti\u1ec1n ngu\u1ef5 v\u00e0o, h\u1ea1n trong n\u0103m nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i, ho\u1eb7c mu\u1ed1n \u0111em n\u1ed9p quan, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo d\u1ee5 Ch\u1ec9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u1ec1n l\u1ea1i cho (2 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n ngu\u1ef5 hi\u1ec7u \u0111\u1ed5i ph\u00e1t cho 1 \u0111\u1ed3ng ch\u1ebf ti\u1ec1n ((1) Ch\u1ebf ti\u1ec1n : ti\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng, c\u00f3 quy ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.1) ; 3 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n k\u1ebdm ngu\u1ef5 hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u ph\u00e1t cho 1 \u0111\u1ed3ng ch\u1ebf ti\u1ec1n). Kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n c\u00f2n d\u00e1m gi\u1ea5u ri\u00eang \u0111\u1ec3 ti\u00eau d\u00f9ng th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u201cvi ch\u1ebf\u201d tr\u1ecb t\u1ed9i. Ti\u1ec1n \u1edf kho t\u1ec9nh, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eabn l\u1ed9n ti\u1ec1n ngu\u1ef5 v\u00e0o, c\u0169ng chu\u1ea9n cho t\u00e2u xin hu\u1ef7 \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a l\u1eabn.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y k\u1ef5 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ph\u1ea3i thay phi\u00ean nhau ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng cung k\u00ednh ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m c\u1ed7 b\u00e0n, c\u1ea7n cho \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ea1ch s\u1ebd, n\u1ebfu c\u00f3 \u00fd c\u1ea9u th\u1ea3, mi\u1ec5n cho xong vi\u1ec7c th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 d\u00e2ng l\u1ee5a th\u1edd. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cT\u1ebf c\u00f3 d\u00e2ng l\u1ee5a th\u1edd l\u00e0 theo l\u1ec5. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u01b0a c\u1eed h\u00e0nh. Tr\u1eabm tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1eddi x\u01b0a, mu\u1ed1n cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ea3 t\u00ecnh v\u00e0 v\u0103n, n\u00ean vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 m\u1edbi d\u00f9ng l\u1ee5a th\u1edd. X\u00e9t ra b\u00e0n th\u1edd ch\u00ednh \u1edf \u0111\u00e0n Giao, c\u00e1c mi\u1ebfu \u0111\u00e0n x\u00e3 t\u1eafc, mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi, V\u0103n mi\u1ebfu, v\u0169 mi\u1ebfu c\u00f9ng c\u00e1c \u00e1n 4 v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu, l\u1ec5 c\u1ea7n long tr\u1ecdng, th\u00ec c\u1ee9 theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c \u00e1n th\u1edd t\u00f2ng t\u1ef1 (c\u00fang theo) c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 ti\u00ean tri\u1ebft \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu v\u0169 mi\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00f9ng d\u00f9ng l\u1ee5a th\u1edd, th\u1ef1c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t nay b\u1ecf \u0111i\u201d (10 \u00e1n th\u1edd nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n, th\u00e2n hu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9ng t\u1ef1, 2 \u00e1n th\u1edd ti\u00ean tri\u1ebft).<\/p>\n<p>Sai ph\u00e1t th\u1ee9 b\u00f4ng c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u1edf kho chia giao ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb thu\u00ea d\u00e2n d\u1ec7t v\u1ea3i (ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean 4.000 c\u00e2n, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 2.000 c\u00e2n, M\u1ed7i t\u1ea5m h\u1ebft 4 c\u00e2n b\u00f4ng, l\u1ea5y m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 30 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 6 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n l\u00e0m m\u1ee9c).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 vi\u1ec7c thu t\u00f4 ru\u1ed9ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 tr\u01b0ng thu thu\u1ebf kh\u00f3a, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi h\u00e0nh, th\u1ef1c v\u00ec vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ra h\u1ea1n ch\u1ebf nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 ng\u0103n m\u1ed1i t\u1ec7. T\u1ef1u trung nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u1eed th\u00f3c, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i th\u0103ng th\u00f3c l\u1ea5y 2 th\u01b0\u1edbc(() Th\u01b0\u1ee3c : \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111o l\u01b0\u1eddng.) th\u00f3c n\u1ed5i l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n, tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 th\u01b0\u1edbc, sau l\u1ea1i gia \u0111\u1ebfn 4 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho ti\u1ec3u d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng vi\u1ec7c n\u1ed9p thu\u1ebf. Nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u1ef1ng ra ph\u00e9p tuy l\u00e0 hay m\u00e0 m\u00e1nh kho\u00e9 c\u1ee7a b\u1ecdn gian ho\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f9ng. T\u00f3m l\u1ea1i, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1eadn t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn nha l\u1ea1i, k\u1ebb gi\u1eef kho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edf tr\u00f2 kh\u00f4n kh\u00e9o ki\u1ebfm l\u1ee3i ri\u00eang. H\u1ec5 c\u00f3 ti\u1ec1n \u0111\u00fat l\u00f3t th\u00ec th\u00f3c d\u00f9 n\u1ed5i qu\u00e1 l\u1ec7 c\u0169ng thu cho ngay ; kh\u00f4ng ti\u1ec1n th\u00ec th\u00f3c d\u00f9 s\u1ea1ch, d\u00f9 t\u1ed1t c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb b\u00e1c b\u1ecf. Cho n\u00ean h\u1ed9 n\u1ed9p th\u00f3c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1edd c\u1eady ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7u th\u00f3c k\u00eau c\u1ea7u v\u1edbi k\u1ebb gi\u1eef kho, kh\u00f3 nh\u1ecdc, ph\u00ed t\u1ed5n qu\u00e1 l\u1eafm r\u1ed3i sau m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed9p xong. Th\u1eadm ch\u00ed v\u1eeba r\u1ed3i ph\u00e1t xu\u1ea5t c\u00e1c c\u00e1i \u00e1n L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u00ec h\u1ecd l\u1ea1i t\u01b0 t\u00ecnh cho b\u1ecdn th\u1ea7u th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c bao n\u1ed9p c\u1ea3 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n l\u1eddi, dung t\u00fang cho gia nh\u00e2n h\u1ea1ch s\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00fat l\u00f3t. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec h\u1ea1ng quan to ch\u0103n d\u00e2n c\u0169ng l\u00e0m b\u1eady, tr\u00e1ch g\u00ec b\u1ecdn nha l\u1ea1i binh l\u00ednh nh\u1ecf m\u1ecdn \u01b0 ? K\u1ec3 ra k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n c\u1ea7n c\u00f9 lao \u0111\u1ed9ng su\u1ed1t n\u0103m, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1t th\u00f3c \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u1ea1i b\u1ecdn tham lam gi\u1ea3o ho\u1ea1t, b\u1ecdn bu\u00f4n b\u00e1n nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t b\u00f3c l\u1ed9t. Quan tr\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng l\u01b0u t\u00e2m c\u1ea5m ng\u0103n, l\u1ea1i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ki\u1ebfm l\u1ee3i, coi ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd su\u00f4ng, l\u1ea5y c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m n\u01a1i ki\u1ebfm l\u1ee3i, \u0111\u1ec3 cho \u01a1n hu\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban cho ti\u1ec3u d\u00e2n, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i l\u1ee3i \u0111\u1ea7y t\u00fai c\u1ee7a b\u1ecdn gian t\u00e0, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gi\u1eadn.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady ph\u1ea3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh n\u00ean theo \u00fd tr\u1eabm, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, th\u1eed th\u00f3c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m. B\u1ecdn nha l\u1ea1i, k\u1ebb gi\u1eef nh\u00e0 kho, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, bao gi\u1eef cho ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7u v\u00e0 h\u1ea1ch s\u00e1ch nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecb. B\u1ed1, \u00e1n t\u1ec9nh n\u00e0o, ho\u1eb7c c\u00f3 d\u1ee5ng t\u00e2m b\u1ea5t ch\u00ednh nh\u01b0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 n\u00eau t\u00ean h\u1eb7c t\u00e2u ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 n\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng cho ph\u00e9p B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi ri\u00eang t\u1eadp t\u00e2u h\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ch\u00fat n\u00e0o n\u1ec3 m\u1eb7t. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7i kh\u1ed5 t\u00e2m v\u00ec d\u00e2n c\u1ee7a tr\u1eabm, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd v\u1eabn \u0111inh ninh r\u0103n b\u1ea3o, ch\u1eb3ng ng\u1ea1i se m\u1ed3m kh\u00f4 l\u01b0\u1ee1i, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u1ea3. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ea5y l\u00f2ng c\u1ee7a vua cha l\u00e0m l\u00f2ng, c\u00f3 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam, m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 u\u1ef7 th\u00e1c. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng nh\u1eefng l\u00e0 bi\u1ebft ph\u00e9p m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e9p, t\u1ed9i kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m nh\u01b0 v\u1eady, c\u0169ng n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u1eady\u00a0 !\u201d.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thao tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : d\u00e2n s\u1ed1 2 huy\u1ec7n Th\u1ee7y V\u00e2n, Qu\u1ebf Phong ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 350 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecbu thu\u1ebf qu\u1ebf, nay r\u00fat v\u1ec1, ch\u1ecdn l\u1ea5y l\u00ednh, g\u1ed3m \u0111\u01b0\u1ee3c 35 ng\u01b0\u1eddi, xin d\u1ed3n l\u00e0m thu\u1ed9c binh c\u1ee7a ph\u1ee7, nh\u01b0ng chia l\u00e0m 2 ban, l\u1ec7 theo sai ph\u00e1i. L\u1ea1i, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean khai l\u1ea5y m\u1ecf b\u1ea1c T\u1ed1ng Tinh (thu\u1ed9c h\u1ea1t ph\u1ee7 Th\u00f4ng Ho\u00e1). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua xem b\u1ea3n Kinh sao((1) C\u0169ng nh\u01b0 kinh b\u00e1o, do \u1edf Kinh sao ph\u00e1t ra c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ch\u00e9p c\u00e1c d\u1ee5 ch\u1ec9 v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u.1) c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh, th\u1ea5y T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh Tr\u1ef1c L\u1ec7 nh\u00e0 Thanh l\u00e0 K\u1ef3 Thi\u1ec7n n\u00f3i m\u1ecf b\u1ea1c T\u1ed1ng Tinh n\u01b0\u1edbc ta r\u1ea5t nhi\u1ec1u ch\u1ea5t b\u1ea1c, m\u00e0 ta ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 thu\u1ebf bu\u00f4n b\u00e1n cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u01b0\u1ee3c khai, h\u1eb1ng n\u0103m h\u1ecd l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 2 tr\u0103m v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1ed1t mang ng\u1ea7m v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e2n th\u1ebf vua ph\u00e1i Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1m nghi\u1ec7m, Ch\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : m\u1ecf \u1ea5y ch\u1ea5t b\u1ea1c kh\u00e1 nhi\u1ec1u, l\u1ea5y th\u1eed th\u00ec c\u00f4ng \u0111\u00e0o nh\u1eb7t c\u0169ng d\u1ec5, xin chi\u1ebfu ng\u1ea1ch thu\u1ebf l\u0129nh tr\u01b0ng c\u0169 m\u00e0 t\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t n\u1eeda (ng\u1ea1ch c\u0169 100 l\u1ea1ng t\u0103ng 50 l\u1ea1ng n\u1eefa). Vua b\u00e8n sai Thanh Gi\u1ea3n \u0111em theo th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn s\u1edf m\u1ecf, ph\u00e1t ra 4, 5 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n kho t\u1ec9nh \u1ea5y, thu\u00ea l\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 c\u00f4ng cao, h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ecdn phu m\u1ecf \u0111\u00e0o nh\u1eb7t l\u1ea5y b\u1ea1c, r\u1ed3i c\u1ee9 theo vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f3 hay d\u1ec5, s\u1ed1 b\u1ea1c l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u1ee9 15 ng\u00e0y b\u00e1o v\u1ec1 m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n \u1edf M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng((1) M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng : kho ch\u1ee9a g\u1ed7.1) (\u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n coi gi\u1eef v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c. \u0110\u1ec1n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 kho, 1 gian l\u1ee3p ng\u00f3i, v\u00e1ch x\u00e2y g\u1ea1ch, t\u01b0\u1eddng bao b\u1eb1ng g\u1ea1ch, l\u1ea5y m\u1ed7i m\u1eb7t vu\u00f4ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m m\u1ee9c \u0111\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u1edbi Kinh, v\u00e0o ra m\u1eaft vua, t\u1ef1 \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh b\u1ecb d\u1ecbch l\u1ec7 xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua n\u00f3i : \u201cthi\u00ean tai l\u01b0u h\u00e0nh, vua v\u00e0 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu l\u1ed7i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t m\u00ecnh ng\u01b0\u01a1i\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cD\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i b\u1ecf h\u1ebft ch\u01b0a ?\u201d. Thi\u00eam th\u01b0a : D\u00e2n ngu t\u1eadp nhi\u1ec5m \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u01b0a d\u1ec5 \u0111\u1ed5i b\u1ecf h\u1ebft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n. Vua n\u00f3i : \u201cNghe n\u00f3i n\u01b0\u1edbc h\u1ecd c\u00f3 ph\u00e9p m\u1edf k\u1ef3 thi, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi h\u01a1n th\u00ec l\u01b0u \u1edf trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o gi\u00e1o, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u1eeba th\u00ec chia \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111em t\u00e0 gi\u00e1o truy\u1ec1n d\u1ea1y cho ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u00f3 chia ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t ph\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 cai qu\u1ea3n nhau, cho n\u00ean ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u01b0 t\u00edn \u0111i l\u1ea1i v\u1edbi nhau nhanh nh\u01b0 t\u1edd h\u1ecbch tr\u00ean c\u1eafm c\u00e1i l\u00f4ng g\u00e0. C\u00e1i m\u1ea7m t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean nu\u00f4i cho l\u1edbn d\u1ea7n l\u00ean, ph\u1ea3i c\u1ea5m nghi\u1ec7t \u0111\u1ec3 tr\u1eeb tuy\u1ec7t \u0111i\u201d. Sau cho Thi\u00eam l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng, ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m t\u1ea3n vi\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng, Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t, \u0111em theo nh\u00e2n vi\u00ean gi\u00fap vi\u1ec7c chia \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Nam H\u01b0ng v\u00e0 thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Thanh sang ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00f4ng c\u00e1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 thu\u1ebf nh\u1eefng c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2 d\u1ecdc s\u00f4ng l\u1edbn t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ed1i gi\u00e1 c\u0169 m\u00e0 th\u1ea7u cao l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7u, \u0111\u1ebfn khi ng\u1ed3i thu thu\u1ebf th\u00ec thu qu\u00e1 ngo\u1ea1i l\u1ec7 (nh\u01b0 c\u00e1c ti\u1ec1n tr\u00ecnh b\u00e1o, ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ebfm, ti\u1ec1n \u0111\u00e0i t\u1ea3i, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n, th\u00eam l\u00ean 1, 2, 3, ph\u1ea7n ti\u1ec1n l\u1ec7) ti\u1ebfng l\u00e0 40 ph\u1ea7n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 1 ph\u1ea7n, nh\u01b0ng k\u1ef3 th\u1ef1c \u0111\u1ebfn 1 hay 2 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, d\u00e2n bu\u00f4n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi k\u00eau ca. B\u00e8n chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh h\u1ed9i ngh\u1ecb l\u1eadp ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u00f5 r\u00e0ng thi h\u00e0nh :<\/p>\n<p>\u0110\u00f2 ch\u1edf h\u00e0nh kh\u00e1ch, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edf t\u1eeb b\u1ebfn C\u1ea9m C\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0110\u1eb1ng Ch\u00e2u v\u00e0 t\u1eeb \u0110\u1eb1ng Ch\u00e2u t r\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn b\u1ebfn C\u1ea9m C\u01a1 ; l\u1ea1i t\u1eeb b\u1ebfn H\u00e0o Ch\u00e2u tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, th\u00ec th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 giang ph\u1eadn \u1ea5y. Nh\u1eefng \u0111\u00f2 \u1ea5y \u0111i v\u1ec1, cho ph\u00e9p nh\u00e2n vi\u00ean quan thu\u1ebf b\u1ebfn M\u1ec5 S\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t. Tr\u1eeb h\u00e0nh kh\u00e1ch n\u00e0o \u0111i kh\u00f4ng, chi\u1ebfu l\u1ec7 thu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quang g\u00e1nh, m\u00e0 trong g\u00e1nh c\u00f3 t\u1edbi h\u01a1n 10 th\u1ee9 \u0111\u1ed3 v\u1eadt n\u1eb7ng t\u1edbi 30, 40 c\u00e2n, \u0111\u00e1ng gi\u00e1 \u0111\u1ed9 19 quan ti\u1ec1n tr\u1edf l\u1ea1i, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1eadp v\u1eadt, t\u1ee9c l\u00e0 h\u00e0ng \u0111\u00e1p \u0111\u00f2, do phu \u0111\u00f2 chi\u1ec3u thu thu\u1ebf b\u1ebfn m\u1ed7i g\u00e1nh 6 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa ; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 3, 4 th\u1ee9 \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u00e3 th\u00e0nh kh\u00ed, n\u1eb7ng \u01b0\u1edbc 40 c\u00e2n, \u0111\u00e1ng gi\u00e1 20 quan ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 h\u00e0ng bu\u00f4n, th\u00ec cho ph\u00e9p nh\u00e2n vi\u00ean thu\u1ebf quan c\u1ee9 l\u1ec7 40 ph\u1ea7n l\u1ea5y 1 ph\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, l\u1ea1i tr\u00edch m\u1ed7i g\u00e1nh 6 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n giao tr\u1ea3 v\u1ec1 thu\u1ebf b\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u2013 Nam ng\u1ea1n Nh\u1ecb H\u00e0 t\u1eeb b\u1ebfn C\u1ea9m C\u01a1, B\u1eafc ng\u1ea1n t\u1eeb b\u1ebfn quan thu\u1ebf M\u1ec5 S\u1edf theo d\u1ecdc s\u00f4ng cho t\u1edbi ng\u00e3 ba Ho\u00e0ng Giang \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh do nh\u00e2n vi\u00ean quan thu\u1ebf M\u1ec5 S\u1edf ki\u1ec3m so\u00e1t. N\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu \u1edf ch\u1ed7 v\u1eafng, \u0111\u00f3n l\u00f5ng, ch\u1edf nh\u1eefng h\u00e0ng bu\u00f4n \u0111\u00e1p gh\u00e9p, t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ecd \u1ea9n gi\u1ea5u tr\u1ed1n thu\u1ebf, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i quan x\u00e9t h\u1ecfi. N\u1ebfu h\u00e0nh kh\u00e1ch g\u1ed3ng g\u00e1nh ho\u00e1 v\u1eadt \u1edf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ho\u1eb7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 b\u00e1n \u0111\u1ed5i l\u1eabn v\u1edbi nhau, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean hai b\u00ean ven s\u00f4ng ch\u1edf thuy\u1ec1n \u0111i l\u1ea1i b\u00e1n \u0111\u1ed5i h\u00e0ng ho\u00e1, ho\u1eb7c v\u1edbi \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n, ho\u1eb7c ch\u1eb3ng \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n, m\u00e0 ph\u00eda tr\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda thu\u1ebf ch\u00ednh, d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng v\u00e0o c\u1eeda thu\u1ebf x\u00e9p, th\u00ec nh\u00e2n vi\u00ean quan thu\u1ebf v\u00e0 phu \u0111\u00f2 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n c\u1edb tr\u1ed1n thu\u1ebf m\u00e0 t\u1ea1 s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ai tr\u00e1i c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n bu\u00f4n, b\u00e8 bu\u00f4n \u0111i s\u1edf quan thu\u1ebf, ph\u1ea3i theo l\u1ec7 m\u00e0 thu thu\u1ebf, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m thu qu\u00e1 l\u1ec7 th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f2n h\u01a1i c\u00f3 \u00fd b\u00eanh che, cho ph\u00e9p nh\u00e0 bu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn h\u1ea1t kh\u00e1c m\u00e0 tr\u00ecnh th\u01b0a \u0111\u1ec3 t\u00e2u h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb. L\u1ea1i nh\u01b0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 ho\u00e1 v\u1eadt g\u00ec v\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u1edf th\u00f3c g\u1ea1o theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u1ecf, thuy\u1ec1n ph\u00e2n b\u00f3n ru\u1ed9ng, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau s\u00e1ch).<\/p>\n<p>L\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nho, thu\u1ed9c h\u1ea1 \u1edf ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An c\u00f4ng, l\u1ebbn \u0111i Nam K\u1ef3 m\u1ea1o x\u01b0ng l\u00e0 quan ch\u1ee9c, l\u00e0m v\u0103n b\u1eb1ng gi\u1ea3, c\u1ea5p gi\u1ea5y mi\u1ec5n giao d\u1ecbch, cho d\u00e2n l\u1eadu s\u1ed5, \u0111\u1ec3 s\u00e1ch th\u1ee7 ti\u1ec1n t\u00e0i. Vi\u1ec7c ph\u00e1t ra x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Ki\u1ebfn An c\u00f4ng v\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng x\u00e9t ra, ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed l\u00e0 Tr\u1ea7n Long Quang b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 khan m\u01b0a.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n An d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u((1) H\u1ea1 Ch\u00e2u : t\u1ee9c l\u00e0 T\u00e2n Gia Ba (Xingapo) thu\u1ed9c v\u1ec1 M\u00e3 Lai b\u00e1n \u0111\u1ea3o.1) v\u1ec1, \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, c\u00f3 ch\u1ec9 l\u1ea1i sai \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u c\u00f4ng c\u00e1n l\u1ea7n n\u1eefa. B\u00e1 T\u00fa th\u00e1c c\u1edb tr\u00f9ng tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a, l\u1ee1 chi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc chi\u1ec1u gi\u00f3, kh\u00f4ng theo thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea1t gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, sau b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb dinh K\u1ef3 v\u00f5 ; Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t h\u1eadu b\u1ea3o.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u00e1c Man Qu\u1ea3ng Nam h\u1ecdp nhau h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi v\u00e2y b\u1ea3o Chi\u00ean \u0110\u00e0n. Binh b\u1ea3o \u1ea5y l\u00ean th\u00e0nh b\u1eafn ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i. Gi\u1eb7c Man b\u00e8n ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t nh\u00e0 d\u00e2n, r\u1ed3i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea9u tho\u00e1t. Quan t\u1ec9nh th\u1ea5y l\u00ednh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1ea3o \u1ea5y c\u00f3 \u00edt, t\u00e2u xin ph\u00e1i th\u00eam 100 binh m\u00e3n ban \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n \u00e1p. Vua cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Phan Tr\u01b0\u1edbc th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang m\u1edbi \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ed5i \u0111i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169 \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh. M\u1eadu Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 Ch\u1ec9 th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng, sau b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i, b\u1eaft ph\u1ea3i n\u00e3 nh\u1eefng t\u00ean can ph\u1ea1m tr\u1ed1n. \u0110\u1ebfn nay qu\u00e1 h\u1ea1n kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng, h\u00e1 n\u00ean v\u1ed9i cho th\u0103ng \u0111\u1ed5i, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh tr\u00ean n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Ba l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00ecnh v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m xin v\u1ec1 h\u01b0u. Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 C\u00f4ng \u0110\u1ed9 l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Ba.<\/p>\n<p>B\u1ed1n c\u01a1 l\u00ednh m\u1ed9 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec7n s\u1ed1 h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCIII<\/a> \u2013 203<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. B\u1ed9 L\u1ec5 tu\u00e2n l\u1ec7 t\u00e2u xin thi\u1ebft tri\u1ec1u. Vua cho l\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n khan m\u01b0a, ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, mi\u1ec5n vi\u1ec7c thi\u1ebft tri\u1ec1u. D\u1ee5 truy\u1ec1n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u00f3 vi\u1ec7c vui m\u1eebng, hay ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng c\u1ea7n n\u00ean thi\u1ebft tri\u1ec1u, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin. Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng nh\u1eadt k\u1ef3 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u nh\u01b0 ng\u00e0y r\u1eb1m, m\u1ed3ng m\u1ed9t, n\u1ebfu g\u1eb7p khi c\u00f3 sai quan l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u n\u1eafng, c\u1ea7u m\u01b0a, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u xin thi\u1ebft tri\u1ec1u, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh s\u1ee3 tr\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u1ed1m, chu\u1ea9n cho ngh\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c C\u01a1 m\u1eadt, cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam sung ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Cho V\u0169 Tu\u1ea5n, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0m Thi\u1ebfu khanh t\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ph\u00e1i u\u1ef7 t\u01b0 v\u1ee5 thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y l\u00e0 V\u0169 H\u00e0nh v\u1ec1 Kinh xin l\u0129nh ch\u1ee9ng ch\u1ec9 c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i mua s\u1eafm \u0111\u1ed3 v\u1eadt tr\u1ea7n thi\u1ebft \u1edf nh\u00e0 l\u1ea7u, nh\u00e0 r\u1ea1p. B\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c tr\u1ea7n thi\u1ebft trong d\u1ecbp kh\u00e1nh ti\u1ebft ch\u1eb3ng kh\u1ecfi chi b\u1eb1ng v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00f4ng, ch\u1eb3ng nh\u1eefng m\u1ed9t th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u00e2y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 V\u0169 H\u00e0nh mu\u1ed1n t\u1ea1 s\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. Ph\u1ea3i t\u01b0 cho th\u00e0nh th\u1ea7n \u1ea5y bi\u1ebft : v\u1ec1 l\u1ec5 ph\u1ea9m k\u1ef3 kh\u00e1nh ti\u1ebft sang n\u0103m, nh\u01b0 lo\u1ea1i ng\u1ecdc l\u1ee5a l\u00e0 do l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e0nh c\u1ee7a k\u1ebb th\u1ea7n t\u1eed, th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u1ef1 s\u1eafm l\u1ea5y, c\u00f2n c\u00e1c th\u1ee9 tr\u1ea7n thi\u1ebft kh\u00e1c, n\u00ean \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n m\u00e0 s\u1eafm ; n\u1ebfu s\u1eafm kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec t\u01b0 b\u1ed9 m\u01b0\u1ee3n gi\u00fap c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 b\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0m g\u00ec. Vi\u00ean V\u0169 H\u00e0nh n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c cho g\u1ecdi v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>\u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 ki\u1ec3m so\u00e1t thuy\u1ec1n ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNh\u1eefng thuy\u1ec1n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 x\u00e9t nghi\u1ec7m m\u1ee9c \u1ea5n \u0111\u1ecbnh tr\u1ecdng t\u1ea3i. Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n gi\u1ea3i v\u00e0 \u00e1p t\u1ea3i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u01b0\u1eddng d\u1ee5ng t\u00e2m gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ee9c tr\u1ecdng t\u1ea3i \u0111i. T\u1ee9c nh\u01b0 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i V\u1eadn s\u1ed1 56, hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c l\u0129nh ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng c\u1ee7a B\u1eafc K\u1ef3, nguy\u00ean l\u1ec7 tr\u1ecdng t\u1ea3i thuy\u1ec1n \u1ea5y l\u00e0 h\u01a1n 176.000 c\u00e2n, \u0111\u00e3 s\u1eafc cho b\u1ed9 t\u00ednh th\u00ec ch\u1ec9 ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 154.000 c\u00e2n, th\u00ec ngo\u00e0i thuy\u1ec1n \u1ea5y ra c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i kh\u00e1i. M\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, 2 b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u1ee9u x\u00e9t, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c thuy\u1ec1n t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh, khi ra v\u00e0o c\u1eeda Thu\u1eadn An, v\u1ec1 ph\u1ea7n ti\u1ec1n g\u1ea1o th\u00ec do b\u1ed9 H\u1ed9, v\u1ec1 ph\u1ea7n g\u1ed7 th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i Lang trung ho\u1eb7c vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang trong b\u1ed9 \u0111\u1ebfn n\u01a1i ki\u1ec3m nghi\u1ec7m, h\u1ec5 thuy\u1ec1n l\u1edbn ch\u1edf k\u00e9m \u0111i 2, 3 ngh\u00ecn c\u00e2n, thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1edf k\u00e9m \u0111i 5, 6 tr\u0103m c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u h\u1eb7c \u0111\u1ec3 ngh\u0129 x\u1eed. Nh\u1eefng b\u1ed9 ty n\u00e0y s\u01a1 su\u1ea5t hay t\u01b0 t\u00ecnh c\u0169ng b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ecf v\u00e0ng Ti\u00ean Ki\u1ec1u \u1edf Tuy\u00ean Quang t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd thu\u00ea m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i m\u1ea1t v\u00e0 d\u00e2n phu \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i l\u1ea5y m\u1ea1t v\u00e0ng, h\u1eb1ng n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 20, 30 l\u1ea1ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y h\u01a1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay xin tr\u1ea3 h\u1eadu l\u01b0\u01a1ng, thu\u00ea th\u00eam ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ra h\u1ea1n ng\u1ea1ch v\u00e0 m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft t\u1ef1 khuy\u1ebfn kh\u00edch (Nguy\u00ean c\u00f3 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i m\u1ea1t, m\u1ed9 th\u00eam 22 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 d\u00e2n phu c\u0169 28 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed9ng l\u00e0 70 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 7 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i, 4 d\u00e2n phu. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i m\u1ea1t m\u1ed7i th\u00e1ng tr\u1ea3 c\u00f4ng 9 quan, d\u00e2n phu 4 quan 5 ti\u1ec1n. S\u1ed1 v\u00e0ng \u0111\u00e3i h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 1 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ebfn 2 l\u1ea1ng l\u00e0m h\u1ea1n ng\u1ea1ch, \u0111\u1ed9i n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 h\u1ea1n ng\u1ea1ch, th\u00e1ng sau ph\u1ea3i b\u00f9 ; \u0111\u1ed9i n\u00e0o v\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n ng\u1ea1ch t\u1eeb 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau : Th\u00ed d\u1ee5 2 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u1ee9 chi\u1ebfu nh\u01b0 th\u1ebf t\u0103ng m\u00e3i l\u00ean\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>V\u00f9ng n\u00fai Ph\u00fa B\u00e1c, N\u1ed9i Chi\u00eam (t\u00ean 2 x\u00e3) thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng, ch\u1ea5t v\u00e0ng s\u1ea3n xu\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh xin l\u0129nh tr\u01b0ng, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf 4 l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u1ed1m, b\u00e1n cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc 4 l\u1ea1ng. Quan t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e1c \u0111i, l\u00e0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u00edt qu\u00e1 kh\u00f4ng cho. Vua chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh \u1ea5y ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean Tri ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i Ho\u00e0 An, m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi khai m\u1ecf, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 m\u1ecf v\u00e0ng Ph\u00fa N\u1ed9i, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u1ecf Ti\u00ean Ki\u1ec1u Tuy\u00ean Quang thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u v\u1ec1 l\u1ec7 thu\u1ebf c\u1eeda tu\u1ea7n b\u1ebfn \u0111\u00f2. Vua nh\u00e2n b\u00e0n \u0111\u1ebfn l\u1ec7 thu\u1ebf nh\u00e0 Thanh, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc ta ; c\u00f2n ngo\u00e0i ra, m\u1ed7i n\u01b0\u1edbc l\u1eadp ph\u00e1p m\u1ed9t kh\u00e1c. Nh\u01b0 thu\u1ebf th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan 5 ti\u1ec1n), thu \u0111\u00e3 kh\u00f3 m\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 bao. Cho n\u00ean h\u1ecd ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn, m\u00e0 ch\u1ec9 coi tr\u1ecdng thu\u1ebf c\u1eeda tu\u1ea7n thu\u1ebf b\u1ebfn \u0111\u00f2 m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec h\u1ecd cho r\u1eb1ng s\u1ed1 thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u1ee7 h\u00e3ng, \u00edt ra kh\u00f4ng k\u00e9m 50, 60 chi\u1ebfc, nhi\u1ec1u ra \u0111\u1ebfn h\u00e0ng h\u01a1n 100 chi\u1ebfc, s\u1ed1 ho\u00e1 v\u1eadt v\u1eadn t\u1ea3i k\u1ec3 h\u00e0ng ngh\u00ecn mu\u00f4n. Ph\u00f2ng thu\u1ebf c\u1eeda tu\u1ea7n, thu\u1ebf b\u1ebfn \u0111\u00f2 chia \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u n\u01a1i, ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i qua, li\u1ec1n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o h\u00e0ng ho\u00e1 ch\u1edf trong thuy\u1ec1n chia ra t\u1eebng th\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, th\u00ec r\u1ea5t d\u1ec5 m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1eadp ra thu\u1ebf \u0111i\u1ec7u((1) \u0110i\u1ec7u : thu\u1ebf t\u1eebng h\u1ed9.1), th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn c\u00e1i nh\u00e0 l\u1edbn hay b\u00e9, r\u1ed9ng hay h\u1eb9p, ch\u1ec9 t\u00ednh m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0 \u0111\u1eb7t m\u1ea5y c\u00e1i c\u1eeda m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 thu\u1ebf : c\u1eeda nhi\u1ec1u th\u00ec thu\u1ebf nhi\u1ec1u, c\u1eeda \u00edt th\u00ec thu\u1ebf \u00edt. Nh\u1eefng nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa mu\u1ed1n t\u1ecf v\u1ebb m\u1ef9 quan, l\u00e0m ra nhi\u1ec1u c\u1eeda, thu\u1ebf nhi\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn. Nh\u00e2n t\u00e2m \u0111\u00e3 \u00eam th\u1eafm m\u00e0 thu\u1ebf l\u1ea1i thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. C\u00f2n b\u1ea3n tri\u1ec1u ta, c\u00e1c ph\u00e9p thu\u1ebf t\u00f4, thu\u1ebf dung((2) T\u00f4 : l\u00e0 thu\u1ebf ru\u1ed9ng. Dung : thu\u1ebf th\u00e2n.2) thu\u1ebf \u0111i\u1ec7u, \u0111\u00e3 c\u00f3 quy ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Ph\u00f2ng thu\u1ebf c\u1eeda tu\u1ea7n thu\u1ebf b\u1ebfn l\u1eadp ra kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, m\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 \u0103n, so v\u1edbi nh\u00e0 bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00e1ch nhau kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 l\u1eadp ph\u00e1p nh\u00e0 Thanh th\u00ec s\u1edf \u0111\u1eafc t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n bu\u00f4n m\u00e0 th\u00f4i\u201d<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c huy\u1ec7n, \u0111\u00e3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng n\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u1ed3n b\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i \u1edf trung t\u00e2m l\u00e0 13 ch\u1ed7, xin sung b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Nay chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf g\u1ea7n li\u1ec1n, \u0111\u1eb7t th\u00eam Tri huy\u1ec7n 10 huy\u1ec7n n\u1eefa (Tuy L\u1ea1p, Long T\u00f4n, T\u1ea7m Vu, T\u1ea7m \u0110\u00f4n, Trung H\u00e0, \u00dd D\u0129, S\u01a1n Ph\u1ee7, Tr\u01b0ng Thu\u1ef5, S\u01a1n Trung, \u00d4 M\u00f4n) v\u00e0 cho l\u0169 \u0110o\u00e0n T\u1ee5, gi\u00e1o th\u1ee5 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho kh\u1edfi ph\u1ee5c ((3) Kh\u1edfi ph\u1ee5c : l\u1ea1i \u0111em ra b\u1ed5 d\u1ee5ng.3) sung l\u00e0m, \u0111\u1ec3 khi l\u00e2m s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau. L\u1ea1i 5 ph\u1ee7 Nam Vang, H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, S\u01a1n T\u0129nh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean (S\u01a1n T\u0129nh, nguy\u00ean l\u00e0 S\u01a1n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i t\u00ean ; Qu\u1ea3ng Bi\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean) c\u00f9ng 23 huy\u1ec7n, xin \u0111\u1eb7t Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, L\u1ea1i m\u1ee5c, Huy\u1ec7n u\u00fd c\u00f2n khuy\u1ebft \u0111\u00e2u, l\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc sung v\u00e0o\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u00ea Du Ni M\u00f4 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jer%C3%B3nimo_Hermosilla_V%E1%BB%8Dng\">Jer\u00f3nimo Hermosilla V\u1ecdng<\/a>] t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 D\u00ea Du Ni M\u00f4 nguy\u00ean t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh d\u00e1m \u0111em t\u00e0 thu\u1eadt m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ngu, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng t\u00e2m thu\u1eadt ng\u01b0\u1eddi ta, t\u1ed9i \u00e1c \u1ea5y kh\u00f4ng tha gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t xu\u1ea5t c\u00e1i \u00e1n \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng Gia T\u00f4 \u0111i l\u1ea1i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau, l\u1eadp t\u1ee9c xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai ki\u1ebfm c\u00e1ch nghi\u00eam b\u1eaft. B\u1ecdn ch\u00fang c\u00f9ng l\u0169 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Y Na Xu \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft ; duy t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y h\u00e3y c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. N\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 trao gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, b\u1ea5t c\u1ee9 quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u1ea5y, gi\u1ea3i n\u1ed9p quan, th\u01b0\u1edfng 1.000 quan ti\u1ec1n, ho\u1eb7c t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. K\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m dung ch\u1ee9a, \u1ea9n gi\u1ea5u, th\u00ec c\u0169ng b\u1eaft t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc nghi\u00eam s\u1ee9c thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00e1m b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t m\u1ed1i d\u1ecb \u0111oan. Th\u1ebf m\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ea1ng ra sao, kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o g\u00ec c\u1ea3. X\u00e9t ra m\u1ed9t th\u00e2n t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y tuy b\u00e9 nh\u1ecf, nh\u01b0ng quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e1u h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c trong bu\u1ed5i tr\u1eddi trong s\u00e1ng t\u1ecf n\u00e0y. Ch\u1ec9 l\u00e0 d\u00e2n ngu theo \u0111\u1ea1o, m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng t\u1ec9nh, ng\u1ea7m v\u00ec n\u00f3 gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u1ee9a ch\u1ea5p, m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1ef1c s\u1ef1 ra s\u1ee9c, ho\u1eb7c vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua l\u00e0 qu\u00ean lu\u00f4n, kh\u00f4ng l\u01b0u \u00fd \u0111\u1ebfn n\u1eefa ho\u1eb7c l\u00e0m h\u00e3o t\u1edd tr\u00e1t ph\u00e1t \u0111i ch\u1ec9 l\u00e0m cho r\u1ea7m r\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u00e2u, \u0111\u1ec3 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe tin m\u00e0 kh\u00f4n ngoan l\u1ee7i tr\u1ed1n. Ch\u1eb3ng th\u1ebf th\u00ec n\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh d\u00e1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u0169i cao r\u00e2u r\u1eadm, r\u1ea5t d\u1ec5 nh\u1eadn d\u1ea1ng, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e0 tr\u1ed9n v\u1edbi d\u00e2n ta m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u nh\u01b0 th\u1ebf \u01b0 ? Tr\u1eeb \u00e1c c\u1ea7n ph\u1ea3i tuy\u1ec7t c\u1ea3 r\u1ec5, c\u1ea3 kh\u00f3m, c\u00e1i \u0111\u00f3 l\u00e0 do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u00f3 ch\u1ecbu t\u1eadn t\u00e2m hay kh\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i. Nay chu\u1ea9n cho l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c Ph\u1ee7 B\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u1ed9 ra c\u00e2u n\u00f3i s\u1eafc m\u1eb7t v\u00e0 m\u1eadt sai gia nh\u00e2n, con em ho\u1eb7c nh\u00e2n vi\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111\u00e1ng tin c\u1ea9n l\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3 d\u1ea1ng l\u00e0m t\u00edn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c th\u00f4n x\u00e3 trong h\u1ea1t, c\u1ea9n m\u1eadt d\u00f2 x\u00e9t cho ra ch\u1ed7 \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a D\u00ea Du Ni M\u00f4. N\u1ebfu s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i gi\u1ea3i n\u1ed9p quan b\u00e1o d\u1eabn \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng trong d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng cho. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi theo m\u1ee9c \u01b0u h\u1eadu m\u00e0 ghi c\u00f4ng. N\u1ebfu chuy\u1ebfn n\u00e0y \u0111\u00e3 nghi\u00eam d\u1ee5 r\u1ed3i m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 l\u00f2ng, u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u1ec3 t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n n\u00e1u trong h\u1ea1t m\u00ecnh, t\u1ea5t ph\u1ea3i giao b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : \u201cD\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ea7m theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ee5 ho\u1ea1 v\u1edbi gi\u1eb7c, ng\u1ea7m ng\u1ea5m giao th\u00f4ng v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i. K\u1ecbp khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i b\u1ecb tan v\u1ee1 ti\u00eau di\u1ec7t, th\u00ec ch\u00fang ch\u00e2u \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft, ho\u1eb7c t\u1ea3n m\u00e1t tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ho\u1eb7c b\u1ed9i b\u1ea1n sang theo n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, coi s\u1ef1 b\u1ecf n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a cha m\u1eb9 nh\u01b0 b\u1ecf c\u00e1i gi\u1ea7y r\u00e1ch. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebb m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn. Nay ch\u1eb3ng r\u00f5 d\u00e2n c\u00e1c th\u00f4n x\u00e3 c\u00e1c h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eebng h\u1ecdc t\u1eadp t\u1ea3 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u1ea3i t\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u1ec1 ch\u00ednh \u0111\u1ea1o do t\u1ef1 ch\u00e2n t\u00e2m ch\u01b0a ? Hay c\u00f2n m\u1eb7t thu\u1eadn m\u00e0 l\u00f2ng tr\u00e1i, v\u1eabn ng\u1ea5m ng\u1ea7m gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o v\u1edbi nhau \u1edf n\u01a1i th\u00f4n \u1ed5 v\u1eafng v\u1ebb. Ngo\u00e0i ra, c\u00f3 d\u00e2n n\u00e0o c\u00f2n b\u1ecb t\u00e0 gi\u00e1o ti\u00eam nhi\u1ec5m, h\u1ecdp nhau gi\u1ea3ng thuy\u1ebft kh\u00f4ng ch\u1ecbu quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 hay kh\u00f4ng ? Tuy hi\u1ec7n nay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean t\u0129nh, b\u1ecdn \u1ea5y quy\u1ebft ch\u1eb3ng d\u00e1m t\u1ef1 do c\u00e0n b\u1eady. Nh\u01b0ng tr\u1eeb \u0111i\u1ec1u \u00e1c ngay t\u1eeb khi ch\u01b0a n\u1ea3y m\u1ea7m, c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t th\u1ea5u ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba, c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t th\u1ea5u ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba s\u1ef1 ch\u1edbm ph\u00e1t c\u1ee7a nguy\u00ean nh\u00e2n t\u1eadp nhi\u1ec5m t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady nay chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u ph\u00e1i u\u1ef7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, m\u1eadt \u0111i d\u00f2 h\u1ecfi, c\u1ea7u cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, l\u00e0m t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u01b0 h\u1ed9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ed9i t\u00e0i hoa (tr\u1ed3ng hoa). Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh sung ch\u1ee9c Hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef t\u01b0\u1edbc \u1ea5n quang t\u1eed. \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, t\u1eeb vi\u1ec7c t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u1edf Tuy\u00ean Quang ra th\u00fa r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1ed1n, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ea5p h\u1ea1n cho \u0111\u1ec3 b\u1eaft, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau khi \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i r\u1ed3i, vua l\u1ea1i tr\u00e1ch c\u1ee9 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh h\u1ee3p v\u1edbi nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i t\u00ecm b\u1eaft. \u0110\u1ebfn nay Kh\u1ea3i xa tr\u1ed1n sang \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Thanh, ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn l\u0169 c\u1ee7a Kh\u1ea3i h\u01a1n 10 t\u00ean th\u00f4i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, vua cho c\u00e1i t\u1ed9i dung t\u00fang b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e0 do \u1edf \u0110\u1ee9c, n\u00ean gi\u00e1ng ch\u1ee9c. L\u00e2m v\u00e0 Li\u1ec5n c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. L\u00e2m, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c, Li\u1ec5n th\u00ec v\u1ec1 Kinh do b\u1ed9 ch\u1edd b\u1ed5. B\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 ph\u00f2ng Th\u1ee7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u l\u1ea1i c\u1ea5p cho m\u1ed9t h\u1ea1n n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch th\u00e1m b\u1eaft.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh. Tr\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111i Qu\u1ea3ng Y\u00ean b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e9o, \u0111\u1ebfn nay tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh giao b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t. B\u1ed9 xin theo l\u1ec7 n\u1ecbch ch\u1ee9c ((1) N\u1ecbch ch\u1ee9c : kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c.1), x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i cho l\u00e0m gi\u00e1ng xu\u1ed1ng ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : V\u0103n Mi\u1ebfu c\u1ee7a t\u1ec9nh \u1ea5y c\u00f3 th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ee9c Ti\u00ean s\u01b0 Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 4 v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng m\u1eb7c \u00e1o c\u1ed5n, \u0111\u1ed9i m\u0169 mi\u1ec7n, c\u00f3 ph\u1ea7n khinh l\u1eddn, xin n\u00ean ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111em gi\u1ea5u \u0111i. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, b\u1ed9 cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u0169ng nh\u01b0 nguy\u00ean kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t tr\u00e0n kh\u1eafp l\u01b0u th\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3\u00a0 th\u1ec3 h\u00ecnh dung ra \u0111\u01b0\u1ee3c. Cho n\u00ean \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb \u0111\u1ec3 t\u00f4n th\u1edd, theo l\u1ec5 l\u00e0 ph\u1ea3i. C\u00f2n n\u1ebfu t\u00f4 v\u1ebd ra h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f3 l\u1ed7i khinh l\u1eddn m\u00e0 l\u1ea1i \u0111em m\u1eb7c cho m\u0169 mi\u1ec7n \u00e1o c\u1ed5n l\u00e0 \u0111\u1ed3 ph\u1ee5c d\u1ee5ng c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, th\u00ec trong s\u1ef1 th\u1ea5t l\u1ec5 c\u00e0ng th\u00eam th\u1ea5t l\u1ec5. Vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng \u1ea5y m\u00e0 th\u1edd \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm, \u0111em ch\u00f4n gi\u1ea5u \u0111i l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n hi\u1ec7u H\u1ea3i V\u1eadn \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, khi t\u1eeb Nam \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 qua ngo\u00e0i kh\u01a1i v\u1ec1 ph\u1ea7n \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n H\u00e0 T\u0129nh, g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c x\u00f4ng l\u00ean \u0111\u00f3n ch\u1eb7n. Ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb7ng V\u0103n Trang ho\u1ea3ng s\u1ee3 cu\u1ed1ng qu\u00fdt, tr\u1edf tay kh\u00f4ng k\u1ecbp, n\u1ea5p v\u00e0o l\u00e1i thuy\u1ec1n. Gi\u1eb7c b\u00e8n l\u00ean thuy\u1ec1n, ch\u00e9m gi\u1ebft m\u1ea5y t\u00ean binh \u0111inh, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ed3i \u0111i. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y sai \u00e1p gi\u1ea3i (V\u0103n Trang) \u0111\u1ebfn b\u1edd bi\u1ec3n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean cho\u00a0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. Qu\u1ea3n \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n Kinh ph\u00e1i, t\u1ec9nh ph\u00e1i c\u1ee9u \u1ee9ng, kh\u00f4ng nhanh \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. B\u00e8n sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u0103ng, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00e3nh 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n binh nh\u1eb1m ph\u1eadn bi\u1ec3n t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc su\u1ed1t \u0111\u1ebfn Ch\u00e0ng S\u01a1n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n ph\u00e1i th\u00eam thuy\u1ec1n binh ra ngay ngo\u00e0i kh\u01a1i, \u0111i l\u1ea1i nghi\u00eam n\u00e3 ; ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, l\u1edbn th\u00ec 1 chi\u1ebfc th\u01b0\u1edfng 1.000 quan, b\u00e9 th\u00ec 500 quan, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn l\u0169 c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u1ed7i t\u00ean th\u01b0\u1edfng 30 quan, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u1ed7i th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai th\u01b0\u1edfng 20 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i ph\u00e0m thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c hay ra bi\u1ec3n tu\u1ea7n ti\u1ec5u, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo s\u1ed1 c\u1ed7 s\u00fang xe \u0111\u1eb7t trong thuy\u1ec1n m\u00e0 mang theo \u0111\u1ea1n lan can, \u0111\u1ea1n t\u1ed1ng c\u01b0\u01a1ng((1) Lan can, t\u1ed1ng c\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a r\u00f5 th\u1ee9 \u0111\u1ea1n g\u00ec.1) cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, ghi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 (nh\u01b0 ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 ra bi\u1ec3n tu\u1ea7n ti\u1ec5u, m\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang xe mang theo m\u01b0\u1eddi vi\u00ean \u0111\u1ea1n lan can, 200 vi\u00ean \u0111\u1ea1n t\u1ed1ng c\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt, mang theo m\u1ed9t n\u1eeda. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u, \u1ed1ng phun l\u1eeda v\u00e0 h\u1ecfa \u0111inh c\u1ea7u v\u1eabn theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n c\u1ee7a t\u1ec9nh \u1ea5y g\u1ed3m 7 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea nhanh nh\u1eb9, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00edch ph\u00e1i m\u1ed9t \u0111\u1ed9i l\u00ednh Th\u1ee7y v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, n\u0103m thay \u0111\u1ed5i phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n. Nay l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh l\u1ea1i ch\u1ecdn th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, xin l\u1ea5y 3 \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng thay phi\u00ean nhau coi gi\u1eef m\u00e0 r\u00fat s\u1ed1 binh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1. Vua y cho.<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i s\u1edf Th\u1ef1c l\u1ee5c. Vua th\u1ea5y Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0 b\u1eadc c\u1ef1u th\u1ea7n tu\u1ed5i gi\u00e0 c\u00f3 danh v\u1ecdng, l\u1ea1i am hi\u1ec3u nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u0169, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i h\u1ea1 s\u1eafc l\u1ec7nh cho 6 b\u1ed9 x\u00e9t h\u1ecfi c\u00e1c quan trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh b\u1ea5t c\u1ee9 t\u1ea1i ch\u1ee9c hay \u0111\u00e3 h\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o bi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u1eeb n\u0103m Gia Long tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. Nh\u00e2n b\u1ea3o T\u1ed5ng t\u00e0i Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c bi\u00ean ch\u00e9p c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf m\u00e3i v\u1ec1 sau, cho n\u00ean tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u0169 ho\u1eb7c c\u00f2n ghi nh\u1edb nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u0169, tham kh\u1ea3o m\u00e0 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00f4i\u201d. \u0110\u0103ng Qu\u1ebf th\u01b0a : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 l\u00e3o \u1edf d\u00e2n gian, h\u1ecfi th\u00ec nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ec1 ngu\u1ef5 tri\u1ec1u T\u00e2y S\u01a1n h\u1ecd n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng s\u1ef1 th\u1ef1c v\u1ec1 qu\u1ed1c tri\u1ec1u th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u1eafm. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ee9 vi\u1ec7c h\u1ecfi k\u1ef9 h\u1ecd \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m tham kh\u1ea3o. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c g\u00f3p da c\u00e1o \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1o c\u1eebu, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng nha trung khuy\u1ebft((2) Trung khuy\u1ebft : n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba v\u1eeba.2). Nay x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c huy\u1ec7n \u1ea5y g\u1ed3m c\u00f3 c\u1ea3 4 \u0111i\u1ec1u : xung, y\u1ebfu, b\u1eadn r\u1ed9n, v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 kh\u0103n, xin n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m nha t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft((1) T\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft : n\u01a1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u vi\u1ec7c.1). Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t l\u1ea1i, r\u1ed3i y cho \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u00e2n ph\u1ee7 chia nha ri\u00eang, th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ee1 b\u1eadn, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i h\u1ea1ng khuy\u1ebft. (T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh : ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft((2) Y\u1ebfu khuy\u1ebft : n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba2), ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft((3) Gi\u1ea3n khuy\u1ebft : n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c.3). Ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Ngh\u0129a H\u01b0ng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 trung khuy\u1ebft, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean : ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; ph\u1ee7 Nam S\u00e1ch nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 Ninh Giang nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 Ki\u1ebfn Thu\u1ef5 nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh : Ph\u1ee7 Thu\u1eadn An nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n \u0111\u1ec3 l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft nh\u01b0 c\u0169 ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y : Ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft : ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i : Ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft, ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft. Ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>\u2013 T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh : Ph\u1ee7 Y\u00ean Kh\u00e1nh nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, \u0111\u1ed5i l\u00e0 trung khuy\u1ebft ; ph\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 trung khuy\u1ebft).<\/p>\n<p>B\u1eafc c\u1ea7u C\u1eedu L\u1ee3i (c\u1ea7u \u1edf s\u00f4ng H\u1eefu H\u1ed9 th\u00e0nh b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda ch\u00ednh t\u00e2y. Kho\u1ea3ng gi\u1eefa c\u1ea7u \u1ea5y li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng b\u1eafc cao l\u00ean \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n nh\u1ecf l\u1edbn qua l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Hai c\u1ea7u H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, T\u1ecbnh T\u1ebf, \u1edf qu\u00e3ng gi\u1eefa c\u0169ng s\u1ebd b\u1eafc l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf). B\u1eaft 500 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u1ec1 Kinh h\u1ee3p v\u1edbi 1.500 binh \u0111\u1ec3 l\u00e0m. Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u1ea1i sai san s\u1eeda b\u1eb1ng ph\u1eb3ng qu\u00e3ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng \u1edf c\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1eddng b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng H\u1ed9 Th\u00e0nh (h\u1ea1n r\u1ed9ng l\u00e0 2 tr\u01b0\u1ee3ng r\u01b0\u1ee1i), quan, d\u00e2n ai \u0111\u1ebfn l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf \u0111\u1ec1u cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn s\u00f4ng H\u1eefu H\u1ed9 Th\u00e0nh, khi qua ch\u1ee3 V\u1ea1n Xu\u00e2n, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u0111\u1ee9ng \u1edf c\u1ea1nh xa gi\u00e1. L\u00ednh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e1t \u0111u\u1ed5i \u0111i. Vua n\u00f3i : \u201cCon tr\u1ebb bi\u1ebft g\u00ec, \u0111\u1eebng \u0111u\u1ed5i\u201d r\u1ed3i nh\u00e2n ti\u1ec7n cho \u0111\u1ee9a b\u00e9 1 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ea7n Thi\u1ec7n th\u1ea5y Y\u1ebfn h\u1ed9 binh \u1edf b\u1ea3o \u0111i l\u1ea5y \u1ed5 y\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, d\u00e2ng s\u1edb h\u1eb7c l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c (n\u01a1i n\u00e0y c\u00e1c \u0111\u1ea3o c\u00f3 16 hang y\u1ebfn, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 448 \u1ed5). Vua \u0111\u1eb7c mi\u1ec5n t\u1ed9i cho, chu\u1ea9n cho c\u00e1c n\u01a1i s\u1ea3n ra \u1ed5 y\u1ebfn, h\u00e0ng n\u0103m b\u1eaft binh \u1edf b\u1ea3o ph\u1ea3i \u0111i ki\u1ebfm v\u1ec1 n\u1ed9p, n\u1ebfu d\u00e1m \u1ea9n gi\u1ea5u tr\u1ecb t\u1ed9i. Thi\u1ec7n l\u1ea1i \u0111i b\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ea3n v\u1eadt tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, mua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ea1ng \u0111\u1ec7 n\u1ed9p. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, l\u1ea5y th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, do t\u1ec9nh th\u1ea7n li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh c\u00e1c b\u1ea3o s\u1edf thu\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o am hi\u1ec3u vi\u1ec7c t\u00ecm tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111i l\u1ea5y tr\u1ea7m, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, c\u1ee9 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, \u0111em c\u1ea3 t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm kh\u00f3 d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o, l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u, ch\u1edd Ch\u1ec9 tu\u00e2n h\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; \u0110o\u00e0n V\u0103n Su\u1ea5t l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 nh\u1ea5t t\u1ea3 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 ; L\u00ea Vi\u1ebft Chuy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Long v\u00f5 ; Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Ti\u1ec1n phong ; Tr\u1ea7n V\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Long v\u00f5 ; Tr\u1ea7n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu dinh H\u1ed5 uy ; V\u0169 V\u0103n Chi l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 ng\u0169, trung dinh, Th\u1ee7y s\u01b0 ; Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c l\u00e0m L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An ; Ng\u00f4 V\u0103n Giai l\u00e0m L\u00e3nh binh Thanh Ba ; Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc C\u1ea9n l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u01b0ng Y\u00ean ; T\u1ea1 V\u0103n Linh l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Phan T\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Thanh Ba.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y th\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng : ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Man n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 X\u01b0\u01a1ng M\u1ea1i qu\u1ea5y r\u1ed1i, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri [\u4e15\u96c5\u8cea\u77e5, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha\">Chao Phraya Bodin Decha<\/a>]. Ch\u1ea5t Tri thua, r\u00fat lui. Qu\u00e2n Man th\u1eeba th\u1eafng \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 2 ph\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng gi\u1eb7c Xi\u00eam ph\u1ea3i kh\u1ea9n gi\u1ee5c t\u00ean X\u00fa Pha Ho\u1ea1 Di [S\u1eedu Pha H\u1ecda Di \u919c\u9817\u798d\u79fb, l\u00e0 m\u1ed9t danh hi\u1ec7u kh\u00e1c c\u1ee7a \u4e15\u96c5\u8cea\u77e5, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha\">Chao Phraya Bodin Decha<\/a>] \u0111em h\u1ebft s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eafp th\u00e0nh L\u00f2 G\u00f2 v\u1ec1 V\u1ecdng c\u00e1c \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00f3 tuy nghe \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf tin th\u00e1m b\u00e1o, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft h\u01b0 th\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o. Duy c\u00f3 b\u1ecdn l\u0169 gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u1ed1n cho t\u00ean X\u01b0\u01a1ng M\u1ea1i l\u00e0 gi\u1ecfi h\u01a1n c\u1ea3, x\u01b0a nay v\u1eabn tr\u00f4ng c\u1eady l\u00e0m \u0111\u1eafc l\u1ef1c, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Ch\u1ea5t Tri c\u0169ng l\u00e0 t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng gi\u1eb7c Xi\u00eam. Nay X\u01b0\u01a1ng M\u1ea1i v\u00f4 c\u1edb quay gi\u00e1o ch\u1ed1ng l\u1ea1i, \u0111\u00e1nh Ch\u1ea5t Tri ph\u1ea3i ch\u1ea1y, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y 2 th\u00e0nh, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ed3n binh \u00d4 \u0110\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi toan \u0111\u1ebfn x\u00e2m nhi\u1ec5u. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ee7 tin r\u1eb1ng s\u1ef1 th\u1ebf gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 suy s\u1ee5p qu\u00e1 l\u1eafm, trong l\u00f2ng ch\u00fang kh\u00f4ng kh\u1ecfi khi\u1ebfp s\u1ee3, ch\u1ec9 e qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u1edf ph\u00eda sau. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00ean X\u00fa Pha Ho\u1ea1 Di \u0111\u00e3 v\u1ed9i mang s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u1eafp th\u00e0nh v\u1ec1 V\u1ecdng C\u00e1c, ch\u1eb3ng r\u00f5 ch\u00fang c\u00f3 l\u01b0u qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00f3ng thay \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn L\u00f2 G\u00f2 kh\u00f4ng ? N\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea5y, th\u00ec c\u00e1i th\u1ebf n\u00f3 \u0111\u00e3 khi\u1ebfp s\u1ee3, n\u00ean h\u00e3y th\u1eed ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng binh uy m\u1ed9t phen l\u00e0 t\u1ef1 kh\u1eafc bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u1ef1c hay gi\u1ea3. V\u1eady chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c m\u1eadt s\u1ee9c L\u00e3nh binh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung mau mau ch\u1ecdn l\u1ea5y 1.000 ho\u1eb7c 500, 600 binh \u0111inh ng\u01b0\u1eddi Kinh, Th\u1ed5 v\u00e0o h\u1ea1ng gi\u1ecfi giang, gi\u1ea3 danh l\u00e0 \u0111i s\u0103n, c\u1ee9 r\u1ebbo theo bi\u00ean gi\u1edbi tr\u00ean c\u00f5i \u0111\u1ea5t ta m\u00e0 cho di\u1ec5u binh, \u0111\u1ec3 xem ch\u00fang l\u00e0m ra tr\u00f2 g\u00ec, r\u1ed3i trong v\u00e0i ba h\u00f4m th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0n b\u1eady, sinh chuy\u1ec7n hi\u1ec1m kh\u00edch n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi. N\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng l\u1ea1i ho\u1eb7c \u0111\u00f3n ch\u1eb7n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c \u0111u\u1ed5i theo ph\u00eda sau, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt l\u1ef1c, \u0111\u1ebfn h\u1ebft \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1, nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5n sang \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc\u201d. \u0110\u1ee9c Trung \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn c\u00f5i ven, th\u1ea5y \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c ph\u00f2ng gi\u1eef s\u01a1 s\u00e0i, xa g\u1ea7n ch\u1ea1y, kh\u00f3c x\u00f4n xao, kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1. \u1edf v\u00e0i ng\u00e0y phao ng\u00f4n l\u00e0 ngh\u1ec9 s\u0103n, \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cX\u00e9t nghi\u1ec7m t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 trong n\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c Xi\u00eam h\u1eefu s\u1ef1, b\u1edd c\u00f5i h\u01b0 kh\u00f4ng. \u0110\u1ee9c Trung \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, l\u00fac \u0111i l\u00fac v\u1ec1 \u0111\u1ec1u l\u00e0m h\u1ee3p s\u1ef1 c\u01a1, th\u01b0\u1edfng cho gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 th\u01b0\u1edfng chung cho quan qu\u00e2n 300 quan ti\u1ec1n. Nay m\u1ed9t r\u1ebbo H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, ch\u00fang r\u1ea5t l\u00e0 hoang mang lu\u1ed1ng cu\u1ed1ng, \u0111\u00e3 nh\u00f2m th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u m\u1ed1i. V\u1ec1 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u H\u1ea3i T\u00e2y c\u0169ng n\u00ean theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m. Chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n, n\u1ebfu hi\u1ec7n c\u00f3 m\u01b0a l\u0169, kh\u00f4ng ti\u1ec7n h\u00e0nh qu\u00e2n th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f2n kh\u00f4 r\u00e1o, n\u00ean m\u1eadt s\u1ee9c cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 ho\u1eb7c m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u00f3 mang theo qu\u00e2n l\u00ednh gi\u1ecfi, c\u00f9ng gi\u1ea3 danh l\u00e0 \u0111i s\u0103n, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n di\u1ec5u binh m\u1ed9t chuy\u1ebfn \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ed9ng t\u0129nh h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang r\u1ed3i ch\u1edd s\u1ebd li\u1ec7u sau\u201d.<\/p>\n<p><a>Vua t\u1eebng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n : \u201cTr\u1eabm khi c\u00f2n nh\u1ecf, nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1ea5y m\u1eadt ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u1ea3i hoa. B\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng tin, sau h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1edbi tin l\u00e0 c\u00f3 th\u1ef1c. L\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p, m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i c\u1ed1ng cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam 20 b\u1ed9 m\u1eadt ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1ea5y m\u1eadt \u0111i r\u1ed3i m\u00e0 v\u1eabn s\u1ed1ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 ng\u1edb ng\u1ea9n \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng, kh\u00f4ng nh\u1edb vi\u1ec7c \u0111\u1eddi n\u1eefa. K\u1ec3 ra, nh\u00e2n m\u1ec7nh l\u00e0 ch\u00ed tr\u1ecdng, m\u00e0 t\u1ee5c Man nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 ngu qu\u00e1 l\u1eafm\u00a0 !\u201d.<\/a><\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i [b\u1ecb \u0111\u00e0y] \u0111\u1ebfn s\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cvi\u1ec7c l\u00e0m r\u1ea5t kh\u1ed5. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ebfn, t\u00f4i s\u1ebd r\u1ee7 l\u0169 t\u00f9 trong 12 tr\u1ea1i b\u1ebb xi\u1ec1ng x\u00edch c\u01b0\u1edbp kh\u00ed gi\u1edbi h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng gi\u1eb7c, d\u00f9 quan qu\u00e2n qu\u1ea3n th\u00fac c\u0169ng ch\u1ea3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. C\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb h\u00f9a theo m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 \u201cvi\u1ec7c \u1ea5y kho\u00e1i l\u1eafm\u201d. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111em ch\u00e9m, r\u00eau rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf n\u01a1i c\u00f5i ven, x\u01b0a nay s\u1ed1 t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u01a1i kh\u00e1c. Nay l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1i h\u1ea1ng kh\u00f4ng s\u1ee3 n\u00f3i ra mi\u1ec7ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec nh\u1eefng \u0111\u1ee9a trong l\u00f2ng mu\u1ed1n l\u00e0m lo\u1ea1n e c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n h\u00e1 kh\u00f4ng lo \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y hay sao ? T\u1eeb nay n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m ph\u00f2ng ng\u1eeba, m\u1ed9t khi c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o n\u00f3i ra c\u00e2u b\u1ed9i ngh\u1ecbch, chu\u1ea9n cho \u0111em ch\u00e9m t\u1ee9c kh\u1eafc, r\u1ed3i t\u00e2u sau, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd Ph\u01b0\u1edbc y\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i th\u1ea5y to\u00e0n \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam theo l\u1ec7 b\u1eafn ba ph\u00e1t s\u00fang. Vua sai h\u1ecfi m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i. Nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam m\u00e0 b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn th\u00ec nh\u1eefng d\u00e2n Man kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec l\u1ea1i ch\u1eb3ng l\u1ea5y l\u00e0m kinh ng\u1ea1c \u01b0 ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 ngh\u1ecb kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00eam, th\u1ef1c ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o. V\u1eady \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n v\u00e0o ra c\u1eeda bi\u1ec3n, th\u00ec \u1edf thuy\u1ec1n, \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng b\u1eafn s\u00fang, n\u1ebfu g\u1eb7p ban \u0111\u00eam th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, xem x\u00e9t con \u0111\u00ea nh\u1ecf b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u1edf Th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u00fai Thu\u00fd Ba ((1) N\u00fai n\u00e0y \u1edf huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c (Th\u1eeba Thi\u00ean) nguy\u00ean t\u00ean l\u00e0 M\u1ef9 Y\u00eam, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 t\u00ean l\u00e0 Thu\u00fd Hoa, \u0111\u1ebfn n\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 Thu\u00fd V\u00e2n, sau n\u00e0y v\u00ec hu\u00fd ch\u1eef \u201choa\u201d n\u00ean bi\u00ean l\u00e0m ch\u1eef \u201cba\u201d.1), ng\u00e0y h\u00f4m sau tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, Hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 ; T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, kh\u00f4ng d\u1ef1 ch\u1ee9c Hi\u1ec7p l\u00fd.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, Th\u1ee7y s\u01b0 sai ph\u00e1i nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, nh\u01b0 v\u1eeba \u0111\u00e2y x\u1ea3y ra nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Trang g\u1eb7p gi\u1eb7c khi\u1ebfp s\u1ee3, l\u1ed7i l\u00e0 t\u1ea1i b\u1ecdn cai qu\u1ea3n ng\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ecbu hu\u1ea5n luy\u1ec7n m\u00e0 Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfn th\u1ee9c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u1ebf kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, n\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi thay. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u01a1ng tu\u1ed5i tr\u1ebb s\u1ee9c m\u1ea1nh, ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n, n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m d\u1ea1y d\u1ed7 bi\u1ec1n binh l\u00e0m cho h\u1ecd c\u00f3 d\u0169ng c\u1ea3m, hi\u1ec3u bi\u1ebft vi\u1ec7c ngh\u0129a, h\u1ebft th\u1ea3y tr\u1edf th\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i gi\u1ecfi giang. L\u1ea1i s\u00e1t h\u1ea1ch vi\u00ean bi\u1ec1n c\u00e1c v\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o am thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, chu\u1ea9n cho h\u1ecd l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9 t\u00ean b\u1ea3o c\u1eed l\u00ean, ch\u1edd Ch\u1ec9 c\u1ea5t nh\u1eafc ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e8n nh\u00e1t v\u00f4 t\u00e0i c\u0169ng nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, c\u1ed1t mong m\u1ed9t phen ch\u1ea5n ch\u1ec9nh, h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 b\u1ed9 m\u1eb7t m\u1edbi \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 u\u1ef7 th\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Tham tri Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Th\u1ecb lang L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m nh\u00e0 l\u1ea7u k\u1ebft hoa \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch b\u1ed1n g\u00f3c Ho\u00e0ng th\u00e0nh, ch\u1ebf bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng d\u00e0n b\u00e0y, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c th\u1ee3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, V\u0169 Vi\u1ebft S\u1ef9, H\u1ed3 C\u00f4ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh ; \u0110inh V\u0103n Huy l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n Ngh\u1ecb l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ec1u v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ; Nguy\u1ec5n Th\u1ecbnh l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 \u1edf h\u00e0nh dinh (n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi vua \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh k\u1ef3 v\u00e0 ph\u1ee5 c\u1eadn, ch\u1ec9 l\u1ea5y m\u1ed9t ho\u1eb7c hai vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0169 ban sung ph\u00e1i). Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, ph\u00e0m \u0111i tu\u1ea7n \u1edf trong Kinh k\u1ef3 nh\u01b0 th\u0103m vi\u1ebfng t\u00f4n l\u0103ng trong ti\u1ebft Thanh minh c\u00f9ng l\u00e0 \u0111i c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 c\u1eeda Thu\u1eadn An, n\u00fai Thu\u00fd Ba v\u00e0 s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng((1) L\u1ee3i N\u00f4ng : thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean \u2013 Hu\u1ebf.1) cho chi m\u00e9 ngo\u00e0i 100 d\u1eb7m, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0111i, do 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh k\u00ea \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, ch\u1edd vua khuy\u00ean ch\u1ea5m l\u1ea5y hai vi\u00ean \u0111\u1ec3 sung ph\u00e1i. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c trong chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y n\u00ean \u0111i n\u00ean d\u1eebng, \u0111\u1ec1u do hai vi\u00ean \u1ea5y \u1ea5n \u0111\u1ecbnh. L\u1ea1i hai chi\u1ebfc kim b\u00e0i c\u1ea5p ph\u00e1t cho (Ph\u00eda tr\u00ean kh\u1eafc ngang hai ch\u1eef \u201cH\u00e0nh dinh\u201d d\u01b0\u1edbi kh\u1eafc d\u1ecdc ba ch\u1eef \u201cv\u0103n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n\u201d hay \u201cv\u0169 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n\u201d. L\u1ea1i sai Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u00f3ng 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, khi c\u00f3 cu\u1ed9c tu\u1ea7n h\u00e0nh th\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc c\u1ea5p cho h\u00e0nh dinh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, m\u1ed9t chi\u1ebfc c\u1ea5p cho b\u1ecdn Th\u1ee7y s\u01b0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p l\u00fd, cu\u1ed1i thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1eafm c\u1edd hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng \u0111i theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe ty thu\u1ed9c tha b\u1ed5ng cho gi\u1eb7c ph\u1ea1m, b\u1ecb nguy\u00ean \u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n h\u1eb7c t\u00e2u. Vua b\u1eaft c\u1ea5t ch\u1ee9c ch\u1edd x\u00e9t. \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng sau b\u1ecb \u1ed1m ch\u1ebft. Khi \u00e1n th\u00e0nh, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u201cn\u1ecbch ch\u1ee9c\u201d, c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 truy thu l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1eafc.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh m\u00f4ng \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1eabn c\u00e1n, kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khi su\u1ed1t th\u1eddi v\u00ec n\u01b0\u1edbc ra c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u00e1nh tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, sau khi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4ng \u01a1n gia t\u1eb7ng, truy t\u1eb7ng. N\u1ebfu nay nh\u1ea5t lu\u1eadt theo l\u1ec7 truy t\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho t\u1eb7ng v\u0103n c\u1ea3, th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, b\u1ea5t h\u1ea1nh qu\u00e1 c\u1ed1, n\u1ebfu c\u00f3 truy t\u1eb7ng ; v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ra tr\u1eadn b\u1ecb ch\u1ebft c\u00f9ng l\u00e0 theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng r\u1ed3i sau qu\u00e1 c\u1ed1, m\u00e0 m\u00f4ng \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho t\u1eb7ng v\u0103n. Ngo\u00e0i ra, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ch\u1ee9c v\u00e0 sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i sau qu\u00e1 c\u1ed1, m\u00e0 t\u1edbi khi \u0111\u00f3, c\u00f3 Ch\u1ec9 cho truy th\u1ee5, th\u1ef1c th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m, th\u00ec v\u0103n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho s\u1eafc v\u0103n ; c\u00f2n v\u0103n t\u1eeb ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ef1 t\u00f2ng ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng do b\u1ed9 c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m cho con ch\u00e1u v\u1ec1 sau,\u00a0 ng\u00f5 h\u1ea7u vi\u1ec7c thi \u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Bi\u00ean Ho\u00e0 t\u00e2u xin cho th\u00f4ng ph\u00e1n quy\u1ec1n thay coi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7. Vua cho l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec7 kh\u00f4ng cho. B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u1ea1m Duy Trinh, \u00e1n s\u00e1t Ng\u00f4 V\u0103n Th\u1ec3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cBu\u1ed5i m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc nh\u1eefng kh\u1ed5n th\u1ea7n ((1) Kh\u1ed5n th\u1ea7n : \u0111\u1ea1i vi\u00ean tr\u00f4ng coi m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 T\u1ed5ng tr\u1ea5n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7.1) nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u chuy\u00ean quy\u1ec1n ngang tr\u00e1i, c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c th\u00e0nh ch\u1ed7 n\u00e0o khuy\u1ebft, li\u1ec1n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh sung b\u1ed5 v\u00e0o. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c tham nh\u0169ng ph\u00e1t ra, l\u1ea1i b\u00eanh v\u1ef1c h\u1ed9, th\u1eadm ch\u00ed l\u1ea5y b\u1ea1i l\u00e0m c\u00f4ng, l\u1ea5y kh\u00f4ng l\u00e0m c\u00f3, n\u00f3i kh\u00f4ng xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ec7. Cho n\u00ean tr\u1eabm chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t quan m\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1i ch\u1ee9c chuy\u00ean tr\u00e1ch to\u00e0n th\u00e0nh \u0111i, th\u1ef1c c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n t\u1eeb b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ec3 cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi sau v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00e1i lo \u201c\u0111u\u00f4i l\u1edbn kh\u00f3 v\u1eaby\u201d n\u1eefa.<\/p>\n<p>Tha bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 \u0111\u1ed5i ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Kinh l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ef1ng nh\u00e0 l\u1ea7u nh\u00e0 r\u1ea1p.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i quy\u1ec1n l\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean. \u0110\u1ea1i v\u00e0o b\u00e1i t\u1eeb, vua d\u1ee5 : \u201cT\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n xa r\u1ed9ng, gi\u1eb7c bi\u1ec3n ch\u01b0a y\u00ean, m\u00e0 \u1edf t\u1ec9nh l\u00ednh \u00edt, l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u00edt, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t ra nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n b\u1ea3o. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, tr\u00f9 ngh\u0129 cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng s\u1ef1 k\u00fd th\u00e1c m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n\u201d. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, li\u1ec1n th\u00e2n mang binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n v\u00e0 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o. Khi v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u0169ng Ch\u00e0ng Ng\u1ecd \u1edf V\u00e2n \u0110\u1ed3n, nh\u00e2n gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam n\u1ed5i to, m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 trong chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y b\u1ecb ch\u00ecm v\u1ee1, t\u1ed5n th\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u00fang l\u1edbn kh\u00ed gi\u1edbi, b\u1ecb ph\u1ea1t gi\u00e1ng hai c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 ki\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5.<\/p>\n<p>C\u1ea5p cho L\u00e3nh binh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c v\u1ec7 Thanh Ba, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang c\u00f2 m\u00e1y \u0111\u00e1 c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh : Kinh s\u01b0 : 102 chi\u1ebfc. Thuy\u1ec1n ng\u1ef1 v\u00e0 thuy\u1ec1n nh\u1ecf theo h\u1ea7u c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n m\u00e1y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0o trong s\u1ed1 n\u00e0y.<\/p>\n<p>(Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean 22 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Nam 44 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 18 chi\u1ebfc, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 26 chi\u1ebfc, Ph\u00fa Y\u00ean 23 chi\u1ebfc, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 25 chi\u1ebfc, B\u00ecnh Thu\u1eadn 26 chi\u1ebfc, Bi\u00ean Ho\u00e0 21 chi\u1ebfc, Gia \u0110\u1ecbnh 41 chi\u1ebfc, V\u0129nh Long 45 chi\u1ebfc, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 34 chi\u1ebfc, An Giang 42 chi\u1ebfc, H\u00e0 Ti\u00ean 30 chi\u1ebfc, Tr\u1ea5n T\u00e2y 60 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 14 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 22 chi\u1ebfc, H\u00e0 T\u0129nh 6 chi\u1ebfc, Ngh\u1ec7 An 37 chi\u1ebfc, Thanh Ba 32 chi\u1ebfc, Ninh B\u00ecnh 7 chi\u1ebfc, H\u00e0 N\u1ed9i 12 chi\u1ebfc, Nam \u0110\u1ecbnh 48 chi\u1ebfc, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 43 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Y\u00ean 11 chi\u1ebfc, S\u01a1n T\u00e2y 8 chi\u1ebfc, H\u01b0ng Y\u00ean 6 chi\u1ebfc, Tuy\u00ean Quang 10 chi\u1ebfc, H\u01b0ng Ho\u00e1 5 chi\u1ebfc). Ph\u00e0m s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch \u1ea5y, n\u1ebfu c\u00f3 chi\u1ebfc n\u00e0o m\u1ee5c n\u00e1t long v\u00e1n, m\u00e0 thi\u1ebfu ng\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u00f3ng th\u00eam b\u00f9 v\u00e0o. H\u1ea1t n\u00e0o kh\u00f4ng s\u1eb5n th\u1ee9 g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u00e2u xin giao cho t\u1ec9nh c\u00f3 s\u1eb5n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng gi\u00fap cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch. Chi\u1ebfc n\u00e0o d\u01b0 qu\u00e1 s\u1ed1 th\u00ec \u0111\u1ec3 v\u00e0o ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh, Ngh\u1ec7, H\u00e0 T\u0129nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn tuy\u1ec3n d\u1ed3n v\u00e0o s\u1ed1 v\u1ec7 t\u0103ng nhi\u1ec1u. V\u1ec1 25 v\u1ec7 thu\u1ed9c 5 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 uy, xin l\u1ea5y s\u1ed1 \u00e1o tr\u1eadn c\u1ea5p ph\u00e1t cho (m\u1ed7i v\u1ec7 320 chi\u1ebfc). V\u1ec7 n\u00e0o c\u00f2n thi\u1ebfu, theo m\u1eabu th\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 may th\u00eam cho kh\u1ecfi sai kh\u00e1c nhau ; v\u1ec7 n\u00e0o thi\u1ebfu to\u00e0n s\u1ed1 th\u00ec may theo m\u1eabu th\u1ee9c m\u1edbi (c\u1ed5 v\u00e0 tay \u00e1o theo m\u00e0u d\u1ea3i c\u1edd, n\u1eb9p \u00e1o theo m\u00e0u n\u1ec1n c\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u. C\u00f2n th\u00e2n \u00e1o th\u00ec tu\u1ef3 theo s\u1ed1 v\u0169 \u0111o\u1ea1n ch\u1ee9a s\u1eb5n nhi\u1ec1u th\u00ec l\u1ea5y m\u00e0 may, b\u1ea5t t\u1ea5t c\u00e2u n\u1ec7 m\u00e0u n\u00e0o), c\u1ee9 10 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay. V\u1ec7 Ngh\u1ec7 An v\u00e0 2 v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh t\u1ea3 h\u1eefu m\u1edbi l\u1eadp, \u0111\u1ec1u theo ki\u1ec3u \u00e1o tr\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 m\u00e0 may \u0111\u1ec3 ph\u00e1t (M\u1ed7i v\u1ec7 360 chi\u1ebfc, \u0111\u1ec1u ngo\u00e0i v\u1ea3i \u0111en, trong v\u1ea3i m\u00e0u \u0111\u1ecf), 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay. Vua nghe l\u1eddi t\u00e2u chu\u1ea9n cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o tr\u1eadn c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec1u theo ni\u00ean h\u1ea1n n\u00e0y.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n binh tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c c\u1ee7a th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, Tham tri Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn H\u00e0 T\u0129nh, g\u1eb7p tr\u1eadn m\u01b0a gi\u00f3 k\u00e9o \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u0111\u1ee9t d\u00e2y r\u00e1ch bu\u1ed3m, b\u00e8n \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ed3n c\u1eeda Lu\u1eadt, d\u00e2ng s\u1edb v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5. Vua mi\u1ec5n l\u1ed7i cho v\u00e0 th\u1ea5y th\u1eddi ti\u1ebft h\u01a1i mu\u1ed9n, gi\u1eb7c bi\u1ec3n ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa r\u1ed3i, b\u00e8n cho g\u1ecdi v\u1ec1. Nh\u1eefng quan qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n do Kinh ph\u00e1i v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u00e3i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00e3 chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c 2 bang ch\u00e0i ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 Khai V\u1ef9, H\u00e0 C\u1ed5 t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u00e0m d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf. Nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft sau khi quan qu\u00e2n \u0111i kh\u1ecfi, ch\u00fang c\u00f3 h\u1eb3n th\u1ef1c t\u00e2m h\u01b0\u1edbng ph\u1ee5c, n\u1ed9p thu\u1ebf thuy\u1ec1n kh\u00f4ng hay xong l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00e3 v\u1ed9i t\u00ecm \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c ? C\u00f2n nh\u1eefng b\u1ecdn ch\u01b0a ch\u1ecbu ph\u1ee5c t\u00f2ng n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u00fang c\u00f3 l\u1ebbn v\u1ec1 \u1ea9n n\u00e1u \u1edf Ch\u00e0ng S\u01a1n, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 nghe th\u1ea5y tin t\u1ee9c g\u00ec kh\u00f4ng ? N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, l\u00e0m ngay ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Khi d\u1ee5 t\u1edbi n\u01a1i, l\u0169 \u0110\u1ea1i li\u1ec1n cho \u0111\u00f2i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c bang Khai V\u1ef9 l\u00e0 Ti\u1ec3n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 l\u0169 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, Gi\u00e1p tr\u01b0\u1edfng x\u00e3 H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi. Ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i : t\u1eeb khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, th\u00ec bang H\u00e0 C\u1ed5 quay bu\u1ed3m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, bang Khai V\u1ef9 sau c\u0169ng ch\u1edf thuy\u1ec1n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00fang c\u00f3 th\u1ef1c t\u00e2m quy ph\u1ee5c hay kh\u00f4ng ? X\u00e9t ra b\u1ecdn ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n v\u00ec ngh\u00e8o \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn tr\u00fa \u1edf Ch\u00e0ng S\u01a1n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt ki\u1ebfm \u0103n. Ng\u00e0y th\u00e1ng 5 c\u00f3 tr\u00f4ng th\u1ea5y 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a H\u00e0 C\u1ed5 b\u01a1i qua ph\u1eadn bi\u1ec3n, nh\u1eadn bi\u1ebft l\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb b\u1ea5y \u0111\u1ebfn gi\u1edd, t\u1ecbnh kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u00e0o l\u1ebbn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 n\u00e1u \u1edf \u0111\u1ea5y c\u1ea3. L\u1ea1i, Ti\u1ec3n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o V\u00e2n \u0110\u1ed3n m\u00e0 h\u00e3y c\u00f2n ng\u1ee5 \u1edf Ch\u00e0ng S\u01a1n l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cCh\u00fang n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7 chu\u1ea9n \u0111\u00edch \u0111\u00e1ng tin, duy c\u00f3 h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i su\u1ed1t \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ec1u gi\u00e1p bi\u1ec3n, nh\u1eefng h\u1ed9 ch\u00e0i th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111i v\u1ec1, vi\u1ec7c thu x\u1ebfp cho t\u1ed1t v\u1ec1 sau, l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i. Nay n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m. X\u00e3 H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ed5 h\u1ed9, n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c b\u1ecdn L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, Gi\u00e1p tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i tr\u00f4ng coi, nh\u00e2n d\u00e2n trong x\u00e3 ph\u1ea3i gi\u1eef ph\u00e9p y\u00ean nghi\u1ec7p. T\u1eeb nay c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u00e0o l\u1ebbn \u0111\u1ebfn tr\u00fa \u0111\u1ed7 ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i quan, t\u1ea5t c\u00f3 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu ; n\u1ebfu d\u00e1m dung t\u00fang cho, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u00e1c h\u1ed9 ch\u00e0i, h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 s\u1ebd l\u00e0m. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i hi\u1ec3u b\u1ea3o cho ch\u00fang : \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f2n nh\u1edd v\u1ea3 m\u00e3i v\u1ec1 sau, n\u1ebfu ch\u1ecbu \u0111\u1ed3ng t\u00e2m hi\u1ec7p l\u1ef1c m\u00e0 b\u1eaft thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u1ec7 n\u1ed9p th\u00ec m\u1ed7i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng cho 300 quan ; n\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00e2m che gi\u1ea5u cho gi\u1eb7c th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i ; song c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec nh\u1eefng chuy\u1ec7n x\u00edch m\u00edch t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u00e2u k\u1ebft b\u00e8 l\u0169 v\u1edbi nhau, tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f9 h\u1eb1n nhau. C\u1ea7n l\u00e0m cho ch\u00fang c\u00f3 l\u00f2ng thi\u1ebfp ph\u1ee5c l\u00e2u d\u00e0i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCIV \u2013 204<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 l\u00e0m l\u1ec5 H\u01b0\u1edfng m\u00f9a thu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua th\u1ea5y c\u00e1c b\u1ea3n nh\u1ea1c t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf mi\u1ebfu, trong \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cTh\u1ecd ho\u00e0\u201d. Ch\u1eef \u201cTh\u1ecd\u201d d\u00f9ng v\u00e0o b\u1ea3n nh\u1ea1c t\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u00e1ng, \u0111\u00e3 di\u1ec7n truy\u1ec1n b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u1ecdn \u0111\u1ed5i ch\u1eef kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ed5i. Sai N\u1ed9i c\u00e1c s\u1ee9c h\u1ecfi, b\u1ed9 th\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 qu\u00ean, xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua n\u00f3i : \u201cPhan Huy Th\u1ef1c ng\u00e0y m\u1ed9t suy y\u1ebfu, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u s\u1ef1 sai l\u1ea7m, th\u1eadm ch\u00ed vi\u1ec7c l\u1ec5 nh\u1ea1c \u1edf T\u00f4n mi\u1ebfu c\u0169ng coi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng l\u01b0u t\u00e2m \u0111\u1ebfn. Nguy\u1ec5n Hanh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea3, \u0111\u1ed9c v\u1ecb a dua, \u1ef7 l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u1ecdn ch\u1ee9c v\u1ee5, giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed. C\u00f2n b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cTh\u1ecd ho\u00e0\u201d, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cT\u01b0\u1eddng ho\u00e0\u201d. Th\u1ef1c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, l\u1ea1i ghi gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Hanh b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o v\u00ec m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u00edt ng\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Ban qu\u1ebf Thanh Ba cho ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00f9ng v\u0103n t\u1eeb Vi\u00ean ngo\u1ea1i, v\u00f5 t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 nh\u1eafc l\u1ea1i cho binh \u1edf Kinh thao di\u1ec5n k\u1ef9 thu\u1eadt. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cB\u1ea3n tri\u1ec1u d\u1ef1ng binh ch\u1ebf, \u0111\u1eb7t ra c\u00f3 ng\u1ea1ch th\u1ee7y ng\u1ea1ch b\u1ed9, nguy\u00ean l\u00e0 mu\u1ed1n cho \u0111\u1ec1u chuy\u00ean ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea1o. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo k\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ee7a ng\u1ea1ch m\u00ecnh m\u00e0 t\u1eadp luy\u1ec7n cho thu\u1ed9c ; l\u1ea1i th\u1ec9nh tho\u1ea3ng b\u1ed9 Binh ki\u00eam t\u1eadp th\u1ee7y, th\u1ee7y binh ki\u00eam t\u1eadp b\u1ed9, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c am thu\u1ed9c c\u1ea3 hai\u00a0 m\u1eb7t. Th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec n\u01b0\u1edbc ta b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i su\u1ed1t, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 ph\u1ea7n s\u00f4ng, ho\u1eb7c khi b\u1ecf thuy\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ed9 c\u0169ng c\u00f3 ho\u1eb7c khi ph\u1ea3i d\u1eddi kh\u1ecfi doanh tr\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u00fap m\u1eb7t th\u1ee7y c\u0169ng c\u00f3. Th\u1ebf th\u00ec b\u1ed9 binh kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ee7y chi\u1ebfn, m\u00e0 th\u1ee7y binh kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ed9 chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng d\u00f9ng trong nh\u1eefng l\u00fac l\u00e2m c\u01a1 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1ed9i v\u00e0ng. Nay chu\u1ea9n l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 nh\u1eafc l\u1ea1i r\u00f5 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean Th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m di\u1ec5n t\u1eadp. Ph\u00e0m b\u1ed9 binh th\u00ec l\u1ea5y k\u1ef9 thu\u1eadt b\u1ed9 chi\u1ebfn l\u00e0m ch\u1ee7 y\u1ebfu, nh\u01b0ng c\u0169ng t\u1eadp cho bi\u1ebft vi\u1ec7c ch\u00e8o ch\u1edf thuy\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, th\u1ee7y binh th\u00ec l\u1ea5y k\u1ef9 thu\u1eadt th\u1ee7y chi\u1ebfn l\u00e0m c\u1ed1t y\u1ebfu nh\u01b0ng c\u0169ng t\u1eadp cho bi\u1ebft ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn, khi ng\u1ed3i khi \u0111\u1ee9ng, l\u00fac \u0111\u00e1nh l\u00fac \u0111\u00e2m, c\u1ea7n cho h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u tinh th\u1ea1o khi g\u1eb7p vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec1u th\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i gi\u1ecfi c\u1ea3. Sau li\u1ec1n sai th\u1ee7y binh, b\u1ed9 binh b\u01a1i thuy\u1ec1n thi \u1edf b\u1ebfn Ng\u1ef1 Ki\u1ec1u s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb ra ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh (b\u1ed9 binh m\u1ed7i dinh\u00a0 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chia ng\u1ed3i \u0111\u0103ng \u0111\u1ed1i nhau, th\u1ee7y binh m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chia ng\u1ed3i \u0111\u0103ng \u0111\u1ed1i nhau v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean thuy\u1ec1n b\u1eb1ng nhau, \u0111\u1ec1u thao di\u1ec5n \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. M\u1ed7i ng\u00e0y s\u1edbm chi\u1ec1u di\u1ec5n 2 l\u1ea7n, m\u1ed7i l\u1ea7n ch\u00e8o 3 v\u00f2ng. N\u1ebfu 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00f9ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u00fac l\u00e0 ho\u00e0 ; c\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1i \u0111\u1ebfn sau l\u00e0 thua, h\u00e3y t\u1ea1m ghi l\u1ea5y, xong r\u1ed3i l\u1ea1i sai b\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecdn thua \u0111\u1ed5i thuy\u1ec1n cho nhau thi l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc thua m\u00e0 sau th\u1eafng th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc thua m\u00e0 sau l\u1ea1i thua th\u00ec vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i trong thuy\u1ec1n b\u1ecb x\u1eed \u0111\u00e1nh 30 roi ; thuy\u1ec1n li\u00ean th\u1eafng 2 l\u1ea7n th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5 quan. \u0110\u1ebfn chi\u1ec1u l\u1ea1i thi nh\u01b0 bu\u1ed5i s\u00e1ng. Thuy\u1ec1n n\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng thua m\u00e0 bu\u1ed5i chi\u1ec1u ho\u00e0 hai l\u1ea7n th\u00ec mi\u1ec5n ph\u1ea1t ; n\u1ebfu m\u1ed9t l\u1ea7n ho\u00e0, m\u1ed9t l\u1ea7n th\u1eafng, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3 quan ; n\u1ebfu 2 l\u1ea7n \u0111\u1ec1u th\u1eafng, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5 quan. N\u1ebfu 1 l\u1ea7n ho\u00e0, 1 l\u1ea7n thua, th\u00ec \u0111em vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i thua ph\u1ea1t gia l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e1nh 40 roi ; c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m ch\u00e8o m\u0169i, ch\u00e8o l\u00e1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 10 roi. N\u1ebfu 2 l\u1ea7n c\u00f9ng thua, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb gia 2 b\u1eadc ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 50 roi ; c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u00e8o m\u0169i ch\u00e8o l\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh 20 roi ; c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u00e8o qu\u00e3ng gi\u1eefa \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh 10 roi. Thuy\u1ec1n th\u1eafng bu\u1ed5i s\u00e1ng, n\u1ebfu chi\u1ec1u l\u1ea1i th\u1eafng 2 l\u1ea7n, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 5 quan, c\u1ed9ng l\u00e0 10 quan v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf ; n\u1ebfu m\u1ed9t l\u1ea7n ho\u00e0, m\u1ed9t l\u1ea7n th\u1eafng, th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 3 quan, c\u1ed9ng l\u00e0 8 quan. N\u1ebfu 2 l\u1ea7n \u0111\u1ec1u ho\u00e0 hay m\u1ed9t l\u1ea7n ho\u00e0, m\u1ed9t l\u1ea7n thua th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb. N\u1ebfu 2 l\u1ea7n c\u00f9ng thua th\u00ec cu\u1ed9c th\u1eafng bu\u1ed5i s\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 l\u1ed7i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t 20 roi. V\u1ec1 b\u1ed9 Binh th\u00ec do m\u1ed9t vi\u00ean Th\u1ecb lang ho\u1eb7c Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh, Th\u1ee7y binh th\u00ec do vi\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c ho\u1eb7c Hi\u1ec7p l\u00fd, gi\u1eef vi\u1ec7c ki\u1ec3m duy\u1ec7t. M\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u00f5 l\u00e0m gi\u00e1m th\u1ecb. H\u1eb1ng ng\u00e0y bu\u1ed5i s\u1edbm b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sau khi \u0111\u1ed1t \u1ed1ng l\u1ec7nh cho \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00ecn ; bu\u1ed5i chi\u1ec1u, t\u1eeb gi\u1edd Th\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1edd Tu\u1ea5t l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh).<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cNay c\u00f2n n\u1eafng d\u1eef th\u00ec cho di\u1ec5n b\u01a1i thuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u m\u01b0a, cho di\u1ec5n t\u1eadp b\u1eafn ; hai m\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea1o, th\u1ebf l\u00e0 lo \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0 n\u1eeda c\u00f4ng vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam. Chu\u1ea9n cho sung b\u1ed5 l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y binh c\u1ee7a t\u1ec9nh, giao cho L\u00e3nh binh tr\u00f4ng nom cai qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : \u0110o\u00e0n Kim l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 Nh\u1ea5t trung dinh, Th\u1ee7y s\u01b0, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0110inh V\u0103n Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea5m binh, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c hai l\u1ea7n, qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc. V\u00ec hai vi\u00ean n\u00e0y tr\u00f4ng nom \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n H\u1ea3i V\u1eadn, m\u1eabu m\u1ef1c kh\u00e9o n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng h\u1eadu cho.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i Ho\u00e0ng Sa l\u00e0 b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y s\u01b0 Ph\u1ea1m V\u0103n Bi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb b\u00e3o s\u00f3ng l\u00e0m t\u1ea3n m\u00e1t, \u0111\u1ebfn nay l\u1ee5c t\u1ee5c v\u1ec1 t\u1edbi Kinh. H\u1ecfi, ch\u00fang n\u00f3i nh\u1edd c\u00f3 th\u1ee7y th\u1ea7n c\u1ee9u gi\u00fap. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u1ecdn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m \u1edf \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n d\u00f9ng l\u1ec5 Tam sinh h\u01b0\u1edbng ra bi\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ea1. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho Ph\u1ea1m V\u0103n Bi\u1ec7n v\u00e0 vi\u00ean bi\u1ec1n binh, d\u00e2n \u0111i theo ph\u00e1i \u0111o\u00e0n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u00f4ng do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1ec1 t\u1edbi Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3. Vua sai ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m s\u1eeda l\u1ec5 ph\u1ea9m v\u00e0 ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho chia nhau \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu th\u1edd Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 mi\u1ebfu th\u1edd th\u1ea7n gi\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ee7y s\u01b0 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Su\u1ea5t qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c \u0111em 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00e1c hi\u1ec7u T\u0129nh An H\u1ea3i V\u1eadn chia c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ba, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh (M\u1ed7i chi\u1ebfc ph\u00e1t m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang H\u1ed3ng y, 4 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n ho\u1eb7c V\u0169 c\u00f4ng, 100 vi\u00ean \u0111\u1ea1n gang. M\u1ed7i c\u1ed7 30 ph\u00e1t thu\u1ed1c, \u0111\u1ed3 v\u1eadt ph\u1ee5 t\u00f9ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7).<\/p>\n<p>Sai Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a \u0111i Qu\u1ea3ng Nam duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh. Khi danh s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea d\u00e2ng l\u00ean, d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc 23 th\u00e0nh (N\u0103m tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n s\u1ed1 49.023 ng\u01b0\u1eddi. Kho\u00e1 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u00e0y, nh\u00e2n s\u1ed1 60.343 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ebf l\u00e0 h\u01a1n 11.320 ng\u01b0\u1eddi ; chia l\u00e0m 100 th\u00e0nh, th\u00ec h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c 23 th\u00e0nh. Vua khen, b\u1ed5 Duy Ngh\u0129a l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 v\u1eabn sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, l\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng cho 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, 2 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. Quan t\u1ec9nh v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n, b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng cho gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eadn s\u1ef1 k\u00fd th\u00e1c ch\u0103n d\u1eaft, cai tr\u1ecb d\u00e2n m\u00e0 l\u00e0m cho nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y th\u00eam \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn cho l\u00e0 c\u00f4ng h\u1ea1ng nh\u1ea5t. Nay t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh, d\u00e2n s\u1ed1 t\u0103ng l\u00ean nhi\u1ec1u, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ch\u01b0a t\u1ec9nh n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf. B\u1ed1 ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u1ec1 d\u00e2n s\u1ef1, chu\u1ea9n cho b\u1ed5 th\u1ee5 Tham tri b\u1ed9 Binh. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam ; l\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed3ng. \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 Ph\u1ee7 huy\u1ec7n gia th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 kim ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay ho\u00e0 b\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y, d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u1ea1y y\u00ean r\u1ed7i, \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nhi\u1ec1u n\u0103m, sinh s\u1ea3n ng\u00e0y m\u1ed9t\u00a0 nhi\u1ec1u, d\u00e2n s\u1ed1 ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng th\u00eam, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean. \u0110em ngay m\u1ed9t t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam m\u00e0 suy ra c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m cho c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c ; duy c\u00f3 t\u1eadn t\u00e2m hay kh\u00f4ng l\u00e0 \u1edf ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c ph\u1ee7, B\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n : khi v\u00f4 s\u1ef1 ph\u1ea3i ch\u0103m khuy\u00ean b\u1ea3o gi\u00fap \u0111\u1ee1 d\u00e2n, c\u1ed1t sao cho d\u00e2n x\u00e3 \u0111\u1ec1u c\u00f9ng nhau y\u00ean \u1edf ; \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh th\u00ec ki\u1ec3m x\u00e9t cho nghi\u00eam, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u00fd d\u1ecbch che gi\u1ea5u, \u0111\u1ec3 h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y m\u1ed9t t\u0103ng th\u00eam, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng((1) Ng\u01b0\u1eddi quan l\u1ea1i tu\u00e2n gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0 c\u00f3 ch\u00ednh t\u00edch l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n.1), c\u00f4ng x\u00e9t h\u1ea1ng nh\u1ea5t. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vua y\u00eau m\u1ebfn lu\u00f4n lu\u00f4n, d\u00f9 ph\u1ee7 huy\u1ec7n cho ch\u00ed ch\u1ee9c d\u1ecbch h\u00e0ng t\u1ed5ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1ee3ng ban khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i b\u1ee5ng, coi ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd chi\u1ebfu l\u1ec7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u b\u1ecb gi\u1ea3m k\u00e9m, th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5, gi\u00e1ng, c\u00e1ch t\u1ea5t theo ch\u00e2n ngay. L\u1ea1i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 cung \u0111\u1ed1n ti\u1ec1n cho quan ch\u1ee9c \u0111i tuy\u1ec3n l\u00ednh (L\u1ec7 c\u0169, quan Kh\u00e2m sai \u1edf tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n l\u00ednh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng quan v\u0103n v\u00f5 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u m\u1ed9t vi\u00ean, sau \u0111\u00f3 b\u1ecf vi\u1ec7c ph\u00e1i quan v\u00f5, ch\u1ec9 ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean v\u0103n. T\u1ec9nh n\u00e0o nh\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f3 t\u1eeb 4 v\u1ea1n tr\u1edf l\u00ean, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho m\u1ed7i vi\u00ean ti\u1ec1n cung \u0111\u1ed1n : 100 quan, ti\u1ec1n nhu ph\u00ed v\u1ec1 \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ea7n d\u00f9ng : 100 quan, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m 70 quan. T\u1ec9nh n\u00e0o nh\u00e2n s\u1ed1 t\u1eeb 3 v\u1ea1n tr\u1edf xu\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ti\u1ec1n m\u1ed7i kho\u1ea3n 70 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 50 quan).<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a gi\u1eb7c Y\u1ebft t\u00ean l\u00e0 Chi\u1ebft v\u00e0 b\u1ecdn l\u0169 c\u1ee7a gi\u1eb7c Y, s\u00f3t l\u1ea1i l\u00e0 t\u00ean Mi\u1ec7t \u1edf h\u1ea1t ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, \u0111em gi\u1ebft ch\u1ebft. Th\u01b0\u1edfng cho k\u1ebb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y 6 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : kho ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y gi\u00e0n, xin \u1edf ngo\u00e0i nh\u1eefng kho l\u1ee3p ng\u00f3i, l\u00e0m t\u1ea1m th\u00eam 5 s\u1edf kho l\u1ee3p c\u1ecf tranh. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 : ngay tr\u00ean m\u00e1i l\u1ee3p c\u1ecf, \u0111an ph\u00ean tre tr\u00e1t b\u00f9n l\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ecfa ho\u1ea1n. L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ea1i t\u1ec9nh, x\u00e9t \u1edf t\u1ec9nh ho\u1eb7c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 kho t\u1ea1m, c\u0169ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>C\u00e1c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ee1n, B\u1ea3o L\u1ed9c, Y\u00ean D\u0169ng m\u01b0a lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, n\u01b0\u1edbc l\u0169 t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng du ch\u1ea3y \u0111\u1ed5 v\u1ec1 m\u1ea1nh, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c s\u00f4ng nh\u1ecf tr\u00e0n v\u1ee1, l\u00faa b\u1ecb \u00fang ng\u1eadp. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, vua n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay n\u01b0\u1edbc l\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i to h\u01a1n m\u1ecdi khi, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u m\u1ecdi n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng. Duy c\u00f3 v\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng du h\u1ea1t n\u00e0y, v\u1eeba m\u1edbi c\u00f3 m\u01b0a li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u1ee1. X\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 cho l\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf \u01b0. V\u1eady c\u00e1c vi\u00ean huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; quan t\u1ec9nh \u1ea5y th\u00ec ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m. Chu\u1ea9n cho b\u1eaft nhi\u1ec1u d\u00e2n, t\u00ecm c\u00e1ch kh\u01a1i th\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u00eau n\u01b0\u1edbc \u1ee9, r\u1ed3i b\u1ed3i \u0111\u1eafp l\u1ea1i cho v\u1eefng b\u1ec1n ho\u00e0n ch\u1ec9nh \u0111\u1ec3\u00a0 k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ea5y gi\u1eb7m l\u1ea1i cho \u0111\u1ec1u hy v\u1ecdng c\u00f3 l\u00faa g\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tri \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1, \u0111em d\u00e2ng m\u1ea5y ch\u1ee5c h\u1ea1t ng\u1ecdc trai l\u1edbn nh\u1ecf, n\u00f3i : V\u00f9ng \u0111\u1ed3n bi\u1ec3n \u0110\u1ed3ng Ninh s\u1ea3n nhi\u1ec1u con trai, con n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 ng\u1ecdc. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u1eebng b\u1eaft trai \u0111\u1ec3 \u0103n, k\u1ef3 th\u1ee7y kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 ng\u1ecdc, h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 \u0111em b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb cho b\u1ecdn l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cHi\u1ec7n n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng n\u00ean \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ti\u1ebfc c\u1ee7a b\u00e1u. Th\u1ebf m\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0m l\u1ee3i cho b\u1ecdn l\u00e1i bu\u00f4n gi\u1ea3o quy\u1ec7t. K\u1ec3 ra th\u00ec c\u00e1i m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh qu\u00fd b\u00e1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u1ecdc ch\u00e2u, duy c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i do \u0111\u1ea5t c\u00e1t c\u1ee7a m\u00ecnh s\u1ea3n sinh ra, sao n\u00ean b\u1ecf ph\u00ed\u201d. B\u00e8n sai Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea T\u1eadp \u0111em theo Ph\u01b0\u1edbc Tri \u0111i, thu\u00ea d\u00e2n l\u1ea5y ng\u1ecdc, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ng\u1ecdc nhi\u1ec1u \u00edt l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb1ng ng\u00e0y, tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho h\u1ecd. (H\u1ea1t ch\u00e2u v\u1ee5n c\u00e2n n\u1eb7ng 4 c\u00e2n, th\u01b0\u1edfng cho 1 ti\u1ec1n, ch\u00e2u h\u1ea1t nh\u1ecf c\u00e2n n\u1eb7ng 1 ph\u00e2n th\u01b0\u1edfng 1 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, ch\u00e2u h\u1ea1ng nh\u1ecf 1 ph\u00e2n th\u01b0\u1edfng 2 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng l\u1edbn n\u1eb7ng 1 ph\u00e2n th\u01b0\u1edfng 4 ti\u1ec1n, to t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1ng n\u1eb7ng 1 ph\u00e2n th\u01b0\u1edfng 6 ti\u1ec1n). Chu\u1ea9n cho 10 ng\u00e0y b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 1 l\u1ea7n. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng con b\u01b0\u1edbm \u0111\u1ea7m H\u1ea7u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c) trong ru\u1ed9t c\u00f3 ng\u1ecdc. Vua sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch, N\u1ed9i c\u00e1c th\u1eeba ch\u1ec9 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi \u0111em l\u00ednh \u0111i ki\u1ebfm. Sau th\u1ea5y kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ng\u1ecdc \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u00e0 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng\u2026 Khi tr\u01b0\u1edbc Xu\u00e2n C\u1ea9n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, th\u1ea5y ru\u1ed9ng t\u01b0 trong h\u1ea1t nhi\u1ec1u g\u1ea5p b\u1ed9i ru\u1ed9ng c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1ecdn h\u00e0o ph\u00fa chi\u1ebfm, xin li\u1ec7u l\u1ea5y b\u1edbt ra sung l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f4ng, qu\u00e2n c\u1ea5p cho d\u00e2n binh. Vua ng\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f3 l\u00e0m, ch\u1ea7n ch\u1eeb ch\u01b0a quy\u1ebft. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 H\u1ed9 s\u1edb t\u00e2u cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n sai 6 b\u1ed9 h\u1ecdp b\u00e0n \u0111\u1ec1u xin : ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng t\u01b0 \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, th\u00f4n \u1ea5p n\u00e0o c\u00f4ng nhi\u1ec1u h\u01a1n t\u01b0 hay c\u00f4ng t\u01b0 ngang nhau, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1eaft l\u1ea5y. Ngo\u00e0i ra th\u00f4n \u1ea5p n\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 nhi\u1ec1u h\u01a1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng, th\u00ec ru\u1ed9ng c\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean qu\u00e2n c\u1ea5p nh\u01b0 c\u0169 ; c\u00f2n ru\u1ed9ng t\u01b0 th\u00ec c\u1eaft l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 d\u00e2n \u0111inh n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng, c\u00f9ng l\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u m\u00e0 s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u00edt, th\u00ec nh\u1eb1m ch\u1ed7 c\u1eadn ti\u1ec7n, tr\u00edch l\u1ea5y ru\u1ed9ng c\u00f4ng, ru\u1ed9ng tr\u1ea1i c\u00f4ng m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t cho h\u1ecd, th\u00ec binh, d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i c\u1ea3. B\u1ea5y gi\u1edd vua quy\u1ebft \u00fd l\u00e0m, b\u00e8n sai b\u1ecdn Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111i. Khi b\u1ecdn Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, s\u1edb v\u1ec1 n\u00f3i \u0111\u00e3 cho \u0111\u00f2i T\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 c\u00e1c ph\u00fa h\u1ed9 \u0111\u1ebfn hi\u1ec3u d\u1ee5 v\u1ec1 \u0111\u1ea1i \u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111i\u1ec1n, ch\u00fang \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb tho\u1ea3 thu\u1eadn. Vua n\u00f3i : L\u1ebd th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay, nh\u1eefng binh d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng, m\u1ed9t khi b\u1ed7ng c\u00f3 ru\u1ed9ng th\u00ec vui m\u1eebng l\u00e0 c\u1ed1 nhi\u00ean. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb c\u1eaft ru\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111em cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u00e0 c\u0169ng vui m\u1eebng tho\u1ea3 thu\u1eadn, th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u01b0a ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t \u1edf l\u00f2ng ch\u00e2n th\u00e0nh. \u00fd h\u1eb3n tr\u1eddi t\u1ef1a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, \u0111\u00e3 m\u1edf b\u1ea3o t\u1eeb trong b\u1ee5ng cho h\u1ecd ch\u0103ng ? C\u0169ng nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc thay \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c c\u1ee7a B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 chia c\u1eaft \u0111i\u1ec1n m\u1eabu \u1edf Nam K\u1ef3, m\u00e0 \u00eam th\u1eafm kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb g\u00ec c\u1ea3\u201d. B\u00e8n sai c\u1ea5p th\u00eam b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed (Xu\u00e2n C\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 10 l\u1ea1ng, t\u0103ng th\u00eam 40 l\u1ea1ng n\u1eefa, U\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 10 l\u1ea1ng, t\u0103ng th\u00eam 30 l\u1ea1ng n\u1eefa, 2 vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 l\u1ea1ng, t\u0103ng th\u00eam 5 l\u1ea1ng n\u1eefa, 6 vi\u00ean b\u1ed9 ty tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng, t\u0103ng th\u00eam 2 l\u1ea1ng n\u1eefa), v\u00e0 chu\u1ea9n cho theo b\u1ea3n ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc thi h\u00e0nh. L\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, s\u1ed1 m\u1ee5c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 t\u00f2ng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n \u00edt n\u00ean l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam thu\u1ed9c ty \u1edf 6 b\u1ed9 vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang ch\u1ee7 s\u1ef1 m\u1ed7i h\u1ea1ng 1 vi\u00ean v\u00e0 4 vi\u00ean b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01a1 l\u1ea1i \u0111i theo (Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang th\u01b0\u1edfng 7 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u1ee7 s\u1ef1 5 l\u1ea1ng, th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 3 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>B\u1ecdn Xu\u00e2n C\u1ea9n t\u1ee5c t\u00e2u n\u00f3i : ru\u1ed9ng trong h\u1ea1t \u1ea5y, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t chia \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1ea5p n\u00e0o kh\u00f4ng may \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 ru\u1ed9ng h\u01a1i nhi\u1ec1u, th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 qu\u00e2n c\u1ea5p, tu\u00e2n theo quy ch\u1ebf, chia h\u1ea1ng c\u1ea5p su\u1ed1t l\u01b0\u1ee3t. \u1ea5p n\u00e0o ru\u1ed9ng h\u01a1i \u00edt, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ea5p ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng l\u00ednh, c\u00f2n th\u1eeba m\u1edbi c\u1ea5p cho kh\u1ea9u ph\u1ea7n ; \u1ea5p n\u00e0o ru\u1ed9ng r\u1ea5t \u00edt, th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng th\u00f4i. T\u1ef1u trung \u1ea5p n\u00e0o \u1edf xa c\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng tr\u1ea1i c\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c, xin nh\u1eb1m v\u00e0o nh\u1eefng \u1ea5p c\u00f3 nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng c\u00f4ng \u1edf g\u1ea7n c\u1ea1nh, tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i m\u1eabu, ho\u1eb7c ru\u1ed9ng trong s\u1ed1 c\u0169, ho\u1eb7c ru\u1ed9ng m\u1edbi c\u1eaft l\u1ea5y, ho\u1eb7c ru\u1ed9ng c\u00f4ng b\u1ecf hoang m\u1edbi tr\u01b0ng l\u1ea1i, chia c\u1ea5p cho l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f4ng. C\u00f2n nh\u01b0 ru\u1ed9ng t\u01b0, tuy l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u00f4ng th\u1ea7n, th\u1ebf t\u1ed9c c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u1eaft l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda. Vua \u0111\u1ec1u nghe theo. Duy c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u1ee7a Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n l\u00e0 \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0m ru\u1ed9ng h\u01b0\u01a1ng ho\u1ea3, n\u00ean c\u1eaft l\u1ea5y th\u00ec chu\u1ea9n gi\u1ea3 cho m\u1ed7i m\u1eabu 50 quan ti\u1ec1n, giao cho con ch\u00e1u l\u00e0 \u0110\u00e0o Duy Nh\u1eabm \u0111\u1ec3 s\u1eafm s\u1eeda vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn x\u00e3 l\u00e0m s\u1ed5 chia ru\u1ed9ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng chi ph\u00ed, chu\u1ea9n cho x\u00e3 l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t ti\u1ec1n 8 quan, x\u00e3 v\u1eeba 6 quan, x\u00e3 nh\u1ecf 4 quan (To\u00e0n h\u1ea1t c\u00f3 678 th\u00f4n \u1ea5p. Tr\u1eeb 30 th\u00f4n \u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng, ru\u1ed9ng t\u01b0 ngang nhau, 1 \u1ea5p xi\u00eau t\u00e1n, 2 \u1ea5p kh\u00f4ng gi\u1ea3n l\u00ednh, c\u00f2n s\u1ed1 th\u00f4n \u1ea5p c\u1ea7n chia c\u1ea5p ru\u1ed9ng l\u00e0 645). L\u1ea1i cho r\u1eb1ng : gi\u00e1 gi\u1ea5y \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1eaft, sai ph\u00e1t gi\u1ea5y \u1edf kho mang \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho (gi\u1ea5y l\u1ec7nh : 40 v\u1ea1n t\u1edd ; gi\u1ea5y th\u1ecb : 20 v\u1ea1n t\u1edd).<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : sang n\u0103m t\u00ednh g\u1eb7p k\u1ef3 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd 50 tu\u1ed5i l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 long tr\u1ecdng. Ph\u00e0m m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i n\u00ean s\u1eeda so\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 ti\u1ebft m\u1ee5c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u01b0a ti\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh kh\u00e1i qu\u00e1t ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay xin chi\u1ebfu nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc k\u1ec3 ra t\u1eebng kho\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, xin ch\u1edd l\u1ec7nh nh\u00e0 vua \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. Ngo\u00e0i ra xin \u0111\u1ec3 l\u00fac s\u1eafp l\u00e0m \u0111\u1ebfn s\u1ebd tu\u1ef3 t\u1eebng vi\u1ec7c t\u00e2u xin \u1ea5n \u0111\u1ecbnh sau, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng :<\/p>\n<p>(Tu\u1ea7n th\u00e1ng 8 n\u0103m nay do b\u1ed9 ty vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m d\u1ef1 so\u1ea1n m\u1eabu th\u1ee9c c\u00e1c b\u1ea3n : \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u1ea7u xu\u00e2n sang n\u0103m, \u00e2n chi\u1ebfu ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh v\u0103n kh\u1ea5n c\u00e1o y\u1ebft c\u00f9ng l\u00e0 bi\u1ec3u m\u1eebng \u0111i\u1ec7p bi\u00ean c\u00e1c l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u1ee7a tr\u0103m quan c\u00f9ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ea3n nh\u1ea1c h\u00f4m ban y\u1ebfn.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n th\u00e1ng 10 t\u00e2u xin ng\u1ef1 ch\u1ecdn sai v\u0103n v\u0169 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c d\u1ef1ng nh\u00e0 l\u1ea7u, nh\u00e0 r\u1ea1p.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 t\u01b0 hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh chi\u1ec3u c\u00e1c \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 B\u1ed1 \u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh, li\u1ec7t k\u00ea r\u00f5 ch\u1ee9c h\u00e0m, h\u1ecd t\u00ean d\u00e2ng l\u00ean ch\u1edd kh\u00e2m \u0111i\u1ec3m ch\u1ea5m l\u1ea5y m\u1ed7i h\u1ea1t m\u1ed9t vi\u00ean, \u0111\u1ec1u \u1ea5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 sang n\u0103m \u0111\u1ebfn Kinh. L\u1ea1i chuy\u1ec3n t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u x\u00e9t trong h\u1ea1t c\u00f3 quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 n\u00e0o t\u1eeb t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean ho\u1eb7c h\u01b0u tr\u00ed ho\u1eb7c xin ngh\u1ec9 ph\u00e9p v\u1ec1 \u1edf qu\u00ea m\u00e0 mu\u1ed1n v\u1ec1 Kinh ch\u00fac m\u1eebng, th\u00ec c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh v\u00e0 c\u0169ng \u1ea5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn Kinh h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>C\u0169ng tu\u1ea7n th\u00e1ng \u1ea5y t\u01b0 cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa s\u1ee9c cho c\u00e1c quan phi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1edf c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi m\u1edbi s\u1eeda bi\u1ec7n l\u1ec5 v\u1eadt, ch\u1edd \u0111\u1ebfn k\u1ef3 theo vi\u00ean quan Kh\u00e2m \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 Kinh ch\u00fac th\u1ecd. L\u1ea1i sang n\u0103m, ch\u00ednh l\u00e0 n\u0103m l\u1ec7 c\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 v\u00e0 b\u00e0n v\u1ec1 n\u0103m \u1ea5y c\u1ee7a 9 ch\u00e2u thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 v\u00e0o ch\u1ea7u, nay xin t\u01b0 cho c\u00e1c h\u1ea1t Ph\u00fa Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb s\u1ee9c cho h\u1ecd chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n l\u1ec5 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 t\u1edbi Kinh ch\u00fac m\u1eebng. L\u1ea1i t\u01b0 b\u1eaft c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ca nh\u1ea1c th\u1ed5 t\u1ee5c c\u1ee7a th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi m\u1edbi, c\u00f9ng nh\u1eefng ph\u01b0\u1eddng nh\u1ea1c t\u1ee5c c\u0169, c\u00e1c tr\u00f2 vui k\u00edch v\u1eadt \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu theo xa g\u1ea7n, c\u1ea5p cho l\u1ed9 ph\u00ed \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ec1 t\u1eadp \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 sang n\u0103m, t\u01b0 cho c\u00e1c nha m\u00f4n trong Kinh ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, trong 10 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 v\u00e0 4 ng\u00e0y sau \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed vi\u1ec7c h\u00ecnh, ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 v\u00e0 3 ng\u00e0y sau c\u1ed9ng 5 ng\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft th\u1ecbt tr\u00e2u b\u00f2 l\u1ee3n v\u00e0 trong 5 \u0111\u00eam \u1ea5y c\u00e1c nh\u00e0 quan qu\u00e2n nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t \u0111\u00e8n treo \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda.<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng t\u01b0 tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c s\u1edf nh\u00e0 l\u1ea7u nh\u00e0 r\u1ea1p \u0111\u1ec1u tr\u1ea7n thi\u1ebft m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng l\u1ec5 ph\u1ea9m, treo \u0111\u00e8n k\u1ebft hoa v\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t h\u00e0ng l\u1ed1i nh\u1eefng \u0111\u00e1m h\u00e1t m\u00faa l\u00e0m tr\u00f2 vui. Tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i treo c\u00e1c th\u1ee9 c\u1edd kh\u00e1nh h\u1ef7 c\u00e1c m\u00e0u. Tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda Kinh th\u00e0nh th\u1eafp \u0111\u00e8n l\u1ed9 thi\u00ean ngh\u00ecn ng\u1ecdn. Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 ph\u1ea9m quan h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o b\u1ed5 t\u1eed t\u1edbi ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. L\u1ea1i, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ea3i thay ban nhau ch\u1edd l\u1ec7nh truy\u1ec1n v\u1eddi v\u00e0o N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ea7u c\u01a1m. C\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u1edbi k\u1ef3 s\u1ebd t\u00e2u xin \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y gi\u1edd b\u1eaft \u0111\u1ea7u).<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n. Duy c\u00f3 kho\u1ea3n ca nh\u1ea1c v\u00e0 c\u00e1c tr\u00f2 vui, chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 theo n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 tr\u00f2 g\u00ec th\u00ec mang \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u01b0 \u0111i b\u1eaft.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : k\u1ef3 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft sang n\u0103m ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac quan d\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y c\u1ea3nh trang nghi\u00eam. V\u1eady nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, h\u00e0o ao v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i xe ki\u1ec7u \u0111i qua \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t Ho\u00e0ng th\u00e0nh, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u1ed3i l\u00f5m ph\u1ea3i san ph\u1eb3ng, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u1ecf r\u00e1c \u00f4 u\u1ebf ph\u1ea3i gi\u00e3y qu\u00e9t cho s\u1ea1ch, ch\u1ed7 n\u00e0o g\u1ea1ch ng\u00f3i tung v\u00e3i ph\u1ea3i thu nh\u1eb7t b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ec3 h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u t\u1ec1 ch\u1ec9nh cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb9p m\u1eaft. Vua sai l\u1ea5y 1.000 binh l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang, u\u1ef7 cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cT\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 14 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm c\u00f2n l\u00e0m Ho\u00e0ng t\u1eed, nh\u1eefng k\u1ebb d\u1ef1 l\u00e0m t\u00f4i \u1edf n\u01a1i ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, nay c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng \u0111\u1ed5i ra c\u00e1c t\u1ec9nh. Nay ngh\u0129 sang n\u0103m ch\u00ednh l\u00e0 ti\u1ebft m\u1eebng th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, nh\u1eefng quan tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u1ea5y t\u00e2u ri\u00eang l\u00ean xin, t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec do quan \u0111\u1ea7u h\u1ea1t s\u1edf t\u1ea1i k\u00ea danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 ch\u1edd ch\u1ec9 v\u1eddi v\u00e0o Kinh cho \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban ch\u00fac th\u1ecd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i x\u00e2y l\u1ea1i lan can h\u1ed3 Kim Th\u1ee7y trong N\u1ed9i (tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng to\u00e0n g\u1ea1ch th\u00e0nh, nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng g\u1ea1ch hoa x\u00e2y xen v\u00e0o t\u1eebng \u0111o\u1ea1n v\u1edbi g\u1ea1ch th\u00e0nh. Th\u00e2n t\u01b0\u1eddng cao 2 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, tr\u1ee5 cao 2 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, c\u0169ng nh\u01b0 h\u1ed3 Kim Th\u1ee7y ph\u00eda ngo\u00e0i).<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u Phu V\u0103n duy\u1ec7t cu\u1ed9c di\u1ec5u v\u00f5. D\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u1eddi th\u1ee7y qu\u00e2n thi b\u01a1i thuy\u1ec1n, tr\u00ean b\u1ed9 th\u00ec k\u1ef5 binh thi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a. Vua nh\u00e2n h\u1ea1 s\u1eafc cho b\u1ed9 Binh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh ng\u1eafm ch\u1ecdn \u0111\u1ed3i \u0111\u1ea5t n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m bia b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec thi\u1ebft l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng thao di\u1ec5n cho bi\u1ec1n binh thi b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u n\u00f3i : \u0110\u00e3 xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf c\u00e1c b\u1ea3o d\u1ecdc theo bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec : 5 c\u01a1 T\u0129nh Man tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra g\u1ed3m 117 s\u1edf ph\u00e2n ph\u00f2ng. T\u1ef1u trung c\u00f3 5 s\u1edf c\u1ee7a c\u01a1 nh\u1ecb v\u00e0 6 s\u1edf c\u1ee7a c\u01a1 tam, kh\u00f4ng quan y\u1ebfu l\u1eafm, ngh\u0129 n\u00ean r\u00fat gi\u1ea3m \u0111i. Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a c\u01a1 nh\u1ea5t, c\u01a1 t\u1ee9 r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, xin \u1edf tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 b\u1ecdn s\u01a1n man th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u00f2m nom \u1ea5y, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t s\u1edf cho c\u01a1 nh\u1ea5t v\u00e0 m\u1ed9t s\u1edf cho c\u01a1 t\u1ee9. C\u00f2n nh\u01b0 binh \u1edf b\u1ea3o tuy c\u00f3 h\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed7i c\u01a1 m\u1ea5y s\u1edf, nh\u01b0ng gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e2u, s\u1ed1 binh th\u1ef1c kh\u00f3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh. Xin \u0111\u1ec3 do L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0129nh chi\u1ebfu s\u1ed1 b\u1ea3o \u0111\u1eb7t c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi l\u00e0 110 b\u1ea3o li\u1ec7u chia ra ph\u00f2ng gi\u1eef. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c b\u1ea5t k\u1ef3 n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam c\u1ea9n h\u01a1n th\u00ec l\u1ea5y n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i kia c\u1ed1t cho k\u1ecbp th\u1eddi c\u01a1. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u1eb7t thu\u1ed9c h\u1ea1t Bi\u00ean Ho\u00e0, c\u00f3 b\u1ecdn l\u00fd d\u1ecbch d\u1ee5 d\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi \u0111\u1ed5i quan Th\u1ed5 theo v\u1ec1 quan Kinh, h\u1eb1ng n\u0103m thu thu\u1ebf th\u00e2n, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua s\u1ea3n v\u1eadt, sau n\u00e0y t\u1ea5t s\u1ebd gi\u1ea3n l\u00ednh \u0111\u1ea1c \u0111i\u1ec1n th\u00ec ch\u1ecbu sao cho n\u1ed5i\u201d. M\u01b0u c\u00f9ng nhau tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0m b\u1eady. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang v\u1ed1n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Man xin v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9, c\u00e1c vi\u1ec7c ra l\u00ednh, t\u1ea1p d\u1ecbch, thu\u1ebf kho\u00e1, \u0111\u00e3 t\u1eebng khoan k\u1ef3 h\u1ea1n cho. Th\u1ebf\u00a0 m\u00e0 c\u00f2n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 h\u00fai d\u1ed7 d\u00e2n t\u00ecnh, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. V\u1eady t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean ; nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ed3ng ph\u1ea1m, cho ph\u00e1t l\u01b0u \u0111i s\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y. Th\u01b0\u1edfng cho t\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o 200 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111i d\u00f2 x\u00e9t th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u1eadn ch\u00faa, quan phi\u00ean v\u00e0 binh, d\u00e2n, c\u00f9ng l\u00e0 tin t\u1ee9c \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Qu\u00fdnh tr\u1ea3 l\u1eddi t\u1eebng vi\u1ec7c. Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cGia \u0110\u1ecbnh nay \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, binh \u1edf Kinh n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng th\u00fa kh\u00f4ng ?\u201d Qu\u00fdnh th\u01b0a : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1ec9 chuy\u00ean b\u1eeba b\u00e3i l\u1ecfng l\u1ebbo, ban l\u00ednh sau ch\u01b0a t\u1edbi, ban l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho v\u1ec1, c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec1u sai v\u00e1t con em d\u00e2n ph\u1ed1, l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f3i quen. Cho n\u00ean gi\u1eb7c Kh\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u1edb\u00a0 m\u00e0 sinh s\u1ef1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb trong th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng th\u00fac \u0111\u1ea9y khuy\u1ebfn kh\u00edch, c\u0169ng ch\u01b0a nh\u1ea5t lu\u1eadt ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c ngay. Thi\u1ebft ngh\u0129 ch\u01b0a n\u00ean r\u00fat binh \u1edf Kinh v\u1ec1 v\u1ed9i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cL\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng m\u1ea1nh b\u1ea1o. Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta t\u1eebng d\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc. Nay l\u1ea5y l\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh gi\u1eef \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh, h\u00e1 kh\u00f4ng r\u1ea5t ti\u1ec7n, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u01b0a binh n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u01b0 ?\u201d Vua l\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn h\u00ecnh th\u1ebf s\u00f4ng n\u00fai \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Qu\u00fdnh nh\u00e2n n\u00f3i : \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n c\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh xa m\u00e0 \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long th\u00ec g\u1ea7n, ngh\u0129 n\u00ean cho \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ec9nh n\u00e0y cho ti\u1ec7n. L\u1ea1i \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng thu\u1ed9c Bi\u00ean Ho\u00e0, thuy\u1ec1n v\u00e0o c\u1eeda, t\u1ea5t ph\u1ea3i qua Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn C\u1ea7n Gi\u1edd. L\u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 n\u00f3i, th\u00ec \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng l\u00e0 b\u1ea3o ch\u01b0\u1edbng [ch\u1eafn gi\u1eef] c\u1ee7a \u0111\u1ed3n C\u1ea7n Gi\u1edd, c\u0169ng n\u00ean l\u1eadp ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai Bi\u00ean Ho\u00e0 x\u00e2y \u0111\u1eafp ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng (\u0110\u00e0i x\u00e2y \u1edf gh\u1ec1nh \u0111\u00e1 Ng\u1ecdc Ng\u01b0u thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u1ed3n, d\u01b0\u1edbi, x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 n\u00fai, tr\u00ean x\u00e2y g\u1ea1ch. Khi x\u00e2y xong, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 6 c\u1ed7 s\u00fang h\u1ed3ng y, t\u1ea3 h\u1eefu m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1eb7t 2 c\u1ed7 s\u00fang ph\u00e1ch s\u01a1n, 1 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n. Thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ea1n, m\u1ed7i c\u1ed7 100 ph\u00e1t. Ph\u00e1i 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 5 ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 40 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 canh gi\u1eef, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i). Cho binh, d\u00e2n, \u0111\u00e0i, b\u1ea3o \u1edf C\u00f4n L\u00f4n l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u1ea3n h\u1ea1t V\u0129nh Long. Sau c\u1ea3i b\u1ed5 Qu\u00fdnh l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 gia h\u00e0m Tham tri sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c. Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng gia h\u00e0m Tham tri v\u00e0 chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u0103n l\u01b0\u01a1ng t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a. T\u1eeb \u0111\u1ea7u thu \u0111\u1ebfn gi\u1edd n\u1eafng l\u1eafm, l\u00faa ru\u1ed9ng cao b\u1ecb kh\u00f4 h\u00e9o. Sai quan \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf \u0111\u1ec1n Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n((1) \u0110\u1ec1n n\u00e0y thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, nh\u1eefng khi n\u1eafng \u0111\u1ea3o v\u0169 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c linh \u1ee9ng.1) ch\u01b0a th\u1ea5y \u1ee9ng nghi\u1ec7m. L\u1ea1i chia nhau ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u1ec1n Long Th\u1ea7n \u1edf n\u00fai Ph\u1ee5 \u1ed5. \u0110\u1ebfn nay m\u01b0a to, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a chan, l\u00faa m\u1ea1 thi\u00a0 nhau l\u00ean t\u1ed1t. Vua m\u1eebng, sai s\u1eeda l\u1ec5 \u0111\u1ebfn t\u1ea1. Th\u01b0\u1edfng quan Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, Nguy\u1ec5n Hanh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Tr\u1eebng tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tam dinh K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy\u00ean l\u00e0m L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn m\u1ecf b\u1ea1c T\u1ed1ng Tinh thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean thu\u00ea phu khai m\u1ecf. Th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ea5t v\u1ea3, xin tr\u1ea3 h\u1eadu ti\u1ec1n g\u1ea1o thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u00e0 h\u1eb1ng th\u00e1ng chi ti\u1ec1n l\u1ec5 th\u1ea7n. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00fac ban \u0111\u1ea7u tuy kh\u00f4ng kh\u1ecfi v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 kh\u0103n, nh\u01b0ng sau n\u00e0y th\u00e0nh m\u1ecf, s\u1ed1 b\u1ea1c l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ra, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 m\u1ed1i l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng \u01b0 ? B\u00e8n sai theo l\u1eddi xin, c\u1ea5p th\u00eam cho (phu m\u1ecf tr\u01b0\u1edbc th\u00e1ng c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; th\u1ee3 n\u1ea5u b\u1ea1c th\u00e1ng 6 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ec1u t\u0103ng 1 quan n\u1eefa. L\u1ec5 th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc chi 10 quan, t\u0103ng l\u00ean 15 quan). L\u1ea1i chu\u1ea9n cho t\u1eeb Thanh Gi\u1ea3n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u1ea1i d\u1ecbch, binh l\u00ednh c\u1ee7a t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng 1 n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. Sau nh\u00e2n ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n s\u1edb n\u00f3i : m\u1ecf Nh\u00e2n S\u01a1n c\u0169ng thu\u1ed9c h\u1ea1t Th\u00f4ng Ho\u00e1, kh\u00ed b\u1ea1c b\u00e1o l\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u, phu m\u1ecf hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng khai \u0111\u1ebfn h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, xin li\u1ec7u t\u0103ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf. Vua l\u1ea1i sai Thanh Gi\u1ea3n li\u1ec7u tr\u00edch s\u1ed1 th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111i theo hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf m\u1ecf T\u1ed1ng Tinh r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn m\u1ecf Nh\u00e2n S\u01a1n, thu\u00ea nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh ho\u1eb7c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i h\u1ee3p v\u1edbi phu m\u1ecf \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o nh\u1eb7t. Ti\u1ec1n g\u1ea1o thu\u00ea th\u1ee3 v\u00e0 l\u1ec5 ph\u1ea9m l\u1ec5 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 m\u1ecf T\u1ed1ng Tinh.<\/p>\n<p>D\u00e2n x\u00e3 Duy\u00ean Tr\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean) xin \u0111\u1eafp con \u0111\u00ea nh\u1ecf ng\u0103n n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i, ch\u1ed7 ti\u1ebfp v\u1edbi s\u00f4ng l\u1edbn v\u00e0 khai kh\u1ea9n l\u00f2ng s\u00f4ng th\u00e0nh ru\u1ed9ng n\u1ed9p thu\u1ebf. Kinh do\u00e3n \u0111\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean b\u1ed9. Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n x\u00e9t l\u1ea1i, chi\u1ebfu theo nh\u01b0 ru\u1ed9ng c\u00f4ng nh\u00e2n m\u00f9a \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u00e1c Man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u1ecdp b\u1ecdn l\u0169 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ebbn xu\u1ed1ng c\u00e1c b\u1ea3o bi\u00ean gi\u1edbi thu\u1ed9c c\u01a1 t\u1ee9 c\u01a1 ng\u0169 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y tr\u00e2u b\u00f2 \u0111em \u0111i. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u1eed th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh d\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd D\u1eadu, b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean. Gi\u1eb7c kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8n tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua th\u01b0\u1edfng V\u0103n Ch\u1eed k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, th\u01b0\u1edfng chung cho binh d\u00e2n 500 quan ti\u1ec1n. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0129nh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nho, v\u00ec ti\u1ebfp \u1ee9ng kh\u00f4ng m\u1ea1nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i : 2 t\u1ed5ng V\u0129nh An, Tu\u1ea7n Gi\u00e1o huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 230 m\u1eabu ru\u1ed9ng b\u1ecf ho\u00e1, 170 m\u1eabu ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang g\u1ea7n ngay b\u00e3i b\u1ed3i \u1edf bi\u1ec3n, xin \u0111\u1eafp b\u1edd quai m\u1edf c\u1eeb \u0111\u1ec3 ch\u1eafn gi\u1eef n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, r\u1ed3i s\u1ee9c cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i khai kh\u1ea9n tr\u1ed3ng c\u1ea5y, ch\u1edd khi th\u00e0nh ru\u1ed9ng thu\u1ed9c kh\u00e1m x\u00e9t t\u1ea1i ch\u1ed7, s\u1ebd chi\u1ec3u theo l\u1ec7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn s\u00e2n l\u1ea1y m\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua kh\u00f3 \u1edf ngh\u1ec9 ch\u1ea7u \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n coi vi\u1ec7c. Bu\u1ed5i ch\u1ea7u tan, cho c\u00e1c quan \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng kim ti\u1ec1n ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : 2 nh\u00e0 gi\u1ea3i v\u0169 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, m\u1ed7i c\u00e1i 5 gian \u0111\u1ec1u l\u00e1t v\u00e1n t\u00e1m, tr\u00ean tr\u1ea3i chi\u1ebfu. Gian ch\u00ednh gi\u1eefa gi\u1ea3i v\u0169 b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec3 s\u1eb5n \u00e1n s\u01a1n \u0111\u1ecf \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o, c\u00e1c gian 2 b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng quan ng\u1ed3i. C\u00f2n c\u00e1c Lang trung, Khoa \u0111\u1ea1o, vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang cho ch\u00ed b\u1ecdn l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i \u1edf nh\u1eefng t\u1ea5m v\u00e1n k\u00ea s\u00e1t \u0111\u1ea5t. X\u00e9t ra ban b\u1eadc c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 quan chi\u00eam c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Lang trung, vi\u00ean Ngo\u1ea1i, Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf Kinh, nay \u1edf n\u01a1i c\u00f4ng s\u1edf l\u1ea1i ng\u1ed3i chung v\u1edbi l\u1ea1i d\u1ecbch th\u00ec coi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3. V\u1eady xin c\u00e1c h\u00e0ng v\u00e1n l\u00e1t \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa v\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 nh\u1ea5t, h\u1eefu nh\u1ea5t hai b\u00ean cho \u0111\u1ebfn th\u1ec1m g\u1ea1ch cao l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t cao th\u1ea5p v\u1edbi 2 h\u00e0ng v\u00e1n l\u00e1t t\u1ea3 nh\u1ecb h\u1eefu nh\u1ecb. Gian ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1ec3 \u00e1n s\u01a1n \u0111\u1ecf \u0111\u00f3ng \u1ea5n, c\u00f2n \u0111\u00e2u th\u00ec ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn chi\u1ebfu ng\u1ed3i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng. Hai gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u1eefu nh\u1ea5t th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00e1c nha ng\u1ed3i, hai gian t\u1ea3 nh\u1ecb h\u1eefu nh\u1ecb th\u00ec Lang trung, vi\u00ean Ngo\u1ea1i, Khoa \u0111\u1ea1o ng\u1ed3i. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, t\u1eeb Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u tr\u1ea3i chi\u1ebfu ng\u1ed3i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. H\u00e0ng v\u00e1n l\u00e1t gian ch\u00ednh gi\u1eefa gi\u1ea3i v\u0169 b\u00ean h\u1eefu v\u00e0 2 gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u1eefu nh\u1ea5t c\u0169ng d\u00f9ng g\u1ea1ch \u0111\u1ec7m cao l\u00ean. Gian ch\u00ednh gi\u1eefa v\u1eabn l\u00e0m ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 xe ki\u1ec7u ng\u1ef1 nh\u01b0 c\u0169, hai gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u1eefu nh\u1ea5t, c\u00e1c vi\u00ean Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 L\u00e3nh binh ban v\u00f5 ng\u1ed3i ; 2 gian t\u1ea3 nh\u1ecb h\u1eefu nh\u1ecb th\u00ec b\u1ecdn Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ng\u1ed3i. Ngo\u00e0i ra t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u0169ng \u0111\u1ec1u tr\u1ea3i chi\u1ebfu ng\u1ed3i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0110\u00e3i L\u1eadu c\u00f3 5 gian, nguy\u00ean \u0111\u1eb7t b\u1ee5c l\u00e1t v\u00e1n. Gian ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1eb7t \u00e1n s\u01a1n \u0111\u1ecf l\u00e0m n\u01a1i b\u00e1i l\u0129nh ph\u1ea9m v\u1eadt vua ban. C\u00f2n \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 th\u00ec ng\u1ed3i \u1edf 4 gian 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu. Nay xin b\u1ecf 2 b\u1ee5c g\u1ed7 hai gian t\u1ea3 nh\u1ecb h\u1eefu nh\u1ecb \u0111i m\u00e0 gi\u1ea3i v\u00e1n t\u1ea5m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi 2 gian ch\u00ednh gi\u1eefa v\u00e0 2 gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u1eefu nh\u1ea5t c\u00f3 h\u01a1i k\u00e9m \u0111i. nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 ng\u1ed3i \u1edf b\u1ee5c g\u1ed7 2 gian t\u1ea3 nh\u1ea5t h\u1eefu nh\u1ea5t ; Lang trung, vi\u00ean Ngo\u1ea1i, Khoa \u0111\u1ea1o th\u00ec ng\u1ed3i v\u00e1n t\u1ea5m 2 gian t\u1ea3 nh\u1ecb h\u1eefu nh\u1ecb, d\u01b0\u1edbi b\u1ee5c g\u1ed7 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam 3 t\u1ea5m v\u00e1n \u0111\u1ec3 Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c nha ng\u1ed3i ch\u1edd c\u1ee9u x\u00e9t v\u0103n \u00e1n s\u1ed5 s\u00e1ch. Vi\u1ec7n H\u1eefu \u0110\u00e3i L\u1eadu c\u0169ng l\u00e0m theo th\u1ebf. Vua y l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea1i h\u1ea1 s\u1eafc : \u201c\u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, nh\u1eefng bu\u1ed5i coi ch\u1ea7u th\u01b0\u1eddng nh\u1eadt, ph\u1ea3i b\u00e0y nh\u1eefng bi\u1ec3u \u0111\u1ec1 ph\u1ea9m tr\u1eadt \u0111\u1ec3 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 chi\u1ebfu theo h\u00e0ng ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o l\u1ea1y ch\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u00e1o tin l\u1ec7 kh\u00ed \u0111\u00e3 h\u1ebft, tu\u00e2n ngh\u1ecb truy c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Duy t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i d\u00e2n trong h\u1ea1t ch\u1ebft d\u1ecbch r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu nay truy c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, e c\u00e1c th\u00e2n thu\u1ed9c l\u0129nh thay qua tay l\u00e0m phao ph\u00ed \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c. Xin li\u1ec7u c\u1ea5p ti\u1ec1n cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u00e0n chay \u0111\u1ec3 c\u00fang. Vua n\u00f3i : \u201cD\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ec7 l\u01b0u h\u00e0nh, tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n, \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng d\u1ee5 : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu h\u1ea1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t l\u00e0 cho r\u1eb1ng nh\u1eefng d\u00e2n m\u1ecdn ch\u1ed1n h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nay b\u1ea5t h\u1ea1nh g\u1eb7p ph\u1ea3i tai bi\u1ebfn ri\u00eang m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 ph\u00ed t\u1ed5n \u0111\u1ebfn bao nhi\u00eau c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc, h\u00e1 n\u00ean ph\u00f2ng xa l\u00e0 th\u00e2n nh\u00e2n h\u1ecd huy ho\u1eafc m\u00e0 \u0111\u00ecnh c\u1ea5p \u01b0 ? N\u1ebfu mu\u1ed1n c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n, th\u00ec chi ti\u1ec1n c\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ec5 l\u00e0m chay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o l\u1ea1i \u0111em ti\u1ec1n tu\u1ea5t thay v\u00e0o kho\u1ea3n \u1ea5y\u201d. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ec3u theo l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9, l\u1ef1a ch\u1ecdn thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f9ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u1ee7 huy\u1ec7n, chia nhau l\u00e0m vi\u1ec7c, chi\u1ebfu h\u1ea1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n chay \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 m\u00e0 c\u00fang m\u1ed9t tu\u1ea7n, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1eadp ra c\u00fang l\u1ec5 \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u00e0m g\u00ec.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng \u0111\u1ed5i \u0111i th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Ba ; nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n<p>Cho T\u1eeb t\u1ebf Ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf T\u1eeb t\u1ebf t\u1ea3 ty l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ; mi\u1ebfu lang l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 \u1edf T\u1eeb t\u1ebf h\u1eefu ty.<\/p>\n<p>Kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long l\u00e0m T\u1ea3 vi\u1ec7n ph\u00e1n vi\u1ec7n Th\u00e1i y.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec7 d\u00e2ng s\u1ed5 t\u1ed5ng k\u1ebft k\u1ef3 6 th\u00e1ng. Vua khen l\u00e0 nhanh. Th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Tam \u0111a h\u1ea1ng nh\u1ecf. \u0110\u00e0o Tri Ph\u00fa 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n B\u00e1t b\u1ea3o h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. Th\u01b0\u1edfng chung cho b\u1ed9 ty l\u00e0m vi\u1ec7c 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n ch\u1ee9a \u1edf kho Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh d\u01b0 d\u1ee5, m\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 b\u00ean c\u1ea1nh th\u00ec \u00edt h\u01a1n, sai Qu\u1ea3ng Nam t\u1ea3i sang Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 10 v\u1ea1n quan, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u1ea3i sang Kh\u00e1nh Ho\u00e0 5 v\u1ea1n quan.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan, quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh n\u00f3i : ch\u00e2u th\u1ed5 v\u00e0 b\u00e3i non thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y h\u01a1n 2.300 m\u1eabu, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01a1n tr\u01b0ng t\u1eeb kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a b\u00e1o s\u1ed1 th\u00e0nh th\u1ed5 ; l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed7 m\u1edbi b\u1ed3i th\u00eam m\u00e0 \u1ea9n l\u1eadu kh\u00f4ng xin tr\u01b0ng. Ch\u1eafc nh\u1eefng t\u1ec9nh kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y. Xin \u0111\u1ec1u cho kh\u00e1m \u0111\u1ea1c v\u00e0 \u0111em b\u1ecdn T\u1ed5ng l\u00fd tr\u1eebng tr\u1ecb v\u1ec1 t\u1ed9i \u1ea9n gi\u1ea5u. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t, c\u0169ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua n\u00f3i : \u201cN\u0103m nay nh\u00e2n d\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 m\u1edbi qua c\u01a1n t\u1eadt d\u1ecbch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ee7i nu\u00f4i n\u1ea5ng cho h\u1ecd ch\u01b0a r\u1ed3i, n\u1ebfu v\u1ed9i cho ph\u00e1i kh\u00e1m, ch\u1eb3ng nh\u1eefng b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng t\u1ed1t, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u v\u00e0o trong \u1ea5y, d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, m\u00e0 c\u00e1i t\u1ed9i \u1ea9n l\u1eadu c\u1ee7a d\u00e2n ta \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u01a1n tha th\u1ee9 cho \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm ngh\u0129 t\u1edbi \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00f4ng n\u1ee1. Hu\u1ed1ng chi k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n nh\u1ea5t th\u1eddi tham lam, nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u01b0a b\u1ecb m\u1ea5t h\u1eb3n. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 b\u00e3i \u0111\u1ea5t b\u1ed3i, n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb cho b\u1ecdn T\u1ed5ng l\u00fd trong h\u1ea1t bi\u1ebft : ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 b\u00e3i c\u00e1t non \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1ed5 v\u00e0 b\u00e3i m\u1edbi b\u1ed3i \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1ed5, h\u1ea1n trong n\u0103m nay ph\u1ea3i b\u00e1o quan cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf ; nh\u1eefng ch\u1ed7 m\u1edbi b\u1ed3i ch\u01b0a th\u00e0nh th\u1ed5, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u01a1n xin tr\u01b0ng \u0111\u1ec3 v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0m b\u1eb1ng, th\u00ec nh\u1eefng t\u1ed9i \u1ea9n l\u1eadu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u tha cho h\u1ebft. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, ho\u1eb7c, b\u1ecb c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t gi\u00e1c, ho\u1eb7c t\u1ef1 kh\u00e1m x\u00e9t ra, t\u1ea5t s\u1ebd gia b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n n\u00f3i : 8 ch\u00e2u : Th\u1ee7y V\u1ef9, V\u0103n B\u00e0n, Ph\u00f9 B\u00e1, Mai S\u01a1n, Qu\u1ef3nh Nhai, Ninh Bi\u00ean, M\u1ed9c Ch\u00e2u, Lai Ch\u00e2u m\u1edbi \u0111\u1eb7t quan Kinh, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t th\u00ec xa, lam ch\u01b0\u1edbng th\u00ec n\u1eb7ng, l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t \u00edt, so v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng xu\u00f4i s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Khi khuy\u1ebft Tri ch\u00e2u, n\u1ebfu theo l\u1ec7 ph\u00e1i m\u1edbi l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn lu\u00f4n ; vi\u1ec7c \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc t\u1ea7n phi\u1ec1n, ch\u1ec9 l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n. Xin t\u1eeb nay ch\u00e2u n\u00e0o c\u00f3 khuy\u1ebft Tri ch\u00e2u, th\u00ec t\u1ec9nh m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t thu l\u1ea5y \u1ea5n t\u1ea1m gi\u1eef ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh l\u00e0m, vi\u1ec7c th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u00ec u\u1ef7 cho l\u1ea1i m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc th\u1eeba h\u00e0nh, ch\u1edd khi quan m\u1edbi \u0111\u1ebfn s\u1ebd tu\u00e2n l\u1ec7 thi h\u00e0nh. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n n\u00f3i : h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u s\u1ed1 thu\u1ebf l\u1ec7 ti\u1ec1n th\u00f3c. \u0110\u00e3 d\u00f2 x\u00e9t th\u00ec do d\u00e2n x\u00e3 c\u00f3 \u00fd ng\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 m\u00e0 nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng hoa v\u1eadt l\u1ef1c s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng m\u1eb7c k\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn. Nay xin : h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 khi h\u1ebft h\u1ea1n thu thu\u1ebf r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n l\u01b0u khi\u1ebfm th\u00ec c\u1ee9 nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng hoa v\u1eadt l\u1ef1c m\u00e0 b\u1ed3i \u0111\u1eafp, c\u0169ng l\u00e0 li\u1ec7u l\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a l\u00e0ng \u1ea5y b\u00e1n cho nh\u1eefng l\u00e0ng l\u00e2n c\u1eadn, l\u1ea5y \u0111\u1ee7 s\u1ed1 n\u1ed9p kho, cho sung s\u1ed1 thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cQu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u1edf g\u1ea7n n\u01a1i k\u1ef3 ph\u1ee5 \u0111\u1ea5t x\u1ea5u d\u00e2n ngh\u00e8o. Tr\u1eabm ti\u1ebft th\u1ee9 ban \u01a1n, kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n ch\u00ednh m\u00ecnh gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tuy\u00ean truy\u1ec1n \u0111\u1ee9c ho\u00e1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft lo \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c v\u1ed7 nu\u00f4i d\u00e2n, cho sinh k\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, th\u00ec thu\u1ebf kho\u00e1 t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng b\u1ecb thi\u1ebfu d\u00e2y d\u01b0a. Nay l\u1ea1i mu\u1ed1n tr\u00e1ch b\u1eaft b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o v\u1eadt l\u1ef1c ph\u1ea3i chia b\u1ed3i thu\u1ebf thi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0 l\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111em b\u00e1n, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n \u01b0 ? C\u1ed5 nh\u00e2n n\u00f3i : \u201cThu thu\u1ebf kh\u00f4ng nhi\u1ec5u d\u00e2n, th\u1ebf l\u00e0 v\u1ed7 nu\u00f4i d\u00e2n trong vi\u1ec7c thu thu\u1ebf\u201d. Nay kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ed7 nu\u00f4i d\u00e2n m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m nhi\u1ec5u d\u00e2n, sao ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ea5p h\u00e8n \u0111\u1ebfn th\u1ebf ? Duy c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i l\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 c\u1ed1 \u00fd d\u00e2y d\u01b0a b\u1ecf thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5, qu\u1ea3 th\u1ef1c d\u00e2n c\u00f3 c\u00e1i l\u00f2ng \u1ea5y kh\u00f4ng ? Hay l\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c thu b\u1ea5t l\u1ef1c, th\u00eau d\u1ec7t ra c\u00e2u n\u00f3i \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho d\u00e2n, h\u00f2ng che gi\u1ea5u l\u1ed7i m\u00ecnh ch\u0103ng\u201d. B\u00e8n sai th\u1ef1 C\u00f4ng khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Du\u1ec7 \u0111i x\u00e9t h\u1ecfi. Khi Du\u1ec7 v\u1ec1, n\u00f3i d\u00e2n s\u1edf d\u0129 thi\u1ebfu thu\u1ebf, qu\u1ea3 l\u00e0 v\u00ec t\u00fang thi\u1ebfu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd ng\u00f3ng \u00e2n x\u00e1. L\u1ea1i d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 vi\u00ean ch\u1ee9c kho v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch trong khi thu thu\u1ebf, c\u00f3 y\u00eau s\u00e1ch ngo\u1ea1i l\u1ec7 ng\u1ea1ch. Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1eaft t\u1ed9i, ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. \u0110\u0103ng U\u1ea9n, v\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng x\u00e9t, b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c n\u00f3i : trong h\u1ea1t \u1ea5y th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb l\u00eau l\u1ed5ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, t\u1ea3n \u0111i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh binh dao, b\u1ea1 \u0111\u00e2u k\u00fd ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf \u0111\u00e2u, ho\u1eb7c khi l\u00e9n l\u00fat tr\u1ed9m c\u1eafp, ho\u1eb7c khi l\u1eeba d\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfm ti\u1ec1n. \u0110\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, theo l\u1ec7 cho sung l\u00e0m binh trong t\u1ec9nh, nh\u01b0ng v\u1eeba cho nh\u1eadp ng\u0169 th\u00ec \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ngay, kh\u00f4ng tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin t\u1eeb nay, h\u1ec5 tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n, c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf, xin ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i T\u1ea3, H\u1eefu Tr\u1ea1ch Nguy\u00ean \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean sung v\u00e0o \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng d\u00e2n du th\u1ee7 du th\u1ef1c, x\u01b0a nay kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 sinh c\u1edd b\u1ea1c tr\u1ed9m c\u1eafp, kh\u00f4ng t\u1eeb \u0111i\u1ec1u g\u00ec. H\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3, kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u1ed9t Nam \u0110\u1ecbnh m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ea3, H\u1eefu Tr\u1ea1ch nguy\u00ean \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, tuy c\u00f3 c\u00e1c s\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, nh\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u1ea5t k\u1ef3 ph\u1ee5, h\u00e1 n\u00ean ph\u00e1t sung nh\u1eefng b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ebfn. V\u1eady chu\u1ea9n cho th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, khi tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ea5y k\u1ebb n\u00e0o du \u0111\u00e3ng, k\u00fd ng\u1ee5 \u1ea9n l\u1eadu, kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u00ea qu\u00e1n, cho ph\u00e9p li\u1ec7u n\u01a1i m\u00e0 ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 qu\u1ea3n th\u00fac cho nghi\u00eam. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u201c\u0111u\u1ed5i ra c\u00f5i xa cho ch\u1ed1ng qu\u1ef7 l\u1ef5, qu\u1ef7 v\u1ef5((1) L\u1ef5 : nh\u1eefng y\u00eau kh\u00ed \u1edf r\u1eebng n\u00fai sinh ra. V\u1ef5 : y\u00eau qu\u00e1i do g\u1ed7 \u0111\u00e1 sinh ra.1) \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Cung n\u00f3i : binh gi\u1ea3n tuy\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, tr\u1ed1n \u0111i b\u1ecf thi\u1ebfu th\u00ec nhi\u1ec1u m\u00e0 nh\u00e0 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh th\u00ec th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u00e0m l\u1ea1i d\u1ecbch, thu\u1ed9c binh \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng \u0111\u1ec3 nh\u1eb1m tr\u1ed1n ra l\u00ednh. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3, b\u1ea5t lu\u1eadn s\u1ed1 binh \u0111inh x\u00e3 \u1ea5y thi\u1ebfu hay \u0111\u1ee7, nh\u1eefng t\u00ean n\u00e0o l\u1eadu ngo\u00e0i s\u1ed5 \u0111inh, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 h\u1ea1ng c\u01b0\u1eddng h\u00e0o gi\u00e0u c\u00f3 \u0111a \u0111inh, th\u00ec T\u1ed5ng l\u00fd ph\u1ea3i khai v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh ngay, \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 khuy\u1ebft l\u00ednh, \u0111em \u0111i\u1ec1n th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5m h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u00e0m binh \u0111inh l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00e1c nha kh\u00e1c. K\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i l\u1ec7nh, theo lu\u1eadt n\u1eb7ng tr\u1ecb t\u1ed9i. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : kho H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u1eefng ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00f3c thu\u1ebf n\u0103m huy\u1ec7n V\u0129nh B\u1ea3o, V\u0129nh L\u1ea1i, T\u1ee9 K\u1ef3, Gia L\u1ed9c, Thanh Mi\u1ec7n, xin l\u1ea1i c\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169 cho n\u1ed9p theo v\u1ec1 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i. Kho ch\u1ee9a c\u1ee7a t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean h\u00e0ng n\u0103m chi ti\u00eau kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i l\u1ea5y th\u00eam \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, xin cho tr\u00edch s\u1ed1 thu\u1ebf hai huy\u1ec7n Gi\u00e1p S\u01a1n, \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u c\u00f9ng v\u1edbi hai huy\u1ec7n An D\u01b0\u01a1ng, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng n\u1ed9p theo v\u00e0o c\u1ea3 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay. Vua y cho. C\u00e1c huy\u1ec7n n\u1ed9p theo v\u1ec1 H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c vi\u1ec7c thu chi, v\u1eadn t\u1ea3i thu\u1ebf, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i m\u00e0 ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111i l\u00e0m.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 Phong th\u1ef1 ch\u1ee9c Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u1ea3 t\u00e1 l\u00fd ph\u1ee7 T\u00f4n Nh\u00e2n ; vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang t\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Phi\u00ean th\u1ef1 ch\u1ee9c Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 ki\u00eam nhi\u1ebfp H\u1eefu t\u00e1 l\u00fd ph\u1ee7 T\u00f4n Nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Cho Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t quy\u1ec1n bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean thuy\u1ec1n Thanh Loan l\u00e0m thuy\u1ec1n Thanh D\u01b0\u01a1ng, thuy\u1ec1n Ph\u00f2ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m thuy\u1ec1n Tu\u1ea7n H\u1ea3i l\u1ee5c hi\u1ec7u. Nh\u1eefng thuy\u1ec1n Thanh D\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n H\u1ea3i l\u1ee5c hi\u1ec7u c\u0169 ki\u1ec3u d\u00e1ng th\u00f4 v\u1ee5ng, \u0111i l\u1ea1i ch\u1eadm ch\u1ea1p, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e1o ra l\u1eafp v\u00e1n. L\u1ea1i sai Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn (d\u00e0i 9 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c) \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 thuy\u1ec1n Thanh Loan, \u0111\u1ec3 x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng v\u1edbi c\u00e1c thuy\u1ec1n Linh Ph\u01b0\u1ee3ng, Thu\u1ef5 Long, Ph\u1ea5n B\u1eb1ng m\u00e0 l\u00e0m b\u1ed1n thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, c\u00f2n thuy\u1ec1n Ph\u00f2ng D\u01b0\u01a1ng th\u00ec b\u1ecf \u0111i. L\u1ea1i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i c\u00f3 5 chi\u1ebfc, thi\u1ebfu 1 chi\u1ebfc c\u0169ng sai \u0111\u00f3ng th\u00eam (d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc). Cho Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Qu\u00fd tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. (M\u1eabu d\u00e1ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i kh\u00e1i : l\u00f2ng thuy\u1ec1n c\u1ea7n r\u1ed9ng, t\u1eeb c\u00e1i h\u1ed9 long((1) Ch\u01b0a r\u00f5 ngh\u0129a \u201ch\u1ed9 long\u201d l\u00e0 g\u00ec, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 c\u00e1i x\u00e0 ngang l\u00f2ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t v\u00e1n s\u1ea1p l\u00ean tr\u00ean.1) tr\u1edf l\u00ean d\u1ea7n d\u1ea7n thu h\u1eb9p l\u1ea1i. C\u00e1i h\u1ed9 long th\u00ec h\u01a1i b\u1eb1ng, \u0111\u1ea7u cao 5 t\u1ea5c, \u0111u\u00f4i cao 7 t\u1ea5c. Thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m theo l\u1ed1i c\u0169 nh\u01b0 h\u00ecnh cung, m\u00e0 c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e9o l\u00e9o nh\u1eb9 nhanh).<\/p>\n<p>Vua xem b\u1ea3n v\u1ebd v\u1ec1 Thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, b\u1ea3o vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf : \u201cB\u1ea3n v\u1ebd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng cho Thi\u00ean H\u00e0 l\u00e0 s\u00f4ng th\u1eadt, th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 n\u00f3i b\u1eady sai l\u1ea7m. S\u00f4ng Ng\u00e2n H\u00e1n ngang tr\u1eddi l\u00e0 do nhi\u1ec1u v\u00ec sao t\u1ee5 h\u1ecdp li\u1ec1n nhau, tr\u00f4ng c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng r\u1edd r\u1ee1, c\u00f3 h\u00ecnh nh\u01b0 con s\u00f4ng, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u00fd l\u00e0 s\u00f4ng th\u1eadt \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111inh \u0111i\u1ec1n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch thu\u1ebf c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3 so v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t n\u1eeda. \u0110\u1ebfn nay c\u00e1c k\u1ef3 m\u1ee5c T\u1ed5ng l\u00fd h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u1ef1 cho l\u00e0 ti\u00eam nhi\u1ec5m phong t\u1ee5c Kinh \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo t\u1ee5c Th\u1ed5, \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo l\u1ec7 thu\u1ebf ch\u00ednh cung nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn. Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 t\u00e2u k\u00eau xin. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, duy c\u00f3 s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o v\u1ec1 thu\u1ebf ru\u1ed9ng 3 ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, Ti\u00ean Y\u00ean, V\u00e2n \u0110\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh chi\u1ebft can n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n (\u0110inh tr\u00e1ng n\u1ed9p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan 2 ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, 1 ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u1ea7u quan ; nh\u1eefng d\u00e2n \u0111inh gi\u00e0 \u1ed1m th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda. Ru\u1ed9ng c\u00f4ng : nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p 120 b\u00e1t th\u00f3c, nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p 84 b\u00e1t, tam \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu 50 b\u00e1t. Ru\u1ed9ng t\u01b0 : nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu 40 b\u00e1t, nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu 30 b\u00e1t, tam \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu 20 b\u00e1t. Ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt ru\u1ed9ng c\u00f4ng t\u01b0 m\u1ed7i m\u1eabu \u0111\u1ec1u 1 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ea5t c\u00f4ng m\u1ed7i m\u1eabu : ti\u1ec1n thu\u1ebf : 6 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n g\u1ea1o t\u00e1m c\u00e1nh : 1 ti\u1ec1n. Ru\u1ed9ng mu\u1ed1i v\u00e0 \u0111\u1ea5t t\u01b0 m\u1ed7i m\u1eabu : ti\u1ec1n thu\u1ebf 2 ti\u1ec1n ; ti\u1ec1n g\u1ea1o t\u00e1m c\u00e1nh 1 ti\u1ec1n. Ngo\u00e0i ra, ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u1ed9, g\u1ea1o c\u00f4ng c\u01b0\u1edbc, ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111inh v\u1ec1 thu\u1ebf \u0111inh, ti\u1ec1n kho\u00e1n l\u00e0m kho, ti\u1ec1n c\u1ecf gianh, tre, r\u00e0o v\u1ec1 thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf).<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c \u00e1n ngh\u0129 x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m v\u1ec1 t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo l\u1ec7 li\u1ec7u n\u01a1i m\u00e0 ph\u00e1t \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t c\u1ea3 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y (G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, hi\u1ec7n s\u1ed1 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.400 t\u00ean. Nh\u1eefng t\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho l\u00e0m binh, l\u00e0m n\u00f4 l\u00e0 850 t\u00ean, c\u00f2n s\u1ed1 b\u1ecb giam c\u1ea5m l\u00e0 594 t\u00ean).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCV<\/a> \u2013 205<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8. Th\u00e0nh th\u1ea7n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n Kinh \u0111\u1ebfn thi\u1ebft l\u1eadp ra l\u00e0ng, \u1ea5p, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c 25 th\u00f4n, \u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 470 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u01a1n 640 m\u1eabu. Nay m\u00e3n h\u1ea1n 3 n\u0103m, xin n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf. Vua n\u00f3i : Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m, n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf, v\u1eeba m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, tuy r\u1eb1ng th\u00f4n l\u1ea1c \u0111\u00e3 th\u00e0nh, nh\u01b0ng sinh k\u1ebf h\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o. V\u1ea3 l\u1ea1i sang n\u0103m ch\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft Ng\u0169 tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a tr\u1eabm, s\u1eafp ban \u01a1n tr\u1ea1ch r\u1ed9ng kh\u1eafp cho d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t, nh\u1ea5t lu\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n, hu\u1ed1ng l\u00e0 \u0111\u00e1m d\u00e2n t\u00e2n l\u1eadp \u1ea5y, h\u00e1 n\u00ean n\u1ee1 v\u1ed9i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. V\u1eady ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111inh \u0111i\u1ec1n c\u00e1c th\u00f4n \u0111\u00f3 v\u1ec1 n\u0103m nay v\u00e0 Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 \u0111\u1ec1u gia \u01a1n mi\u1ec5n t\u1ea5t, cho d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ea1i v\u00e0 ngh\u1ec9 ng\u01a1i. C\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n n\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd \u1ea5y \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 h\u1ecd.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i n\u00f3i : Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh ng\u1ee5 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 220 ng\u01b0\u1eddi, xin l\u1eadp l\u00e0m 5 bang, thu n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ea1o Tr\u1eeb L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 ch\u1ed7 t\u00f3m tr\u00f4ng coi. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ban l\u00ednh Th\u1ed5 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 l\u00ednh th\u1ed5 h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ngh\u1ecb chu\u1ea9n cho chia l\u00e0m 2 ban, 3 ban \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 10 th\u00ec t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7. Nay ngh\u0129 : binh qu\u00fd \u1edf tinh th\u1ea1o, kh\u00f4ng qu\u00fd \u1edf nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady 27 c\u01a1 l\u00ednh Th\u1ed5 \u1ea5y nh\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 13.000 ng\u01b0\u1eddi, tuy chia l\u00e0m 2 \u2013 3 ban, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdp \u0103n c\u0169ng c\u00f2n \u0111\u00f4ng. V\u1ea3, Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u1ee5c t\u1eeb x\u01b0a kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef, h\u1eb1ng n\u0103m chi l\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, th\u00ec tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e2u ? Nh\u01b0 th\u1ebf e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng h\u1ed3, l\u00ednh Th\u1ed5 th\u01b0\u1eddng cho ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng th\u00fa l\u00e2u l\u00e0 v\u1ea5t v\u1ea3, m\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u0169ng cho vi\u1ec7c nu\u00f4i l\u00ednh l\u00e0 t\u1ed1n ph\u00ed, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean li\u1ec7u x\u00e9t s\u1ef1 th\u1ec3 m\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh l\u1ea1i cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch h\u1ee3p. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, 2 chuy\u1ebfn ri\u1ec5u binh \u1edf tr\u00ean c\u00f5i, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ea5y b\u00f3ng, th\u1ea5y gi\u00f3 l\u00e0 tan ch\u1ea1y, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft l\u00e0 ch\u00fang nh\u1ea5t quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i manh t\u00e2m nh\u00f2m ng\u00f3 n\u1eefa. Tuy vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean l\u00e3ng, nh\u01b0ng trong k\u1ebf s\u00e1ch t\u1ef1 tr\u1ecb c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00ednh k\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1i c\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 Th\u1ed5 binh trong h\u1ea1t m\u00e0 chia l\u00e0m 4 ban, m\u1ed7i ban c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu th\u00ec li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng gi\u1eef ; n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng xung y\u1ebfu th\u00ec ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u1edbt \u0111i. C\u00f2n th\u1eeba bao nhi\u00eau, c\u1ee9 l\u01b0u ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n m\u00e0 d\u1ea1y chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, d\u1ea1y c\u00e0y c\u1ea5y cho quen th\u1ea1o. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 11, 12 chia ra l\u00e0m 2 ban \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u1ec1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng ; sang gi\u00eang l\u1ea1i theo l\u1ec7 chia l\u00e0m 4 ban : 1 ban t\u1ea1i ng\u0169, 3 ban cho v\u1ec1, c\u1ee9 2 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 l\u00fac nh\u1ecdc, l\u00fac r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u nhau. Binh n\u00e0y v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, qu\u00ea qu\u00e1n kh\u00f4ng xa, m\u1ed9t khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ea5p b\u00e1o, s\u1ee9c b\u1eaft ngay \u1edf n\u01a1i c\u1eadn ti\u1ec7n, s\u1edbm g\u1ecdi th\u00ec chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee1 ph\u00ed t\u1ed5n m\u1ec7t nh\u1ecdc m\u00e0 thi h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. C\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n sau n\u00e0y \u0111em s\u1ed1 Th\u1ed5 binh t\u1ea1i ban l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i, l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho l\u00e0m. (- S\u1ed1 l\u00ednh l\u01b0u \u1edf th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng : c\u00e1c c\u01a1 Tr\u1ea5n T\u00e2y tam t\u1ee9, l\u1ee5c, th\u1ea5t v\u00e0 c\u01a1 T\u01b0\u1ee3ng M\u1ee5c, c\u01a1 An Man nh\u1ecb, tam c\u1ed9ng 7 c\u01a1 : 10 Qu\u1ea3n c\u01a1, 60 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 3.090 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 772 ng\u01b0\u1eddi. \u2013 \u0110\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh La K\u1ebft : c\u00e1c c\u01a1 Tr\u1ea5n T\u00e2y nh\u1ea5t, nh\u1ecb, 2 c\u01a1 \u1ea5y, 4 Qu\u1ea3n c\u01a1, 20 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1.100 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 275 ng\u01b0\u1eddi. \u2013 \u0110\u00f3ng gi\u1eef b\u1ea3o L\u01b0 An : c\u01a1 Tr\u1ea5n T\u00e2y ng\u0169 : 2 Qu\u1ea3n c\u01a1, 10 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 550 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 137 ng\u01b0\u1eddi. \u2013 \u0110\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng : 5 c\u01a1 T\u1ecbch Bi\u00ean l\u1ee5c th\u1ea5t, b\u00e1t, c\u1eedu, th\u1eadp : 8 Qu\u1ea3n c\u01a1, 46 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2.530 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 632 ng\u01b0\u1eddi. \u2013 \u0110\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y : 4 c\u01a1 T\u1ecbch Bi\u00ean nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169 : 6 Qu\u1ea3n c\u01a1, 40 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2.200 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 550 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n canh X\u00e0 N\u0103ng : c\u01a1 T\u1ecbch Bi\u00ean nh\u1ea5t, m\u1ed9t Qu\u1ea3n c\u01a1, 5 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 275 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 68 ng\u01b0\u1eddi. \u2013 \u0110\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 S\u01a1n T\u0129nh : c\u00e1c c\u01a1 T\u1ecbch Bi\u00ean th\u1eadp nh\u1ea5t, th\u1eadp nh\u1ecb, c\u01a1 An Man nh\u1ea5t c\u1ed9ng 3 c\u01a1, 5 Qu\u1ea3n c\u01a1, 25 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1.226 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 306 ng\u01b0\u1eddi. \u2013 \u0110\u00f3ng gi\u1eef\u2026( ?) : c\u00e1c c\u01a1 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean nh\u1ea5t, nh\u1ecb v\u00e0 c\u01a1 Khai Bi\u00ean c\u1ed9ng 3 c\u01a1, 5 Qu\u1ea3n c\u01a1, 25 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1.375 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 343 ng\u01b0\u1eddi. \u2013 \u0110\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean : c\u01a1 Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u00e1t, 2 Qu\u1ea3n c\u01a1, 10 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 550 bi\u1ec1n binh. M\u1ed7i ban 137 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ed1 t\u00f9 ph\u1ea1m giam c\u1ea5m trong h\u1ea1t \u1ea5y h\u1ea7u t\u1edbi 600 ng\u01b0\u1eddi, coi gi\u1eef v\u1ea5t v\u1ea3, d\u1ee5 sai : ai l\u00e0 quan ch\u1ee9c ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng can ph\u1ea1m th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 t\u1eeb 60 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec tha ra, cho \u0111i theo c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nguy\u00ean can \u00e1n n\u1eb7ng m\u00e0 x\u00e9t ra c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c, th\u00ec v\u1eabn nghi\u00eam c\u1ea5m nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n bao nhi\u00eau chia ph\u00e1t \u0111i H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, S\u01a1n T\u0129nh, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ed9 50, 60 ng\u01b0\u1eddi, l\u01b0u l\u1ea1i Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ed9 300, 400 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u do bi\u1ec1n binh s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac, tu\u1ef3 ti\u1ec7n cho c\u00e0y c\u1ea5y tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111\u1ec3 d\u1ec5 vi\u1ec7c ki\u1ec1m ch\u1ebf. Sau chu\u1ea9n cho tr\u00edch ra 88 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh t\u1ed9i h\u01a1i nh\u1eb9, m\u1edf xi\u1ec1ng x\u00edch cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0m binh.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng sang ch\u1ee9c H\u00e0nh t\u1ea9u vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p kho\u1ea3n c\u00f4ng nhu b\u1eb1ng ti\u1ec1n cho ty Th\u1ea1nh C\u1ea9n s\u1edf Th\u1ecb v\u1ec7 (tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p : 4.000 t\u1edd gi\u1ea5y l\u1ec7nh, 1.000 t\u1edd gi\u1ea5y th\u1ecb, h\u01a1n 78 c\u00e2n d\u1ea7u th\u1eafp. Nay \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho 30 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ph\u1ea1t k\u1ebb tr\u1ed9m gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi\u2026. \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0103n tr\u1ed9m \u0111\u00e1nh s\u1ef1 ch\u1ee7 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, qua m\u1ed9t ng\u00e0y th\u00ec ch\u1ebft. \u00e1n c\u1ee7a t\u1ec9nh chi\u1ebfu lu\u1eadt k\u1ebb tr\u1ed9m kh\u00e1ng c\u1ef1 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft m\u00e0 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ngh\u0129 x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu((1) T\u1ed9i ch\u00e9m, nh\u01b0ng c\u00f2n giam \u0111\u1ee3i m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i.1). Vua n\u00f3i : \u201cK\u1ebb tr\u1ed9m m\u00e0 \u0111\u1ebfn gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec c\u1ef1c l\u00e0 hung \u00e1c ; vi\u1ec7c tuy l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ed9m, nh\u01b0ng t\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec c\u01b0\u1edbp. Lu\u1eadt kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m h\u1eadu, th\u1ef1c ch\u01b0a x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea3m quy\u1ebft((2) Tr\u1ea3m quy\u1ebft : \u0111em ch\u00e9m ngay l\u1eadp t\u1ee9c.2). B\u00e8n th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c h\u00ecnh : t\u1eeb nay c\u00f3 x\u00e9t x\u1eed \u00e1n k\u1ebb tr\u1ed9m ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft m\u00e0 \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ee9 theo lu\u1eadt m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129 ; n\u1ebfu khi k\u1ebb tr\u1ed9m d\u00e1m h\u00e0nh hung, ngay khi \u1ea5y gi\u1ebft ch\u1ebft s\u1ef1 ch\u1ee7, ho\u1eb7c l\u00e0m s\u1ef1 ch\u1ee7 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i trong tu\u1ea7n nh\u1eadt b\u1ecb ch\u1ebft, th\u00ec k\u1ebb h\u1ea1 th\u1ee7, b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng kim kh\u00ed, \u0111\u1ec1u x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft. N\u1ebfu k\u1ebb b\u1ecb gi\u1ebft l\u00e0 gia nh\u00e2n, th\u00e2n th\u00edch hay l\u00e1ng gi\u1ec1ng c\u1ee7a s\u1ef1 ch\u1ee7, th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3o quy\u1ebft\u201d((3) Th\u1eaft c\u1ed5 cho ch\u1ebft ngay, kh\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i n\u1eefa.3). Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>G\u1ecdi l\u00ednh m\u1ed9 B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1 Kinh ki\u1ec3m duy\u1ec7t\u2026.Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i cho r\u1eb1ng c\u00f3 l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00eau con s\u1ed1 h\u00e3o \u0111\u1ec3 m\u1ea1o l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng, t\u00e2u xin cho tri\u1ec7u t\u1eadp c\u1ea3 v\u1ec1 Kinh \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. Vua sai b\u1ed9 b\u00e0n, b\u1ed9 xin c\u1ee9 nh\u1eefng t\u1ec9nh l\u1edbn s\u1ed1 l\u00ednh m\u1ed9 nhi\u1ec1u th\u00ec chia l\u00e0m 2 k\u1ef3 g\u1ecdi v\u1ec1 \u0111i\u1ec3m, r\u1ed3i sau s\u1ebd b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u1ed3n b\u1ed5. Vua n\u00f3i : \u201cSang n\u0103m l\u00e0 ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh, c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ea7u, r\u1ea1p ch\u00fac th\u1ecd (\u1edf Kinh). \u0110\u00e3 chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e2y d\u1ef1ng, th\u00ec ph\u00e1i binh s\u1eeda l\u00e0m. V\u1eady truy\u1ec1n cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u hi\u1ec7n s\u1ed1 l\u00ednh m\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ec9nh, \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 11 \u0111em v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 duy\u1ec7t, nh\u00e2n ti\u1ec7n ph\u00e1i h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1eeda d\u1ef1ng l\u1ea7u, r\u1ea1p m\u1ed9t th\u1ec3, b\u1ea5t t\u1ea5t tr\u00edch ph\u00e1i l\u00ednh gi\u1ea3n tuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn l\u00e0m g\u00ec\u201d. Sau th\u1ea5y H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh, binh s\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 200, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ; duy c\u00f3 Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, binh s\u1ed1 t\u1edbi 600, 700 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec sai ch\u1ec9 tr\u00edch m\u1ed7i t\u1ec9nh l\u1ea5y 250 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh m\u1ed9 t\u1ec9nh \u1ea5y, nguy\u00ean ng\u1ea1ch d\u1ed3n b\u1ed5 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u00e3 tr\u1ed1n b\u1ecf \u0111\u1ebfn gi\u00e0 n\u1eeda, t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1ec1 Kinh ki\u1ec3m duy\u1ec7t, v\u1ecb t\u1ea5t kh\u1ecfi l\u1ea1i tr\u1ed1n th\u00eam n\u1eefa. Xin n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nghi\u00eam ng\u1eb7t : k\u1ebb n\u00e0o tr\u1ed1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd tr\u1eebng tr\u1ecb theo lu\u1eadt nh\u00e0 binh\u201d. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho gia h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, k\u1ebb n\u00e0o tr\u1ed1n m\u00e0 ra th\u00fa th\u00ec mi\u1ec5n t\u1ed9i, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n kh\u00f4ng ra th\u00fa v\u00e0 khi d\u1ee5 \u0111\u00e3 t\u1edbi m\u00e0 c\u00f3 k\u1ebb c\u00f2n d\u00e1m tr\u1ed1n th\u00ec khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em r\u00eau rao cho c\u00f4ng ch\u00fang bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0 \u1edf cung Ki\u1ec1n Th\u00e0nh l\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ki\u1ec1n Th\u00e0nh. (\u0110i\u1ec7n Trung Ho\u00e0 l\u00e0 t\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb c\u1ed5, nay kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111i).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, x\u00e2y d\u1ef1ng v\u1ea1n ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba((1) T\u1ee9c sinh ph\u1ea7n c\u1ee7a vua.1) \u1edf Thu\u1eadn S\u01a1n. Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, th\u1ef1 Ti\u1ec1n phong Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn Gi\u00e1m ch\u00ednh l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e2ng ph\u00e1i \u0111i ng\u1eafm \u0111\u1ea5t. T\u1ebf t\u1eedu l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Luy\u1ec7n, vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang l\u00e0 \u0110\u1ed7 Tu\u1ea5n \u0110\u1ea1i c\u0169ng d\u1ef1 \u0111i. C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ki\u1ec3u \u0111\u1ea5t \u1edf x\u1ee9 Thu\u1eadn S\u01a1n c\u00f3 sa, c\u00f3 th\u1ee7y k\u00edn \u0111\u00e1o r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n thay nhau \u0111i xem l\u1ea1i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf. B\u1ea5y gi\u1edd b\u1ecdn Luy\u1ec7n c\u0169ng ph\u1ee5 ho\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi g\u00ec kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn khi d\u00e2ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ho\u1ea1 l\u00ean vua xem, vua s\u1eafp ng\u1ef1 t\u1edbi th\u0103m, b\u1ecdn Luy\u1ec7n b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : n\u01a1i \u0111\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 n\u01a1i che k\u00edn gi\u00f3, t\u1ee5 h\u1ed9i n\u01b0\u1edbc, ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p t\u1ed1t l\u1eafm. Ch\u1ea5t v\u1ea5n C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng th\u00ec n\u00f3i r\u1eb1ng : n\u01a1i \u0111\u00f3 sa v\u00e0 th\u1ee7y quanh v\u00f2ng,\u00a0 m\u00e0 n\u0103m th\u00e1ng l\u1eadp h\u01b0\u1edbng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1t th\u1ea7n chi\u1ebfu h\u1ed9, c\u1ee9 tranh lu\u1eadn m\u00e3i v\u1edbi nhau kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, qu\u1ea3n Kh\u00e2m Thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o. B\u1ecdn Luy\u1ec7n, ph\u1eadn l\u00e0 th\u1ea7n t\u1eed, n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u00edch l\u00e0 ki\u1ec3u \u0111\u1ea5t \u1ea5y ch\u01b0a h\u1ee3p, sao kh\u00f4ng bi\u1ec7n b\u1ea1ch ph\u1ea3i tr\u00e1i ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn khi xong vi\u1ec7c m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng l\u1eddi ngang ng\u1eeda. Ch\u1eb3ng bi\u1ebft c\u00f3 ph\u1ea3i b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 s\u1edf ki\u1ebfn ri\u00eang bi\u1ec7t, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb l\u00f2ng c\u00f4ng trung, m\u1ed9t m\u00ecnh b\u00e8 b\u00e1c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady ch\u0103ng ? B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n g\u1ea1n h\u1ecfi b\u1ecdn Luy\u1ec7n xem n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y kh\u00f4ng t\u1ed1t, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch n\u00e0o ? B\u1ecdn Luy\u1ec7n kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecdn Luy\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec n\u00f3i b\u1eady.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi : \u2013 M\u1ed9t kho\u1ea3n n\u00f3i : ru\u1ed9ng kh\u1ea9n c\u1ee7a h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y g\u1ed3m c\u00f3 h\u01a1n 1.400 m\u1eabu, ng\u1eabu nhi\u00ean b\u1ecb th\u1ee7y, h\u1ea1n kh\u00f3 l\u00f2ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 x\u00e9t ra 3 huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u00e2m, Ch\u00e2n T\u00e0i, B\u00ecnh Xi\u00eam c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t m\u00e0u, nh\u01b0ng v\u1ec1 \u0111\u1ecba th\u1ebf xa c\u00e1ch ch\u01b0a ti\u1ec7n ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn c\u00e0y c\u1ea5y. Duy c\u00f3 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, xin tr\u00edch l\u1ea5y 1 v\u1ec7 l\u00ednh th\u00fa ph\u00e1i \u0111\u1ebfn khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y. \u2013 M\u1ed9t kho\u1ea3n n\u00f3i : nh\u1eefng d\u00e2n c\u1ee7a 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 tr\u1ed1n \u0111i, xi\u00eau t\u00e1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u1ea9n n\u00e1u \u1edf h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y, g\u1eb7p \u0111\u00e2u l\u00e0m \u0103n sinh nhai \u1edf \u0111\u00f3. Xin cho s\u1edf t\u1ea1i chi\u00eau t\u1eadp b\u1ecdn h\u1ecd l\u1eadp th\u00e0nh l\u00e0ng \u1ea5p. L\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ng\u1ee5, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean nh\u0169ng nhi\u1ec5u, c\u0169ng xin nh\u00e2n d\u1ecbp ph\u1ee7 d\u1ee5 h\u1ecd d\u1ed3n l\u1eadp th\u00e0nh bang h\u1ed9. C\u00f2n t\u00f4 thu\u1ebf th\u00ec ch\u1edd khi n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf y\u00ean \u1ed5n, h\u1ecdp \u1edf ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng, s\u1ebd l\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. \u2013 M\u1ed9t kho\u1ea3n n\u00f3i : th\u1ed5 t\u1ee5c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t, ph\u1ea7n d\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m d\u00e2n, nh\u1ea5t thi\u1ebft ch\u1ec9 nghe theo \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd. Xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c Phi\u00ean ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf, khi c\u00f3 khuy\u1ebft, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1eb7t n\u1eefa. N\u1ebfu ch\u1ee9c n\u00e0o c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c binh, vi\u1ec7c d\u00e2n, th\u00ec do th\u00e0nh ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng h\u01b0\u1edbng m\u1ed9 [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh], t\u00e2u xin li\u1ec7u cho ch\u1ee9c quan \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u00f3ng qu\u00e2n ch\u1ee9a th\u00f3c l\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u01a1i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng n\u00ean di n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c ch\u1ec9 thay \u0111\u1ed5i lu\u00f4n. Hu\u1ed1ng chi h\u1ea1t \u1ea5y r\u1ea5t xa r\u1ed9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, v\u1edbi s\u1ed1 l\u00ednh th\u00fa c\u00f3 h\u1ea1n, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng ph\u00e1i \u0111i khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, ngay c\u1ea3 c\u00e1c huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u00e2m, Ch\u00e2n T\u00e0i, B\u00ecnh Xi\u00eam, n\u1ebfu \u0111\u00e3 x\u00e9t bi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec n\u00ean sai th\u1ed5 binh th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y. Nay ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e0 d\u00e2n ta, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea1y d\u1ed7 cho ch\u00fang bi\u1ebft ch\u0103m ch\u1ec9 ngh\u1ec1 n\u00f4ng. Th\u00eam nhi\u1ec1u th\u00f3c l\u00faa, th\u00ec ch\u00fang c\u00f3, t\u1ee9c l\u00e0 ta c\u00f3 ; m\u1ed9t ng\u00e0y kia chi\u1ebfn tranh, ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i l\u00ednh th\u00fa \u0111i khai kh\u1ea9n l\u00e0m g\u00ec ? L\u1ea1i, h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, ngu\u1ed3n l\u1ee3i nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c sinh nhai d\u1ec5 d\u00e0ng ti\u1ec7n l\u1ee3i, d\u00e2n \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn l\u01b0u ng\u1ee5. Nay c\u00e1c huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ed5 quan Kinh, th\u00ec s\u1ee9c h\u1ecfi trong h\u1ea1t n\u1ebfu c\u00f3 d\u00e2n Kinh l\u01b0u ng\u1ee5 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ea7u ng\u1ee5, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ebfn hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu huy\u1ec7n l\u1ef5, l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf m\u00e0 sinh nhai l\u00e0m \u0103n, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 l\u1eadp th\u00e0nh th\u00f4n \u1ea5p, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd ti\u00eam nhi\u1ec5m l\u1eabn nhau \u0111\u1ec1u th\u00e0nh ra d\u00e2n Kinh, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ed3n ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0m bang h\u1ed9 n\u1eefa.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi l\u1ec7 thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3, vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 n\u00f3i : ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u1eb7t ra quan ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, c\u1ea7n \u0111em nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng h\u01b0\u1edbng m\u1ed9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh hay c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 th\u00f4i b\u1ed5, \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch khuy\u1ebfn mi\u1ec5n. Duy v\u1ec1 danh m\u1ee5c c\u1ee7a quan ch\u1ee9c Phi\u00ean, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u1ea5y h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1eb7t ri\u00eang ra n\u1eefa kh\u00f4ng ? K\u1ec3 ra t\u1eeb qu\u1eadn ch\u00faa cho \u0111\u1ebfn quan ch\u1ee9c Phi\u00ean \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ee9c l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e1 n\u00ean c\u00f2n theo t\u1ee5c c\u0169 \u0111\u1eb7t ra danh m\u1ee5c ri\u00eang. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho qu\u1eadn ch\u00faa bi\u1ebft : t\u1eeb nay h\u1ec5 quan ch\u1ee9c Phi\u00ean n\u00e0o khuy\u1ebft ra, ph\u1ea3i b\u00e1o cho bi\u1ebft. N\u1ebfu x\u00e9t c\u1ea7n n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00ec do th\u00e0nh ch\u1ecdn l\u1ef1a l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u xin b\u1ed5 cho ch\u1ee9c quan c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ; n\u1ebfu kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t n\u1eefa th\u00ec th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c ri\u00eang, \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft c\u00e1i ch\u00ednh s\u00e1ch l\u1edbn b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 do t\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ch\u00ed d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Sai V\u0169 kh\u1ed1 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea1n lan can v\u00e0 \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u, ph\u00e1t cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00f9y l\u00f2ng s\u00fang to, nh\u1ecf theo m\u1eabu ch\u1ebf ra \u0111\u1ea1n tr\u1eef v\u00e0o kho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng (Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1ebf m\u1eabu c\u1ea5p cho r\u1ed3i). L\u1ea1i ch\u1ebf 1.000 c\u00e2y gi\u00e1o d\u00e0i, chi\u1ec1u d\u00e0i l\u1ea5y 18 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m m\u1ee9c. Khi c\u00f3 ph\u00e1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u hay t\u1ea3i ho\u00e1 v\u1eadt, li\u1ec7u c\u1ea5p cho thuy\u1ec1n l\u1edbn 40 c\u00e2y, thuy\u1ec1n nh\u1ee1 30 c\u00e2y thuy\u1ec1n nh\u1ecf 20 c\u00e2y, mang theo \u0111i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng duy\u00ean h\u1ea3i, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n c\u0169ng chi\u1ec3u theo s\u1ed1 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt li\u1ec7u ch\u1ebf ra gi\u00e1o d\u00e0i \u1ea5y, g\u1eb7p khi c\u00f3 sai ph\u00e1i tu\u1ef3 theo h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u00e1t.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00fac tr\u1ef1c th\u1ee7 h\u1ed9 c\u1ee7a th\u00e2n binh (Binh v\u1ec7 C\u1ea9m y, Kim ng\u00f4 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung, l\u1ea5y 450 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh. \u2013 Binh v\u1ec7 C\u1ea9m y : 250 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7m : 40 l\u00e1 c\u1edd r\u1ed3ng vu\u00f4ng, 40 kh\u1ea9u s\u00fang Th\u1ea7n c\u01a1, 90 c\u00e2y gi\u00e1o 3 c\u1ea1nh, 45 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang, 20 thanh \u0111ao \u0111eo, 3 l\u00e1 khi\u00ean m\u00e2y, 2 \u0111\u00f4i c\u00f4n s\u01a1n \u0111\u1ecf, 2 \u0111\u00f4i tr\u01b0\u1ee3ng s\u01a1n \u0111\u1ecf, 4 \u0111\u00f4i roi v\u00e0 c\u1ecdc. \u2013 Binh v\u1ec7 Kim ng\u00f4 200 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7m 30 l\u00e1 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, 110 c\u00e2y gi\u00e1o 3 c\u1ea1nh, 35 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang, 20 thanh \u0111ao \u0111eo, 15 l\u00e1 khi\u00ean m\u00e2y. M\u1ed7i ng\u00e0y v\u00e0o l\u00fac s\u00e1ng r\u00f5 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ec1 t\u1eadp \u1edf m\u00e9 ngo\u00e0i hai c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh v\u00e0 Nguy\u1ec7t Ba((1) Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec7t Hoa sau v\u00ec hu\u00fd ch\u1eef \u201choa\u201d ch\u00e9p l\u00e0 Nguy\u1ec7t Ba. N\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ed5i l\u00e0m Nguy\u1ec7t Anh.1), chia \u0111\u1ee9ng hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t n\u1eeda. Hai b\u00ean \u0111\u1ea7u l\u00e0m nh\u00e0 t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i tr\u00fa \u0111\u00f3ng. Bu\u1ed5i s\u00e1ng, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 6 chuy\u1ec3n li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 200 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u l\u1ea1i tr\u1ef1c ; bu\u1ed5i chi\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 6 chuy\u1ec3n ph\u1ea3i h\u1ecdp \u0111\u1ee7, \u0111\u1ebfn l\u00fac nh\u00e1 nhem t\u1ed1i, l\u01b0u l\u1ea1i 250 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 tr\u1ef1c \u0111\u00eam. C\u00f2n ngo\u00e0i ra cho \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. G\u1eb7p khi vua \u0111i tu\u1ea7n ng\u1ef1 trong hay ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh th\u00ec to\u00e0n s\u1ed1 ph\u1ea3i theo h\u1ea7u. Khi vua \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf h\u00e0nh cung, th\u00ec s\u00e1ng s\u1edbm m\u1ed7i ng\u00e0y, to\u00e0n s\u1ed1 ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ef1c \u1edf xung quanh. Bu\u1ed5i s\u00e1ng, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 6 chuy\u1ec3n, m\u1ed9t n\u1eeda l\u01b0u l\u1ea1i tr\u1ef1c, m\u1ed9t n\u1eeda ngh\u1ec9 ; bu\u1ed5i chi\u1ec1u, n\u1ebfu nghe th\u1ea5y ng\u1ef1 doanh ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh kh\u00e1nh \u0111\u1ed3ng 3 ti\u1ebfng tr\u01b0\u1edbc, 2 ti\u1ebfng sau, c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u0111i theo \u0111\u00e1nh thanh la, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ec1 t\u1eadp \u1ee9ng tr\u1ef1c ; \u0111\u1ebfn nh\u00e1 nhem t\u1ed1i \u0111\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1i t\u00fac tr\u1ef1c. Do vi\u00ean Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 ph\u00e1i Th\u1ecb v\u1ec7 H\u1ed9 v\u1ec7 m\u1ed7i h\u1ea1ng 2 vi\u00ean, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u00eam 2 l\u1ea7n \u0111i ki\u1ec3m tra, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thi\u1ebfu v\u1eafng th\u00ec h\u1eb7c t\u00e2u, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u201cvi ch\u1ebf\u201d. N\u1ebfu vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e2n c\u01a1 th\u00ec x\u00e9t v\u1ec1 lu\u1eadt binh. Nh\u1eefng vi\u00ean cai qu\u1ea3n c\u0169ng b\u1ecb ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 h\u1ed9 \u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung : Cai \u0111\u1ed9i, Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, 4 Th\u1ecb v\u1ec7, 6 H\u1ed9 v\u1ec7, 4 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 10 binh \u0111inh \u0111\u1ec1u \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 h\u1ed9 c\u1eeda ch\u00e1i t\u1ea3 : m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i h\u1ea1ng 2 ng\u01b0\u1eddi, 5 binh \u0111inh \u0111\u1ec1u \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>C\u00e1c c\u1eeda \u1edf Duy\u1ec7t th\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng : 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 20 binh \u0111inh, \u0111\u1ec1u \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>C\u1eeda H\u01b0ng Kh\u00e1nh : 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 5 binh \u0111inh \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y ; 3 binh \u0111inh \u1edf v\u1ec7 Kim ng\u00f4.<\/p>\n<p>C\u1eeda ch\u00e1i h\u1eefu : 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 5 binh \u0111inh \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>Hai c\u1eeda T\u01b0\u1eddng Loan, Nghi Ph\u01b0\u1ee3ng : \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng D\u1ef1c v\u00f5, Ngo\u1ea1i u\u1ef7 m\u1ed7i h\u1ea1ng, m\u1ed7i c\u1eeda \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, binh \u0111inh m\u1ed7i c\u1eeda 4 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u1eeda Gia T\u01b0\u1eddng : 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 6 binh \u0111inh \u1edf D\u1ef1c v\u00f5.<\/p>\n<p>Hai c\u1eeda \u0110\u00f4ng An, T\u00e2y An : m\u1ed7i c\u1eeda 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng D\u1ef1c v\u00f5, 3 binh \u0111inh.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u00eam, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ebb b\u00e0i qua c\u1eeda truy\u1ec1n l\u1ec7nh m\u1edf c\u1eeda th\u00ec theo l\u1ec7 x\u00e9t th\u1ef1c m\u1edf c\u1eeda cho \u0111i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c vi\u1ebft b\u00e0i d\u00e2ng tr\u00ecnh vi\u1ec7c \u1ea5y ngay. N\u0103m c\u1eeda \u0110\u00f4ng An, T\u00e2y An, T\u01b0\u1eddng Loan, Nghi Ph\u01b0\u1ee3ng, Gia T\u01b0\u1eddng do vi\u00ean Qu\u1ea3n su\u1ea5t ki\u1ec3m tra, c\u00f2n c\u00e1c c\u1eeda kh\u00e1c, do vi\u00ean Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 ph\u00e1i Th\u1ecb v\u1ec7, H\u1ed9 v\u1ec7 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ki\u1ec3m tra, thi\u1ebfu v\u1eafng th\u00ec tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBa huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, \u0110\u01b0\u1eddng An, Thanh Mi\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 xen v\u00e0o h\u01a1n 23.500 m\u1eabu nguy\u00ean s\u1ed1 l\u00e0 ng\u1ea1ch ru\u1ed9ng m\u00f9a, \u0111\u1ecba th\u1ebf tr\u0169ng th\u1ea5p, l\u1ea1i ti\u1ec7n v\u1ec1 c\u1ea5y chi\u00eam. Xin cho \u0111\u1ed5i l\u00e0 ng\u1ea1ch ru\u1ed9ng chi\u00eam, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i thu\u1ebf t\u1eeb n\u0103m nay\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai Thanh Ba s\u1eeda ch\u1eefa mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00ea. Mi\u1ebfu \u1edf x\u00e3 B\u1ed1 V\u1ecb, l\u00e0m \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 h\u01b0 h\u1ecfng, phu coi m\u1ed9 s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1eefa n\u1ed5i. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho chi ti\u1ec1n c\u00f4ng thu\u00ea d\u00e2n tu b\u1ed5.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 li\u1ec1n ng\u00e0y b\u1ecb n\u1eafng d\u1eef. Vua th\u00e2n l\u00e0m 2 b\u00e0i th\u01a1 t\u1ea3 vi\u1ec7c mong m\u01b0a, sai N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng mang \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a li\u1ec1n. Vua sai s\u1eeda l\u1ec5 tam sinh \u0111\u1ebfn t\u1ea1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng Tri Ph\u01b0\u01a1ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao n\u00f3i : nh\u1eefng h\u1ed9 thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p trong h\u1ea1t \u1ea5y, duy c\u00f3 h\u1ed9 d\u1ec7t tr\u1eebu l\u00e0 ch\u00ednh ngh\u1ec1, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ed9 b\u00f4ng v\u1ea3i, nh\u1ea1c c\u00f4ng, l\u00e0m s\u1eaft, th\u1ee3 r\u00e8n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd. Xin \u0111\u1ec1u cho chi\u1ec3u qu\u00ea qu\u00e1n b\u1eaft v\u1ec1 l\u00e0ng \u0111\u1ec3 g\u00e1nh sai d\u1ecbch. Vua n\u00f3i : ph\u00e9p c\u1ed1ng n\u1ed9p th\u1ed5 s\u1ea3n l\u00e0 quy l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n v\u00e0 c\u00f3 v\u1eadt d\u00f9ng cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Duy nh\u00e2n t\u00ecnh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1ee3 n\u1eb7ng c\u1ea7u nh\u1eb9, c\u00f3 k\u1ebb v\u1ed1n ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh c\u0169ng xin bi\u1ec7t n\u1ea1p thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ec3 mong tr\u1ed1n ra l\u00ednh v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch. Nh\u1eefng d\u00e2n x\u00e3 bi\u1ec7t n\u1ea1p t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u00e3 t\u1eebng chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 l\u00e0 do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u00e2u n\u00ean \u0111\u1ec3, \u0111\u00e2u n\u00ean b\u1ecf, t\u00e2u xin thi h\u00e0nh. Duy c\u00f2n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam v\u1eabn \u0111\u1ec3 ng\u1ea1ch c\u0169. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u x\u00e9t k\u1ef9 nh\u1eefng h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p trong h\u1ea1t m\u00ecnh, h\u1ed9 n\u00e0o x\u00e1c th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p s\u1ea3n xu\u1ea5t m\u00e0 nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 v\u1eadt c\u1ea7n thi\u1ebft, th\u00ec m\u1edbi cho l\u01b0u l\u1ea1i ng\u1ea1ch bi\u1ec7t n\u1ea1p ; c\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u b\u1eaft bu\u1ed9c tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u00e1nh v\u00e1c binh \u0111ao. L\u1ea1i nh\u1eefng th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p v\u1ea3i thay th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u00e1t h\u1ea1ch, t\u00ean n\u00e0o n\u00ean b\u1ecf c\u0169ng b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng cho n\u1ed9p.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa n\u00f3i : c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n Ho\u00e0nh B\u1ed3, Ti\u00ean Y\u00ean, V\u1ea1n Ninh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 m\u1ed7i huy\u1ec7n ch\u1ec9 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, ngh\u0129 n\u00ean b\u1ecf ch\u1ee9c Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. Duy c\u00f3 hai huy\u1ec7n Ba Phong((1) Nguy\u00ean l\u00e0 Hoa Phong, v\u00ec hu\u00fd ch\u1eef \u201cHoa\u201d n\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 Ba Phong.1), Y\u00ean H\u01b0ng, s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, m\u1ed9t m\u00ecnh vi\u00ean Gi\u00e1o th\u1ee5, s\u1ee3 kh\u00f3 l\u00f2ng qu\u1ea3n c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c xi\u1ebft, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf Ba Phong \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o h\u1ecdc tr\u00f2. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n, b\u1ed9 cho r\u1eb1ng huy\u1ec7n Ba Phong l\u00e0 huy\u1ec7n thu\u1ed9c [ph\u1ee7] H\u1ea3i Ninh ki\u00eam l\u00fd, m\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c th\u00ec \u0111\u00f3ng t\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf t\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 nha ph\u1ee7 [H\u1ea3i Ninh] gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho ti\u1ec7n. C\u00f2n \u0111\u1ecba h\u1ea1t huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng \u1edf ngay t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u1ea1i l\u00e0 huy\u1ec7n \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o v\u00e0 cho ph\u00e9p c\u01b0 tr\u00fa \u1edf ngay h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng [t\u1ec9nh]. Ngo\u00e0i ra, xin theo nh\u01b0 l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a t\u1ec9nh th\u1ea7n. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00c1i n\u00f3i : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n nguy\u00ean theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, \u0111\u00e3 t\u1eebng v\u00e2ng l\u1eddi minh d\u1ee5 hi\u1ec3u b\u1ea3o cho h\u1ecd th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb h\u01a1i bi\u1ebft h\u1ed1i bi\u1ebft s\u1ee3, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn quan xin b\u1ecf \u0111\u1ea1o. Nh\u01b0ng nh\u1eefng k\u1ebb t\u1eadp nhi\u1ec5m \u0111\u00e3 s\u00e2u, c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111\u00fat l\u00f3t, nh\u1edd T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i dong \u1ea9n cho. Nay xin \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m, h\u1ea1n trong m\u1ed9t n\u0103m, Ch\u00e1nh ph\u00f3 t\u1ed5ng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng h\u1ea1t n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o Gia T\u00f4, ho\u1eb7c x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean v\u1eabn theo \u0111\u1ea1o \u1ea5y, gi\u1ea3i d\u1eabn t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00ean quan th\u00fa t\u1ed9i, th\u00ec cho l\u01b0u ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c ; n\u1ebfu d\u00e1m dung t\u00fang \u1ea9n gi\u1ea5u hay d\u1eabn ra th\u00fa kh\u00f4ng h\u1ebft, \u0111\u1ebfn khi ph\u00e1t gi\u00e1c ra s\u1ebd gia b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u01b0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n, xin b\u1eaft ph\u1ea3i x\u00e9t trong h\u1ea1t, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng n\u00e0o ho\u00e0n to\u00e0n theo \u0111\u1ea1o \u1ea5y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1eaft h\u1ecd l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n b\u1ea3n th\u1ed5, n\u0103m 2 l\u1ea7n xu\u00e2n, thu c\u00fang t\u1ebf, r\u1ed3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn hi\u1ec3u d\u1ee5 cho ch\u00fang gi\u00e1c ng\u1ed9 ; n\u1ebfu l\u01a1 l\u00e0 kh\u00f4ng l\u01b0u t\u00e2m, do t\u1ec9nh x\u00e9t h\u1eb7c. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft l\u00e0 ph\u00e9p c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecf t\u00e0 \u0111\u1ea1o theo ch\u00ednh \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : C\u00e1i \u0111\u1ea1o d\u1ea1y d\u00e2n, t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng gi\u00e1o ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t sau. N\u1ebfu kh\u00f4ng d\u00f9ng gi\u00e1o ho\u00e1 m\u00e0 d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t ngay th\u00ec th\u1ef1c ch\u01b0a n\u1ee1. X\u00e9t ra, t\u1ea3 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 m\u00ea ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng ti\u1ec3u d\u00e2n ngu t\u1ed1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb l\u1eeba d\u1ed1i c\u00e1m d\u1ed7. \u0110\u00e3 t\u1eebng nghi\u00eam c\u1ea5m, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin b\u1ecf \u0111\u1ea1o ; c\u00f2n m\u1ed9t \u0111\u00f4i k\u1ebb v\u00ec l\u00f2ng b\u1ecb t\u00e0 \u0111\u1ea1o che l\u1ea5p \u0111\u00e3 s\u00e2u, v\u1eabn c\u00f2n \u1edf nh\u1eefng th\u00f4n x\u00f3m h\u1ebbo l\u00e1nh ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u1ee5ng tr\u1ed9m c\u1ea7u kinh, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi b\u1ecdn T\u1ed5ng l\u00fd dung \u1ea9n cho h\u1ecd, c\u1ee9 d\u00f9ng d\u1eafng m\u00e3i, n\u00ean c\u00f3 l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5 cho vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i l\u1edbn. Nh\u01b0ng trong b\u1ecdn h\u1ecd h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u l\u1ebd ph\u1ea3i, n\u1ebfu m\u1ed9t khi l\u00f2ng thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u1edf b\u1ea3o cho th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang v\u1ed1n ch\u01b0a m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, t\u1ea5t bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e0 n\u00ean \u0111\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh n\u00ean theo, t\u1ef1 kh\u1eafc v\u1ee5t ch\u1ed1c t\u1ec9nh ng\u1ed9. Ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u00e2n d\u00e2n, nay trong n\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh, c\u00f4ng vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u00edt, th\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1ea1y d\u00e2n, b\u1ea3o ban d\u1ed7 d\u00e0nh c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady chu\u1ea9n th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty, c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n b\u1ea3o ph\u1ee7, huy\u1ec7n chuy\u1ec3n s\u1ee9c T\u1ed5ng l\u00fd hi\u1ec3u d\u1ee5 kh\u1eafp c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 n\u00e0o h\u1ecdc \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o Gia T\u00f4 kia v\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 kh\u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f2i gi\u1ed1ng ta. N\u1ebfu \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 qu\u1ea3 l\u00e0 d\u1ea1y v\u1ec1 trung v\u1edbi vua, hi\u1ebfu v\u1edbi cha, thu\u1eadn v\u1edbi anh, ho\u00e0 v\u1edbi em, th\u00ec c\u1ee9 h\u1ecdc, n\u00e0o c\u00f3 ai c\u1ea5m. Nay \u0111\u1ea1o c\u1ee7a n\u00f3 l\u1ea1i d\u00ea-du (Gi\u00ea-su), th\u1eadp \u00e1c, nhi\u1ec1u c\u00e1i kh\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, sao l\u1ea1i b\u1ecf m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m v\u1ed1n c\u00f3 m\u00e0 \u0111i theo c\u00e1i t\u00e0 \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u. N\u1ebfu b\u1ea3o l\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, sau khi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00ec ngay nh\u01b0 t\u00ean tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o Gia T\u00f4 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 M\u00e3 Song [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Marchand_Du\">Joseph Marchand Du<\/a>] cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef c\u00e1i th\u00e0nh tr\u01a1 tr\u1ecdi \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3 n\u0103m, m\u1ed9t khi th\u00e0nh b\u1ecb ph\u00e1, mu\u00f4n dao b\u0103m ch\u00e9m, th\u00e2n th\u1ec3 chia l\u00eca ; l\u1ea1i nh\u01b0 t\u00ean Cao L\u0103ng N\u00ea [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jean-Charles_Cornay_T%C3%A2n\">Jean-Charles Cornay T\u00e2n<\/a>] li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, li\u1ec1n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eaft gi\u1ea3i r\u1ed3i b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed ; cho t\u1edbi b\u1ecdn Du Th\u00ea [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Jos%C3%A9_Fernandez_Hi%E1%BB%81n\">Jos\u00e9 Fernandez Hi\u1ec1n<\/a>], Du Minh C\u00f4 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Domingo_Henares\">Domingo Henares<\/a>] c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u00e2u \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft, th\u1ea3m m\u1eaft th\u01b0\u01a1ng l\u00f2ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f9ng th\u1ea5y c\u1ea3. M\u1ea5y t\u00ean \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng tinh th\u00f4ng \u0111\u1ea1o h\u01a1n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf m\u00e0 t\u00e0 thu\u1eadt m\u1ed9t khi b\u1ecb kh\u00e1m ph\u00e1 ra, l\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ea7u m\u1ed9t n\u01a1i, x\u00e1c m\u1ed9t n\u1ebbo, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft h\u1eb3n hoi. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, ho\u1ea1 hay Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f2n mong g\u00ec sau khi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u1eefa. C\u00f2n nh\u01b0 Ph\u1ea1m V\u0103n Duy\u1ec7t, Mai V\u0103n Hi\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o, m\u1ed9t khi ch\u1ecbu gi\u00e0y ph\u00e1 th\u1eadp \u00e1c m\u00e0 b\u1ecf t\u00e0 \u0111\u1ea1o v\u1ec1 ch\u00ednh gi\u00e1o th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp t\u1ee9c tha t\u1ed9i, nay ch\u00fang hi\u1ec7n \u1edf nh\u00e0 y\u00ean d\u01b0\u1ee1ng, h\u01b0\u1edfng tr\u1ecdn tu\u1ed5i tr\u1eddi, sung s\u01b0\u1edbng bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o. \u0110em b\u1ecdn n\u00e0y so s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ecdn kia, th\u00ec ai l\u00e0 kh\u1ed5, ai l\u00e0 s\u01b0\u1edbng, ai l\u00e0 thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ai l\u00e0 \u0111\u1ecba ng\u1ee5c. Ch\u1eb3ng bi\u1ebft ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ee9 m\u00ea v\u1ec1 gi\u00e1o thuy\u1ebft, l\u00e9n l\u00fat c\u00f9ng nhau c\u1ea7u nguy\u1ec7n, gi\u1ea3ng t\u1eadp, sao m\u00e0 ngu qu\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! Ph\u1ea3i \u0111em l\u1ea1i \u00fd \u1ea5y m\u00e0 hi\u1ec3u th\u1ecb, nh\u01b0ng r\u1ed9ng cho k\u1ef3 h\u1ea1n, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 21 tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng mi\u1ebfu m\u1edbi v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng s\u1ee9c ph\u1ea3i theo t\u1ee5c l\u1ec7\u00a0 m\u00e0 d\u1ef1ng l\u00ean, c\u00e1c th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u1ec1u c\u00fang t\u1ebf, khi\u1ebfn cho h\u1ecd bi\u1ebft ph\u1ee5ng th\u1edd ti\u00ean t\u1ed5, k\u00ednh t\u00edn th\u1ea7n minh, c\u00f9ng l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n trong bu\u1ed5i th\u00e1i b\u00ecnh, kh\u1ecfi b\u1ecb nh\u1eefng th\u00f4n x\u00e3 g\u1ea7n c\u1ea1nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu qua l\u1ea7n hu\u1ea5n d\u1ee5 n\u00e0o, m\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111em \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 s\u1ee9c cho T\u1ed5ng l\u00fd, T\u1ed5ng l\u00fd kh\u00f4ng \u0111em \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 d\u1eabn d\u1ee5 cho d\u00e2n, \u0111\u1ec3 qu\u00e1 h\u1ea1n c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb m\u1eb7t theo l\u00f2ng tr\u00e1i, gi\u1ea5u gi\u1ebfm truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111em k\u1ebb can ph\u1ea1m \u1ea5y kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, m\u00e0 Ph\u1ee7 huy\u1ec7n, T\u1ed5ng l\u00fd c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo m\u1ee9c nghi\u00eam ng\u1eb7t tr\u1eebng ph\u1ea1t. Ph\u1ea3i k\u00ednh theo l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : d\u00e2n 5 huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, Ph\u00f9 Dung((1) Ph\u00f9 Dung nay l\u00e0 Ph\u00f9 C\u1eeb.1), Ti\u00ean L\u1eef, \u0110\u00f4ng An, Thi\u00ean Thi((2) Thi\u00ean Thi nay l\u00e0 \u00c2n Thi.2), thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y ho\u1eb7c c\u01b0 tr\u00fa \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i \u0111\u00ea v\u1ec1 t\u1ea3 ng\u1ea1n, ho\u1eb7c h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An, h\u1eb1ng n\u0103m b\u1ecb ng\u1eadp l\u1ee5t, sinh k\u1ebf kh\u00e1 kh\u00f3 kh\u0103n. N\u0103m nay l\u1ea1i g\u1eb7p d\u1ecbch l\u1ec7, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111au kh\u1ed5 xin cho gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u1ec3 th\u01b0 b\u1edbt n\u1ed7i c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a d\u00e2n. Vua \u0111\u1eb7c chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1ed1 ti\u1ec1n, th\u00f3c v\u1ec1 thu\u1ebf thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 thu\u1ebf ho\u00e3n thu v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ec1u cho lui \u0111\u1ebfn v\u1ee5 h\u1ea1, v\u1ee5 \u0111\u00f4ng sang n\u0103m s\u1ebd thu.<\/p>\n<p>\u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 b\u00e1o kh\u00e1m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa \u1edf Kinh : (Ph\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c s\u1edf t\u00f4n mi\u1ebfu, l\u0103ng t\u1ea9m, do ty T\u1eeb t\u1ebf v\u00e0 vi\u00ean Th\u1ee7 h\u1ed9 b\u00e1o b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u01b0 cho b\u1ed9 C\u00f4ng, r\u1ed3i hai b\u1ed9 h\u1ed9i kh\u00e1m \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u xin l\u00e0m. Nh\u1eefng n\u01a1i cung, \u0111i\u1ec7n, l\u00e2u, c\u00e1c, do Th\u00e1i gi\u00e1m ho\u1eb7c Th\u1ecb v\u1ec7 ho\u1eb7c Th\u1ee7 h\u1ed9 b\u00e1o b\u1ed9 C\u00f4ng kh\u00e1m th\u1ef1c Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u thi h\u00e0nh. C\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 [dinh th\u1ef1 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng] \u0111\u1ec1u do thu\u1ed9c vi\u00ean trong ph\u1ee7 kh\u00e1m, b\u1ea9m v\u1edbi ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, l\u00e0m t\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean. Nh\u1eefng nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa c\u0169ng do Thu\u1ed9c l\u1ea1i kh\u00e1m th\u1ef1c, chuy\u1ec3n b\u1ea9m ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Kho t\u00e0ng th\u00ec do vi\u00ean Gi\u00e1m l\u00e2m, th\u00e0nh tr\u00ec th\u00ec do vi\u00ean Th\u1ed1ng qu\u1ea3n khu \u0111\u1ed3n canh g\u00e1c thu\u1ed9c th\u00e0nh tr\u00ec \u1ea5y, dinh th\u1ef1, x\u01b0\u1edfng, nh\u00e0, thuy\u1ec1n th\u00ec do quan T\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf qu\u1ea3n, \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho Thu\u1ed9c vi\u00ean kh\u00e1m th\u1ef1c l\u00e0m t\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u00e2u. B\u1ed9 C\u00f4ng kh\u00e1m l\u1ea1i x\u00e1c th\u1ef1c, r\u1ed3i Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u \u0111\u1ee3i phi\u1ebfu sao ch\u1ec9 ph\u00e1t ra tu\u00e2n h\u00e0nh. Duy c\u00f3 x\u01b0\u1edfng s\u00fang, \u0111i\u1ebfm canh, kho thu\u1ed1c s\u00fang, do Th\u1ee7 h\u1ed9, bi\u1ec1n binh b\u00e1o \u0111\u1ebfn b\u1ed9 C\u00f4ng, b\u1ed9 bi\u1ec1n kh\u00e1m l\u1ea1i t\u01b0 cho l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u xin.)<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0ng v\u00f5 tr\u1ed1n tr\u00e1nh\u2026 L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, trong h\u1ea1n 3 th\u00e1ng m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00fa th\u00ec ph\u1ea1t 50 roi, 4 th\u00e1ng \u0111\u1ebfn 6 th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn th\u00fa th\u00ec ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u0103n b\u1eb1ng. Ngo\u00e0i h\u1ea1n 6 th\u00e1ng th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u1ebfn th\u00fa hay b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng thu v\u0103n b\u1eb1ng ti\u00eau hu\u1ef7. \u0110\u1ebfn nay chu\u1ea9n cho b\u00e0n, v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb sau, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 c\u00f3 quan ch\u1ee9c [v\u00f5], gi\u00e1n ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u00f3 b\u1ec7nh hay b\u1eadn vi\u1ec7c, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1eddng v\u1edbi quan tr\u00ean cai qu\u1ea3n cho ph\u00e9p ngh\u1ec9 n\u0103m m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y ; n\u1ebfu v\u00f4 c\u1edb\u00a0 m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u1eddi b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5, b\u1ecb quan tr\u00f4ng coi m\u00ecnh n\u00eau h\u1eb7c ho\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, m\u00e0 trong v\u00f2ng 1 th\u00e1ng \u0111\u1ebfn th\u00fa, th\u00ec t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, l\u01b0u d\u00f9ng ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng h\u1eb3n [kh\u00f4ng cho chu\u1ed9c] v\u00e0 sung l\u00e0m l\u00ednh. N\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n 1 th\u00e1ng, b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00fa hay b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u lu\u1eadt c\u00e1ch ch\u1ee9c, thu v\u0103n b\u1eb1ng ti\u00eau hu\u1ef7. N\u1ebfu x\u00e9t c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u00edch th\u1ef1c th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 trong h\u1ea1n hay ngo\u00e0i h\u1ea1n, \u0111\u1ebfn th\u00fa hay b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt c\u00e1ch ch\u1ee9c kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>Cho Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e3nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh ; quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, quy\u1ec1n h\u1ed9 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, quy\u1ec1n h\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169. C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0o b\u00e1i t\u1eeb. Vua di\u1ec7n truy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, tr\u1eabm v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5. Nay u\u1ef7 cho vi\u1ec7c k\u00fd th\u00e1c m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng g\u1ea5p b\u1ed9i, gi\u1eef g\u00ecn th\u1eadn tr\u1ecdng ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0m quan. Th\u1eed ngh\u0129 : ng\u00e0y nay c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n danh v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i bao n\u0103m gian kh\u1ed5, n\u1ebfu m\u1ed9t khi kh\u00f4ng ch\u1ecbu gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u00e0m vi\u1ec7c ngay th\u1eb3ng, \u0111\u1ec3 r\u01b0\u1edbc l\u1ea5y ti\u1ebfng gi\u00e8m pha l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc t\u00ednh sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, vua \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169ng nh\u01b0 cha \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ; nay cha c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con h\u01b0, d\u00f9 trong l\u00f2ng y\u00eau th\u1ef1c, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng sao \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi vua \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 t\u1ed9i, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m queo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc m\u00e0 thi \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9\u201d.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Cho Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1 th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung.<\/p>\n<p>\u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t ni\u00ean kho\u00e1, v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ed3ng c\u00e2y c\u1ed1i c\u1ee7a bi\u1ec1n binh 2 v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 ngh\u1ecb xin sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 2 v\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u c\u00e1c c\u00e2y m\u00edt, ch\u00e8, th\u00f4ng tr\u00ean nh\u1eefng khu \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng c\u1ea3 ph\u00eda trong ph\u00eda ngo\u00e0i v\u00f9ng c\u1ea5m \u0111\u1ecba c\u1ee7a s\u01a1n l\u0103ng, ch\u1edd m\u00e3n 3 n\u0103m x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nay h\u1ea1n m\u00e3n, ph\u00e1i b\u1ed9 ty \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, chu\u1ea9n cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ra ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh kh\u1ea3o x\u00e9t thi h\u00e0nh. (S\u1ed1 c\u00e2y \u0111\u00e3 tr\u1ed3ng trong 3 n\u0103m c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 24.500 g\u1ed1c, nh\u01b0ng \u1ea5n \u0111\u1ecbnh 3 n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t kho\u00e1, m\u1ed7i kho\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ed3ng 3 v\u1ea1n c\u00e2y. Tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n th\u00ec do b\u1ed9 t\u00e2u xin th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u1ec7 th\u00ec nghi\u00eam h\u1eb7c tr\u1eebng ph\u1ea1t. Vi\u1ec7c thu ho\u1ea1ch h\u1eb1ng n\u0103m v\u1ec1 c\u00e1c th\u1ee9 qu\u1ea3, th\u00ec do X\u1ee9 th\u1ecb v\u1ec7, l\u00e1 ch\u00e8 th\u00ec do vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, c\u00e0nh th\u00f4ng th\u00ec do V\u0169 kh\u1ed1 ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, ai d\u00e1m thi\u1ec7n ti\u1ec7n l\u1ea5y tr\u1ed9m th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i).<\/p>\n<p>B\u1ed5 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean.<\/p>\n<p>C\u1ea3i b\u1ed5 T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ty H\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd l\u00e0m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n<\/p>\n<p>H\u00e0n l\u00e2m, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c T\u01b0 gi\u00e1o ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ebft th\u0103ng th\u1ee5 T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9.<\/p>\n<p>Cho L\u00e3nh binh V\u0129nh Long l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean, L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng l\u00e0m L\u00e3nh binh V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>Kinh k\u1ef3 th\u1ee7y s\u01b0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c s\u00e1t h\u1ea1ch nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c thu\u1ed9c h\u1ea1, ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho : h\u1ea1ng \u01b0u : Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u0103ng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i, gia th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1ng binh : Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u0103ng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i, th\u00ed sai th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5 ; h\u1ea1ng th\u1ee9 : cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169, h\u1ea1ng li\u1ec7t : ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai quan \u1edf Kinh, v\u0103n t\u1eeb Khoa \u0111\u1ea1o, vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang tr\u1edf l\u00ean, v\u00f5 t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean, di\u1ec5n t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u1edf di\u1ec5n tr\u01b0\u1eddng trong khu \u0111\u00e0i \u0110\u00f4ng Ba. Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, v\u0103n hay v\u00f5 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng coi kh\u00e1c nhau : quan v\u0103n c\u0169ng mu\u1ed1n cho bi\u1ebft ngh\u1ec1 v\u00f5, quan v\u00f5 c\u0169ng mu\u1ed1n cho bi\u1ebft vi\u1ec7c v\u0103n ; cho n\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00f3 vi\u00ean l\u00e0 quan v\u0103n, vi\u00ean l\u00e0 quan v\u00f5 xen nhau. C\u00e1c quan v\u0103n \u0111\u1eebng cho vi\u1ec7c s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a nh\u00e0 v\u00f5\u00a0 m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu kh\u00f3 di\u1ec5n t\u1eadp\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc x\u00e9t danh s\u00e1ch c\u00e1c \u00e1n x\u00e9t l\u1ea1i v\u1ec1 m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y. Vua chu\u1ea9n cho Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n 6 khoa c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y lo\u1ea1i thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u d\u00e2y, tr\u1ee5c bu\u1ed3m v\u00e0 d\u00e2y d\u1ee3 \u0111\u1ec1u to n\u1eb7ng, s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n, sai Th\u1ee7y s\u01b0 Hi\u1ec7p l\u00fd l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c b\u00e0n c\u00f9ng b\u1ecdn \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Ch\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n, xem ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y c\u00f3 2 c\u1ed9t hay 3 c\u1ed9t bu\u1ed3m, nh\u1eefng tr\u1ee5c \u0111\u1ec3 gi\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u1ea1 bu\u1ed3m n\u00ean d\u00f9ng b\u1eb1ng lo\u1ea1i g\u1ed7 g\u00ec, c\u1ea7n nh\u1ecf m\u00e0 b\u1ec1n, d\u00e2y bu\u1ed9c c\u1ea7n nh\u1ecf m\u00e0 s\u0103n, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 th\u00edch d\u1ee5ng, th\u00ec h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, \u0111\u1ecbnh ra m\u1eabu th\u1ee9c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c ng\u00e0y t\u1ebft Tam nguy\u00ean((1) Tam nguy\u00ean : c\u00e1c ng\u00e0y 15 th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng 7, th\u00e1ng 10 \u00e2m l\u1ecbch g\u1ecdi l\u00e0 Tam nguy\u00ean.1) v\u00e0 t\u1ebft Trung thu (nh\u1eefng ng\u00e0y n\u00e0y \u0111\u1ec1u g\u1eb7p v\u00e0o ng\u00e0y r\u1eb1m l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1eb7t phi\u00ean tri\u1ec1u y\u1ebft), c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tri\u1ec1u y\u1ebft, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf dinh th\u1ef1 t\u1eafm g\u1ed9i ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0103n t\u1ebft. Duy c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u1eabn ph\u1ea3i t\u00fac tr\u1ef1c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua n\u00f3i : \u201cTa xem b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ng\u00e0y nay th\u1ef1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng ta khi c\u00f2n tr\u1ebb. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ta theo \u0111\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Ng\u00e0i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ta th\u01b0\u1eddng \u1edf l\u1ea1i coi gi\u1eef. \u0110\u01b0\u01a1ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u1ea5t r\u00e9t gi\u00e1, ta m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u01a1n b\u01a1i thuy\u1ec1n \u0111i l\u1ea1i trong h\u1ea3i ph\u1eadn, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00e9t l\u00e0 g\u00ec. Nay b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 30 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c, ng\u00e0y sau, 50, 60, 70 tu\u1ed5i, sao m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ta nay v\u1eabn ph\u1ea3i t\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng m\u1ea1nh m\u1ebd kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00e0n r\u1ed7i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo ta \u0111\u1eebng c\u00f3 ch\u1ec9 th\u00edch vi\u1ec7c vui ch\u01a1i nh\u00e0n r\u1ed7i\u201d.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu,<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 Thi\u1ec1u th\u0103ng th\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>Sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u x\u00e9t trong h\u1ea1t nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecf hoang, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y th\u00ec \u0111em ngay nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb sung qu\u00e2n, ph\u00e1t l\u01b0u, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i an tr\u00ed hay giao \u0111\u1ebfn l\u00e0m n\u00f4, c\u00f9ng l\u00e0 sung l\u00e0m vi\u1ec7c kho sai \u1edf trong t\u1ec9nh m\u00ecnh, giao cho l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac, b\u1eaft ch\u00fang ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Nh\u1eefng t\u00f9 x\u1eed t\u1ed9i sung qu\u00e2n, ph\u00e1t l\u01b0u, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u1eady xi\u1ec1ng x\u00edch nh\u01b0 c\u0169. Chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, ph\u00e1t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c \u00e1n n\u00e0o m\u00e0 gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 quan ch\u1ee9c li\u00ean can v\u00e0o, x\u00e9t t\u00ecnh l\u00fd c\u00f3 ph\u1ea7n n\u1eb7ng n\u00ean giam gi\u1eef \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi th\u00ec theo l\u1ec7 ch\u1ec9 danh m\u00e0 h\u1eb7c n\u00eau, n\u1ebfu vi\u1ec7c li\u00ean quan \u1ea5y ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1eebng ph\u1ea1t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 minh ch\u1ec9 n\u00eau r\u00f5 t\u00ean tu\u1ed5i ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc giao cho x\u00e9t, l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu lu\u1eadt x\u00e9t ngh\u1ecb ; c\u00f2n n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ec9 n\u00eau ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, t\u00ean tu\u1ed5i giao x\u00e9t th\u00ec : thu\u1ed9c h\u1ea1t nh\u01b0 Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u00e0 h\u1ea1t kh\u00e1c nh\u01b0 v\u0103n t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 vi\u1ec7c chi\u1ec3u lu\u1eadt x\u00e9t ngh\u1ecb ; c\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf do Kinh ph\u00e1i ra hay \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c nh\u01b0 v\u0103n t\u1eeb l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ng\u00e0y l\u1eadp \u00e1n, trong b\u1ea3n t\u00e2u b\u00e0y, ph\u1ee5 th\u00eam l\u1eddi tham gia \u00fd ki\u1ebfn, ch\u1edd Ch\u1ec9 giao cho b\u1ed9 x\u00e9t, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u1ea1t Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eaft g\u1eb7p t\u00ean l\u00e1i bu\u00f4n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n An d\u1ed7 tr\u1ebb con nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111em b\u00e1n cho d\u00e2n Man m\u1edbi quy ph\u1ee5c, b\u00e8n b\u1eaft \u0111\u01b0a v\u1ec1. T\u1ec9nh l\u00e0m \u00e1n r\u1ed3i b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 x\u1eed kh\u00e9p t\u00ean V\u0103n An v\u00e0o t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed, m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec1 c\u1eadp g\u00ec \u0111\u1ebfn t\u00ean Th\u1ea9m. Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t, kh\u00f4ng h\u1ec1 v\u00ec \u0111i\u1ec1u g\u00ec m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng khen th\u01b0\u1edfng, l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u1ec1 sau\u201d. R\u1ed3i li\u1ec1n c\u1ea7m b\u00fat ph\u00ea l\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 10 quan ti\u1ec1n, v\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng t\u1ec9nh v\u00e0 b\u1ed9. D\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong ngo\u00e0i bi\u1ebft t\u1eeb nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a bi\u1ebft l\u1ebd ph\u1ea3i nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m, chu\u1ea9n cho tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng v\u00e0 n\u00f3i c\u1ea3 v\u00e0o trong \u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf qua.<\/p>\n<p>Sai ph\u00e1t s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u00f2 m\u00e1y \u0111\u00e1 \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 chia c\u1ea5p cho Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u1ea9u, c\u00f2n Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec chu\u1ea9n cho tr\u00edch l\u1ea5y s\u1ed1 \u0111i\u1ec3u sang do v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i c\u1ee7a m\u00ecnh gi\u1eef, m\u00e0 thao di\u1ec5n.<\/p>\n<p>Th\u00e1m t\u1eed ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y thu\u1ed9c Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1 n\u00f3i : \u1edf Xi\u00eam, h\u00f4m v\u1eeba r\u1ed3i c\u00f3 s\u1ea5m, m\u01b0a, r\u01a1i xu\u1ed1ng m\u1ed9t c\u00e1i b\u1ecdc n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 chi\u1ebfc n\u1ed3i \u0111\u1ea5t l\u1edbn, v\u1ee1 ra th\u00ec n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a \u1edf trong ch\u1ea3y ra gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u00e1u. Th\u00e0nh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng l\u1ea1. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u1eabm nghe n\u00f3i \u1edf b\u00ean T\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i b\u1ecdc n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t l\u1edbn r\u01a1i xu\u1ed1ng ch\u1ea1m ph\u1ea3i v\u1eadt g\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00e1 v\u1ee1, xem ch\u1ec9 th\u1ea5y c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ra th\u00f4i. Nay \u1edf Xi\u00eam c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecdc n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 s\u1eafc gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u00e1u, tai bi\u1ebfn k\u1ef3 l\u1ea1 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam t\u1ef1 g\u00e2y n\u00ean\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u, n\u00f3i th\u00e1m t\u1eed t\u1eeb B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n tr\u1edf v\u1ec1 qua ph\u1ee7 L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt. X\u00e9t ra ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi ph\u1ee7 L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt c\u1ee7a \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c, ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y th\u00ec gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m, th\u00ec t\u1eeb H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111i L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt v\u1eabn l\u00e0 ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu nh\u01b0 \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y m\u00e0 c\u0169ng \u0111i qua L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt l\u00e0 c\u1edb g\u00ec ? H\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1eeb H\u1ea3i T\u00e2y \u0111i B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n c\u0169ng ph\u1ea3i qua L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n th\u00ec \u1edf ph\u00eda t\u00e2y Bi\u1ec3n H\u1ed3, hai \u0111\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean ti\u1ebfp nhau, m\u00e0 h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111i th\u00e1m h\u00ecnh nh\u01b0 l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nhau l\u00e0 sao v\u1eady ? Chu\u1ea9n cho c\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau c\u1ee7a H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y v\u1edbi L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, nh\u00ecn m\u1ed9t c\u00e1i th\u1ea5y ngay, ng\u00e0y sau c\u00f3 m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00e1i th\u1eafng l\u1ee3i r\u00f5 r\u00e0ng ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft v\u1eady.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u xin l\u00e0m l\u1ea1i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u1edf h\u00e0nh cung c\u1ee7a t\u1ec9nh. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng h\u00e0nh cung \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c quan vi\u00ean trong t\u1ec9nh v\u1ecdng b\u00e1i l\u00e0 \u0111\u1ee7. H\u00e0nh cung t\u1ec9nh n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n c\u00f3 cu\u1ed9c B\u1eafc tu\u1ea7n m\u00e0 d\u1ef1ng ra, quy th\u1ee9c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00f3 ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n, ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n,\u00a0 m\u1ed7i \u0111i\u1ec7n l\u1ea1i c\u00f3 h\u00e0ng c\u1ed9t \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, h\u00e0ng c\u1ed9t ch\u00ednh qu\u00e1 \u01b0 xa ph\u00ed. Nay l\u00e2u n\u0103m m\u1ee5c n\u00e1t, h\u00e1 l\u1ea1i n\u00ean tu t\u1ea1o l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169. V\u1eady chu\u1ea9n cho r\u1ee1 t\u1ea5t c\u1ea3 xu\u1ed1ng r\u1ed3i theo quy th\u1ee9c do b\u1ed9 giao v\u1ec1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13, ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t to\u00e0 h\u00e0nh cung 3 gian 2 ch\u00e1i, cho h\u1ee3p th\u1ec3 ch\u1ebf th\u00f4i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u00ean Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00f4ng l\u00e0 con t\u00ean Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn b\u1ea3o gi\u00e1 c\u1ee7a ngu\u1ef5 [t\u1ee9c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i], n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1ef7 th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a vi\u00ean quan ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u1ee5 t\u1eadp nh\u1eefng con h\u00e1t, c\u1eady th\u1ebf b\u1eaft n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u1ea5p (\u1ea5p An Long thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ed3ng S\u01a1n) l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhu\u1eadn l\u1ea5y l\u00e0m gh\u00e9t, b\u1ed7ng \u0111em vi\u1ec7c v\u00e0o Kinh ki\u1ec7n v\u00e0 n\u00f3i t\u00ean Th\u00f4ng h\u1ecdp b\u1ecdn l\u0169 s\u1eafp m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c. C\u00f3 ch\u1ec9 giao cho t\u1ec9nh x\u00e9t b\u1eaft. T\u1ec9nh th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111\u00f3, ph\u00e0m nh\u1eefng con ch\u00e1u c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ee7a ngu\u1ef5 khi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u b\u1eaft giam c\u1ea3. B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201c\u00d4ng cha ch\u00fang b\u1ecf m\u00ecnh theo gi\u1eb7c, l\u00e0 t\u1ed9i ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng cha ch\u00fang. Con ch\u00e1u ch\u00fang n\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1eefa, nay kh\u00f4ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u00ecnh h\u00ecnh g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec l\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1i g\u00ec m\u00e0 b\u1eaft b\u1eeba ch\u00fang. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 b\u1ed7ng d\u01b0ng sinh s\u1ef1 l\u00e0m lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i \u01b0 ? V\u1eady ph\u1ea3i sai h\u1ea1 l\u1ec7nh : ph\u00e0m con ch\u00e1u nh\u1eefng quan ch\u1ee9c ngu\u1ef5 kh\u00f4ng can thi\u1ec7p g\u00ec \u0111\u1ebfn c\u00e1i \u00e1n Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00f4ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u tha ra h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean : \u2013 12 v\u1ec7, c\u01a1 nguy\u00ean ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec : 2 v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh v\u00e0 5 c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean Ho\u00e0, An Giang, cho sung \u0111\u00f3ng th\u00fa nh\u01b0 c\u0169 ; c\u00f2n 5 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, l\u1ea5y k\u1ef3 thay th\u00fa sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tr\u00edch ra 2 c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam nguy\u00ean th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh cho sung v\u00e0o \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, c\u00f2n 3 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, th\u00ec t\u1ec9nh giam, ch\u1edd \u0111\u1ebfn n\u0103m sau l\u1ea1i \u0111em 3 c\u01a1 n\u00e0y thay phi\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa.<\/p>\n<p>\u2013 Hai c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long nguy\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y n\u1eeda v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh v\u00e0 hai n\u1eeda c\u01a1 V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf An Giang th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>\u2013 Ba c\u01a1 nguy\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec b\u1edbt \u0111i 1 c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f2n 2 c\u01a1 An Giang, V\u0129nh Long, v\u1eabn \u0111\u1ec3 nguy\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00ednh nguy\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00ec n\u1eeda v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, c\u00f2n 1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam b\u1edbt \u0111i, \u0111em g\u1ed9p v\u1edbi l\u00ednh \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn h\u1eb1ng n\u0103m thay phi\u00ean \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00f3ng th\u00fa. L\u1ea1i, l\u00ednh th\u00fa Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 gi\u1ea3m, th\u00ec l\u00ednh \u1edf Kinh v\u00e0 l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam c\u1ee9 l\u01b0u \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u00edch v\u1ec1 An Giang \u0111\u1ec3 lu\u00e2n l\u01b0u thay \u0111\u1ed5i n\u1eefa. Duy c\u00f3 l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Gia \u0110\u1ecbnh nh\u00e0 c\u1eeda qu\u00ea qu\u00e1n c\u1eadn ti\u1ec7n th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8, li\u1ec7u tr\u00edch cho v\u1ec1, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 11 ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ee7 m\u1eb7t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh l\u1ea1i t\u00e2u xin : 3 v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa Nam K\u1ef3, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y nh\u1eefng bi\u1ec1n binh qu\u00ea \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh sung ph\u00e1i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eadn ti\u1ec7n. Vua y cho.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ea3 Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00e1i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, C\u1ea9m y Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 tam dinh K\u1ef3 v\u00f5, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song sung l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>Kinh s\u01b0 m\u01b0a l\u1ee5t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ea5y h\u00f4m, vua ra coi ch\u1ea7u, b\u1ea3o Kinh do\u00e3n l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung r\u1eb1ng : \u201cNg\u1ea1n ng\u1eef n\u00f3i : \u201cTr\u1eddi s\u1eafp m\u01b0a l\u1ee5t, c\u1ee9 nghi\u1ec7m c\u00e1c gi\u1ed1ng chim tr\u1edf v\u1ec1 n\u00fai th\u00ec bi\u1ebft\u201d. X\u00e9t ra, m\u01b0a l\u1ee5t th\u00ec s\u00f3ng bi\u1ec3n n\u1ed5i l\u00ean \u1ef3 \u1ea7m, h\u01a1i n\u01b0\u1edbc b\u1ed1c l\u00ean tanh h\u00f4i, c\u00e1c chim \u0111\u1ec1u ki\u1ebfm \u0103n \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n cho n\u00ean tr\u00e1nh v\u1ec1 n\u00fai. C\u00e2u n\u00f3i \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. Tr\u1eabm \u0111o\u00e1n m\u00f9a thu n\u00e0y m\u01b0a l\u1ee5t c\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y 24, 25, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00faa m\u00e1 \u1edf Kinh \u0111\u00e3 thu ho\u1ea1ch xong ch\u01b0a ?\u201d Th\u1ebf Trung th\u01b0a r\u1eb1ng : l\u00faa thu ho\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 8, 9 ph\u1ea7n 10. Vua n\u00f3i : \u201cM\u00f9a m\u00e0ng \u0111\u00e3 xong, m\u01b0a l\u1ee5t ch\u1eb3ng sao\u201d. \u0110\u1ebfn nay qu\u1ea3 nhi\u00ean m\u01b0a. Vua sai th\u1ecb v\u1ec7 ra ru\u1ed9ng xem, l\u1ea1i h\u1ecfi d\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ec7t h\u1ea1i. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u00faa m\u00e1 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac ch\u00edn, g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t th\u1ebf n\u00e0y t\u1ea5t g\u1eaby gi\u00e9, r\u1ee5ng h\u1ea1t, th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1nh n\u1ed5i. \u0110\u01b0\u1ee3c c\u00e1i may kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00f3 to, l\u1ea1i l\u00fac m\u01b0a, l\u00fac t\u1ea1nh. Tuy c\u00f3 thi\u1ec7t h\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng qua \u0111\u1ed9 1, 2 ph\u1ea7n 10, ch\u1ee9 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u1ecdn ch\u00fang th\u1ea5y tr\u1eabm lo ngh\u0129 tha thi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, n\u00ean n\u00f3i cho tr\u1eabm vui tai v\u1eady th\u00f4i. X\u00e9t ra, c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u1ea5p, nh\u1edd c\u00f3 \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u00f9a m\u00e0ng, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 v\u1ee1 \u0111\u00ea l\u00e0m thi\u1ec7t h\u1ea1i. N\u0103m nay l\u1ee5t mu\u1ed9n th\u00ec l\u00faa \u0111\u00e3 thu ho\u1ea1ch xong, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ecfi lo. Duy c\u00f3 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam, \u0111\u1ea5t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u cao r\u00e1o, d\u00e2n ch\u1ec9 s\u1ed1ng v\u1ec1 m\u01b0a, n\u1ebfu c\u1eef m\u01b0a th\u00e1ng 7 m\u00e0 sai k\u1ef3, th\u00ec l\u00faa kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed5n h\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo. Tr\u1eabm l\u00e0 cha m\u1eb9 d\u00e2n. Ch\u1ec9 c\u1ea7u tr\u1eddi ban Ph\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t mong m\u1ecfi c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i phong Th\u00e1i B\u00ecnh h\u1ea7u l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ec7 Chung l\u00e0m C\u1ea3m Ho\u00e1 h\u1ea7u. Vua d\u1ee5 : \u201cVi\u1ec7c t\u1eadp phong l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea5y \u0111\u1ea1o \u01b0u h\u1eadu, qu\u00fd m\u1ebfn th\u00e2n thu\u1ed9c, nh\u01b0ng L\u1ec7 Chung \u1edf chi kh\u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con \u0111\u1ebb c\u1ee7a Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng, h\u00e1 n\u00ean cho t\u1eadp t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u0169 Th\u00e1i B\u00ecnh. V\u1eady c\u1ea3i phong l\u00e0 C\u1ea3m Ho\u00e1 h\u1ea7u nh\u01b0ng v\u1eabn coi vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 c\u1ea3i c\u1ea5p cho b\u1ea3n c\u00e1o tr\u1ee5c l\u1ee5a m\u00e0u, c\u00f2n \u1ea5n b\u1ea1c, s\u00e1ch b\u1ea1c c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u1ed9p tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ph\u01b0\u1edbc Long h\u1ea7u T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh, c\u0169ng theo th\u1ebf n\u00e0y thi h\u00e0nh. T\u1eeb sau, c\u00f3 ban phong cho c\u00e1c t\u00f4n th\u00e2n t\u1eeb t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho s\u00e1ch, \u1ea5n b\u1eb1ng b\u1ea1c, c\u00f2n t\u1eeb t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u00e1o tr\u1ee5c l\u1ee5a m\u00e0u.<\/p>\n<p>Phong con th\u1ee9 c\u1ee7a Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Thi\u1ec7n Ch\u1ec9 l\u00e0m L\u1ea1i Tr\u1ea1ch \u0111\u00ecnh h\u1ea7u, c\u1ea5p cho \u00e1o b\u1ed5 ph\u1ee5c ng\u0169 ph\u1ea9m h\u00e0ng v\u00f5, ban th\u1ee9 \u1edf d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng ng\u0169 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eefng d\u00e2n v\u00e0 th\u1ee3 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 s\u1ed1 th\u1ee3 v\u00e0o ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 m\u00e3n ban g\u1ecdi ra th\u00eam. Chu\u1ea9n cho c\u1ea5p h\u1eadu ti\u1ec1n, g\u1ea1o, giao cho s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ea7u, r\u1ea1p v\u00e0 tr\u1ea7n thi\u1ebft c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng. L\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ed1 th\u1ee3 \u0111\u00f4ng, sai l\u00e0m nh\u00e0 tr\u1ea1m \u1edf s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 kh\u1ed1 cho h\u1ecd \u1edf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cSang n\u0103m l\u00e0 ti\u1ebft Ng\u0169 tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a tr\u1eabm, c\u00e1c quan trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng thanh c\u1ea7u xin l\u00e0m s\u1eb5n l\u1ea7u, r\u1ea1p \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i ch\u00fac th\u1ecd. K\u1ec3 ra, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1eebng m\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng t\u00f4n vua, th\u00e2n b\u1ec1 tr\u00ean. K\u1ef3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 T\u1ee9 tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a tr\u1eabm, tr\u1eabm \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00fai theo nguy\u1ec7n v\u1ecdng th\u1ea7n d\u00e2n, cho n\u00ean nay c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u00e1i \u00fd. Nh\u01b0ng k\u1ebb th\u1ea7n t\u1eed th\u1edd vua c\u1ed1t \u1edf l\u00f2ng ch\u00e2n th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng \u1edf s\u1ef1 xa x\u1ec9. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u00fd mu\u1ed1n tranh kh\u00e9o khoe h\u01a1n trong vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh l\u1ea5y v\u1ebb m\u1ef9 quan, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u00fd chu\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft ki\u1ec7m ng\u0103n th\u00f3i xa hoa c\u1ee7a tr\u1eabm. X\u00e9t ra, v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p \u0111\u00e3 c\u00f3 bi\u1ec1n binh \u0111i ki\u1ebfm, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u1ef1ng l\u1ea7u r\u1ea1p c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 bi\u1ec1n binh l\u00e0m ; c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt tr\u1ea7n thi\u1ebft, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ee9 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 b\u00e0y, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u00ed t\u1ed5n l\u1eafm. Duy c\u00f2n nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt d\u00e2ng m\u1eebng, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 theo t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u1edbn hay nh\u1ecf, s\u1ed1 quan ch\u1ee9c v\u0103n, v\u00f5 nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u m\u00e0 s\u1eafm bi\u1ec7n, mi\u1ec5n sao l\u00e0 t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng th\u00e0nh l\u00e0 \u0111\u1ee7. N\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ef1 xa hoa \u0111\u1ec3 tranh h\u01a1n v\u1edbi nhau, ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u00f4ng l\u00e0m cho tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c, m\u00e0 tr\u1eabm c\u0169ng ch\u1eb3ng mu\u1ed1n nghe th\u1ea5y n\u1eefa. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1ed5n k\u1ebb tr\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ee3i k\u1ebb d\u01b0\u1edbi l\u00e0 ch\u00ed c\u1ee7a tr\u1eabm x\u01b0a nay, hu\u1ed1ng nay g\u1eb7p k\u1ef3 kh\u00e1nh ti\u1ebft, s\u1eafp ph\u1ea3i l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c thu ph\u1eadn \u0111i\u1ec1u Ph\u01b0\u1edbc, ban ph\u00e1t kh\u1eafp n\u01a1i, m\u00e0 gia \u01a1n hu\u1ec7 cho c\u00e1c quan v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang, h\u00e1 n\u1ee1 nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng vi\u1ec7c lao l\u1ef1c t\u1ed5n t\u00e0i hay sao ? V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d. C\u00f3 ph\u00e1i vi\u00ean t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn mua 1 chi\u1ebfc b\u00ecnh phong tr\u1ecb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn 1.700 quan, vua sai t\u1ee9c th\u00ec \u0111em tr\u1ea3 l\u1ea1i cho nh\u00e0 h\u00e0ng, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho l\u1ea5y \u0111\u1ed3 trong kho ra d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vang t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 b\u1ecdn Man, L\u00e8o h\u1ecdp nhau \u0111i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 d\u00e2n. B\u1ecdn Tri ch\u00e2u, L\u1ea1i m\u1ee5c \u0111em d\u00e2n \u0111u\u1ed5i ch\u1eb7n, b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean. Gi\u1eb7c b\u00e8n theo \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Ho\u00e0ng M\u1ee5c mang tr\u1ed1n ch\u1ea1y. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y \u0111i. Quan t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n \u0111em 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n \u00e1p.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Man \u0111\u00f3 b\u1ea5t qu\u00e1 c\u1eady m\u1ea1nh b\u1eaft n\u1ea1t y\u1ebfu, nh\u1eb1m l\u00fac s\u01a1 h\u1edf ch\u1ed9p \u0111\u1ebfn r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1ed1n ngay v\u1eabn l\u00e0 th\u00f3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u00fang. Duy c\u00f3 : c\u00e1c ch\u00e2u, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u00fat nh\u00e1t, nay d\u00e1m xu\u1ea5t l\u1ef1c ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn Man, L\u00e8o, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. V\u1eady chu\u1ea9n l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 3 t\u1ea5m sa nam m\u00e0u \u0111\u1ecf. L\u1ea1i chi\u1ebfu theo m\u1ed7i th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng cho 10 quan, r\u1ed3i s\u1ee9c cho c\u00e1c ch\u00e2u m\u1ee5c t\u1eeb nay ph\u1ea3i t\u1ef1 c\u1ee9ng c\u1ecfi l\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0 r\u00fat ph\u00e1i binh c\u1ee7a t\u1ec9nh v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u1ec1 Kinh (Huy\u00ean l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a vua khi ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i). Cho Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 sung L\u00e3nh binh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o \u0111\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u1eabn chuy\u00ean c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i, mi\u1ec5n ki\u00eam b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>N\u0103m huy\u1ec7n Nam Xang, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Thanh Tr\u00ec, Thanh Oai, Thanh Li\u00eam thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i ph\u00e1t l\u1ec7 kh\u00ed nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec5m b\u1ec7nh ch\u1ebft h\u01a1n 1.600 ng\u01b0\u1eddi. D\u1ee5 quan t\u1ec9nh c\u1ee9 tu\u00e2n theo Ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfu h\u1ea1ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. C\u00e1c quan ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, v\u00ec ch\u1eadm b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u0111i mua g\u1ed7 lim \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa. Quan t\u1ec9nh n\u00e0y b\u1eaft d\u00e2n \u0111em g\u1ed7 \u0111\u1ebfn b\u00e1n. D\u00e2n ph\u00e0n n\u00e0n. Vua bi\u1ebft m\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 sau ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn g\u1ed7 lim, xin h\u1ecfi mua \u1edf Thanh Hoa, th\u00ec trong t\u1eadp t\u00e2u ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c g\u1ed7 mua. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, th\u00ec t\u01b0 cho l\u00ednh Thanh bi\u1ebft, r\u1ed3i ph\u00e1i ty thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t g\u1ed7 ho\u1eb7c n\u01a1i ch\u1ee3 g\u1ed7, \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n, theo th\u1ecb gi\u00e1 m\u00e0 mua, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 cho t\u1ec9nh Thanh Hoa mua gi\u00fap nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc kia nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho l\u00e0m l\u00ednh, r\u1ed3i chia gh\u00e9p v\u1ec1 c\u00e1c th\u00f4n x\u00e3 thu\u1ed9c h\u1ea1t tr\u00edch c\u1ea5p cho h\u01a1n 30 m\u1eabu ru\u1ed9ng hoang \u0111\u1ec3 ch\u00fang khai kh\u1ea9n. Nay t\u1edbi k\u1ef3 h\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf, xin ghi l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 v\u00e0 theo l\u1ec7 thu t\u00f4. L\u1ea1i b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec nh\u1eefng d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, xin c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 122 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 chi\u1ec3u thu thu\u1ebf th\u00e2n. H\u1eb1ng n\u0103m l\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh th\u00ec cho li\u1ec7t ch\u00fang v\u00e0o sau h\u1ea1ng th\u1ef1c n\u1ea1p cho c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c nh\u1eefng vi\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 V\u0169 Huy D\u1ee5ng, V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1eadc 5, Tr\u1ea7n H\u01b0ng Ho\u00e0 l\u00e0m C\u1ea9m Y Hi\u1ec7u u\u00fd.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCVI<\/a> \u2013 206<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean T\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : d\u00e2n trong h\u1ed9 t\u1ecbch l\u00e0 Phan Th\u1ebf V\u00e2n m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh, xin b\u1ed5 xin cho y ch\u1ee9c quan \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh ; c\u00f2n 4 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111i m\u1ed9 gi\u00fap, c\u0169ng xin c\u1ea5p cho b\u1eb1ng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 d\u00e2n. Vua n\u00f3i : \u201cPhan Th\u1ebf V\u00e2n su\u1ea5t l\u1ef1c chi\u00eau m\u1ed9 c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, chu\u1ea9n cho b\u1ed5 th\u1ee5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; c\u00f2n b\u1ecdn theo \u0111i m\u1ed9 ch\u1eb3ng qua ch\u00fang xu ph\u1ee5 ch\u1ed1n quy\u1ec1n m\u00f4n, mong tr\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia, ch\u1ee9 c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec, \u0111\u1ec1u b\u1eaft tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u00e1nh sai d\u1ecbch\u201d. Mi\u00ean T\u00f4ng t\u00e2u xin kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, b\u1ed9 Binh kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef l\u1ebd m\u00e0 t\u00e2u b\u00e1c \u0111i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f3 u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 thu\u1ed9c binh, h\u1ec5 \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, ch\u1ec9 cho 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 theo \u0111i m\u1ed9 m\u00e0 t\u00e2u xin b\u1ed5 quan, xo\u00e1 s\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 ngo\u00e0i c\u00e1i th\u00f3i bon chen ch\u1ea1y ch\u1ecdt. Mi\u00ean T\u00f4ng t\u1eeb sau c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng t\u00e2u, ph\u1ea3i do ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n t\u00e2u thay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang. S\u1ed1 thu\u1ed9c vi\u00ean trong ph\u1ee7 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : ch\u00e1nh b\u00e1t, ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i h\u1ea1ng 1 ng\u01b0\u1eddi, 20 ng\u01b0\u1eddi v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh khi ho\u00e0ng t\u1eed ra m\u1edf ph\u1ee7 ri\u00eang, th\u00ec thu\u1ed9c vi\u00ean trong ph\u1ee7 l\u00e0 : 1 T\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i : t\u00f9ng b\u00e1t ph\u1ea9m, ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 t\u00f9ng c\u1eedu ph\u1ea9m m\u1ed7i h\u1ea1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ; 30 ng\u01b0\u1eddi v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i).<\/p>\n<p>S\u01a1n Man thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Quy H\u1ee3p t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh d\u00e2ng m\u1ed9t th\u1edbt voi kho\u1ebb. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cD\u00e2n Man n\u00e0y bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u m\u1edbi h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u1ee9c ho\u00e1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c d\u00e2ng n\u00e0y l\u00e0 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1ef1 l\u00f2ng th\u00e0nh. V\u1eady thu nh\u1eadn cho h\u1ecd\u201d. R\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t b\u1eb1ng l\u00f4ng, 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn \u1edf s\u00f4ng Thanh Ph\u01b0\u1edbc. Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u01a1i coi x\u00e9t. Khi tr\u1edf v\u1ec1 n\u00f3i : c\u00e1c qu\u00e2n b\u01a1i ch\u00e8o, l\u00fac \u0111i l\u00fac ng\u1eebng, kh\u00e1 coi \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 di\u1ec5n b\u1eafn \u0111i\u1ec3u sang c\u0169ng kh\u00e1 th\u1ea1o. Vua khen, \u0111\u1eb7c th\u01b0\u1edfng cho Th\u1ee7y s\u01b0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Hi\u1ec7p l\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn bi\u1ec1n binh ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua \u0111em tr\u1eadn \u0111\u1ed3 th\u1ee7y chi\u1ebfn c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf xem v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : ph\u00e9p th\u1ee7y chi\u1ebfn, n\u1ebfu gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u00f3, t\u1ea5t nhi\u00ean th\u1eeba th\u1ebf \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh ta, th\u00ec thuy\u1ec1n ta gi\u1ea3 c\u00e1ch thua, nh\u00e2n \u0111\u00f3 bu\u00f4ng d\u00e2y, tr\u1edf bu\u1ed3m d\u1ea7n d\u1ea7n ch\u1ea1y gi\u00e9 ra, r\u1ed3i sau s\u00fang \u1ed1ng c\u1ee7a ta m\u1edbi th\u1eeba s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 b\u1eafn \u0111\u00e1nh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ta chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u00f3, th\u00ec n\u00ean \u0111u\u1ed5i theo t\u1eeb t\u1eeb, \u0111\u1eebng b\u1ee9c b\u00e1ch ch\u00fang v\u1ed9i qu\u00e1, th\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 suy ra. Nh\u1eefng l\u00fac r\u1ed7i vi\u1ec7c c\u00f4ng, khanh n\u00ean xem k\u1ef9 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y, tham b\u00e1c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p thao di\u1ec5n th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ecf huy\u1ec7n th\u00e0nh Thanh Li\u00eam t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i. Thanh Li\u00eam l\u00e0 h\u1ea1t ki\u00eam l\u00fd c\u1ee7a ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, c\u00e1ch nhau ch\u1ec9 c\u00f3 8, 9 d\u1eb7m. \u0110\u00e3 c\u00f3 ph\u1ee7 th\u00e0nh m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n th\u00e0nh bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef phi\u1ec1n cho vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1i, cho n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt \u0111i. Huy\u1ec7n nha v\u00e0 quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng chung trong ph\u1ee7 th\u00e0nh L\u00fd Nh\u00e2n (Ph\u1ee7 th\u00e0nh n\u00e0y l\u00e0 tr\u1ea5n l\u1ef5 S\u01a1n Nam c\u0169, quy ch\u1ebf r\u1ea5t r\u1ed9ng, huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean c\u0169ng \u0111\u00f3ng chung c\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ea5y).<\/p>\n<p>C\u1ea5p tri\u1ec1u ph\u1ee5c cho c\u00e1c ph\u1ea9m quan v\u0103n v\u00e0 v\u00f5. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cNay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac nh\u00e0n h\u1ea1, vi\u1ec7c \u00e1o m\u0169 l\u1ec5 nh\u1ea1c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf mang, n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c t\u1ea1i Kinh, v\u0103n ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho \u00e1o ch\u1ea7u, \u0111\u1ec3 khi tri\u1ec1u h\u1ed9i c\u00f3 v\u0103n v\u1ebb kh\u1ea3 quan, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf c\u00e1i th\u1ec3 ch\u1ebf c\u1ee7a th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh\u201d. B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u xin : ph\u00e0m nh\u1eefng nha v\u1ec7 n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u1eebng ch\u1ebf ph\u00e1t cho r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i, c\u00f2n ngo\u00e0i ra c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u1eb7t ra t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb c\u1ea5p cho \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00f4ng d\u00f9ng m\u1eb7c chung. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u. (V\u1ec1 h\u00e0ng v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m nh\u01b0 : c\u00e1c vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang \u1edf vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, t\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, ty Th\u1eeba bi\u1ec7n, c\u00e1c s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u1ee7a kho th\u00f3c, s\u1edf s\u00fang, kho g\u1ed7, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf T\u00e0o ch\u00ednh, m\u1ed7i nha \u0111\u1ec1u ph\u00e1t cho 1 b\u1ed9 ; Ng\u1ef1 y v\u00e0 Ph\u00f3 ng\u1ef1 y \u1edf vi\u1ec7n Th\u00e1i y c\u00f9ng chung 1 b\u1ed9. L\u1ee5c ph\u1ea9m : Ch\u1ee7 s\u1ef1 5 b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng m\u1ed7i nha \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9. V\u1ec1 h\u00e0ng v\u00f5\u2026 t\u1ee9 ph\u1ea9m nh\u01b0 Ph\u00f3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 Th\u00e0nh binh m\u00e3 v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 2 v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, V\u00f5ng Th\u00e0nh c\u00f9ng chung 1 b\u1ed9 ; Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf 2 v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 trung, Th\u1ee7 h\u1ed9 ti\u1ec1n c\u00f9ng chung 1 b\u1ed9 ; 2 vi\u00ean \u0110\u1ed1c c\u00f4ng, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng chung 1 b\u1ed9 ; ng\u0169 ph\u1ea9m, Cai \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c C\u1ea9m y t\u00fac tr\u1ef1c 1 b\u1ed9 ; c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c 1 b\u1ed9 ; 10 v\u1ec7 T\u1ea3 d\u1ef1c H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 3 b\u1ed9 ; 3 v\u1ec7 Trung, H\u1eefu, H\u1eadu dinh Th\u1ea7n c\u01a1 m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; 3 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3 dinh Ti\u1ec1n phong, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t b\u1ed9 ; 2 v\u1ec7 Trung, H\u1eadu dinh Long v\u00f5, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; 5 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; 3 v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; 2 v\u1ec7 Phi k\u1ef5, Khinh k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; 10 v\u1ec7 Ng\u0169 b\u1ea3o m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; 15 v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9).<\/p>\n<p>Sai 6 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo m\u1eabu th\u1ee9c v\u00e0 s\u1ed1 m\u00e0u do b\u1ed9 giao v\u1ec1, may l\u1ea5y 100 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng v\u0169 \u0111o\u1ea1n (th\u1ee9 \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t b\u1eb1ng ch\u1ea5t l\u00f4ng), khi n\u00e0o \u1edf h\u00e0nh cung t\u1ec9nh c\u00f3 l\u1ec5 ti\u1ebft tri\u1ec1u b\u00e1i th\u00ec cho nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u1ea7m nghi tr\u01b0\u1ee3ng m\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u d\u00e2ng danh s\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m nh\u1eefng \u00e1n thu th\u1ea9m n\u0103m \u1ea5y. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, cho ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m qu\u00e2n l\u00e0m binh. C\u00f3 t\u00ean t\u00f9 b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu c\u1ee7a H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Duy B\u00ecnh, 75 tu\u1ed5i, nguy\u00ean can \u00e1n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u1ea7n tu\u00e2n d\u1ee5 x\u00e9t nghi\u1ec7m, th\u00ec h\u00ecnh th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3 l\u00e0 suy y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00e0nh hung \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u00e2u xin n\u00ean ch\u0103ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u lu\u1eadt n\u1ed9p 1.200 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00e1i \u00e1n Tr\u1ea7n Duy B\u00ecnh can ph\u1ea1m l\u00e0 \u00e1n nh\u00e2n m\u1ea1ng, vi\u1ec7c \u00e2n x\u00e1 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 y gi\u1ebft l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb can ph\u1ea1m gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi t\u1ed9i \u0111\u00e1nh ch\u1ebft d\u00e2n th\u01b0\u1eddng c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00e1c nhau. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00e3 giam c\u1ea5m l\u00e2u n\u0103m, nay y \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu l\u1ea9y b\u1ea9y, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady gia \u01a1n chu\u1ea9n cho n\u1ed9p ti\u1ec1n nh\u01b0 s\u1ed1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng((1) T\u1ee9c ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 9 \u00e2m l\u1ecbch.1). Vua nh\u00e2n se m\u00ecnh, mi\u1ec5n vi\u1ec7c ng\u1ef1 gi\u00e1 l\u00ean ch\u01a1i n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh. Chu\u1ea9n cho ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00ean n\u00fai th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n th\u1eafng c\u1ea3nh v\u00e0 chi\u1ec3u nh\u01b0 l\u1ec7 n\u0103m ngo\u00e1i ban y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u00e3 tho\u1ea3 m\u00e3n trong d\u1ecbp ti\u1ebft vui. C\u00e1ch m\u1ea5y ng\u00e0y, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn nh\u1ecf. L\u1ea1i truy\u1ec1n tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c \u0111\u0129nh c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ban ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng cho Th\u00f4ng d\u1ee5ng \u1edf trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ebf ra ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng c\u00e1i m\u1ef9 hi\u1ec7u m\u00e3i \u0111\u1ebfn mu\u00f4n n\u0103m. N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 trong kho th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng ngu\u1ed3n t\u00e0i ho\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng, m\u00e0 d\u00e2n gian c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn c\u1ee7a \u0111\u00e1ng qu\u00fd b\u00e1u. Xin \u0111em hai h\u1ea1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Gia Long, Minh M\u1ec7nh l\u1edbn nh\u1ecf hi\u1ec7n tr\u1eef \u1edf kho ban b\u1ed1 cho ti\u00eau d\u00f9ng v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng \u0103n 3 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n k\u1ebdm, h\u1ea1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng \u0103n 2 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n k\u1ebdm. Ph\u00e0m \u1edf quan chi ph\u00e1t, \u1edf d\u00e2n mua b\u00e1n, c\u00f9ng l\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf kho\u00e1, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u00ednh gi\u00e1, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c suy b\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em ch\u00f4n gi\u1ea5u \u0111i, ai ph\u1ea1m c\u1ea5m kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt \u201cvi ch\u1ebf\u201d tr\u1ecb t\u1ed9i. Vua y l\u1eddi t\u00e2u, sai l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1edf kho ph\u00e1t kh\u1eafp cho d\u00e2n gian \u0111\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft h\u00ecnh d\u00e1ng (m\u1ed7i x\u00e3 2 h\u1ea1ng ti\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf m\u1ed7i h\u1ea1ng 60 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u n\u00f3i : Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, k\u00ednh d\u1ef1ng ra mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng, l\u1ea1i d\u1ef1ng th\u00eam 2 to\u00e0 th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, b\u00ean t\u1ea3 th\u1edd c\u00e1c th\u1ea7n v\u1ecb th\u00e0nh ho\u00e0ng, t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, 2 b\u00ean th\u1edd c\u00e1c Th\u1ea7n v\u1ecb th\u00e0nh ho\u00e0ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc ; c\u00f2n c\u00e1c Tr\u1ef1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 ri\u00eang mi\u1ebfu h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ph\u1ee5ng th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n k\u1ef3 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t mi\u1ebfu chuy\u00ean th\u1edd th\u00e0nh ho\u00e0ng b\u1ea3n h\u1ea1t. K\u1ec3 ra th\u1ea7n Th\u00e0nh ho\u00e0ng tr\u1eeb tai ch\u1ed1ng n\u1ea1n th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1edbi d\u00e2n, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i theo l\u1ec5 \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u1ec1u l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang m\u1edbi ph\u1ea3i. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, l\u1ea1i th\u1edd ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng \u1edf Kinh, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u01b0a x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. V\u1eady xin t\u01b0 cho c\u00e1c Tr\u1ef1c t\u1ec9nh l\u00e0m th\u00eam b\u00e0i v\u1ecb th\u1ea7n Th\u00e0nh ho\u00e0ng b\u1ea3n h\u1ea1t \u1edf \u00e1n gi\u1eef mi\u1ebfu h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 th\u1edd, c\u00f2n c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n k\u1ef3 trong mi\u1ebfu th\u00ec th\u1edd r\u1ea3i ra c\u00e1c gian 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu. Bi\u1ec3n ng\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u1ed5i kh\u00e1c l\u00e0 \u201cmi\u1ebfu Th\u00e0nh ho\u00e0ng\u201d \u0111\u1ec3 cho danh ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang. C\u00f2n nh\u1eefng b\u00e0i v\u1ecb Th\u00e0nh ho\u00e0ng c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t m\u00e0 th\u1edd ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf Kinh, th\u00ec \u0111em ti\u00eau ho\u00e1 \u0111i. Hai to\u00e0 th\u1edd ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i to\u00e0 \u0111\u1ec1u lui l\u1ea1i 3 gian (m\u1ed7i to\u00e0 nguy\u00ean c\u00f3 5 gian, b\u1ecf b\u1edbt \u0111i 2 gian, 2 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch) \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u1ed3 th\u1edd. Duy c\u00e1c h\u1ea1t An Giang, H\u01b0ng Y\u00ean, Tr\u1ea5n T\u00e2y ch\u01b0a c\u00f3 mi\u1ebfu h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, xin c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho x\u00e2y mi\u1ebfu Th\u00e0nh ho\u00e0ng, gian gi\u1eefa th\u1edd th\u1ea7n Th\u00e0nh ho\u00e0ng b\u1ea3n h\u1ea1t, c\u00e1c gian t\u1ea3 h\u1eefu chia th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n linh trong h\u1ea1t : (Mi\u1ebfu l\u00e0m c\u00f3 ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 3 gian v\u00e0 hi\u00ean ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t to\u00e0. Nh\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng : l\u00f2ng r\u01b0\u1eddng nh\u00e0 7 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, 2 n\u00e1ch \u0111\u1ec1u 6 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, m\u00e1i gi\u1ecdt gianh 5 th\u01b0\u1edbc. Nh\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng : l\u00f2ng r\u01b0\u1eddng nh\u00e0 6 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c ; hi\u00ean \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc : 5 th\u01b0\u1edbc, l\u00f2ng c\u00e1c gian((1) Nguy\u00ean ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 \u201cCh\u1ea5n t\u00e2m\u201d, ch\u01b0a r\u00f5 ngh\u0129a, t\u1ea1m d\u1ecbch l\u00e0 l\u00f2ng gian nh\u00e0.1) \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c). Vua y l\u1eddi ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>S\u1edf T\u00e0o ch\u00ednh t\u00e2u n\u00f3i : ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 thuy\u1ec1n v\u00e1n (r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c), thuy\u1ec1n nan (r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 10 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c) l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3ng ri\u00eang, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, theo th\u00f3i quen, c\u1ee9 g\u1ecdi chung l\u00e0 ch\u00ednh thuy\u1ec1n [thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf], nay xin \u0111\u1ed5i l\u00e0 thuy\u1ec1n v\u00e1n thuy\u1ec1n nan. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : s\u1ed1 huy\u1ec7n \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t \u1edf trong h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 32 huy\u1ec7n, \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 ch\u1ecdn b\u1ed5 l\u01b0u quan m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c 23 huy\u1ec7n. Nay xin ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1eb7t th\u00eam Tri huy\u1ec7n \u1edf 9 huy\u1ec7n (L\u00f2 Vi\u1ec7t, Ca Thi, Ph\u01b0\u1edbc Lai, Ca \u00c2u, V\u1ecdng V\u00e2n, Th\u00e2u Trung, Hoa L\u00e2m, Qu\u1ebf L\u00e2m, Khai Bi\u00ean. Khai Bi\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n) n\u1eefa, cho b\u1ecdn T\u01b0 v\u1ee5 h\u1eadu b\u1ed5 l\u00e0 l\u0169 L\u00ea Quang Ti\u1ebfn sung l\u00e0m. M\u1ed7i huy\u1ec7n l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua y cho l\u00e0m. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ebft th\u1ee9 c\u1ee9 th\u00e0nh th\u1ea7n Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u xin chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c l\u01b0u quan Ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, \u0111\u00e3 t\u1eebng chu\u1ea9n l\u1eddi ngh\u1ecb cho thi h\u00e0nh r\u1ed3i. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c chia \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t quan bu\u1ed5i nh\u1ea5t s\u01a1, t\u1ef1u trung m\u1edbi c\u00f3 3 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, S\u01a1n T\u0129nh, ph\u1ee7 n\u00e0o th\u1ed1ng h\u1ea1t m\u1ea5y huy\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n v\u00e0 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh ; c\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 nha cho c\u00f3 n\u01a1i th\u1ed1ng thu\u1ed9c. L\u1ea1i nh\u1eefng huy\u1ec7n n\u00e0y, \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1ed7 r\u1ed9ng, ch\u1ed7 h\u1eb9p, d\u00e2n s\u1ed1 n\u01a1i \u0111\u00f4ng, n\u01a1i th\u01b0a, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ph\u1ea3i m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi. V\u1eady truy\u1ec1n cho c\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, x\u00e9t xem c\u00e1c ph\u1ee7 trong to\u00e0n h\u1ea1t v\u00e0 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean, huy\u1ec7n n\u00e0o \u0111\u1ecba h\u1ea1t d\u00e2n s\u1ed1 qu\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec3 theo nh\u01b0 c\u0169, huy\u1ec7n n\u00e0o d\u00e2n s\u1ed1 qu\u00e1 \u00edt th\u00ec d\u1ed3n l\u1ea1i m\u00e0 b\u1edbt huy\u1ec7n \u0111i. Nh\u1eefng s\u00fac, s\u00e1ch c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed5ng x\u00e3, r\u1ed3i t\u00f9y theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh m\u1ea5y huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t l\u00e0m m\u1ed9t ph\u1ee7, ph\u1ee7 n\u00e0o ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n n\u00e0o, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd Ch\u1ec9 ban cho t\u00ean v\u00e0 ban c\u1ea5p cho \u1ea5n tri\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : b\u1ecdn Tri s\u1ef1, L\u1ea1i m\u1ee5c m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, S\u01a1n T\u0129nh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean \u1edf c\u00e1ch xa nh\u00e0 c\u1eeda qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, xin : nh\u1eefng Tri s\u1ef1 th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m h\u00e0m chi h\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n L\u1ea1i m\u1ee5c th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00e1c Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o b\u1eb1ng n\u1eeda s\u1ed1 c\u1ea5p cho Tri huy\u1ec7n (m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng 15 uy\u1ec3n g\u1ea1o). Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam b\u1eaft gi\u1ebft th\u00fa r\u1eebng : (Gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f2 t\u00f3t n\u1ed9p s\u1eebng m\u1ed7i \u0111\u00f4i th\u01b0\u1edfng 5 quan ; gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed5, m\u1ed7i con th\u01b0\u1edfng 15 quan ; gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c voi \u0111\u1ef1c n\u1ed9p ng\u00e0 m\u1ed7i \u0111\u00f4i n\u1eb7ng t\u1eeb : 50 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 40 quan, 40 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 30 quan, 30 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 20 quan, 20 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 15 quan, 10 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 10 quan, kh\u00f4ng t\u1edbi 10 c\u00e2n th\u01b0\u1edfng 5 quan. Gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c con t\u00ea n\u1ed9p s\u1eebng, m\u1ed7i chi\u1ebfc s\u1eebng tr\u01b0\u1eddng 7 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 20 quan, 5 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 15 quan, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 t\u1ea5c th\u01b0\u1edfng 8 quan, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 t\u1ea5c th\u01b0\u1edfng 5 quan).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : 4 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u1eadm, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u00e1c th\u00fa \u1ea9n hi\u1ec7n l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh h\u1ebft th\u1ea3y. Nay n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y 15 bi\u1ec1n binh thi\u1ec7n x\u1ea1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t v\u00e0 15 bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n c\u01a1, ng\u1ed3i v\u00e0o 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 k\u00e8m theo 20 l\u00ednh Th\u1ee7y s\u01b0, b\u01a1i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 b\u1ed9 chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y chi\u1ec3u l\u0129nh s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng ho\u1eb7c \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 ph\u00e1t thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. N\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 t\u00ea, voi, h\u1ed5, b\u00e1o, b\u00f2 t\u00f3t, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eafn gi\u1ebft. Gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng m\u1edbi \u0111\u1ecbnh m\u00e0 c\u1ea5p cho. N\u1ebfu to\u00e0n b\u1eafn x\u1ea3y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, c\u1ee9 s\u1ed1 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c ph\u00ed t\u1ed5n nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh roi. L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho 2 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i m\u1ed7i t\u1ec9nh ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 ph\u00e1o th\u1ee7 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0. B\u1ed1n t\u1ec9nh n\u00e0y m\u1ed7i t\u1ec9nh c\u0169ng ph\u00e1i 10 ph\u00e1o th\u1ee7 chia \u0111i t\u00ecm b\u1eafn. L\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nh\u01b0 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho c\u00e1c to\u00e1n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 n\u00e0y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u n\u00f3i : Thu\u1ebf l\u1ec7 c\u1ee7a 3 huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ee1n, B\u1ea3o L\u1ed9c, L\u1ee5c Ng\u1ea1n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p theo v\u00e0o kho t\u1ea1m ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang. Nay kho \u1ea5y l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3\u00a0 m\u1ee5c n\u00e1t, xin d\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, c\u00f2n s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c thu\u1ebf c\u1ee7a 3 huy\u1ec7n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u1ed9p v\u1ec1 kho t\u1ec9nh. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho T\u1ed1ng H\u1ed3 Quy\u1ec3n l\u00e0 con ch\u00e1u Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n T\u1ed1ng H\u1ed3 Mai, l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 may th\u00eam 4 b\u1ed9 m\u0169 9 tua, \u00e1o 9 ki\u1ec3u v\u1ebd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng cho h\u00e0ng n\u0103m ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c sung ch\u1ea5p s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00e0n T\u1ebf giao m\u1eb7c d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>L\u1eadp tr\u01b0\u1eddng thao di\u1ec5n \u1edf Nam D\u00e3. Sai bi\u1ec1n binh t\u1ea1i Kinh di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn, h\u1eb1ng th\u00e1ng ph\u00e1i 1 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u00f5 v\u00e0 1 nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ed9 Binh \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m duy\u1ec7t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ra l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh : (Bi\u1ec1n binh b\u1eafn \u0111i\u1ec3u sang m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn 6 ph\u00e1t. N\u1ebfu tr\u00fang \u0111\u00edch 1 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng cho 5 ti\u1ec1n, 2 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng cho 1 quan. T\u1eeb tr\u00fang 3 ph\u00e1t tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 \u01b0u h\u1ea1ng, th\u01b0\u1edfng 3 quan, tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean 1 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 3 ti\u1ec1n, 2 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 6 ti\u1ec1n, 3 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 9 ti\u1ec1n, 4 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 1 quan 2 ti\u1ec1n, 5, 6 ph\u00e1t c\u0169ng th\u01b0\u1edfng 3 quan. T\u1ef1u trung n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang v\u00e0o \u1ee5 bia th\u00ec \u0111em tr\u1eeb \u0111i, c\u1ee9 1 ph\u00e1t tr\u00fang \u0111\u00edch tr\u1eeb 2 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5, 1 ph\u00e1t tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean tr\u1eeb 1 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5. Sau khi \u0111\u00e3 kh\u1ea5u tr\u1eeb r\u1ed3i, c\u00f2n nh\u1eefng ph\u00e1t tr\u00fang th\u1eeba, l\u1ea1i chi\u1ec3u s\u1ed1 m\u00e0 th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u00f2n th\u1eeba l\u1ea1i 1 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5 ho\u1eb7c kh\u00f4ng tr\u00fang \u0111\u00edch, tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean m\u00e0 \u0111\u1ec1u tr\u00fang \u1ee5 bia, ho\u1eb7c l\u00e0 ch\u1ec9 tr\u01b0\u1ee3t \u1ee5 c\u00f3 1 ph\u00e1t, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n x\u00e9t x\u1eed. N\u1ebfu 2 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5, h\u00e3y t\u1ea1m ghi l\u1ed7i, \u0111\u1ebfn 3 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang th\u00ec ph\u1ea1t quy\u1ebft xuy((1) \u0110\u00e1nh roi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c ti\u1ec1n.1) 10 roi ; 4 ph\u00e1t quy\u1ebft xuy 20 roi, 5, 6 ph\u00e1t quy\u1ebft xuy 30 roi. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn 24 ph\u00e1t. N\u1ebfu tr\u00fang \u0111\u00edch 4 ph\u00e1t ho\u1eb7c tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean 8 ph\u00e1t, th\u01b0\u1edfng 5 ti\u1ec1n ; n\u1ebfu tr\u00fang \u0111\u00edch 6 ph\u00e1t ho\u1eb7c tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean 12 ph\u00e1t, th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf ; n\u1ebfu tr\u00fang \u0111\u00edch 8 ph\u00e1t ho\u1eb7c tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean 16 ph\u00e1t, th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ; tr\u00fang \u0111\u00edch 10 ph\u00e1t ho\u1eb7c tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean 20 ph\u00e1t, th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5 bia, l\u1ea5y nh\u1eefng ph\u00e1t tr\u00fang \u0111\u00edch, tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean, chi\u1ec3u s\u1ed1 nh\u01b0 tr\u00ean m\u00e0 tr\u1eeb. Khi tr\u1eeb r\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f2n 1 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5 bia, hay kh\u00f4ng tr\u00fang \u0111\u00edch, tr\u00fang v\u00f2ng khuy\u00ean, ch\u1ec9 tr\u00fang \u1ee5, hay l\u1eabn c\u00f3 1 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Hai ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5 bia c\u0169ng t\u1ea1m ghi l\u1ed7i, \u0111\u1ebfn 3 ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang \u1ee5 th\u00ec ph\u1ea1t quy\u1ebft xuy 10 roi ; c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed7i ph\u00e1t kh\u00f4ng tr\u00fang l\u1ea1i ph\u1ea1t gia l\u00ean 1 b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn 50 roi l\u00e0 c\u00f9ng.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n b\u1eafn c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, qu\u00e1 s\u01a1n, th\u1ea7n c\u00f4ng, m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 6 ph\u00e1t, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u0169ng theo l\u1ec7 nh\u01b0 bi\u1ec1n binh b\u1eafn \u0111i\u1ec3u sang \u1edf tr\u00ean m\u00e0 thi h\u00e0nh ; nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn kh\u00f3 h\u01a1n, n\u00ean l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>Cho tri\u1ec7u 7 v\u1ecb ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n nh\u1ecf v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua sai l\u00e0m th\u01a1 thi ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u1ec3 xem h\u1ecdc l\u1ef1c. C\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean T\u1ec3, Mi\u00ean B\u1eadt, Mi\u00ean V\u0169, Mi\u00ean Th\u1eed l\u1eddi th\u01a1 h\u01a1i th\u00f4ng \u0111\u1ec1u gia th\u01b0\u1edfng ; c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Th\u1ea7n, Mi\u00ean Ch\u1eef \u0111\u1ec1u b\u1ecf gi\u1ea5y tr\u1eafng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; Mi\u00ean Th\u1ef1c th\u01a1 ch\u01b0a h\u1ee3p c\u00e1ch cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Vua b\u00e8n truy\u1ec1n ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng b\u1ecdn S\u01b0 b\u1ea3o, T\u00e1n thi\u1ec7n, gi\u1ea3ng t\u1eadp c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, b\u1eaft t\u1eeb nay ph\u1ea3i gia t\u00e2m d\u1ea1y d\u1ed7, khi\u1ebfn c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, h\u1ecdc v\u1ea5n m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1ea5n t\u1edbi, n\u1ebfu c\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec nh\u01b0 c\u0169 s\u1ebd giao ngh\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh C\u00f4ng nh\u00e2n r\u1ed7i \u0111i ch\u01a1i \u1edf c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng x\u00e3 V\u00e2n C\u00f9, th\u1ea5y \u0111\u00e0n nh\u1ea1n \u0111\u1eadu \u0111\u00f4ng, b\u1eafn lu\u00f4n 20 ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c 14 con. Khi v\u1ec1 \u0111em d\u00e2ng vua. Vua khen n\u00f3i : \u201cK\u1ef9 thu\u1eadt b\u1eafn nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea1o, nh\u01b0ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh th\u1ea1o cho \u0111i theo tu\u1ef3 s\u00fang n\u1ea1p thu\u1ed1c, kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe nh\u1eefng k\u1ebb t\u00e1o b\u1ea1o ho\u1eb7c x\u1ea3y ra l\u1ea7m l\u1ee1 ch\u0103ng ?\u201d<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng bi\u1ebft b\u01a1i ch\u1ee9 ? B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y c\u00e1i b\u1ea7u n\u1ed5i m\u00e0 b\u00e1m v\u00e0o, l\u00e2u v\u1ec1 sau bi\u1ebft c\u00e1ch th\u1eddi l\u1ef1a theo n\u01b0\u1edbc m\u00e0 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, b\u01a1i hay l\u1eb7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd. Ta nh\u1edb l\u00fac c\u00f2n tr\u1ebb, m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111i qua b\u1edd s\u00f4ng, th\u1ea5y 2 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nh\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u00e0i tr\u1ea1c \u0111\u1ed9 10 tu\u1ed5i, g\u1eb7p th\u1ea5y con voi kho\u1ebb sang qua b\u1ebfn s\u00f4ng, ch\u00fang g\u1ecdi t\u00ean voi m\u00e0 ch\u1eedi. Voi t\u1ee9c gi\u1eadn l\u1ea1i h\u00fac thuy\u1ec1n, hai \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. Ta ch\u1eafc ch\u00fang t\u1ea5t ch\u1ebft, nh\u01b0ng m\u1ed9t l\u00e1t l\u1ea1i th\u1ea5y nh\u00f4 \u0111\u1ea7u l\u00ean ch\u1eedi voi. Voi x\u00f4ng l\u1ea1i ch\u1ef1c \u0111\u00e1nh, th\u1eddi ch\u00fang l\u1ea1i l\u0103n xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. M\u1ed9t l\u00fac l\u00e2u, voi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111u\u1ed5i r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i. Hai \u0111\u1ee9a tr\u1ebb l\u00ean thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ch\u00fat s\u1ee3 h\u00e3i. M\u1edbi bi\u1ebft ch\u00fang l\u1ed9i n\u01b0\u1edbc quen c\u0169ng c\u00f3 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng ri\u00eang bi\u1ec7t v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y l\u1ea1i lu\u1ef9 b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u1edf b\u1ea3o Chi\u00ean \u0110\u00e0n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. B\u1ed1n m\u1eb7t b\u1ea3o \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc r\u00e0o b\u1eb1ng gi\u1eadu g\u1ed7, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa ph\u00f2ng b\u1ecb h\u01a1i tr\u1ec5 nh\u00e1c, b\u1ed7ng b\u1ecdn s\u01a1n Man \u0111em b\u1ecdn l\u0169 b\u1ea5t th\u1ea7n x\u00f4ng t\u1edbi. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Phan V\u0103n Kh\u01b0\u01a1ng m\u1edf c\u1eeda b\u1ea3o ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc. Qu\u00e2n Man \u1eadp v\u00e0o \u0111\u00e2m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng l\u00ednh b\u1ea3o, c\u01b0\u1edbp kh\u00ed gi\u1edbi m\u00e0 \u0111i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, Kh\u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; Ph\u00fa b\u1ecb ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m qu\u00e2n, t\u1ec9nh th\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang li\u1ec1n th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem h\u00ecnh th\u1ebf b\u1ea3o \u1ea5y, d\u00e2ng s\u1edb xin li\u1ec7u b\u1eaft d\u00e2n binh \u0111i l\u1ea5y \u0111\u00e1 n\u00fai v\u1ec1 x\u00e2y l\u1ea1i b\u1ea3o s\u1edf, mang 2 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb7t \u1edf b\u1ea3o \u1ea5y v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam \u1ed1ng phun l\u1eeda, \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Trong s\u1edb l\u1ea1i n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1eefng th\u00e1ng 5, 6, 7, 8 l\u00e0 l\u00fac vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u00e3 r\u1ea3nh, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi kh\u00ed h\u1eadu t\u1ea1nh r\u00e1o, b\u1ecdn Man th\u01b0\u1eddng hay h\u1ecdp b\u1ecdn l\u0169 l\u00e9n xu\u1ed1ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Xin : h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u00e1ng \u1ea5y, ph\u00e1i s\u1eb5n 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 ho\u1eb7c 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean Th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 l\u00ednh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf b\u1ea3o m\u00e0 nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb ; \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 8, li\u1ec7u l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 50 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1. Vua \u0111\u1ec1u y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n H\u01b0ng Ho\u00e1 t\u00e2u n\u00f3i : Sang n\u0103m k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft Ng\u0169 tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, t\u1ec9nh t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 l\u00e0m m\u1ed9t to\u00e0 r\u1ea1p k\u1ebft hoa [\u1edf Kinh]. V\u1ec1 g\u1ed7, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y gi\u00fap r\u1ed3i. Nay \u0111\u00e3 t\u1edbi k\u1ef3 d\u1ef1ng r\u1ea1p m\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n \u0111i d\u1ef1 l\u00e0m, trong l\u00f2ng t\u1ef1 l\u1ea5y l\u00e0m \u00e1y n\u00e1y. Xin ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 ho\u1eb7c Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 50, 60 bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u00e0y v\u1ec1 Kinh \u1ee9ng bi\u1ec7n. Vua n\u00f3i : \u201cK\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i th\u1edd vua, m\u00e0 bi\u1ebft l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5, t\u1ee9c l\u00e0 bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua. C\u00f2n nh\u01b0 \u1ee9ng bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u1ea5t th\u1eddi, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng : nh\u1eefng t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u1edbn nh\u1ecf, \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng xa g\u1ea7n, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u00ednh v\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n [v\u1ec1 Kinh l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p] : t\u1ec9nh nh\u1ecf th\u00ec do t\u1ec9nh l\u1edbn ki\u00eam h\u1ea1t l\u00e0m thay, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i v\u1ec1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 t\u1ed1n ph\u00ed v\u1ea5t v\u1ea3. Nay t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111em vi\u1ec7c th\u1ec9nh c\u1ea7u, b\u1edfi t\u1ef1 l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n, th\u00ec t\u1ea1m chi\u1ec1u theo, chu\u1ea9n cho trong v\u00f2ng th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng 2 sang n\u0103m kh\u1edfi h\u00e0nh c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ecbp, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m g\u00ec. R\u1ed3i l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf. S\u1ed1 l\u00ednh m\u1ed9 c\u1ee7a L\u1ea1ng S\u01a1n ch\u1ec9 c\u00f3 40 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ec9nh, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, nh\u01b0ng tr\u00edch l\u1ea5y 1 vi\u00ean Su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 50 gi\u1ea3n binh, c\u0169ng y theo k\u1ef3 h\u1ea1n nh\u01b0 tr\u00ean, ph\u00e1i v\u1ec1 Kinh \u1ee9ng bi\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>H\u01a1n 40 ph\u00fa h\u1ed9 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nguy\u1ec7n xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 ra h\u01a1n 800 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 quan ti\u1ec1n, u\u1ef7 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 Kinh tr\u01b0\u1edbc d\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u00fac th\u1ecd vua. Quan t\u1ec9nh t\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5. B\u1ed9 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u00e3 g\u1ea7n t\u1edbi m\u00f3n ph\u00ed ngh\u00ecn v\u00e0ng, th\u00ec ngo\u00e0i b\u1ecdn \u1ea5y, v\u1ecb t\u1ea5t l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb tranh l\u1ea1 khoe h\u01a1n gi\u00e0nh l\u1ea5y v\u1ebb m\u1ef9 quan n\u1eefa \u01b0 ? V\u1eady ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho d\u00e2n h\u1ea1t, ai c\u00f3 t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u1ec1 Kinh ch\u00fac m\u1eebng th\u00ec nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i \u0111em cung ti\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111em tr\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ea7n ph\u1ea3i li\u1ec7u t\u1ec9nh gi\u1ea3m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 xa hoa. C\u00f2n nh\u01b0 v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0m l\u1ea7u, l\u00e0m r\u1ea1p \u0111\u00e3 c\u00f3 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1eafm s\u1eeda gi\u00fap, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00ed h\u1ea1i nhi\u1ec1u ti\u1ec1n t\u00e0i c\u00f4ng s\u1ee9c. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb gian x\u1ea3o t\u1ea1 s\u1ef1 thu b\u1ed5 ti\u1ec1n nong, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.\u201d<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n, h\u1ed9 ph\u1ed1 \u1edf hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 b\u1ecf b\u1ea1c ra (V\u0129nh Long : 700 l\u1ea1ng, S\u01a1n T\u00e2y : 620 l\u1ea1ng) d\u00e2ng theo v\u00e0o v\u1edbi l\u1ea7u, r\u1ea1p c\u1ee7a t\u1ec9nh, m\u00e0 mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ebfn Kinh tr\u1ea7n thi\u1ebft. Vua cho l\u00e0 mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng do t\u1ef1 l\u00f2ng th\u00e0nh, ra l\u1ec7nh ng\u0103n \u0111i kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 gia h\u00e0m Tham tri, sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh xu\u1ed1ng l\u00e0m vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh mua s\u1ea3n v\u1eadt. B\u1ea5y gi\u1edd Qu\u00fdnh \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf t\u01a1 Phi\u00ean [Gia \u0110\u1ecbnh] tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng : gi\u00e1 c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec r\u1ea5t cao, m\u00e0 gi\u00e1 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho th\u00ec r\u1ea5t h\u1ea1, mua nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ee3 d\u00e2n k\u00eau ca. \u0110\u1ebfn khi b\u1ed9 g\u1ea1n h\u1ecfi l\u1ea1i, Qu\u00fdnh v\u1eabn c\u1ed1 gi\u1eef l\u1eddi l\u1ebd tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng : \u201cV\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n sau khi bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u0111\u00e3 m\u1ecfi m\u1ec7t kh\u1ed1n kh\u1ed5, tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n, b\u1ed9 th\u1ea7n ch\u1ec9 ng\u1ed3i \u1edf trong tri\u1ec1u b\u00e0n \u0111\u1ea1o l\u00fd, ph\u1ecfng ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00ednh m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, cho n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m tin. Nay n\u1ebfu k\u1ec3 t\u1ed9i, v\u1ec1 t\u1ed9i v\u00ec k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, v\u00ec d\u00e2n, th\u00ec t\u00f4i xin nh\u1eadn t\u1ed9i, tuy nhi\u00ean c\u00f2n c\u00f3 th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng soi x\u00e9t, c\u00f2n c\u00f3 c\u00f4ng lu\u1eadn ng\u00e0n thu v\u1ec1 sau\u201d. B\u1ed9 th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y. Vua n\u00f3i : \u201cHo\u00e0ng Qu\u00fdnh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t m\u00e3n g\u00ec m\u00e0 m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 c\u00f4ng k\u00edch b\u1ed9 th\u1ea7n, l\u1ea1i ng\u1ee5 c\u00e1i \u00fd gi\u00e8m pha tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 u u\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n. X\u00e9t ra vi\u1ec7c mua s\u1ea3n v\u1eadt chi\u1ebfu theo th\u1ecb gi\u00e1, b\u1edfi v\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ho\u1eb7c v\u00ec ng\u1ea1ch thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng mua \u1edf d\u00e2n. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u0103n b\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c b\u00e1ch d\u00e2n mua b\u1eb1ng gi\u00e1 r\u1ebb. Quan l\u1ea1i n\u1ebfu ch\u1ecbu tu\u00e2n d\u1ee5 m\u00e0 thi h\u00e0nh, th\u00ec d\u00e2n gian ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i l\u1ee3i t\u1ed1t. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o tham b\u1ea9n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m \u0111au kh\u1ed5 cho d\u00e2n, th\u00ec n\u00ean v\u1ea1ch s\u1ef1 th\u1ef1c ra h\u1eb7c t\u00e2u. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 quan \u1edf b\u1ed9 c\u00f3 \u00fd cay nghi\u1ec7t mua r\u1ebb th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c, c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n chuy\u1ec7n m\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd gi\u00e8m ch\u00ea ?\u201d. Vua sai Qu\u00fdnh t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi minh b\u1ea1ch. Qu\u00fdnh \u0111\u1ed5 cho l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a nh\u00e0 bu\u00f4n, xin t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t. \u0110\u1ebfn nay b\u1ea3n ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, t\u1ed9i Qu\u00fdnh \u0111\u00e1ng c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua n\u00f3i : \u201cHo\u00e0ng Qu\u00fdnh gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1eabm l\u00e2u n\u0103m, tr\u1eabm v\u1eabn bi\u1ebft y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3ng t\u00ednh n\u00f3i b\u1eady, th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n b\u00e1c b\u1ebb c\u00e1i s\u1edf \u0111o\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, khoe c\u00e1i s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a m\u00ecnh th\u1ea5t th\u1ed1. Tr\u01b0\u1edbc kia nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1ed7i \u0111\u00e3 tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y nh\u1eafc nh\u1edf, kh\u00f4ng ng\u1edd th\u00f3i c\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, nay l\u1ea1i ph\u00e1t ra n\u00f3i c\u00e0n, \u0111\u00e1ng l\u1ebd th\u00ec n\u00ean y l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9, nh\u01b0ng ta ngh\u0129 : ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng y c\u0169ng c\u00f3 t\u00ednh th\u1eb3ng, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf \u0111i. V\u1eady gia \u01a1n theo m\u1ee9c nh\u1eb9 gi\u00e1ng ch\u1ee9c, b\u1ed5 cho theo v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, th\u1eeba bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3, l\u1ea1i theo v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u1eeba bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p cho y \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i x\u01b0a.\u201d<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7, quy\u1ec1n h\u1ed9 \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u1ed5 uy, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00f5 ban c\u00f9ng d\u1ef1 nh\u1eefng phi\u00ean \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb. Chu\u1ea9n cho 3 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7t th\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i b\u00e0n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a x\u1ee9 th\u1ecb v\u1ec7, c\u00f2n c\u00e1c ng\u00e0y kh\u00e1c cho \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song ki\u00eam coi \u0111\u1ed9i hoa ph\u00e1o, th\u1ecb V\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh ki\u00eam coi vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa v\u00e0 Ng\u01b0 h\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 x\u00e9t x\u1eed \u00e1n \u0103n tr\u1ed9m \u1edf Kinh. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o nh\u1eefng \u00e1n tr\u1ed9m c\u1eafp lu\u00f4n x\u1ea3y ra \u1edf Kinh th\u00e0nh, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem s\u1eed nh\u00e0 Thanh : kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Kh\u00e1nh c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u00e1i m\u00f3c m\u00e0nh m\u00e0nh v\u1eadt c\u1ea5m. K\u1ef3 th\u1ee7y x\u1eed v\u1ec1 t\u1ed9i \u201c\u0103n tr\u1ed9m\u201d, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t, b\u1ed9 kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u201cb\u1ea5t k\u00ednh\u201d, ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed. K\u1ec3 ra th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111em t\u1ea5m l\u00f2ng b\u1ea5t nh\u1eabn th\u1ef1c h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ea5t nh\u1eabn m\u00e0 d\u1ef1ng ra \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, l\u00e0 \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn cho d\u00e2n theo \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n xa t\u1ed9i l\u1ed7i. \u0110\u1ec3 cho c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i, sao b\u1eb1ng r\u0103n b\u1ea3o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi m\u1eafc t\u1ed9i cho h\u1ecd bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 tr\u00e1nh t\u1ed9i. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng bu\u1ed5i thanh b\u00ecnh, ch\u00ednh s\u00e1ch theo khoan h\u1ed3ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u y\u00ean ph\u1eadn tu\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c ho\u00e1, t\u1eafm g\u1ed9i kh\u00ed ho\u00e0. Th\u1ebf\u00a0 m\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb c\u00f2n ngu t\u1ed1i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m \u0103n \u0111\u1ec3 c\u0169ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh, d\u00e1m ngay trong ch\u1ed1n Kinh th\u00e0nh, c\u00f4ng nhi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u1eafp, t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 tha gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng v\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nghi\u00eam c\u1ea5m r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i kh\u00e9p ch\u00fang v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u00fd gi\u00e1o ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, h\u00ecnh ph\u1ea1t sau c\u1ee7a tr\u1eabm. V\u1eady b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tham kh\u1ea3o lu\u1eadt l\u1ec7, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean\u201d. Khi b\u1ea3n ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh, v\u00e0 sai ch\u00e9p \u0111\u01b0a \u0111i ni\u00eam y\u1ebft c\u00e1c n\u01a1i cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. C\u00e1c n\u01a1i cung \u0111i\u1ec7n trong Ho\u00e0ng th\u00e0nh m\u00e0 c\u00f3 k\u1ebb l\u1ebbn v\u00e0o tr\u1ed9m c\u1eafp, b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c hay ch\u01b0a, v\u00e0 b\u1ea5t ph\u00e2n l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, nh\u00e0 ch\u1ee9a l\u1ed7 b\u1ed9 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, nh\u00e0 \u0111\u00e3i l\u1eadu (nh\u00e0 ng\u1ed3i ch\u1edd) hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu v\u00e0 binh x\u00e1, c\u1ee7a v\u1ec7 C\u1ea9m y, Loan gi\u00e1 \u1edf trong Ho\u00e0ng th\u00e0nh, m\u00e0 l\u1ebbn v\u00e0o l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f4ng, th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 s\u1ed1 tang v\u1eadt nhi\u1ec1u hay \u00edt, th\u1ee7 ph\u1ea1m ph\u1ea3i tr\u1ea3m quy\u1ebft ngay, t\u00f2ng ph\u1ea1m th\u00ec ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean((1) C\u1ef1c bi\u00ean : N\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa c\u00f9ng c\u1ef1c, nhi\u1ec1u lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed9c.1). N\u1ebfu l\u1ea5y tr\u1ed9m \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 vua d\u00f9ng, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 l\u1ea5y tr\u1ed9m \u1edf cung \u0111i\u1ec7n m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129 ; ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u1ee7 ph\u1ea1m ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean, t\u00f2ng ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t l\u01b0u \u0111i 3.000 d\u1eb7m ; n\u1ebfu l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a quan ch\u1ee9c, qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec chi\u1ebfu theo nh\u01b0 t\u1ed9i l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00e1c nha, th\u1ef1, v\u0103n, v\u00f5, t\u00ednh theo tang v\u1eadt, ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee7 ph\u1ea1m, t\u00f2ng ph\u1ea1m m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang, h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m, cung Kh\u00e1nh Ninh \u1edf trong Kinh th\u00e0nh, g\u1eb7p khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ngh\u1ec9 m\u00e0 l\u1ebbn v\u00e0o l\u1ea5y tr\u1ed9m, b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c hay ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1ea5t ph\u00e2n th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn m\u00e0 l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f4ng, th\u00ec chi\u1ebfu theo nh\u01b0 l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng n\u01a1i vua \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2u m\u00e0 l\u1ebbn v\u00e0o trong ch\u1ed7 th\u00e0nh b\u1eb1ng m\u00e0n c\u1ee7a v\u1ec7 V\u00f5ng Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u1ea5y tr\u1ed9m th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c hay ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 b\u1ea5t ph\u00e2n th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau ; n\u1ebfu khi ng\u1ef1 gi\u00e1 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ho\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 m\u00e0 l\u00e9n v\u00e0o l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00f4ng, th\u00ec chi\u1ebfu theo nh\u01b0 t\u1ed9i l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129.<\/p>\n<p>Ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, th\u00f3c, g\u1ea1o v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng ch\u1ee9a \u1edf kho t\u00e0ng trong Kinh th\u00e0nh m\u00e0 l\u1ebbn v\u00e0o l\u1ea5y tr\u1ed9m, n\u1ebfu ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u1ee7 ph\u1ea1m ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ea7y \u0111i 3.000 d\u1eb7m, t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u00ednh gi\u00e1 tang v\u1eadt : t\u1eeb 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u1ee7 ph\u1ea1m x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu((1) X\u1eed th\u1eaft c\u1ed5 cho ch\u1ebft, nh\u01b0ng c\u00f2n giam ch\u1edd m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i.1), t\u00f2ng ph\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean kh\u00ed \u0111\u1ed9c ; 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1edf l\u00ean : th\u1ee7 ph\u1ea1m x\u1eed gi\u1ea3o l\u1eadp quy\u1ebft((2) X\u1eed th\u1eaft c\u1ed5 cho ch\u1ebft ngay, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i n\u1eefa.2), t\u00f2ng ph\u1ea1m x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu ; 15 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft, t\u00f2ng ph\u1ea1m x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu. C\u00f2n nh\u01b0 M\u1ed9c Th\u01b0\u01a1ng tuy \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i ch\u1ee9a v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng, n\u1ebfu l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u0169ng c\u00f3 t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>\u2013 \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng trong Kinh th\u00e0nh m\u00e0 l\u1ebbn v\u00e0o l\u1ea5y tr\u1ed9m, n\u1ebfu ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c : th\u1ee7 ph\u1ea1m x\u1eed \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 3 n\u0103m, t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc ; n\u1ebfu l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i th\u00ec t\u00ednh gi\u00e1 tang v\u1eadt : t\u1eeb 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1edf l\u00ean : th\u1ee7 ph\u1ea1m x\u1eed ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean kh\u00ed \u0111\u1ed9c, t\u00f2ng ph\u1ea1m x\u1eed \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111i 3.000 d\u1eb7m ; 20 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean : th\u1ee7 ph\u1ea1m x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu, t\u00f2ng ph\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean kh\u00ed \u0111\u1ed9c ; 50 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean : th\u1ee7 ph\u1ea1m tr\u1ea3m quy\u1ebft, t\u00f2ng ph\u1ea1m, tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng nha th\u1ef1, v\u0103n v\u00f5 trong Kinh th\u00e0nh m\u00e0 l\u00e9n v\u00e0o l\u1ea5y tr\u1ed9m, n\u1ebfu ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec : th\u1ee7 ph\u1ea1m \u0111\u00e1nh 90 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 2 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i, t\u00f2ng ph\u1ea1m gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i th\u00ec t\u00ednh gi\u00e1 tang v\u1eadt : t\u1eeb 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1edf l\u00ean : th\u1ee7 ph\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m, t\u00f2ng ph\u1ea1m gi\u1ea3m 1 b\u1eadc ; 20 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean : th\u1ee7 ph\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf c\u1ef1c bi\u00ean kh\u00ed \u0111\u1ed9c, t\u00f2ng ph\u1ea1m ph\u00e1t l\u01b0u \u0111i 3.000 d\u1eb7m ; 50 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean : th\u1ee7 ph\u1ea1m gi\u1ea3o giam h\u1eadu. N\u1ebfu l\u1ea5y tr\u1ed9m gi\u1ea5y t\u1edd c\u1ee7a c\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 vi\u1ec7c quan y\u1ebfu, th\u00ec b\u1ea5t ph\u00e2n th\u1ee7 ph\u1ea1m, t\u00f2ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u2013 L\u00e9n v\u00e0o trong Kinh th\u00e0nh l\u1ea5y tr\u1ed9m t\u00e0i v\u1eadt c\u1ee7a t\u01b0 gia, n\u1ebfu t\u1ed9i \u0111\u00e1ng x\u1eed gi\u1ea3o, th\u00ec c\u1ee9 theo lu\u1eadt x\u00e9t ngh\u0129 ; ngo\u00e0i ra, t\u1eeb sung qu\u00e2n ph\u00e1t l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu t\u1ed9i \u1ea5y m\u00e0 gia l\u00ean 2 b\u1eadc n\u1eefa : T\u1ed9i l\u01b0u, nh\u01b0 l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m gia 2 b\u1eadc th\u00e0nh 3.000 d\u1eb7m ; t\u1ed9i sung qu\u00e2n nh\u01b0 ph\u00e1t \u0111i n\u01a1i c\u1eadn bi\u00ean((1) N\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n.1), gia hai b\u1eadc n\u1eefa l\u00e0 ph\u00e1t \u0111i c\u1ef1c bi\u00ean. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ngo\u1ea1i th\u00e0nh, nh\u01b0 tr\u1ea1i binh c\u1ee7a Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, cho ch\u00ed 3 d\u00e3y ph\u1ed1 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c v\u01b0\u1eddn \u1edf ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, m\u00e0 l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 quan, qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang, c\u0169ng chi\u1ebfu theo nh\u01b0 l\u1ec7 l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf trong Kinh th\u00e0nh m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. Ngo\u00e0i ra, l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0 gia t\u1eeb ph\u1ee5 qu\u00e1ch tr\u1edf ra, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo lu\u1eadt l\u1ec7 x\u00e9t ngh\u0129.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u00e0m : \u1edf trong Kinh th\u00e0nh, b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u1eafp t\u1ee5 h\u1ecdp nhau t\u1eeb 5, 6 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 ngo\u1ea1i th\u00e0nh, nh\u01b0 khu tr\u1ea1i binh c\u1ee7a Th\u1ee7y s\u01b0 cho ch\u00ed 3 d\u00e3y ph\u1ed1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c v\u01b0\u1eddn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, m\u00e0 t\u1ee5 h\u1ecdp nhau t\u1eeb 7, 8 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 s\u01a1 ph\u1ea1m hay t\u00e1i ph\u1ea1m, s\u1ed1 tang v\u1eadt nhi\u1ec1u hay \u00edt : th\u1ee7 ph\u1ea1m x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft, t\u00f2ng ph\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf c\u1ef1c bi\u00ean kh\u00ed \u0111\u1ed9c. Ng\u00e0y d\u1ef1ng \u00e1n, c\u1ea7n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 can ph\u1ea1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u1edbi x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i n\u00e0y, n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f3 x\u01b0ng ra \u0111\u1ed3ng ph\u1ea1m m\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 t\u1ed9i \u1ea5y trong lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed ngh\u0129, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t thi\u1ebft vi\u1ec7n d\u1eabn l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>Trong c\u00e1c \u0111i\u1ec1u n\u00f3i tr\u00ean, n\u1ebfu k\u1ebb can ph\u1ea1m l\u1ea1i kh\u00e1ng c\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn c\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a c\u1ea3i hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m quy\u1ebft ; n\u1ebfu l\u00e0 \u1edf trong Ho\u00e0ng th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau).<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ec7n, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Mai Kh\u1eafc M\u1eabn d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : m\u1ed9t d\u1ea3i Nh\u1ecb H\u00e0, \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n l\u00e0 c\u00e1c d\u00f2ng s\u00f4ng \u0110\u00e0, s\u00f4ng Thao thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 s\u00f4ng Tr\u00f4i((2) T\u1ee9c s\u00f4ng Ch\u1ea3y ng\u00e0y nay, h\u1ee3p l\u01b0u v\u1edbi s\u00f4ng L\u00f4 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0110oan H\u00f9ng.2), s\u00f4ng L\u00f4 thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang d\u1ed3n t\u1ee5 l\u1ea1i. M\u1ed9t \u0111o\u1ea1n trung l\u01b0u r\u1ebbo theo c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean su\u1ed1t h\u01a1n ngh\u00ecn d\u1eb7m, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 v\u1ec1 c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Nam \u0110\u1ecbnh. Th\u01b0\u1eddng n\u0103m, \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng c\u00e1c th\u00e1ng 5, 6, 7, 8, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng l\u00ean, d\u00e2n c\u01b0 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb n\u1ea1n ng\u1eadp l\u1ee5t. T\u1eeb \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n cho \u0111\u1ebfn L\u00ea \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng vi\u1ec7c tranh gi\u1eef nhau v\u1edbi s\u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf kh\u00f4ng sao th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ta d\u1ef1ng mi\u1ebfu, nh\u00e2n \u0111\u00f3 cho b\u1ed3i \u0111\u1eafp, d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m y\u00ean. Nh\u01b0ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc c\u00f4ng d\u00e2n, t\u1ed1n ph\u00ed v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 t\u00ednh. R\u1ed3i \u0111\u1ebfn h\u01a1n ch\u1ee5c n\u0103m nay, ven b\u1edd bi\u1ec3n Nam, c\u00e1t b\u1ed3i ra, coi xa ng\u00fat ng\u00e0n, c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 n\u00f4ng h\u1eb9p, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t l\u1eafm, x\u00f3i ph\u00e1 x\u00f4 d\u1ed3n qu\u00e1 m\u1ea1nh, tuy h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1, d\u00e2n b\u1ecb h\u1ea1i \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n. X\u00e9t ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ecb th\u1ee7y c\u1ed1t \u1edf thu\u1eadn theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ef1a kh\u01a1i th\u00f4ng \u0111i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1eeb khi khai \u0111\u00e0o ra con s\u00f4ng C\u1eedu An, th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc x\u00f4 d\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u01a1i gi\u1ea3m k\u00e9m tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. Nay x\u00e9t v\u1ec1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18, t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh xin kh\u01a1i s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c((1) Thi\u00ean \u0110\u1ee9c : t\u1ee9c s\u00f4ng \u0110u\u1ed1ng.1) \u0111\u1ec3 chia b\u1edbt n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng Nh\u1ecb h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. X\u00e9t trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3, n\u1eeda \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi, t\u1eeb x\u00e3 L\u1eadp \u00e1i huy\u1ec7n Gia B\u00ecnh \u0111\u1ebfn s\u00f4ng L\u1ee5c \u0110\u1ea7u, th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u01b0u th\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u01a1i m\u1edf l\u00e0m g\u00ec cho ph\u00ed. Duy c\u00f3 n\u1eeda \u0111o\u1ea1n tr\u00ean, n\u00f3i xin \u0111\u00e0o t\u1eeb x\u00e3 Ng\u1ecdc Giang \u0111\u1ebfn giang ph\u1eadn x\u00e3 An Th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1i d\u00e0i. Nay xin \u0111\u00e0o t\u1eeb x\u00e3 C\u01a1 X\u00e1 th\u00f4ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Th\u1ecbnh L\u00e2n l\u1ea1i c\u1eadn ti\u1ec7n h\u01a1n (L\u1eadp \u00e1i, Ng\u1ecdc Giang, An Th\u01b0\u1eddng, C\u01a1 X\u00e1, Th\u1ecbnh L\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3). Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng : m\u1ed9t vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, tr\u1eabm v\u1eabn ng\u00e0y \u0111\u00eam b\u1eadn l\u00f2ng \u0111\u1ebfn. Ph\u00e0m c\u00f3 c\u00e1ch g\u00ec kh\u1ea3 d\u0129 l\u00e0m l\u01b0u th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, ti\u00eau b\u1edbt n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd kh\u00f4ng h\u1ebft c\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00f9 t\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc kia B\u1eafc Ninh xin kh\u01a1i d\u00f2ng s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, tr\u1eabm cho l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng n\u1ec1 kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u00e0m ra v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1i, n\u00ean c\u00f3 d\u1ee5 b\u1ea3o h\u00e3y \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i. Nay b\u1ecdn Vi\u1ec7n t\u00e2u b\u00e0y, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u00e0 n\u00f3i, ch\u01b0a t\u1eebng th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, m\u1eaft nh\u00ecn th\u1ea5y, v\u1eady truy\u1ec1n cho l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t, \u0111o b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00ednh th\u00e0nh d\u1eb7m, xem l\u00e0m ra qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i hay kh\u00f4ng, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Khi b\u1ecdn Vi\u1ec7n tr\u1edf v\u1ec1, n\u00f3i \u0111\u00e3 kh\u00e1m th\u00ec con s\u00f4ng c\u0169 \u1ea5y [Thi\u00ean \u0110\u1ee9c] ch\u1ed7 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Xu\u00e2n Canh, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u1ea1n, t\u1eeb \u0111\u00f3 cho \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng x\u00e3 Quan T\u00ecnh, \u1edf huy\u1ec7n Gia L\u00e2m, d\u00f2ng s\u00f4ng b\u1ecb ngh\u1ebdn l\u1ea5p t\u1eeb l\u00e2u, l\u1ea1i r\u1ea5t l\u00e0 quanh co, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea1i kh\u01a1i \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, m\u00e0 x\u00e9t ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb l\u1edf \u1edf ph\u1eadn s\u00f4ng x\u00e3 C\u01a1 X\u00e1 ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng [Nh\u1ecb] x\u00f3i v\u00e0o. Xin nh\u00e2n ch\u1ed7 \u0111\u00f3 m\u1edf th\u00e0nh c\u1eeda s\u00f4ng, \u0111\u00e0o th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Quan T\u00ecnh c\u1ed9ng h\u01a1n 1.600 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng t\u1eeb x\u00e3 An Th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ph\u00f9 Ninh s\u1ebd tu\u1ef3 th\u1ebf m\u00e0 kh\u01a1i v\u00e9t, so v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c do t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh tr\u00f9 t\u00ednh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1i gi\u1ea3m \u0111i. Ban \u0111\u1ea7u tuy kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u00f4ng, nh\u01b0ng sau khi \u0111\u00e3 kh\u01a1i th\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed1i tho\u00e1t \u0111i, th\u00ec c\u00e1i l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng. (Xu\u00e2n Canh, Quan T\u00ecnh, Ph\u00f9 Ninh \u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3). Vua n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh B\u1eafc Ninh g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1edbi b\u1ecb d\u1ecbch l\u1ec7, r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t, d\u00e2n \u0111au kh\u1ed5 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ea1i, c\u00f2n c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u01b0u \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1. C\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u01a1i s\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, h\u00e3y \u0111\u1ec3 ng\u00e0y kh\u00e1c s\u1ebd b\u00e0n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Tuy Ho\u00e0 t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, v\u00ec s\u00f4ng ng\u00f2i h\u01a1i xa n\u00ean b\u1ecf hoang. Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Lang t\u00e2u xin khai c\u1eeb d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i sai d\u00e2n khai kh\u1ea9n th\u00e0nh ru\u1ed9ng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.000 m\u1eabu. Vua khen l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n m\u1edf mang ngu\u1ed3n l\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. C\u00f2n ru\u1ed9ng \u1ea5y chi\u1ebfu l\u1ec7 3 n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf. L\u1ea1i sai tr\u00edch c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf t\u1ec9nh, t\u1eeb t\u1ed9i sung qu\u00e2n, ph\u00e1t l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u01b0a ra \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3 c\u00e0y c\u1ea5y, chi\u1ec3u theo th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh hai m\u1ecf b\u1ea1c T\u1ed1ng Tinh, Nh\u00e2n S\u01a1n t\u00e2u l\u00ean, n\u00f3i : hai m\u1ecf \u1ea5y kh\u00ed b\u1ea1c b\u1ed1c l\u00ean ch\u01b0a v\u01b0\u1ee3ng l\u1eafm, c\u00f4ng vi\u1ec7c khai l\u1ea5y v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau b\u1ea1c. Vua ngh\u0129 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u00e3 v\u1ea5t v\u1ea3, b\u00e8n tri\u1ec7u v\u1ec1, sai Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u00ea Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng, V\u0169 \u0110\u1ee9c Nhu \u0111\u1ebfn thay. Sau v\u00ec s\u1ed1 b\u1ea1c ng\u00e0y m\u1ed9t k\u00e9m, b\u1ecf vi\u1ec7c khai l\u1ea5y, l\u1ea1i giao cho ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng m\u1ecf l\u0129nh tr\u01b0ng.<\/p>\n<p>C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : h\u1ed3ng b\u1ea3n v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ea1o m\u1eadt d\u1ee5 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u01a1 y\u1ebfu, s\u1ef1 th\u1ec3 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 b\u1ea3n gi\u1ea5y t\u1edd th\u01b0\u1eddng, cho n\u00ean t\u1edbi l\u00fac ph\u00e1t \u0111\u1ec7, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1edd phi\u1ebfu t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, \u0111\u1ec3 coi tr\u1ecdng c\u00f4ng vi\u1ec7c. Duy c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 vi\u1ec7n nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, sau khi nh\u1eadn l\u0129nh h\u1ed3ng b\u1ea3n m\u1eadt d\u1ee5 \u1ea5y \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh, ho\u1eb7c l\u00e0m xong, ho\u1eb7c ch\u01b0a l\u00e0m xong, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o c\u1ea9n m\u1eadt. L\u1ea1i, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c kh\u00e2m ph\u1ee5ng m\u1eadt d\u1ee5, c\u00f3 vi\u1ec7c do \u0110\u1ed1c ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00f9ng l\u00e0m, c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u1ec9 do m\u1ed9t vi\u00ean ho\u1eb7c \u0110\u1ed1c ph\u1ee7, ho\u1eb7c B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh, l\u1ea1i c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c do ph\u00e1i vi\u00ean nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0m, nh\u01b0ng t\u1ef1u trung b\u1ea3n n\u00e0o n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i, b\u1ea3n n\u00e0o n\u00ean n\u1ed9p, l\u1ea1i ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. Xin t\u1eeb sau, ph\u00e0m c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m, ng\u00e0y n\u00e0o ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3ng b\u1ea3n m\u1eadt d\u1ee5 ban \u0111\u1ebfn cho tu\u00e2n h\u00e0nh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ed3i th\u00ec m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i r\u00f5, n\u1ebfu ch\u01b0a l\u00e0m xong c\u0169ng l\u00e0m phi\u1ebfu n\u00f3i k\u00e8m v\u00e0o t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd khi l\u00e0m xong vi\u1ec7c l\u1ea1i t\u1ee5c t\u00e2u sau. T\u1edd phi\u1ebfu \u1ea5y ch\u1ec9 n\u00f3i l\u01b0\u1ee3t qua th\u00e1ng ng\u00e0y n\u00e0o ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ednh tr\u1ea1m ch\u1ea1y ng\u1ef1a ho\u1eb7c th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn, v\u00e0 trong h\u1ed3ng b\u1ea3n m\u1eadt d\u1ee5 \u1ea5y \u0111\u1ec1 n\u0103m th\u00e1ng ng\u00e0y n\u00e0o, quan \u1edf vi\u1ec7n ho\u1eb7c \u1edf b\u1ed9, \u1edf c\u00e1c nha n\u00e0o ph\u00ea ch\u1eef \u201cPh\u1ee5ng\u201d, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i r\u00f5 v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1edf trong d\u1ee5, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 th\u00e2n m\u1eadt. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u01b0u hay n\u00ean tr\u1ea3 l\u1ea1i th\u00ec : vi\u1ec7c n\u00e0o do c\u00e1c quan t\u1ec9nh c\u00f9ng h\u1ed9i l\u00e0m, th\u00ec h\u1ed3ng b\u1ea3n l\u01b0u \u1edf t\u1ec9nh, t\u00f4n tr\u1ecdng c\u1ea5t \u0111\u1ec3 m\u1ed9t n\u01a1i, n\u1ebfu do m\u1ed9t vi\u00ean chuy\u00ean l\u00e0m ri\u00eang hay do ph\u00e1i vi\u00ean nh\u1eadn l\u00e0m th\u00ec sau khi c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m xong, chi\u1ec3u vi\u1ec7c \u1ea5y do b\u1ed9 n\u00e0o ph\u00ea ch\u1eef \u201cPh\u1ee5ng\u201d, l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3 v\u1ec1 nha b\u1ed9 \u1ea5y. Duy vi\u1ec7c do vi\u1ec7n hay c\u00e1c ph\u00ea ch\u1eef \u201cPh\u1ee5ng\u201d, kh\u00f4ng ti\u1ec7n n\u1ed9p th\u1eb3ng th\u00ec t\u01b0 cho b\u1ed9 Binh chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1ee7, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u00e9p l\u1ea1i. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u0111em l\u00ednh, th\u1ee3 b\u1ecdc thuy\u1ec1n kim \u0111\u0129nh (\u0111em nh\u1eefng th\u00f9ng s\u1eaft t\u00e2y \u1edf trong kho ra \u0111\u1ec3 b\u1ecdc, r\u1ed3i ngo\u00e0i qu\u00e9t b\u1eb1ng d\u1ea7u th\u00f4ng hay c\u00e1nh ki\u1ebfn cho kh\u1ecfi g\u1ec9).<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 thu\u1ed9c hai c\u01a1 T\u1ea3 H\u1eefu c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111i nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 580 ng\u01b0\u1eddi. Chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean s\u00f3ng. Vua sai \u0111em h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, s\u1eafm th\u00eam l\u1ec5 l\u1ee3n t\u1ea1 mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n. Quan l\u1ea1i cho ch\u00ed binh d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh d\u1ef1 vi\u1ec7c sang h\u1ed9 \u0111\u00ea, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Sai s\u01a1n th\u1ebfp c\u1eeda \u0111\u1ea1i cung \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 (\u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u01a1n \u0111\u1ecf, v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 trang s\u1ee9c. Hai h\u00e0ng c\u1ed9t ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n th\u1ebfp v\u00e0ng v\u1ebd h\u00ecnh r\u1ed3ng m\u00e2y, c\u00f2n c\u00e1c c\u1ed9t hai b\u00ean th\u1ebfp b\u1ea1c v\u1ebd h\u00ecnh t\u1ea3n v\u00e2n). Ph\u00e1i H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 C\u00f4ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb vi\u00ean \u0110\u1ed5ng l\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn binh, th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng quan tr\u1ecdng nh\u01b0 cung \u0111i\u1ec7n, b\u1ed9 C\u00f4ng c\u00f3 d\u1ef1 coi l\u00e0m, khi l\u00e0m xong, ph\u1ea3i xin ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn x\u00e9t nghi\u1ec7m. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec do ty c\u1ee7a b\u1ed9 chi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 \u0111\u1ebfn kh\u00e1m l\u1ea1i. B\u1ecf vi\u1ec7c ph\u00e1i khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn kh\u00e1m.<\/p>\n<p>C\u1ea5t b\u1ed5 cho con vi\u00ean Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trinh l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ; Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecbnh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, do b\u1ed9 x\u00e9t b\u1ed5. Vua truy nh\u1edb \u0111\u1ebfn k\u1ebb c\u1ef1u th\u1ea7n, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 cho ch\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u1ebfn 70 tu\u1ed5i, d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 h\u01b0u, vua kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>B\u1edd \u0111\u00e1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i b\u1ecb s\u00f3ng gi\u00f3 v\u1ed7 l\u1edf g\u1ea7n h\u1ebft, th\u00e2n th\u00e0nh c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 l\u1edf. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng : \u201cC\u00e1i b\u1edd \u0111\u00e1 \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb s\u00f3ng v\u1ed7 th\u00ec s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e0nh \u1ea5y t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00e1c d\u1eddi \u0111\u1ebfn x\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef m\u1ea1n bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh. Nh\u01b0ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a n\u01b0\u1edbc to, ch\u01b0a ti\u1ec7n l\u00e0m. V\u1eady ph\u00e1i Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i mang theo gi\u00e1m th\u00e0nh v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh \u0111i chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 n\u00fai, r\u00e0o, c\u1ecdc, li\u1ec7u th\u1ebf ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, ng\u0103n gi\u1eef c\u00e1t \u1edf ch\u00e2n th\u00e0nh m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ea3o v\u1ec7 l\u1ea5y th\u00e2n th\u00e0nh. Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i x\u00e2y th\u00e0nh ra ch\u1ed7 kh\u00e1c h\u00e3y \u0111\u1ec3 sang n\u0103m s\u1ebd b\u00e0n.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i b\u1ecb m\u01b0a to, gi\u00f3 l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng l\u00ean to, nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u00f3 nh\u00e0 ph\u1ea3i b\u1eafc s\u00e0n l\u00ean nh\u00e0 m\u00e0 \u1edf, kh\u00f4ng t\u1ef1 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0103n. Quan t\u1ec9nh t\u1ea1m ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc cho g\u1ea1o, mu\u1ed1i, t\u00ednh theo nh\u00e2n kh\u1ea9u m\u00e0 ph\u00e1t cho. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 sai ki\u1ec3m x\u00e9t c\u00f2n nh\u00e0 n\u00e0o \u0111\u00e1ng ch\u1ea9n c\u1ea5p n\u1eefa th\u00ec c\u1ea5p cho. L\u1ea1i h\u1ecfi k\u1ef9 d\u00e2n gian c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u0129nh v\u1ed1n c\u1ee7a c\u00f4ng, \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng, qu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc th\u00ec t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ec3u theo gi\u00e1 g\u1ea1o m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t cho.<\/p>\n<p>Kho ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecb th\u1ea5m \u01b0\u1edbt, [t\u1ec9nh \u1ea5y] xin tr\u00edch ra ph\u00e1t thay cho v\u1ed1n c\u00f4ng \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea5t, \u0111\u1ec3 d\u00e2n l\u1ea5y c\u00e1i \u0103n. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cM\u01b0a gi\u00f3 v\u1ec1 m\u00f9a thu, c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1eadn tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kho ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o m\u1edbi m\u1ed9t l\u1ea7n g\u1eb7p m\u01b0a gi\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ea5m n\u01b0\u1edbc \u01b0\u1edbt ; r\u1ed3i l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111em th\u1ee9 g\u1ea1o kh\u00f3 \u0103n \u1ea5y \u0111\u01b0a cho ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec3 \u0111un \u0111\u1ea9y tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i, th\u00ec th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra sao ?\u201d B\u00e8n ph\u00e1i khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n S\u1ef9 \u0110\u0103ng, L\u00ea Nguy\u00ean Gi\u00e1m \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m x\u00e9t. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111em th\u00f3c \u01b0\u1edbt ph\u00e1t \u0111i r\u1ed3i. Vua gh\u00e9t l\u00e0 c\u00f3 d\u1ee5ng t\u00e2m kh\u00f4n kh\u00e9o, chu\u1ea9n B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u nhi\u1ec7m, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. S\u1ed1 g\u1ea1o \u01b0\u1edbt \u0111\u00e3 ph\u00e1t \u0111i r\u1ed3i, t\u00ednh gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 \u0111\u1ed1i tr\u1eeb \u0111i, th\u00f3c c\u0169ng gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n r\u1ebb \u0111i. R\u1ed3i l\u1ea1i chi\u1ebfu s\u1ed1 [g\u1ea1o] \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1ed3i gi\u1ea3 [\u0111\u01b0\u1eddng], r\u1ed9ng mi\u1ec5n cho m\u1ed9t n\u1eeda. L\u00faa, m\u1ea1 b\u1ecb ng\u1eadp, ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1c c\u1ea5y gi\u1eb7m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111em s\u1ed1 th\u00f3c m\u1edbi thu n\u0103m nay cho vay.<\/p>\n<p>T\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng b\u00e1o c\u00f3 thi\u00ean tai b\u00e3o l\u1ee5t. Vua chu\u1ea9n cho s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 thu v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n ; ru\u1ed9ng l\u00faa ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecb ng\u1eadp m\u1ea5t, kh\u00e1m th\u1ef1c cho mi\u1ec5n thu\u1ebf ; nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 ai ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, nh\u00e0 c\u1eeda, thuy\u1ec1n ghe, c\u00e1i n\u00e0o b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i th\u00ec chia h\u1ea1ng ch\u1ea9n c\u1ea5p (h\u1ea1ng l\u1edbn 3 quan, h\u1ea1ng trung 2 quan, h\u1ea1ng nh\u1ecf 1 quan). Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cN\u0103m nay kho\u1ea3ng th\u00e1ng 5 th\u00e1ng 6, n\u1eafng d\u1eef h\u1eb1ng tu\u1ea7n, sang thu c\u00f3 b\u00e3o l\u1ee5t nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng l\u00e0 do kh\u00ed v\u1eadn sinh ra m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi T\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i trong thu\u1ed9c ty c\u1ee7a 6 b\u1ed9 sung l\u00e0 Tri b\u1ea1 \u1edf v\u1ec7 Kim Ng\u00f4 coi gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch, c\u1ee9 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 C\u1ea9m y, Kim Ng\u00f4 tr\u1ef1c \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i hai c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh, Nguy\u1ec7t Ba \u1ea5y, ng\u00e0y t\u1ea1nh r\u00e1o th\u00ec \u1ee9ng tr\u1ef1c theo nh\u01b0 l\u1ec7 (450 ng\u01b0\u1eddi), n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y m\u01b0a r\u00e9t, ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i 200 ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y tr\u1ef1c \u0111\u00eam ng\u1ee7 l\u1ea1i, c\u00f2n bao nhi\u00eau cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec3m m\u1ee5c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 hai k\u1ef3 Nam, B\u1eafc h\u1eb1ng n\u0103m ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng n\u1ed9p v\u1ec1 Kinh v\u00e0 vi\u1ec7c ph\u00e1i v\u00e1t thuy\u1ec1n ghe. Ba b\u1ed9 H\u1ed9, Binh, C\u00f4ng v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh h\u1ed9i b\u00e0n, cho r\u1eb1ng : L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng n\u0103m c\u00e1c h\u1ea1t t\u1ea3i v\u1eadn th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec do thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u00e0o, t\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt th\u00ec do thuy\u1ec1n c\u00f4ng. Sau nh\u00e2n thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u00e0o thi\u1ebfu ng\u1ea1ch l\u1ea5y thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch((1) Nh\u1eefng thuy\u1ec1n ri\u00eang t\u00ecnh nguy\u1ec7n h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf xu\u1ea5t nh\u1eadp c\u1ea3ng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng, g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch.1), mi\u1ec5n d\u1ecbch((2) Mi\u1ec5n d\u1ecbch : nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c tha kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i l\u00e0m t\u1ea1p d\u1ecbch.2) c\u1ee7a d\u00e2n ph\u1ee5c v\u00e0o. Nay thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u00f3ng th\u00eam ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i, v\u1eady thuy\u1ec1n d\u00e2n n\u00ean cho v\u1ec1 \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n n\u1ed9p thu\u1ebf, v\u00e0 \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ea3i c\u1ee7a 2 k\u1ef3 Nam, B\u1eafc c\u00f9ng s\u1ed1 thuy\u1ec1n l\u0129nh t\u1ea3i, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ra m\u1ee9c \u0111\u1ed9 k\u1ef3 h\u1ea1n : (Nam K\u1ef3 h\u00e0ng n\u0103m c\u1ea7n t\u1ea3i th\u00f3c 10 v\u1ea1n h\u1ed9c, g\u1ea1o 10 ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng l\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt, c\u1ed9ng n\u1eb7ng \u01b0\u1edbc h\u01a1n 14.469.700 c\u00e2n, v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng g\u1ed7 t\u1ea5m ; c\u1ea7n v\u00e1t : thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cAn\u201d : Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 3 chi\u1ebfc ; Thuy\u1ec1n H\u1ea3i V\u1eadn : Gia \u0110\u1ecbnh 14 chi\u1ebfc, Bi\u00ean Ho\u00e0 7 chi\u1ebfc, V\u0129nh Long 15 chi\u1ebfc, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 8 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Nam 9 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 4 chi\u1ebfc, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 11 chi\u1ebfc, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 6 chi\u1ebfc, B\u00ecnh Thu\u1eadn 10 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n c\u1ee7a Nam T\u00e0o : 36 chi\u1ebfc, c\u1ed9ng l\u00e0 135 chi\u1ebfc. L\u1ec7 tr\u1ecdng t\u1ea3i c\u1ed9ng n\u1eb7ng \u01b0\u1edbc h\u01a1n 17.980 c\u00e2n, l\u00e3nh ch\u1edf l\u00e0m m\u1ed9t chuy\u1ebfn, n\u1ebfu c\u00f2n nh\u1eb9 n\u1ed5i, ch\u1edf th\u00eam g\u1ed7 t\u1ea5m v\u00e0 g\u1ea1o.<\/p>\n<p>B\u1eafc K\u1ef3 h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea7n ch\u1edf g\u1ea1o 50 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f4ng, n\u1eb7ng \u01b0\u1edbc h\u01a1n 25.435.300 c\u00e2n ; c\u1ea7n v\u00e1t : thuy\u1ec1n H\u1ea3i V\u1eadn ; \u1edf Kinh 16 chi\u1ebfc, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Hoa m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 9 chi\u1ebfc, Ngh\u1ec7 An 13 chi\u1ebfc, Nam \u0110\u1ecbnh 8 chi\u1ebfc, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 5 chi\u1ebfc. Thuy\u1ec1n c\u1ee7a B\u1eafc T\u00e0o 46 chi\u1ebfc. L\u0129nh ch\u1edf l\u00e0m 2 chuy\u1ebfn, t\u00ednh g\u1ea5p \u0111\u00f4i th\u00e0nh 212 chi\u1ebfc ; th\u00ec thuy\u1ec1n hi\u1ec7u An T\u0129nh c\u1ee7a Nam \u0110\u1ecbnh 8 chi\u1ebfc, l\u0129nh ch\u1edf 1 chuy\u1ebfn. L\u1ec7 tr\u1ecdng t\u1ea3i c\u1ed9ng \u01b0\u1edbc h\u01a1n 29.467.200 c\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f2n nh\u1eb9, ch\u1edf th\u00eam s\u1eaft, g\u1ea1ch ho\u1eb7c ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n \u0111i t\u1ea3i : Thuy\u1ec1n H\u1ea3i V\u1eadn, m\u1ed7i chi\u1ebfc : 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 tay l\u00e1i, 30 bi\u1ec1n binh ; thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cAn\u201d m\u1ed7i chi\u1ebfc : 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 tay l\u00e1i, 50 bi\u1ec1n binh ; thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201cT\u0129nh\u201d m\u1ed7i chi\u1ebfc 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 tay l\u00e1i, 40 bi\u1ec1n binh. Ph\u00e0m ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb 3 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i ch\u1ecdn m\u1ed9t Qu\u1ea3n v\u1ec7 ho\u1eb7c Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0m Qu\u1ea3n gi\u1ea3i. L\u0129nh t\u1ea3i \u1edf Nam K\u1ef3 th\u00ec do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng giao h\u00e0ng ph\u00e1i L\u00e3nh binh ho\u1eb7c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n chung. L\u0129nh t\u1ea3i \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng xin ch\u1ec9 ch\u1ecdn ph\u00e1i Th\u1ed1ng ch\u1ebf ho\u1eb7c Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c.<\/p>\n<p>\u0110i Nam K\u1ef3 l\u0129nh t\u1ea3i m\u1ed9t chuy\u1ebfn, h\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc sau ti\u1ebft \u201cC\u1ed1c v\u0169\u201d((1) M\u1ed9t kh\u00ed ti\u1ebft trong 24 kh\u00ed ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m. V\u00e0o ng\u00e0y 20 ho\u1eb7c 21 th\u00e1ng 4 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.1) ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ee7. H\u1ea1t n\u00e0o s\u1ed1 thuy\u1ec1n ph\u1ea3i ch\u1edf \u00edt, ch\u1ec9 ch\u1edf m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ea7n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y \u201cTi\u1ec3u m\u00e3n\u201d((2) M\u1ed9t kh\u00ed ti\u1ebft trong 24 kh\u00ed ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y 21, 22 th\u00e1ng 5 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.2) ph\u1ea3i t\u1edbi Kinh. H\u1ea1t n\u00e0o s\u1ed1 thuy\u1ec1n ph\u1ea3i ch\u1edf nhi\u1ec1u, li\u1ec7u chia cho ch\u1edf l\u00e0m 2 l\u1ea7n : l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1edbi v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y \u201cTi\u1ec3u m\u00e3n\u201d \u0111\u00e3 t\u1edbi Kinh, l\u1ea7n th\u1ee9 hai th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1edbi v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y \u201cMang hi\u1ec7n\u201d((3) Mang hi\u1ec7n t\u1ee9c l\u00e0 ti\u1ebft mang tr\u1ee7ng, v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 6 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.3).<\/p>\n<p>\u0110i B\u1eafc K\u1ef3 t\u1ea3i 2 chuy\u1ebfn, th\u00ec : chuy\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111i v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y \u201cC\u1ed1c v\u0169\u201d, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y \u201cTi\u1ec3u m\u00e3n\u201d v\u1ec1 n\u1ed9p, l\u1ea7n sau \u0111i v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y \u201cH\u1ea1 ch\u00ed\u201d((4) V\u00e0o ng\u00e0y 21, 22 th\u00e1ng 6 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.4), \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y \u201c\u0110\u1ea1i th\u1eed\u201d((1) V\u00e0o ng\u00e0y 23, 24 th\u00e1ng 7 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.1) ph\u1ea3i v\u1ec1 n\u1ed9p. Hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Nam \u0110\u1ecbnh c\u1ea7n ch\u1edf m\u1ed9t chuy\u1ebfn, th\u00ec trong th\u00e1ng 2 ph\u1ea3i t\u1edbi Kinh \u0111\u1ec3 k\u1ecbp ph\u00e1i \u0111i l\u0129nh ch\u1edf \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>G\u1eb7p n\u0103m n\u00e0o n\u00ean ch\u1edf t\u0103ng l\u00ean ho\u1eb7c ch\u1edf gi\u1ea3m k\u00e9m th\u00ec t\u1edbi k\u1ef3 s\u1ebd t\u00e2u xin tu\u00e2n h\u00e0nh. C\u00f2n nh\u01b0 ph\u00eda Nam t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ph\u00eda B\u1eafc t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn Thanh Hoa, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n n\u01a1i g\u1ea7n, do c\u00e1c t\u1ec9nh li\u1ec7u v\u00e1t hi\u1ec7u thuy\u1ec1n v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i ch\u1edf n\u1ed9p. Vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ea3i n\u0103m sau b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, mi\u1ec5n d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 cho \u0111\u00ecnh mi\u1ec5n vi\u1ec7c ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111i bu\u00f4n. Nh\u01b0ng r\u1ea5t ng\u1ea1i b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n h\u00e1m l\u1ee3i c\u00f2n theo th\u00f3i c\u0169 khinh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt. V\u1eady nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea5m b\u00e1n vung g\u1ea1o, mua v\u1ee5ng c\u1ea5m v\u1eadt, xin cho quan th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n s\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n sao g\u1eedi cho c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec3 c\u00e1c thuy\u1ec1n h\u1ed9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p l\u1ea5y m\u1ed9t b\u1ea3n ch\u1ea5p chi\u1ec3u ; l\u1ea1i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng hi\u1ec3u th\u1ecb \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u00e9p. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n d\u00e1m m\u1ea1o ph\u1ea1m, khi ph\u00e1t gi\u00e1c ra, ch\u1eb3ng nh\u1eefng k\u1ebb can ph\u1ea1m b\u1ecb chi\u1ec3u lu\u1eadt x\u00e9t ngh\u0129, m\u00e0 T\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 Ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng x\u00e9t. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCVII<\/a> \u2013 207<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng m\u00f9a \u0111\u00f4ng. G\u1eb7p k\u1ef3 m\u01b0a d\u1ea7m li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u00e0y ch\u01b0a ng\u1edbt, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin sai quan l\u00e0m l\u1ec5 thay. Vua b\u00e8n sai ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh C\u00f4ng \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 thay. Vua v\u1eabn ch\u01b0a y\u00ean t\u00e2m, s\u1edbm h\u00f4m \u0111\u00f3 t\u1eeb trong cung ng\u1ef1 gi\u00e1 ra c\u1eeda Gia T\u01b0\u1eddng, th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u00e2u n\u00f3i : suy t\u00ednh h\u00e0nh \u0111\u1ed9((1) \u0110\u1ed9 s\u1ed1 chuy\u1ec3n v\u1eadn.1) c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng, th\u00ec ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 sang n\u0103m \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh, h\u1ec5 g\u1eb7p nh\u1eadt th\u1ef1c nguy\u1ec7t th\u1ef1c th\u00ec c\u1ee9u, quan li\u00eau \u0111\u1ec1u ra qu\u1ef3 l\u1ea1y \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00e0m nh\u01b0 d\u00e1ng c\u1ee9u ng\u0103n. K\u1ec3 ra M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng nh\u00e0 vua, khi b\u1ecb x\u00e2m th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ee9u, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i ngh\u0129a ph\u00f9 d\u01b0\u01a1ng, \u00e1t \u00e2m, sao l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1i ngh\u0129a m\u1eb7t tr\u0103ng b\u1ecb x\u00e2m th\u1ef1c m\u00e0 c\u0169ng c\u1ee9u \u01b0 ? L\u1ea1i \u1edf nghi ch\u00fa, l\u1ec7 c\u00f3 \u0111\u00e1nh 24 c\u00e1i tr\u1ed1ng, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd. X\u00e9t ra b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a, khi nh\u1eadt th\u1ef1c th\u00ec tu s\u1eeda \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, khi nguy\u1ec7t th\u1ef1c th\u00ec s\u1eeda sang h\u00ecnh ph\u1ea1t, c\u1ed1t ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng k\u00ednh s\u1ee3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u0103n d\u1ea1y \u1ea5y c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ec3 ti\u00eau d\u1eb9p tai bi\u1ebfn, h\u00e1 l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u00f4 l\u00fd \u1ea5y \u01b0 ?\u201d<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng kh\u1ea9u ph\u1ea7n kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, t\u1eeb ch\u1ee9c quan nh\u1ea5t ph\u1ea9m cho \u0111\u1ebfn l\u1ea1i, d\u1ecbch, binh, d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n theo th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c. Nh\u01b0ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y l\u00e0 \u1edf v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh ra b\u1ed5ng l\u1ec7 c\u1ee7a quan vi\u00ean m\u00e0 th\u00f4i. Nay ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n chia c\u00e1i l\u1ee3i c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n v\u1edbi binh d\u00e2n n\u01a1i th\u00f4n \u1ea5p, th\u00ec theo l\u1ebd ph\u1ea3i, t\u01b0\u1edfng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Xin nh\u1eefng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n x\u00e3 c\u00e1c h\u1ea1t, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng binh, d\u00e2n c\u00f9ng nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch ch\u01b0a d\u1ef1 tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 chi\u1ec3u s\u1ed1 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c qu\u00e2n c\u1ea5p ; c\u00f2n nh\u1eefng quan vi\u00ean b\u1ea5t c\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1eadt cao th\u1ea5p \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea5p. Vua y l\u1eddi b\u00e0n. Duy c\u00f3 nh\u1eefng quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 c\u0169, qu\u00e2n c\u1ea5p ru\u1ed9ng cho.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00ean tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o Gia T\u00f4 l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%B4ma_%C4%90inh_Vi%E1%BA%BFt_D%E1%BB%A5\">\u0110inh Vi\u1ebft D\u1ee5<\/a>, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90a_Minh_Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Xuy%C3%AAn\">Nguy\u1ec5n V\u0103n Xuy\u00ean<\/a> (\u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n qu\u1ed1c), sai nh\u1ea3y qua gi\u00e1 th\u1eadp \u00e1c ch\u00fang \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecbu. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai gi\u1ebft ch\u1ebft v\u00e0 th\u01b0\u1edfng k\u1ebb t\u1ed1 gi\u00e1c 600 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i c\u00f3 t\u00ean tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec1u l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf nh\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u00e0o h\u1ea7m \u1ea9n th\u00e2n, l\u00e0m v\u00e1ch 2 l\u1ea7n \u0111\u1ec3 gi\u1ea5u kinh \u0111\u1ea1o, l\u1ea1i l\u00e0m b\u00e0i \u201cTh\u00e1n \u0111\u1ea1o ng\u00e2m\u201d ((1) Th\u1edf than cho \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4.1) d\u1ee5 d\u1ed7 nh\u1eefng k\u1ebb theo \u0111\u1ea1o ki\u00ean t\u00e2m gi\u1eef \u0111\u1ea1o. T\u1ec9nh ph\u00e1i th\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, Thi\u1ec1u xin nh\u1ea3y qua th\u1eadp \u00e1c c\u1ea7u tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh cho l\u00e0 t\u00ecnh t\u1ed9i c\u1ee7a y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i n\u1eb7ng, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 y th\u1ec9nh c\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1ef1 ch\u00e2n t\u00e2m, xin kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m quy\u1ebft. Vua theo l\u1eddi, th\u01b0\u1edfng cho ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 ph\u00e1i binh \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m tang c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong Kinh hay c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1ea1 th\u1ebf. (C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh : ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : ph\u00e1i 300 l\u00ednh, 6 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m ; t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : 250 l\u00ednh, 5 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : 200 l\u00ednh, 4 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. V\u0103n t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : 150 l\u00ednh, 3 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; v\u0103n ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m v\u00e0 v\u00f5 t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m m\u00e0 hi\u1ec7n l\u00e0 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c : 100 l\u00ednh 2 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. V\u00f5 : ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m hi\u1ec7n th\u1ef1 ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 v\u0103n t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m m\u00e0 hi\u1ec7n th\u1ef1 ch\u1ee9c Th\u1ecb lang 6 b\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 : 50 l\u00ednh, 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. Vi\u1ec7c h\u1ed9 t\u1ed1ng n\u00e0y do th\u00e2n nh\u00e2n c\u1ee7a tang gia tr\u00ecnh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho b\u1ed9 Binh. Vi\u00ean n\u00e0o an t\u00e1ng \u1edf Kinh, th\u00ec b\u1ed9 t\u01b0 l\u1ea5y bi\u1ec1n binh, t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m ; vi\u00ean n\u00e0o nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c, theo l\u1ec7 ph\u1ea3i b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1, th\u00ec ph\u00e1i l\u00ednh ch\u1ec9 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 th\u00f4i. Ngo\u00e0i ra, v\u0103n t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng d\u1ef1 trong ban th\u1ee9 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5p thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i b\u1eaft bi\u1ec1n binh h\u1ed9 t\u1ed1ng n\u1eefa. Nh\u1eefng quan ngo\u00e0i nh\u01b0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh c\u00f9ng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p t\u00e1n, Tuy\u00ean ph\u1ee7, V\u0103n t\u1ef1 ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ef1 ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, th\u1eddi chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m nh\u01b0 tr\u00ean m\u00e0 ph\u00e1i b\u1eaft l\u00ednh h\u1ed9 t\u1ed1ng. C\u00f2n v\u0103n ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m nh\u01b0 Ph\u1ee7 th\u1eeba, \u00e1n s\u00e1t, V\u00f5 t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m nh\u01b0 Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1ec7 ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 \u1edf Kinh. Nh\u1eefng quan vi\u00ean c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i m\u00e0 qu\u00ea \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c, l\u1ec7 c\u00f3 b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1, th\u00ec t\u1edbi k\u1ef3, bi\u1ec1n binh c\u0169ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ebfn thuy\u1ec1n. Vi\u00ean n\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n h\u01a1i g\u1ea7n, do xe tang \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ch\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea, th\u00ec \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi l\u00e0 th\u00f4i. Bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i ch\u1ec9 n\u00ean m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng mang gi\u00e1o v\u00e0 \u0111u\u1ed1c th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua nghe th\u1ea5y trong Kinh th\u00e0nh c\u00f3 ti\u1ebfng tr\u1ed1ng, thanh la, sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi th\u00ec l\u00e0 \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Th\u1ea9m c\u00f3 di\u1ec5n tr\u00f2 vui. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ngo\u00e0i nh\u1eefng l\u00fac ch\u1ea7u h\u1ea7u, th\u0103m h\u1ecfi v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i, th\u00ec l\u1ea5y th\u01a1 v\u0103n l\u00e0m vui, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0n \u0111\u00fam v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e8n m\u1ecdn di\u1ec5n k\u1ecbch ch\u01a1i \u00e2m nh\u1ea1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh. Th\u1ebf m\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ea9m kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1eadn tr\u1ecdng gi\u1eef g\u00ecn ph\u00e1p \u0111\u1ed9, ch\u01a1i nh\u1eefng tr\u00f2 v\u00f4 \u00edch, c\u00f3 tr\u00e1i v\u1edbi gia hu\u1ea5n. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea1t 2 n\u0103m l\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 trong 3 th\u00e1ng kh\u00f4ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban v\u00e0o ch\u1ea7u m\u1eebng. T\u1ea3, h\u1eefu T\u00f4n ch\u00ednh, t\u1ea3, h\u1eefu T\u00f4n nh\u00e2n \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 vi\u00ean quy\u1ec1n Nhi\u1ebfp t\u1ea3 T\u00f4n khanh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng xem x\u00e9t, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed thu\u1ed9c ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Ho\u00e0, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. L\u00ednh thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Mi\u00ean Th\u1ea9m bi\u1ebft di\u1ec5n tr\u00f2 vui c\u1ed9ng 17 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng n\u00ean l\u01b0u \u1edf trong ph\u1ee7, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111u\u1ed5i ra cho l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i K\u1ef3 v\u00f5\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t v\u1eadt tai h\u1ea1i r\u1ea5t l\u1edbn. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb : ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb n\u1ea5u, b\u00e1n thu\u1ed1c phi\u1ec7n c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb h\u00fat tr\u1ed9m thu\u1ed1c phi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u x\u1eed ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t l\u01b0u. \u0110\u00e3 chu\u1ea9n cho tu\u00e2n ngh\u1ecb thi h\u00e0nh r\u1ed3i. Nay ta ngh\u0129 : ng\u01b0\u1eddi h\u00fat tr\u1ed9m thu\u1ed1c phi\u1ec7n, tuy h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c quan, b\u1ecf c\u00f4ng vi\u1ec7c, m\u1ea5t h\u1ebft gia s\u1ea3n, t\u1ed5n h\u1ea1i s\u1ee9c kho\u1ebb, nh\u01b0ng ch\u1ec9 l\u00e0m h\u1ea1i cho m\u1ed9t th\u00e2n, m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ee9a n\u1ea5u, b\u00e1n thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u1ee3i l\u1edbn, d\u1ee5 d\u1ed7 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1eadp nhi\u1ec5m th\u00e0nh th\u00f3i quen, c\u00e1i h\u1ea1i lan ra r\u1ed9ng, th\u00ec thi\u1ebft x\u1eed t\u1ed9i nh\u01b0 nhau, th\u1ef1c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u1ea3 l\u1ea1i th\u1ee9 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ea3n xu\u1ea5t \u1edf n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111i ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, \u0111\u00e3 tr\u00e1i lu\u1eadt c\u1ea7u l\u1ee3i bu\u00f4n v\u1ec1. H\u1ecd mang theo v\u00e0o c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u1eddi c\u00e0ng t\u00e1c h\u1ea1i l\u1edbn, m\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3n h\u1ea3i quan s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng nh\u1eefng quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p kh\u00e1m, th\u00ec ho\u1eb7c ki\u1ec3m tra s\u01a1 su\u1ea5t, ho\u1eb7c bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft, ho\u1eb7c tham l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a v\u1ee5, l\u1ea5y ti\u1ec1n r\u1ed3i c\u1ed1 \u00fd tha ra. V\u1eady b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i b\u00e0n, \u0111\u1ecbnh ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ec9nh ng\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb h\u00f4n m\u00ea, tr\u1eeb b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i l\u1ec7, th\u00ec l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean\u201d. Khi b\u1ea3n ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho theo ngh\u1ecb thi h\u00e0nh :<\/p>\n<p>\u00a0(Ph\u00e0m c\u00e1c quan l\u1ea1i, qu\u00e2n d\u00e2n, ai h\u00fat v\u1ee5ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n, tang v\u1eadt t\u1eeb 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m ; tang v\u1eadt t\u1eeb 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u1eddi ngh\u0129 x\u1eed theo l\u1ec7 ch\u1ee9a gi\u1ea5u thu\u1ed1c phi\u1ec7n [\u1edf d\u01b0\u1edbi] v\u00e0 t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n. Cha, anh kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n c\u1ea5m con em, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2n c\u1eadn bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. L\u00e2n c\u1eadn m\u00e0 kh\u00f4ng \u1edf g\u1ea7n k\u1ec1 th\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i. Ph\u00e0m ai c\u00e1o gi\u00e1c \u0111\u00fang, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tang v\u1eadt t\u1eeb 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 60 quan ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng theo l\u1ec7 c\u00e1o gi\u00e1c ch\u1ee9a gi\u1ea5u m\u00e0 ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng ph\u1ed1 l\u00e0m ngh\u1ec1 n\u1ea5u thu\u1ed1c phi\u1ec7n b\u00e1n v\u00e0 hi\u1ec7n t\u00e0ng tr\u1eef, b\u00e1n thu\u1ed1c phi\u1ec7n s\u1ed1ng, thu\u1ed1c phi\u1ec7n ch\u00edn, kh\u00f4ng t\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf vi\u1ec5n bi\u00ean((1) N\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xa, g\u1ea7n h\u01a1n c\u1ef1c bi\u00ean, xa h\u01a1n c\u1eadn bi\u00ean.1) ; t\u1eeb 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu, t\u1ecbch bi\u00ean gia s\u1ea3n sung c\u00f4ng. Cha anh k\u1ebb ph\u1ea1m kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n c\u1ea5m con em c\u00f9ng l\u00e2n c\u1eadn \u1edf li\u1ec1n k\u1ec1 bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 tr\u1eebng ph\u1ea1t k\u1ebb h\u00fat v\u1ee5ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129. K\u1ebb c\u00f9ng thuy\u1ec1n bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng h\u01a1n t\u1ed9i l\u00e2n c\u1eadn m\u1ed9t b\u1eadc t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e1nh 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 1 n\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00e1o gi\u00e1c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec tang v\u1eadt kh\u00f4ng t\u1edbi 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u01b0\u1edfng 100 quan ; 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 150 quan. N\u1ebfu \u0111\u00e1m n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn 30, 40 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, l\u00fac \u0111\u00f3 ph\u1ea3i t\u00e2u xin th\u01b0\u1edfng th\u00eam. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u sau \u0111\u00e2y, ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn 30, 40 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng chi\u1ec3u theo \u0111i\u1ec1u n\u00e0y thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu c\u1eeda bi\u1ec3n, vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 c\u0169 th\u00e2n mang theo l\u1ea1i l\u1ec7, xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n ki\u1ec3m tra. N\u1ebfu l\u00e0 thuy\u1ec1n m\u1edbi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m, cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5. N\u1ebfu h\u1ecd ch\u1ecbu mang ngay thu\u1ed1c phi\u1ec7n ra n\u1ed9p th\u00ec chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u1ed9i ; n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u00fa n\u1ed9p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng thuy\u1ec1n v\u1eabn \u0111\u1ebfn bu\u00f4n c\u0169ng cam \u0111oan th\u1ef1c n\u1eb7ng : \u201cN\u1ebfu trong thuy\u1ec1n d\u00e1m c\u00f3 mang theo thu\u1ed1c phi\u1ec7n hay ch\u1ee9a gi\u1ea5u thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00e2u, ho\u1eb7c thu\u00ea m\u01b0\u1ee3n h\u1ea1ng thuy\u1ec1n n\u00e0o mang gi\u00fap th\u00ec cam ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft\u201d. Sau khi cam r\u1ed3i m\u00e0 kh\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u1edf trong thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n hay m\u1edbi \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed1c phi\u1ec7n kh\u00f4ng t\u1edbi 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu ; 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean x\u1eed gi\u1ea3o l\u1eadp quy\u1ebft. Thuy\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a can ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng. B\u1ecdn thuy\u1ec1n ch\u00e0i thuy\u1ec1n bu\u00f4n trong n\u01b0\u1edbc nh\u1eadn thu\u00ea chuy\u1ec3n thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00ean b\u1edd c\u00f9ng l\u00e0 c\u1eeda hi\u1ec7u trong ph\u1ed1 nh\u1eadn ti\u1ec1n thu\u00ea \u0111em \u0111i c\u1ea5t gi\u1ea5u \u0111\u1ec1u x\u1eed c\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc, l\u1ea1i b\u1ecb t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n n\u1eefa. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng thuy\u1ec1n bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, x\u1eed gi\u1ea3m k\u00e9m t\u1ed9i x\u1eed ch\u00ednh ph\u1ea1m 2 b\u1eadc, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 3 n\u0103m ; n\u1ebfu v\u00ec \u0103n ti\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o th\u00ec t\u00ednh tang v\u1eadt kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u201cu\u1ed5ng ph\u00e1p\u201d((2) L\u00e0m queo ph\u00e1p lu\u1eadt.2) theo m\u1ee9c n\u1eb7ng nh\u1eb9 x\u00e9t ngh\u0129. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00e1o gi\u00e1c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec : tang v\u1eadt kh\u00f4ng t\u1edbi 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u01b0\u1edfng 150 quan ; 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng 200 quan.<\/p>\n<p>\u2013 Ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c m\u00e0 b\u1ecdn quan l\u1ea1i qu\u00e2n l\u00ednh trong thuy\u1ec1n mua gi\u1ea5u thu\u1ed1c phi\u1ec7n s\u1ed1ng ch\u00edn mang theo v\u1ec1 th\u00ec tang v\u1eadt kh\u00f4ng t\u1edbi 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu, 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, tr\u1ea3m l\u1eadp quy\u1ebft, t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a k\u1ebb can ph\u1ea1m b\u1ecb t\u1ecbch thu. Thuy\u1ec1n bu\u00f4n, thuy\u1ec1n ch\u00e0i n\u1ebfu nh\u1eadn ti\u1ec1n thu\u00ea chuy\u1ec3n gi\u00fap thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00ean b\u1edd hay c\u1eeda hi\u1ec7u trong ph\u1ed1 nh\u1eadn thu\u00ea chuy\u1ec3n thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u1ea5y \u0111i gi\u1ea5u cho h\u1ecd, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc v\u00e0 l\u1ea1i b\u1ecb t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n n\u1eefa. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng thuy\u1ec1n bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, x\u1eed k\u00e9m ch\u00ednh ph\u1ea1m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m ; n\u1ebfu v\u00ec \u0103n ti\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o, t\u00ednh s\u1ed1 tang v\u1eadt kh\u00e9p v\u00e0 t\u1ed9i \u201cu\u1ed5ng ph\u00e1p\u201d ngh\u0129 x\u1eed. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec tang v\u1eadt kh\u00f4ng t\u1edbi 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 200 quan, 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 250 quan. Ph\u00e0m quan l\u1ea1i, l\u1ec7, d\u1ecbch c\u00e1c \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n v\u00e0 quan l\u1ea1i c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi do Kinh ph\u00e1i, t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t thu\u1ed1c phi\u1ec7n, k\u1ebb n\u00e0o \u0103n ti\u1ec1n c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang hay tuy kh\u00f4ng \u0103n ti\u1ec1n m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang \u0111\u1ec1u x\u1eed c\u00f9ng t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc ; duy c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00e1m x\u00e9t kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c ra \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch b\u1ecf ch\u1ee9c, vi\u1ec7c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1eadn t\u00e2m ki\u1ec3m x\u00e9t m\u00e0 t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c tang v\u1eadt thu\u1ed1c phi\u1ec7n, n\u1ebfu \u1edf thuy\u1ec1n bu\u00f4n th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u00e1o gi\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n m\u00e0 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t n\u1eeda ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n quan ch\u1ee9c th\u00ec l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng ri\u00eang gia cho 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft thu\u1ed1c phi\u1ec7n m\u00e0 \u0103n ti\u1ec1n, c\u1ed1 \u00fd tha ra, hay b\u1ecdn l\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i \u0103n ti\u1ec1n m\u00e0 trang tr\u1ea3i ri\u00eang v\u1edbi nhau, khi truy c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n nguy\u00ean, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m, nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed m\u00e0 t\u00ednh tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed th\u00ec theo m\u1ee9c n\u1eb7ng \u1ea5y m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi tri t\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m th\u00ec x\u1eed k\u00e9m t\u1ed9i k\u1ebb can ph\u1ea1m m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vu c\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi h\u00fat v\u1ee5ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n n\u1ea5u b\u00e1n, mang theo hay t\u00e0ng tr\u1eef thu\u1ed1c phi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201cvu c\u00e1o\u201d gi\u1ea3m k\u00e9m m\u1ed9t b\u1eadc m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129 ; duy c\u00f3 vu cho ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ebfn t\u1ed9i ch\u1ebft m\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u00f3t x\u1eed quy\u1ebft r\u1ed3i, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u1ea3n to\u1ea1 x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft, kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc. K\u1ebb n\u00e0o m\u01b0\u1ee3n c\u1edb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m m\u00e0 khua g\u00f5, sinh s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u00e0m kh\u1ed5 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f4n \u0111\u1ed3 hung \u00e1c sinh s\u1ef1 nhi\u1ec5u d\u00e2n m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed \u0111em \u0111i \u0111\u00e0y, n\u1ebfu nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 do\u1ea1 n\u1ea1t l\u1eeba d\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y ti\u1ec1n, th\u00ec t\u00ednh theo tang v\u1eadt, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i l\u00e0m queo ph\u00e1p lu\u1eadt theo m\u1ee9c n\u1eb7ng m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 n\u00f3i tr\u00ean, m\u1ed7i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u1ec7c. N\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m m\u1ea5y vi\u1ec7c, th\u00ec x\u1eed theo vi\u1ec7c n\u00e0o n\u1eb7ng nh\u1ea5t m\u00e0 x\u1eed, n\u1ebfu m\u1ea5y vi\u1ec7c c\u00f9ng ngang nhau th\u00ec theo m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129).<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, cho tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, ban cho th\u1ee9 b\u00fat c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00eam m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn, m\u00e1y ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc, t\u00ednh ti\u1ec1n h\u1ebft 11.000 quan c\u00f3 l\u1ebb. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cTr\u1eabm mu\u1ed1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ee3 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ec1u h\u1ecdc t\u1eadp m\u00e1y m\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c tinh x\u1ea3o, cho n\u00ean kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ed5n ph\u00ed\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t hai ty Chi\u00eam h\u1eadu ((1) Ty quan s\u00e1t kh\u00ed h\u1eadu, t\u1ee9c nha kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng ng\u00e0y nay.1) v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng y \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y (Ty Chi\u00eam h\u1eadu c\u00f3 5 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0\u00a0 l\u1ea1i, ty L\u01b0\u01a1ng y c\u00f3 7 y thu\u1ed9c).<\/p>\n<p>Ph\u00e2n ph\u00e1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 Long, cho Tham tri \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa l\u00e0m Ch\u00e1nh bi\u1ec7n, vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 bi\u1ec7n Giang L\u01b0u Ba [Jarkarta, Indonesia] ; thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n B\u1eb1ng, cho Th\u1ef1 lang Tr\u1ea7n B\u01b0u l\u00e0m Ch\u00e1nh bi\u1ec7n, th\u1ef1 vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang Cao H\u1eefu T\u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 bi\u1ec7n \u0111i Tam Ba L\u0103ng \u4e09\u5427\u51cc [th\u00e0nh ph\u1ed1 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Semarang\">Semarang<\/a>, Indonesia] ; thuy\u1ec1n Linh Ph\u01b0\u1ee3ng, cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long, vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Phan T\u0129nh \u0111\u1ec1u sung Ph\u00f3 bi\u1ec7n \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng [\u1ea4n \u0110\u1ed9]. Thuy\u1ec1n Ti\u00ean Ly, cho Lang trung Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i B\u1ea3n l\u00e0m Ch\u00e1nh bi\u1ec7n, th\u1ef1 vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n Du l\u00e0m Ph\u00f3 bi\u1ec7n ; thuy\u1ec1n T\u01b0\u1eddng H\u1ea1c, cho Lang trung L\u00ea V\u0103n Thu l\u00e0m Ch\u00e1nh bi\u1ec7n, vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang \u0110\u1ed7 M\u1eadu Th\u01b0\u1edfng l\u00e0m Ph\u00f3 bi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u ((5) T\u1ee9c Singapore.5). R\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 s\u1ed1 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c mang theo thuy\u1ec1n v\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t khi \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1ec1 : (Ph\u00e1i \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n h\u01a1i xa, c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n l\u1edbn nhi\u1ec1u d\u00e2y, b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng m\u1ed7i chi\u1ebfc tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 6 c\u1ed7 s\u00fang H\u1ed3ng y, 10 c\u1ed7 s\u00fang Ch\u1ea5n H\u1ea3i ; nay c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed7i chi\u1ebfc 4 kh\u1ea9u s\u00fang Qu\u00e1 S\u01a1n. M\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang H\u1ed3ng Y 60 ph\u00e1t thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n ; s\u00fang Ch\u1ea5n H\u1ea3i, Qu\u00e1 S\u01a1n m\u1ed7i c\u1ed7 80 ph\u00e1t. Ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c x\u1ee9 Giang L\u01b0u Ba, Tam Ba L\u0103ng v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169). Ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Linh Ph\u01b0\u1ee3ng, Thu\u1ef5 Long, Ph\u1ea5n B\u1eb1ng m\u1ed7i chi\u1ebfc tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 2 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang, nay c\u1ea5p th\u00eam 10 kh\u1ea9u ; c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Ti\u00ean Ly, T\u01b0\u1eddng H\u1ea1c, Thanh Loan, V\u00e2n \u0110i\u00eau, Kim Loan, Th\u1ea7n Giao tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p m\u1ed7i chi\u1ebfc 20 kh\u1ea9u, nay c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed7i chi\u1ebfc 5 kh\u1ea9u n\u1eefa. M\u1ed7i kh\u1ea9u \u0111\u1ec1u 100 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n thu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Khi c\u00f4ng c\u00e1n v\u1ec1, nh\u1eefng h\u00e0ng ho\u00e1 mua \u0111\u01b0\u1ee3c mang v\u1ec1 n\u1ed9p, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo nh\u01b0 thanh \u0111\u01a1n ((6) \u0110\u01a1n k\u00ea \u0111i mua h\u00e0ng.6) nhi\u1ec1u hay \u00edt \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 100 th\u00e0nh l\u00e0m m\u1ee9c. Nh\u01b0 \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01a1i h\u00e0ng ho\u00e1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i nhi\u1ec1u, mua \u0111\u01b0\u1ee3c 60 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, Ch\u00e1nh ph\u00f3 bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, Tu\u1ef3 bi\u1ec7n, th\u01b0\u1edfng 1 th\u1ee9 ; mua \u0111\u01b0\u1ee3c 50 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, Ch\u00e1nh ph\u00f3 bi\u1ec7n, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, Tu\u1ef3 bi\u1ec7n, th\u01b0\u1edfng 3 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ; 40 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea1t ; kh\u00f4ng t\u1edbi 40 th\u00e0nh l\u00e0 h\u1ea1ng k\u00e9m, Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 bi\u1ec7n ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ef3 bi\u1ec7n ph\u1ea1t ba th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110i L\u00e3 T\u1ed1ng ((1) T\u1ee9c \u0111\u1ea3o Luzon \u1edf Phi Lu\u1eadt T\u00e2n (Phil\u00edppin).1), Giang L\u01b0u Ba [Jarkarta, Indonesia] l\u00e0 ch\u1ed7 h\u00e0ng ho\u00e1 h\u01a1i s\u1eb5n, mua \u0111\u01b0\u1ee3c 50 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, 40 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, 30 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, kh\u00f4ng t\u1edbi 30 th\u00e0nh l\u00e0 h\u1ea1ng k\u00e9m, chi\u1ec3u h\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u0169ng theo nh\u01b0 \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng [Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Ph\u00e1p \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9.].<\/p>\n<p>\u0110i T\u00e2n Gia Ba [Singapore], Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p ((2) T\u1ee9c Mal\u1eafcca \u1edf b\u00e1n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai, tr\u00f4ng ra eo bi\u1ec3n Mal\u1eafcca.2) \u0111\u1ea3o T\u00e2n Lang ((3) T\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea3o P\u00ea-nang, b\u1edd bi\u1ec3n \u1edf b\u00ean t\u00e2y b\u00e1n \u0111\u1ea3o Ma-lai-xi-a. Ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea3o T\u00e2n Lang.3) l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i h\u00e0ng ho\u00e1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u00edt, mua \u0111\u01b0\u1ee3c 40 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, 30 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, 20 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, kh\u00f4ng t\u1edbi 20 th\u00e0nh l\u00e0 h\u1ea1ng k\u00e9m ; th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u0169ng theo nh\u01b0 \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng h\u00e0ng ho\u00e1 kh\u00f4ng k\u00ea trong thanh \u0111\u01a1n m\u00e0 t\u1eadn t\u00e2m t\u00ecm mua \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 r\u1ea5t th\u00edch d\u1ee5ng, th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ee9 t\u00ednh b\u1eb1ng 3 th\u1ee9 trong thanh \u0111\u01a1n, th\u00edch d\u1ee5ng v\u1eeba, m\u1ed7i th\u1ee9 b\u1eb1ng 2 th\u1ee9 trong thanh \u0111\u01a1n, r\u1ed3i g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o s\u1ed1 \u0111\u00e3 chia th\u00e0nh m\u00e0 gia th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110i c\u00f4ng c\u00e1n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 th\u00ec : \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i xa, th\u01b0\u1edfng Ch\u00e1nh ph\u00f3 bi\u1ec7n gia 1 c\u1ea5p, v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, Tu\u1ef3 bi\u1ec7n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9 ; \u0111i L\u00e3 T\u1ed1ng, Giang L\u01b0u Ba, Tam Ba L\u0103ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Semarang\">Semarang<\/a>, Indonesia] h\u01a1i g\u1ea7n, th\u01b0\u1edfng Ch\u00e1nh ph\u00f3 bi\u1ec7n gia 1 c\u1ea5p, Tu\u1ef3 bi\u1ec7n k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, \u0111i T\u00e2n Gia Ba, Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p, \u0111\u1ea3o T\u00e2n Lang t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i g\u1ea7n, th\u01b0\u1edfng Ch\u00e1nh ph\u00f3 bi\u1ec7n k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, Tu\u1ef3 bi\u1ec7n 1 th\u1ee9).<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 nh\u1eefng bi\u1ec1n binh, Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c vi\u1ec7c c\u00f4ng, khi tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ec1u do ph\u00e1i vi\u00ean chia h\u1ea1ng \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng ; duy c\u00f3 \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0 n\u01a1i h\u01a1i g\u1ea7n, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau khi \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u c\u0169ng c\u00f9ng l\u1ec7 v\u1edbi \u0111i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y s\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho x\u00e9t nghi\u1ec7m chia h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 t\u0103ng c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 ti\u1ec1n (h\u1ea1ng \u01b0u m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 3 quan, h\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan 5 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng ba 1 quan), xin t\u1eeb sau, nh\u1eefng binh d\u1ef1 h\u1ea1ng, g\u1eb7p khi c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u00e3 c\u1ea5p t\u0103ng l\u1ea1i t\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t n\u1eeda n\u1eefa ; n\u1ebfu ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf trong n\u01b0\u1edbc, th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 t\u0103ng m\u00e0 c\u1ea5p to\u00e0n s\u1ed1 ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 coi gi\u1eef thuy\u1ec1n th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 t\u0103ng c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda. Vua n\u00f3i : \u201cSai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, th\u00ec h\u1eadu c\u1ea5p cho l\u00e0 ph\u1ea3i r\u1ed3i, c\u00f2n nh\u01b0 coi gi\u1eef thuy\u1ec1n th\u00ec v\u1ea5t v\u1ea3, gi\u1ecfi giang g\u00ec. V\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng chi c\u1ea5p, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng l\u1ec7 v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ef1 h\u1ea1ng, b\u1ea5t t\u1ea5t c\u1ea5p th\u00eam.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00f4 h\u1ed9i, sai T\u01b0 v\u1ee5 Tr\u1ea7n Vi\u1ebft X\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0 l\u1ea1i T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u01b0\u1eddng mang theo ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ng\u00f4n c\u00f9ng ng\u1ed3i v\u00e0o thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 Long \u0111\u1ebfn Giang L\u01b0u Ba, r\u1ed3i do ph\u00e1i vi\u00ean chuy\u1ec3n \u0111\u00e1p nh\u1edd sang thuy\u1ec1n T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111i, n\u0103m sau th\u00ec v\u1ec1. Ph\u00e0m \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o, m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, tai nghe th\u1ea5y c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec1u ghi t\u01b0\u1eddng t\u1eadn v\u1ec1 t\u00e2u, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 phong v\u1eadt ph\u01b0\u01a1ng xa ; nh\u00e2n ti\u1ec7n t\u00ecm mua m\u1ed9t v\u00e0i th\u1ee9 h\u00e0ng T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng \u0111em v\u1ec1 d\u00e2ng. R\u1ed3i cho r\u1eb1ng chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y bi\u1ec3n kh\u01a1i qua v\u01b0\u1ee3t xa x\u0103m, h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n, b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c. (Tr\u1ea7n Vi\u1ebft X\u01b0\u01a1ng, T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 \u00e1o h\u1ecdc tr\u00f2, 1 b\u1ed9 \u00e1o \u0111i ng\u1ef1a, 9 chi\u1ebfc \u00e1o, 6 chi\u1ebfc qu\u1ea7n, 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; 2 th\u00f4ng ng\u00f4n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 \u00e1o \u0111i ng\u1ef1a, 6 chi\u1ebfc \u00e1o, 5 chi\u1ebfc qu\u1ea7n, 8 l\u1ea1ng b\u1ea1c. B\u1ecdn X\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n chi cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, th\u00f4ng ng\u00f4n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, do th\u00e2n nh\u00e2n h\u1ecd c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1edbi kho \u1edf Kinh m\u00e0 l\u0129nh.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t B\u1ed9t N\u00ea [\u0111\u1ea3o <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Borneo\">Borneo<\/a>] \u1edf T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ch\u1ed7 s\u1ea3n xu\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0ng ng\u1ecdc m\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u00edt c\u00f3 lui t\u1edbi l\u00e0 c\u1edb g\u00ec ?\u201d B\u1ecdn Ph\u00fa th\u01b0a : x\u1ee9 \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i T\u00e2y [nh\u01b0ng] \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y c\u00e1ch xa, s\u00f3ng gi\u00f3 d\u1eef d\u1ed9i, nguy hi\u1ec3m, gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng lu\u1ea9n qu\u1ea9n \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, cho n\u00ean thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ec1u l\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm th\u01b0\u1eddng xem nh\u1eefng tranh v\u1ebd c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u r\u00e2u qu\u0103n l\u1ea1i, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec kh\u00ed huy\u1ebft s\u1edf sinh nh\u01b0 th\u1ebf hay l\u00e0 h\u1ecd l\u00e0m c\u00e1ch th\u1ebf n\u00e0o ? V\u1ea3 \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng cho ch\u00ed c\u00e1c n\u01b0\u1edbc [v\u00f9ng \u1ea5y], th\u1ecb d\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ho\u1eb7c x\u1ecf m\u0169i, c\u1eaft m\u00f4i, ho\u1eb7c v\u1ebd m\u00ecnh s\u1eeda t\u00f3c, cho th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1eb9p. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 t\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng sinh ra v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 ch\u1ecdn b\u1ed5 ban bi\u1ec1n binh v\u00e0o thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2y (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 chia l\u00e0m 2 ban, m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 12 ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ee7. Nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 chia ban : nh\u1eefng l\u00ednh \u1edf qu\u00ea thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ban ; l\u00ednh qu\u00ea thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 2 th\u00e1ng 1 ban, thay phi\u00ean nhau t\u1edbi ng\u0169, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10 th\u00ec ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ee7 m\u1eb7t.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n t\u00e2u n\u00f3i : C\u1ee9 Tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kim Tu\u1ea5n b\u00e1o : \u201cH\u1ea1t ph\u1ee7 \u1ea5y \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5t Xi\u00eam c\u00e1ch xa t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng \u0111\u00f4ng kh\u00f4 r\u00e1o th\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c Man l\u00e9n \u0111\u1ebfn sinh s\u1ef1. Nay th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin nh\u1eefng b\u1ecdn Man, N\u00f9ng Khai, N\u00f9ng H\u00e1n c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh x\u00e2m nhi\u1ec5u. Xin t\u1ec9nh ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh l\u00f2ng d\u00e2n\u201d. X\u00e9t ra gi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui, \u0111\u00e3 2, 3 n\u0103m nay kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00ec n\u1eefa. Nay b\u1ed7ng c\u00f3 tin b\u00e1o \u1ea5y, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn d\u00e2n t\u00e0n tr\u1ed1n tr\u00e1nh ph\u1ea3n b\u1ea1n \u0111i theo Xi\u00eam, tung ra tin \u1ea5y \u0111\u1ec3 do\u1ea1 n\u1ea1t l\u1eabn nhau m\u00e0 th\u00f4i. Hu\u1ed1ng chi ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m d\u00e2n \u0111\u00f4ng v\u1edbi binh l\u1ef1c m\u1ed9t ph\u1ee7 \u1ea5y c\u0169ng d\u01b0 \u0111\u00e1nh b\u1eaft, ch\u1ebf ng\u1ef1 ch\u00fang, h\u00e0 t\u1ea5t h\u01a1i m\u1ed9t t\u00fd ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 sai \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd \u1ea5y hi\u1ec3u th\u1ecb cho c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng l\u00ednh Th\u1ed5, nghi\u00eam ph\u00f2ng c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan y\u1ebfu. N\u1ebfu b\u1ecdn Man d\u00e1m l\u00e9n \u0111i th\u00ec hi\u1ec7p l\u1ef1c m\u00e0 b\u1eaft, ch\u00e9m. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, t\u1ee9c kh\u1eafc phi b\u00e1o v\u1ec1 t\u1ec9nh, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn gi\u00fap s\u1ee9c ti\u1ec5u tr\u1eeb c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Vua cho l\u00e0 n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng xung y\u1ebfu, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 quan qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ee7 tr\u1ea5n \u00e1p, sai ph\u00e1t ra 200 bi\u1ec1n binh, \u1ee7y cho 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, mang \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u. N\u1ebfu ch\u00fang th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 m\u00e0 l\u1ea9n tr\u1ed1n, chu\u1ea9n cho t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ed9 v\u00e0i tu\u1ea7n, 1 th\u00e1ng r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea7u r\u1ea1p d\u1ecbp kh\u00e1nh ti\u1ebft sang n\u0103m. (Tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n d\u1ef1ng m\u1ed9t l\u1ea7u ch\u00ednh, 2 r\u1ea1p d\u00e0i 2 b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu, 4 l\u1ea7u g\u00f3c ; tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n 2 \u0111i\u1ec7n Quang Minh, B\u1ed3ng Doanh m\u1ed7i n\u01a1i 1 r\u1ea1p d\u00e0i). Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd, Tham tri Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u1ef1 Tham tri T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, Th\u1ecb lang L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, B\u00f9i Qu\u1ef9, nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa sung l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd. S\u1eafc cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m c\u00e1i l\u1ea7u ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m sau. B\u1ecdn \u0110\u1ed5ng l\u00fd xin \u1edf 4 c\u1ed9t gian gi\u1eef l\u1ea7u ch\u00ednh cho th\u00eam r\u1ed3ng m\u00e2y b\u1eaft s\u1ee3i kim tuy\u1ebfn. Vua n\u00f3i : s\u1eeda l\u00e0m, c\u1ea7n cho v\u1eeba ph\u1ea3i th\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 tinh t\u1ebf, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y. L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c Tr\u1ef1c t\u1ec9nh b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u1ea5y ph\u1ea3i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn d\u1ef1ng l\u1ea7u r\u1ea1p ch\u00fac th\u1ecd ; v\u1ec1 ph\u1ea7n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, 100 bi\u1ec1n binh, Ph\u00fa Y\u00ean, Bi\u00ean Ho\u00e0 m\u1ed7i t\u1ec9nh 100 t\u00ean, \u0111\u1ec1u nguy\u00ean nh\u01b0 ngh\u1ecb c\u0169. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m xu\u1ed1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh 100 t\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 150 t\u00ean ; Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 200 t\u00ean. Ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 hay Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u00fang h\u1ea1n mang l\u00ednh \u0111\u1ebfn Kinh \u1ee9ng bi\u1ec7n, ch\u1edd xong l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p s\u1eafm \u0111\u1ed3 v\u1eadt, v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xa x\u1ec9, b\u00e8n g\u1ecdi b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00ed th\u00e2n, ph\u1ea3i bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u00fd tr\u1eabm. M\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ea5t ph\u00e1c, ch\u1edb chu\u1ed9ng l\u1ed1i l\u1ed9ng l\u1eaby l\u00e0m u\u1ed5ng ph\u00ed ti\u1ec1n t\u00e0i nh\u00e2n l\u1ef1c. (Ph\u00e0m bi\u1ec3n ng\u1ea1ch \u1edf l\u1ea7u r\u1ea1p ch\u00fac th\u1ecd, \u0111\u1ec1u l\u00e0m 1 b\u1ee9c bi\u1ec3n ngang, b\u00ean t\u1ea3 vi\u1ebft 2 ch\u1eef \u201ccung ch\u00fac\u201d, \u1edf gi\u1eefa \u0111\u1ec1 nh\u1eefng ch\u1eef l\u1edbn : \u201cHo\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng Ng\u0169 tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd, cu\u1ed1i vi\u1ebft ni\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0 ng\u00e0y th\u00e1ng. R\u1ed3i l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i bi\u1ec3n vi\u1ebft \u201cN\u01a1i ch\u00fac th\u1ecd nha m\u1ed7\u201d, d\u1ef1ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u1ea7u r\u1ea1p. C\u00e1c n\u00e9t ch\u1eef \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n mi\u1ebfn th\u00eau).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 s\u1edf binh \u1edf Kinh, l\u0129nh thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a T\u00e2y ch\u1ebf ra \u0111em v\u1ec1 ph\u1ea3i c\u1ea5t gi\u1eef cho \u0111\u00fang ph\u00e9p. Khi c\u00f3 mang theo \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa, hay \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea3i do b\u1ed9 Binh ki\u1ec3m l\u1ea1i. V\u1ec7 n\u00e0o m\u1ed7i ph\u00e1t s\u00fang hao \u0111\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 ly thu\u1ed1c th\u00ec t\u00ednh d\u1ed3n s\u1ed1 hao l\u00e0 bao nhi\u00eau, l\u1ea1i l\u0129nh thu\u1ed1c b\u00f9 v\u00e0o, v\u1ec7 n\u00e0o m\u1ed7i ph\u00e1t hao \u0111\u1ebfn 4 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, hay l\u00e0 \u0111em thu\u1ed1c kh\u00e1c pha v\u00e0o, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i, l\u1ea1i chi\u1ec3u s\u1ed1 thu\u1ed1c b\u1eaft \u0111\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng v\u00f5 ch\u1ee9c t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao, m\u00e0 nh\u00e0 ngh\u00e8o, con th\u01a1, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p k\u00ea t\u00e2u l\u00ean, li\u1ec7u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o gi\u00fap \u0111\u1ee1. R\u1ed3i sau cho con Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Y\u1ec3m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 theo l\u01b0\u01a1ng ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia Chuy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p ; Gi\u00e1o th\u1ee5 [ph\u1ee7] \u0110\u1ee9c Th\u1ecd l\u00e0 V\u0169 Duy T\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>D\u1eddi \u0111\u1eb7t tr\u1ed1ng c\u00e1i l\u1edbn v\u00e0 \u1ed1ng l\u1ec7nh \u1edf Ng\u1ecd M\u00f4n v\u1ec1 \u0111\u00e0i xem thi\u00ean v\u0103n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ed1i v\u00e0o cu\u1ed1i canh m\u1ed9t v\u00e0 \u0111\u1ebfn canh n\u0103m 8 kh\u1eafc bu\u1ed5i s\u00e1ng th\u00ec \u1edf Ng\u1ecd M\u00f4n c\u00f3 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng c\u00e1i l\u1edbn v\u00e0 \u0111\u1ed1t \u1ed1ng l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00edn hi\u1ec7u m\u1edf \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh. Vua cho r\u1eb1ng Ng\u1ecd M\u00f4n g\u1ea7n li\u1ec1n v\u1edbi mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh m\u00e0 ti\u1ebfng tr\u1ed1ng l\u1edbn, \u1ed1ng l\u1ec7nh r\u1ea5t vang nh\u1ed9n n\u00ean cho d\u1eddi \u0111i. Sau cho r\u1eb1ng gi\u1edd kh\u1eafc c\u1ea7m canh t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y n\u01a1i Ng\u1ecd M\u00f4n l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch, nay \u0111\u00e0i \u1edf c\u00e1ch xa, e k\u1ebb gi\u1eef hi\u1ec7u ho\u1eb7c c\u00f3 sai l\u1ea7m ch\u0103ng, l\u1ea1i sai d\u1eddi tr\u1ed1ng v\u1ec1 tr\u00ean l\u1ea7u c\u1eeda ch\u00ednh nam \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u00e0m hi\u1ec7u ; \u1ed1ng l\u1ec7nh l\u00e0m hi\u1ec7u th\u00ec \u0111em v\u1ec1 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u01b0\u1eddng Nam Tr\u1ecb \u0111\u1eafp n\u1ec1n l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t. L\u1ea1i s\u1eafc t\u1eeb nay v\u1ec1 sau g\u1eb7p c\u00f3 phi\u00ean \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u hay cu\u1ed9c tu\u1ea7n ng\u1ef1, m\u00e0 theo l\u1ec7 c\u00f3 \u0111\u1ed1t \u1ed1ng l\u1ec7nh th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1t \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u Phu V\u0103n.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m. Khi Huy\u00ean m\u1edbi v\u1ec1 Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u, vua cho v\u1eddi v\u00e0o h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n Kinh, d\u00e2n Th\u1ed5 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t hai x\u1ee9 L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n xa g\u1ea7n th\u1ebf n\u00e0o. Huy\u00ean th\u01b0a : G\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn d\u00e2n Th\u1ed5 c\u00f3 t\u1ef1 xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec ch\u00fang \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i. X\u00e9t t\u00ecnh \u00fd ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1eeba d\u1ed7, nay ch\u00fang \u0111\u00e3 t\u1ec9nh ng\u1ed9, h\u1ed1i qu\u00e1, kh\u00f4ng theo ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam n\u1eefa. Hai x\u1ee9 L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n c\u00e1ch th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c 20 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 4, 5 ng\u00e0y. Nay nghe n\u00f3i l\u00ednh Xi\u00eam l\u01b0u gi\u1eef \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 bao nhi\u00eau. Vua n\u00f3i : \u0111\u1ecba gi\u1edbi hai n\u01a1i n\u00e0y, c\u00e1ch ta g\u1ea7n, c\u00e1ch Xi\u00eam xa, n\u1ebfu qu\u00e2n ta ti\u1ebfn chi\u1ebfm l\u1ea5y, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u00ed s\u1ee9c, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng th\u00ec b\u1ecf hoang, kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1eeda sang \u0111\u1ee9c ch\u00ednh, ngo\u00e0i gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, nu\u00f4i d\u1ea1y th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y th\u00e0nh th\u1ea1o, r\u1ed3i sau sai h\u1ecd \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i nh\u1ecdc \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ta.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt : \u201cNh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 cho quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay nghe n\u00f3i b\u1ecdn ch\u00fang khi \u0111i l\u1ea1i th\u01b0 t\u1eeb v\u1edbi nhau v\u1eabn c\u00f2n theo l\u1ed1i x\u01b0ng h\u00f4 nhau b\u1eb1ng quan ch\u1ee9c Phi\u00ean, v\u1eady n\u00ean m\u1eadt t\u01b0 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n d\u1eabn d\u1ee5 d\u1ea7n d\u1ea7n cho b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Phi\u00ean, khi\u1ebfn ch\u00fang \u0111\u1ec1u bi\u1ebft quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 vinh d\u1ef1, nh\u1eefng khi x\u01b0ng h\u00f4 nhau, n\u00ean c\u1ee9 t\u00ean ch\u1ee9c quan hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 m\u00e0 g\u1ecdi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo th\u00f3i Phi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ednh \u0111\u1ed3n S\u00e2m Ti\u1ec7p ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u1eadp k\u1ebf d\u1ee5 b\u1ecdn trinh th\u00e1m c\u1ee7a B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 5 t\u00ean, m\u1ed9t kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang c\u00f3 m\u00e1y \u0111\u00e1 v\u00e0 2 thuy\u1ec1n \u0111\u1ed9c m\u1ed9c \u0111em n\u1ed9p. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho tr\u00edch ri\u00eang t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m, \u00e1p gi\u1ea3i ra \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111em ch\u00e9m, c\u00f2n nh\u1eefng t\u00f2ng ph\u1ea1m kh\u00f4ng b\u00f5 gi\u1ebft, x\u00edch l\u1ea1i ph\u00e1t \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long \u0111\u1ec3 sung sai d\u1ecbch v\u0129nh vi\u1ec5n. Th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh \u0111\u1ed3n cho 30 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>H\u00e0 Ti\u00ean ph\u00e1i Th\u00e1m t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u0169, L\u00e2m V\u0103n Th\u00e0nh sang trinh th\u00e1m n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam (2 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam tr\u1ed5 ch\u1eef [v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi] l\u00e0m d\u1ea5u h\u00e3y c\u00f2n v\u1ebft). Khi tr\u1edf v\u1ec1 b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh trong \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t hai \u0111i\u1ec1u m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c. Vua \u0111\u1eb7c chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i sai sang l\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 sau :<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u00e2n t\u00e2m n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 suy t\u00f4n [vua] kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 Qu\u00e2n l\u00ednh h\u1ecd c\u00f3 am hi\u1ec3u th\u00e0nh th\u1ea1o [k\u1ef9 thu\u1eadt] kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 Kho t\u00e0ng h\u1ecd c\u00f3 qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 d\u1eadt kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 Binh kh\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c tinh x\u1ea3o kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 Hai t\u00ean \u00d4 Thi\u1ec7t, Ch\u1ea5t Tri c\u00f9ng t\u1ea1i tri\u1ec1u v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0 thu\u1eadn v\u1edbi nhau, hay c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u1ed1 k\u1ef5, ng\u1ea7m ch\u1ee9a l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c l\u1eabn nhau kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 N\u01b0\u1edbc Di\u1ebfn \u0110i\u1ec7n thu\u1ed9c H\u1ed3ng Mao \u1edf gi\u00e1p gi\u1edbi c\u00f3 c\u00f2n giao h\u1ea3o v\u1edbi h\u1ecd kh\u00f4ng, hay c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec hi\u1ec1m kh\u00edch g\u00e2y m\u1ed1i chi\u1ebfn tranh ? C\u00f9ng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0 ((1) T\u1ee9c Giava.1) [th\u1ef1c ra l\u00e0 c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c H\u1ed3i gi\u00e1o tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai] \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi Xi\u00eam, th\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc n\u00e0o th\u1eafng, n\u01b0\u1edbc n\u00e0o thua ? Cho ch\u00ed d\u00e2n t\u00ecnh n\u01b0\u1edbc \u1ea5y s\u01b0\u1edbng hay kh\u1ed5, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh hay y\u1ebfu th\u1ebf n\u00e0o ? Ph\u00e0m tr\u00f4ng th\u1ea5y, nghe th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u00ec, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ph\u1ea3i ng\u1ea7m ghi l\u1ea5y v\u1ec1 b\u00e1o, t\u1ea5t s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. B\u1ecdn Nh\u0169 \u0111i qua 1 n\u0103m m\u1edbi v\u1ec1, th\u00e1m b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 t\u00e1ch b\u1ea1ch. Vua l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 gi\u1ea3i th\u1ebf l\u00e0m l\u00ednh \u1edf Kinh : (Trong k\u1ef3 b\u1eaft l\u00ednh, T\u1ed5ng l\u00fd ph\u1ea3i ch\u1ecdn nh\u1eefng nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa \u0111a \u0111inh m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n c\u1ea5p ; n\u1ebfu b\u1eaft hi\u1ebfp k\u1ebb ngh\u00e8o \u0111\u00f3i \u0111em m\u1ea1o c\u1ea5p, th\u00ec so s\u00e1nh v\u1edbi \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u201cnh\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch nu\u00f4ng k\u1ebb gi\u00e0u, b\u1eaft k\u1ebb ngh\u00e8o\u201d m\u00e0 ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00e3i d\u1ecbch. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb v\u1eadt l\u1ef1c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111inh m\u1ea1o thay cho m\u00ecnh, th\u00ec k\u1ebb \u0111i thay, ph\u1ea1t \u0111\u00e1ng 80 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 d\u00e2n ; k\u1ebb thu\u00ea ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng sung v\u00e0o l\u00e0m l\u00ednh. T\u1ed5ng l\u00fd dung t\u00fang c\u0169ng \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. Quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ec9nh kh\u00f4ng ch\u1ecbu x\u00e9t k\u1ef9, \u0111\u1ec3 l\u00ednh gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u0103ng ng\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang h\u1ea1ng h\u1ee3p l\u1ec7, th\u00ec s\u1ebd ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>\u2013 Vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u1ebf l\u00ednh, c\u1ee9 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u00e1i m\u1ed9t \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 1 Th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 10 l\u00ednh \u0111i \u00e1p gi\u1ea3i ; 100 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec ph\u00e1i m\u1ed9t \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 1 Th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 20 l\u00ednh. N\u1ebfu gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u00ednh tr\u1ed1n tho\u00e1t, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt \u00e1p gi\u1ea3i ph\u1ea1m nh\u00e2n, gi\u1ea3m xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc : tr\u1ed1n 1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 50 roi, r\u1ed3i c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng. \u0102n ti\u1ec1n m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd cho tr\u1ed1n theo m\u1ee9c n\u1eb7ng tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u2013 L\u00ednh gi\u1ea3i \u0111i th\u1ebf, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o m\u00e0 tr\u1ed1n, b\u1ecdn \u00e1p gi\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111em t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a k\u1ebb s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u01b0 s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ed3n canh quan \u1ea3i n\u00e3 b\u1eaft \u0111em n\u1ed9p. \u0110\u1ed3n canh quan \u1ea3i n\u00e0o t\u01b0 t\u00ecnh m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd nu\u00f4ng tha th\u00ec ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 80 tr\u01b0\u1ee3ng ; n\u1ebfu s\u01a1 su\u1ea5t v\u1ec1 x\u00e9t h\u1ecfi [\u0111\u1ec3 k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c] th\u00ec : l\u00e0 quan, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3 b\u1eadc, ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh xuy 50 roi ; l\u1ea1i b\u1eaft t\u1ed9i c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c nh\u1eadt n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng l\u00ednh m\u1edbi \u0111i\u1ec1n m\u00e0 d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tho\u00e1t, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u201cl\u00ednh t\u1ea1i ng\u0169 b\u1ecf tr\u1ed1n\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc : l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng ; l\u1ea7n th\u1ee9 hai ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; l\u1ea7n th\u1ee9 3 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111em b\u00eau 1 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ea1t \u0111\u1ee7 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u cho sung ng\u0169 l\u00e0m l\u00ednh. N\u1ebfu trong 100 ng\u00e0y ra th\u00fa, b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u00e3 tr\u1ed1n m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n t\u1ed9i, ngo\u1ea1i h\u1ea1n m\u1edbi ra th\u00fa th\u00ec gi\u1ea3m 2 b\u1eadc. D\u00e2n x\u00e3 t\u01b0 t\u00ecnh m\u00e0 dung t\u00fang, \u1ea9n gi\u1ea5u : nh\u00e0 ch\u1ee9a ch\u1ea5p, ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng ; T\u1ed5ng l\u00fd gia 2 b\u1eadc, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u00e3i d\u1ecbch ; \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c th\u00ec nh\u00e0 ch\u1ee9a ch\u1ea5p x\u1eed ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, T\u1ed5ng l\u00fd, 80 tr\u01b0\u1ee3ng. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111i\u1ec1n c\u1ea5p l\u00ednh v\u00e0 nghi\u00eam c\u1ea5m l\u1ea1i d\u1ecbch t\u00e1c t\u1ec7 trong vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec1u theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 4).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1eefng thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i b\u00e1n h\u00e0ng n\u1ed9p thu\u1ebf, th\u00ec \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh theo l\u1ec7 ch\u1ec9 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 t\u1ed1ng, khi thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, th\u00ec [\u1edf \u0111\u00e2y] m\u1edbi kh\u00e1m x\u00e9t l\u00e0m t\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u00e2u. N\u1ebfu nh\u01b0 trong thuy\u1ec1n c\u00f3 mang theo thu\u1ed1c phi\u1ec7n, v\u1eadt c\u1ea5m hay cho \u0111\u00e1p ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, h\u1ecd ch\u1ee9a gi\u1ea5u, l\u00e0m tr\u0103m c\u00e1ch x\u1ea3o tr\u00e1, th\u00ec bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, do c\u1eeda Li\u00eau c\u1eeda L\u00e1c hay c\u1eeda Ba L\u1ea1t m\u00e0 v\u00e0o, cho tu\u1ef3 theo s\u1ef1 c\u1eadn ti\u1ec7n. Vi\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i h\u1ec5 th\u1ea5y thuy\u1ec1n v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i ngay binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t, b\u1eaft h\u1ecd ph\u1ea3i v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00ean b\u1edd, l\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m thuy\u1ec1n ch\u00e0i, thuy\u1ec1n bu\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi h\u1ecd ; m\u1ed9t m\u1eb7t b\u1ea9m t\u1ec9nh ph\u00e1i ty thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn ngay b\u1eaft ch\u1ee7 thuy\u1ec1n l\u00e0m s\u1ed5 \u0111i\u1ec3m danh v\u00e0 s\u1ed1 khoang thuy\u1ec1n. N\u1ebfu x\u00e9t th\u1ea5y thu\u1ed1c phi\u1ec7n hay ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft g\u00ec th\u00ec theo ph\u00e9p m\u00e0 kh\u00e1m \u0111o thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf, do t\u1ec9nh l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u. N\u1ebfu ch\u1ee7 thuy\u1ec1n xin \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u1ea5y r\u1ee1 h\u00e0ng th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7\u00a0 m\u00e0 thu thu\u1ebf. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c h\u1ecd xin \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i ho\u1eb7c t\u1ec9nh kh\u00e1c b\u00e1n h\u00e0ng ch\u1ecbu thu\u1ebf, th\u00ec c\u0169ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i v\u00e0o thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn giao cho t\u1ec9nh kia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ghi th\u00eam vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o t\u1eadp t\u00e2u l\u00e0m b\u1eb1ng. Khi thuy\u1ec1n tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 t\u1ed1ng ra c\u1eeda bi\u1ec3n, vi\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u1ea1i kh\u00e1m nghi\u1ec7m x\u00e9t h\u1ecfi, qu\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f3 mang theo v\u00e0ng b\u1ea1c, th\u00f3c g\u1ea1o, v\u1eadt c\u1ea5m m\u1edbi cho thuy\u1ec1n \u0111i. N\u1ebfu vi\u1ec7c ki\u1ec3m x\u00e9t kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o th\u00ec c\u1ee9 quan l\u1ea1i t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 vi\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00e1i t\u1ec7 bu\u00f4n l\u1eadu kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t sinh \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i H\u1eefu c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1. Tu\u1ea5n l\u00e0 con c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng. Vua cho l\u00e0 c\u00f3 \u00fd v\u00ec n\u1ec3 t\u00ecnh ri\u00eang \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tu\u1ea5n \u0111i An Giang. Tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c tin ho\u1ea3ng s\u1ee3 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 t\u1ec9nh ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a t\u1ec9nh y m\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 c\u1eed n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ea7u y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 bi\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u1ed1i t\u1eeb h\u1ed3i t\u1ecb, xin t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua n\u00f3i : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ec5 ai c\u00f3 t\u00e0i th\u00ec d\u00f9ng, c\u00f2n \u0111\u00e1ng d\u00f9ng m\u00e0 \u0111\u1ec1 c\u1eed b\u1ed5 ra, c\u0169ng v\u1eabn c\u1ee9 tu\u1ef3 t\u00e0i m\u00e0 c\u1ea5t nh\u1eafc, kh\u00f4ng hi\u1ec1m l\u00e0 t\u00ecnh th\u00e2n, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ed1i t\u1eeb h\u1ed3i t\u1ecb. Hu\u1ed1ng chi Tu\u1ea5n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, th\u00ec h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i xin l\u1ed7i n\u1eefa \u01b0\u201d ?<\/p>\n<p>Kho t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y. Quan t\u1ec9nh xin tr\u00edch ra 3 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c chuy\u1ec3n t\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, th\u1ee3 \u1edf Kinh l\u0129nh v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u00e3 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 v\u1eadt, v\u1eadt g\u00ec l\u00e0m tinh vi m\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u00e0i gi\u0169a th\u00ec 10 l\u1ea1ng cho tr\u1eeb hao 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, c\u00f2n th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 (10 l\u1ea1ng tr\u1eeb hao 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n).<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u1ecba h\u1ea1t th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1eafm ng\u1ea3, m\u00e0 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n \u1ea5n \u0111\u1ecbnh hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 50 chi\u1ebfc. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i l\u00ednh th\u00fa l\u00ednh Th\u1ed5 v\u00e0 d\u00e2n th\u1ed5 \u0111i ki\u1ebfm g\u1ed7 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c 24 chi\u1ebfc thanh thuy\u1ec1n, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda c\u1ea5p cho b\u1ecdn quan Phi\u00ean, m\u1ed9t n\u1eeda l\u01b0u \u1edf s\u1edf \u0111\u00f3ng th\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi tu\u1ea7n ti\u1ec5u, sai ph\u00e1i. Vua khen, chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng chung cho binh d\u00e2n 500 quan ti\u1ec1n. R\u1ed3i sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 m\u1eadt, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng : th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 [n\u01b0\u1edbc nh\u00e0], c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t m\u00e0 thi h\u00e0nh, tuy kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i v\u00e0ng v\u1ec1 nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ng\u1ed3i nh\u00ecn \u0111\u1ec3 l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, hai l\u1ea7n ri\u1ec5u qu\u00e2n tr\u00ean c\u00f5i \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam n\u00edn h\u01a1i kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m g\u00ec, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft l\u00e0 h\u1ecd nh\u00e1t. Tuy vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 sao nh\u00e3ng, nh\u01b0ng t\u00ecnh h\u00ecnh xem ra c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0 ho\u00e3n, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi, khi\u1ebfn cho t\u1ee5c Man d\u1ea7n d\u1ea7n bi\u1ebfn th\u00e0nh phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh th\u00ec m\u1edbi h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1i \u00fd ngh\u0129 \u201c\u0111\u1ed3ng v\u0103n \u0111\u1ed3ng qu\u1ef9\u201d ((1) Xu\u1ea5t x\u1ee9 \u1edf c\u00e2u \u201cTh\u01b0 \u0111\u1ed3ng v\u0103n, xa \u0111\u1ed3ng qu\u1ef9\u201d, \u1edf s\u00e1ch Trung Dung, ngh\u0129a l\u00e0 : ch\u1eef vi\u1ebft c\u00f9ng theo m\u1ed9t th\u1ee9 v\u0103n t\u1ef1, xe \u0111i, v\u1ebft b\u00e1nh n\u00e0o c\u0169ng gi\u1ed1ng nhau, \u00fd n\u00f3i l\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t.1). Tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u00edch ra nh\u1eefng v\u00f5 ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 qu\u1ea3n su\u1ea5t m\u1ed9t c\u01a1 th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. V\u1eady nay t\u1eeb qu\u1eadn ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng l\u00ednh Th\u1ed5 c\u0169ng n\u00ean nh\u1ea5t lu\u1eadt ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ph\u00e1t [l\u01b0\u01a1ng] cho c\u1ea3, th\u00ec s\u1ef1 quy\u1ec1n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i. Nh\u01b0ng v\u00ec t\u1ed1n ph\u00ed nhi\u1ec1u qu\u00e1, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u0103n, ng\u01b0\u1eddi m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c thu\u1ebf kho\u00e1 trong h\u1ea1t \u1ea5y, n\u00ean li\u1ec7u th\u1eddi m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, th\u00ec [vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t] m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m x\u00e9t h\u1ecfi xem s\u1ef1 th\u1ec3 thu\u1ebf kho\u00e1 h\u1ea1t \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd ra l\u00e0m sao ; n\u1ebfu nay cho thi h\u00e0nh \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00ec n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb thu\u1ebf g\u00ec tr\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec7n. V\u1ea3, nay vi\u1ec7c chia \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan ((1) Quan do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 \u0111\u1ebfn, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00fac b\u1ed5 ch\u1ed7 n\u00e0y, l\u00fac b\u1ed5 ch\u1ed7 kh\u00e1c.1) c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 xong xu\u00f4i. Ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u00e0o s\u1ea3n xu\u1ea5t th\u00f3c l\u00faa th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0o th\u00f3c l\u00faa. Ho\u1eb7c d\u00e2n n\u00e0o l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u1ed1n g\u1ed7, ki\u1ebfm tr\u1ea7n ho\u00e0ng, c\u00e1nh ki\u1ebfn, nh\u1ef1a tr\u00e1m, d\u1ea7u r\u00e1i l\u00e0m ngh\u1ec1 sinh nhai, hay c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean nghi\u1ec7p v\u1ec1 ki\u1ebfm c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, sa nh\u00e2n, ng\u00e0 voi, s\u1eebng t\u00ea, l\u1ed9c nhung, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y. Ho\u1eb7c \u1edf c\u00e1c giang ph\u1eadn, h\u1ec5 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 d\u00e2n Kinh, d\u00e2n Th\u1ed5 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi nhau th\u00ec li\u1ec7u l\u1eadp ra \u0111\u1ed3n canh, b\u1ebfn \u0111\u00f2 m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Ho\u1eb7c c\u00e1c n\u01a1i s\u00f4ng to, s\u00f4ng ch\u00e1nh, b\u00e3i c\u00e1t, c\u00f9 lao, cho ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0ng th\u1ea7u m\u00e0 l\u1ea5y thu\u1ebf. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n m\u00e0 ho\u1eb7c chia l\u1eadp ra th\u00e0nh h\u1ed9, ho\u1eb7c c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111inh s\u1ed1 m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ra ng\u1ea1ch thu\u1ebf h\u1eb1ng n\u0103m. C\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb m\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, c\u1ed1t ph\u1ea3i im l\u1eb7ng m\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh, \u0111\u1eebng cho h\u1ecd hay, bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3, \u0111\u1ec3 d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam th\u1eafm th\u00ec m\u1edbi t\u1ed1t.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb trung dinh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed1 hi\u1ec7u t\u1eebng ph\u00f2ng trong c\u00e1c t\u1eadp t\u00f4n ph\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : t\u00f4n ph\u1ea3 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u ghi t\u1eeb Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u1ebfn Th\u1ebf t\u00f4n hi\u1ebfu V\u0169 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 9 \u0111\u1eddi. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u1ee7a Th\u1ea7n t\u00f4n hi\u1ebfu Chi\u00eau ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 Anh t\u00f4n Ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f3 con th\u1eeba t\u1ef1, n\u00ean trong T\u00f4n th\u1ea5t ng\u00e0y nay c\u1ee9 theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 g\u1ecdi v\u00e0 chia l\u00e0m 7 d\u00f2ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5 \u1edf trong gia ph\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u00e3 ngh\u1ecb xin \u0111\u1ec1 l\u00ean \u0111\u1ea7u c\u00e1c ph\u00f2ng hi\u1ec7u nh\u1eefng ch\u1eef \u201cho\u00e0ng t\u1eed d\u00f2ng th\u1ee9 m\u1ea5y\u201d. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 tra trong ph\u1ea3 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00ec Qu\u1ed1c Uy c\u00f4ng Ho\u00e0ng t\u1eed Hi\u1ec7p l\u00e0 con th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a Th\u00e1i t\u00f4n hi\u1ebfu Tri\u1ebft Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, theo trong ng\u1ecdc ph\u1ea3 th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1eddi th\u1ee9 5. Nay l\u1ea1i bi\u00ean l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 4, t\u00ednh t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn d\u00f2ng th\u1ee9 7 c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u00e0nh ra sai c\u1ea3. Sao b\u1eb1ng chi\u1ebfu trong ph\u1ea3 ho\u00e0ng t\u1eed m\u00e0 bi\u00ean th\u1eb3ng ngay v\u1ecb th\u1ee9, t\u00ean hu\u00fd, t\u00ean t\u1ef1, quan h\u00e0m, t\u00ean h\u00e8m ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 quan h\u00e0m th\u00ec bi\u00ean v\u1ecb th\u1ee9 v\u00e0 t\u00ean hu\u00fd, t\u00ean t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 l\u1ea1i ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nhau, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i n\u00eau t\u00ean \u0111\u1ea7u nh\u1eefng ch\u1eef \u201cd\u00f2ng th\u1ee9 m\u1ea5y\u201d ? L\u1ea1i t\u00f4n ph\u1ea3 t\u1eeb quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ebfn quy\u1ec3n 7 l\u00e0 nh\u1eefng T\u00f4n th\u1ea5t chi xa, quy\u1ec3n 8, quy\u1ec3n 9 t\u1ee9c l\u00e0 d\u00f2ng c\u00e1c phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u1ea7n ph\u1ea3i chia ra xa, g\u1ea7n, th\u00e2n, s\u01a1 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 vai b\u1eadc. C\u00e1c chi g\u1ea7n, chi xa trong t\u00f4n ph\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tu\u00e2n theo c\u00e1ch ch\u00e9p c\u1ee7a Th\u1ef1c l\u1ee5c ti\u1ec1n bi\u00ean, ch\u00ednh bi\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 trong t\u1edd m\u1ee5c l\u1ee5c c\u1ee7a quy\u1ec3n \u0111\u1ea7u c\u00f2n \u0111\u1ec1 l\u00e0 \u201cHo\u00e0ng Vi\u1ec7t T\u00f4n th\u1ea5t ph\u1ea3\u201d. Xin nh\u00e2n d\u1ecbp s\u1eeda l\u1ea1i ph\u1ea3, l\u1ea7n n\u00e0y k\u00ea c\u1ee9u th\u1ef1c k\u1ef9, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, c\u1ea3i ch\u00ednh l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra b\u1ed9 ph\u1ea3 tin \u0111\u00fang.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5. Vi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ed9 t\u00e2u xin chi\u1ec3u t\u1eeb 3 d\u00f2ng : Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 Hy t\u00f4n hi\u1ebfu V\u0103n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ec1u c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0 c\u00e1c d\u00f2ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u1ee9 hai, th\u1ee9 ba nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n nh\u01b0 :<\/p>\n<p>\u2013 D\u00f2ng Th\u00e1i t\u00f4n hi\u1ebfu Tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 t\u01b0, nay \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 n\u0103m ;<\/p>\n<p>\u2013 D\u00f2ng Hi\u1ec3n t\u00f4n hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 n\u0103m, nay \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 b\u1ea3y ;<\/p>\n<p>\u2013 D\u00f2ng T\u00fac t\u00f4n hi\u1ebfu Ninh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 s\u00e1u, nay \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 t\u00e1m ;<\/p>\n<p>\u2013 D\u00f2ng Th\u1ebf t\u00f4n hi\u1ebfu V\u0169 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 b\u1ea3y, nay \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 ch\u00edn, m\u00e0 b\u1ecf 2 d\u00f2ng th\u1ee9 t\u01b0, th\u1ee9 s\u00e1u \u0111i, \u0111\u1ec3 vai b\u1eadc v\u00e0 ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p hai b\u00ean c\u00f9ng ph\u00f9 h\u1ee3p nhau. C\u00f2n nh\u1eefng ph\u00f2ng hi\u1ec7u c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed v\u1ec1 c\u00e1c d\u00f2ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ng\u00f4i th\u1ee9, ch\u1ee9c h\u00e0m v\u00e0 t\u00ean hu\u00fd t\u00ean t\u1ef1 m\u00e0 ch\u00e9p r\u00f5, kh\u00f4ng c\u1ea7n ghi l\u00ean \u0111\u1ea7u nh\u1eefng ch\u1eef \u201cd\u00f2ng th\u1ee9 m\u1ea5y\u201d. N\u1ebfu c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 2, 3 t\u00ean th\u00ec l\u1ea5y 1 t\u00ean tr\u00ean c\u00f9ng trong ph\u1ea3 m\u00e0 ghi v\u00e0o ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f2n, x\u00e9t t\u00f4n ph\u1ea3 t\u1eeb quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ebfn quy\u1ec3n 9, ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 c\u1ee7a quy\u1ec3n m\u00e0 v\u1ec1 h\u1ec7 th\u1ed1ng trong h\u1ecd c\u00f9ng c\u00e1c t\u00f4n ph\u00e1i g\u1ea7n xa ch\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5. Duy \u0111\u1ebfn khi Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta Trung h\u01b0ng khai s\u00e1ng, c\u00f4ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec1u th\u1ecbnh, c\u00e1i c\u01a1 nghi\u1ec7p n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u1ee9c v\u1ea1n n\u0103m nh\u1ea5t th\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00f3, cho n\u00ean s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u1ec1 c\u00e1c ti\u00ean th\u00e1nh, c\u00e1c ch\u00faa \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 ti\u1ec1n bi\u00ean, m\u00e0 ch\u00e9p v\u1ec1 ni\u00ean \u0111\u1ea1i Gia Long th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0m ch\u00ednh bi\u00ean, nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u00e9p s\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta tr\u1ecdng h\u1eadu v\u1ec1 lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n so\u1ea1n ra nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 cho d\u00f2ng nh\u00e0 vua, d\u00f2ng phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t ra m\u1ef9 t\u1ef1 l\u01b0u l\u1ea1i cho \u0111\u1eddi sau. Nay xin : 9 quy\u1ec3n t\u00f4n ph\u1ea3, t\u1eeb quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ebfn quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec1 l\u00e0 : \u201cHo\u00e0ng tri\u1ec1u t\u00f4n ph\u1ea3 ti\u1ec1n bi\u00ean\u201d, quy\u1ec3n 8 quy\u1ec3n 9 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec1 l\u00e0 : \u201cHo\u00e0ng tri\u1ec1u ph\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh bi\u00ean, quy\u1ec3n 1 quy\u1ec3n 2\u201d ; v\u00e0 nh\u1eefng quy\u1ec3n 1 ch\u00ednh bi\u00ean, ti\u1ec1n bi\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1 \u1edf b\u00eca nh\u1eefng ch\u1eef \u201cHo\u00e0ng tri\u1ec1u t\u00f4n ph\u1ea3 ti\u1ec1n bi\u00ean\u201d, \u201cch\u00ednh bi\u00ean\u201d. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00f4n ph\u1ea3 l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 vai b\u1eadc t\u1eeb c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u1ebf m\u00e0 trong ph\u1ea3 c\u0169, \u1edf ch\u1ed7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean hi\u1ec7u c\u00e1c ph\u00f2ng l\u1ea1i bi\u00ean \u0111\u1ebf hi\u1ec7u c\u1ee7a c\u00e1c ti\u00ean th\u00e1nh \u0111\u1ebf v\u00e0 bi\u00ean c\u00e1c ch\u1eef \u201ckim th\u01b0\u1ee3ng\u201d [ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7n nay] th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1i khinh l\u1eddn. Nay xin : v\u1ec1 ti\u1ec1n bi\u00ean t\u1eeb quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ebfn quy\u1ec3n 7 \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ed5i ghi l\u00e0 d\u00f2ng th\u1ee9 m\u1ea5y ; v\u1ec1 ch\u00ednh bi\u00ean quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ed5i ghi l\u00e0 d\u00f2ng phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, quy\u1ec3n 2 \u0111\u1ed5i ghi l\u00e0 d\u00f2ng vua. Quy\u1ec3n 1 ch\u00ednh bi\u00ean \u1edf ch\u1ed7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean hi\u1ec7u c\u00e1c ph\u00f2ng c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, ghi b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u1ec1 d\u00f2ng phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i sau ch\u00e9p \u0111\u1ebfn t\u00ean c\u00e1c c\u00f4ng t\u1eed ; quy\u1ec3n 2 ch\u00ednh bi\u00ean th\u00ec ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u00e1c d\u00f2ng vua, ch\u00e9p b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u1ec1 d\u00f2ng vua, r\u1ed3i sau ch\u00e9p \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng hi\u1ec7u c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec th\u00e2n s\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee7 l\u00e0m m\u1eabu th\u1ee9c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh cho \u0111\u1eddi sau v\u1eady. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n, chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau c\u1ee9 theo nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 d\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb d\u1ecbch l\u1ec7, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh tai h\u1ea1i h\u01a1n c\u1ea3, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n b\u1eaft l\u00ednh l\u00e0m t\u1ea1p d\u1ecbch v\u00e0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf. D\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, d\u00e2n \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, ca t\u1ee5ng \u01a1n \u0111\u1ee9c nh\u00e0 vua. Quan t\u1ec9nh c\u1ee9 t\u00ecnh th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCoi d\u00e2n nh\u01b0 t\u00ecnh \u0111\u1ed3ng b\u00e0o \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i c\u00f9ng chung m\u1ed9t n\u1ed7i \u0111au \u0111\u1edbn, c\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u00e3 n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n cung ph\u1ee5ng, ph\u1ea3i lo ngh\u0129 n\u1ed7i lo c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, l\u00e0 l\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean. V\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1, [tr\u1eabm] ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec thi\u1ebfu s\u00f3t, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u1ecbu tai h\u1ea1i ri\u00eang, tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 l\u1ea5y l\u00e0m x\u1ea5u h\u1ed5, c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ee9c g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3\u201d. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u x\u00e9t d\u00e2n n\u1ed9i t\u1ecbch trong h\u1ea1t, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u1ebft d\u1ecbch th\u00ec xo\u00e1 t\u00ean trong s\u1ed5 m\u00e0 mi\u1ec5n n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 11, sai d\u00f2 t\u00ecm nh\u1eefng di c\u1ea3o v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n qu\u1ed1c. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Nam ta v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc v\u0103n hi\u1ebfn, danh th\u1ea7n, v\u0103n s\u0129 \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u0103n tr\u01b0\u1edbc thu\u1eadt. Nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd kh\u00f4ng bi\u00ean ch\u00e9p g\u00f3p nh\u1eb7t th\u00e0nh ra m\u1ea5t m\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ea5u t\u00edch g\u00ec. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1ee3ng ty cho h\u1ecfi t\u00ecm kh\u1eafp trong h\u1ea1t, ph\u00e0m quan l\u1ea1i, h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, nh\u00e0 ai c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m nh\u01b0 th\u01a1, v\u1ecbnh, minh, k\u00fd, t\u1eeb, ph\u00fa, b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u hay g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111em d\u00e2ng th\u00ec t\u1ea5t ban khen ng\u1ee3i ; n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u1ed9p quan th\u00ec m\u01b0\u1ee3n v\u1ec1 sao ch\u00e9p ra, d\u00e2ng l\u00ean ng\u1ef1 l\u00e3m, s\u1ebd giao cho b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ee3p v\u1edbi vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m ch\u1ecdn l\u1ef1a : b\u1ea3n n\u00e0o hay th\u1eddi so\u1ea1n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00e0nh s\u00e1ch, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u201cNam th\u1ed5 anh hoa l\u1ee5c\u201d, kh\u1eafc th\u00e0nh b\u1ea3n in \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ecf r\u00f5 vi\u1ec7c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p t\u00f4n chu\u1ed9ng v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a tri\u1ec1u th\u1ecbnh tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, sai th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ecdc t\u1eadp \u201c<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A0_Ti%C3%AAn_th%E1%BA%ADp_v%E1%BB%8Bnh\">H\u00e0 Ti\u00ean th\u1eadp v\u1ecbnh<\/a> ((1) 10 b\u00e0i v\u1ecbnh c\u1ea3nh tr\u00ed H\u00e0 Ti\u00ean.1) c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh, \u0111\u1ebfn b\u00e0i th\u01a1 \u201cKim D\u1eef l\u1ea1n \u0111\u00e0o\u201d ((2) \u0110\u1ea3o Kim D\u1eef ng\u0103n s\u00f3ng.2), c\u00e2u ph\u00e1 r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>\u0110\u1ebf n\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng H\u1ea7u ((1) D\u01b0\u01a1ng H\u1ea7u : t\u00ean th\u1ee7y th\u1ea7n. L\u0103ng D\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c h\u1ea7u b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, sau l\u00e0m th\u1ea7n hay l\u00e0m s\u00f3ng, nh\u00e2n th\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f3ng D\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u, \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam hay \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.1) s\u00e1c ph\u1ea1m bi\u00ean,<\/p>\n<p>C\u1ed1 t\u01b0\u01a1ng Ti\u00ean \u0111\u1ea3o tr\u1ea5n ti\u1ec1n xuy\u00ean.<\/p>\n<p>(Tr\u1eddi gi\u1eadn D\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u hay x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi,<\/p>\n<p>Cho n\u00ean \u0111em h\u00f2n \u0111\u1ea3o Ti\u00ean ch\u1eafn \u1edf con s\u00f4ng m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNg\u1eabm \u00fd l\u1eddi th\u01a1, tin r\u1eb1ng C\u01b0 Trinh c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m c\u1ed9t \u0111\u00e1 [c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc]. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cC\u00e1c b\u00e0i v\u1ecbnh c\u1ea3nh H\u00e0 Ti\u00ean, nh\u1eefng l\u00fac r\u1ed7i vi\u1ec7c, tr\u1eabm c\u0169ng mu\u1ed1n theo v\u1ea7n ng\u00e2m v\u1ecbnh ti\u1ebfp, nh\u01b0ng \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn m\u1ea5y c\u00e2u trong b\u00e0i th\u01a1 n\u00e0y, th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3nh tr\u00ed [c\u00f3 v\u1ebb] thi\u00ean nhi\u00ean, b\u00fat l\u1ef1c c\u1ee9ng c\u1ecfi, n\u00ean l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1eefa. V\u00ec r\u1eb1ng non s\u00f4ng trong kho\u1ea3ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 phong c\u1ea3nh nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea9m \u0111\u1ec1 c\u1ee7a thi nh\u00e2n c\u0169ng ch\u1ec9 n\u00ean n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf ; ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chi\u1ebfm m\u1ea5t c\u00e1i hay, ng\u01b0\u1eddi sau d\u1eabu c\u00f3 l\u00e0m, h\u00e1 l\u1ea1i h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf \u01b0\u201d. L\u1ea1i h\u1ea1 s\u1eafc b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u00e0 Ti\u00ean t\u00ecm h\u1ecfi k\u1ef9 xem v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a M\u1ea1c Thi\u00ean T\u1ee9 l\u00e0m ra, ngo\u00e0i 10 b\u00e0i v\u1ecbnh \u1ea5y ra, n\u1ebfu c\u00f2n t\u1eadp n\u00e0o kh\u00e1c c\u0169ng n\u00ean t\u00ecm ch\u00e9p d\u00e2ng n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh sung l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam chu\u1ea9n cho lui kh\u1ecfi vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt v\u1ec1 b\u1ed9 cung ch\u1ee9c ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u0169ng gi\u1ea3i h\u00e0m vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00f4ng coi d\u1ef1ng l\u1ea7u r\u1ea1p.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 Th\u1ee7y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ng\u1eef th\u0103ng th\u1ef1 ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd. Ng\u1eef tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 th\u0103ng th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb h\u1eefu dinh Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3, quan t\u1ec9nh th\u1ea5y Ng\u1eef l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n \u0111\u1eafc l\u1ef1c d\u00e2ng s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i, cho n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 v\u1ec1 k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nh\u1eefng thuy\u1ec1n gi\u1ea3i v\u1eadn : (K\u1ef3 h\u1ea1n ng\u00e0y gi\u1edd \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00e1c thuy\u1ec1n Kinh ph\u00e1i ho\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u00e3 l\u0129nh gi\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh n\u1ed9p nh\u01b0 sau : \u0110i Qu\u1ea3ng Nam 1 ng\u00e0y r\u01b0\u1ee1i, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec1u 3 ng\u00e0y r\u01b0\u1ee1i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 5 ng\u00e0y, Ph\u00fa Y\u00ean, Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u 7 ng\u00e0y, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u 9 ng\u00e0y, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 12 ng\u00e0y, Bi\u00ean Ho\u00e0, Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 14 ng\u00e0y, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 16 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>N\u1ebfu \u0111i ch\u00f3ng h\u01a1n k\u1ef3 h\u1ea1n \u1ea5y n\u1eeda ng\u00e0y tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, \u0111\u00fang h\u1ea1n l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, ch\u1eadm qu\u00e1 m\u1ed9t ng\u00e0y l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, ch\u1eadm \u0111\u1ebfn 2 ng\u00e0y tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng k\u00e9m, \u0111\u1ec1u do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u01a1i ph\u00e1t t\u1ea3i c\u00f9ng vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 n\u01a1i s\u1edf t\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tr\u1ea1m, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u0111\u00e1ng t\u00e2u hay \u0111\u00e1ng t\u01b0 th\u00ec ghi r\u00f5 c\u1ea3 nh\u1eadt k\u1ef3 thuy\u1ec1n ra c\u1eeda bi\u1ec3n l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i xa h\u01a1n, th\u00ec h\u1ea1ng \u01b0u : th\u01b0\u1edfng vi\u00ean Qu\u1ea3n gi\u1ea3i k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, 10 quan ti\u1ec1n, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi thuy\u1ec1n k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 5 quan ti\u1ec1n, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 15 quan ti\u1ec1n, tay l\u00e1i 6 quan, bi\u1ec1n binh 3 quan ; h\u1ea1ng b\u00ecnh : Qu\u1ea3n gi\u1ea3i k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi ri\u00eang thuy\u1ec1n k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 12 quan ti\u1ec1n, tay l\u00e1i 5 quan, bi\u1ec1n binh 1 quan 5 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 h\u01a1i xa th\u00ec : h\u1ea1ng \u01b0u cho b\u1eb1ng l\u1ec7 h\u1ea1ng b\u00ecnh c\u1ee7a Nam K\u1ef3 ; h\u1ea1ng b\u00ecnh : th\u01b0\u1edfng Qu\u1ea3n gi\u1ea3i k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 10 quan ti\u1ec1n, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi ri\u00eang thuy\u1ec1n 15 quan ti\u1ec1n, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 10 quan, tay l\u00e1i 4 quan, bi\u1ec1n binh 1 quan.<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i g\u1ea7n th\u00ec h\u1ea1ng \u01b0u c\u00f9ng l\u1ec7 v\u1edbi h\u1ea1ng b\u00ecnh c\u1ee7a B\u1eafc K\u1ef3 ; h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1edfng Qu\u1ea3n gi\u1ea3i k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi ri\u00eang thuy\u1ec1n 10 quan ti\u1ec1n, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 8 quan, tay l\u00e1i 3 quan, bi\u1ec1n binh 1 quan.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh h\u01a1i g\u1ea7n, th\u00ec h\u1ea1ng \u01b0u c\u00f9ng l\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An ; h\u1ea1ng b\u00ecnh : th\u01b0\u1edfng Qu\u1ea3n gi\u1ea3i 2 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi ri\u00eang thuy\u1ec1n 8 quan ti\u1ec1n, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 6 quan, tay l\u00e1i 2 quan, bi\u1ec1n binh 5 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam r\u1ea5t g\u1ea7n, h\u1ea1ng \u01b0u theo l\u1ec7 b\u00ecnh c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; h\u1ea1ng b\u00ecnh : th\u01b0\u1edfng cho Qu\u1ea3n gi\u1ea3i 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi ri\u00eang thuy\u1ec1n 5 quan ti\u1ec1n, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 3 quan, tay l\u00e1i 1 quan 5 ti\u1ec1n, bi\u1ec1n binh 5 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>H\u1ea1ng th\u1ee9 : th\u01b0\u1edfng Qu\u1ea3n gi\u1ea3i Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i coi ri\u00eang thuy\u1ec1n, tay l\u00e1i \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n ph\u1ea1t, \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng ; h\u1ea1ng k\u00e9m : vi\u00ean Qu\u1ea3n gi\u1ea3i, vi\u00ean coi ri\u00eang thuy\u1ec1n, tay l\u00e1i, c\u1ee9 ch\u1eadm t\u1eeb 2 ng\u00e0y th\u00ec m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ednh ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 10 roi, r\u1ed3i c\u1ee9 m\u1ed7i 2 ng\u00e0y l\u1ea1i gia 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng. Duy c\u00f3 bi\u1ec1n binh l\u00e0 k\u1ebb tu\u1ef3 theo ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd [h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng], m\u00e0 ch\u1ec9 ch\u1ecbu gian lao, th\u00ec tuy b\u1ecb h\u1ea1ng th\u1ee9, h\u1ea1ng k\u00e9m c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng b\u00ecnh m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>L\u1ec7 n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u00fac gi\u00f3, n\u01b0\u1edbc b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, th\u1ea3ng ho\u1eb7c trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ee1 g\u1eb7p gi\u00f3 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thu\u1eadn, hay c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed7 l\u1ea1i \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn thu\u1ed9c \u0111\u1ed3n n\u00e0o, do vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t th\u1ef1c k\u1ebft nh\u1eadn l\u00e0m b\u1eb1ng, th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3. (B\u1ecf 2 b\u1ea3o B\u00e0i L\u1ec5, Ho\u00e0ng X\u00e1 thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i ; 3 b\u1ea3o B\u1ed3ng H\u1ea3i, Y Na, V\u0169 Lao thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh ; 3 b\u1ea3o V\u0103n Nhu\u1ec7, L\u1ed9c Giang, Tam N\u00f4ng thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean, 4 b\u1ea3o B\u00ecnh L\u00e3ng, Phao S\u01a1n, H\u00e0 L\u00f4i, My \u0110\u1ed9ng thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; 3 b\u1ea3o An Kho\u00e1i, V\u1ecb L\u1ea1i, Minh Ch\u00e2u thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean ; 3 b\u1ea3o \u0110\u1ed3ng L\u0169ng, H\u1eefu Na, H\u00e1t M\u00f4n, thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y ; 4 b\u1ea3o L\u00f4 Kh\u00ea, \u0110\u00f4ng Quang, B\u1eb1ng La th\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9, B\u1eb1ng La h\u1ea1 l\u1ed9 thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean ; 10 b\u1ea3o An L\u0169ng, V\u00e2n L\u00e2m, Khi\u00ean L\u00e2m, Xu\u00e2n L\u00f4i, C\u00e1t T\u01b0\u1eddng, Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n, B\u00ecnh Sa, B\u00e1ch \u0110\u00edch, Ph\u00f9 Loan, C\u01b0\u1eddng N\u1ed7 thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang ; b\u1ea3o Thanh D\u00e3 thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh ; 5 b\u1ea3o Ch\u1ee3 M\u1edbi, Ch\u00e0ng X\u00e1, L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1, B\u00e0ng L\u0169ng, Giang Ti\u00ean thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean ; 6 b\u1ea3o Kim C\u00fac, \u0110an Sa, B\u1eafc H\u1ee3p, S\u01a1n Trang, Tri L\u1ec5, B\u1ea1ch D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n ; 7 b\u1ea3o B\u1eafc Cung, Qu\u1ea3 Tho\u00e1t, C\u1ee7ng D\u01b0\u01a1ng, S\u00f3c Giang, Nga \u1ed5, Gi\u1ea3n Long, Long Kh\u00ea thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng). Vua cho r\u1eb1ng ph\u1ee7 th\u00e0nh c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh r\u1ed3i, nh\u1eefng \u0111\u1ed3n b\u1ea3o kia kh\u00f4ng quan y\u1ebfu l\u1eafm, n\u00ean b\u1ecf \u0111i. Bi\u1ec1n binh gi\u1eef b\u1ea3o \u0111\u1ec1u r\u00fat c\u1ea3 v\u1ec1. L\u00ednh m\u1ed9 th\u00ec chu\u1ea9n cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n d\u1ed3n b\u1ecf cho theo t\u1ec9nh ho\u1eb7c r\u00fat v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 c\u01a1 h\u1ea1((1) Nh\u00e0 ngh\u1ec9 ng\u01a1i khi r\u1ed7i vi\u1ec7c.1) \u1edf b\u00ean t\u1ea3 Ho\u00e0ng th\u00e0nh, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n<p>B\u1eafc c\u1ea7u B\u1ed3ng Doanh \u1edf h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m (b\u1eafc 1 chi\u1ebfc c\u1ea7u d\u00e0i n\u1ed1i li\u1ec1n t\u1eeb ch\u1ed7 b\u1eadc th\u1ec1m c\u1eeda tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n B\u1ed3ng Doanh sang b\u1edd nam h\u1ed3, b\u1ec1 r\u1ed9ng h\u01a1n 5 th\u01b0\u1edbc. Gi\u1eefa c\u1ea7u l\u01b0u kh\u00f4ng 1 qu\u00e3ng 8 th\u01b0\u1edbc r\u01b0\u1ee1i, \u0111\u1eb7t 1 \u0111o\u1ea1n c\u1ea7u k\u00e9o \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n \u0111\u00f2 \u0111i l\u1ea1i. Hai \u0111o\u1ea1n c\u1ea7u 2 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u 6 gian, m\u1ed7i gian \u0111\u1ec1u 8 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c linh. Hai th\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ec1u l\u00e0m lan can).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c. Vua sai c\u00e1ch ch\u1ee9c ch\u1edd x\u00e9t, cho Lang trung V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Ph\u1ea1m Qu\u1ef9 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 Kinh k\u00eau, l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng mang hi\u1ec1m vu \u0111\u1eb7t ra.<\/p>\n<p>Vua sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111em mang theo ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9 tr\u1ea5n ph\u1ee7 mang c\u1edd, b\u00e0i m\u1ec7nh vua \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi l\u00e0 Ph\u1ea1m Qu\u1ef9 x\u00e9t h\u1ecfi, r\u00f5 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u1ea1ng. Tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb ph\u00e1t l\u01b0u, \u0111i an tr\u00ed \u1edf Ngh\u1ec7 An. B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u c\u0169ng li\u00ean can v\u00e0o c\u00e1i \u00e1n n\u00e0y, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n : \u201cPh\u1ea1m Huy Di\u1ec7u v\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0 ch\u00e2n Khoa \u0111\u1ea1o, tr\u1eabm th\u1ea5y t\u00e2u \u0111\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c minh b\u1ea1ch, t\u01b0\u1edfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u1ea1i h\u1ecfng v\u1ec1 vi\u1ec7c tham tang, tr\u01b0\u1edbc kia ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1eb7t m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft l\u00f2ng, qu\u1ea3 l\u00e0 vi\u1ec7c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u1ebf\u00a0 !\u201d.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i : \u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc can vi\u1ec7c khinh th\u01b0\u1eddng tha t\u00ean gi\u1eb7c ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u0111\u1ec3 n\u00f3 tr\u1ed1n tho\u00e1t, \u0111\u00e3 sai t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft, nh\u01b0ng ch\u01b0a nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0o, n\u00ean gi\u00e1ng b\u1ed5 xu\u1ed1ng Th\u1ecb lang, l\u1ea1i b\u1eaft \u0111i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c vi\u1ec7c d\u1ef1ng l\u1ea7u r\u1ea1p v\u00e0 hi\u1ec7p l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n d\u1ecbp \u1ea5y m\u00e0 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y g\u1eb7p vi\u1ec7c \u0111\u00e3 bi\u1ebft l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u, n\u00ean gia \u01a1n nh\u1eafc b\u1ed5 cho\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u d\u00f9ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 tang, l\u1ea1i v\u1ec1 Kinh. Vua \u0111\u1eb7c \u01a1n cho c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 ty Th\u00f4ng ch\u00ednh, l\u1ea1i chua l\u00e0 \u201cgi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : s\u1ed1 thuy\u1ec1n trong ng\u1ea1ch \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u, m\u00e0 binh s\u1ed1 Th\u1ee7y s\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f3 3 v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Xin li\u1ec7u b\u1eaft s\u1ed1 b\u1ed9 binh c\u01a1 th\u1ea5t Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chia c\u1eaft coi gi\u1eef thuy\u1ec1n v\u00e0 l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa, gi\u1ea3i v\u1eadn\u2026 Vua cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>C\u00e1c huy\u1ec7n h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n g\u1eb7p n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, th\u00f3c g\u1ea1o thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan t\u1ec9nh \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh cho tri\u1ec3n ho\u00e3n \u0111\u1ebfn v\u1ee5 m\u00f9a n\u0103m sau s\u1ebd thu n\u1ed9p.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa n\u00f3i : bi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh \u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng 7, hai th\u00e1ng \u1ea5y th\u00ec ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111i thay phi\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa. Nh\u01b0ng d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y thu ho\u1ea1ch v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng hai, c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y th\u00e1ng t\u00e1m, m\u00e0 thay phi\u00ean \u0111\u00f3ng th\u00fa v\u00e0o hai th\u00e1ng \u1ea5y, th\u00ec l\u00ednh th\u00fa m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111i, l\u00ednh th\u00fa c\u0169 ch\u01b0a v\u1ec1, e c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i cho vi\u1ec7c n\u00f4ng. Nay xin \u0111\u1ed5i l\u1ea1i l\u00e0 phi\u00ean thay v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. L\u1ea1i, nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 ph\u00e1t giao \u0111i s\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, xin c\u1ee9 h\u1eb1ng n\u0103m v\u00e0o nh\u1eefng th\u00e1ng 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 l\u00e0 l\u00fac bi\u1ec1n binh \u1edf [\u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n] \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00e0y c\u1ea5y thu ho\u1ea1ch, th\u00ec li\u1ec1n ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ec3 h\u1ecd qu\u1ea3n th\u00fac cho l\u00e0m ru\u1ed9ng, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n nh\u1eefng th\u00e1ng vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u00e3 r\u1ed7i, th\u00ec chia giao \u0111i c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 c\u1ee9 theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng t\u00f9 m\u00e0 c\u1ea5p. Vua theo l\u1eddi, d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang sung Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y n\u00f3i : t\u1eeb nay nh\u1eefng t\u00f9 can ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1eb7t, t\u1eeb t\u1ed9i sung qu\u00e2n, ph\u00e1t l\u01b0u, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111ang ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, xin gia \u00e2n chu\u1ea9n cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c khai hoang \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. R\u1ed3i chi\u1ec3u theo t\u00ecnh t\u1ed9i n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u1ea5n \u0111\u1ecbnh giao cho s\u1ed1 \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u1ef1 s\u1eafm l\u1ea5y c\u00e0y, b\u1eeba, h\u1ebft s\u1ee9c khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y ; trong 3 n\u0103m cho kh\u00e1m, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n th\u00ec mi\u1ec5n t\u1ed9i cho. T\u1ef1u trung t\u00ean n\u00e0o c\u00f4 \u0111\u01a1n y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u0129nh ru\u1ed9ng, khai kh\u1ea9n n\u1ed5i, th\u00ec \u0111\u1ec3 nguy\u00ean t\u1ed9i c\u0169, gh\u00e9p cho theo v\u1edbi quan qu\u00e2n c\u00e0y c\u1ea5y tr\u1ed3ng t\u1ec9a. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 cho b\u1ecdn t\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee1 ru\u1ed9ng t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n, sau 3 n\u0103m s\u1ebd chi\u1ec3u theo l\u1ec7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf. Nh\u1eefng t\u00ean nguy\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 th\u00e0nh gia s\u1ea3n, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec cho ph\u00e9p t\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd l\u1ea5y c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, c\u01b0 tr\u00fa, n\u1ed9p thu\u1ebf. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00e0o h\u1ea1ng b\u1ecb sung v\u00e0o \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0m l\u00ednh m\u00e0 n\u00f3i ; nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00e0nh hi\u1ec7u. Nay mu\u1ed1n \u0111em nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1eeb t\u1ed9i sung qu\u00e2n ph\u00e1t l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng cho khai hoang chu\u1ed9c t\u1ed9i th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec cho n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n t\u1ed9i kh\u00f4ng. C\u00e1i m\u00e0 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ec1n t\u00e0i, sao l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u00e1i ch\u00ednh s\u00e1ch sai l\u1ea7m \u1ea5y c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 H\u00e1n. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1i ng\u00f2i \u1ea5y m\u1ed9t khi d\u1edf ra, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb nh\u00e0 gi\u00e0u ki\u1ebfm m\u1ecdi c\u00e1ch xoay x\u1edf, c\u00f3 khi \u0111i mua ru\u1ed9ng thu\u1ed9c l\u00e0m ru\u1ed9ng m\u1edbi khai kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 m\u01b0u chu\u1ed9c t\u1ed9i, m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ngh\u00e8o th\u00ec r\u1ed1t cu\u1ed9c v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00f4ng ch\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ru\u1ed9ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch qu\u00e2n b\u00ecnh \u01b0 ? L\u1eddi \u0111\u1ec1 th\u1ec9nh ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t m\u1eb7t, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>T\u1eadp Th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh n\u00f3i :\u00a0 h\u1ea1t \u1ea5y h\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng nh\u00e0 v\u1eadt l\u1ef1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u00ecm c\u00e1ch kh\u00f4n kh\u00e9o tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ho\u1eb7c l\u00e0 cha con anh em trong m\u1ed9t nh\u00e0 m\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u01b0 tr\u00fa \u0111\u0103ng t\u1ecbch m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u1ec3 c\u1ed1 tr\u00e1nh ph\u1ea7n ra l\u00ednh. L\u00fd d\u1ecbch v\u00e0 ch\u00ednh qu\u00e1n c\u1ee7a ch\u00fang th\u01b0\u1eddng cho l\u00e0 s\u1ed5 h\u1ed9 \u0111\u00e3 th\u00e0nh, r\u1ed3i b\u1ecf kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1eefa. Th\u1ebf r\u1ed3i ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi kia, t\u1eadp th\u00e0nh th\u00f3i quen, xin nh\u1eafc r\u00f5 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m, \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ed9c thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, r\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc (Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7), ph\u00e0m d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i khai s\u1ed5 \u0111inh theo n\u01a1i ch\u00ednh qu\u00e1n \u00f4ng cha, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai s\u1ed5 \u0111inh \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n cha anh \u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 \u1edf n\u01a1i hi\u1ec7n ng\u1ee5 ho\u1eb7c \u1edf qu\u00ea m\u1eb9 qu\u00ea v\u1ee3, nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 g\u1ed1c t\u00edch v\u00e0 h\u01a1i g\u1ea7n v\u1edbi ch\u00ednh qu\u00e1n th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 th\u00fa t\u1ed9i, ho\u1eb7c do l\u00fd d\u1ecbch t\u1ed1 gi\u00e1c ra \u0111\u1ec1u theo s\u1ef1 th\u1ef1c cho \u0111\u1ed5i v\u1ec1 ch\u00ednh qu\u00e1n, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng t\u1ef1 th\u00fa, kh\u00f4ng t\u1ed1 gi\u00e1c, m\u00e0 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1ea1ch ra, t\u1ee9c th\u1eddi \u0111em \u0111\u00edch danh k\u1ebb m\u1ea1o qu\u00e1n v\u00e0 l\u00fd d\u1ecbch n\u01a1i ng\u1ee5 qu\u00e1n \u1ea5y chi\u1ec3u lu\u1eadt gia b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 b\u1eaft k\u1ebb l\u00fd d\u1ecbch n\u01a1i ng\u1ee5 qu\u00e1n \u1ea5y chi\u1ec3u lu\u1eadt gia b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 b\u1eaft k\u1ebb m\u1ea1o qu\u00e1n \u1ea5y ph\u1ea3i v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch. K\u1ebb n\u00e0o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111i nh\u1eadp t\u1ecbch qu\u00ea qu\u00e1n kh\u00e1c \u0111\u00e3 tr\u1ea3i n\u0103m \u1ea5y \u0111\u1eddi kh\u00e1c, hi\u1ec7n th\u00e0nh c\u01a1 nghi\u1ec7p r\u1ed3i, c\u00f9ng l\u00e0 v\u00ec ngh\u00e8o t\u00fang \u0111i xi\u00eau gi\u1ea1t, \u0111i tr\u00fa ng\u1ee5 xa n\u01a1i ch\u00ednh qu\u00e1n, kh\u00f4ng ti\u1ec7n b\u1eaft v\u1ec1, ho\u1eb7c l\u01b0u l\u1ea1c t\u1eeb b\u00e9 kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u00ea qu\u00e1n \u00f4ng cha \u1edf \u0111\u00e2u, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai v\u00e0o s\u1ed5 \u1edf n\u01a1i \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ee5 \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ea5y n\u1ebfu c\u1ee9 coi l\u00e0 k\u1ebb l\u01b0u ng\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111em khai v\u00e0o s\u1ed5, m\u1ed9t khi b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i v\u1ec1 t\u1ed9i \u1ea9n l\u1eadu.<\/p>\n<p>Sai ch\u1ebf th\u01b0\u1edbc th\u1ee3 m\u1ed9c, th\u1ee3 may, th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1c \u0111i\u1ec1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ph\u00e1t cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh n\u00f3i trong t\u1eadp th\u1ec9nh an r\u1eb1ng : \u0111o, l\u01b0\u1eddng, c\u00e2n l\u00e0 3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u00e1ch v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, trong d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng ch\u1ebf t\u1ea1o l\u1ea5y d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng : \u0111\u1ed3 \u0111ong th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec c\u00e1i to, c\u00e1i nh\u1ecf kh\u00e1c nhau ; c\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00e2n \u0111\u1ed3 v\u1eadt th\u00ec c\u00e1i n\u1eb7ng c\u00e1i nh\u1eb9 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau ; th\u01b0\u1edbc \u0111o c\u0169ng c\u00f3 d\u00e0i ng\u1eafn kh\u00f4ng h\u1ee3p nhau. Nay xin do c\u00e1c t\u1ec9nh ch\u1ebf ra nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 \u1ea5y c\u1ea5p ph\u00e1t cho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, nh\u1eefng c\u00e1i n\u00e0o l\u00e0m ri\u00eang \u0111\u1ec1u thu l\u1ea1i ti\u00eau hu\u1ef7 ngay. Vua n\u00f3i : \u201cL\u01b0\u1eddng v\u1eadt nhi\u1ec1u \u00edt, c\u00e2n v\u1eadt n\u1eb7ng nh\u1eb9, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i \u0111ong, c\u00e1i c\u00e2n, \u0111o v\u1eadt d\u00e0i ng\u1eafn, r\u1ed9ng h\u1eb9p th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f3 th\u01b0\u1edbc ; tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eabu th\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ban cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m t\u00edn nhi\u1ec7m cho d\u00e2n r\u1ed3i. Duy c\u00f3 T\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eadn nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, vi\u1ec7c \u0111\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 c\u1eadp \u0111\u1ebfn t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean d\u00e2n gian l\u00e0m ri\u00eang d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch l\u1ec1 th\u00f3i c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n, n\u1ebfu nay v\u1ed9i b\u00e0n cho thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf l\u1ea1i c\u1ea3 ngay m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u00ec t\u1ee5c d\u00e2n noi theo th\u00f3i c\u0169, quen tai quen m\u1eaft \u0111\u00e3 l\u00e2u, e r\u1eb1ng kh\u00f3 m\u00e0 \u0111i hi\u1ec3u b\u1ea3o t\u1eebng nh\u00e0, t\u1eebng h\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. R\u1ed3i sai hai b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 C\u00f4ng h\u1ed9i b\u00e0n. \u0110\u1ebfn nay ngh\u1ecb xin : truy\u1ec1n cho c\u00e1c t\u1ec9nh chi\u1ec3u theo quy th\u1ee9c nh\u1eefng th\u01b0\u1edbc th\u1ee3 m\u1ed9c th\u1ee3 may v\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111o ru\u1ed9ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho n\u0103m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ebf ra c\u1ea5p cho m\u1ed7i ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong h\u1ea1t m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u1ea1i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho T\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn l\u1ea5y m\u1eabu v\u1ec1 l\u00e0m r\u1ed3i ph\u00e1t cho c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 c\u0169ng m\u1ed7i h\u1ea1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7. Nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9c, th\u0103ng uy\u1ec3n c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng c\u00e2n thi\u00ean b\u00ecnh, trung b\u00ecnh kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng l\u00e0m ra m\u00e0 ph\u00e1t nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ebfn quan l\u1ea5y m\u1eabu v\u1ec1 ph\u1ecfng theo m\u00e0 l\u00e0m. T\u00ednh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 21 \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft h\u1ea1n 2 n\u0103m, kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i thi h\u00e0nh t\u1ea5t c\u1ea3 ; nh\u1eefng t\u1ea7m((1) 8 th\u01b0\u1edbc l\u00e0 1 t\u1ea7m.1), th\u01b0\u1edbc, ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9c, c\u00e2n, qu\u1ea3 c\u00e2n l\u00e0 t\u1ef1 d\u00e2n l\u00e0m ra khi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecd ra, sai v\u1edbi m\u1eabu c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i hu\u1ef7 \u0111i. Ai kh\u00f4ng theo chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ea5u, th\u00fang v\u00e0 b\u1ec9 ti\u1ec1n, vi\u00ean \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 c\u00e2n \u0111o, t\u1ee5c th\u01b0\u1eddng v\u1eabn d\u00f9ng trong vi\u1ec7c trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng ho\u00e1 v\u1edbi nhau \u1edf ch\u1ee3, c\u1eeda h\u00e0ng, x\u00e9t kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec cho ch\u00ednh th\u1ec3, th\u00ec b\u1ea5t t\u1ea5t \u00e9p theo \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean n\u00f3i : 6 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng nhi\u1ec1u ng\u1ea3, nh\u00e2n d\u00e2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng h\u1ea1ng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 k\u00edch th\u01b0\u1edbc \u0111i c\u00e1c ngu\u1ed3n, c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n bu\u00f4n b\u00e1n, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n, l\u1ec7 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n. N\u00ean nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh sai d\u1ecbch v\u00e0 can ph\u1ea1m l\u1ea9n tr\u1ed1n c\u0169ng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 k\u00edch th\u01b0\u1edbc tr\u00e0 tr\u1ed9n trong \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 ai x\u00e9t h\u1ecfi g\u00ec. Xin m\u1ed7i huy\u1ec7n c\u00f3 h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1ec1u d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t ph\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t ra tr\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1eddng tr\u00f4ng coi, b\u1eaft ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed5ng l\u00fd nghi\u00eam x\u00e9t : c\u00e1i n\u00e0o \u1edf huy\u1ec7n kh\u00e1c, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 huy\u1ec7n \u1ea5y, c\u00e1i n\u00e0o thu\u1ed9c t\u1ec9nh kh\u00e1c, b\u1eaft l\u1ea1i c\u1ee9u x\u00e9t ; duy nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong huy\u1ec7n m\u1edbi cho \u0111\u1ed7 \u1edf giang ph\u1eadn trong huy\u1ec7n. Nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n c\u00f9ng k\u00edch th\u01b0\u1edbc chi\u1ec1u d\u00e0i chi\u1ec1u r\u1ed9ng th\u00e2n thuy\u1ec1n, l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 \u0111\u1ec7 l\u00ean t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Thuy\u1ec1n n\u00e0o mu\u1ed1n \u0111i huy\u1ec7n kh\u00e1c bu\u00f4n b\u00e1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1eddng T\u1ed5ng l\u00fd c\u1ea5p cho gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 ngh\u1ecb, b\u1ed9 t\u00e2u cho r\u1eb1ng c\u00e1i ph\u00e9p x\u1ebfp \u0111\u1eb7t ch\u1ed7 \u1edf cho d\u00e2n, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u1ee9u x\u00e9t, c\u00f3 ph\u01b0\u1eddng l\u00e0ng \u0111\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf l\u1eabn nhau. Nay h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 k\u00edch th\u01b0\u1edbc \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n, t\u1ef1u trung h\u1ea1ng n\u1ed9i t\u1ecbch c\u0169ng c\u00f3, h\u1ea1ng l\u1eadu t\u1ecbch c\u0169ng c\u00f3, c\u0169ng n\u00ean cho h\u1ecd c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng k\u1ebb gian. Duy c\u00f3 kho\u1ea3n xin h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u1ea5y do T\u1ed5ng l\u00fd ki\u1ec3m x\u00e9t v\u00e0 h\u1ec5 \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c bu\u00f4n b\u00e1n ph\u1ea3i do T\u1ed5ng l\u00fd c\u1ea5p gi\u1ea5y, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi sinh ra m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 y\u00eau s\u00e1ch, l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n. Nay xin sai quan t\u1ec9nh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u c\u1ee9 nh\u1eefng thuy\u1ec1n trong h\u1ea1t v\u1ec1 h\u1ea1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra cho k\u1ef9 : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 n\u1ed9i t\u1ecbch cho theo v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n g\u00e1nh sai d\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u1eadu t\u1ecbch((1) L\u1eadu d\u1ecbch : kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 l\u00ednh.1), cho ph\u1ee5 \u0111\u0103ng v\u00e0o h\u1ed9 t\u1ecbch d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i ; th\u1ea3ng ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean qu\u00e1n, l\u1ea1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n c\u00f3 th\u00f4n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5, th\u00ec cho l\u1eadp ri\u00eang m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed9t ph\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1eddng, theo l\u1ec7 g\u00e1nh ch\u1ecbu binh l\u00ednh dao d\u1ecbch. Thuy\u1ec1n n\u00e0o xin ra c\u1eeda bi\u1ec3n bu\u00f4n b\u00e1n, chi\u1ec3u c\u1ea5p cho ch\u1ec9 b\u00e0i theo thuy\u1ec1n bu\u00f4n h\u1ea1ng 3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, c\u00f2n th\u00ec do ph\u1ee7 huy\u1ec7n x\u00e9t c\u1ea5p cho gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, ch\u1ec9 cho \u1edf c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng trong t\u1ec9nh h\u1ea1t tu\u1ef3 ti\u1ec7n sinh nhai m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf cho. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u1ed5 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 k\u1ebb gian c\u0169ng kh\u00f4ng \u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua y theo.<\/p>\n<p>\u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o cao. Sai ph\u00e1t 2 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf kho Kinh s\u01b0 gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : s\u1eeda d\u1ef1ng l\u1ea7u r\u1ea1p c\u00e1c s\u1edf, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i b\u1eadn, s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m xu\u1ec3, xin chi\u1ebfu c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh v\u00e0 tinh binh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec9 vi\u1ec7c d\u1ef1 cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p cho \u0111\u1ee7 m\u1eb7t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 6, thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua y l\u1eddi t\u00e2u : L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c to\u00e0 l\u1ea7u \u1edf Ng\u1ecd M\u00f4n l\u00e0 n\u01a1i th\u1ea7n d\u00e2n chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, sai b\u1ed9 Binh \u0111\u1ed1c l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 s\u01a1n th\u1ebfp nh\u1eefng l\u1ea7u 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu qu\u00e9t s\u01a1n d\u1ea7u ; l\u1ea7u ch\u00ednh trang s\u1ee9c th\u1ebfp b\u1ea1c, duy gian gi\u1eefa th\u1ebfp v\u00e0ng. Cung th\u00e0nh, Ho\u00e0ng th\u00e0nh v\u00e0 k\u1ef3 \u0111\u00e0i, ch\u1ed7 t\u01b0\u1eddng v\u00f4i n\u00e0o b\u1ea9n nh\u1ecd th\u00ec c\u1ecd s\u1ea1ch \u0111i, ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ee1 l\u1edf th\u00ec tu b\u1ed5 l\u1ea1i. Cho ch\u00ed nh\u1eefng h\u00e0o, ao, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh c\u0169ng tu\u1ef3 ch\u1ed7 m\u00e0 s\u1eeda sang ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 xem th\u1ebfp v\u00e0ng, trang s\u1ee9c, th\u1ea5y v\u00e0ng th\u1ebfp r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ee7 l\u00ean 1 l\u1ea7n s\u01a1n d\u1ea7u, l\u00e0m cho s\u1eafc v\u00e0ng h\u01a1i t\u1ed1i, h\u1ecfi v\u00ec c\u1edb g\u00ec. Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c t\u00e2u : \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n gian v\u1eabn l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, cho n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eebng nh\u1edb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi \u0111i t\u1ebf Nam Giao, xa gi\u00e1 \u0111i qua c\u1ea7u phao, c\u1ea7u \u0111\u1ee9t l\u00e0m ta s\u1ee3, ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn h\u1ea7u gi\u00e1. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c y\u00eau vua c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, b\u00e8n c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean d\u00f9ng, n\u00ean ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi c\u00f3 ng\u00e0y nay. Ng\u01b0\u01a1i \u1edf n\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e2u ng\u00e0y, m\u00e0 sao ki\u1ebfn th\u1ee9c k\u00e9m th\u1ebf. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i l\u00e0 Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 V\u1ee5 m\u00e0 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn s\u1ed1 v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 th\u1ebfp v\u00e0 trang s\u1ee9c h\u1ebft bao nhi\u00eau, m\u01a1 m\u00e0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3, c\u00e1i h\u1ea1ng th\u01b0 sinh kh\u00f4ng t\u1eebng tr\u1ea3i n\u00e0y l\u1ea1i c\u00e0ng qu\u00e1 ng\u1edb ng\u1ea9n ! Vi\u1ec7c c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1eaft t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u201cs\u00e1ng su\u1ed1t th\u00ec g\u1ea7n nh\u01b0 x\u00e9t n\u00e9t, x\u00e9t n\u00e9t th\u00ec \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 cay nghi\u1ec7t\u201d l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 x\u01b0a nay nh\u1eefng b\u1eadc th\u1ebf nho th\u01b0\u1eddng v\u1eabn ph\u00ea b\u00ecnh. Tr\u1eabm ch\u01b0a n\u1ee1 l\u1ea5y vi\u1ec7c s\u01a1 su\u1ea5t nh\u1ea5t th\u1eddi l\u00e0m t\u1ed9i b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh l\u00e0m l\u1ea7u, r\u1ea1p kh\u00e1nh ch\u00fac. Vua sai chi\u1ec3u th\u1ef1c s\u1ed1, c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng (m\u1ed7i m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 30 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh Trinh m\u1ea5t. Cho th\u1ef1 Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea Qu\u1ed1c Trinh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 H\u1ed3 Ng\u1ecdc T\u00e0i l\u00e0m binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 thu\u1ed9c c\u1ee7a T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng M\u00e3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ebft h\u01b0\u01a1u c\u00f4ng, c\u1eaft b\u1ecf th\u1ebb \u0111\u1ed3ng \u0111i, n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 h\u01b0\u01a1u r\u1eebng \u0111em bi\u1ebfu c\u00f4ng. C\u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft thu nh\u1eadn. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u0169 B\u00ecnh b\u1ecb t\u1ed9i ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i l\u00e0m lao d\u1ecbch \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u00e3n h\u1ea1n x\u1eed \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng sung l\u00e0m binh. C\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t 1 n\u0103m l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, nh\u01b0ng cho th\u1ef1c ph\u1ea1t n\u1eeda n\u0103m, c\u00f2n n\u1eeda n\u0103m ghi v\u00e0o s\u1ed5.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n th\u1ec3 vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1t b\u1ed5ng\u201d l\u00e0 thu l\u1ea1i s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u00e3 l\u0129nh r\u1ed3i ; \u201ctr\u00fa b\u1ed5ng\u201d th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c chi l\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00e1c quan vi\u00ean b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 cho chua v\u00e0o s\u1ed5 tr\u1eeb sau, ho\u1eb7c l\u1ea5y k\u1ef7 l\u1ee5c m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1eeb \u0111i. Th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ph\u1ea1t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c v\u1ec1 ph\u1ea1t, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh th\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. X\u00e9t ra tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 ph\u1ea1t, c\u00f3 l\u1ec7 ph\u1ea1t b\u1eb1ng tr\u00e2u b\u1eb1ng l\u1ee3n, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long v\u1eabn c\u00f2n d\u00f9ng. Nay ngh\u0129 : ph\u1ea1t b\u1ed5ng m\u00e0 cho chua s\u1ed5 \u0111\u1ec3 kh\u1ea5u tr\u1eeb, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd \u01b0 ? Ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t ra th\u1ec3 l\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh nh\u1eadn ch\u1ea7u m\u1eebng, ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch, qu\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t nh\u00e3 nh\u1ea1c. Vua n\u00f3i : \u201cBu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i v\u1ec1 ti\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng ch\u00ed((1) Tr\u01b0\u1eddng ch\u00ed : t\u1ee9c l\u00e0 ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed, ng\u00e0y d\u1ea7n d\u1ea7n d\u00e0i ra. H\u1ea1 ch\u00ed c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng ch\u00ed, \u0111\u00eam d\u1ea7n d\u1ea7n m\u1ed9t d\u00e0i ra.1) r\u1ea5t c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, \u0111i\u1ec1u sai l\u1ea7m n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi nh\u1eefng sai l\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n gi\u00e1ng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0 T\u1ea3 th\u1ecb lang ; Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 V\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hanh l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ; nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7 ki\u00eam qu\u1ea3n Ho\u00e0 Thanh th\u1ef1 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, b\u1ed9 Ty v\u00e0 nh\u1ea1c tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam \u1ea5n tri\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch ki\u00eam qu\u1ea3n t\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng ; cho Lang trung quy\u1ec1n bi\u1ec7n b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n Ti\u00ean Ly \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u, v\u1eeba m\u1edbi ra c\u1eeda Thu\u1eadn An, b\u1ecb gi\u00f3 s\u00f3ng g\u00e3y m\u1ea5t l\u00e1i thuy\u1ec1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, t\u1ea1m \u0111\u1ed7 l\u1ea1i h\u1ea3i ph\u1eadn c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y t\u1ee9c th\u00ec sai binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u01a1i d\u1eaft v\u00e0o v\u0169ng, r\u1ed3i \u0111\u1ed5i ph\u00e1i thuy\u1ec1n Th\u1ea7n Giao \u0111i. Nh\u00e2n th\u1ebf vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cThuy\u1ec1n n\u00e0y xoay chuy\u1ec3n quan h\u1ec7 \u1edf c\u00e1i l\u00e1i, trong l\u00fac \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n s\u00f3ng gi\u00f3, l\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. T\u1eeb nay ph\u00e0m \u0111\u00fac c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00e1i \u0111\u1ed3ng, l\u00e1i s\u1eaft, \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn th\u1ee3 tinh kh\u00e9o chuy\u00ean l\u00e0m, Th\u1ee7y s\u01b0 l\u1ea1i ch\u1ecdn bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c quy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o am hi\u1ec3u ngh\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c xem x\u00e9t. Khi \u0111\u00fac xong, do b\u1ed9 cho ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng kh\u00e1m x\u00e9t, qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn m\u1edbi cho \u0111em d\u00f9ng. N\u1ebfu l\u1ea1o th\u1ea3o l\u00e0m b\u1eeba \u0111\u1ec3 khi \u0111i bi\u1ec3n b\u1ecb g\u00e3y, th\u00ec t\u1eeb th\u1ee3 cho ch\u00ed ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n, \u0111\u1ecbnh ra th\u1ec3 l\u1ec7 n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ec1n hay n\u00ean mi\u1ec5n v\u1ec1 nh\u1eefng l\u00e1 \u0111\u1ed3ng, \u0111anh \u0111\u1ed3ng \u1edf thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng bong r\u01a1i ra. (Ph\u00e0m \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng xa x\u00f4i g\u00ec, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ec3 bong r\u01a1i m\u1ea5t hay r\u00e1ch s\u1ea5t m\u1ea5t (nh\u1eefng l\u00e0 \u0111\u1ed3ng, \u0111anh \u0111\u1ed3ng), th\u00ec chi\u1ec3u s\u1ed1 chia ra 10 th\u00e0nh m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ec1n : n\u1ebfu l\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng m\u1edbi hay m\u1edbi s\u1eeda ch\u1eefa trong h\u1ea1n 3 n\u0103m, th\u00ec mi\u1ec5n cho 5 th\u00e0nh ; n\u1ebfu l\u00e0 ngo\u00e0i h\u1ea1n th\u00ec mi\u1ec5n cho 6 th\u00e0nh. N\u1ebfu b\u1ecf neo kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i ho\u1eb7c ch\u1ea1y sai tr\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc c\u1ea1n va ph\u1ea3i m\u1ecfm \u0111\u00e1, l\u00e0m tu\u1ed9t l\u00e0m r\u01a1i m\u1ea5t th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n to\u00e0n s\u1ed1. N\u1ebfu sai \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, \u0111\u00e3 kh\u00e1m x\u00e9t t\u01b0\u1eddng t\u1eadn, s\u1eeda ch\u1eefa ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1ed3i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1edf b\u1ebfn, m\u00e0 l\u00e0m r\u01a1i tu\u1ed9t m\u1ea5t, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn to\u00e0n ph\u1ea7n. Ngo\u00e0i ra, nh\u01b0 ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, b\u1ecb s\u00f3ng gi\u00f3 lay \u0111\u1eadp l\u00e2u ng\u00e0y, hay g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1t, v\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i ch\u1ed7 n\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00e1 ng\u1ea7m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee7 n\u01a1i s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean ch\u1ee9ng nh\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n).<\/p>\n<p>C\u00f3 7 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 l\u0169 t\u00ean Giao, mang theo 16 thuy\u1ec1n gia quy\u1ebfn, 4 con voi, ng\u1ef1a, 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e1n, t\u1eeb B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt tr\u1ed1n v\u1ec1 H\u1ea3i T\u00e2y. L\u00ednh \u0111\u1ed3n \u1ea5y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em voi ng\u1ef1a sung c\u00f4ng, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi cho d\u1eddi \u0111\u1ebfn Ba Xuy\u00ean \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang v\u00ec kh\u1ed5 v\u1ec1 s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i c\u1ee7a Xi\u00eam, tr\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 trinh th\u00e1m. N\u1ebfu ng\u1edd v\u00ec t\u1eeb \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u00e0 d\u1eddi ch\u00fang \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, sao y\u00ean \u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5m l\u00f2ng nh\u1edb qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i xa \u01b0 ? Chu\u1ea9n cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n an c\u01b0 l\u00e0m \u0103n \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i. C\u00f2n nh\u01b0 voi ng\u1ef1a sung c\u00f4ng, n\u00ean c\u1ea5p tr\u1ea3 cho ch\u00fang 100 quan ti\u1ec1n, 5 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c Man thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec xi\u00eau t\u00e1n tr\u1ed1n \u0111i, ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u01b0\u01a1ng c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Xin cho chi\u1ebfu gi\u00e1 n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. T\u1eeb sang n\u0103m tr\u1edf \u0111i, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m((1) Ch\u1ed7 n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh hay m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111inh.1) ph\u1ea3i n\u1ed9p 1 c\u00e2n t\u00e1m l\u1ea1ng k\u1ef3 nam, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3, cho n\u1ed9p 20 c\u00e2n tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng. Vua y cho l\u00e0m. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng : d\u00e2n m\u1edbi v\u1ec1, sinh k\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, s\u1ed1 th\u00f3c thu\u1ebf thi\u1ebfu c\u0169 h\u01a1n 16.000 h\u1ed9c, c\u0169ng cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, chia thu l\u00e0m 2 n\u0103m.<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, binh thu\u1ed9c c\u01a1 H\u01b0ng Ho\u00e1 hi\u1ec7u s\u1ed1 l\u00e0 62 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i H\u01b0ng Ho\u00e1, b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 \u0111i.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111i\u1ec1n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Do\u00e3n U\u1ea9n v\u1ec1 Kinh t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, vui l\u00f2ng, th\u01b0\u1edfng cho V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n : 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn gi\u00e1t ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng, 5 h\u1ea1t li\u1ec1n nhau, th\u1ebb b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng, \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng Nh\u01b0 \u00fd, nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 1 chi\u1ebfc ; Do\u00e3n U\u1ea9n : 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn gi\u00e1t ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng 3 h\u1ea1t li\u1ec1n nhau, th\u1ebb b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng, \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng Nh\u01b0 \u00fd, nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 1 chi\u1ebfc. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng gia cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 c\u1ea5p. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean ki\u1ebfn ngh\u1ecb v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u01b0\u1edfng gia cho 1 c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb, kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf, kim ti\u1ec1n \u201cph\u00fa th\u1ecd \u0111a nam\u201d m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng. Nh\u1eefng vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o b\u1ed9 Ty \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u1ec9nh ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c, kim ti\u1ec1n, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n 6 b\u1ed9 d\u1ef1 b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y khi tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m vua cai tr\u1ecb d\u00e2n, l\u1ea5y vi\u1ec7c thi \u01a1n hu\u1ec7 cho d\u00e2n l\u00e0m b\u1ee5ng ngh\u0129, h\u00e1 n\u1ee1 \u0111\u1ec3 1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf. X\u00e9t vi\u1ec7c bao chi\u1ebfm ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u00e0 th\u00f3i quen \u0111\u00e3 l\u00e2u, b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm m\u1ed1i l\u1ee3i, th\u00ec k\u1ebb c\u00f9ng d\u00e2n kh\u00f4ng tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1i t\u1ec7 n\u00e0y \u1edf m\u1ed9t h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00e0ng qu\u00e1 l\u1eafm. Nay \u0111em ru\u1ed9ng c\u00f4ng t\u01b0 chia c\u1eaft l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f4ng, khi\u1ebfn k\u1ebb gi\u00e0u ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o c\u00f9ng chia s\u1ebb cho nhau, binh, d\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i, th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f9ng ngh\u00e8o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng c\u1eady, m\u00e0 ngay nh\u1eefng k\u1ebb nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng, tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft tuy c\u00f3 m\u1ea5t ch\u00fat \u00edt, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn khi chia c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng, th\u00ec gia quy\u1ebfn con ch\u00e1u h\u1ecd c\u0169ng v\u0129nh vi\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u1ee3i, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ea5t \u00edt m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ? Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft ch\u1eafc \u0111\u1ec1u r\u00f5 c\u1ea3. Kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec m\u1ed9t phen c\u1ea3i c\u1ea5p, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n, th\u1ebf m\u00e0 m\u1edbi c\u00f3 m\u1ea5y th\u00e1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xong xu\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u201cvui vi\u1ec7c n\u00ean vui, l\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00ean l\u1ee3i\u201d m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady \u01b0 ? Nay s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 xong, kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t Lang s\u1ee9c kh\u1eafp cho d\u00e2n h\u1ea1t, ph\u00e0m nh\u1eefng ru\u1ed9ng t\u01b0 c\u1eaft l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda sung c\u00f4ng, th\u00e1ng \u0111\u00f4ng n\u00e0y h\u00e3y chu\u1ea9n cho ch\u1ee7 ru\u1ed9ng c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0y c\u1ea5y, ch\u1edd v\u1ee5 h\u1ea1 sang n\u0103m thu ho\u1ea1ch xong, li\u1ec1n chi\u1ec3u theo \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 c\u00f4ng, t\u01b0 trong s\u1ed5 m\u1edbi, qu\u00e2n c\u1ea5p cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c cho thi h\u00e0nh ph\u00e9p qu\u00e2n \u0111i\u1ec1n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, t\u1ef1u trung s\u1ed1 t\u00f4 thu\u1ebf v\u1ec1 c\u00f4ng t\u01b0 \u0111i\u1ec1n trong 1 n\u0103m so v\u1edbi s\u1ed1 thu nh\u1eadp n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec h\u01a1n, k\u00e9m th\u1ebf n\u00e0o ? Phi\u00ean th\u01b0a : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y, trong s\u1ed5 c\u0169, c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n 6, 7 ngh\u00ecn m\u1eabu, t\u01b0 \u0111i\u1ec1n h\u01a1n 9 v\u1ea1n m\u1eabu. Nay l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda t\u01b0 \u0111i\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng th\u00ec c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 4 v\u1ea1n m\u1eabu ; n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c so ra th\u00ec thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n \u00edt \u0111i, thu\u1ebf \u0111inh nhi\u1ec1u ra. V\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u1edf v\u00e0o Nam, m\u1ee9c thu\u1ebf c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n ngang b\u1eb1ng thu\u1ebf ru\u1ed9ng t\u01b0, duy c\u00f3 thu\u1ebf ru\u1ed9ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc((1) Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 quan \u0111i\u1ec1n t\u1ee9c l\u00e0 qu\u1ed1c gia c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, kh\u00e1c v\u1edbi c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f4ng d\u00e2n \u0111i\u1ec1n.1) th\u00ec cao h\u01a1n thu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u00f4ng. Nay ru\u1ed9ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f4ng th\u00ec ng\u1ea1ch ru\u1ed9ng c\u00f4ng tuy c\u00f3 t\u0103ng l\u00ean, nh\u01b0ng s\u1ed1 thu\u1ebf thu nh\u1eadp l\u1ea1i k\u00e9m \u0111i. D\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc kia thu\u1ebf th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng cao h\u01a1n thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng ; nay \u0111\u00e3 \u0111em ru\u1ed9ng c\u00f4ng qu\u00e2n c\u1ea5p, th\u00ec d\u00e2n trong s\u1ed5 ai c\u0169ng c\u00f3 ru\u1ed9ng, cho n\u00ean c\u00f3 gi\u1ea3m m\u1ea5t s\u1ed1 thu\u1ebf ru\u1ed9ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng s\u1ed1 thu\u1ebf d\u00e2n \u0111inh l\u1ea1i t\u0103ng l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cPh\u00e9p qu\u00e2n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 v\u1ed1n mu\u1ed1n chia l\u1ee3i cho d\u00e2n ch\u1ee9 thu\u1ebf h\u01a1n hay k\u00e9m \u0111i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng so t\u00ednh. H\u00f4m v\u1eeba r\u1ed3i, c\u1ee9 ty Tam ph\u00e1p t\u00e2u n\u00f3i : d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 g\u1eedi \u0111\u01a1n k\u00edn \u0111\u1ebfn Kinh khi\u1ebfu kh\u1ed1ng, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n n\u00f3i d\u00e2n gian h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb, tho\u1ea3 m\u00e3n, th\u1ef1c c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n bo thi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng c\u00e1i l\u1ee3i, h\u1ea1i ri\u00eang, th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u v\u1eeba l\u00f2ng c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?\u201d<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ef1 Ho\u00e0 Thanh.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf v\u00e0ng An B\u1ea3o thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean. (M\u1ecf \u1edf n\u00fai Tam B\u1ea3o thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c x\u00e3 C\u00e1t N\u00ea, Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebft, H\u1ea1 K\u1ebft huy\u1ec7n Ph\u1ed5 Y\u00ean, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf 10 l\u1ea1ng v\u00e0ng).<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh nh\u00e0 Thanh g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y n\u00f3i : n\u01b0\u1edbc ta c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc L\u01b0u C\u1ea7u, Xi\u00eam La \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 n\u0103m 1 l\u1ea7n tri\u1ec1u c\u1ed1ng. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110i\u1ec3n l\u1ec5 bang giao c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta c\u1ee9 2 n\u0103m 1 l\u1ea7n c\u1ed1ng v\u00e0 4 n\u0103m sai s\u1ee9 sang ch\u1ea7u 1 l\u1ea7n, th\u00ec 2 l\u1ec5 c\u1ed1ng c\u00f9ng d\u00e2ng 1 l\u00fac. Nay n\u00f3i 4 n\u0103m tri\u1ec1u c\u1ed1ng 1 l\u1ea7n, th\u00ec so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00e1c, trong c\u00f4ng v\u0103n n\u00f3i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng\u201d. Sai g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n sang Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y, h\u1ecfi l\u1ea1i, th\u00ec l\u00e0 : \u0111\u1ed5i 4 n\u0103m sai s\u1ee9 sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng 1 l\u1ea7n ; chi\u1ec3u s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt 2 l\u1ea7n c\u1ed1ng [c\u00f9ng d\u00e2ng 1 l\u00fac tr\u01b0\u1edbc kia] b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda. T\u1eeb \u0111\u00f3 b\u00e8n ghi l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec7 : (V\u1eadt c\u1ed1ng : 1 \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi, 2 chi\u1ebfc s\u1eebng t\u00ea, l\u1ee5a d\u00e0y, l\u1ee5a n\u00f5n, l\u1ee5a m\u1ed9c, v\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 100 t\u1ea5m, 200 l\u1ea1ng tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng, 600 l\u1ea1ng t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng, sa nh\u00e2n, h\u1ea1t cau \u0111\u1ec1u 45 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cTr\u1eabm th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y trong \u1ea5n t\u00edn \u0111\u00f3ng \u1edf s\u1eafc d\u1ee5 c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 2 th\u1ee9 ch\u1eef H\u00e1n, ch\u1eef M\u00e3n ch\u1eb3ng c\u0169ng phi\u1ec1n l\u1eafm \u01b0 ?\u201d Phan Huy Th\u1ef1c th\u01b0a : Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c nghe s\u1ee9 b\u1ed9 n\u01b0\u1edbc ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n sang n\u01b0\u1edbc Thanh v\u1ec1 thu\u1eadt l\u1ea1i, th\u00ec m\u1ed7i khi vua Thanh coi ch\u1ea7u, c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0n vi\u1ec7c, v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n th\u00ec n\u00f3i b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00e1n, n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n th\u00ec d\u00f9ng ti\u1ebfng M\u00e3n. B\u1ea7y t\u00f4i trong tri\u1ec1u ai kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ea3 hai th\u1ee9 ti\u1ebfng th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua n\u00f3i : m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i, m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua, l\u00e0 khu\u00f4n ph\u00e9p cho k\u1ebb th\u1ea7n h\u1ea1, n\u00ean ph\u1ea3i n\u00f3i cho c\u00f4ng ch\u00fang \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u, \u0111\u1ec3 th\u1ea5u \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u00e2m t\u00ecnh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi. N\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ed1i x\u1eed ri\u00eang r\u1ebd nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec c\u00e1i t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi b\u1ecb che l\u1ea5p kh\u00f4ng th\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00f3 ch\u1ed7 ng\u1edd s\u1ee3 trong l\u00f2ng. Th\u00ec ai ch\u1ecbu t\u1eadn t\u00e2m h\u1ebft l\u00f2ng \u01b0 ?<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd. \u0110\u01b0\u1ee3c \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ph\u00e1t ra 500 quan ti\u1ec1n sai vi\u00ean Kinh do\u00e3n ph\u00e1t chu\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00fang thi\u1ebfu. Vua c\u0169ng cho l\u00e0 : lu\u00f4n h\u1eb1ng ng\u00e0y m\u01b0a r\u00e9t, ti\u1ec3u d\u00e2n ho\u1eb7c b\u1ecb \u0111\u00f3i r\u00e9t, sai ph\u00e1t 1.000 quan ti\u1ec1n kho, ph\u00e2n ph\u00e1t cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quan, qu\u1ea3, c\u00f4, \u0111\u1ed9c((1) Quan, qu\u1ea3, c\u00f4, \u0111\u1ed9c : quan : ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ee3 ; qu\u1ea3 : ng\u01b0\u1eddi ho\u00e1 ch\u1ed3ng ; c\u00f4 : tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i b\u1ed1 ; \u0111\u1ed9c : ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con.1) \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n trong Kinh k\u1ef3.<\/p>\n<p>Sai 2 b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 Binh x\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng quan v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00e0 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n k\u00ea d\u00e2ng l\u00ean ng\u1ef1 l\u00e3m. \u0110\u1eb7c ban cho nh\u1eefng quan ch\u1ee9c c\u0169 : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t 100 quan ti\u1ec1n ; L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh, V\u1ec7 u\u00fd \u0110\u1eb7ng T\u00e0i C\u1ea7u (ho\u1eb7c C\u00f9), Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 80 quan ; B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Trung, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m V\u0103n Ho\u00e0, Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 70 quan.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c t\u00f4n sinh, gi\u00e1m sinh, \u1ea5m sinh h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ch\u1ecdn d\u00f9ng nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 khi ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i. Cho Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 con vi\u00ean t\u1eb7ng phong Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ed9c l\u00e0m t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u00e1c quan vi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5 t\u1eeb t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u1ea7n d\u1ea7n gi\u1ea3m \u0111i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng ch\u1ec9 l\u0129nh c\u00f3 1 quan. Ng\u01b0\u1eddi ta ai c\u0169ng c\u00f3 v\u1ee3 con, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 chu c\u1ea5p. N\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c m\u00e0 t\u0103ng l\u00ean, tr\u1eabm th\u1ef1c kh\u00f4ng s\u1ebbn ti\u1ebfc g\u00ec c\u1ea3\u201d. \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Duy Phi\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Theo ngh\u1ecb c\u0169, l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng trong 1 n\u0103m c\u1ee7a ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m l\u00e0 600 quan ti\u1ec1n, 600 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m 360 quan ti\u1ec1n, 360 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m 300 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u1ee9 theo th\u1ee9 b\u1eadc m\u00e0 gi\u1ea3m d\u1ea7n \u0111i, cho \u0111\u1ebfn t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m, ch\u1ec9 c\u00f3 16 quan ti\u1ec1n, 16 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. T\u1eeb ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, chi ti\u00eau c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 d\u1ee5, duy t\u1eeb ch\u00e1nh ng\u0169 \u0111\u1ebfn t\u00f2ng c\u1eedu th\u00ec xem ra c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. N\u1ebfu b\u1edbt c\u1ee7a k\u1ebb c\u00f3 th\u1eeba th\u00eam cho k\u1ebb thi\u1ebfu th\u1ed1n, th\u00ec s\u1ed1 b\u1ecb b\u1edbt \u00edt m\u00e0 s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam nhi\u1ec1u. Xin sai b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u gi\u1ea3m b\u1edbt l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ch\u1ee9c cao th\u00eam cho nh\u1eefng ch\u1ee9c th\u1ea5p, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u1eeba ph\u1ea3i. Vua ph\u00ea : \u201cL\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00e3 xu\u1ea5t t\u1ef1 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c, r\u1ea5t l\u00e0 chu\u1ed9ng ngh\u0129a \u0111\u1ea1t l\u00fd. B\u1ecdn khanh c\u00f2n bi\u1ebft b\u1edbt c\u1ee7a k\u1ebb tr\u00ean th\u00eam cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi th\u00ec tr\u1eabm h\u00e1 ti\u1ebfc g\u00ec c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eadu ban \u01a1n cho c\u00e1c quan nh\u1ecf \u01b0 ?\u201d B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho k\u1ef9. \u0110\u1ebfn nay l\u1eddi ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t quan, \u0111\u1ecbnh ra b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u hay \u00edt, t\u1ea5t d\u1ef1a v\u00e0o ph\u1ea9m tr\u1eadt cao hay th\u1ea5p, m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ra th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i ch\u0103ng m\u1edbi \u0111\u1ee7 l\u00e0m ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng l\u00e2u d\u00e0i. X\u00e9t l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ; ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m cao th\u00ec l\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m th\u1ea5p th\u00ec l\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 \u00edt. Nay xin nh\u1eefng s\u1ed1 ti\u1ec1n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a t\u1eeb ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m th\u00ec li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i. T\u1eeb t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, s\u1ed1 ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc t\u0103ng l\u00ean c\u00f2n s\u1ed1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0103n d\u00f9ng h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i cho h\u1eadu qu\u00e1. V\u1eady s\u1ed1 g\u1ea1o c\u1ee7a t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m h\u01a1i gi\u1ea3m \u0111i, c\u00f2n ngo\u00e0i ra s\u1ed1 g\u1ea1o c\u00e1c ph\u1ea9m tr\u1eadt kh\u00e1c v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169. X\u00e9t ra s\u1ed1 b\u1edbt kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 cho s\u1ed1 t\u0103ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i chi ti\u00eau m\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Duy c\u00f3 tr\u00ean tu\u00e2n theo \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng nhau th\u1ea3o lu\u1eadn ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, xin \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 21 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh. Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 600 quan ti\u1ec1n, 600 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 400 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : l\u1ec7 c\u0169 360 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 300 quan ti\u1ec1n, 250 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 300 quan ti\u1ec1n, 360 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 250 quan ti\u1ec1n, 200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 156 quan ti\u1ec1n, 156 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 180 quan ti\u1ec1n, 150 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 120 quan ti\u1ec1n, 120 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 150 quan ti\u1ec1n, 120 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; t\u00f2ng tam ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 90 quan ti\u1ec1n, 90 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 120 quan ti\u1ec1n, 90 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 60 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed5i l\u00e0 80 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 50 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 60 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 35 quan ti\u1ec1n, 31 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 40 quan ti\u1ec1n, 35 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 30 quan ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 35 ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 25 quan ti\u1ec1n, 25 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 30 quan ti\u1ec1n, 25 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 22 quan ti\u1ec1n, 22 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 25 quan ti\u1ec1n, 22 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m v\u00e0 t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 20 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 22 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh b\u00e1t v\u00e0 t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 18 quan ti\u1ec1n, 18 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 20 quan ti\u1ec1n, 18 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; ch\u00e1nh c\u1eedu, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc 16 quan ti\u1ec1n, 16 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 18 quan ti\u1ec1n, 18 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cN\u00f3i h\u1ee3p l\u00fd, tr\u1eabm ti\u1ebfc g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng theo. Duy c\u00f3 sang n\u0103m ch\u00ednh l\u00e0 n\u0103m m\u1eebng th\u1ecd 50 c\u1ee7a tr\u1eabm, sao n\u1ee1 v\u1ed9i \u0111em s\u1ed1 ni\u00ean b\u1ed5ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n gi\u1ea3m b\u1edbt ngay, h\u00e3y ho\u00e3n l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0 ph\u1ea3i, c\u00f2n c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi ngh\u1ecb m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ra m\u1edf ph\u1ee7 ri\u00eang, xin sai b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 cho m\u1ed7i ph\u1ee7 m\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed ho\u1eb7c qu\u1ea3n gia. V\u00e0 \u1edf c\u00e1c nh\u00e0 Minh Thi\u1ec7n, Qu\u1ea3ng Thi\u1ec7n, Qu\u1ea3ng H\u1ecdc, Qu\u1ea3ng Nh\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n b\u00e9 c\u00f9ng \u1edf, xin b\u1ed5 cho m\u1ed7i nh\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ed7ng cao v\u1ecdt l\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f3 \u0111ong \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea1o \u0103n. Vua sai b\u00e1n th\u00f3c kho ra 2 v\u1ea1n h\u1ed9c. H\u1ea1 s\u1eafc : ph\u00e0m trong t\u1ec9nh nh\u1eefng nh\u00e0 ngh\u1ec1 l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt b\u00e1n cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu mu\u1ed1n chi\u1ebfu gi\u00e1 m\u00e0 l\u0129nh th\u00f3c c\u0169ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n v\u1ed1n c\u00f4ng \u0111\u1eb7t mua v\u1ecf qu\u1ebf \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u1ec1 n\u0103m nay, v\u00ec cho l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn v\u1ed9i, n\u00ean \u0111\u00ecnh l\u1ea1i.<\/p>\n<p>S\u01b0 ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 c\u00f3 t\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n v\u00ec ghen gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. B\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t x\u00e9t h\u1ecfi qua m\u1ed9t n\u0103m kh\u00f4ng kh\u00e1m ph\u00e1 ra manh m\u1ed1i. \u0110\u1ebfn nay Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n S\u0129 \u0110\u0103ng, L\u00ea T\u1eadp b\u00ed m\u1eadt \u0111i d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 gia m\u1ed9t c\u1ea5p. Khi \u00e1n giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t, Hu\u1ea5n b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m h\u1eadu ; s\u01b0 tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n T\u00e2m \u0110oan, c\u00e1ch b\u1ecf ch\u1ee9c tr\u1ee5 tr\u00ec chu\u1ea9n b\u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc t\u1ea1i ch\u00f9a \u1ea5y.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCVIII<\/a> \u2013 208<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>K\u1ef7 H\u1ee3i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 20 [1839], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12. \u0110\u1ed5i vi\u1ec7c ph\u00e1t quan l\u1ecbch cho Tr\u1ea5n T\u00e2y. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : c\u1ea3 h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, quan Phi\u00ean \u0111\u1ec1u nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1eady vi\u1ec7c ban c\u1ea5p s\u1ed1 quan l\u1ecbch h\u00e1 n\u00ean nh\u1ea5t thi\u1ebft n\u1ec7 theo l\u1ec7 c\u00f2n l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc (L\u1ec7 c\u0169 : 1 quy\u1ec3n quan l\u1ecbch, 100 quy\u1ec3n d\u00e2n l\u1ecbch). Xin n\u00ean coi nh\u01b0 nh\u1eefng l\u01b0u quan, li\u1ec7u gi\u1ea3m [ph\u1ea7n n\u00e0o] m\u00e0 ph\u00e1t : (M\u1ed7i n\u0103m ph\u00e1t cho : Qu\u1eadn ch\u00faa 10 quy\u1ec3n, Huy\u1ec7n qu\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 9 quy\u1ec3n, Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 quy\u1ec3n, V\u1ec7 u\u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quy\u1ec3n, Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quy\u1ec3n, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng theo l\u00e0m vi\u1ec7c trong h\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quy\u1ec3n). Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sai quan thanh tra c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean. Cho b\u1ecdn Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9, th\u1ef1 L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u0129 10 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0 \u0110\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng th\u00eam m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 B\u00ecnh \u1ed4n L\u01b0. Sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Long Thuy\u1ec1n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho khai m\u1ecf v\u00e0ng \u1edf Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, v\u1ec1 t\u1ec9nh h\u1ea1t Tuy\u00ean Quang : m\u1ecf v\u00e0ng Quan Quang thu\u1ed9c Ni\u00eam S\u01a1n, l\u1ec7 c\u0169 m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf 4 l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u00e1m, nay t\u0103ng l\u00e0m 6 l\u1ea1ng ; m\u1ecf Ng\u1ecdc Li\u1ec5n thu\u1ed9c B\u1ea1ch Ng\u1ecdc m\u1ed7i n\u0103m thu 1 l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u00e1m t\u0103ng l\u00e0m 4 l\u1ea1ng ; m\u1ecf Linh H\u1ed3 thu m\u1ed9t l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u00e1m t\u0103ng l\u00e0m 3 l\u1ea1ng ; v\u1ec1 t\u1ec9nh h\u1ea1t L\u1ea1ng S\u01a1n : m\u1ecf La S\u01a1n, theo l\u1ec7 c\u0169 m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf 5 l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u00e1m, b\u00e1n cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc 5 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam ph\u00e1i \u0111\u1ec7 s\u1ed1 thu\u1ebf v\u00e0ng v\u1ec1 Kinh n\u1ed9p. V\u00ec nh\u00e2n s\u1ed1 c\u00e1c h\u1ed9 l\u1ea5y v\u00e0ng \u1edf huy\u1ec7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y t\u0103ng l\u00ean nhi\u1ec1u, n\u00ean thu\u1ebf v\u00e0ng h\u01a1n 1.200 l\u1ea1ng, y h\u1ea1n thu n\u1ed9p \u0111\u1ee7 s\u1ed1. (N\u0103m ngo\u00e1i s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea5y v\u00e0ng c\u00f3 h\u01a1n 3.340 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ebf v\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c 980 l\u1ea1ng. N\u0103m n\u00e0y, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi t\u0103ng th\u00eam h\u01a1n n\u0103m ngo\u00e1i h\u01a1n 780 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ebf v\u00e0ng h\u01a1n n\u0103m ngo\u00e1i h\u01a1n 240 l\u1ea1ng). Vua khen, th\u01b0\u1edfng c\u00e1c quan t\u1ec9nh huy\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>\u1ea5n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u1ea1ch thu\u1ed9c vi\u00ean Vi\u1ec7n Th\u00e1i y (T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m y sinh : 10 ng\u01b0\u1eddi ; t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m y ph\u00f3 : 10 ng\u01b0\u1eddi ; ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m y sinh : 23 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>B\u1ed5 : Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ef5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 trung Th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh ; L\u00ea H\u1eefu Ng\u1eabu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 ; Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh \u0110inh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111em 1.500 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u00f9ng r\u1eebng l\u1ea5y g\u1ed7 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng [v\u1ea1n ni\u00ean c\u00e1t \u0111\u1ecba = sinh ph\u1ea7n] \u1edf Thu\u1eadn S\u01a1n ch\u01b0a xong. L\u1ea1i ph\u00e1i 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 300 bi\u1ec1n binh v\u00e0 thu\u00ea th\u00eam 2 ngh\u00ecn d\u00e2n phu Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu nhu\u1ec7 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 V\u0169 V\u0103n \u0110\u1ea9u th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u1ee5ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 tam dinh K\u1ef3 v\u00f5.<\/p>\n<p>N\u1eb7c Y\u1ec3m [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Em_(ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD)\">Ang Em<\/a>, N\u1eb7c Ong Y\u00eam \u533f\u8789\u4ffa] l\u00e0 em qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u0169 N\u1eb7c Ch\u0103n t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam mang qu\u00e2n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc Y\u1ec3m kh\u00f4ng ho\u00e0 v\u1edbi anh, ph\u1ea3n l\u1ea1i anh, sang n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam cho \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n . \u0110\u1ebfn nay t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Ch\u1ea5t Tri v\u1ec1 th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 b\u1ecdn Ba L\u1eb7c ((1) Ba L\u1eb7c : t\u00ean quan ch\u1ee9c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam.1) \u0110\u1ed9t \u1edf l\u1ea1i cai qu\u1ea3n v\u00e0i ba tr\u0103m l\u00ednh Xi\u00eam ph\u00f2ng gi\u1eef. Y\u1ec3m th\u1ea5t v\u1ecdng v\u1edbi Xi\u00eam \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eabn m\u01b0u t\u00ednh quay v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169. Nay nh\u00e2n l\u00fac ch\u00fang s\u01a1 ph\u00f2ng, b\u00e8n h\u1ecdp b\u1ecdn l\u0169 \u0111\u00e1nh \u00fap, gi\u1ebft l\u00ednh Xi\u00eam, b\u1eaft tr\u00f3i b\u1ecdn Ba L\u1eb7c \u0110\u1ed9t 12 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t nh\u00e0 d\u00e2n ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh r\u1ed3i mang gia quy\u1ebfn c\u00f9ng h\u01a1n 9.000 th\u1ed5 d\u00e2n, h\u01a1n 800 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 voi ng\u1ef1a, s\u00fang l\u1edbn nh\u1ecf, kh\u00ed gi\u1edbi do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y k\u00e9o v\u1ec1 cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y (22 th\u1edbt voi, 5 con ng\u1ef1a, 2 thanh g\u01b0\u01a1m v\u00e0ng, 1 thanh g\u01b0\u01a1m n\u1ea1m l\u1eabn v\u00e0ng s\u1eafc v\u00e0ng, v\u00e0ng s\u1eafc \u0111\u1ecf, 420 kh\u1ea9u v\u1eeba s\u00fang tay, s\u00fang xe, 17 chi\u1ebfc \u0111\u1ea1i \u0111ao v\u00e0 l\u01b0\u1ee1i vi\u1ec7t, 895 thanh v\u1eeba \u0111ao v\u1eeba v\u1eeba ki\u1ebfm ng\u1eafn d\u00e0i, 350 c\u00e2y gi\u00e1o b\u00fap \u0111a 64 thanh x\u00e0 c\u00e1ch, 1 thanh x\u00e0 m\u00e2u, 1 thanh dao ph\u1ea1ng, 9 thanh m\u00e1c s\u1eaft, 3 chi\u1ebfc tr\u1ed1ng, 33 chi\u1ebfc chi\u00eang \u0111\u1ed3ng, thanh la \u0111\u1ed3ng v\u1eeba l\u1edbn v\u1eeba nh\u1ecf, 4 chi\u1ebfc l\u01b0\u1ee1i l\u00ea s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, 3 l\u00e1 ch\u1eafn g\u1ed7, 13 chi\u1ebfc b\u00f4ng tua b\u1eb1ng l\u00f4ng v\u1eeba th\u1ee9 tr\u1eafng v\u1eeba th\u1ee9 \u0111\u1ecf, 2 th\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang, 1.048 vi\u00ean \u0111\u1ea1n ch\u00ec, 85 c\u00e1i b\u1ea7u b\u1eb1ng g\u1ed7), v\u00e0 cho ng\u01b0\u1eddi mang th\u01b0 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc xin binh ti\u1ebfp vi\u1ec7n, Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, trao m\u1eadt k\u1ebf cho vi\u00ean ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y ph\u00e1i binh \u0111\u00f3n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i ng\u1edd r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111u\u1ed5i theo sau ch\u0103ng, ph\u00e1i th\u00eam 2 ngh\u00ecn quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n v\u00e0 t\u01b0 \u0111i l\u1ea5y qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh An Giang \u0111\u1ec3 s\u00e1ch \u1ee9ng, r\u1ed3i l\u00e0m t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cT\u00ean Y\u1ec3m l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u1ea3n b\u1ed9i, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha, gi\u1ebft \u0111i v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Nh\u01b0ng b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n n\u00f3 mang v\u1ec1, th\u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kinh s\u1ee3. L\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch\u201d. Kh\u1ea9n c\u1ea5p cho \u0111i ng\u1ef1a \u0111em \u0111\u1ea1o d\u1ee5 \u0111\u1ebfn ng\u0103n l\u1ea1i. V\u1eeba l\u00fac \u0111\u00f3, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111i tu\u1ea7n s\u00e1t ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u00ean Y\u1ec3m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n S\u00e2m, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 Tuy\u00ean ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Th\u00e0nh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 v\u00e0 b\u1ecdn Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Do, Cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 L\u00ea T\u00f4 h\u1ecdp \u1edf tr\u00ean c\u00f5i. Y\u1ec3m \u0111em m\u1ecdi t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0 \u0111\u01b0a c\u00e1c t\u00ean can ph\u1ea1m \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 b\u1ecdn Ba L\u1eb7c \u0110\u1ed9t d\u00e2ng n\u1ed9p. B\u1ecdn \u0110\u1ee9c Trung l\u1ea5y l\u1eddi ng\u1ecdt v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i. Y\u1ec3m c\u00fai \u0111\u1ea7u v\u00e2ng l\u1eddi theo d\u1eabn v\u1ec1 th\u00e0nh. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u00e8n tr\u00edch gia thu\u1ed9c v\u00e0 b\u1ecdn h\u00f9a theo c\u1ee7a t\u00ean Y\u1ec3m h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long giam c\u1ea5m, c\u00f2n nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n, giao cho Ph\u1ee7, Huy\u1ec7n u\u00fd s\u1edf t\u1ea1i tr\u00f4ng coi tu\u1ef3 n\u01a1i gh\u00e9p cho ch\u00fang \u1edf y\u00ean m\u1ed9t ch\u1ed7, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua xem s\u1edb c\u1ea3 m\u1eebng n\u00f3i : \u201cTr\u00f9 bi\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ebd, r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm. Ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i, \u0111em t\u00ean Y\u1ec3m, t\u00ean Ba L\u1eb7c \u0110\u1ed9t v\u00e0 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Man r\u1ea5t am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00edch kho\u00e1 gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh v\u00e0 t\u01b0 kh\u1eafp c\u1ea3 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e1i l\u00ednh h\u1ed9 gi\u1ea3i, gi\u1eef cho ch\u00fang s\u1ed1ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh. C\u00f2n b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 11 ph\u1ea1m th\u00ec gi\u1ebft h\u1ebft \u0111i. V\u1ee3 con th\u00e2n quy\u1ebfn t\u00ean Y\u1ec3m c\u00f9ng nh\u1eefng b\u1ecdn li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ee7a n\u00f3, \u0111em nghi\u00eam c\u1ea5m ch\u1edd x\u1eed \u00e1n, t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n sung c\u00f4ng. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng \u0111\u1ee9a t\u00f4i t\u1edb c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, chia g\u00e1n \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, giao cho d\u00e2n qu\u1ea3n th\u00fac. C\u00f2n nh\u01b0 s\u1ed1 th\u1ed5 d\u00e2n theo v\u1ec1 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng v\u00ec kh\u1ed5 v\u1ec1 s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i c\u1ee7a Xi\u00eam, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i y\u00eau m\u1ebfn g\u00ec t\u00ean Y\u1ec3m m\u00e0 theo. Nay l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3i kh\u00e1t, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho ch\u1ecdn ph\u00e1i u\u1ef7 vi\u00ean ch\u1ee9c gi\u1ecfi giang, \u0111em binh v\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u1edf \u0111\u1ebfn 6.000, 7.000 quan ti\u1ec1n, 2.000, 3.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 300 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 ch\u1ea9n c\u1ea5p cho h\u1ecd. Nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c li\u1ec7u c\u1ea5p cho sa, \u0111o\u1ea1n, b\u1ea1c, ti\u1ec1n\u201d. L\u1ea1i cho l\u00e0 b\u1ecdn V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, khi d\u1ee5 ch\u01b0a ph\u00e1t t\u1edbi n\u01a1i, bi\u1ebft tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi s\u1ef1 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ch\u00fat binh \u0111ao, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho gia m\u1ed9t c\u1ea5p. Th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho : Nguy\u1ec5n Song Thanh, L\u00ea V\u0103n Do m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; L\u00ea T\u00f4 th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ef1 ch\u1ee9c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. L\u1ea1i l\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u1edf An Giang, V\u0129nh Long, Gia \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i n\u01a1i 1.000 t\u00ean v\u00e0 \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 500 t\u00ean, \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u00e2u v\u1ec1, th\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam s\u01a1 ph\u00f2ng, ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u0111\u00edch x\u00e1c. Cho n\u00ean vi\u1ec7c Y\u1ec3m tr\u00f3i quan, \u0111em qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ea1y v\u1ec1, kh\u00f4ng ai ng\u0103n tr\u1edf. X\u00e9t ra vi\u1ec7c gi\u1eb7c Y\u1ec3m kh\u1edfi s\u1ef1 gi\u1ea3 s\u1eed gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, c\u00f3 gi\u0103n gi\u1edf ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n t\u1edbi n\u01a1i th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y th\u00e1ng m\u1edbi t\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n : t\u01b0\u1edfng n\u01a1i n\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u01b0 kh\u00f4ng. V\u1eady d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i nh\u1eefng \u0111\u1ea1i vi\u00ean Th\u1ed5 m\u1ee5c nh\u01b0 b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, L\u00e2m Vu, La Ki\u00ean cho \u0111em \u0111\u1ed9 ngh\u00ecn m\u1ea5y tr\u0103m Th\u1ed5 binh, mang theo 10 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng k\u00edp ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn san ph\u1eb3ng \u0111\u1ed3n C\u1ea7n S\u01b0 tr\u00ean \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c. N\u1ebfu gi\u1eb7c Xi\u00eam d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1 l\u1ea1i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh cho m\u1ed9t m\u1ebb th\u1ef1c m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng th\u00e0nh B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n ; N\u1ebfu gi\u1eb7c nhi\u1ec1u qu\u00e2n gi\u1eef v\u1eefng, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ri\u1ec5u qu\u00e2n m\u1ed9t ng\u00e0y \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh r\u1ed3i l\u1eeba ban \u0111\u00eam r\u00fat lui. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecf th\u00e0nh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c gi\u1eef kh\u00f4ng v\u1eefng, th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn b\u1ecf ch\u1ea1y ngay, th\u00ec n\u00ean l\u00f9ng b\u1eaft. H\u1ec5 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam, th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Xi\u00eam th\u01b0\u1edfng 10 quan ti\u1ec1n, ch\u00e9m m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng 5 quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Man, Th\u1ed5, Thanh, th\u00ec d\u1ed3n tr\u1edf v\u1ec1. L\u00faa ru\u1ed9ng, l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 l\u1ea5y h\u1ebft \u0111\u1ec3 khao qu\u00e2n l\u00ednh, c\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111\u1ed1t \u0111i. S\u00fang l\u1edbn th\u00ec n\u00eam mi\u1ec7ng l\u1ea1i, ho\u1eb7c ch\u1ea5t c\u1ee7i thi\u00eau hu\u1ef7, ho\u1eb7c n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng xu\u1ed1ng bi\u1ec3n khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. R\u1ed3i c\u0169ng t\u1ee9c t\u1ed1c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, ch\u1edb n\u00ean \u1edf l\u00e2u. L\u1ea1i ph\u00e1i l\u1ea5y 3, 5 v\u00f5 ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Kinh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n cho \u0111i theo to\u00e1n qu\u00e2n Th\u1ed5 n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ec3 xem ch\u00fang khi ti\u1ebfn l\u00ean, d\u1eebng l\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 v\u1ebd g\u00ec, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft s\u1edf tr\u01b0\u1eddng. R\u1ed3i l\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 mang 400, 500 bi\u1ec1n binh ng\u01b0\u1eddi Kinh ti\u1ebfp theo sau, \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n C\u1ea7n S\u01b0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh vi\u1ec7n. Cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y m\u1ed9t m\u1eb7t c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 m\u01b0u t\u00ednh cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i c\u1eed v\u1ec1 ng\u00e0y kh\u00e1c ; m\u1ed9t m\u1eb7t c\u00f3 th\u1ec3 xem b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00f3 ra l\u1ef1c kh\u00f4ng, \u0111\u1ec3 th\u1eed tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 h\u1eefu d\u1ee5ng c\u1ee7a ch\u00fang trong ng\u00e0y kh\u00e1c. C\u01a1 h\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ee1, kh\u00e9o th\u1ec3 \u00fd m\u00e0 thi h\u00e0nh. Th\u1ebf r\u1ed3i sau b\u1ecdn Tr\u00e0 Long tho\u00e1i th\u00e1c, l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 l\u00ednh Th\u1ed5 h\u00e8n nh\u00e1t, v\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, n\u00ean vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i h\u1ea1t 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 sang n\u0103m v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft theo ban v\u00e0o ch\u00fac th\u1ecd (T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013\u00a0 Ninh Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Nguy\u1ec5n H\u1ee3p, B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Ho\u00e1 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn, B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh, B\u1ed1 ch\u00ednh L\u1ea1ng S\u01a1n Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao, B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng Ph\u1ea1m Tr\u1ee9, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang L\u00ea Quang Huy\u00ean, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ea1ng, \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Cung, \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m, \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng H\u00e0 Th\u00fac Giao, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5u, \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Tr\u1ea1ch, \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, L\u00e3nh binh H\u01b0ng Y\u00ean Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc C\u1ea9n, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh. T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 v\u1ec1 Kinh, \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u00f4m kh\u00e1nh ch\u00fac). L\u1ea1i cho r\u1eb1ng H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, m\u00e0 [T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c] Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m c\u00f3 ch\u1ec9 tri\u1ec7u [v\u1ec1 Kinh v\u1eafng], chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m t\u1edbi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc H\u00e0 N\u1ed9i quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1m ki\u00eam Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft S\u1ef9 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>\u00a0Vua cho r\u1eb1ng, ch\u00f9a Kh\u1ea3i T\u01b0\u1eddng((1) N\u01a1i sinh c\u1ee7a Minh M\u1ec7nh t\u1eeb n\u0103m T\u00e2n H\u1ee3i (1791).1) \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t qu\u00fd chung \u0111\u00fac \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4 sang n\u0103m tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u0103ng trong h\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u1eadp \u0111\u00e0n t\u1ee5ng kinh ba tu\u1ea7n, t\u1ee9c l\u00e0 21 ng\u00e0y \u0111\u00eam, c\u1ee9 m\u1ed7i tu\u1ea7n 7 ng\u00e0y ph\u00e1t ch\u1ea9n m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c duy\u1ec7t qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3. Sang n\u0103m Canh T\u00fd \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 chia \u0111i ki\u1ec3m duy\u1ec7t. V\u00ec g\u1eb7p ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, n\u00ean ho\u00e3n. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 c\u00f3 l\u1ec7 t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, sang n\u0103m t\u1edbi c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu nh\u1eefng binh \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban m\u1edbi thay phi\u00ean nhau thao di\u1ec5n m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>S\u1eeda x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu v\u00e0 ph\u00eda sau m\u1eb7t trong Kinh th\u00e0nh. (Tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n m\u01b0a l\u1ee5t, b\u1ecb s\u1ee5t l\u1edf, ch\u1ea1y d\u00e0i h\u01a1n 80 tr\u01b0\u1ee3ng). Sai Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : Phan V\u0103n S\u1ef1 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An, T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ea3 H\u00e0 T\u0129nh, Nguy\u1ec5n H\u1eefu L\u1ee3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5, Tr\u1ea7n V\u0103n So\u1ea1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean n\u00f3i : Nh\u1eefng ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t trong h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y : nh\u01b0 2 ph\u1ee7 huy\u1ec7n Ba Xuy\u00ean, \u00d4 M\u00f4n, \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf l\u1eabn v\u00e0o c\u00e1c th\u00f4n Ho\u00e0 M\u1ef9, An Th\u00e1i thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh ; 2 huy\u1ec7n Ch\u00e2n Th\u00e0nh, Ng\u1ecdc Lu\u1eadt \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf l\u1eabn v\u00e0o c\u00e1c th\u00f4n To\u00e0n Th\u1ecbnh, V\u0129nh Ngu\u01a1n thu\u1ed9c T\u00e2y Xuy\u00ean. D\u00e2n Kinh, d\u00e2n Th\u1ed5 c\u00f9ng \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi nhau m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f9ng thu\u1ed9c v\u1edbi nhau. Xin chi\u1ec3u theo s\u1ef1 li\u00ean ti\u1ebfp m\u00e0 chia l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1ec5 x\u1eed tr\u00ed. Vua n\u00f3i : \u201cTo\u00e0n h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 [n\u01b0\u1edbc nh\u00e0], \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 huy\u1ec7n, b\u1ed5 l\u01b0u quan. N\u1ebfu Kinh ri\u00eang ra Kinh, Th\u1ed5 ri\u00eang ra Th\u1ed5, th\u00ec sao cho thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c m\u00e0 \u0111\u1ed3ng ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? B\u00e8n sai Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u1ea3o lu\u1eadn, u\u1ef7 cho m\u1ed9t vi\u00ean Tham t\u00e1n ho\u1eb7c Hi\u1ec7p t\u00e1n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i h\u1ed9i kh\u00e1m, tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp, r\u1ed3i l\u00e0m b\u1ea3ng \u0111\u1ec7 t\u00e2u. \u0110\u1ebfn nay t\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho :<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean tr\u00edch l\u1ea5y huy\u1ec7n Ng\u1ecdc Lu\u1eadt (huy\u1ec7n th\u1ed5 c\u0169) h\u1ee3p v\u00e0o v\u1edbi huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t huy\u1ec7n. L\u1ea1i l\u1ea5y huy\u1ec7n \u00d4 M\u00f4n (huy\u1ec7n th\u1ed5 c\u0169) \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n Phong Ph\u00fa cho thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 \u1ea5y. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t Phong Ph\u00fa.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh tr\u00edch l\u1ea5y 3 t\u1ed5ng c\u1ee7a huy\u1ec7n V\u0129nh An \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m huy\u1ec7n An Xuy\u00ean. L\u1ea1i l\u1ea5y huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean (tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean), l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 \u1ea5y. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd V\u0129nh An, th\u1ed1ng h\u1ea1t An Xuy\u00ean, Ba Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00f2n ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ee7 chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Phong Nhi\u00eau, Phong Th\u00e0nh. L\u1ea1i l\u1ea5y huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh (nguy\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh) l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 \u1ea5y. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd Phong Nhi\u00eau, th\u1ed1ng h\u1ea1t Phong Th\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u1ea3n h\u1ea1t t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Ch\u00e2n Th\u00e0nh (nguy\u00ean huy\u1ec7n th\u1ed5), \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa, l\u1ea5y 4 t\u1ed5ng v\u1ec1 t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf (\u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 1.040 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 1.150 m\u1eabu) \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m ; 4 t\u1ed5ng v\u1ec1 h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng \u1ea5y (\u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 1.480 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 2.080 m\u1eabu) \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u1ea3n h\u1ea1t H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : ph\u00e0m d\u00e2n Kinh \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n h\u1ea1t m\u1edbi, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c ri\u00eang x\u00e3 th\u00f4n, thu\u1ed9c l\u01b0u quan huy\u1ec7n m\u1edbi qu\u1ea3n tr\u1ecb. D\u00e2n Th\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n h\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi Kinh, c\u0169ng c\u1ea5p cho t\u00ean h\u1ecd, tr\u00edch theo v\u1ec1 huy\u1ec7n kinh qu\u1ea3n tr\u1ecb \u0111\u1ec3 cho [Kinh, Th\u1ed5] nh\u00e0 \u1edf l\u00e0m \u0103n c\u00f9ng xen l\u1eabn, tr\u00f4ng nhau m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u1eabn nhau. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i ng\u0103n c\u1ea5m d\u00e2n Kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh d\u00e2n Th\u1ed5 ch\u1ea5t ph\u00e1c ngu \u0111\u1ea7n m\u00e0 c\u00f3 \u00fd l\u1ea5n \u00e1p. Duy c\u00f3 ng\u1ea1ch binh c\u00e1c c\u01a1, \u0111\u1ed9i, d\u1ed3n l\u1eadp t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u01a1i s\u1edf thu\u1ed9c, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i (2 c\u01a1 An Bi\u00ean nh\u1ea5t nh\u1ecb, nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf huy\u1ec7n Ch\u00e2n Th\u00e0nh ; c\u01a1 tam nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf huy\u1ec7n Ng\u1ecdc Lu\u1eadt, c\u01a1 b\u00e1t Tr\u1ea5n T\u00e2y qu\u00e1n \u1edf ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean). L\u1ec7 thu\u1ebf d\u00e2n Th\u1ed5 c\u0169ng t\u1ea1m theo t\u1ee5c c\u0169, ch\u1edd sau s\u1ebd b\u00e0n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t v\u1ec1 vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang \u1edf Nam K\u1ef3. (H\u1ea1t n\u00e0o kh\u1ea9n th\u00eam \u0111\u1ebfn 800 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean : v\u1ec1 quan t\u1ec9nh, th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; 600 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 v\u00e0 3 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, 200 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. V\u1ec1 ph\u1ee7 huy\u1ec7n : 300 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 3 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ; 200 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 ; 150 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i vi\u00ean Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf m\u1ed7i h\u1ea1ng\u00a0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ; 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n n\u00f3i tr\u00ean m\u1ed7i th\u1ee9 3 \u0111\u1ed3ng. V\u1ec1 Cai ph\u00f3 t\u1ed5ng : 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 15 quan ti\u1ec1n, 50 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, 80 quan. V\u1ec1 X\u00e3, Th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng : 200 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng 20 quan ti\u1ec1n ; 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, 18 quan ; 50 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, 10 quan ; 20 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean 4 quan. L\u1ea1i chi\u1ec3u theo \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng trong h\u1ea1t, s\u1ed1 b\u1ecf hoang v\u00e0 s\u1ed1 th\u00e0nh thu\u1ed9c nhi\u1ec1u \u00edt th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 \u0111em s\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u0103ng kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n v\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i t\u00ednh : chia ra l\u00e0m 100 th\u00e0nh, h\u1ea1t n\u00e0o s\u1ed1 ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang kh\u00f4ng t\u1edbi 1 th\u00e0nh th\u00ec quan t\u1ec9nh ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 huy\u1ec7n [h\u1ea1t m\u00ecnh b\u1ecf hoang] \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2 th\u00e0nh, ph\u1ea1t 1 n\u0103m l\u01b0\u01a1ng ; h\u01a1n 1 th\u00e0nh ph\u1ea1t 9 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; kh\u00f4ng t\u1edbi 1 th\u00e0nh ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Cai ph\u00f3 t\u1ed5ng 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch d\u1ecbch ; 70 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, 90 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c ; 30 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, 60 tr\u01b0\u1ee3ng. L\u00fd d\u1ecbch, t\u1eeb 50 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00e3i d\u1ecbch ; 20 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, 90 tr\u01b0\u1ee3c, cho l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c ; 50 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, 60 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc ch\u00ed c\u00e1c Tr\u1ef1c t\u1ec9nh, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang c\u00f2n nhi\u1ec1u ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh m\u00e0 ghi \u1edf s\u1ed5 l\u00e0 b\u1ecf hoang v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 kh\u1ea9n r\u1ed3i m\u00e0 ch\u01b0a b\u00e1o \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf. Xin b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, h\u1ea1n cho trong 6 th\u00e1ng, cho ph\u00e9p ch\u1ee7 ru\u1ed9ng ho\u1eb7c l\u00fd d\u1ecbch khai tr\u00ecnh th\u00fa ra. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh th\u00ec theo t\u1eebng h\u1ea1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf ; ru\u1ed9ng m\u1edbi kh\u1ea9n th\u00ec gia h\u1ea1n cho 3 n\u0103m m\u1edbi thu v\u00e0 mi\u1ec5n cho t\u1ed9i \u1ea9n l\u1eadu. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n kh\u00f4ng khai th\u00fa, khi b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c gia b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 hoang ch\u01b0a kh\u1ea9n, th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn kh\u00edch, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c khai kh\u1ea9n, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, \u0111em s\u1ed1 ru\u1ed9ng hoang ru\u1ed9ng kh\u1ea9n l\u00e0m chung danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, do b\u1ed9 x\u00e9t \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd. C\u00e1c quan t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u00f9ng T\u1ed5ng l\u00fd th\u00ec chi\u1ec3u s\u1ed1 ru\u1ed9ng kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng ho\u1eb7c ph\u1ea1t, nh\u1ea5t thi\u1ebft theo nh\u01b0 th\u1ec3 l\u1ec7 \u1edf Nam K\u1ef3. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u00ecnh thu\u1ed1c ch\u1ed1ng r\u00e9t, cho ph\u00e9p l\u00ean l\u1ea1y t\u1ea1 \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi gi\u00e1 r\u00e9t. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 : s\u1ed1 g\u1ea1o ng\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 sang n\u0103m c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ph\u00e1t b\u1eb1ng g\u1ea1o tr\u1eafng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>T\u1ea1m ho\u00e3n c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eeda l\u00e0m c\u00e1c n\u01a1i trong Kinh. Vua d\u1ee5 : \u201cSang n\u0103m g\u1eb7p k\u1ef3 ch\u00ednh th\u1ecd 50 tu\u1ed5i c\u1ee7a tr\u1eabm, chi\u1ec3u theo l\u1eddi c\u00e1c quan th\u00e0nh k\u00ednh c\u1ea7u xin c\u1eed h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 kh\u00e1nh ch\u00fac. Hi\u1ec7n nay \u0111ang cho c\u1ea5t d\u1ef1ng l\u1ea7u k\u1ebft hoa v\u00e0 s\u1eeda sang qua trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng t\u00e1c. Nh\u01b0ng nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 r\u00e9t d\u1eef, lu\u00f4n h\u1eb1ng ng\u00e0y m\u01b0a r\u00e9t, th\u00e0 tr\u1eabm cho ho\u00e3n c\u00f4ng t\u00e1c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u1ee1 sai binh s\u0129 x\u00f4ng pha gi\u00f3 r\u00e9t. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n Ch\u1ec9 : nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u t\u1ea1m ho\u00e3n 1, 2 ng\u00e0y, ch\u1edd ti\u1ebft tr\u1eddi h\u01a1i t\u1ea1nh r\u00e1o s\u1ebd b\u1eaft tay l\u00e0m c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c \u0111\u00f4i n\u01a1i trong n\u0103m ch\u01b0a l\u00e0m xong, t\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn sang n\u0103m ; sao n\u1ee1 nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ecbu r\u00e9t m\u01b0\u1edbt m\u00e0 kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ph\u1ea3i \u0111em [l\u1ec7nh] n\u00e0y truy\u1ec1n d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho d\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee3 c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn tho\u1ea3 thu\u1eadn v\u1ec1 Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, chia t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ti\u1ec1n cho h\u1ea1ng nh\u1ea5t 7 quan, h\u1ea1ng nh\u00ec 5 quan, h\u1ea1ng ba 3 quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ti\u1ebft m\u1ee5c l\u00e0m l\u1ec5 v\u1ec1 nghi ti\u1ebft phi\u00ean ch\u1ea7u. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : sang n\u0103m Kinh g\u1eb7p \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft th\u1ecd 50 tu\u1ed5i c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ea7u xu\u00e2n c\u00f3 ban b\u1ed1 \u00e2n chi\u1ebfu, xin cho tuy\u00ean \u0111\u1ecdc \u1edf tr\u00ean l\u1ea7u Ng\u1ecd M\u00f4n (L\u1ec7 c\u0169, \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u tuy\u00ean \u0111\u1ecdc \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Sang n\u0103m, t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, N\u1ed9i c\u00e1c mang s\u1eb5n \u1ed1ng kim ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ef1ng t\u1edd b\u1ea3o chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean c\u00e1i \u00e1n s\u01a1n v\u00e0ng \u1edf gian gi\u1eefa ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. \u0110\u1ee3i khi l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 xong, quan tuy\u00ean chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u00e1n s\u01a1n v\u00e0ng, b\u01b0ng \u1ed1ng kim ph\u01b0\u1ee3ng t\u1ef1 th\u1ec1m gi\u1eefa b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, do l\u1ed1i ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111i ra. Hai vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c \u0111i theo h\u1ed9 v\u1ec7, nh\u00e3 nh\u1ea1c d\u1eabn tr\u01b0\u1edbc, t\u00e1n, l\u1ecdng che l\u00ean. \u0110i qua c\u1ea7u Trung \u0110\u1ea1o, chuy\u1ec3n qua ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00ean l\u1ea7u Ng\u1ecd M\u00f4n, \u0111\u1eb7t \u1ed1ng kim ph\u01b0\u1ee3ng l\u00ean tr\u00ean \u00e1n th\u1ebfp v\u00e0ng \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa, r\u1ed3i quan tuy\u00ean chi\u1ebfu v\u00e0 2 vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec1u v\u00e0o \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00f2ng x\u00e9p ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 tr\u0103m quan theo ra \u0111\u1ee9ng v\u00e0o ban : tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ee9ng v\u00e0o ban \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n Ng\u1ecd M\u00f4n, t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ee9ng v\u00e0o ban \u1edf ph\u00eda nam c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y. Khi \u0111\u1ee9ng v\u00e0o ban ch\u1ec9nh t\u1ec1 r\u1ed3i, quan tuy\u00ean chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u1ea3 tr\u00ean th\u1ec1m gian ch\u00ednh gi\u1eefa l\u1ea7u c\u1eeda \u1ea5y, \u0111\u1ee9ng quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda nam tuy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cC\u00f3 chi\u1ebfu\u201d. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u qu\u1ef3. Hai vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c b\u01b0ng chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn gi\u1edf ra. Quan tuy\u00ean chi\u1ebfu \u0111\u1ee9ng nguy\u00ean ch\u1ed7 c\u0169, quay m\u1eb7t h\u01b0\u1edbng nam tuy\u00ean \u0111\u1ecdc. \u0110\u1ecdc xong, hai vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1edd chi\u1ebfu v\u00e0o \u1ed1ng kim ph\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u lui ra. C\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n xong th\u00ec chia ban. Quan tuy\u00ean chi\u1ebfu li\u1ec1n \u0111em s\u1ee3i d\u00e2y m\u00e0u bu\u1ed9c \u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1ed3i lu\u1ed3n v\u00e0o c\u00e1i v\u00f2ng \u1edf m\u1ecf con kim ph\u01b0\u1ee3ng, b\u01b0ng ra ngo\u00e0i lan can c\u1ea7m d\u00e2y m\u00e0u d\u00f2ng xu\u1ed1ng. M\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5 ti\u1ebfp nh\u1eadn \u1ed1ng chi\u1ebfu, \u0111\u1eb7t v\u00e0o chi\u1ebfc m\u00e2m, v\u1ebd h\u00ecnh m\u00e2y \u1edf tr\u00ean long \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i l\u1ea5y d\u00e2y m\u00e0u ch\u1eb1ng bu\u1ed9c, v\u1ec7 Loan nghi khi\u00eang \u0111i, t\u00e0n l\u1ecdng che l\u00ean, nh\u00e3 nh\u1ea1c nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1o d\u1eabn. B\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 H\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan m\u0169 \u00e1o \u0111i theo, r\u01b0\u1edbc chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn l\u1ea7u Phu V\u0103n d\u00e1n treo l\u00ean. Vi\u00ean Kinh do\u00e3n v\u00e0 K\u1ef3 l\u00e3o Th\u1eeba Thi\u00ean theo l\u1ec7 l\u00e0m l\u1ec5 l\u1ea1y t\u1edd chi\u1ebfu. L\u1ea1i x\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Minh, khi tr\u0103m quan ch\u1ea7u m\u1eebng c\u00f3 l\u1ec5 tung h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf, c\u0169ng xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho thi h\u00e0nh (sau khi l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 xong, \u0111\u00e3 chia ban r\u1ed3i, vi\u00ean t\u00e1n x\u01b0\u1edbng b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh x\u01b0\u1edbng : \u201ctung h\u00f4\u201d th\u00ec c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ch\u1eafp tay gi\u01a1 l\u00ean tr\u00e1n h\u00f4 : \u201cV\u1ea1n tu\u1ebf\u201d \u2026L\u1ea1i x\u01b0\u1edbng \u201ctung h\u00f4\u201d c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1eafp tay gi\u01a1 l\u00ean tr\u00e1n nh\u01b0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc h\u00f4\u00a0 \u201cV\u1ea1n tu\u1ebf\u201d. L\u1ea1i x\u01b0\u1edbng \u201ctung h\u00f4\u201d, c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1eafp tay gi\u01a1 l\u00ean tr\u00e1n h\u00f4 : \u201cV\u1ea1n v\u1ea1n tu\u1ebf\u201d, t\u1ea5t c\u1ea3 3 l\u1ea7n tung h\u00f4, bi\u1ec1n binh v\u00e0 b\u1ecdn ca nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng thanh h\u00f4 theo). C\u00f2n nh\u01b0 ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eabn theo nghi th\u1ee9c c\u0169. Duy t\u1eeb \u0111\u00e2y n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u1edbn, ban b\u1ed1 \u00e2n chi\u1ec3u, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecdc chi\u1ebfu \u1edf l\u1ea7u Ng\u1ecd M\u00f4n. V\u1ec1 nghi ti\u1ebft c\u00e1c quan tung h\u00f4, h\u1ec5 g\u1eb7p k\u1ef3 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u0169ng chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u1ea5y. Vua theo l\u1eddi.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf h\u1ed9 l\u1ea5y y\u1ebfn \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean (H\u1ed9 y\u1ebfn 21 ng\u01b0\u1eddi ; thu\u1ebf th\u00e2n dao d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n. M\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 10 l\u1ea1ng y\u1ebfn, chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng y\u1ebfn, h\u1ea1ng nh\u1ea5t h\u1ea1ng nh\u00ec h\u1ea1ng ba, m\u1ed7i h\u1ea1ng 1 th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9, l\u1ea1i sung \u0110\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u00ea Gi\u00e1p l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, chuy\u00ean tr\u00f4ng coi 2 kho s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang, Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n l\u00e0m L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri, v\u1eabn sung l\u00e0m S\u01b0 b\u1ea3o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n b\u00e9 ; H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t chuy\u1ec3n b\u1ed5 sang t\u1ea3 Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 l\u00e0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i chuy\u1ec3n b\u1ed5 sang Lang trung b\u1ed9 Binh ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1 v\u00e0 Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ed5 th\u1ee5 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, c\u00f9ng v\u1edbi Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Huy, Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec1u bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c b\u1ed9 \u1ea5y ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u1ecb th\u0103ng th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf tr\u01b0\u1eddng kho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam cho ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u c\u00e1c h\u1ea1t : (Ph\u00e0m Tri ph\u1ee7, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7, Tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n, b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00e0 th\u1ef1 h\u00e0m hay th\u1ef1c th\u1ee5, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu h\u1ea1ng khuy\u1ebft m\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o (t\u00ednh th\u00e0nh ti\u1ec1n). V\u1ec1 kho\u1ea3n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam : H\u1ea1ng t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft : Tri ph\u1ee7, 60 quan, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 50 quan, Tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 40 quan. H\u1ea1ng y\u1ebfu khuy\u1ebft : Tri ph\u1ee7 50 quan, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 40 quan, Tri ch\u00e2u Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 40 quan. H\u1ea1ng trung khuy\u1ebft : Tri ph\u1ee7 40 quan, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 30 quan, Tri ch\u00e2u Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 30 quan. H\u1ea1ng gi\u1ea3n khuy\u1ebft : Tri ph\u1ee7 30 quan, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 25 quan, Tri ch\u00e2u Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 20 quan. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t, ch\u1ec9 chi\u1ebft tr\u1eeb ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ph\u1ea9m tr\u1eadt, c\u00f2n ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam v\u1eabn cho l\u0129nh v\u00e0o cu\u1ed1i k\u1ef3 3 th\u00e1ng).<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt tu\u00e2n theo ngh\u1ecb x\u1eed 2 bang h\u1ed9 ch\u00e0i : Khai V\u0129, H\u00e0 C\u1ed5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn h\u1ed9 ch\u00e0i Th\u00e1i H\u1ee3p L\u1ee3i t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u00e0m d\u00e2n khai v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 n\u1ed9p thu\u1ebf. C\u00e1ch x\u1eed l\u00fd c\u1ee7a nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u00e1i v\u1edbi ngh\u1ecb c\u0169, n\u00ean l\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn nay l\u1eddi ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng : b\u1ecdn h\u1ed9 ch\u00e0i x\u01b0a nay c\u01b0 tr\u00fa \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n, \u0111i v\u1ec1 t\u1ef1 do, cho n\u00ean ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft h\u1ecd \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u1edf, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9. Nh\u01b0ng nh\u1eefng k\u1ebb xin l\u00ean c\u1ea1n \u1edf ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, l\u1ea1i quen th\u00f3i c\u0169, c\u1ee9 h\u1eb1ng n\u0103m th\u00e1ng t\u01b0 quay thuy\u1ec1n v\u1ec1, th\u00e1ng 8 l\u1ea1i sang, th\u00ec h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi hay l\u00e0 c\u01b0\u1edbp gi\u1eb7c, r\u1ea5t kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ef1c gi\u1ea3. Ch\u00fang ch\u1ee3t \u0111i ch\u1ee3t v\u1ec1, v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi t\u00f3m cai qu\u1ea3n, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec gi\u1eef sao cho gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c ninh thi\u1ebfp l\u00e2u d\u00e0i \u01b0 ? Nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ebfn, xin sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ecfi \u0111\u1ebfn h\u1ecdp v\u1edbi t\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u00f2i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00e1c bang \u0111\u1ebfn, hi\u1ec3u th\u1ecb v\u1ec1 uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft c\u1ea3m m\u1ed9. V\u00e0 s\u1ee9c ch\u00fang \u0111em tr\u01b0\u1edbc gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trong bang, h\u00e3y h\u1ea1n cho 2 n\u0103m, d\u1ea7n d\u1ea7n l\u00ean \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea5t h\u1ebft. L\u1ea1i sai ch\u00fang \u0111em ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n theo s\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec7 n\u1ed9p. V\u1ec1 nh\u00e2n \u0111inh, b\u1ea5t lu\u1eadn \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea5t hay \u1edf thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, duy c\u00f3 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c mi\u1ec5n thu\u1ebf cho m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ec3 c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi trong bang. C\u00f2n thuy\u1ec1n th\u00ec \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 3 h\u1ea1ng, ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ed5i n\u1ed9p b\u1eb1ng hoa ng\u00e2n [b\u1ea1c \u0111\u1ed3ng]. (Thuy\u1ec1n r\u1ed9ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 5 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 8 \u0111\u1ed3ng hoa ng\u00e2n ; 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 10 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, n\u1ed9p 20 \u0111\u1ed3ng ; 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean n\u1ed9p 15 \u0111\u1ed3ng). \u0110\u1ea7u thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 s\u01a1n m\u00e0u l\u1ee5c, nay xin cho kh\u1eafc 1 b\u00ean nh\u1eefng ch\u1eef : \u201cQu\u1ea3ng Y\u00ean thu\u1ebf thuy\u1ec1n\u201d [thuy\u1ec1n ch\u1ecbu thu\u1ebf c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Y\u00ean], m\u1ed9t b\u00ean kh\u1eafc t\u00ean h\u1ecd ch\u1ee7 thuy\u1ec1n, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1t ch\u1ec9 b\u00e0i ri\u00eang. L\u1ea1i cho vi\u1ebft b\u1eb1ng m\u1ef1c 4 ch\u1eef l\u1edbn \u201cQu\u1ea3ng Y\u00ean thu\u1ebf thuy\u1ec1n\u201d [thuy\u1ec1n ch\u1ecbu thu\u1ebf c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Y\u00ean] \u1edf tr\u00ean l\u00e1 bu\u1ed3m \u0111\u1ec3 d\u1ec5 nh\u1eadn. C\u00f2n khi ra bi\u1ec3n \u0111\u00e1nh c\u00e1, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n sinh nhai ; duy khi mu\u1ed1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Thanh th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ea9m t\u1ec9nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111i v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cBu\u1ed5i \u0111\u1ea7u s\u1eeda sang c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n l\u00ean \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea5t t\u01b0\u1edfng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 m\u00e3n nh\u00e2n t\u00e2m h\u1ebft th\u1ea3y, n\u00ean cho m\u1ed7i thuy\u1ec1n m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi l\u00ean tr\u00ean \u0111\u1ea5t l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf \u0111\u1ec3 d\u1ec5 vi\u1ec7c li\u00ean l\u1ea1c. Th\u00e2n thu\u1ebf h\u00e3y t\u1ea1m cho khoan mi\u1ec5n. Ngo\u00e0i ra cho theo l\u1eddi ngh\u1ecb thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m trong vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh. (Ph\u00e0m nh\u1eefng Tr\u1ef1c t\u1ec9nh c\u00f3 ph\u1eadn bi\u1ec3n, khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ph\u1ea3i t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c m\u1ed9t vi\u00ean T\u00e1 l\u0129nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam s\u00e1ng su\u1ed1t gi\u1ecfi kh\u00e1m x\u00e9t, \u0111\u1ebfn n\u01a1i thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu h\u1ed9i v\u1edbi vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 cho \u0111\u00f2i ch\u1ee7 thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn hi\u1ec3u th\u1ecb, b\u1eaft l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea khai s\u1ed1 khoang v\u00e0 nh\u00e2n kh\u1ea9u trong thuy\u1ec1n. Trong s\u1ed5 ph\u1ea3i b\u1eaft cam \u0111oan r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1eefng c\u00e2u nh\u01b0 sau : \u201cN\u1ebfu c\u00f3 \u1ea9n gi\u1ea5u nh\u1eefng t\u1ea1p ho\u00e1 th\u01b0\u1eddng hay h\u00e0ng ho\u00e1 qu\u00fd nh\u01b0 ch\u00e2u, ng\u1ecdc, nhi\u1ec5u \u0111o\u1ea1n th\u00ec cam ch\u1ecbu t\u00ednh s\u1ed1 tang v\u1eadt ngh\u0129 t\u1ed9i, nh\u1eefng h\u00e0ng ho\u00e1 \u1ea9n gi\u1ea5u \u1ea5y \u0111\u1ec1u sung c\u00f4ng ; n\u1ebfu d\u00e1m mang theo thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 v\u1eadt c\u1ea5m hay ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng hay th\u01b0 t\u00edn c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng xin cam ch\u1ecbu t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed, thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec1u sung c\u00f4ng, kh\u00f4ng d\u00e1m h\u1ed1i h\u1eadn\u201d. Xong r\u1ed3i kh\u00e1m x\u00e9t cho k\u1ef9. N\u1ebfu kh\u00e1m th\u1ea5y thu\u1ed1c phi\u1ec7n, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i, chi\u1ebfu theo l\u1eddi ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i. N\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng hay th\u01b0 t\u00edn c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, khi \u1ea5y ph\u1ea3i l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd Ch\u1ec9. Ngo\u00e0i ra n\u1ebfu kh\u00e1m th\u1ea5y nh\u1eefng ho\u00e1 v\u1eadt \u1ea9n gi\u1ea5u, chi\u1ebfu theo th\u1ee9 h\u1ea1ng v\u00e0 s\u1ed1 tang m\u00e0 lu\u1eadn t\u1ed9i. T\u1ef1u trung : nh\u01b0 ch\u00e8, thu\u1ed1c b\u1eafc, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c t\u1ea1p ho\u00e1, tang t\u1eeb 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 10 l\u1ea1ng, ph\u1ea1t 50 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 10 l\u1ea1ng l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng. Ch\u00e2u ng\u1ecdc, g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n\u2026, tang t\u1ef1 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 5 l\u1ea1ng, ph\u1ea1t 50 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 m\u1ed7i 5 l\u1ea1ng l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 3 n\u0103m l\u00e0 c\u00f9ng. Nh\u1eefng ho\u00e1 v\u1eadt \u1ea9n gi\u1ea5u \u0111\u1ec1u sung c\u00f4ng. N\u1ebfu ph\u00e1i vi\u00ean ki\u1ec3m tra kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o hay c\u1ed1 t\u00ecnh dung t\u00fang, khi b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c ra s\u1ebd chi\u1ebfu lu\u1eadt gia b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng x\u00e9t ra c\u0169ng b\u1ecb x\u00e9t ngh\u0129. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 tang v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh 10 th\u00e0nh, 5 th\u00e0nh sung c\u00f4ng, 5 th\u00e0nh th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c. N\u1ebfu thuy\u1ec1n bu\u00f4n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft g\u00ec [gian l\u1eadu], m\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean v\u00e0 T\u1ea5n th\u1ee7 t\u1ea1 s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>Sai H\u00e0 N\u1ed9i \u0111em s\u1ed1 ti\u1ec1n hi\u1ec7u c\u0169 ch\u1ee9a \u1edf kho, h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 \u0111\u1ed3ng kh\u1ed1i \u0111\u00fac th\u00eam ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Minh M\u1ec7nh h\u1ea1ng l\u1edbn \u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u0169.<\/p>\n<p>Tr\u1ea1m Thu\u1eadn Phan thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi phu \u0111i thay \u0111em ch\u00f4n b\u1ecf \u1ed1ng c\u00f4ng v\u0103n tr\u1ea1m. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, t\u00ean can ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Vi\u00ean d\u1ecbch th\u1eeba b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Ni\u1ebft ty l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Vua sai th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : \u201cT\u1eeb nay ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e2m r\u0103n b\u1ea3o, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t chuy\u00ean coi vi\u1ec7c tr\u1ea1m v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh cho ch\u00ed c\u00e1c d\u1ecbch th\u1eeba, d\u1ecbch m\u1ee5c, \u0111\u1ec1u gia b\u1eadc tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 4 n\u1eadu((1) T\u1ee9c l\u00e0 x\u00f3m ho\u1eb7c gi\u00e1p.1), l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c c\u1ed9ng 236 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 6 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda. X\u00e9t ra b\u1ecdn ch\u00fang v\u1ed1n t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn, tuy kh\u00f4ng \u1edf c\u00f9ng bang v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, nh\u01b0ng l\u1ec7 thu\u1ebf h\u00e1 n\u00ean c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau. Duy c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o qu\u00e1n ch\u1ec9 trong s\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u1edf th\u00f4n x\u00e3 c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. Ch\u1eb3ng r\u00f5 ch\u00fang nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh m\u00e0 m\u1ea1o khai qu\u00e1n ch\u1ec9, hay ho\u1eb7c l\u00e0 d\u00e2n ta m\u00e0 m\u1ea1o theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u mi\u1ec5n binh dao ch\u0103ng ? V\u1eady xin sai c\u00e1c quan t\u1ec9nh x\u00e9t l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o x\u00e9t th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ta qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf Nam K\u1ef3 th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 th\u00e0nh gia s\u1ea3n, xin ph\u1ee5 \u0111\u0103ng t\u1ecbch v\u00e0o n\u01a1i ng\u1ee5 c\u0169ng cho. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh th\u00ec s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o c\u00e1c bang thu\u1ed9c t\u1ec9nh chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng((1) Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Minh tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eadp t\u1ecbch n\u01b0\u1edbc ta.1) \u0111\u00e1nh thu\u1ebf (ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c \u0111\u00f3ng thu\u1ebf 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng v\u1eadt l\u1ef1c, \u0111\u00f3ng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c). Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 T\u1ed5ng m\u1ee5c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Uy\u00ean, nh\u00e2n trong h\u1ea1t n\u01b0\u1edbc m\u01b0a l\u1ee5t r\u1eaby l\u00ean, m\u01b0u ph\u00e1 con \u0111\u00ea t\u01b0 c\u1ee7a huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec3 th\u00f4ng n\u01b0\u1edbc, \u0111em vi\u1ec7c th\u1ec9nh c\u1ea7u v\u1edbi huy\u1ec7n m\u00ecnh. Vi\u00ean Tri huy\u1ec7n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh \u0110i\u1ec3n l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ea3o H\u1eefu N\u00e1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Long th\u00e2n \u0111em binh d\u00e2n v\u00e0 thuy\u1ec1n mang theo s\u00fang, kh\u00ed gi\u1edbi v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi m\u00e0 \u0111\u1ebfn. B\u1ecb d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ng\u0103n gi\u1eef, y b\u00e8n cho th\u1ed5 d\u00e2n \u0111i theo n\u1ed5 s\u00fang b\u1eafn 7 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, 4 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, sai t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i tra x\u00e9t. \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, xin kh\u00e9p Nguy\u1ec5n Uy\u00ean v\u00e0o t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu. Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Nguy\u1ec5n Uy\u00ean chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed ; L\u1ec7nh \u0110i\u1ec3n, V\u0103n Long, \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u1ea3o l\u1eadp quy\u1ebft, \u0111\u1eebng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau khi b\u00e3i b\u1ecf c\u1ea5m l\u1ec7nh m\u1edbi h\u00e0nh h\u00ecnh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt d\u00e2ng s\u1edb xin thu\u00ea m\u01b0\u1edbn d\u00e2n \u0111\u00e0o l\u1ea5y than m\u1ecf (n\u00fai An L\u00e3nh \u1edf \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u s\u1ea3n than m\u1ecf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 t\u01b0 \u0111\u00e0o l\u1ea5y 10 v\u1ea1n c\u00e2n, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ea3i, \u0111\u01b0a v\u1ec1 n\u1ed9p Kinh). Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i l\u1ea1i y\u00ean vui, sao n\u1ee1 \u0111em vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp l\u00e0m m\u1ec7t nh\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi ta, ch\u1ea7m ch\u1eadm l\u1ea1i c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n g\u00ec\u201d. B\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y sau khi x\u1ea3y ra g\u1eb7p tai h\u1ea1i ri\u00eang, l\u1ea1i b\u1ecb lu\u00f4n v\u1ee5 m\u00f9a t\u1ed5n th\u1ea5t, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n, ch\u00fang \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i l\u00e0m thu\u00ea tr\u00f4ng v\u00e0o ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i th\u00e2n. Vua b\u00e8n cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>C\u00e1c c\u01a1 l\u00ednh Th\u1ed5 Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u1ec1 Kinh l\u00e0m l\u1ea7u, r\u1ea1p. Vua ngh\u0129 t\u00ecnh ch\u00fang ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, chu\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u00e3 v\u1ec1 Kinh : 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u00e1t 3 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; 2 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 100 binh l\u00ednh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>T\u00ean l\u00ednh thu\u1ed9c c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n C\u1ea7u, x\u00f4ng v\u00e0o c\u1eeda \u0111\u1ea1i cung, b\u1ecb l\u00ednh C\u1ea9m y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n t\u1ed9i kh\u00e9p v\u00e0 t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed. Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea1 Quang Tri, c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh, ph\u00e1t \u0111\u1ebfn s\u1edf l\u00e0m l\u1ea7u, r\u1ea1p, l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ea5m ng\u0103n \u1edf c\u1eeda s\u01a1 su\u1ea5t ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i. Sai quan c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u1edf hai c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh, Nguy\u1ec7t Ba, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung v\u00e0 s\u00e2n r\u1ed3ng, ban ng\u00e0y m\u1edf m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho quan qu\u00e2n do \u0111\u00f3 ra v\u00e0o ; ban \u0111\u00eam sau khi \u0111\u1ed1t \u1ed1ng l\u1ec7nh th\u00ec \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. G\u1eb7p khi c\u00f3 ng\u1ef1 gi\u00e1 c\u1ea7n \u0111i qua th\u00ec d\u1ee1 b\u1ecf \u0111i c\u1ea3. Sau khi xa gi\u00e1 v\u1ec1 cung, l\u1ea1i ng\u0103n \u0111\u00f3ng nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n ch\u1ec9 : c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 coi gi\u1eef c\u00e1c c\u1eeda : Ng\u1ecd M\u00f4n, Hi\u1ec3n Nh\u00e2n, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ecba B\u00ecnh \u1edf Ho\u00e0ng th\u00e0nh, c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung \u1edf cung th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh, Nguy\u1ec7t Ba ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef \u0111\u00e3 n\u00f3i trong ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh m\u00e0 \u1ee9ng tr\u1ef1c. Ph\u00e0m quan qu\u00e2n \u1edf Kinh c\u00f9ng quan ngo\u00e0i v\u1ec1 Kinh \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra v\u00e0o c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00f3, ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1edd t\u01b0, s\u1ee9c c\u1ee7a 3 b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5 v\u00e0 Binh th\u00ec m\u1edbi cho \u0111i qua. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean gi\u00e1n t\u1ea1p v\u00e0 binh l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh cho ch\u00ed b\u1ecdn th\u01b0\u1eddng d\u00e2n \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e0 tr\u1ed9n qua \u0111\u00f3 ; ai tr\u00e1i l\u1ec7nh, b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i. H\u1ed3 V\u0103n C\u1ea7u sau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i gi\u1ea3m cho t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n b\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n ; T\u1ea1 Quang Tri \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb g\u1ea1o k\u00e9m, vua sai ph\u00e1t m\u1ed9t v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kho \u1edf Kinh ch\u1edf \u0111\u1ebfn gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5p th\u00f4ng h\u00e0nh \u0111i qua c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1ea3i c\u1eeda bi\u1ec3n (Nh\u1eefng quan ch\u1ee9c, v\u0103n v\u00f5, l\u1ea1i d\u1ecbch binh l\u00ednh, \u1edf Kinh ho\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, ho\u1eb7c \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c ri\u00eang v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111i qua n\u01a1i \u0111\u1ed3n \u1ea3i, c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 nh\u01b0 \u0111\u1ed3n c\u00e1c \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, V\u00f5 Th\u1eafng ; \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y nh\u01b0 \u0111\u1ed3n c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, Chu M\u00e3i, Vi\u1ec7t An, T\u00f2ng Lu\u1eadt, Nh\u1eadt L\u1ec7, th\u00ec v\u0103n do b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u00f5 do b\u1ed9 Binh chi\u1ebfu c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh. Duy c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 sai khi\u1ebfn gia nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i ra ngo\u00e0i c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1ea3i, th\u00ec quan v\u0103n t\u1eeb tam ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 c\u1ea5p gi\u1ea5y l\u1ea5y. C\u00f2n quan v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, quan v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do quan v\u0103n tam ph\u1ea9m, quan v\u00f5 nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean x\u00e9t th\u1ef1c c\u1ea5p cho ch\u1ee9ng ch\u1ec9, nh\u01b0ng cho \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n t\u01b0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u00f4ng, n\u01a1i \u0111i v\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi thu\u00ea \u0111i \u0111\u00e0i t\u1ea3i, ch\u1ec9 k\u00ea l\u00e0 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00ea r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, qu\u00ea qu\u00e1n.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Kinh, n\u1ebfu c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c v\u00e0 khi \u0111i tr\u1edf v\u1ec1, do b\u1ed9 C\u00f4ng c\u1ea5p ch\u1ee9ng ch\u1ec9. Nh\u1eefng v\u1ee3 con gia quy\u1ebfn c\u1ee7a t\u00f9 ph\u1ea1m t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn n\u01a1i ph\u00e1t ph\u1ed1i, ho\u1eb7c khi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, \u1edf Kinh th\u00ec do b\u1ed9 H\u00ecnh c\u1ea5p ch\u1ee9ng\u00a0 ch\u1ec9, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p. Khi \u0111i qua \u0111\u1ebfn Kinh, do b\u1ed9 c\u1ea5p thay gi\u1ea5y kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng gia quy\u1ebfn quan l\u1ea1i \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u0129, d\u00e2n, c\u00f4ng, th\u01b0\u01a1ng trong c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1t kh\u00e1c ng\u1ee5 t\u1ea1i trong Kinh k\u1ef3, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e2u qua n\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00ec : th\u01b0\u1eddng d\u00e2n t\u01b0\u1eddng v\u1edbi ph\u1ee7 huy\u1ec7n, gia quy\u1ebfn quan l\u1ea1i t\u01b0\u1eddng v\u1edbi Kinh do\u00e3n v\u00e0 \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 c\u00e1c \u1ea5n quan, \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho th\u00f4ng h\u00e0nh th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, L\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y. N\u1ebfu th\u00e2n thu\u1ed9c, gia \u0111inh c\u1ee7a c\u00e1c quan \u1edf Kinh qu\u00ea \u1edf h\u1ea1t xa, v\u1ec1 Kinh th\u0103m h\u1ecfi c\u00e1c vi\u00ean quan \u1ea5y v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1ec1 Kinh, b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec th\u01b0\u1eddng d\u00e2n c\u0169ng do ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng ch\u1ec9 ; c\u00f2n th\u00e2n thu\u1ed9c quan l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c do L\u00fd tr\u01b0\u1edfng nh\u1eadn th\u1ef1c \u0111\u1ebfn xin ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i g\u1ea7n nh\u1ea5t x\u00e9t th\u1ef1c c\u1ea5p cho th\u00f4ng h\u00e0nh. Gi\u00e1n ho\u1eb7c ng\u1ee5 c\u01b0 ch\u1ed7 ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1edbi t\u1ec9nh th\u00e0nh hay ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u1ef5, n\u1ebfu x\u00e1c th\u1ef1c c\u00f3 l\u00e0ng b\u1ea3o nh\u1eadn th\u1ef1c, th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y hay h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c do c\u00e1c \u1ea5n quan nh\u01b0 \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n hay Ph\u1ee7, Huy\u1ec7n \u1ea5y m\u00e0 l\u00e3nh ch\u1ee9ng ch\u1ec9, tu\u1ef3 theo s\u1ef1 c\u1eadn ti\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng oan \u1ee9c v\u1ec1 Kinh khi\u1ebfu n\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 n\u00f3i th\u00e1c ra duy\u00ean c\u1edb g\u00ec m\u00e0 xin ch\u1ee9ng ch\u1ec9 th\u00f4ng h\u00e0nh th\u00ec c\u0169ng cho.<\/p>\n<p>\u2013 Ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111i qua c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, th\u00ec : th\u01b0\u1eddng d\u00e2n do Ph\u1ee7, Huy\u1ec7n c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh, khi qua \u0111\u1ebfn Kinh, do Th\u1eeba Thi\u00ean thay c\u1ea5p th\u00f4ng h\u00e0nh kh\u00e1c ; th\u00e2n thu\u1ed9c quan l\u1ea1i th\u00ec do quan t\u1ec9nh ho\u1eb7c ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u1ea5p th\u00f4ng h\u00e0nh, khi v\u1ec1 qua \u0111\u1ebfn Kinh, do b\u1ed9 thay c\u1ea5p gi\u1ea5y kh\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc v\u00e0 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh kh\u00f4ng \u0111i qua c\u1eeda bi\u1ec3n c\u1eeda \u1ea3i n\u00e0o, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c do c\u00e1c quan l\u1ea1i ho\u1eb7c T\u1ed5ng l\u00fd c\u1ea5p ch\u1ee9ng ch\u1ec9 ; nh\u01b0ng T\u1ed5ng l\u00fd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong t\u1ed5ng x\u00e3 m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1eeba cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u2013 Gi\u1ea5y t\u1edd th\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, theo l\u1ec7 th\u00ec ph\u1ee5 n\u1eef, nhi \u0111\u1ed3ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ghi v\u00e0o trong gi\u1ea5y, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi r\u00f5 t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111i v\u1ec1. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c m\u1eafc c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec hay gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb y\u1ebfu \u0111au m\u00e0 l\u1ee1 k\u1ef3 h\u1ea1n, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c do \u1ea5n quan s\u1edf t\u1ea1i thay c\u1ea5p cho gi\u1ea5y kh\u00e1c. Vi\u00ean n\u00e0o l\u0129nh ch\u1ee9ng ch\u1ec9 th\u00f4ng h\u00e0nh cho gia nh\u00e2n m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00e1 m\u1ea1o th\u00ec c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi gia tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i. Quan \u1edf b\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ed1c Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n cho ch\u00ed ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i m\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec7 c\u1ea5p b\u1eeba \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i m\u1ed9t c\u00e1ch x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u00e0 \u0111i t\u1eeb b\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i chuy\u1ec3n ra c\u1eeda bi\u1ec3n Nh\u1eadt L\u1ec7 r\u1ed3i do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Linh Giang, \u1edf Qu\u1ea3ng Nam m\u00e0 \u0111i t\u1eeb b\u1ebfn Thanh Kh\u00ea, do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u00ec 2 \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u1ea5m, do 2 \u0111\u1ed3n H\u1ea3i V\u00e2n, Nh\u1eadt L\u1ec7 nghi\u00eam ng\u1eb7t x\u00e9t h\u1ecfi. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 k\u1ebb gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p ng\u1ea7m l\u00e9n v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m c\u00f9ng ch\u1ee7 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i, 2 vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 c\u0169ng b\u1ecb nghi\u00eam ngh\u0129.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m nh\u1eefng h\u00e0nh kh\u00e1ch th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111i qua \u0111\u1ed3n, \u1ea3i, vi\u00ean th\u1ee7 \u0111\u1ed3n c\u00f9ng vi\u00ean ch\u1ee9c, sai d\u1ecbch trong \u0111\u1ed3n, n\u1ebfu th\u1ea5y ai kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng ch\u1ec9 hay nh\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ty h\u1ea1t \u1ea5y x\u00e9t h\u1ecfi : n\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00ecnh c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang, th\u00ec ph\u00e1t gi\u00e1c ra, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i theo nh\u01b0 t\u1ed9i k\u1ebb ph\u1ea1m ; n\u1ebfu c\u00f3 s\u00e1ch th\u1ee7 ti\u1ec1n c\u1ee7a th\u00ec t\u00ednh tang v\u1eadt theo \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt n\u1eb7ng lu\u1eadn t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u00e2n s\u1ed1 ph\u00f9 h\u1ee3p, kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 r\u1ed3i cho \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft bu\u1ed9c sao n\u1ed9p gi\u1ea5y t\u1edd, l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, y\u00eau s\u00e1ch t\u00e0i v\u1eadt, n\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh, tu\u1ef3 theo n\u1eb7ng nh\u1eb9 tr\u1ecb t\u1ed9i. Quan th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu r\u0103n b\u1ea3o c\u0169ng giao b\u1ed9 x\u00e9t x\u1eed).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c cho bi\u1ec1n binh trong c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a Th\u1ee7y s\u01b0. (Thuy\u1ec1n n\u00e0o ph\u00e1i \u0111i v\u00f9ng bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, t\u00ednh h\u00e0nh tr\u00ecnh xa g\u1ea7n l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc. T\u1ef1u trung \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y xa h\u01a1n, m\u1ed7i chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh tr\u1eeb \u0111i 2 n\u0103m (ni\u00ean h\u1ea1n c\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c) ; \u0111i Giang L\u01b0u Ba [Jarkarta], Tam Ba L\u0103ng [Semerang], L\u00e3 T\u1ed1ng [Luzon] \u0111\u01b0\u1eddng h\u01a1i xa, c\u1ee9 2 chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh tr\u1eeb \u0111i 3 n\u0103m ; \u0111i T\u00e2n Gia Ba [Singapore], \u0111\u1ea3o T\u00e2n Lang [Penang], Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p [Malacca] \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea7n h\u01a1n, m\u1ed7i chuy\u1ebfn \u0111i tr\u1eeb \u0111i 1 n\u0103m. Thuy\u1ec1n n\u00e0o kh\u00f4ng sai ph\u00e1i, bi\u1ec1n binh ch\u1ec9 l\u01b0u \u1edf thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u1eef thuy\u1ec1n, th\u00ec c\u1ee9 2 n\u0103m t\u00ednh l\u00e0 1 n\u0103m. C\u1ee9 t\u1eeb n\u0103m l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 t\u00ednh tr\u1eeb \u0111i, khi n\u00e0o \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 10 n\u0103m th\u00ec c\u1ea5p cho qu\u00e2n ph\u1ee5c kh\u00e1c ; ch\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u1ea1n m\u00e0 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n.)<\/p>\n<p>H\u1ed9 v\u1ec7 ty l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy tr\u00e1i l\u1ec7 c\u1ea5m, \u0111i l\u1ea1i ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 \u0110i\u1ec7n b\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ea3, c\u00f4ng kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 th\u00e2n c\u00f4ng, xin y\u1ebft ki\u1ebfn). Vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, Huy b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn h\u1ebft m\u1ee9c tr\u01b0\u1ee3ng((1) M\u1ee9c cao nh\u1ea5t c\u1ee7a t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1ee9c l\u00e0 100 tr\u01b0\u1ee3ng.1), ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9, c\u00f4ng b\u1ecb \u0111o\u1ea1t((2) \u0110o\u1ea1t : t\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng.2) 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u1ea1t ba th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1eefng th\u00e2n hu\u00e2n c\u00f4ng th\u1ea7n qu\u00e1 c\u1ed1 \u0111i m\u00e0 con trai con g\u00e1i tu\u1ed5i c\u00f2n th\u01a1 \u1ea5u, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n c\u1ea5p cho ti\u1ec1n b\u1ea1c. \u0110\u1ebfn nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 n\u0103m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 20, 30 n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u1ea3 r\u1ed3i, xin t\u1eeb \u0111\u1ea7u gi\u00eang n\u0103m t\u1edbi tr\u1edf \u0111i \u0111\u00ecnh c\u1ea5p. Vua theo l\u1eddi.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea Ph\u1ee5 Khu\u00ea m\u1ea5t, cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 nh\u1ecb t\u1ea3 b\u1ea3o T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ee9c, L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ea1n c\u1ea7m \u0111\u1ee3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nh\u00e0 \u1edf trong d\u00e2n gian. (Ph\u00e0m vi\u1ec7c b\u00e1n \u0111\u1ee3 ru\u1ed9ng nh\u00e0, v\u01b0\u1eddn c\u00e2y qu\u1ea3, v\u01b0\u1eddn m\u1ea7u, ch\u1ee7 c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t s\u1ea3n nghi\u1ec7p c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ni\u00ean h\u1ea1n chu\u1ed9c, ho\u1eb7c 5 n\u0103m 10 n\u0103m, ho\u1eb7c 15, 20 n\u0103m, trong v\u0103n kh\u1ebf vi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng ch\u1eef l\u00e0 \u201cm\u1ea5y n\u0103m \u0111\u1ebfn chu\u1ed9c\u201d. Khi h\u1ebft h\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t s\u1ea3n nghi\u1ec7p \u0111em ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn chu\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 l\u1ea5y \u0111\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed1 ch\u1ea5p, n\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7, chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 ch\u1ee7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t s\u1ea3n nghi\u1ec7p kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn chu\u1ed9c, cho ch\u1ee7 l\u1ea5y \u0111\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd s\u1ea3n nghi\u1ec7p \u1ea5y, kh\u00f4ng cho chu\u1ed9c n\u1eefa. C\u00f2n nh\u01b0 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, trong v\u0103n t\u1ef1 \u0111\u1ee3 kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 v\u1ec1 ni\u00ean h\u1ea1n chu\u1ed9c th\u00ec t\u00ednh 30 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u1ea1n 30 n\u0103m, nh\u01b0ng trong v\u0103n kh\u1ebf c\u00f3 n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c l\u1ea1i th\u00ec cho chu\u1ed9c. N\u1ebfu \u0111\u00e3 ngo\u00e0i 30 n\u0103m, th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn trong v\u0103n kh\u1ebf c\u00f3 n\u00f3i cho chu\u1ed9c l\u1ea1i hay kh\u00f4ng, c\u0169ng nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u00f4ng cho chu\u1ed9c n\u1eefa, \u0111\u01a1n khi\u1ebfu n\u1ea1i s\u1ebd l\u00e0m \u00e1n b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng x\u00e9t).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u00ean l\u1ea1i d\u1ecbch trong T\u1ea3 th\u1eeba, H\u1eefu th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, ty Phi\u00ean, ty Ni\u1ebft \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : s\u1ed1 l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng nh\u0169ng nhi\u1ec5u, xin li\u1ec7u gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111\u1ec3 thanh tr\u1eeb c\u00e1c t\u1ec7 nha l\u1ea1i. H\u1ed9 \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u00f9ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u xin, vua \u0111\u1ec1u giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u. \u0110\u1ebfn nay b\u1ea3n ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, xin tu\u1ef3 theo n\u01a1i c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn hay r\u1ed7i m\u00e0 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u1ea1i d\u1ecbch nhi\u1ec1u hay \u00edt. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n (hai th\u1eeba ty \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean : m\u1ed7i n\u01a1i 2 b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 6 c\u1eeda ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 25 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i. H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3, m\u1ed7i ty Phi\u00ean c\u00f3 2 b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 9 c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 30 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i ; m\u1ed7i ty Ni\u1ebft \u0111\u1ec1u c\u00f3 2 b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 4 c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 25 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i. T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam \u1edf T\u1ea3 tr\u1ef1c, t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u1edf T\u1ea3 k\u1ef3, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang \u1edf Nam K\u1ef3, Thanh Ba, Ngh\u1ec7 An \u1edf H\u1eefu k\u1ef3, m\u1ed7i ty Phi\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 3 b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 6 c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 30 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i ; m\u1ed7i ty Ni\u1ebft \u0111\u1ec1u c\u00f3 2 b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 3 c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 20 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i. C\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u1edf H\u1eefu tr\u1ef1c, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u1edf T\u1ea3 tr\u1ef1c, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u1edf T\u1ea3 k\u1ef3, H\u00e0 T\u0129nh \u1edf H\u1eefu k\u1ef3, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u1edf Nam K\u1ef3, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, m\u1ed7i ty Phi\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 2 b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 5 c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 15 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i. Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u1edf T\u1ea3 k\u1ef3, H\u00e0 Ti\u00ean \u1edf Nam K\u1ef3, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, m\u1ed7i ty Phi\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 2 b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 20 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i ; m\u1ed7i ty Ni\u1ebft \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 2 c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, 12 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>H\u1ea1t n\u00e0o th\u1eeba th\u00ec b\u1edbt \u0111i, thi\u1ebfu th\u00ec th\u00eam v\u00e0o. Duy c\u00f3 ty Phi\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 4 c\u1eedu ph\u1ea9m, ty Ni\u1ebft Tuy\u00ean Quang c\u00f3 10 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u Th\u01b0 l\u1ea1i, th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1ec3 nguy\u00ean s\u1ed1 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 nha \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t : t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft c\u00f3 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 8 Th\u00f4ng l\u1ea1i ; nha y\u1ebfu khuy\u1ebft c\u00f3 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 7 Th\u00f4ng l\u1ea1i, nha trung khuy\u1ebft c\u00f3 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 7 Th\u00f4ng l\u1ea1i, nha trung khuy\u1ebft c\u00f3 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 6 Th\u00f4ng l\u1ea1i, nha gi\u1ea3n khuy\u1ebft c\u00f3 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 5 Th\u00f4ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n nha trong 4 h\u1ea1ng khuy\u1ebft n\u00f3i tr\u00ean so v\u1edbi ph\u1ee7 th\u00ec huy\u1ec7n gi\u1ea3m \u0111i 1 Th\u00f4ng l\u1ea1i, c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ee5c c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>B\u1ecdn b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i, l\u1ea1i m\u1ee5c th\u1eeba ra \u1ea5y cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf nguy\u00ean nha l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1edd b\u1ed5 san v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ed7 khuy\u1ebft. C\u00f2n nh\u1eefng Th\u00f4ng l\u1ea1i, Th\u01b0 l\u1ea1i, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u, do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u m\u00e0 x\u00e9t xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec cho l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n bao nhi\u00eau, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 d\u00e2n g\u00e1nh sai d\u1ecbch. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ng\u1ea1ch v\u00e0 ch\u1edd b\u1ed5 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ph\u00e2n ban.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n h\u1ea1n c\u1ea5m nh\u1eefng m\u00e0u s\u1eafc may m\u1eb7c \u1edf Kinh. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m m\u00e0u s\u1eafc may m\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh. Nh\u00e2n ngh\u0129 sang n\u0103m ch\u00ednh g\u1eb7p k\u1ef3 m\u1eebng th\u1ecd 50 tu\u1ed5i c\u1ee7a tr\u1eabm, quan vi\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf Kinh vui m\u1eebng kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu c\u1ee9 c\u00e2u n\u1ec7 h\u1ea1n c\u1ea5m, sao \u0111\u1ee7 y\u00ean \u1ee7i t\u1ea5m l\u00f2ng vui m\u1eebng ch\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u00f3. Nay n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c khoan b\u1ecf l\u1ec7 c\u1ea5m. Ph\u00e0m nh\u1eefng quan l\u1ea1i binh d\u00e2n trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, c\u00f3 m\u1eb7c \u00e1o nh\u01b0 g\u1ea5m, v\u00f3c, nhi\u1ec5u, \u0111o\u1ea1n, sa, l\u0129nh, c\u00e1c m\u00e0u \u0111\u1ecf t\u00eda, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c nh\u01b0 khi ch\u01b0a c\u1ea5m, ch\u1edd \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 sang n\u0103m s\u1ebd thi h\u00e0nh \u0111\u00fang l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u01b0\u1eddng \u0111em s\u00e1ch L\u00ea S\u1eed T\u1ee5c Bi\u00ean d\u00e2ng l\u00ean (2 quy\u1ec3n s\u1eed in, ch\u00e9p t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Nguy\u00ean Ho\u00e0 ((1) Nguy\u00ean Ho\u00e0 : ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a L\u00ea Trang T\u00f4ng (1533 \u2013 1548).1) \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean((2) \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean : ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a L\u00ea Gia T\u00f4ng (1671 \u2013 1675).2)). Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em n\u1ed9p v\u1edbi c\u00e1c b\u1ea3n L\u00ea S\u1eed C\u1ef1u Bi\u00ean c\u1ee7a d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t d\u00e2ng, do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 \u0111\u1ec7 n\u1ed9p (8 quy\u1ec3n b\u1ea3n sao t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh Tr\u1ecb((3) V\u0129nh Tr\u1ecb : ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a L\u00ea Hy T\u00f4ng (1676 \u2013 1680).3) tr\u1edf v\u1ec1 sau, 2 quy\u1ec3n b\u1ea3n in t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, 2 quy\u1ec3n b\u1ea3o sao t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh Tr\u1ecb tr\u1edf v\u1ec1 sau, 2 quy\u1ec3n b\u1ea3n sao s\u00e1ch H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n) giao cho N\u1ed9i c\u00e1c thu gi\u1eef ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o trong vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed : C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng, Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u00ea T\u1eadp Th\u0103ng th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n ; th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o trong vi\u1ec7n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u01b0 c\u00e1ch th\u00e2m ni\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i kh\u00f4ng thi\u1ebfu g\u00ec ng\u01b0\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i c\u1eed 2 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf cho c\u00f4ng lu\u1eadn. Vua n\u00f3i : tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1eb7t n\u00e0o : ho\u1eb7c v\u00ec hi\u1ec1n t\u00e0i n\u0103ng, ho\u1eb7c v\u00ec t\u01b0 c\u00e1ch ; h\u00e1 \u0111\u1ec3 cho ai t\u01b0 t\u00ecnh l\u1ea1m c\u1eed. M\u1eabn \u0110\u1ea1t b\u1ea3o trong \u0111\u00e1m khoa \u0111\u1ea1o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u01b0 c\u00e1ch, th\u00e2m ni\u00ean h\u01a1n 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i l\u1ec7ch l\u00e0 ai. Hay l\u00e0 y mu\u1ed1n b\u1eaft ch\u1ee9c Mao To\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed l\u1ea5y m\u00e0 c\u1ed1 t\u00ecnh n\u00f3i ra c\u00e2u \u1ea5y ? V\u1eady truy\u1ec1n cho ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i cho minh b\u1ea1ch ? K\u1ecbp khi M\u1eabn \u0110\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 t\u00e2u ng\u01b0\u1eddi t\u01b0 c\u00e1ch th\u00e2m ni\u00ean h\u01a1n 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00ec ch\u1ec9 h\u01a1n c\u00f3 1, 2 th\u00e1ng, m\u00e0 d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u0169ng c\u00f3 chua b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t. M\u1eabn \u0110\u1ea1t b\u00e8n b\u1ecb ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 : ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng, vi\u1ec7c M\u1eabn \u0110\u1ea1t n\u00f3i c\u00f3 tr\u00ecnh cho ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft kh\u00f4ng ?\u201d Tr\u1ee9 th\u01b0a : \u201cKh\u00f4ng\u201d, t\u1eeb khi th\u1ea7n l\u0129nh ch\u1ee9c vi\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o t\u00e2u n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u1ea5n ri\u00eang, cho ch\u00ed \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, khi tr\u1edf v\u1ec1 c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e1o g\u00ec Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh M\u1eabn \u0110\u1ea1t nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1ee9c Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7t ra ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecb, k\u1ec3 ra, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t quan, c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n, t\u1ef1, s\u1ea3nh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i, nay trong ch\u1ed1n phong ho\u00e1 ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng v\u00e0o \u01b0\u201d. Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb xin l\u1ed7i. Vua tha l\u1ed7i cho.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c l\u00e0m\u00a0 s\u1ed5 ch\u1ea5p b\u1eb1ng((1) Ch\u1ea5p b\u1eb1ng : gi\u1eef l\u00e0m b\u1eb1ng.1) v\u1ec1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a d\u00e2n x\u00e3 c\u00e1c h\u1ea1t. X\u00e3 n\u00e0o trong su\u1ed1t n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1eeb ra, ghi th\u00eam t\u0103ng hay gi\u1ea3m g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 l\u1ea5y s\u1ed5 c\u0169 l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9. X\u00e3 n\u00e0o trong n\u0103m \u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1eeb \u0111i ghi v\u00e0o, t\u0103ng hay gi\u1ea3m, th\u00ec ty Phi\u00ean \u0111\u00f2i d\u00e2n l\u00ean t\u1ec9nh, c\u1ee9 th\u1ef1c s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n n\u0103m \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0m s\u1ed5 kh\u00e1c, c\u00f2n \u1edf s\u1ed5 c\u0169, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n giao v\u1ec1 x\u00e3 ch\u1ea5p chi\u1ec3u. Nha l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh d\u00e1m c\u00f3 s\u1ef1 y\u00eau s\u00e1ch th\u00ec chi\u1ec3u lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. (L\u1ec7 c\u0169, m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m s\u1ed5 h\u1eb1ng n\u0103m, b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 ph\u1ea3i tr\u1eeb \u0111i ghi v\u00e0o, t\u0103ng gi\u1ea3m, ph\u00ed nhi\u1ec1u nh\u00e2n c\u00f4ng hay kh\u00f4ng, nha l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh c\u0169ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u00e1ch th\u1ee7 ti\u1ec1n l\u00e0m s\u1ed5 thu\u00ea, x\u00e3 l\u1edbn h\u01a1n 10 quan, x\u00e3 nh\u1ecf 7, 8 quan).<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : nh\u1eefng \u0111\u00ea c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0 b\u1edfi hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An, k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn m\u00f9a thu n\u0103m nay, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o, l\u1ea1i nh\u00e2n m\u01b0a gi\u00f3 \u0111\u1eadp v\u1ed7, n\u00ean s\u1ee5t l\u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i. \u0110\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t, nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00ean ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1eafp g\u1ed3m h\u01a1n 16.780 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f3 ph\u1ea7n n\u1eb7ng. Xin ph\u00e1i v\u00e1t s\u1ed1 d\u00e2n phu thu\u00ea tr\u01b0\u1edbc \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 d\u00e2n phu 3 ph\u1ee7 huy\u1ec7n [ph\u1ee7] Ti\u00ean H\u01b0ng, 5 huy\u1ec7n [ph\u1ee7] Kho\u00e1i Ch\u00e2u trong thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi c\u00f4ng. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 T\u0129nh Gia t\u1ec9nh Thanh Hoa khuy\u1ebft. Quan t\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb xin cho Gi\u00e1o th\u1ee5 H\u1ed3 Th\u00edch H\u1ed9i th\u0103ng th\u1ef1 ch\u1ee9c \u1ea5y, v\u00e0 n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng 5, 6 n\u0103m nay quan l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5 hay b\u1ecb \u1ed1m ch\u1ebft, m\u1ed7i khi t\u1edbi k\u1ef3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n t\u1ea1m, h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1ebb e ng\u1ea1i. Duy c\u00f3 Th\u00edch H\u1ed9i \u0111\u00e3 t\u1eebng m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n t\u1ea1m, h\u1ee3p v\u1edbi kh\u00ed h\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea5y, ch\u1eafc r\u1eb1ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : Ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7, theo l\u1ec7 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed. H\u1ed3 Th\u00edch H\u1ed9i, ph\u1ea9m tr\u1eadt h\u01a1i th\u1ea5p, sao n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1ec1 c\u1eed. N\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u1ee7 l\u1ef5 \u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu \u0111\u1ed1c, \u1edf \u0111\u1ea5y hay \u1ed1m, th\u00ec n\u01a1i n\u00e0y kh\u00f4ng xa t\u1ec9nh th\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u lam ch\u01b0\u1edbng, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111au \u1ed1m c\u0169ng l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean, h\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i m\u1ed9t m\u00ecnh H\u1ed3 Th\u00edch H\u1ed9i m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c Tri ph\u1ee7 \u1edf \u0111\u1ea5y \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e1i vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111i quy\u1ec1n t\u1ea1m ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 v\u1ebb e ng\u1ea1i, th\u1ebf th\u00ec sai khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng tu\u00e2n nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh s\u1ef1. T\u00f3m l\u1ea1i, v\u00ec xu\u1ea5t ph\u00e1t \u1edf l\u00f2ng t\u01b0, cho n\u00ean ch\u1eb3ng bi\u1ebft l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd. Kh\u00f4ng chu\u1ea9n l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>S\u1edf quan s\u00e1t \u1edf \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n d\u00f2m tr\u00f4ng ngo\u00e0i kh\u01a1i, t\u00e2u b\u00e1o nhi\u1ec1u khi ch\u1eadm tr\u1ec5, b\u1ecdn Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd, Th\u1ee7 ng\u1ef1 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb 15 th\u00e1ng 12 \u0111\u1ebfn 15 th\u00e1ng 7 ph\u00e1i th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 am t\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c nh\u00f2m \u1ed1ng thi\u00ean l\u00fd, \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u00f3ng tr\u01b0\u1eddng k\u1ef3 \u1edf \u0111\u1ea5y (Vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 2 vi\u00ean, H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t, Kim sang, B\u01b0u ch\u00ednh m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t vi\u00ean) \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t m\u1ed7i th\u00e1ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n. H\u1ec5 ngo\u00e0i kh\u01a1i c\u00f3 c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n l\u1edbn qua l\u1ea1i hay d\u1eebng \u0111\u1ed7, th\u00ec theo l\u1ec7 phi b\u00e1o. T\u1eeb 16 th\u00e1ng 7 tr\u1edf v\u1ec1 sau v\u00e0 14 th\u00e1ng 12 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u00ecnh ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng c\u00e1o ngh\u1ec9 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tang l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, nguy\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i \u0111i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 V\u0169 D\u0129nh v\u00e0 vi\u00ean hi\u1ec7n b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i m\u1ea5t ch\u1ee9c\u2026 Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ty thu\u1ed9c \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea Ho\u00e0ng Trinh, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Phan theo gi\u1eb7c, b\u1ecdn Huy Ph\u00e1c kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n ra \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed Ho\u00e0ng Trinh l\u00e0m Kinh l\u1ecbch, Tr\u1ecdng Phan l\u00e0m Tri huy\u1ec7n. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Phan Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Cung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh ch\u00fac th\u1ecd, nay chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c. Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c sau \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1n b\u1ed5 l\u00e0m vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5 ; V\u0169 D\u0129nh, B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1n b\u1ed5 l\u00e0m ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf 2 b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 Binh.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n c\u00e1o ngh\u1ec9 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tang. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khi\u00eam l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Nam H\u01b0ng sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng c\u00f4ng c\u00e1n v\u1ec1 n\u00f3i : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c nh\u00e0 Thanh l\u00e0 L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb kh\u00e1ng c\u1ef1 nhau v\u1edbi qu\u00e2n H\u1ed3ng Mao ((1) N\u01b0\u1edbc Anh ng\u00e0y nay.1), hai b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a r\u00f5 b\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cBinh thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao b\u1ea5t qu\u00e1 m\u1ea5y chi\u1ebfc, L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb \u0111em qu\u00e2n to\u00e0n t\u1ec9nh \u0111\u00e1nh, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh n\u1ed5i. H\u01a1n n\u1eefa, qu\u00e2n H\u1ed3ng Mao v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n m\u00e0 \u0111\u1ebfn, tr\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng v\u1edbi nh\u00e0 Thanh l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ? H\u00e1 r\u1eb1ng ch\u00fang c\u00f3 tay trong h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u00f4ng c\u1eady m\u00e0 d\u00e1m th\u1ebf \u01b0 ? Ch\u1eb3ng qua ch\u00fang d\u1edf c\u00e1i th\u00f3i ngoan ng\u1ea1nh ki\u1ec7t hi\u1ec7t \u1ea5y ra \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khinh l\u1eddn \u0111\u00f3 th\u00f4i. N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Thanh tr\u01b0\u1edbc kia v\u1edbi 1 l\u1eef ((2) 500 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 1 l\u1eef qu\u00e2n.2) qu\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, binh l\u1ef1c l\u00fac \u0111\u00f3 sao h\u00f9ng th\u1ebf, b\u00e2y gi\u1edd sao l\u1ea1i h\u00e8n y\u1ebfu th\u1ebf\u00a0 ! L\u00f2ng tr\u1eabm th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m b\u1ea5t b\u00ecnh cho n\u01b0\u1edbc Thanh, x\u00e9t ra n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec bu\u00f4n b\u00e1n m\u00e0 \u0111\u1ebfn. S\u1edf d\u0129 g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed1i binh \u0111ao l\u00e0 b\u1edfi c\u00e1i c\u1edb L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb kh\u00e1m x\u00e9t thu\u1ed1c phi\u1ec7n, t\u1ecbch thu thuy\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 sinh ra th\u1ebf th\u00f4i. Tr\u1eabm nghe n\u00f3i, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 b\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec1u h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, c\u1eeda th\u00e0nh v\u00e0 h\u00e0ng ch\u1ee3 c\u0169ng c\u00f4ng nhi\u00ean b\u00e0y b\u00e1n la li\u1ec7t. N\u01b0\u1edbc m\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n tr\u00e1ch g\u00ec n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ! V\u1ea3 ta nghe n\u00f3i c\u00e1i d\u1ecdc t\u1ea9u h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n c\u1ee7a L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb n\u1ea1m to\u00e0n b\u1eb1ng v\u00e0ng ; th\u1ebf th\u00ec m\u00ecnh t\u1ef1 t\u00e1c \u00e1c, th\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng ch\u00ednh c\u00f2n ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi sao \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c \u0111\u00f3 tr\u1ecb t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi, g\u00e2y ra bao nhi\u00eau vi\u1ec7c. Vi\u1ec7c khi c\u00f2n nh\u1ecf kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, tr\u00e0n lan ra \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ; t\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft s\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o!\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nh\u1eadt k\u1ef3 t\u1ebf Nam Giao. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : x\u00e9t s\u00e1ch L\u1ec5 k\u00fd v\u00e0 s\u00e1ch Chu l\u1ec5 ch\u00e9p : \u201cTi\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed t\u1ebf Tr\u1eddi \u1edf g\u00f2 \u0111\u1eafp tr\u00f2n, ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed t\u1ebf \u0110\u1ea5t \u1edf g\u00f2 \u0111\u1eafp vu\u00f4ng\u201d. V\u00ec l\u00e0 thu\u1eadn theo c\u00e1i l\u1ebd m\u1ed9t lu\u1ed3ng kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t lu\u1ed3ng kh\u00ed \u00e2m b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t sinh v\u1eady. K\u00ea c\u1ee9u s\u00e1ch \u201cNg\u0169 l\u1ec5 th\u00f4ng kh\u1ea3o\u201d th\u00ec nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng nh\u00e0 T\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y th\u00e1ng 12 t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao, ho\u1eb7c l\u00e0m l\u1ec5 v\u00e0o c\u00e1c th\u00e1ng gi\u00eang th\u00e1ng hai th\u00e1ng ba c\u0169ng c\u00f3. L\u1ea1i x\u00e9t \u1edf C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec7n((1) C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec7n : truy\u1ec7n c\u1ee7a C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng X\u00edch ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi Chu l\u00e0m ra r\u1ed3i h\u1ecdc tr\u00f2 ch\u00e9p l\u00e0m truy\u1ec7n. N\u00f3i v\u1ec1 th\u1eddi Xu\u00e2n Thu.1) : T\u1ebf giao v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ba l\u00e0 t\u1ebf giao ph\u1ea3i th\u1eddi ; t\u1ebf giao v\u00e0o th\u00e1ng 4 th\u00e1ng 5 l\u00e0 t\u1ebf giao kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1eddi\u201d. Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u nh\u00e0 Minh, l\u1ec5 Nam Giao h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, l\u1ea5y ng\u00e0y \u201ct\u00e2n\u201d((2) T\u00e2n : t\u00ean m\u1ed9t trong 10 can.2) v\u1ec1 th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang l\u00e0m l\u1ec5, c\u0169ng l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng c\u00e1i \u00fd \u201ctr\u1eddi \u0111\u1ea5t giao ho\u00e0, mu\u00f4n v\u1eadt sinh v\u01b0\u1ee3ng\u201d. \u0110\u1ebfn n\u0103m Gia T\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 sau, chia t\u1ebf l\u00e0m 2 \u0111\u00e0n Nam giao, B\u1eafc giao, v\u1eabn theo l\u1ec5 c\u1ed5, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed t\u1ebf Tr\u1eddi, ng\u00e0y h\u1ea1 ch\u00ed t\u1ebf \u0110\u1ea5t, m\u00e0 l\u1ea5y ng\u00e0y \u201ct\u00e2n\u201d th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. L\u1ea1i d\u1ef1ng \u0111\u00e0n S\u00f9ng vu \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i \u0111\u00e0n g\u00f2 \u0111\u1eafp tr\u00f2n, n\u0103m n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1n th\u00ec t\u1ebf c\u1ea7u m\u01b0a. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u1ec5 ch\u1ebf nh\u00e0 Minh, duy c\u00f3 l\u1ec5 \u201cvu\u201d h\u1eb1ng n\u0103m th\u00ec l\u1ea5y th\u00e1ng T\u1ef5 (th\u00e1ng 4 \u00e2m l\u1ecbch) l\u00e0 th\u00e1ng r\u1ed3ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n, ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1eaft tr\u01b0\u1edbc c\u00e2u trong T\u1ea3 truy\u1ec7n n\u00f3i : \u201cR\u1ed3ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u1eddi t\u1ebf vu\u201d v\u1eady.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ta tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf Nam Giao l\u1ea5y th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n((3) Th\u00e1ng hai \u00e2m l\u1ecbch3) ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t l\u00e0m l\u1ec5. Nh\u1eb1m gi\u1eefa l\u00fac ng\u00e0y xu\u00e2n n\u1ea3y n\u1edf m\u00e0 c\u1eed h\u00e0nh bu\u1ed5i l\u1ec5 th\u00e0nh khi\u1ebft th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch \u0111\u00e1ng v\u1eady. Nh\u01b0ng h\u1eb1ng n\u0103m ng\u00e0y th\u00e1ng 2 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ti\u1ebft tr\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c quang t\u1ea1nh, th\u1ea3ng ho\u1eb7c trong th\u1eddi gian l\u00e0m l\u1ec5 l\u1ee1 g\u1eb7p m\u01b0a gi\u00f3, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i cho vi\u1ec7c l\u1ec5 nghi. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3, c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi ti\u1ebft ng\u00e0y xu\u00e2n, kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y m\u1ed9t th\u1ecbnh, c\u1ea3nh v\u1eadt t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng, c\u1eed h\u00e0nh nghi l\u1ec5 v\u00e0o th\u00e1ng \u1ea5y th\u00ec nh\u1eefng ti\u1ebft c\u00fang l\u1ec5 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u1ed5n tho\u1ea3 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd. V\u1eady xin t\u1eeb nay, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y 20 th\u00e1ng gi\u00eang, kh\u00e2m thi\u00eang gi\u00e1m x\u00e9t t\u1eeb ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 3 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ecdn l\u1ea5y 3 ng\u00e0y t\u1ed1t t\u00e2u tr\u00ecnh, ch\u1edd Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng b\u00fat son khuy\u00ean \u0111i\u1ec3m sai quan b\u00f3i l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c k\u1ef3 l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u00e0n x\u00e3 t\u1eafc c\u00f9ng c\u00e1c trung t\u1ef1, qu\u1ea7n t\u1ef1((1) Trung t\u1ef1 : t\u1ee9c t\u1ebf nh\u1eadt nguy\u1ec7t, ti\u00ean n\u00f4ng, ti\u00ean t\u00e0m v.v\u2026 Qu\u1ea7n t\u1ee5 : t\u1ee9c t\u1ebf c\u00e1c mi\u1ebfu nh\u00e0 \u0111\u1ec1n.1), t\u1ebf xu\u00e2n c\u1eed h\u00e0nh v\u00e0o sau k\u1ef3 t\u1ebf giao. Nh\u01b0ng tham c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 B\u1eafc tri\u1ec1u((2) B\u1eafc tri\u1ec1u : t\u1ee9c l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c.2), nh\u1eefng t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u00e0n mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u t\u1ebf ri\u00eang v\u00e0o hai k\u1ef3 xu\u00e2n thu, v\u1ed1n kh\u00f4ng quan h\u1ec7 g\u00ec v\u1edbi t\u1ebf Nam Giao c\u1ea3. Nay \u0111\u00e3 l\u1ea5y th\u00e1ng 3 l\u00e0m, th\u00ec vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf \u1edf c\u00e1c \u0111\u00e0n, c\u00e1c mi\u1ebfu, xin : h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y ng\u00e0y \u201cM\u1eadu\u201d th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 t\u1ebf \u0111\u00e0n x\u00e3 t\u1eafc, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u201cQu\u00fd\u201d t\u1ebf mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi ; ng\u00e0y \u201c\u0110inh\u201d v\u00e0o trung tu\u1ea7n t\u1ebf V\u0103n mi\u1ebfu r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u201cT\u1ef5\u201d t\u1ebf V\u00f5 mi\u1ebfu. C\u00f2n qu\u1ea7n t\u1ef1 nh\u01b0 c\u00e1c mi\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u1ec1n s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u1ebf sau, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5 \u00fd. Vua y l\u1eddi t\u00e2u, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o. L\u00e0m l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng c\u00e1c ti\u00ean t\u1ed5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c((3) T\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c th\u1ee3, t\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ee3 c\u1ea3.3) trong c\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee3 : (L\u1ea5y sang n\u0103m l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, c\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00f3a, vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 trong ba n\u0103m \u0111\u00f3, s\u1ed1 th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c thu\u1ed9c quy\u1ec1n m\u00ecnh thi\u1ebfu \u0111\u1ee7 th\u1ebf n\u00e0o, l\u00e0m s\u1ed5 t\u01b0, do b\u1ed9 C\u00f4ng duy\u1ec7t k\u1ef9 r\u1ed3i x\u00e9t ngh\u1ecb : c\u1ee5c n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i b\u1eadn, t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c h\u01a1i kh\u00e9o m\u00e0 s\u1ed1 th\u1ee3 trong c\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 3 quan ti\u1ec1n. C\u1ee5c n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt, t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c h\u01a1i kh\u00e9o, m\u00e0 th\u1ee3 trong c\u1ee5c ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 2 quan ti\u1ec1n. C\u1ee5c n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng thu\u1ed9c v\u00e0o h\u1ea1ng h\u01a1i b\u1eadn, t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c k\u1ef9 thu\u1eadt t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 s\u1ed1 th\u1ee3 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u00e0 h\u1ea1ng 3 th\u01b0\u1edfng 1 quan ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c th\u1ee3 tr\u1ed1n thi\u1ebfu th\u00ec chia l\u00e0m m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n l\u00e0m su\u1ea5t. B\u1ea5t c\u1ee9 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn hay \u00edt : c\u1ee5c n\u00e0o t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c kh\u00e9o m\u00e0 th\u1ee3 b\u1ecf tr\u1ed1n thi\u1ebfu m\u1ea5t 1 ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ph\u1ea1t t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c 40 roi, v\u00e0 c\u1ee9 m\u1ed7i ph\u1ea7n l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc c\u1ee5c n\u00e0o t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c k\u1ef9 thu\u1eadt t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 s\u1ed1 th\u1ee3 b\u1ecf tr\u1ed1n thi\u1ebfu m\u1ed9t ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, ph\u1ea1t 50 roi, v\u00e0 c\u0169ng c\u1ee9 m\u1ed7i ph\u1ea7n l\u1ea1i gia m\u1ed9t b\u1eadc. C\u1ea3 hai h\u1ea1ng t\u1ed9i \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng v\u00e0 c\u00e1ch d\u1ecbch t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c, ph\u00e1t giao cho c\u00e1c ban c\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. R\u1ed3i cho c\u00e1c nha tr\u00f4ng coi c\u00e1c c\u1ee5c \u1ea5y, ch\u1ecdn th\u1ee3 kh\u00e9o kh\u00e1c sung b\u1ed5 l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c. C\u00f2n s\u1ed1 th\u1ee3 thi\u1ebfu : th\u1ee3 trong ng\u1ea1ch, do b\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n ; th\u1ee3 m\u1ed9 th\u00ec do \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ee3 m\u1ed9 sung v\u00e0o).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCIX<\/a> \u2013 209<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 20), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, l\u00e0m l\u1ec5 tung h\u00f4. L\u1ec5 xong, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc t\u1edd \u00e2n chi\u1ebfu \u1edf Ng\u1ecd M\u00f4n, ban b\u1ed1 c\u00e1c n\u01a1i trong ngo\u00e0i. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : sinh mu\u00f4n v\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ee9c c\u1ea3 c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t r\u00f5 r\u1ec7t \u1edf m\u00f9a xu\u00e2n ; m\u1edf l\u00f2ng nh\u00e2n l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, suy ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc. B\u1edfi v\u00ec theo ti\u1ebft tr\u1eddi l\u00e0m ti\u1ec7c ch\u00fac m\u1eebng \u0111\u1ec3 vui tu\u1ed5i th\u1ecd ; m\u00e0 c\u00f9ng d\u00e2n c\u00f9ng ch\u01a1i vui v\u1ebb c\u1ed1t \u1edf suy \u00e2n. Tr\u1eabm gi\u1eef v\u1eefng nghi\u1ec7p to, tu\u00e2n theo ph\u00e9p c\u1ea3, c\u00f3 c\u1ea3 b\u1ed1n c\u00f5i h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh tr\u1eddi. Th\u1ee5 5 Ph\u01b0\u1edbc cho th\u1ee9 d\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay 21 n\u0103m r\u1ed3i, m\u00e0 v\u1eabn k\u00ednh c\u1ea9n m\u1ed9t l\u00f2ng, ch\u0103m ch\u00fa t\u00f4n th\u1edd th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf ; si\u00eang n\u0103ng s\u1eeda \u0111\u1ee9c, mong n\u1ed1i \u0111\u1ee9c s\u00e1ng t\u1ed5 ti\u00ean. Ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t ng\u00e0y ngu\u00f4i m\u1ed1i lo c\u1ee7a tr\u0103m h\u1ecd, kh\u00f4ng l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 vui ri\u00eang cho m\u1ed9t m\u00ecnh. Nay nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ph\u00f9 tr\u00ec, mi\u1ebfu x\u00e3 ban Ph\u01b0\u1edbc. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi\u00eam ho\u00e0, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 nh\u00e0n h\u1ea1. M\u1eebng th\u1ea5y th\u00e1nh t\u1eeb tu\u1ed5i th\u1ecd, hi\u1ebfu d\u01b0\u1ee1ng c\u00f2n d\u00e0i, tr\u1eddi cho qu\u1ed1c v\u1eadn duy t\u00e2n v\u1eefng y\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn. N\u0103m nay, tr\u1eabm \u0111\u1ebfn ng\u0169 tu\u1ea7n ch\u00ednh th\u1ecd, v\u1eeba g\u1eb7p l\u00fac trong n\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh, b\u1ed1n c\u00f5i y\u00ean l\u1eb7ng, b\u1edd c\u00f5i m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1edf r\u1ed9ng, h\u1ed9 kh\u1ea9u h\u1eb1ng n\u0103m t\u0103ng th\u00eam, l\u00faa th\u00f3c c\u00f3 \u0111i\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh s\u00f3ng. Th\u1ea5y quang c\u1ea3nh \u1ea5y tho\u1ea3 y\u00ean l\u00f2ng ta. Th\u1ef1c n\u00ean c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng vui \u0111\u1ec3 thu\u1eadn n\u00ean Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi ban b\u1ed1. \u0110\u1ecbnh l\u1ea5y ng\u00e0y sinh nh\u1eadt th\u00e1ng 4, c\u1eed h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n t\u1ed1t, ban kh\u1eafp \u01a1n to. Nh\u01b0ng nay \u0111\u1ea7u n\u0103m \u1ee9ng \u0111i\u1ec1m, ch\u00ednh l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u ph\u00e1t sinh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, c\u0169ng n\u00ean theo th\u1eddi ra l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n m\u01b0a m\u00f3c, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng kh\u00ed ho\u00e0, \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean t\u1ed1t m\u1edbi. V\u1eady ban ra \u00e2n \u0111i\u1ec3n 18 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 :<\/p>\n<p>(1. T\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00f9ng nh\u1eefng quan vi\u00ean n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng cho, \u0111\u1ec1u cho \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t b\u1eefa, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng, b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>2. Mi\u1ebfu th\u1edd \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng c\u00f9ng nh\u1eefng th\u1ea7n k\u1ef3 k\u00ea trong t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ec1u sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>3. N\u00fai c\u00f3 ti\u1ebfng, s\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ec1u sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>4. L\u0103ng t\u1ea9m \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u00f3 h\u1ecfng n\u00e1t ch\u1ed7 n\u00e0o th\u00ec thu\u00ea d\u00e2n s\u1eeda ch\u1eefa, l\u1ea1i l\u1eadp bia ch\u00ed, c\u1ea5m d\u00e2n h\u00e1i c\u1ee7i \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>5. Th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ef1 phong t\u1eb7ng, th\u00ec \u0111\u1ec1u gia phong t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>6. Quan vi\u00ean nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ee1 ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ed5i cho l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can gi\u00e1ng c\u1ea5p th\u00ec cho khai ph\u1ee5c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>7. V\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng h\u01b0u tr\u00ed, th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>8. Quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i t\u1eeb c\u1eedu ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng tha cho.<\/p>\n<p>9. Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf dinh v\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho th\u0103ng b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>10. Thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan, thu\u1ebf \u0111i\u1ec7u (thu\u1ebf t\u1eebng h\u1ed9) v\u1ec1 n\u0103m nay \u0111\u1ec1u t\u1ea1m ho\u00e3n 5 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n<p>11. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ch\u00ednh ng\u1ea1ch hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u1ec1 t\u1eadp \u1edf Kinh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan ti\u1ec1n. C\u00e1c h\u1ea1ng t\u1ea1p binh th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>12. Gi\u1ea3n binh c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>13. C\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>14. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00e0i \u0111\u1ee9c gi\u1ecfi giang v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n d\u1eadt \u1edf n\u00fai r\u1eebng, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn d\u00f9ng.<\/p>\n<p>15. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o bi\u1ebft thao l\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p binh, d\u0169ng c\u1ea3m, bi\u1ebft l\u1ec5 ngh\u0129a, c\u00f9ng l\u00e0 v\u00f5 ngh\u1ec7 h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec cho t\u00e2u c\u1ea5t l\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>16. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 hi\u1ebfu t\u1eed, thu\u1eadn t\u00f4n, ngh\u0129a phu ti\u1ebft ph\u1ee5, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i cho n\u00eau khen.<\/p>\n<p>17. Ph\u1ee7, ch\u00e2u, huy\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c, ch\u0103m vi\u1ec7c n\u00f4ng, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>18. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quan, qu\u1ea3, c\u00f4, \u0111\u1ed9c \u1edf s\u1edf D\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0u t\u00e2m nu\u00f4i n\u1ea5ng).<\/p>\n<p>Than \u00f4i ! v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 d\u1ed1i th\u1eddi nu\u00f4i mu\u00f4n v\u1eadt, m\u1ed9t m\u00ecnh ta s\u1eb5n l\u00f2ng ban \u01a1n. Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf gi\u00fap cho m\u1ecdi s\u1ef1 l\u00e0nh, mu\u00f4n h\u1ecd ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng chung nhi\u1ec1u Ph\u01b0\u1edbc !<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u b\u00e1o : gi\u00e1 g\u1ea1o gi\u1ea3m xu\u1ed1ng ch\u1ec9 v\u1eeba ph\u1ea3i, l\u00faa ru\u1ed9ng xanh t\u1ed1t. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u1ea7u xu\u00e2n h\u1ecdp Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u00faa t\u1ed1t g\u1ea1o h\u01a1n, n\u00ean c\u00f9ng nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng vui, h\u01a1i y\u00ean l\u00f2ng ta lo ngh\u0129 khuya s\u1edbm\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n so v\u1edbi n\u0103m th\u01b0\u1eddng c\u00f3 ph\u1ea7n tr\u1ecdng th\u1ec3 h\u01a1n, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 khi \u0111i khi d\u1eebng \u0111\u00fang l\u1ec5, nghi ti\u1ebft long tr\u1ecdng \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i \u0111\u1eb9p l\u00f2ng. \u0110\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 vi\u00ean ch\u1ee9c trong ty b\u1ed9 L\u1ec5, th\u01b0\u1edfng cho gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. V\u0103n t\u1eeb ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng cho r\u1ed3i. C\u00f2n v\u0103n t\u1eeb t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ebfn c\u00e1c ca c\u00f4ng nh\u1ea1c sinh, bi\u1ec1n binh, d\u00e0n b\u00e0y l\u1ed7 b\u1ed9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eam b\u00e1i \u1edf s\u00e2n r\u1ed3ng, th\u00ec th\u01b0\u1edfng chung cho 1000 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, Ng\u00e0y nguy\u00ean \u0111\u00e1n ban \u01a1n, kh\u1eafp c\u1ea3 th\u1ea7n d\u00e2n. Ng\u00e0y tuy\u00ean b\u1ed1 \u00e2n chi\u1ebfu, n\u1ebfu g\u1eb7p m\u01b0a gi\u00f3 e ch\u01b0a \u0111\u1ee7 phu tho\u1ea3 tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00eam h\u00f4m 15 th\u00e1ng gi\u00eang c\u00f2n m\u00e2y m\u00f9 che kh\u1eafp m\u00e0 l\u1ea1i chuy\u1ec3n th\u00e0nh quang t\u1ea1nh. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ee7 nghi\u1ec7m th\u1ea5y l\u00f2ng tr\u1eddi t\u1ef1a gi\u00fap, kh\u00ed t\u1ed1t sinh ra. X\u00e9t ra, tr\u1eabm n\u0103m 30 tu\u1ed5i l\u00ean ng\u00f4i, g\u1eb7p n\u0103m Canh Th\u00ecn, kh\u00e1nh ti\u1ebft n\u0103m t\u1ee9 tu\u1ea7n, ng\u0169 tu\u1ea7n l\u1ea1i g\u1eb7p n\u0103m Canh D\u1ea7n, Canh T\u00fd. B\u1edfi v\u00ec ch\u1eef \u201ccanh\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 canh t\u00e2n (\u0111\u1ed5i m\u1edbi) nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi l\u00e0m kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111\u1ec1u g\u1eb7p n\u0103m \u1ea5y, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e2n s\u1ef1 v\u1edbi kh\u00ed ho\u00e0 c\u00f9ng h\u1ee3p nhau \u01b0. Tr\u1eabm t\u1eebng l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d. Nh\u00e2n th\u1ec3 vua sai \u0111em b\u00e0i th\u01a1 \u1ea5y ra tuy\u00ean \u0111\u1ecdc.<\/p>\n<p>S\u00e1ch phong ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 30 l\u00e0 Mi\u00ean B\u1eadt l\u00e0m Ninh qu\u1ed1c c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 40 l\u00e0 Mi\u00ean Qu\u1ea7n l\u00e0m Ho\u00e0 qu\u1ed1c c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 9 l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1eed l\u00e0m H\u00e0m Thu\u1eadn qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 15 l\u00e0 Mi\u00ean V\u0169 l\u00e0m L\u1ea1c Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 31 l\u00e0 Mi\u00ean Lang l\u00e0m S\u01a1n T\u0129nh qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 47 l\u00e0 Mi\u00ean C\u01b0 l\u00e0m Qu\u1ea3ng tr\u1ea1ch qu\u1eadn c\u00f4ng. (C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i, \u0111\u1ee3i khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh m\u1edbi c\u1ea5p cho \u1ea5n).<\/p>\n<p>Cho con tr\u01b0\u1edfng V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 H\u1ed3ng Hy t\u1eadp phong l\u00e0m V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn c\u00f4ng ; con th\u1ee9 l\u00e0 H\u1ed3ng Th\u1ee5c l\u00e0m B\u00ecnh Tr\u1ea1ch \u0111\u00ecnh h\u1ea7u. R\u1ed3i sau cho H\u1ed3ng Hy m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o ch\u1ea7u s\u1eafc t\u00eda. Ban th\u1ee9 ch\u1ea7u m\u1eebng \u0111\u1ee9ng \u1edf h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi v\u00f5 ban ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tri\u1ec7u m\u1ed9 c\u00e1c h\u1ea1ng m\u1ed9 binh \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed9i Kim th\u01b0\u1ee3ng, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, ty K\u1ef3 c\u1ed5, 2 \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n ph\u1ee7 nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i Hoa ph\u00e1p, c\u00e1c ty \u0111\u1ed9i L\u00fd thi\u1ec7n, v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 ti\u1ec1n, c\u00e1c \u0111\u1ed9i tam t\u1ee9 ng\u0169 v\u1ec7 Gi\u00e1m Th\u00e0nh, th\u1ee3 c\u1ee5c B\u00e1ch c\u00f4ng, th\u00ec m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>\u2013 Th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, 2 v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o nh\u1ea5t nh\u1ecb, c\u00e1c d\u1ef1c, thu\u1ed9c binh c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u01b0\u1eddng ban, c\u00e1c \u0111\u1ed9i l\u01b0u ng\u1ea1ch l\u01b0u \u0111i\u1ec3m \u1edf ph\u1ee7 c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng c\u00f9ng thu\u1ed9c l\u1ea1i. C\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh v\u0103n ban, thu\u1ed9c binh v\u00f5 ban, c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh 6 b\u1ed9, thu\u1ed9c binh N\u1ed9i c\u00e1c, thu\u1ed9c binh Cung gi\u00e1m, thu\u1ed9c binh Th\u1ecb v\u1ec7, thu\u1ed9c binh H\u1ed9 v\u1ec7, thu\u1ed9c binh Qu\u1ea3ng nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng, thu\u1ed9c binh c\u00e1c vi\u1ec7n T\u00f4n th\u1ea5t, c\u00e1c bang Nam t\u00e0o, th\u00ec \u1ee9ng m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>\u2013 Phu coi \u0111\u1ec1n, phu coi m\u1ed9 th\u00ec \u1ee9ng m\u1ed9 \u1edf b\u1ea3n h\u1ea1t s\u1edf t\u1ea1i, ho\u1eb7c \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn. C\u00f2n d\u00e2n ngo\u00e0i s\u1ed5 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 Nam K\u1ef3 tr\u1edf v\u00e0o Nam, t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng m\u1ed9. Duy hai \u0111\u1ed9i Loan nghi n\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9 \u0111\u1ee7 th\u00ec do b\u1ed9 Binh t\u00e2u l\u1ea5y bi\u1ec1n binh ch\u00ednh ng\u1ea1ch b\u1ed5 v\u00e0o. V\u1ec1 ng\u01b0 h\u1ed9, n\u1ebfu khuy\u1ebft ng\u1ea1ch th\u00ec l\u00e2m th\u1eddi l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 sung l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ea7n chi\u00eau m\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u1eb7t t\u00ean cho th\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi h\u1ed3i ph\u1ee5c \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2n d\u00e2n [d\u00e2n m\u1edbi].<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 d\u00e2n t\u1eeb B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n tr\u1ed1n v\u1ec1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 9000 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o mu\u1ed1i giao ph\u1ee7, huy\u1ec7n u\u00fd cai qu\u1ea3n. X\u00e9t ra, b\u1ecdn ch\u00fang bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u quy ph\u1ee5, kh\u00f4ng nh\u01b0 d\u00e2n c\u1ed1 th\u1ed5, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2n d\u00e2n, thu\u1ed9c l\u01b0u quan s\u1edf t\u1ea1i cai qu\u1ea3n, th\u1ed5 quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ebfn thu thu\u1ebf. L\u1ea1i ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c chia gh\u00e9p cho h\u1ecd \u1edf. Ho\u1eb7c \u1edf xen l\u1eabn v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n ho\u1eb7c \u1edf ri\u00eang m\u1ed9t n\u01a1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ed5ng x\u00e3, th\u00f4n c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi ; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, cho h\u1ecd cai qu\u1ea3n nhau v\u00e0 \u0111\u1eb7t h\u1ecd t\u00ean l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. H\u1ebft th\u1ea3y dao d\u1ecbch n\u0103m nay \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n c\u1ea3. L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c l\u01b0u quan ph\u1ee7, huy\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 y\u00ean, coi nh\u01b0 con \u0111\u1ecf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o. \u0110\u1ec3 b\u1ecdn T\u00e2n d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u00f2n bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ed5 t\u1ee5c th\u1ed5 quan, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ng\u00e0y c\u00e0ng ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00f3i Kinh, c\u00f9ng th\u00e0nh th\u1ee5c t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa t\u00e2u n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u01a1n 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 c\u1ee7a 2 bang H\u00e0 C\u1ed5, Khai V\u0129, l\u0129nh th\u1ebb thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9. Nay c\u00f3 40 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn Ph\u00f9ng T\u1ee9 H\u1ee3p, Ph\u00f9ng Qu\u1ea3ng L\u1ee3i l\u00e0 bang m\u1ee5c H\u00e0 C\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Hoa Phong, xin c\u1ea5p b\u1eb1ng cho ch\u00fang \u0111i \u0111\u00e1nh c\u00e1, g\u1eb7p gi\u1eb7c th\u00ec ra s\u1ee9c b\u1eaft n\u1ed9p. \u0110\u00e3 x\u00e9t nghi\u1ec7m thu\u1ed9c th\u1ef1c ch\u00f3t y theo l\u1eddi xin. Vua d\u1ee5 sai truy\u1ec1n b\u1ea3o b\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ea3i c\u1ea7m ph\u00f2ng gi\u1eb7c bi\u1ec3n, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu t\u00ecm b\u1eaft b\u1ea5t l\u1ef1c, m\u1ed9t khi c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ph\u00e1t ra th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p><a>Vua b\u1ea3o Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao \u0111\u00e3 5, 6 th\u00e1ng m\u00e0 ch\u01b0a th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ec3 ra n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, thi\u00ean h\u1ea1 tr\u00f4ng v\u00e0o m\u00e0 l\u00fac tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5t t\u00edn \u0111\u1ec3 g\u00e2y chi\u1ebfn, sau l\u1ea1i \u0111\u00e1nh l\u00e2u l\u00e0m cho m\u1ecfi qu\u00e2n m\u00e0 nu\u00f4i gi\u1eb7c, c\u00f2n ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa ? Tuy vi\u1ec7c \u1edf n\u01b0\u1edbc kia m\u00e0 tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean ngh\u0129 trong b\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec n\u01b0\u1edbc ta ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u1ee7a c\u1ea3i h\u00e0ng ho\u00e1 tr\u0103m th\u1ee9 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c l\u01b0u th\u00f4ng. Nay n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng th\u00f4ng, nh\u1eefng th\u1ee9 d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng nh\u01b0 thu\u1ed1c b\u1eafc, ch\u00e8 t\u1ea7u, mua v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e3 thi\u1ec7t cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n l\u1ea1i thi\u1ec7t cho d\u00e2n n\u1eefa\u201d.<\/a><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111i Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng xem binh l\u00ednh kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd th\u1ebf n\u00e0o, m\u00e0 H\u1ed3ng Mao l\u1ea1i d\u00e1m ngoan ng\u1ea1nh nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d B\u1ecdn Ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : binh kh\u00ed c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nghi tr\u01b0\u1ee3ng th\u1edd th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cBinh c\u1ea7n gi\u1ecfi kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u1ec1u. Binh kh\u00ed c\u1ee7a Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i cho n\u00ean m\u1edbi d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1 l\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 ch\u1ea3 xem b\u00e1o Trung Qu\u1ed1c : ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh m\u1ed9t n\u0103m t\u00f9 \u0111inh \u0111\u1ebfn 2, 3 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, quan v\u00e0 d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n. C\u1ea5m l\u1ec7nh \u1ea5y \u0111\u00e3 nghi\u00eam th\u00ec d\u00e2n h\u1eb3n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n, H\u1ed3ng Mao d\u1ed3n ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 g\u00e2y chuy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi Thanh c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo t\u00ednh \u0111\u1ebfn v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm th\u01b0\u1eddng xem t\u1eadp (Thanh t\u01b0\u1edbng Quan Thi\u00ean B\u1ed3i tr\u00f9 h\u1ea3i), th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u0103n th\u1ea7n chu\u1ed9ng v\u0103n t\u1eeb \u0111\u1ec3 khoe t\u00e0i, m\u00e0 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng c\u0169ng quen d\u00f9ng thu\u1eadt \u1ea5y. Nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i trong t\u1eadp \u1ea5y, ch\u1eb3ng qua v\u1ebd chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi, c\u00f3 quan h\u1ec7 g\u00ec \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ef1c. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ebf th\u00ec khi H\u1ed3ng Mao x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i, sao ch\u1eb3ng \u0111em c\u01a1 m\u01b0u thao di\u1ec5n m\u00e0 \u0111\u00e1nh tan \u0111i, m\u00e0 l\u1ea1i d\u1ef1a d\u1eabm kh\u1ed1n kh\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u1ebf. H\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh c\u0169ng n\u00f3i Quan Thi\u00ean B\u1ed3i \u0111i \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nghe ti\u1ebfng s\u00fang l\u00e0 ch\u1ea1y, th\u00ec t\u01b0\u1edbng l\u01b0\u1ee3c \u1edf \u0111\u00e2u ? X\u00e9t ra, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf trong cu\u1ed9c th\u00ec m\u00ea, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng xem b\u00ean c\u1ea1nh th\u00ec t\u1ecf t\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c hay h\u00e8n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ec7n b\u1ea1ch cho k\u1ef9. Nh\u01b0 t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta, gi\u1eef sao \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f3 ai d\u1ee5ng t\u00e2m nh\u01b0 Thi\u00ean B\u1ed3i, m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ngh\u1ecb lu\u1eadn \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n vi\u1ec7c duy\u1ec7t binh. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, l\u00ednh \u1edf Kinh h\u1ecdp c\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ec7 c\u00f3 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t. N\u0103m \u1ea5y g\u1eb7p \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft, c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng t\u1ef1 th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p, cho n\u00ean mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u00e0m l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ban \u00e2n cho nh\u00e0 tr\u1ea1m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, duy nh\u1eefng tr\u1ea1m n\u00e0o h\u01a1i b\u1eadn vi\u1ec7c v\u1eeba th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ; c\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c tr\u1ea1m h\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : n\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m \u00e2n \u0111i\u1ec3n, kh\u00f4ng nh\u01b0 n\u0103m th\u01b0\u1eddng. V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u00e0 tr\u1ea1m d\u1eabu c\u00f3 phi\u1ec1n gi\u1ea3n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, m\u00e0 \u0111i l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00ean th\u01b0\u01a1ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban ra \u00e2n tr\u1ea1ch, h\u00e1 \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea3nh m\u1eb7t v\u00e0o g\u00f3c t\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f3c \u01b0 ? S\u00e1ch Truy\u1ec7n c\u00f3 c\u00e2u : \u201cKh\u00f4ng lo \u00edt m\u00e0 lo kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u\u201d. Cho n\u00ean v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ban \u00e2n t\u1ed1t mu\u1ed1n cho r\u1ed9ng kh\u1eafp m\u00e0 \u0111\u1ec1u h\u1ebft c\u1ea3. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p (tr\u1ea1m h\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1eeba c\u00f3 99 tr\u1ea1m, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u1ea5p. C\u00f2n nh\u1eefng tr\u1ea1m h\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c c\u00f3 48 tr\u1ea1m l\u00e0 : V\u0129nh Long 2 tr\u1ea1m, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 3 tr\u1ea1m, An Giang 5 tr\u1ea1m, Gia \u0110\u1ecbnh 2 tr\u1ea1m, H\u00e0 N\u1ed9i 1 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m c\u1ea5p cho 20 quan ti\u1ec1n, 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. H\u00e0 Ti\u00ean, Nam \u0110\u1ecbnh, Cao B\u1eb1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 tr\u1ea1m. S\u01a1n T\u00e2y 10 tr\u1ea1m, B\u1eafc Ninh 5 tr\u1ea1m, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 4 tr\u1ea1m, H\u01b0ng Y\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 tr\u1ea1m, L\u1ea1ng S\u01a1n 8 tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m, c\u1ea5p cho 100 quan ti\u1ec1n, 5 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Th\u00e1ng 4 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng, t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n g\u1ea1o nh\u01b0 tr\u00ean).<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng cho t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh \u0111inh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng s\u1edf n\u00fai Thu\u1eadn. Chu\u1ea9n cho m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u nhau.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng qu\u1ea7n \u00e1o cho bi\u1ec1n binh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ebfn Kinh (Qu\u1ea3n c\u01a1 1 vi\u00ean th\u01b0\u1edfng 1 chi\u1ebfc \u00e1o h\u1eb9p tay b\u1eb1ng tr\u1eebu tr\u01a1n, m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o v\u1ea3i t\u00e2y \u0111i\u1ec1u, 1 chi\u1ebfc qu\u1ea7n tr\u1eebu hoa nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 2 vi\u00ean th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc \u00e1o h\u1eb9p tay b\u1eafng sa hoa nam, 1 chi\u1ebfc \u00e1o v\u1ea3i tr\u1eafng h\u1eb9p tay, 1 chi\u1ebfc qu\u1ea7n tr\u1eebu hoa nam m\u00e0u tr\u1eafng. Binh \u0111inh 100 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i \u00e1o k\u00e9p v\u1ea3i m\u1edf b\u1ee5ng, 1 c\u00e1i qu\u1ea7n v\u1ea3i m\u00e0u g\u1ed7 h\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 truy\u1ec1n cho Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, m\u1ed7i h\u1ea1t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac h\u1ed7. Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng n\u0103m nay \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh ch\u1ea7u m\u1eebng. C\u00f2n u\u1ef7 vi\u00ean 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c. Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh tr\u1edf ra ngo\u00e0i B\u1eafc c\u0169ng b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i theo l\u1ec7 ph\u00e1i u\u1ef7 ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u1ec1 Kinh l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Thanh Hoa mua v\u00e0ng theo th\u1eddi gi\u00e1 (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Nam, H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u mua t\u1eeb 100 l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn 200 l\u1ea1ng. B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec1u mua t\u1eeb 50 l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn 100 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 100 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n gi\u1ecfi giang m\u1ea1nh kho\u1ebb \u1edf ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh h\u1ea1t \u1ea5y. Vua cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n h\u1ea3i nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb, chia thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. L\u1ea1i m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 13 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u00e0i s\u1ed5, qu\u00ea \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o ph\u00eda Nam, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 t\u1ec9nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : con \u0111\u00ea v\u1ec1 t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An, m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o, c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 s\u1ee5t l\u1edf (thu\u1ed9c x\u00e3 V\u0129nh \u0110\u1ed3ng) d\u00e0i 63 tr\u01b0\u1ee3ng ; v\u1ec1 2 \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 7, 8 th\u01b0\u1edbc, \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa s\u00e2u \u0111\u1ebfn 2 tr\u01b0\u1ee3ng ; ngh\u0129 n\u00ean \u0111\u00f3ng c\u1ecdc l\u1ea5p \u0111\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00e1 ; l\u1ea1i \u0111\u1eafp th\u00eam m\u1ecf k\u00e8 \u0111\u1ec3 gi\u1eef. \u0110\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a thu m\u1edf m\u1ed9t l\u1ed1i \u1edf tr\u00ean ch\u1ed7 \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng, l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ru\u1ed9ng, th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y chia \u0111i, kh\u1ecfi ph\u1ea3i lo n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i v\u00e0o [b\u00ean t\u1ea3]. Duy vi\u1ec7c \u0111\u1eafp m\u1ecf k\u00e8, s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i, xin li\u1ec7u ph\u00e1i 100 bi\u1ec1n binh v\u00e0 200 d\u00e2n phu c\u00e1c x\u00e3 ph\u1ee5 c\u1eadn, \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y khai \u1ea5n((1) Khai \u1ea5n : theo t\u1ee5c nh\u00e0 Minh v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch, theo t\u1ee5c nh\u00e0 Thanh v\u00e0o trung tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch.1) kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 \u0111\u1eafp xong. Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thay \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 V\u0169 kh\u1ed1. B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c nha V\u0169 kh\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ee7 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u1ee9 6 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t kho\u00e1, khi m\u00e3n kho\u00e1 l\u1ea1i l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda, th\u00ec b\u1ecdn kia \u1edf kho \u0111\u1ebfn 12 n\u0103m, l\u00e2u ng\u00e0y qu\u00e1, n\u00ean c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1ea3o ho\u1ea1t, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m b\u1eady \u1edf trong \u1ea5y. Nay xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kho\u00e1 thanh tra, nh\u1eefng ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 vi\u00ean d\u1ecbch \u0111\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i c\u1ea3 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 gian nh\u0169ng. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee7 th\u1ee7 M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng c\u0169ng theo l\u1ec7 V\u0169 kh\u1ed1 m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i l\u1ea7u c\u1eeda \u1edf c\u1eeda tr\u01b0\u1edbc v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang. (L\u1ea7u 3 gian 2 \u0111\u1ea7u x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u l\u00e0m 1 c\u00e1i nh\u00e0 nh\u1ecf cho cung gi\u00e1m ngh\u1ec9 \u0111\u00eam. \u0110\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu 3 m\u1eb7t, ng\u0103n b\u1eb1ng t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch. B\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu v\u01b0\u1eddn l\u00e0m 2 to\u00e0 ph\u00f2ng c\u00e1c ban \u0111\u1ec1u 3 gian 2 tr\u00e1i, \u0111\u1ed5i l\u1ee3p b\u1eb1ng ng\u00f3i, \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 tr\u1ef1c h\u1ea7u). Ph\u00e1i m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7, 300 bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y l\u00e0m xong.<\/p>\n<p>Kh\u01a1i \u0111\u00e0o s\u00f4ng H\u1eefu H\u1ed9 Th\u00e0nh. (T\u1eeb m\u1eb7t ngo\u00e0i c\u1eeda c\u1ed1ng m\u1ea1n t\u00e2y kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u1ea7u L\u1ee3i T\u1ebf, c\u00f3 c\u00e1t b\u1ed3i l\u00f2ng s\u00f4ng n\u00f4ng c\u1ea1n, cho n\u00ean kh\u01a1i \u0111\u00e0o, l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m h\u1ea1n). Vua sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111em 500 bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ed3n Chi Trinh ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, x\u00e9t c\u00f3 h\u01a1n 100 th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf S\u00e2m S\u00fac (thu\u1ed9c \u0111\u1ecba gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam) mang theo s\u00fang n\u1ecf tr\u1ed1n v\u1ec1 x\u1ee9 Ph\u1ee7 Ch\u00e2n. L\u00ednh \u0111\u1ed3n canh c\u1eeda n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111u\u1ed5i theo kh\u00f4ng k\u1ecbp, tr\u00f4ng th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u0111i tu\u1ea7n, ch\u00fang b\u1eafn ba ph\u00e1t s\u00fang r\u1ed3i \u0111i. Trung nh\u1eadn l\u1ea7m l\u00e0 qu\u00e2n ta g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c, v\u1ed9i b\u00e1o v\u1ec1 th\u00e0nh. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn sau Trung bi\u1ebft l\u00e0 l\u1ea7m, t\u1ef1 n\u00f3i ra xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua cho Trung l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, \u0111\u00e3 bi\u1ebft nh\u1eadn l\u1ed7i, tha t\u1ed9i cho, m\u00e0 \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. T\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3 v\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ra s\u1ee9c, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec \u0111\u00e2u. Nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tham c\u00f4ng c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 \u00edt b\u00e1o nhi\u1ec1u. T\u1ee9c nh\u01b0 Ngu\u1ef5 Th\u01b0\u1ee3ng((1) Ngu\u1ef5 Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 V\u00e2n Trung th\u01b0 \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf b\u00ean Trung Qu\u1ed1c, t\u1edd s\u1edb d\u00e2ng c\u00f4ng n\u00f3i qu\u00e1 s\u1ed1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i t\u1ed9i (xem H\u00e1n th\u01b0, truy\u1ec7n Ph\u00f9ng \u0110\u01b0\u1eddng).1) d\u00e2ng c\u00f4ng, k\u1ec3 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y. Nay ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y. Nh\u01b0ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft th\u00fa th\u1ef1c c\u00f2n c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00ean tha t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f3 l\u00f2ng d\u1ed1i tr\u00e1, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc tha sao \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n t\u1eeb L\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng bi\u1ebft, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00f3 sai ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh nhau, n\u00ean c\u1ee9 \u0111em th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c thua t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edb cho l\u00e0 n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, tai m\u1eaft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn m\u00e0 m\u1ecdc chuy\u1ec7n ra b\u00e1o b\u1eady, h\u00e0m h\u1ed7n nh\u1eadn c\u00f4ng, m\u1ed9t khi v\u1ee1 chuy\u1ec7n ra th\u00ec tr\u1eabm ph\u1ea3i theo ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam nh\u00fat nh\u00e1t, \u0111\u00e1nh c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00f3 g\u00ec. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u1ee5 cho ph\u00e1i b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Tr\u00e0 Long nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng. M\u00e0 b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u1eadn tr\u1ecdng qu\u00e1, kh\u00f4ng bi\u1ebft minh \u0111o\u00e1n, n\u1ebfu nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y m\u00e0 cho m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n trong b\u1ed9 ph\u1eadn \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn r\u1ea5t d\u1eef th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u1ed3n C\u00e2n S\u01b0 \u00edt ng\u01b0\u1eddi s\u1ee9c y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u1ed5i, d\u1eabu \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, n\u1ebfu c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u0169ng ph\u1ea3i b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tan m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ecf m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Nay vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb ngo\u00e0i bi\u00ean h\u01a1i r\u1ed7i, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u1ea5y, \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 bi\u1ec1n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1ed3 T\u00f4n v\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i nghe n\u00f3i N\u1eb7c Y\u1ec3m v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, m\u1eadt b\u00e1o v\u1edbi huy\u1ec7n u\u1ef7 l\u00e0 Sa Tu\u00e2n d\u1ef1 h\u1ecdp d\u00e2n binh \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u00e8 l\u0169 gi\u00fap nhau. Tu\u00e2n m\u1eadt \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1ed1 gi\u00e1c. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u1eaft \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi, t\u00ean \u1ea5y nh\u1eadn t\u1ed9i. T\u00e2u xin truy\u1ec1n h\u1ecdp b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n thu\u1ed9c h\u1ea1 vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00f3i r\u00f5 t\u1ed9i B\u1ed3 T\u00f4n mang hai l\u00f2ng, r\u1ed3i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua y cho l\u00e0m. Sai th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho Sa Tu\u00e2n 100 quan ti\u1ec1n. (\u1edf th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn 2 \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i).<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 th\u1ed5 bi\u1ec1n Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 gi\u1eef \u0111\u1ed3n X\u00e0 N\u0103ng l\u00e0 Ba Nguy\u1ec7n t\u1eeb khi N\u1eb7c Y\u1ec3m v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 \u00fd ki\u00eau ng\u1ea1o t\u1ef1 \u0111\u1eafc, ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i qua \u0111\u1ed3n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1ebb ng\u1ea1o m\u1ea1n h\u00ecnh ra l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 n\u00e9t m\u1eb7t. Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o l\u00e0 L\u00ea Qu\u1ed1c Trinh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n s\u1edf, c\u0169ng ng\u1ed3i ngang h\u00e0ng, kh\u00f4ng khi\u00eam t\u1ed1n ch\u00fat n\u00e0o. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng m\u1eadt cho b\u1eaft giam kho\u00e1 x\u00edch l\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean. Vua ra l\u1ec7nh cho \u0111em ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i gi\u1ea3i nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3n b\u1ea1n l\u00e0 b\u1ecdn N\u1eb7c Y\u1ec3m, Man m\u1ee5c l\u00e0 t\u00ean Giao, Xi\u00eam m\u1ee5c l\u00e0 Ba L\u1eb7c \u0110\u1ed9t \u0111\u1ebfn Kinh, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tra x\u00e9t \u1edf nh\u00e0 c\u00f4ng ch\u00ednh. Ba L\u1eb7c \u0110\u1ed9t b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. N\u1eb7c Y\u1ec3m, t\u00ean Giao \u0111\u1ec1u giam c\u1ea5m. Gia quy\u1ebfn c\u1ee7a N\u1eb7c Y\u1ec3m \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00ec cho t\u1ec9nh th\u1ea7n tr\u00edch l\u1ea5y 2, 3 ng\u01b0\u1eddi, \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ee3 c\u1ea3 v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a t\u00ean \u1ea5y theo \u0111\u00e1m thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec3 \u0111o\u00e0n t\u1ee5 v\u1edbi N\u1eb7c Y\u1ec3m, c\u00f2n th\u00ec cho theo m\u1eb9 l\u00e0 Th\u1ecb \u0110\u1ed9t, tr\u1ee5 tr\u00ec \u1edf am, ch\u00f9a t\u1ec9nh \u1ea5y, sai ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n th\u00fac, kh\u00f4ng cho tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Duy con N\u1eb7c Y\u1ec3m l\u00e0 t\u00ean Ph\u1ea1p v\u00e0 b\u1ecdn li\u1ec1u ch\u1ebft v\u1eabn giam nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n nh\u1eefng n\u00f4 b\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc chia \u0111\u01b0a \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, nay ph\u00e1t \u0111i an tr\u00ed \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n.<\/p>\n<p>Vua sai t\u1ec9nh An Giang ph\u00e1i thuy\u1ec1n binh t\u1ea3i 70000 quan ti\u1ec1n kho \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf vi\u00ean t\u1ea9m((1) \u0110\u1ec1n th\u1edd l\u00e0m \u1edf l\u0103ng g\u1ecdi l\u00e0 vi\u00ean t\u1ea9m.1) c\u00e1c t\u00f4n th\u00e2n v\u00e0 th\u00e0nh ho\u00e0ng th\u1ed5 k\u1ef3 \u1edf ng\u1ef1 vi\u00ean \u0111\u1ea3o Tr\u1ea5n B\u1eafc, mi\u1ebfu Ti\u00ean y cho \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Th\u1ea7n d\u1ecbch c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c m\u1ed3 m\u1ea3 v\u00f4 t\u1ef1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u00f4n v\u00e0 c\u00f4ng t\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>(Ho\u00e0ng t\u00f4n : l\u1ec7 c\u0169 t\u1eeb 5 \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 70 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 130 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : t\u1eeb 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 55 quan, g\u1ea1o 35 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 19 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 70 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 130 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng n\u1eef t\u00f4n (ch\u00e1u g\u00e1i vua), l\u1ec7 c\u0169 t\u1eeb 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 110 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : t\u1eeb 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 40 quan, g\u1ea1o 25 ph\u01b0\u01a1ng ; 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 18 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; 19 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 110 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng ; \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eb1ng t\u00f4n (ch\u1eaft vua), l\u1ec7 c\u0169 t\u1eeb 3 \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 16 ph\u01b0\u01a1ng ; 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 45 quan, g\u1ea1o 18 ph\u01b0\u01a1ng ; 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 30 ph\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 15 ph\u01b0\u01a1ng ; 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 19 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 45 quan, g\u1ea1o 18 ph\u01b0\u01a1ng ; 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 30 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>C\u00f4ng t\u1eed (con c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng), l\u1ec7 c\u0169 t\u1eeb 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 110 quan, g\u1ea1o 60 ph\u01b0\u01a1ng ; 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : t\u1eeb 5 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 50 quan, g\u1ea1o 30 ph\u01b0\u01a1ng ; 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 19 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 110 quan, g\u1ea1o 60 ph\u01b0\u01a1ng ; 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>C\u00f4ng n\u1eef (con g\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng), l\u1ec7 c\u0169, t\u1eeb 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 90 quan, g\u1ea1o 70 ph\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 36 quan, g\u1ea1o 22 ph\u01b0\u01a1ng ; 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 18 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 55 quan, g\u1ea1o 35 ph\u01b0\u01a1ng ; 19 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 90 quan, g\u1ea1o 70 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>C\u00f4ng t\u00f4n (ch\u00e1u c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng), theo l\u1ec7 nh\u00e2n vi\u00ean h\u1ecd t\u00f4n th\u1ea5t chi l\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o : cha c\u00f2n s\u1ed1ng th\u00ec t\u1eeb 5 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 20 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 12 quan, g\u1ea1o 12 ph\u01b0\u01a1ng. Cha m\u1ea5t r\u1ed3i th\u00ec t\u1eeb 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 12 quan, g\u1ea1o 12 ph\u01b0\u01a1ng ; 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 20 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 15 quan, g\u1ea1o 15 ph\u01b0\u01a1ng ; 21 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ee9 cha c\u00f2n s\u1ed1ng hay \u0111\u00e3 ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 18 quan, g\u1ea1o 18 ph\u01b0\u01a1ng ; 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 36 quan, g\u1ea1o 36 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eb1ng n\u1eef t\u00f4n (ch\u1eaft g\u00e1i c\u1ee7a vua) [c\u00f4ng n\u1eef t\u00f4n, ch\u00e1u g\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng] kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9 c\u1ee7a vua c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Con trai c\u1ea3 ho\u1eb7c con g\u00e1i c\u1ea3 c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa((1) Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa : ch\u1ecb em g\u00e1i v\u1edbi vua.1), c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec7 c\u0169, t\u1eeb 5 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : t\u1eeb 5 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 18 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 36 quan, g\u1ea1o 24 ph\u01b0\u01a1ng, 19 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 50 quan, g\u1ea1o 30 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Con g\u00e1i c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u00f4ng ch\u00faa, l\u1ec7 c\u0169 c\u00f3 cho ti\u1ec1n trang s\u1ee9c khi \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng : con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng 2000 quan ti\u1ec1n, con g\u00e1i th\u1ee9 1000 quan ti\u1ec1n. Nay \u0111\u1ec1u th\u00f4i kh\u00f4ng cho n\u1eefa).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n. V\u00e1n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ch\u1ed3ng l\u00ean 4 c\u00e1i, m\u1ed7i t\u1ea7ng thu h\u1eb9p thuy\u1ec1n l\u1ea1i, m\u01b0u \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, c\u1ee9 \u0111o v\u00e0o t\u1ea5m v\u00e1n \u0111\u00e1y \u1edf d\u01b0\u1edbi nh\u1ea5t m\u00e0 t\u00ednh thu\u1ebf. T\u1eeb sau theo th\u1ebf l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>S\u1ed1 l\u00ednh m\u1ed9 2 c\u01a1 t\u1ea3, h\u1eefu B\u1eafc Ninh, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi. Vua cho d\u1ed3n l\u00e0m Trung c\u01a1 B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Vua sai Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa ki\u00eam qu\u1ea3n ch\u1ee9c Th\u00e1i gi\u00e1m.<\/p>\n<p>D\u1eddi \u0111\u1eb7t s\u1edf L\u00fd thi\u1ec7n \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u1eddng T\u00fac V\u0169 (tr\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00edch Kh\u00e1nh). Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o tr\u00f4ng coi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia K\u1ef7 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng, chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u00fac h\u1ed7, vi\u1ec7c xong m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 mi\u1ebfu Th\u00e0nh ho\u00e0ng. T\u1ef1u trung nh\u1eefng th\u1ea7n v\u1ecb th\u1edd ph\u1ee5ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t, xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Vua n\u00f3i n\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng vui, th\u1ea7n k\u1ef3 trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ban cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n. L\u1ec5 tr\u1ecdng vi\u1ec7c k\u00ednh m\u1ebfn c\u00e1c th\u1ea7n k\u1ef3, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. V\u1ec1 c\u00e1c th\u1ea7n v\u1ecb nguy\u00ean th\u1edd tr\u01b0\u1edbc t\u1ea1m cho ph\u1ee5ng th\u1edd nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam h\u1ecfi k\u1ef9 trong h\u1ea1t, c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 n\u00e0o \u0111\u1eafc \u0111\u1ea1o, th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o gi\u00e1o, th\u00ec t\u1ec9nh c\u1ea5p b\u1eb1ng cho \u0111\u1ebfn Kinh, k\u1ecbp tu\u1ea7n th\u00e1ng t\u01b0 t\u1ee5ng kinh \u1edf ch\u00f9a Gi\u00e1c Ho\u00e0ng 21 ng\u00e0y \u0111\u00eam ; \u1edf Th\u1ee7y \u0110\u00e0n 7 ng\u00e0y \u0111\u00eam ; \u1edf qu\u00e1n Linh H\u1ef1u 7 ng\u00e0y \u0111\u00eam. R\u1ed3i th\u00ec s\u01b0 \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb xin t\u1eadp h\u1ecdp \u1edf ch\u00f9a T\u0129nh Quang t\u1ee5ng kinh ch\u00fac h\u1ed7 3 ng\u00e0y \u0111\u00eam. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cKh\u00e1nh ti\u1ebft n\u0103m nay, th\u1ea7n d\u00e2n vui m\u1eebng, vi\u1ec7c t\u1ee5ng kinh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00e2u xin l\u00e0m g\u00ec ?\u201d<\/p>\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i. Vua sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00ec s\u00f3ng gi\u00f3 v\u1ed7 \u0111\u1eadp, k\u00e8 \u0111\u00e1 l\u1edf g\u1ea7n h\u1ebft, th\u00e2n th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ed7 l\u00f5m v\u00e0o. \u0110\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh tu\u1ef3 th\u1ebf b\u1ed3i \u0111\u1eafp. V\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t ra n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd b\u00e0n. Nay ta ngh\u0129 d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u1eddi v\u1eabn l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ch\u01b0a t\u1eebng th\u00eam b\u1edbt. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00f5i b\u1edd bi\u1ec3n l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng, h\u00e1 n\u00ean v\u00ec s\u00f3ng gi\u00f3 trong nh\u1ea5t th\u1eddi xung kh\u00edch m\u00e0 \u0111em di \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c, c\u00f4ng s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc bi\u1ebft l\u00e0 bao nhi\u00eau, ch\u00ednh n\u00ean theo ch\u1ed7 c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i. V\u1eady chu\u1ea9n cho ph\u00e1i ra 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng sau kh\u1edfi c\u00f4ng. V\u1ec1 th\u00e2n th\u00e0nh m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ch\u1ed7 s\u1ee5t l\u00fan x\u00e2y l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i h\u00e0ng c\u1ecdc r\u00e0o s\u00e1ch \u1edf b\u1edd h\u00e0o, \u0111em nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 n\u00fai x\u1ebfp xu\u1ed1ng, ngo\u00e0i ch\u1ed7 x\u1ebfp \u0111\u00e1 \u0111\u00f3ng th\u00eam 6, 7 b\u1ed9 c\u1ecdc lim v\u1ea1t nh\u1ecdn \u0111\u1ec3 ng\u0103n s\u00f3ng bi\u1ec3n. L\u1ea1i m\u1eb7t trong ph\u00eda sau, ph\u00eda t\u1ea3, ph\u00eda h\u1eefu th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o ph\u00f9ng v\u00e0o ho\u1eb7c r\u1ea1n n\u1ebb, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa cho \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n ch\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : thu\u1ebf s\u00e2n \u0111\u00e1nh chim \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long ch\u1ec9 c\u00f3 900 quan ti\u1ec1n ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ebfn 1000 quan, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ebfn 1.100 quan. N\u0103m nay l\u1ea1i th\u00eam l\u00ean 50 quan n\u1eefa. Th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u00f4ng chim qu\u1ea3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i nhi\u1ec1u, th\u00ec ng\u1ea1ch thu\u1ebf c\u0169ng n\u00ean v\u1eeba ph\u1ea3i. V\u1eady xin h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ea5u gi\u00e1, quan t\u1ec9nh n\u00ean th\u1eddi th\u01b0\u1eddng x\u00e9t nghi\u1ec7m li\u1ec7u gia th\u00eam ng\u1ea1ch thu\u1ebf, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb bu\u00f4n gian gi\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm ri\u00eang ti\u1ec7n l\u1ee3i. S\u00e2n \u0111\u00e1nh chim \u1edf An Giang c\u0169ng xin theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m (n\u0103m ngo\u00e1i ti\u1ec1n thu\u1ebf 350 quan, n\u0103m nay th\u00eam l\u00ean 400 quan). Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t c\u1ee5c th\u1ee3 b\u1ea1c \u1edf t\u1ec9nh An Giang (l\u1ea5y 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c).<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 \u0111i do th\u00e1m x\u1ee9 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, \u0111i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Long C\u1ed1t, b\u1ecb binh tu\u1ea7n b\u00ean \u0111\u1ecbch xua \u0111u\u1ed5i, l\u1ea1i quay tr\u1edf v\u1ec1. C\u00f2n b\u1ecdn ph\u00e1i \u0111i sau, ch\u01b0a th\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea3 l\u1eddi. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi th\u1ed5 kia nh\u00e1t s\u1ee3 nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 \u00edch g\u00ec. N\u00ean \u1edf trong b\u1ecdn d\u00e2n, n\u01a1i quy ph\u1ee5, ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 danh m\u1ee5c g\u00ec \u1edf trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c, ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1eb7t, l\u1ea5y \u0111i 2, 3 ng\u01b0\u1eddi, cho nhi\u1ec1u ti\u1ec1n b\u1ea1c l\u00e0m l\u1ed9 ph\u00ed, ngu\u1ef5 trang l\u00e0m h\u00ecnh d\u00e1ng d\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c \u0111i l\u00e0m \u0103n ph\u01b0\u01a1ng xa m\u1edbi v\u1ec1, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u00fang th\u1ea5y b\u00f3ng \u0111\u00e3 ng\u1edd, r\u1ed3i tu\u1ef3 c\u01a1 d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u00edch x\u00e1c t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ec1 b\u00e1o cho r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00ecnh. V\u1ec1 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5, chu\u1ea9n cho theo c\u00e1ch \u1ea5y m\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sai \u0111i do th\u00e1m L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, t\u1ef1 kh\u1eafc bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a b\u00ean \u0111\u1ecbch\u201d.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Ti\u1ebft ch\u1ebf T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Du qu\u1eadn c\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu D\u1eadt l\u00e0m Ki\u1ec7t ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0111\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ea3o, v\u1eabn t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Trung M\u1eabn phong l\u00e0 Th\u0103ng Ba qu\u1eadn c\u00f4ng, th\u1edd theo v\u00e0o Th\u00e1i mi\u1ebfu, b\u00e0y th\u1ea7n v\u1ecb \u1edf \u00e1n th\u1ee9 4 h\u1eefu v\u0169.<\/p>\n<p>C\u1eedu D\u1eadt tr\u1ea3i th\u1edd c\u00e1c \u0111\u1eddi ch\u00faa, ch\u0103m gi\u00fap vi\u1ec7c nh\u00e0 vua, \u0111\u1ecbch l\u1ea1i k\u1ebb \u0111\u00e1ng gi\u1eadn. \u0110\u01b0\u01a1ng khi T\u00e2y S\u01a1n l\u1ea5n b\u1ee9c, C\u1eedu D\u1eadt \u0111em to\u00e1n qu\u00e2n nh\u1ecf ch\u1ed1ng l\u1ea1i gi\u1eb7c m\u1ea1nh, \u0111\u00e1nh h\u01a1n m\u01b0\u1eddi tr\u1eadn, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y, nh\u00e2n l\u00fac v\u1eadn n\u01b0\u1edbc n\u1eeda ch\u1eebng suy y\u1ebfu, c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m xong. \u0110\u1ebfn khi theo Hi\u1ebfu \u0110\u1ecbnh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111i v\u1ec1 mi\u1ec1n Nam, C\u1eedu D\u1eadt b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf bi\u1ec3n, tr\u01b0\u1edbc sau v\u1eb9n ti\u1ebft, n\u00eau r\u00f5 \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m Qu\u1eadn c\u00f4ng c\u0169, gia th\u00eam h\u00e0m Th\u00e1i b\u1ea3o, cho t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Trung M\u1eabn, sai \u1ea5m th\u1ee5 cho con ch\u00e1u sau coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, vua ngh\u0129 C\u1eedu D\u1eadt c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u1ea3 \u0111\u00e1m trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh cho truy t\u1eb7ng n\u00e0y.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : 4 t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ti\u1ec1n ch\u1ee9a \u1edf kho c\u00f3 \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi ti\u00eau. Xin \u0111em ti\u1ec1n \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f2n nhi\u1ec1u t\u1ea3i c\u1ea5p cho 4 t\u1ec9nh \u1ea5y. Vua y cho. (Qu\u1ea3ng Nam t\u1ea3i sang Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 100000 quan ; Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long t\u1ea3i sang Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i t\u1ec9nh 60000 quan ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i sang Qu\u1ea3ng Y\u00ean 50000 quan).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, thu\u1ebf t\u1ea1p d\u1ecbch c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c bang ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh c\u00f9ng kh\u00e1ch h\u1ed9, \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t m\u00e0 l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng \u0111\u1ec1u v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Vua cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u1ee7y s\u01b0 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m s\u1edb c\u1eed Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 L\u01b0u Qu\u1ef9 th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung thu\u1ed9c b\u1ed9 \u1ea5y. Vua n\u00f3i : \u201cKhoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 ng\u00f4n quan, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, ph\u1ea3i do \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9, c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n sao \u0111\u01b0\u1ee3c su\u1ea5t l\u01b0\u1ee3c m\u00e0 c\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf ? Kh\u00f4ng cho\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00ea \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i l\u00ednh Thanh Ba h\u1ecfi mua b\u1ea1c, th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u0129nh h\u01a1i nh\u1eb9, nh\u00e2n b\u1eaft ch\u1ee7 b\u00e1n l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Bi\u1ec3u do\u1ea1 r\u1eb1ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb c\u00e2n l\u1ea1i. Bi\u1ec3u c\u1eady c\u00f3 l\u00ednh sai tr\u00f3i l\u1ea1i, hai b\u00ean gi\u1eb1ng co nhau, Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1ed5 th\u00fac d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0 An H\u1ed9i \u0111\u00e1nh thanh la g\u00f5 m\u00f5, th\u00e0nh ra m\u1ed9t \u0111\u00e1m huy\u00ean n\u00e1o. Vua nghe th\u1ea5y chuy\u1ec7n cho l\u00e0m l\u1ea1, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u1edf ngay Kinh th\u00e0nh sao d\u00e1m khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf. Sai b\u1eaft giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed. Th\u00ea ph\u1ea3i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, xo\u00e1 t\u00ean trong s\u1ed5 T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00f4ng t\u00ednh l\u00e0 h\u1ecd Nguy\u1ec5n H\u1ef1u, ph\u00e1t \u0111i T\u1ed1ng S\u01a1n theo v\u1ec7 th\u1ee7 h\u1ed9 sai ph\u00e1i ; H\u1ed5 ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ; Bi\u1ec3u ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u0111i th\u00fa m\u00e3i \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n. Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec1m ch\u1ebf bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u1eeda tu\u1ea7n V\u1ecb Ho\u00e0ng t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh n\u0103m ngo\u00e1i ph\u00e1i vi\u00ean ng\u1ed3i thu thu\u1ebf c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 28890 quan ti\u1ec1n. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf, cho ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng. (\u0110\u1ecbnh l\u00e0m m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ec1n thu\u1ebf 40000 quan, l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p n\u1eeda ti\u1ec1n n\u1eeda b\u1ea1c).<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u00e1o, t\u1ef1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1. C\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft ch\u00e2n n\u00fai \u0111\u1ec1u c\u1ee9 \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1eebng h\u1ea1t chia thu\u00ea d\u00e2n, ch\u1eb7t \u0111\u1eb5n gai g\u00f3c, m\u1edf \u0111\u1eafp th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. L\u1ea1i d\u1ef1ng c\u1ed9t m\u1ed1c \u1edf ch\u1ed7 hai t\u1ec9nh gi\u00e1p gi\u1edbi. Sai ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng s\u1eeda sang, g\u1eb7p c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n \u0111i l\u1ea1i, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y m\u00e0 th\u00f4ng b\u00e1o v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4n t\u01b0\u1edbc. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta nh\u1edd tr\u1eddi t\u1ed5 ph\u00f9 h\u1ed9, h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t v\u1eefng b\u1ec1n, ch\u00e1u ch\u1eaft nhi\u1ec1u th\u1ecbnh, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ebfn T\u00f4n th\u1ea5t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ban t\u01b0\u1edbc cho t\u1eadp phong, m\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u1ea9m tr\u1eadt ch\u01b0a c\u00f3 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Tr\u1eabm r\u1ed9ng x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch v\u1edf, tham ch\u01b0\u1edbc x\u01b0a nay, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ecbnh l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc c\u00e1c t\u00f4n t\u01b0\u1edbc. Trong \u1ea5y c\u0169ng x\u00e9t v\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u1ee9c v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 phong t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi qu\u00fd ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh. B\u1edfi v\u00ec \u1edf trong vi\u1ec7c th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n m\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd khuy\u00ean r\u0103n v\u00e0o \u0111\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 con em \u0111\u1ebfn c\u1ea3 b\u1ecdn T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh theo l\u1eddi d\u1ea1y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ed1 s\u1eeda m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 l\u00e2u \u0111\u1ed9i \u00e2n quang h\u01b0\u1edfng m\u00e3i Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>(- V\u1ec1 t\u00f4n t\u01b0\u1edbc : c\u00f3 th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, th\u00e2n c\u00f4ng, qu\u1ed1c c\u00f4ng, qu\u1eadn c\u00f4ng, huy\u1ec7n c\u00f4ng, h\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng ; huy\u1ec7n h\u1ea7u, h\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u, k\u1ef3 n\u1ed9i h\u1ea7u, k\u1ef3 ngo\u1ea1i h\u1ea7u, \u0111\u00ecnh h\u1ea7u ; tr\u1ee3 qu\u1ed1c khanh, t\u00e1 qu\u1ed1c khanh, ph\u1ee5ng qu\u1ed1c khanh ; tr\u1ee3 qu\u1ed1c u\u00fd, t\u00e1 qu\u1ed1c u\u00fd, ph\u1ee5ng qu\u1ed1c u\u00fd ; tr\u1ee3 qu\u1ed1c lang, ph\u1ee5ng qu\u1ed1c lang ; c\u1ed9ng 21 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Th\u00e1i \u0111\u1ecba((1) Th\u00e1i \u0111\u1ecba : \u0111\u1ea5t phong cho \u0111\u1ec3 \u0103n l\u1ed9c.1) phong t\u01b0\u1edbc : Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1ea5y t\u00ean t\u1ec9nh m\u00e0 \u0111\u1eb7t, nh\u01b0 Kh\u00e1nh qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng ; qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng th\u00e2n c\u00f4ng, qu\u1ed1c c\u00f4ng, qu\u1eadn c\u00f4ng, th\u00ec l\u1ea5y t\u00ean ph\u1ee7 m\u00e0 \u0111\u1eb7t nh\u01b0 B\u00ecnh Giang qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh Giang c\u00f4ng, Ninh((2) C\u00f3 l\u1ebd s\u00e1ch ch\u00e9p m\u1ea5t ch\u1eef \u201cgiang\u201d.2) qu\u1ed1c c\u00f4ng, Ninh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng ; huy\u1ec7n c\u00f4ng, huy\u1ec7n h\u1ea7u th\u00ec l\u1ea5y t\u00ean huy\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u1eb7t nh\u01b0 Kim S\u01a1n huy\u1ec7n c\u00f4ng, Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a huy\u1ec7n h\u1ea7u ; h\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, h\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u, \u0111\u00ecnh h\u1ea7u th\u00ec l\u1ea5y t\u00ean x\u00e3 m\u00e0 \u0111\u1eb7t nh\u01b0 B\u00e1i \u00e2n h\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, B\u00e1i \u00e2n h\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u, B\u00e1i \u00e2n \u0111\u00ecnh h\u1ea7u ; c\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 suy. Duy c\u00f3 k\u1ef3 n\u1ed9i h\u1ea7u, k\u1ef3 ngo\u1ea1i h\u1ea7u l\u00e0 x\u01b0ng h\u00f4 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, kh\u00f4ng bi\u00ean c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ecba. Tr\u1ee3 qu\u1ed1c khanh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1ee9c m\u00e0 g\u1ecdi.<\/p>\n<p>L\u1ec7 ban phong : T\u1eeb t\u01b0\u1edbc th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng \u0111\u1ec3 phong cho ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c c\u1eadn th\u00e2n nh\u01b0 anh em th\u00fac b\u00e1 ru\u1ed9t m\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed. T\u1eeb ch\u1ee9c huy\u1ec7n h\u1ea7u tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 phong cho c\u00e1c T\u00f4n th\u1ea5t, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u1ea5n \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu b\u1ecdn con em \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p ch\u01b0a ti\u1ebfn l\u1eafm c\u0169ng ch\u1ec9 phong l\u00e0m huy\u1ec7n c\u00f4ng, h\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng. Trong T\u00f4n th\u1ea5t n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o hi\u1ec1n n\u0103ng hu\u00e2n nghi\u1ec7p c\u0169ng phong \u0111\u1ebfn v\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u l\u00e2m th\u1eddi do \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9 phong cho.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, do b\u1ed9 L\u1ec5 theo l\u1ec7 t\u00e2u xin, c\u00f2n n\u00ean phong hay ch\u01b0a n\u00ean phong, c\u00f9ng l\u00e0 phong cho t\u01b0\u1edbc g\u00ec, do t\u1ef1 \u00fd vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. C\u00f2n c\u00e1c ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng \u00f4ng ch\u00fa, \u00f4ng b\u00e1c, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u00e2n xa g\u1ea7n, c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c n\u00ean phong, th\u00ec c\u0169ng do \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 V\u1ec1 t\u1eadp phong : ph\u1ea3i l\u00e0 \u00f4ng cha c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, con ch\u00e1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, m\u00e0 con t\u1eadp t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a cha, th\u00ec so v\u1edbi t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u1ee7a cha tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i k\u00e9m xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc, nh\u01b0 cha l\u00e0 t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng th\u00ec con l\u00e0m t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, cha l\u00e0m t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u00ec con l\u00e0m t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u. Ho\u1eb7c con qu\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n n\u0103ng xu\u1ea5t s\u1eafc, n\u00ean t\u1eadp nguy\u00ean t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a cha, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u00f5 r\u1ec7t, cha tr\u01b0\u1edbc phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u m\u00e0 con n\u00ean phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng th\u00ec cho theo hi\u1ec7u c\u0169 m\u00e0 phong l\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn th\u00e1i \u0111\u1ecba kh\u00e1c. V\u1ec1 hai kho\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u1ec1u do t\u1ef1 \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi cha nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc phong th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, th\u00e2n c\u00f4ng, m\u00e0 con h\u00e8n k\u00e9m, n\u00ean gi\u00e1ng t\u1eadp l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u, \u0111\u00ecnh h\u1ea7u. Ho\u1eb7c cha ch\u1ec9 v\u00ec gia \u00e2n cho phong, kh\u00f4ng c\u00f4ng g\u00ec v\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u00ec ng\u01b0\u1eddi con n\u00ean gi\u00e1ng t\u1eadp m\u1ea5y b\u1eadc, do ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n xin Ch\u1ec9, kh\u00f4ng cho vi\u1ec7n l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 V\u1ec1 ph\u1ea9m c\u1ea5p c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4n t\u01b0\u1edbc : nh\u01b0 ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f9ng l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed ti\u1ec1n tri\u1ec1u, t\u1ee9c l\u00e0 anh em b\u00e1 th\u00fac v\u1edbi ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u00e0y nay, ho\u1eb7c phong v\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c phong c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u01b0\u1edbc ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u b\u00e0y ban \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 k\u1ec3 vai th\u1ee9 h\u01a1n k\u00e9m. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t phong \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng \u0111\u1ee9ng v\u00e0o ban v\u1edbi tr\u0103m quan \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n : th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, ban \u1edf tr\u00ean ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m ; th\u00e2n c\u00f4ng ban \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m ; qu\u1ed1c c\u00f4ng ban \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m ; qu\u1eadn c\u00f4ng ban \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m ; huy\u1ec7n c\u00f4ng ban \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m ; h\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng ban \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, huy\u1ec7n h\u1ea7u, h\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u \u0111\u1ec1u ban \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00f2ng tam ph\u1ea9m. C\u00e1c t\u01b0\u1edbc n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m ban t\u1ea3, ban h\u1eefu, d\u01b0\u1edbi n\u00e0y c\u0169ng th\u1ebf, ai c\u00f3 ch\u1ee9c th\u00ec theo ch\u1ee9c, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u v\u1ec1 ban h\u1eefu c\u1ea3. K\u1ef3 n\u1ed9i h\u1ea7u, k\u1ef3 ngo\u1ea1i h\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u00e0y ban \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m ; \u0111\u00ecnh h\u1ea7u, tr\u1ee3 qu\u1ed1c khanh \u0111\u1ec1u b\u00e0y ban \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ; t\u00e1 qu\u1ed1c khanh, ph\u1ee5ng qu\u1ed1c khanh \u0111\u1ec1u b\u00e0y ban \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; tr\u1ee3 qu\u1ed1c u\u00fd, t\u00e1 qu\u1ed1c u\u00fd \u0111\u1ec1u b\u00e0y ban \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; t\u00e1 qu\u1ed1c lang, ph\u1ee5ng qu\u1ed1c lang \u0111\u1ec1u b\u00e0y ban \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 ch\u1ee9c th\u00ec ch\u1ee9c cao theo ch\u1ee9c, ban t\u01b0\u1edbc cao theo ban t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n : t\u1ef1 ho\u00e0ng t\u00f4n tr\u1edf l\u00ean c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c th\u00ec ban phong. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n nh\u01b0 ho\u00e0ng t\u1eb1ng t\u00f4n, ho\u00e0ng huy\u1ec1n t\u00f4n tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f3 t\u00e0i h\u1ecdc th\u00ec cho d\u1ef1 thi, ai tr\u00fang tuy\u1ec3n th\u00ec b\u1ed5 d\u00f9ng, v\u00e0 giao b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, cho thi \u1edf ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, thi \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, l\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ri\u00eang. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t chi xa, cho c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f9ng thi H\u01b0\u01a1ng thi H\u1ed9i, \u0111\u1ec3 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 t\u1ebf Giao h\u1eb1ng n\u0103m. C\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, sai quan b\u00f3i ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00e1ng 2 l\u00e0m l\u1ec5, th\u00ec th\u00e1ng gi\u00eang ch\u1ecdn ng\u00e0y sai b\u00f3i tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ecbnh v\u00e0o th\u00e1ng 3 l\u00e0m l\u1ec5, cho n\u00ean \u0111\u1ed5i vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u00e0y).<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh di\u1ec5n t\u1eadp. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh, h\u1ecdp t\u1eadp s\u1ed1 nhi\u1ec1u, tuy l\u00e0 ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eabn c\u00f3 s\u1ee9c th\u1eeba, chu\u1ea9n cho l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 b\u1eaft \u0111\u1ea7u. V\u1ec1 b\u1ed9 binh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng di\u1ec5n t\u1eadp ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang, ph\u00e9p \u0111\u00e1nh tr\u1eadn. V\u1ec1 th\u1ee7y s\u01b0, theo l\u1ec7 m\u1ed9t th\u00e1ng t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n l\u00e0 \u1edf b\u1edd m\u1ea1n Nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, d\u1ea1y l\u1ea5y c\u00e1ch b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn c\u00f9ng c\u00e1c c\u00e1ch \u0111\u1ee9ng ng\u1ed3i \u0111i, d\u1eebng, cho bi\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh b\u1ed9.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i mi\u1ec5n quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y bang m\u1ee5c H\u00e0 C\u1ed5 l\u00e0 Ph\u00f9ng Qu\u1ea3ng L\u1ee3i c\u00f9ng v\u1edbi bang m\u1ee5c Khai V\u0129 l\u00e0 Ti\u1ec3n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c c\u00f3 th\u00f9 o\u00e1n c\u0169 v\u1edbi nhau, nh\u00e2n ra bi\u1ec3n \u0111\u00e1nh c\u00e1 g\u1eb7p Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c \u0111i m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0111\u1ea3o Ch\u00fang C\u1ea7m, b\u1ea3o l\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, qu\u00e2y l\u1ea1i v\u00e2y gi\u1ebft, v\u1ee9t x\u00e1c xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u1ed9t thuy\u1ec1n v\u1edbi Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ng\u00e3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ebft m\u1ea5t 4 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00f2n th\u00ec b\u1ecb Qu\u1ea3ng L\u1ee3i b\u1eaft gi\u1ea3i. Qu\u1ea3n v\u1ec7 gi\u1eef b\u1ea3o T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ninh b\u00e1o b\u1eady l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. \u0110\u1ea1i v\u1ed9i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi c\u00f3 Ch\u1ec9 giao x\u00e9t, l\u1ea1i ngh\u0129 x\u1eed tha cho Qu\u1ea3ng L\u1ee3i, m\u00e0 5 m\u1ea1ng ch\u1ebft kia b\u1ecf kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt bi\u1ebft chuy\u1ec7n, l\u00e0m b\u1ea3n n\u00f3i r\u00f5 duy\u00ean do t\u00e2u l\u00ean tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cV\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i t\u1ef1 khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, nay \u00e1n \u1ea5y l\u1ea1i su\u1ea5t l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ea5t ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft S\u0129 (c\u00f3 Ch\u1ec9 l\u01b0u Kinh ch\u00fac h\u1ed7) cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7, quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng L\u1ee3i b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, Kh\u1eafc Ninh x\u1eed t\u1ed9i sung qu\u00e2n, \u0110\u1ea1i ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u1edf \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c. L\u00e3nh binh \u0110inh V\u0103n An ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p n\u00f3i : hai huy\u1ec7n Minh Ch\u00ednh, B\u00ecnh Ch\u00ednh h\u1ea1t \u1ea5y nguy\u00ean l\u00e0 B\u1ed1 Ch\u00ednh ngo\u1ea1i ch\u00e2u, thu\u1ebf ru\u1ed9ng v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 thu n\u1ed9p (kh\u00f4ng c\u1ee9 ru\u1ed9ng nh\u1ea5t nh\u1ecb, tam \u0111\u1eb3ng, m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p th\u00f3c 15 th\u0103ng, ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt 1 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n c\u1ecf tranh v\u00e0 tre 30 \u0111\u1ed3ng), so v\u1edbi thu\u1ebf l\u1ec7 c\u00e1c huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c, Phong \u0110\u0103ng, L\u1ec7 Th\u1ee7y, B\u1ed1 Tr\u1ea1ch (t\u00f4 ru\u1ed9ng, nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p th\u00f3c 40 th\u0103ng, nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 30 th\u0103ng, tam \u0111\u1eb3ng 20 th\u0103ng, v\u1ee5 m\u00f9a m\u1ed7i m\u1eabu 10 th\u0103ng, ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt 3 ti\u1ec1n) c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eb9 h\u01a1n.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, l\u1ea5y sang n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, chi\u1ec3u y l\u1ec7 c\u00e1c huy\u1ec7n, theo t\u1eebng h\u1ea1ng ru\u1ed9ng m\u00e0 thu thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 V\u0169 Th\u00e0nh Phong n\u00f3i : 8 \u0111\u1ed9i l\u00ednh, m\u1ed9 thu\u1ed9c c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u01b0u \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, s\u1ee3 ch\u1ec9 t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng v\u00f4 \u00edch. Xin tr\u00edch l\u1ea5y 3 \u0111\u1ed9i l\u00ednh mi\u1ec1n Nam d\u1ed3n cho ph\u00e1o th\u1ee7 tu\u1ea7n th\u00e0nh ; c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ed9i l\u00ednh mi\u1ec1n B\u1eafc r\u00fat v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Vua y cho. Chu\u1ea9n cho l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed9i binh ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t ph\u00e1o th\u1ee7. C\u00f2n \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb ph\u00e1o th\u1ee7. Hai \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam \u0111\u1eb7t l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb, \u0111\u1ec1u giao cho vi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n. N\u0103m \u0111\u1ed9i t\u1ee9, ng\u0169, l\u1ee5c, th\u1ea5t, b\u00e1t l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n th\u00ec v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n ph\u00e1t b\u1ed5 l\u00e0m binh, th\u00ec \u0111\u1ed5i giao l\u00e0m binh \u1edf \u0111\u1ed3n Quy H\u1ee3p, m\u00e0 b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh \u0111i.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean n\u00f3i : h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, trong m\u1ed9t th\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 2, 3 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, g\u1eb7p khi \u0111i\u1ec1n th\u1ebf gi\u1ea3n binh, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 kh\u00f4ng ai c\u00f3 nh\u00e0 ru\u1ed9ng, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin \u0111em ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t sung c\u00f4ng \u0111\u1ec3 qu\u00e2n c\u1ea5p m\u00e0 d\u00e2n th\u00f4n kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn. C\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y b\u1edfi t\u1ef1 l\u00fd d\u1ecbch c\u01b0\u1eddng h\u00e0o nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, l\u1ee3i d\u1ee5ng d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ec3 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn, kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u00e1c \u0111\u1ec3 qu\u00e2n c\u1ea5p. Ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o l\u1ea1i cam t\u00e2m cho ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn, d\u1eabu c\u00f3 chia ru\u1ed9ng cho c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn. Nay xin xu\u1ed1ng t\u1edd d\u1ee5 : ai c\u00f3 nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0 c\u00e0y c\u1ea5y kh\u00f4ng xu\u1ec3, cho ph\u00e9p b\u00e1o quan giao cho x\u00e3 d\u00e2n qu\u00e2n c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00e1c h\u1ea1t Nam K\u1ef3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn ch\u01b0a \u0111o \u0111\u1ea1c, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eabu, s\u00e0o, th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o m\u1edbi bao chi\u1ebfm n\u1ed5i, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng nh\u1edd c\u1eady v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb khi sai quan kinh l\u00fd \u0111\u1ebfn nay, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 th\u00f4n t\u00ednh nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, d\u00e2n nh\u1edd v\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, ch\u1ec9 s\u1ee3 k\u1ebb chi\u1ebfm h\u1eefu kh\u00f4ng ch\u1ecbu chia l\u1ee3i cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i. N\u1ebfu ch\u1ecbu \u0111em c\u1ee7a s\u1edf h\u1eefu sung c\u00f4ng \u0111\u1ec3 qu\u00e2n c\u1ea5p th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u00e3 d\u00e2n c\u00f3 l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec. L\u00fd d\u1ecbch c\u01b0\u1eddng h\u00e0o l\u00e0 h\u1ea1ng n\u00e0o m\u00e0 d\u00e1m ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng cho d\u00e2n c\u00e0y nh\u1eadn ru\u1ed9ng c\u00e0y c\u1ea5y \u01b0 ? T\u1ee9c nh\u01b0 trong t\u1edd t\u00e2u n\u00f3i g\u1eb7p khi \u0111i\u1ec1n th\u1ebf gi\u1ea3n binh, th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng. Nay ng\u01b0\u1eddi kia \u0111em nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh thu\u1ed9c nh\u01b0\u1eddng cho m\u00ecnh c\u00e0y c\u1ea5y, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n m\u00e0 l\u1ea1i kh\u01b0\u1edbc \u0111i \u01b0 ? L\u1eddi t\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u00fang t\u00ecnh l\u00fd. Duy \u0111i\u1ec1n ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn h\u00e0o h\u1eefu, v\u0169 \u0111o\u00e1n ch\u1ed1n h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u00e1c t\u1ec7 \u1ea5y l\u1edbn d\u1ea7n l\u00ean. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, nh\u1eefng nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t, ai c\u00f3 nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00e0y c\u1ea5y kh\u00f4ng xu\u1ec3, cho \u0111em b\u00e1o quan, giao cho ng\u01b0\u1eddi trong x\u00e3 nh\u1eadn c\u00e0y, sung l\u00e0m h\u1ea1ng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 c\u00f4ng, qu\u00e2n c\u1ea5p cho d\u00e2n binh c\u00f9ng l\u1ee3i. N\u1ebfu l\u00fd d\u1ecbch c\u01b0\u1eddng h\u00e0o ng\u0103n tr\u1edf th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : Tr\u01b0\u1edbc y l\u00e0m \u0111\u1ea1o L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u1ed5 d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 t\u00ednh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, m\u1ed9t khi th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Kinh khai kh\u1ea9n th\u00e0nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c hoa l\u1ee3i, th\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u1eadn l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4ng cha \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, k\u00eau xin l\u0129nh qu\u1ea3n. Ng\u01b0\u1eddi Kinh s\u1ee3 ph\u1ea3i t\u1ed9i chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t, ph\u1ea3i ch\u1ecbu giao tr\u1ea3 l\u1ea1i. Th\u1eadm ch\u00ed quan c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c d\u00f2m th\u1ea5y nh\u1eefng th\u00f4n \u1ea5p m\u1edbi l\u1eadp, ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ea5t m\u00e0u t\u1ed1t, m\u01b0u x\u1eed cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tranh. \u0110\u1ebfn n\u1ed7i g\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi Kinh kh\u00f4ng ai xin khai kh\u1ea9n n\u1eefa l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u00f3. Nay xin nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i b\u1ecf t\u1ec7 \u1ea5y. L\u1ea1i d\u00e2n \u1edf trong s\u1ed5 \u0111inh v\u00e0 l\u00ednh t\u1ea1i ng\u0169 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng l\u1ea9n tr\u00e1nh vi\u1ec7c \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u00e1c \u1ea5p x\u00e3 m\u1edbi l\u1eadp. V\u1eady xin chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201c\u0111\u00e0o t\u1ef5 sai d\u1ecbch\u201d((1) \u0110\u00e0o t\u1ef5 sai d\u1ecbch : tr\u1ed1n tr\u00e1nh sai ph\u00e1i t\u1ea1p d\u1ecbch.1) v\u00e0 l\u1ec7 \u201c\u0111\u00e0o binh\u201d x\u00e9t x\u1eed. L\u1ea1i b\u1eaft v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n nguy\u00ean ng\u0169, c\u00f9ng ch\u1ecbu binh dao.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y nay thu\u1ed9c s\u1ed5 s\u00e1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho s\u1edf t\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Kinh, l\u1eadp th\u00e0nh \u1ea5p l\u00e0ng, khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, d\u1ea1y b\u1ea3o c\u00e0y ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u00e2u, cho ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf l\u1eabn v\u1edbi nhau, c\u00f9ng c\u00e0y c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau \u0111\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ee5c t\u1ed1t. Nghe n\u00f3i th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ngu \u0111\u1ed9n, v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1ee5c v\u1eabn s\u1ee3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Kinh x\u00e2m chi\u1ebfm, g\u00e2y chuy\u1ec7n sinh vi\u1ec7c, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00e2n Th\u1ed5 n\u00e0o c\u00f9ng d\u00e2n Kinh tranh chi\u1ebfm ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t bao gi\u1edd. H\u01a1n n\u1eefa, h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u1ea5t r\u1eadm b\u1ecf kh\u00f4ng c\u0169ng nhi\u1ec1u, d\u00e2n Th\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c l\u00e0m, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Kinh ra s\u1ee9c khai kh\u1ea9n, canh c\u01b0, c\u00f2n ai d\u00e1m tranh n\u1eefa, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 nh\u1eadn b\u1eady tranh ki\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi Kinh s\u1ee3 t\u1ed9i giao tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u00e0 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng k\u00eau ca g\u00ec \u01b0 ? Th\u1eadm ch\u00ed b\u1ea3o quan ch\u1ee9c c\u1ee7a Phi\u00ean, b\u1ecdn \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c d\u00f2m th\u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf \u1ea5p th\u00f4n m\u1edbi l\u1eadp, \u0111\u1ea5t c\u00e1t t\u1ed1t m\u00e0u, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tranh l\u1ea5y l\u1ee3i. N\u1ebfu qu\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u00f4ng coi b\u1edd c\u00f5i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 to\u00e0n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, h\u00e1 ch\u1ec9 nh\u00e2n tu\u1ea7n, c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng g\u00e1c b\u1ecf \u0111\u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i \u01b0 ? Cho ta bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ea3o ? Nay chu\u1ea9n cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tra h\u1ecfi n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00e0n. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00ec ph\u1ea3i m\u1ed9t phen r\u0103n b\u1ea3o r\u1ea5t nghi\u00eam, ph\u00e0m trong h\u1ea1t nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t hoang r\u1eadm b\u1ecf kh\u00f4ng, ai c\u00f3 th\u1ec3 chi\u00eau d\u00e2n l\u1eadp \u1ea5p, xu\u1ea5t l\u1ef1c khai kh\u1ea9n, \u0111\u1ec1u cho qu\u1ea3n nghi\u1ec7p c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf. Kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, ti\u1ec3u \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a quan ch\u1ee9c Phi\u00ean, cho \u0111\u1ebfn th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u0103n tr\u1edf b\u1eady, ai tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i, khi\u1ebfn cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang th\u00eam, nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac th\u00eam, v\u00e0i n\u0103m v\u1ec1 sau c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh n\u01a1i vui v\u1ebb ; ch\u1edb cho vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u1ee7a d\u00e2n gian, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng \u0111\u1ebfn l\u00e0 ph\u1ee5 c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho. C\u00f2n vi\u1ec7c xin \u0111em d\u00e2n binh tr\u1ed1n tr\u00e1nh giao v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n, nguy\u00ean ng\u0169, cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi huy\u1ec7n Nam Xang t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 390 tr\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u00ea thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn hai x\u00e3 Nga Th\u01b0\u1ee3ng, D\u0169ng Kim c\u1ee7a h\u1ea1t huy\u1ec7n \u1ea5y, g\u1ea7n b\u1edd s\u00f4ng qu\u00e1, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edf th\u00eam. Quan t\u1ec9nh xin c\u1eafm \u0111\u00ea m\u1edbi, thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u1eafp. Vua y cho.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCX \u2013 210<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t l\u00e0 ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u00e2u : gi\u1edd T\u1ef5 ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng \u1ea5y c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y vua t\u1ef1 r\u0103n s\u1eeda m\u00ecnh, tr\u00e1nh kh\u00f4ng ng\u1ed3i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, th\u00f4i b\u1ecf nghi v\u1ec7 phi\u00ean tri\u1ec1u. \u0110\u1ebfn gi\u1edd T\u1ef5, m\u00e2y t\u1ed1i d\u1ea7m h\u01a1i m\u01b0a, tr\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eadt th\u1ef1c. Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m b\u00e8n t\u00e2u r\u1eb1ng : x\u00e9t s\u00e1ch s\u1eed \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 n\u00f3i : \u201cnh\u1eadt th\u1ef1c kh\u00f4ng \u1ee9ng nghi\u1ec7m, c\u00e1c quan n\u00ean ch\u00fac m\u1eebng\u201d, cho l\u00e0 vua s\u1eeda \u0111\u1ee9c n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1eb7t Tr\u1eddi \u0111i c\u00f3 \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, trong Kinh kh\u00f4ng tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ea5t c\u00f3 n\u01a1i tr\u00f4ng th\u1ea5y. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u00e0 quan xem thi\u00ean v\u0103n suy t\u00ednh sai, ch\u1ee9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh g\u00ec \u0111\u00e2u. Tr\u1eabm kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng Minh Ho\u00e0ng, h\u00e0 t\u1ea5t n\u00f3i n\u1ecbnh l\u00e0m g\u00ec ? Tr\u1eabm nghe vua hi\u1ec1n \u0111\u1eddi x\u01b0a, tr\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec7n ra tai bi\u1ebfn, \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng hi\u1ec7n ra \u00e1c nghi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0 m\u1eebng, m\u00e0 m\u00ecnh l\u1ea1i cho l\u00e0 lo. B\u1edfi v\u00ec, tai d\u1ecb l\u00e0 tr\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n y\u00eau b\u1eadc l\u00e0m vua, cho n\u00ean vua \u0111\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, kh\u00f4ng qu\u00fd vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 tai d\u1ecb, ch\u1ec9 qu\u00fd g\u1eb7p tai d\u1ecb m\u00e0 bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i tu t\u1ec9nh th\u00f4i\u201d. R\u1ed3i th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 n\u01a1i n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 tr\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eadt th\u1ef1c, c\u00f3 n\u01a1i n\u00f3i l\u00e0 v\u00ec m\u00e2y m\u01b0a kh\u00f4ng tr\u00f4ng th\u1ea5y.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m thu\u1ebf cho th\u1ed5 d\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u01a1n bao r\u1ed9ng kh\u1eafp, 18 \u0111i\u1ec1u \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh t\u1eeb \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, ph\u00e0m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ta, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n tr\u1ea1ch. Duy c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5, ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf, v\u1eabn cho theo Th\u1ed5 t\u1ee5c, do b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n th\u1ed5 m\u1ee5c t\u1ef1 thu thu\u1ebf. Cho n\u00ean \u00e2n chi\u1ebfu kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Tr\u1eabm nh\u00e2n ngh\u0129 : h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ea3n \u0111\u1ed3, t\u1ee9c l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean thi \u00e2n m\u1ed9t lo\u1ea1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n Kinh c\u00f9ng vui v\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch. V\u1eady truy\u1ec1n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 m\u1ee5c bi\u1ebft : nh\u1eefng ng\u1ea1ch thu\u1ebf th\u1ed5 d\u00e2n n\u0103m nay ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n b\u1ea1c, th\u00f3c g\u1ea1o, li\u1ec7u cho gi\u1ea3m b\u1edbt, ch\u1edb n\u00ean nghi\u00eam ng\u1eb7t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd vi\u1ec7c ban \u01a1n n\u00e0y hi\u1ec3u th\u1ecb cho th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. B\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n th\u1ed5 m\u1ee5c b\u00e8n k\u00eau xin c\u1ee9 c\u00e1c ng\u1ea1ch thu\u1ebf th\u1ed5 t\u1ee5c li\u1ec7u gi\u1ea3m cho 3 ph\u1ea7n 10 ; c\u00f2n 7 ph\u1ea7n theo l\u1ec7 thu n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 chi l\u01b0\u01a1ng cho l\u00ednh. Vua y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Kinh l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh, chi\u1ec3u theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xa g\u1ea7n m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ti\u1ec1n cho (Tr\u1ea5n T\u00e2y xa nh\u1ea5t, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i ; c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 xa th\u1ee9 hai, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng ; Thu\u1eadn Kh\u00e1nh v\u00e0 t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc xa th\u1ee9 ba, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i ; Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn Thanh Ba g\u1ea7n h\u01a1n, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng). L\u00ednh m\u1ed9 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 l\u1ea1i gia \u00e2n c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed9 binh c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, c\u00e1c c\u01a1 linh tinh kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i s\u1ed1. V\u1eady c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i th\u1ef1c s\u1ed1 l\u00ednh h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi, xin d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i H\u00e0 N\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam. C\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i S\u01a1n T\u00e2y nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, 2 c\u01a1 t\u1ea3, h\u1eefu H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9. C\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i H\u01b0ng Y\u00ean nh\u1ea5t, nh\u1ecb. C\u01a1 Ninh B\u00ecnh c\u00f3 1 \u0111\u1ed9i g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i Ninh B\u00ecnh. \u0110\u1ec1u b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 \u0111i\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i h\u00e0nh cung Thu\u1eadn Tr\u1ef1c (\u1edf b\u1edd b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 H\u00e0 Trung. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi n\u00e0o vua \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y t\u1ea1m l\u00e0m m\u1ed9t s\u1edf, l\u00e0m r\u1ed3i l\u1ea1i d\u1ee1 \u0111i, ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t l\u1ea1i ch\u1eadt h\u1eb9p. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng kho\u00e1ng, d\u1ef1ng m\u1ed9t to\u00e0 nh\u00e0 ng\u00f3i l\u00e0m n\u01a1i tr\u00fa t\u1ea5t [ch\u1ed7 vua \u0111\u00f3ng l\u1ea1i]. Vua sai th\u1ef1 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111\u1ed1c coi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, cho tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Phan Huy Th\u1ef1c, Nguy\u1ec5n T\u1ef1 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i g\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y kh\u00ed tr\u1eddi l\u1ea1nh bu\u1ed1t, b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u xin sai ho\u00e0ng t\u1eed \u0111i l\u00e0m l\u1ec5 thay. Tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng ngh\u0129 t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu, kh\u00f4ng nghe l\u1eddi xin. Chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y tr\u1eabm b\u1ecb c\u1ea3m h\u00e0n, s\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m sau khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn b\u00e1i v\u1ecb c\u00f2n th\u1ea5y m\u1ecfi m\u1ec7t. May nh\u1edd ti\u00ean linh ph\u00f9 h\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u00e1t m\u1ed3 h\u00f4i to\u00e1t ra, kh\u1ecfi h\u1ebft c\u1ea3 b\u1ec7nh. Nh\u00e2n ngh\u0129 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh y\u00eau vua, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u00e1t b\u1ea3o b\u1eb1ng v\u00e0ng h\u1ea1ng nh\u1ecf, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u01b0\u1edfng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n h\u1ecfi Nguy\u1ec5n T\u1ef1 xu\u1ea5t th\u00e2n ch\u00e2n g\u00ec ? N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng : c\u1eed nh\u00e2n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Vua n\u00f3i : ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111i th\u01b0\u1eddng l\u1eafc \u0111\u1ea7u, th\u1ebf l\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ee9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Long \u0111\u1ed9ng n\u00f3i th\u00ec th\u00e8 l\u01b0\u1ee1i ra ngo\u00e0i mi\u1ec7ng, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadt ri\u00eang \u0111\u1ea5y th\u00f4i.<\/p>\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh ; T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Ba l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng n\u00f3i : c\u00e1c huy\u1ec7n ch\u00e2u v\u1ec1 th\u01b0\u1ee3ng du h\u1ea1t \u1ea5y nh\u01b0 C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh, Th\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, Quan Ho\u00e1, t\u1ee5c d\u00e2n th\u1eadt th\u00e0, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00edt, m\u00e0 s\u1ed1 l\u1ea1i d\u1ecbch c\u0169ng \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Kinh, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ee5 nhau \u0103n h\u1ea1i, kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. Xin gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u1ed7i nha 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 4 th\u00f4ng l\u1ea1i ; c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a n\u00f3i : h\u1ea1t ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean t\u1ec9nh \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn r\u1ea5t \u0111\u00f4ng ho\u1eb7c l\u00e0 h\u1ed9 bu\u00f4n b\u00e1n, ho\u1eb7c l\u00e0 h\u1ed9 l\u00e0m ngh\u1ec1, m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch. L\u1ec7 thu\u1ebf th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 thu\u1ebf v\u01b0\u1eddn h\u1ed3 ti\u00eau, v\u01b0\u1eddn cau, m\u00e0 m\u1eabu s\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh r\u00f5. Xin l\u1eadp ra s\u1ed5 h\u00e0ng bang, kh\u00e1m \u0111o \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn, theo l\u1ec7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n cho l\u00e0 : l\u1ec7 thu\u1ebf c\u00e1c bang ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch (ng\u01b0\u1eddi v\u1eadt l\u1ef1c m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec 1 l\u1ea1ng). \u0110\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, h\u00e1 n\u00ean cho ch\u00fang s\u00f3t s\u1ed5 tr\u1ed1n thu\u1ebf. Xin sai quan t\u1ec9nh c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i theo nguy\u00ean qu\u00e1n, d\u1ed3n th\u00e0nh s\u1ed5 t\u1eebng bang, \u0111\u1eb7t bang tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t. Nh\u01b0ng l\u1ea5y n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t m\u00e0 thu thu\u1ebf. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111o \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn nh\u1ea5t t\u1ec1 c\u00f9ng l\u00e0m, c\u00f3 ph\u1ea7n b\u1ec1 b\u1ed9n, xin t\u1ea1m ho\u00e3n. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, binh \u0111inh h\u1ea1t \u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, ch\u1ec9 b\u1edfi kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u bao chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn tr\u0103m m\u1eabu, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng t\u1ea5c \u0111\u1ea5t n\u00e0o \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nh\u1edd. Xin chi\u1ec3u s\u1ed5 t\u01b0 \u0111i\u1ec1n c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, chia ra l\u00e0m 2 th\u00e0nh, m\u1ed9t n\u1eeda cho \u0111i\u1ec1n ch\u1ee7 qu\u1ea3n nghi\u1ec7p, m\u1ed9t n\u1eeda \u0111em l\u00e0m c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ea5p cho d\u00e2n binh.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t m\u00e0 ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 lo d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u0103m l\u00e0m, kh\u00f4ng lo ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. T\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eeba r\u1ed3i t\u1ec9nh V\u0129nh Long \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u : d\u00e2n trong h\u1ea1t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec ru\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00e0y c\u1ea5y h\u1ebft, xin \u0111em cho d\u00e2n x\u00e3 sung c\u00f4ng, m\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u1ed1t m\u00e0u v\u1eabn l\u00e0 kh\u00f4ng thi\u1ebfu. Nh\u00e2n t\u00ecnh V\u0129nh Long nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00e9o s\u1eeda ch\u1eefa, l\u1ea5y ch\u1ed7 th\u1eeba c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u b\u00f9 v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, m\u1edf b\u1ea3o m\u00e0 kh\u00e9o d\u1eabn d\u1ee5, c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u b\u00f9 cho ng\u01b0\u1eddi \u00edt, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01a1n l\u00e0 theo t\u1eebng x\u1ee9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1eaft \u0111\u00f4i sung c\u00f4ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1ed9t phen l\u00e0m l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch, l\u1ea1i th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u \u01b0 ? \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c trong ph\u1eadn s\u1ef1 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ed1t l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho ph\u1ea3i th\u00ec th\u00f4i. Nay chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n x\u00e9t xem x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang nhi\u1ec1u th\u00ec s\u1ee9c cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i khai kh\u1ea9n sung l\u00e0m c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, qu\u00e2n c\u1ea5p cho binh d\u00e2n. Ho\u1eb7c x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o s\u1eb5n c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e0y c\u1ea5y kh\u00f4ng xu\u1ec3, th\u00ec \u0111\u1ebfn n\u01a1i hi\u1ec3u th\u1ecb tr\u00edch ra m\u1ed9t n\u1eeda, ho\u1eb7c 3, 4 ph\u1ea7n 10 giao x\u00e3 d\u00e2n sung c\u00f4ng, cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u1ee3i. Ch\u1edb n\u00ean bao chi\u1ebfm nhi\u1ec1u r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1ecf hoang, c\u0169ng l\u00e0 v\u00f4 \u00edch cho m\u00ecnh, ch\u1ec9 mua l\u1ea5y hi\u1ec1m o\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i. Khuy\u00ean b\u1ea3o nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00edch vi\u1ec7c ngh\u0129a, ch\u1eafc c\u0169ng vui l\u00f2ng l\u00e0m, s\u1ebd kh\u00f4ng phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn chia c\u1eaft m\u1ed9t n\u1eeda cho b\u1eadn r\u1ed9n, m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 xong vi\u1ec7c. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9c gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u0111ai, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u00e2n d\u00e2n. N\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng vi\u1ec7c y\u00eau c\u1ea7u qu\u00e1 nghi\u1ec7t m\u00e0 nh\u00e2n t\u00ecnh tho\u1ea3 thi\u1ebfp. C\u1ed1t l\u1ea5y c\u00f4ng trung l\u00e0m l\u00f2ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa l\u1eeba d\u1ed1i. Th\u1eed xem vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00f9ng h\u1ed9i h\u00e0m l\u00e0m t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 m\u00e0 tu\u00e2n h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Kh\u00e1nh Trinh li\u1ec1n v\u00e2ng Ch\u1ec9 \u0111em hi\u1ec3u d\u1ee5 cho nh\u00e2n d\u00e2n. Kho\u1ea3ng v\u00e0i th\u00e1ng sau, d\u00e2n trong h\u1ea1t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em ru\u1ed9ng ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0\u1eddng l\u00e0m c\u1ee7a c\u00f4ng, s\u1ed1 \u0111i\u1ec1n ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn 600, 700 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ebfn 6000, 7000 m\u1eabu, t\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean. Vua ban khen, d\u1ee5 sai tr\u00edch ti\u1ec1n c\u00f4ng bi\u1ec7n r\u01b0\u1ee3u d\u00ea khao th\u01b0\u1edfng m\u1eddi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0\u1eddng ru\u1ed9ng \u0111\u1ebfn nha ph\u1ee7, huy\u1ec7n th\u1ebft \u0111\u00e3i m\u1ed9t ti\u1ec7c. Sau n\u00e0y c\u00f3 ai ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0\u1ee3ng ru\u1ed9ng n\u1eefa, c\u0169ng cho y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng h\u1ecd nh\u01b0\u1eddng cho \u1ea5y giao cho d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n \u0111em qu\u00e2n c\u1ea5p, c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sang n\u0103m.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : xin sai gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, sau khi gi\u1ea3ng t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n r\u1ed7i, t\u00ecm h\u1ecfi trong h\u1ea1t c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt nh\u01b0 ch\u00e2u ng\u1ecdc, v\u00e0ng, thi\u1ebfc, t\u00ea gi\u00e1c, \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, tr\u00fac hoa c\u00f9ng t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1eadt h\u1ea1ng th\u1ed5 ng\u01a1i, c\u00f3 th\u1ee9 g\u00ec theo t\u1eebng h\u1ea1ng bi\u00ean ch\u00e9p, chia m\u00f4n \u0111\u1ecbnh lo\u1ea1i, l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp \u201cHo\u00e1 v\u1eadt ch\u00ed\u201d c\u1ee7a m\u1ed9t huy\u1ec7n. L\u1ea1i do \u0110\u1ed1c h\u1ecdc s\u1eeda ch\u1eefa, quan t\u1ec9nh hi\u1ec7u ch\u00ednh h\u1ecdp l\u1ea1i ch\u00e9p th\u00e0nh t\u1eadp \u201cHo\u00e1 v\u1eadt ch\u00ed\u201d c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1ec9nh. S\u00e1ch l\u00e0m xong do b\u1ed9 L\u1ec5 duy\u1ec7t ch\u00ednh, \u0111\u1ee3i vua s\u1eeda \u0111\u1ecbnh, g\u1ecdi l\u00e0 s\u00e1ch \u201c\u0110\u1ea1i Nam ho\u00e1 v\u1eadt h\u1ed9i ch\u00ed to\u00e0n th\u01b0\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf Nam K\u1ef3, l\u00ednh tr\u1ed1n, thu\u1ebf thi\u1ebfu, gi\u1eb7c v\u1eabn ch\u01b0a d\u1eb9p h\u1ebft, d\u00e2n c\u00f2n ch\u01b0a y\u00ean, vi\u1ec7c n\u00e0y vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u00f2n ph\u1ea3i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. Ng\u01b0\u01a1i, m\u00ecnh gi\u1eef ch\u1ee9c tr\u00e1ch coi m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n, t\u1ec7 b\u1ecdn quan l\u1ea1i, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean n\u00f3i. Sao l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp \u1ea5y m\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd d\u00e0i d\u00f2ng ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, tr\u00ecnh b\u1ea7y l\u1eddi l\u1ebd l\u00f4i th\u00f4i r\u01b0\u1eddm nh\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1ea5y n\u1ebfu th\u00edch d\u00f9ng cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 n\u00ean t\u1ef1 cho ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m d\u00f9ng l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch k\u00ea c\u1ee9u m\u00e0 th\u00f4i. R\u1ed7i \u0111\u00e2u m\u00e0 t\u00ecm t\u00f2i x\u00e9t h\u1ecfi, bi\u00ean th\u00e0nh s\u00e1ch v\u1edf, l\u1ea1i do t\u1ec9nh do b\u1ed9 hi\u1ec7u ch\u00ednh, ch\u1ec9 t\u1ed1n c\u00f4ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m. L\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 n\u00f3i : g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00f9ng N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c c\u00f9ng \u1edf m\u1ed9t ch\u1ed7. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n \u0111\u1ec1u qu\u00ea \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh gi\u00e1p \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Thanh, quen bi\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh. \u0110\u00e3 s\u1ee9c cho m\u1ed9 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm b\u1eaft k\u1ebb can ph\u1ea1m th\u00ec b\u1ecdn V\u0103n C\u1ea7n t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i cu\u1ed9c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu xu\u1ea5t l\u1ef1c d\u00f2 b\u1eaft. Xin nghi\u00eam d\u1ee5 b\u1eaft bu\u1ed9c b\u1ecdn \u1ea5y ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec gi\u1eb7c Kh\u1ea3i, gi\u1eb7c Th\u1ea1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m tr\u00e1ch c\u1ee9 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n b\u1eaft ph\u1ea3i h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm b\u1eaft. N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1ea5y (Kh\u1ea3i, Th\u1ea1c) \u0111\u01b0a ra x\u00e9t x\u1eed th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. N\u1ebfu t\u00ecm b\u1eaft b\u1ea5t l\u1ef1c ho\u1eb7c ph\u00e1t ra t\u00ecnh g\u00ec dung t\u00fang th\u00ec nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ho\u00e0ng Thu n\u00f3i : 22 ch\u00e2u huy\u1ec7n h\u1ea1t \u1ea5y, ch\u1ec9 c\u00f3 huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng l\u1ec7 c\u00f3 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o ; c\u00f2n ngo\u00e0i ra ch\u1ec9 c\u00f3 7 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed5ng gi\u00e1o, tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 n\u00e0y b\u1ecf m\u1ea5t ch\u1ed7 kia, kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean c\u1ea7n m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u1ec3 d\u1ea1y h\u1ecdc. Xin c\u1ee9 th\u1ef1c s\u1ed1 ch\u00e2u huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t t\u1ed5ng gi\u00e1o \u0111\u1ec3 d\u1ea1y h\u1ecdc. Vua nghe theo cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a hi\u1ec7p t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c n\u00f3i : 12 v\u1ec7 c\u01a1 l\u00ednh th\u00fa \u1edf th\u00e0nh \u1ea5y m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed7 b\u1eb1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, m\u00e0 nh\u1eefng l\u00ednh th\u00fa ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 Kinh binh l\u00e0 to\u00e0n c\u1ea3 v\u1ec7, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u00edch ph\u00e1i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1ec7, to\u00e0n c\u01a1. Xin 12 vi\u00ean coi qu\u1ea3n th\u00ec do b\u1ed9 ch\u1ecdn b\u1ed5, ho\u1eb7c do th\u00e0nh c\u1ea5t l\u00ean, nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu ch\u1ee9c h\u00e0m c\u1ee7a th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ed5i l\u00ednh th\u00fa, ch\u1ec9 ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m bang bi\u1ec7n ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111em l\u00ednh \u0111i th\u00fa. Ng\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00fa, v\u1eabn \u0111em nh\u1eefng vi\u00ean s\u1eafp s\u1eb5n \u1ea5y cho \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n su\u1ea5t. \u0110\u1ebfn khi m\u00e3n th\u00fa, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3 bang bi\u1ec7n \u0111em l\u00ednh v\u1ec1 t\u00ednh ng\u0169, c\u00f2n qu\u1ea3n vi\u00ean h\u1ea1t \u1ea5y v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n su\u1ea5t l\u00ednh th\u00fa l\u1edbp sau.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : c\u00e1ch d\u00f9ng qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, c\u1ed1t \u1edf qu\u00e2n l\u00ednh tinh luy\u1ec7n, \u0111em \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, gi\u1eb7c n\u00e0o ch\u1eb3ng tan. C\u00f2n vi\u1ec7c quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u0169ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o th\u00f4i, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ai ai c\u0169ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ee9c nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc quan binh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt, \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n Xi\u00eam \u1edf Ph\u1ee7 Ch\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u00e0 th\u1eafng \u0111\u1ea5y, c\u00f3 c\u1ea7n g\u00ec tr\u01b0\u1edbc bi\u1ebft \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 sau m\u1edbi \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u ? V\u1ea3 l\u1ea1i l\u00ednh th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u nhau, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. D\u1eabu khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u01b0a thu\u1ed9c, song sai ph\u00e1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 thu\u1ed9c bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng hu\u1ea5n luy\u1ec7n m\u00e0 ch\u1ec9 qu\u00e1 lo xa. Nh\u1eefng vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t, t\u1ea5t do Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1eb7t b\u1ed5, th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thay \u0111\u1ed5i, l\u1ea5y t\u01b0\u1edbng n\u1ecd coi qu\u00e2n kia, qu\u00e2n v\u1edbi t\u01b0\u1edbng hai b\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ee5c nhau, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. M\u00e0 trong \u1ea5y ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean v\u00f5 quan n\u00e0o kh\u00f4ng t\u1ed1t, t\u1ef1 ngh\u0129 l\u00e0 t\u1ea1m qu\u1ea3n m\u1ed9t th\u1eddi, manh t\u00e2m b\u00f3c x\u00e9n qu\u00e2n l\u00ednh, c\u00e1i t\u1ec7 c\u00f2n n\u00f3i sao cho xi\u1ebft. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c ch\u1ecdn b\u1ed5 b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u01a1, do quy\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, quan \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3 sao \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean quy\u1ec1n. Nay mu\u1ed1n ch\u1ecdn qu\u1ea3n vi\u00ean m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ecbu ch\u1ee9c h\u00e0m c\u1ee7a th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eadc thang chuy\u00ean quy\u1ec1n th\u00ec c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ? Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfn th\u1ee9c kh\u00f4ng r\u1ed9ng t\u1ef1 \u00fd b\u00e0n b\u1eady, \u0111\u00e1ng qu\u00e1i \u0111\u00e1ng b\u1ec9. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c qu\u1edf.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1eed c\u00e1c ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y th\u00e1m b\u00e1o : t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri, t\u1eeb th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i nghe tin t\u00ean gi\u1eb7c Y\u1ec3m tr\u1ed1n v\u1ec1, b\u00e8n t\u1eeb th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c \u0111em h\u01a1n 1000 qu\u00e2n Xi\u00eam, L\u00e0o \u0111\u1ebfn B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, g\u1ecdi nhi\u1ec1u d\u00e2n c\u00e1c m\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5y. L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt c\u0169ng c\u00f3 Xi\u00eam m\u1ee5c l\u00e0 Khung L\u1eadt \u0111em 1000 l\u00ednh, 30 th\u1edbt voi \u0111\u1ebfn s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. \u0110\u00e3 ra l\u1ec7nh ph\u00f2ng b\u1ecb \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu r\u1ed3i. L\u1ea1i nghe n\u00f3i : c\u00f3 7 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf b\u1ea3o Chi Trinh v\u00e0o r\u1eebng \u0111\u1eb5n g\u1ed7 l\u00e0m thuy\u1ec1n, b\u1ecb Xi\u00eam m\u1ee5c l\u00e0 Ba l\u1eb7c Y\u1ebft (nguy\u00ean l\u00e0 quan Phi\u00ean ph\u1ea3n n\u01b0\u1edbc theo Xi\u00eam, nh\u1eadn ch\u1ee9c Ba l\u1eb7c) b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. X\u00e9t ra d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u1ee9 3, 5 ng\u01b0\u1eddi theo nhau v\u00e0o r\u1eebng ki\u1ebfm \u0103n, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb h\u00e1m l\u1ee3i \u0111i xa, n\u00ean b\u1ecb qu\u00e2n Xi\u00eam b\u1eaft. \u0110\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o r\u0103n c\u1ea5m d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfm \u0103n \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111\u1ea5t ta \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c quan ng\u1ea1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u1edf Chi Trinh hi\u1ec7n c\u00f3 qu\u00e2n quan \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n coi gi\u1eef, sao l\u1ea1i s\u01a1 ph\u00f2ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, v\u1eady th\u1ef1 Tuy\u00ean ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng, Ph\u00f3 L\u00e3nh binh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, Qu\u1ea3n th\u1ee7 b\u1ea3o Chi Trinh l\u00e0 Ph\u00f3 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi n\u1ea5u b\u1ebfp thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng C\u1ef1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thi\u1ec7n c\u1eady th\u1ebf mua r\u1ebb ho\u00e1 v\u1eadt \u1edf ch\u1ee3. Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Long \u0111em vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua sai v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em L\u00ea V\u0103n Thi\u1ec7n treo s\u1ed1ng \u1edf ch\u1ee3 Nam Th\u1ecd 3 ng\u00e0y, r\u1ed3i ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf b\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n. Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng v\u00ec th\u1ea5t s\u00e1t, ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng, kh\u00f4ng cho l\u1ea5y c\u00f4ng kh\u00e1c kh\u1ea5u tr\u1eeb \u0111i. L\u1ea1i truy thu 500 quan ti\u1ec1n, chia c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u1edf ch\u1ee3 Nam Th\u1ecd.<\/p>\n<p>Sai quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i tr\u00edch ph\u00e1t ra k\u1ebb l\u1ea1i d\u1ecbch nh\u0169ng l\u1ea1m v\u00e0 t\u1ef1 b\u00e0y t\u1ecf l\u1ed7i m\u00ecnh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay s\u1eeda sang m\u1ed1i gi\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u00fang m\u1ee9c, n\u00f3i ra t\u1ee9c l\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt, ai c\u00f3 c\u00f4ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u khen th\u01b0\u1edfng, ai c\u00f3 t\u1ed9i ch\u01b0a t\u1eebng r\u1ed9ng tha, ai ai c\u0169ng tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y c\u1ea3. Ch\u1ec9 v\u00ec l\u00fac l\u00e0m d\u1eef d\u1ed9i nh\u01b0 s\u1ea5m vang, ch\u1edbp lo\u00e8 th\u00ec b\u1ecdn tr\u1ed9m gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i l\u00f2ng, \u0111\u1ebfn khi im l\u1eb7ng nh\u01b0 m\u01b0a t\u1ea1nh m\u00e2y quang th\u00ec k\u1ebb gian nh\u0169ng \u0111\u00e2u l\u1ea1i v\u00e0o \u0111\u1ea5y. G\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u00e1t ra t\u00ean n\u1ea5u b\u1ebfp l\u00e0 k\u1ebb c\u00f4ng d\u1ecbch b\u1eady b\u00f3c l\u1ed9t c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng d\u00e2n ; quan vi\u00ean tham v\u00f5 ch\u1ee9c h\u01b0, b\u1edbt x\u00e9n c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh. \u0110\u00f4 \u0111\u00e0i((1) \u0110\u00f4 \u0111\u00e0i : t\u1ee9c l\u00e0 \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i.1) h\u1eb7c t\u00e2u, \u0111\u00e3 giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t. Nh\u00e2n ngh\u0129 : th\u00e2n phi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t tr\u0103m ch\u1ee9c ngh\u00ecn quan, l\u1edbn th\u00ec l\u00e0m gi\u01b0\u1eddng c\u1ed9t, nh\u1ecf th\u00ec l\u00e0m m\u00e8 rui, v\u0103n \u0111\u1ec3 b\u00e0y m\u01b0u gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, v\u00f5 d\u00f9ng l\u00e0m m\u1ed9c, l\u00e0m th\u00e0nh. Tr\u1eabm r\u1ea5t mong cho ai c\u0169ng gi\u1eef g\u00ecn thanh danh, l\u00e2u ch\u1ecbu \u00e2n tr\u1ea1ch, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u l\u00ean c\u00f5i th\u1ecd, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u0103m nay b\u1ed1n bi\u1ec3n l\u1eb7ng y\u00ean, l\u1ea1i g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u00e2n c\u1ea3 th\u00eam kh\u1eafp, hu\u1ec7 tr\u1ea1ch r\u1ed9ng ban. Hu\u1ed1ng chi vua l\u00e0 \u0111\u1ea7u c\u1ed5, t\u00f4i l\u00e0 ch\u00e2n tay, \u0111au ng\u1ee9a quan h\u1ec7 v\u1edbi nhau, d\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u00e0o, v\u1eadt l\u00e0 c\u00f9ng lo\u1ea1i, thi\u1ebft tha l\u00f2ng b\u1ee5ng. N\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i n\u00f3i nhi\u1ec1u, ban ra l\u1ec7nh r\u00f5. Ng\u01b0\u1eddi ta ai kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, qu\u00fd h\u1ed3 bi\u1ebft \u0111\u1ed5i m\u1edbi, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u01b0\u1eddng h\u00ecnh lu\u1eadt v\u1eabn cho t\u1ef1 th\u00fa. Trong Kinh k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y h\u00f4m nay, c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i l\u1ea5y ng\u00e0y d\u1ee5 n\u00e0y ph\u00e1t \u0111\u1ebfn l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, h\u1ea1n trong 15 ng\u00e0y, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 c\u1ee7a b\u1ed9 thu\u1ed9c n\u00e0o, l\u1ea1i d\u1ecbch trong h\u1ea1t n\u00e0o, c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p, l\u00e0m b\u1eady l\u00e0m gian l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft h\u1ecfi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb. N\u1ebfu vi\u1ec7n n\u00e0o t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m b\u1eady, bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng cho b\u00e0y t\u1ecf d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 tham h\u1eb7c m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i kh\u00f4ng h\u1ebft t\u1ed9i, n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1ef1c, ph\u1ea3i n\u00ean c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, c\u00f3 l\u00fd do, t\u1ea5t cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 l\u1ed7i. Tr\u1eabm ngh\u0129 : b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m v\u1eabn c\u00f2n, n\u00ean th\u1ec3 theo l\u00f2ng ta, k\u1ec3 ra ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t ph\u00e1i uy t\u1edbi l\u00f2ng k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u1ee9 u m\u00ea t\u1ed1i l\u1ebd, che l\u1ed7i gi\u1ea5u t\u1ed9i, ho\u1eb7c gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho m\u00ecnh, ho\u1eb7c che ch\u1edf cho l\u1ea1i d\u1ecbch, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t gi\u00e1c, ho\u1eb7c c\u00f3 t\u1edd tham h\u1eb7c th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ri\u00eang ai, t\u1ea5t ph\u1ea3i nghi\u00eam tr\u1ecb kh\u00f4ng tha. L\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng k\u1ebb l\u1ed7i l\u1ea7m, h\u00e1 n\u00ean d\u1ed1i tr\u1eddi, ch\u1edb n\u00ean l\u1eeba vua. Nay ta t\u1ef1 tay so\u1ea1n d\u1ee5 ch\u1ec9 n\u00e0y l\u00e0 b\u1edfi t\u1eeb l\u00f2ng y\u00eau th\u1ea7n d\u00e2n, cho n\u00ean d\u1ea1y d\u1ed7 hai ba l\u1ea7n, kh\u00f4ng n\u1ec1 r\u01b0\u1eddm l\u1eddi. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean coi l\u00e0m l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y to l\u1edbn, ch\u1edb coi l\u00e0m b\u00e0i v\u0103n n\u00f3i su\u00f4ng. \u0110\u00e3 y\u00eau m\u00e0 d\u1ea1y cho, n\u00ean k\u00ednh m\u00e0 v\u00e2ng theo\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i th\u00ec b\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 V\u0129nh d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0y t\u1ecf n\u00f3i : ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111em bi\u1ebfu c\u00e1c th\u1ee9 nh\u01b0 r\u01b0\u1ee3u, ch\u00e8, v\u1ea3i l\u1ee5a, \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eadn l\u1ea5y, nay t\u1ef1 bi\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan to \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch \u0111\u1ec3 cho v\u0103n v\u00f5 trong h\u1ea1t b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. D\u1eabu nh\u1eadn l\u1ec5 v\u1eadt t\u1eb7ng bi\u1ebfu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ee7a h\u1ed1i l\u1ed9, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u1edf l\u1ed1i l\u00e0m ti\u1ec1n c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i. Song \u0111\u00e3 tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5, x\u00e9t m\u00ecnh h\u1ed1i l\u1ed7i, b\u00e0y th\u1ef1c, kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm, th\u00ec tha t\u1ed9i cho. Duy c\u00f3 tang v\u1eadt \u0111\u01b0a bi\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ch\u1ee7, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf m\u1eb7c. V\u1eady cho ph\u00e9p d\u1ef1 t\u00ednh nh\u1eefng l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e1ng gi\u00e1 bao nhi\u00eau ti\u1ec1n, l\u1eadp t\u1ee9c n\u00f3i ra r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu \u1edf t\u1ec9nh ho\u1eb7c ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Cho V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy \u1ed1m th\u00f4i vi\u1ec7c, vua cho Tri huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1eadt L\u01b0\u01a1ng th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Cho th\u1ee3 may, th\u1ee3 nhu\u1ed9m c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u00ea theo th\u1eddi gi\u00e1 v\u00e0o l\u00e0m \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n. Vua nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 n\u00e0o v\u00e0o l\u00e0m \u1edf Kinh, d\u00e2n x\u00e3 l\u1ea1i c\u00f3 c\u1ea5p ri\u00eang ti\u1ec1n thu\u00ea. D\u1ee5 cho b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : d\u00e2n l\u00e0m th\u1ee3 v\u1eabn s\u1ed1ng b\u1eb1ng ngh\u1ec1, n\u1ebfu c\u00f3 thu\u00ea b\u1eaft \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00f3 nh\u1ecdc g\u00ec l\u1eafm, hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u1ea3 cho gi\u00e1 h\u1eadu \u0111\u1ee7 nu\u00f4i s\u1ed1ng, sao l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m y\u00eau s\u00e1ch l\u1ea5y nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n, l\u00e0m lu\u1ef5 cho h\u00e0ng x\u00e3. V\u1eady \u0111em ngay b\u1ecdn th\u1ee3 thu\u00ea \u1ea5y \u0111u\u1ed5i ra h\u1ebft c\u1ea3. L\u1ea1i gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed (H\u00e0 N\u1ed9i h\u01a1i xa, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n. Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh h\u01a1i g\u1ea7n, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n), ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u00f3t l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ee7 s\u1ed1. N\u1ebfu th\u1ee3 ch\u00ednh ng\u1ea1ch l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea5y l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m ph\u1ee5 v\u00e0o. Duy th\u1ee3 d\u1ec7t Qu\u1ea3ng Nam, H\u00e0 N\u1ed9i d\u1ec7t c\u00e1c h\u00e0ng nhi\u1ec5u hoa, l\u0129nh hoa, \u0111\u00e3 l\u00e0 c\u1ea7n d\u00f9ng, l\u1ea1i bi\u1ebft \u0111em ngh\u1ec1 \u1ea5y d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn cho th\u1ee3 \u1edf Kinh c\u0169ng bi\u1ebft ngh\u1ec1 c\u1ea3i hoa. Chu\u1ea9n cho h\u1eadu c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch, \u0111\u1ee3i th\u1ee3 ch\u00ednh ng\u1ea1ch h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c tinh x\u1ea3o c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u00ec cho b\u1ecdn kia v\u1ec1 qu\u00ea sinh nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : huy\u1ec7n Qu\u1ebf Phong ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u h\u1ea1t \u1ea5y, s\u1ef1 th\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n Kinh kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec, xin chi\u1ec3u theo l\u1ec7 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n gi\u1ea3n khuy\u1ebft, \u0111\u1eb7t l\u1ea1i d\u1ecbch, \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 b\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng t\u1ed1t m\u00e0u m\u00e0 d\u00e2n \u1edf th\u01b0a th\u1edbt. D\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh s\u1ee9c b\u1ecdn bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, gia s\u1ee9c khai kh\u1ea9n, \u0111\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho canh ng\u01b0u \u0111i\u1ec1n kh\u00ed v\u00e0 th\u00f3c gi\u1ed1ng tu\u1ef3 theo th\u1ed5 nghi m\u00e0 gieo tr\u1ed3ng l\u00faa m\u1ea1 khoai \u0111\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0103n d\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 5 t\u1ec9nh l\u00e0 Long, T\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean v\u00e0 An Giang, \u0111\u1ec1u m\u1ed9 d\u00e2n trong h\u1ea1t, kh\u00f4ng c\u1ee9 trai g\u00e1i gi\u00e0 tr\u1ebb, n\u1ebfu ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn \u1edf b\u1ea3o \u1ea5y, th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ed1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ho\u1eb7c 3, 5 quan.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh V\u0129nh Long nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y bi\u1ec1n binh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn tr\u00fa ph\u00f2ng b\u1ea3o \u1ea5y, c\u1ee9 th\u00e1ng 4 ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec r\u00fat v\u1ec1. Nay \u1edf b\u1ea3o \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 ti\u1ec1n g\u1ea1o qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u00fa ph\u00f2ng xin t\u1eeb sau c\u1ee9 6 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t t\u1eebng phi\u00ean m\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 : ph\u1eadn bi\u1ec3n c\u1ee7a b\u1ea3o \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i l\u1ea1i. S\u1eafc cho l\u00ednh b\u1ea3o \u1ea5y b\u1ea5t k\u1ef3 \u0111i do th\u00e1m, qu\u00e3ng \u0111\u00f4ng xu\u00e2n gi\u00e1p nhau, thuy\u1ec1n c\u00f4ng ch\u1edf \u0111i, \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f9ng l\u00e0 th\u1ea5y c\u00f3 thuy\u1ec1n kh\u00e1c \u0111i qua, th\u00e0nh \u0111o\u00e0n 3, 5 chi\u1ebfc gi\u1ed1ng nh\u01b0 thuy\u1ec1n qu\u00e2n th\u00ec li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o t\u1ec9nh, th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f3ng bi\u1ebft tin t\u1ee9c.<\/p>\n<p>L\u00e0m x\u01b0\u1edfng Th\u1ee7y s\u01b0 l\u1ee3p ng\u00f3i \u1edf b\u1ebfn Th\u00e0nh Ph\u01b0\u1edbc (x\u01b0\u1edfng m\u1ed9t d\u00e3y 31 gian, l\u00e0m g\u00e1c b\u1eb1ng v\u00e1n, tr\u00ean \u0111\u1ec3 bu\u1ed3m d\u00e2y, d\u01b0\u1edbi ch\u1ee9a thuy\u1ec1n g\u1ed7 sam, th\u00f9ng ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc). Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c15 v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i l\u1eb7n, ai l\u1eb7n m\u1ed9t h\u01a1i \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eeba m\u1eb7t t\u1ea7m t\u00ean n\u1ecf b\u1eafn t\u1edbi (t\u1ee9c l\u00e0 hai d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng), tr\u1eabm s\u1ebd th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, cho n\u00f3 l\u1eb7n xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn t\u1eadn thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1eeda m\u00e0 \u0111\u1ed1t, c\u00e1i ch\u1ea5t nh\u1ef1a tr\u00e1m x\u1ea3m \u1edf ngo\u00e0i thuy\u1ec1n, h\u01a1i b\u1eaft l\u1eeda thu\u1ed1c s\u00fang th\u1ebf t\u1ea5t ch\u00e1y lan, kh\u00f4ng thuy\u1ec1n n\u00e0o kh\u00f4ng tan. C\u00f2n nh\u01b0 b\u01a1i tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc m\u00e0 mu\u1ed1n l\u1ea5y l\u1eeda \u0111\u1ed1t thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, nh\u01b0 c\u00e1ch h\u1ecfa c\u00f4ng \u1edf t\u1eadp \u201cTr\u00f9 h\u1ea3i\u201d, h\u00e1 ch\u1eb3ng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft, \u0111\u1ed1t th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c. Quan Thi\u00ean B\u1ed3i l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f5 bi\u1ec1n, m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y v\u0103n t\u1eeb khoe khoang, t\u1ef1 cho l\u00e0 t\u00e0i danh. T\u1ef1 tr\u1eabm xem ra ch\u1ec9 nh\u01b0 tr\u00f2 ch\u01a1i c\u1ee7a tr\u1ebb con th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang t\u00e2u n\u00f3i : g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u1ec9nh gi\u1ea3m l\u1ea1i d\u1ecbch trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 tr\u1eeb nh\u0169ng t\u1ec7. H\u1ea1t th\u1ea7n nguy\u00ean \u0111\u1eb7t : ty Phi\u00ean 4 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 7 c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 64 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u. Ty Ni\u1ebft 2 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 4 c\u1eedu ph\u1ea9m, 40 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u. Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u00e0m : ty Phi\u00ean 3 b\u00e1t ph\u1ea9m, 6 c\u1eedu ph\u1ea9m, 30 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u. Ty Ni\u1ebft 2 b\u00e1t ph\u1ea9m, 3 c\u1eedu ph\u1ea9m, 20 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u. C\u00f2n th\u1eeba th\u00ec r\u00fat \u0111i, ai l\u01b0u ng\u1ea1ch th\u00ec th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean chi l\u01b0\u01a1ng, x\u00e9t ra h\u1ea1t th\u1ea7n, ty Ni\u1ebft th\u00ec vi\u00ean d\u1ecbch c\u0169ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Duy ty Phi\u00ean vi\u00ean d\u1ecbch ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c. V\u1ec1 ng\u1ea1ch v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, xin c\u1ee9 \u0111\u1ec3 50 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 2 ban. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec du di sai v\u00e1t, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nhanh xong m\u1ecdi vi\u1ec7c. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129, ph\u00e9p c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng, ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00e1 hay kh\u00f4ng kh\u00e1, c\u1ed1t \u1edf \u0111\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t hay kh\u00f4ng, th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1eeda m\u00ecnh \u0111\u00e3 li\u00eam minh th\u00ec thu\u1ed9c l\u1ea1i sao c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t m\u00ecnh th\u00f2 ng\u00f3n x\u1ea3o quy\u1ec7t ra \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu trong l\u00f2ng m\u00ecnh tham lam m\u00e0 l\u1ea1i mu\u1ed1n c\u1ea5m thu\u1ed9c l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m b\u1eady, th\u00ec kh\u00f3 l\u1eafm. Hu\u1ed1ng chi ch\u00ednh s\u1ef1 to t\u00e1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh do 6 b\u1ed9, m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ee7a 6 b\u1ed9. Vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ed9 phi\u1ec1n hay gi\u1ea3n, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng phi\u1ec1n hay gi\u1ea3n quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n. V\u00ed nh\u01b0 th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn c\u00e1nh tay, c\u00e1nh tay sai khi\u1ebfn ng\u00f3n tay, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ea3o l\u00e0 c\u00e1nh tay kh\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e1nh tay c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? B\u1ea3o l\u00e0 ng\u00f3n tay kh\u00f4ng b\u1eb1ng c\u00e1nh tay, th\u00ec kh\u00f4ng ng\u00f3n tay c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 l\u00e0m sao. K\u1ec3 ra, th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng ty, thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a thu\u1ed9c l\u1ea1i. Th\u01b0\u1ee3ng ty d\u1eabu hi\u1ec1n t\u00e0i, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c c\u1ee7a thu\u1ed9c l\u1ea1i. Nay mu\u1ed1n tr\u1eeb t\u1ec7, ch\u1ec9 xin b\u1edbt thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec \u0111\u1ec3 th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u1eb7t c\u00e1nh tay \u0111i, \u0111\u1ec3 c\u00e1nh tay m\u00e0 ch\u1eb7t ng\u00f3n tay \u0111i kh\u00f4ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i, thu\u1ed9c l\u1ea1i l\u00e0m b\u1eady, ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t vi\u1ec7c, s\u1ef1 h\u1ea1i c\u00f2n \u00edt ; th\u01b0\u1ee3ng ty m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady th\u00ec d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb h\u1ea1i qu\u00e1 l\u1eafm. Sao kh\u00f4ng tr\u00e1ch m\u00ecnh kh\u00f4ng li\u00eam, kh\u00f4ng minh, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ed5 l\u1eabn cho ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ea1i l\u00e0m b\u1eady, \u00f4i c\u0169ng ch\u1ec9 n\u00f3i vi\u1ec7c ng\u1ecdn m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i cho l\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y chi\u1ebft b\u00e1c \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, l\u1eddi n\u00f3i nhi\u1ec1u c\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u00fang, t\u00e2u l\u00ean tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u0111\u1eb7t ra quan l\u1ea1i, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, b\u1ea5t t\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m g\u00ec. V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ecbch c\u0169ng nh\u01b0 th\u00e2n m\u00ecnh c\u00f3 c\u00e1nh tay, c\u00f3 ng\u00f3n tay, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y tuy c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea3i. Nh\u01b0ng, ng\u01b0\u1eddi ta hai c\u00e1nh tay l\u00e0 \u0111\u1ee7, 3 c\u00e1nh tay c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, 10 ng\u00f3n tay l\u00e0 \u0111\u1ee7, 20 ng\u00f3n tay c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n t\u1ec9nh gi\u1ea3m nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch th\u1eeba, l\u00e0 mu\u1ed1n khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng vi\u1ec7c v\u1eeba v\u1edbi nhau, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecf h\u1ebft l\u1ea1i d\u1ecbch, m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00e1nh tay, ng\u00f3n tay. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u01b0u l\u1ea1i d\u1ecbch 50 ng\u01b0\u1eddi chia l\u00e0m 2 ban, th\u00ec m\u1ed7i ban ch\u1ec9 c\u00f3 25 ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean 30 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i l\u00e0 gi\u1ea3m \u0111i r\u1ed3i. L\u1ea1i nh\u01b0 n\u00f3i n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cdu di li\u1ec7u v\u00e1t\u201d, th\u00ec thu\u1ed9c ty khi nh\u00e0n khi b\u1eadn, c\u1ed1t ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u nhau. Hai ch\u1eef \u201cdu di\u201d \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u1ea1i tu\u1ef3 vi\u1ec7c g\u1ecdi ra \u0111\u1ec3 ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m, th\u00ec ti\u1ebfng l\u00e0 chia ban m\u00e0 th\u1ef1c ra kh\u00f4ng c\u00f3 chia ban, b\u1ecdn kia kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0103n, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o ch\u1ecbu nh\u1ecbn \u0111\u00f3i m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u01b0 ? Ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i b\u00f3c l\u1ed9t c\u1ee7a d\u00e2n, do tr\u01b0\u1edbc x\u00e9t sau, c\u00e0ng th\u1ea5y l\u00e0 t\u00ednh vi\u1ec7c k\u00e9m, r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec, t\u1ed9i g\u00ec m\u00e0 v\u00eanh m\u1eb7t c\u1ed1 c\u00e3i th\u1ebf! \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e2u n\u00f3i : \u201cKh\u00f4ng tr\u00e1ch m\u00ecnh kh\u00f4ng li\u00eam minh kh\u00f4ng minh m\u00e0 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0m b\u1eady, \u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft vi\u1ec7c ng\u1ecdn th\u00f4i!\u201d. V\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i : \u201cch\u1eb7t c\u00e1nh tay, ch\u1eb7t ng\u00f3n tay v.v\u2026\u201d kh\u00f4ng hi\u1ec3u nh\u1eefng c\u00e2u \u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi ai m\u00e0 n\u00f3i. Vi\u1ec7c b\u00e0y t\u00e2u l\u00ean tr\u00ean, sao l\u1ea1i h\u1ed3 \u0111\u1ed3 nh\u01b0 th\u1ebf, hay l\u00e0 c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 m\u00e3n, m\u00e0 l\u00e0m nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i qu\u00e1i g\u1edf \u1ea5y ch\u0103ng ?<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3ng Nam duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, s\u1ed1 \u0111inh t\u0103ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ea5y l\u00e0 c\u00f4ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh y\u00ean nu\u00f4i, c\u00f9ng quan t\u1ec9nh th\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc v\u1ed7 v\u1ec1, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf. Ng\u01b0\u01a1i may g\u1eb7p c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, tr\u1eabm c\u0169ng ngh\u0129 vi\u1ec7c d\u00e2n b\u1edfi t\u1eeb B\u1ed1 ch\u00ednh, cho l\u00e0 c\u00f4ng ng\u01b0\u01a1i, cho th\u0103ng l\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c quan sang nhanh ch\u00f3ng m\u00e0 sinh ki\u00eau ng\u1ea1o, kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u00e9p, l\u1eddi n\u00f3i trong m\u1ed9t t\u1edd t\u00e2u r\u1ea5t l\u00e0 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng. T\u1edd t\u00e2u \u1ea5y \u00fd ki\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o ? Cho \u0111\u01b0\u1ee3c minh b\u1ea1ch t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>Quang d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. V\u00e0 n\u00f3i : n\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n, thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n. L\u1ea1i d\u1ecbch d\u1eabu nh\u1ecf, c\u0169ng \u1edf trong \u0111\u1ed3ng b\u00e0o c\u00f9ng lo\u1ea1i. Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 ng\u00f4n quan, ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c tr\u1eeb m\u1ecdi m\u1ed1i t\u1ec7. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n ch\u01b0a t\u1eebng gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1eddi b\u00e0n c\u1ed1 ch\u1ea5p l\u00e0 ph\u1ea3i. H\u1ed9 \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, th\u00e2n l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng ty m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1ef1 h\u1ecfi m\u00ecnh qu\u1ea3 \u0111\u00e3 li\u00eam ch\u00ednh ch\u01b0a ? M\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ea1i l\u00e0m b\u1eady, sao kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u00ean t\u00e2u l\u00ean tham h\u1eb7c, ch\u1eb3ng nh\u1eefng n\u00ean gi\u1ea3m c\u00f2n n\u00ean gi\u1ebft \u0111i n\u1eefa. M\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i b\u00f3ng n\u00f3i gi\u00f3, v\u00f4 c\u1ed1 xin t\u1ec9nh gi\u1ea3m l\u1ea1i d\u1ecbch m\u00e0 b\u00e3i \u0111u\u1ed5i \u0111i, th\u00ec so v\u1edbi b\u1ecdn l\u00e0m b\u1eady can \u00e1n ph\u1ea3i b\u00e3i d\u1ecbch c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec. Kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 th\u00edch m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. C\u00e2u th\u1ea7n n\u00f3i : \u201ckh\u00f4ng tr\u00e1ch m\u00ecnh b\u1ea5t li\u00eam b\u1ea5t minh m\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho thu\u1ed9c l\u1ea1i\u201d, l\u00e0 th\u1ea7n ch\u1ec9 v\u00e0o Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 n\u00f3i \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Kh\u00f4ng ng\u1edd l\u1eddi n\u00f3i kh\u00edch thi\u1ebft qu\u00e1 m\u00e0 b\u1ecb qu\u1edf m\u1eafng. T\u1edd s\u1edb n\u00e0y d\u00e2ng v\u00e0o. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt \u201cb\u1ea5t \u01b0ng\u201d((1) Lu\u1eadt b\u1ea5t \u01b0ng : t\u1ee9c l\u00e0 lu\u1eadt \u201cb\u1ea5t \u01b0ng vi\u201d ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m m\u00e0 l\u00e0m.1) m\u1ee9c n\u1eb7ng, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u1ec9nh gi\u1ea3m l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u1eabm \u0111\u00e3 y cho. Nay ngh\u0129 n\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u00e2n \u0111i\u1ec3n ban r\u1ed9ng, l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00e1c t\u1ec9nh ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i th\u1ea3i \u0111i. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u00e3 tr\u00edch l\u1ea1i d\u1ecbch cho v\u1ec1 s\u1ed5 h\u1ea1ng d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i ; h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u1ecdn th\u1ea3i m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 h\u00e0ng x\u00e3, \u0111\u1ec1u cho l\u01b0u ng\u1ea1ch nh\u01b0 c\u0169, chia ban chi l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n sang n\u0103m s\u1ebd theo ngh\u1ecb thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh (kh\u00f4ng v\u00e0o Kinh ch\u00fac h\u1ed7) ti\u1ec1n b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn, h\u1ea1ng nh\u1ecf c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u0111\u1ea7u n\u0103m ban \u01a1n, hu\u1ec7 tr\u1ea1ch th\u1ea5m kh\u1eafp. C\u00e1c quan \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho. Ta ngh\u0129 quan c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban ch\u00fac m\u1eebng, ch\u01b0a tho\u1ea3 l\u00f2ng th\u00e0nh. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00e1c th\u1ea7n h\u1ea1, quan trong quan ngo\u00e0i kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec nhau, ch\u00ednh n\u00ean ban cho m\u1ed9t lo\u1ea1t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n m\u1edbi. V\u1eady ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 chia \u0111i ban c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho vi\u00ean quy\u1ec1n nhi\u1ebfp T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt r\u1eb1ng : H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 t\u1ec9nh to x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, l\u00e0 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 h\u1ea1t kh\u00e1c. Nay Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u, cho ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n bi\u1ec7n, n\u00ean ph\u1ea3i r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn si\u00eang n\u0103ng \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u1eabm u\u1ef7 cho. Tr\u1eabm xem ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng bi\u1ebft c\u1ea3m kh\u00edch h\u0103ng h\u00e1i cho n\u00ean t\u1eeb m\u1ed9t vi\u00ean t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf c\u1ea5t l\u00ean l\u00e0m ch\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1 [B\u1ed1 ch\u00ednh]. Nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ngh\u0129 ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n tu\u1ed5i tr\u1ebb, 4 ch\u1eef t\u1eedu, s\u1eafc, t\u00e0i, kh\u00ed ch\u01b0a th\u1ec3 nh\u1ea3y ra ngo\u00e0i v\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i r\u0103n ng\u1eeba, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, n\u1ebfu b\u1ecb m\u1ed9t trong 4 ch\u1eef \u1ea5y, \u00edt khi kh\u00f4ng h\u01b0 h\u1ecfng. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam kh\u1eafc gi\u1eef m\u00ecnh \u0111\u1ec3 gi\u1eef ti\u1ebfng t\u1ed1t m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 vi\u1ec7c tr\u1ea7n thi\u1ebft \u1edf c\u00e1c s\u1edf l\u1ea7u, r\u1ea1p, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn nhi\u1ec1u. C\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd kh\u00f3 l\u00f2ng ki\u00eam coi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ea3n nha c\u1ee7a m\u00ecnh, vua b\u00e8n cho ph\u00e9p H\u00e0 Duy Phi\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, B\u00f9i Qu\u1ef9, n\u1ebfu b\u1ea3n nha c\u00f3 vi\u1ec7c quan kh\u1ea9n th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau \u1edf b\u1ed9 h\u1ed9i l\u00e0m, c\u00f2n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec mi\u1ec5n cho.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o r\u1eb1ng : nh\u1eefng v\u1eadt tr\u1ea7n thi\u1ebft, l\u0129nh \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 th\u00ec n\u00ean bi\u00ean th\u1ebb ghi d\u1ea5u, \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb gian l\u1ea1i x\u00ea d\u1ecbch \u0111\u1ed5i thay. V\u1ea3 l\u1ea1i, Gi\u00e1m l\u00e2m ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 nh\u01b0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t, H\u1ed3 H\u1ef1u, tr\u00ed s\u00e1ng su\u1ed1t kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb gian, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1eef l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0 may r\u1ed3i, sao hay \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb gian. Tr\u1eabm s\u1edf d\u0129 \u0111inh ninh \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, l\u00e0 v\u00ec c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u00e0 thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n n\u1ed9p v\u00e0o, ph\u00e0m c\u00f3 th\u01b0\u1edfng cho, n\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c quan c\u00f9ng c\u1ea3. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 m\u00e1u m\u1ee1 c\u1ee7a d\u00e2n, ch\u1ee9a \u0111\u1ea5y t\u00fai \u0111\u1ea7y c\u1ee7a k\u1ebb gian nh\u0169ng, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 gi\u1eef c\u1ee7a c\u1ee7a ta \u01b0 ?<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u xin ph\u00e1i 2 qu\u1ea3n v\u1ec7 10 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 500 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c V\u0169 l\u00e2m, C\u1ea5m binh v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3o, kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a qu\u00e2n ph\u1ea3i t\u1ec1 ch\u1ec9nh, do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau chi\u1ec3u qu\u1ea3n. M\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam, li\u1ec7u ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, \u0111\u00e0n \u00e1p c\u00e1c s\u1edf l\u1ea7u r\u1ea1p trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, s\u1edf n\u00e0o d\u00e1m \u0111\u00e1nh nhau, c\u1edd b\u1ea1c huy\u00ean n\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 tr\u00e1i ph\u00e9p c\u00f9ng l\u00e0 c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t tr\u1ed9m c\u1eafp, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan tr\u1eebng tr\u1ecb. C\u00f2n ban \u0111\u00eam sau khi b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh r\u1ed3i, trong th\u00e0nh c\u00f9ng l\u00e0 ph\u1ee5 qu\u00e1ch th\u00e0nh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111i l\u1ea1i s\u1edf n\u00e0o, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c, n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1ee9c l\u00e0 k\u1ebb gian, c\u0169ng cho b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i vi\u1ec7c ph\u00f2ng h\u1ecfa c\u0169ng n\u00ean c\u1ea9n h\u01a1n, c\u00e1c bi\u1ec1n binh tu\u1ea7n tra, n\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh b\u1ecb \u0111\u1ed3 ph\u00f2ng h\u1ecfa v\u00e0 nghi\u00eam c\u1ea5m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p nh\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1t l\u1eeda \u1edf g\u1ea7n l\u1ea7u r\u1ea1p \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho tri\u1ec7u L\u00e3nh binh Thanh Ba l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Giai, Th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Nguy\u00ean v\u1ec1 Kinh. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Ng\u00f4 V\u0103n Giai th\u00ec \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh V\u0169 V\u0103n Nguy\u00ean th\u00ec l\u01b0u Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. Vua cho L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Ph\u1ea1m Phi th\u0103ng th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, sung L\u00e3nh binh Thanh Ba ; L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i ; Ph\u00f3 l\u0129nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh th\u0103ng b\u1ed5 L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0o s\u00f4ng Tho\u1ea1i S\u01a1n t\u1ec9nh An Giang. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Quang Huy\u00ean, Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh tu\u00e2n d\u1ee5 kh\u00e1m nghi\u1ec7m d\u00f2ng s\u00f4ng n\u00f4ng s\u00e2u, t\u00e2u n\u00f3i : \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa s\u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 hai ng\u1ecdn n\u01b0\u1edbc gi\u00e1p nhau, n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u bu\u1ed5i s\u1edbm bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u0111\u1ec1u c\u00f3 chia ng\u1ea3, kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c s\u00f4ng kh\u00e1c th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y th\u1eb3ng \u0111i, cho n\u00ean vi\u1ec7c kh\u01a1i s\u00e2u th\u00eam kh\u00f4ng m\u1ea5y, m\u00e0 so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc kia c\u0169ng h\u01a1i c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1n. Ngh\u0129 xin thu\u00ea 6500 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u00e0o kh\u01a1i, \u0111\u1ed9 2 th\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua nghe theo. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho d\u00f2ng s\u00f4ng \u1ea5y tr\u00ean r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 5 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m m\u1ee9c. R\u1ed3i v\u00ec d\u00e2n phu thu\u00ea l\u00e0m ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1, l\u1ea1i xin th\u00eam h\u1ea1n m\u1ed9t th\u00e1ng n\u1eefa. V\u1eeba g\u1eb7p L\u00ea Quang Huy\u00ean theo t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac h\u1ed7. Vua sai \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00e0o s\u00f4ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac h\u1ebft h\u1ea1n v\u1eabn ch\u01b0a l\u00e0m xong. (\u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng d\u00e0i su\u1ed1t h\u01a1n 7600 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1edbi \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 4600 tr\u01b0\u1ee3ng), m\u00e0 m\u01b0a l\u1ee5t d\u1ed3n \u0111\u1ebfn, vi\u1ec7c c\u1ea5y l\u00faa \u0111\u1ebfn k\u1ef3. B\u1ecdn Huy\u00ean xin nh\u1eadn t\u1ed9i l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua sai tha cho d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u v\u1ec1, \u0111\u1ee3i m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m. \u0110\u1ed3ng s\u1ef1 l\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia tu\u1ed5i gi\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m Cai \u0111\u1ed9i, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed ; Huy\u00ean, Th\u1ea1nh v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai 4 qu\u1ea3n v\u1ec7 500 bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf Kinh ng\u1ed3i 8 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n chia nhau \u0111i t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, tu\u1ea7n d\u00f2 gi\u1eb7c bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ee5 \u1edf ty T\u1eeb t\u1ebf ban \u0111\u00eam \u0111em m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con trai l\u1ea1 m\u1eb7t \u0111\u1ed9t nhi\u00ean v\u00e0o \u0111\u1eb5n c\u00e2y chu\u1ed1i \u1edf t\u01b0\u1eddng sau nh\u00e0 t\u00f2ng t\u1ef1 b\u00ean t\u1ea3 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, b\u1ecb v\u00f5 bi\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0 V\u0169 \u0110\u0103ng Trinh b\u1eaft n\u1ed9p ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n. Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai kho\u00e1 tay l\u1ea1i giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tra r\u00f5 tr\u1ecb t\u1ed9i. Th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u0103ng Trinh ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c, h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ho\u00e0ng t\u1eed Ho\u00e0 qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Qu\u1ea7n (nguy\u00ean l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c m\u1ef9 thu\u1ed9c ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o) l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c b\u1ea3o nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u00e1c D\u1ef1c.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ed9 vi\u1ec7n \u1edf Kinh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho trong ngo\u00e0i, khi n\u00e0o c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 qua s\u1eafc truy\u1ec1n ph\u00ea b\u1ea3o, th\u00ec ph\u1ea3i r\u00fat ra \u0111\u1ea1i \u00fd l\u00e0m ra t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a b\u1ed9 ph\u00e1t giao cho thi h\u00e0nh. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u1edf trong t\u1edd t\u01b0 vi\u1ebft m\u1ea5y ch\u1eef \u201ckh\u00e1m ph\u1ee5ng ch\u00e2u ph\u00ea, ch\u00e2u \u0111i\u1ec3m\u201d. (V\u0103n th\u01b0 t\u1eeb cho thi h\u00e0nh kh\u00f4ng nh\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00f3 ph\u00ea b\u1ea3o m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 sao ra cho thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n<p>H\u1eadu qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : ban ch\u1ea7u t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u0103n b\u00ean t\u1ea3, v\u00f5 b\u00ean h\u1eefu. Duy v\u1ec1 v\u0103n quan l\u0129nh v\u00f5 ch\u1ee9c, v\u00f5 quan l\u0129nh v\u0103n ch\u1ee9c, ban ch\u1ea7u ch\u01b0a c\u00f3 quy t\u1eafc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m quan v\u0103n ki\u00eam l\u0129nh v\u00f5 ch\u1ee9c nh\u01b0 \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u00ec theo v\u0103n giai \u0111\u1ee9ng \u1edf t\u1ea3 ban ; quan v\u00f5 ki\u00eam l\u0129nh v\u0103n ch\u1ee9c nh\u01b0 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 ki\u00eam Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, H\u1eefu \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m th\u00ec theo v\u00f5 giai \u0111\u1ee9ng \u1edf h\u1eefu ban. L\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh t\u00e2u n\u00f3i : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i bi\u1ec1n binh c\u00f9ng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111i \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean X\u00edch Lam, khai kh\u1ea9n th\u00e0nh ru\u1ed9ng c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 300 m\u1eabu. N\u0103m nay thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c h\u01a1n 4600 h\u1ed9c. \u0110\u00e3 cho v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ec3 v\u00e0o kho, v\u00e0 l\u01b0u l\u1ea1i bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 m\u00e3n ban m\u1ed7i th\u00e1ng 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 gi\u1eef canh ng\u01b0u \u0111i\u1ec1n kh\u00ed \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ki\u00eam vi\u1ec7c qu\u1ea3n th\u00fac b\u1ecdn t\u00f9 ph\u1ea1m, sai h\u1ecd ti\u1ebfp t\u1ee5c khai kh\u1ea9n.<\/p>\n<p>Vua ban khen, th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 400 quan ti\u1ec1n. T\u00f9 ph\u1ea1m 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh An Giang c\u0169ng t\u00e2u b\u00e1o : bi\u1ec1n binh kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u1edf sau t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 770 m\u1eabu, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c 9000 h\u1ed9c. Vua chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng cho 600 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 : t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u1edf v\u00e0o Nam, nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n cho t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u1ea3n nh\u1eadn c\u00e0y c\u1ea5y. \u0110\u1ebfn khi thu ho\u1ea1ch, m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p l\u00e0m c\u1ee7a c\u00f4ng, m\u1ed9t n\u1eeda cho \u0103n d\u00f9ng ; c\u00f2n kh\u1ea5u l\u01b0\u01a1ng th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng t\u00f9 ph\u1ea1m l\u00e0m kh\u00f4ng h\u1ebft, cho d\u00e2n n\u00e0o c\u1eadn ti\u1ec7n \u0111\u1ea5y c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf sung l\u00e0m c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>R\u00fat b\u1edbt ch\u1ee9c hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o 2 huy\u1ec7n Thi\u00ean Thi, Ph\u00f9 Dung t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean. S\u0129 s\u1ed1 2 huy\u1ec7n \u1ea5y \u00edt \u1ecfi, cho n\u00ean r\u00fat ch\u1ee9c hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111i.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc L\u00e2m th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ; \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An ; \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 b\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc L\u00e2m, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 Kinh ch\u00fac h\u1ed7. Th\u1ef1 H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Tr\u1ea7n Tr\u1ee9 th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh. Vua sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y tr\u00fa ph\u00f2ng ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u00e0m th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Thi\u1ec7n v\u00f5. \u0110\u00e0m quen bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, m\u00e0 sai ph\u00e1i c\u0169ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, t\u1ec9nh th\u1ea7n xin l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 sai khi\u1ebfn. Vua b\u00e8n cho \u0110\u00e0m th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i tr\u00fa ph\u00f2ng ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai.<\/p>\n<p>S\u00e1ch phong tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t l\u00e0m B\u00ecnh Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ; tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec7 nh\u1ecb l\u00e0m B\u00ecnh H\u01b0ng tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ; tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec7 tam l\u00e0m B\u1ea3o L\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ; tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec7 ng\u0169 l\u00e0m B\u1ea3o Thu\u1ea7n tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa (\u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t t\u00ean th\u00e1i \u1ea5p).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, \u0111\u1ec7 tam, \u0111\u1ec1u tu\u1ed5i ngo\u00e0i 50, gi\u00e0 nua l\u1eadt \u0111\u1eadt, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i em tr\u1eabm l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec7 ng\u0169 c\u0169ng g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ng\u0169 tu\u1ea7n, go\u00e1 ch\u1ed3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 con, c\u1ea3nh gi\u00e0 bu\u1ed3n t\u1ebb, d\u1eabu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00f4ng ch\u00faa ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c phong hi\u1ec7u, n\u00ean c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra l\u00f2ng \u01b0u h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ec5, Binh 2 b\u1ed9 t\u00e2u xin : t\u1eeb sau khi xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung v\u00e0 khi xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i c\u00e1c s\u1edf, c\u00f3 b\u00e0y \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n \u0111i xem, kh\u00f4ng c\u1ee9 trai g\u00e1i tr\u1ebb gi\u00e0, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ee9ng y\u00ean \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng vua \u0111i, ho\u1eb7c \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1edd s\u00f4ng, khi tr\u00f4ng th\u1ea5y xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1eafp h\u00e0ng qu\u1ef3 xu\u1ed1ng ngay ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng, xa gi\u00e1 \u0111i qua, c\u00fai \u0111\u1ea7u v\u00e1i r\u1ed3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u00ean n\u00e1o th\u1ea5t l\u1ec5. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh n\u00e0y, ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecdn m\u1ea5t d\u1ea1y nh\u00e2n l\u00fac \u1ea5y m\u00e0 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i, chi\u1ec3u lu\u1eadt gia l\u00ean m\u1ee9c n\u1eb7ng m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i. Vua r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1((1) T\u1eeb gi\u00e1 : t\u1ee9c l\u00e0 xa gi\u00e1 c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.1) ng\u1ef1 ch\u00ednh l\u1ea7u, \u0111em ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111i theo, th\u1ea3 \u0111\u00e8n l\u1eeda, n\u1ed5i \u00e2m nh\u1ea1c. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu vui l\u00f2ng khen ng\u1ee3i m\u00e3i. Vua c\u1ea3 m\u1eebng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : n\u0103m nay g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm. R\u1ea5t m\u1eebng th\u00e1nh m\u1eabu l\u00e0 Nh\u00e2n Tuy\u00ean T\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111i \u0111\u1ee9ng m\u1ea1nh kho\u1ebb, ng\u00e0y c\u00e0ng s\u1ed1ng l\u00e2u. B\u00e8n chi\u1ec1u theo l\u00f2ng th\u1ea7n d\u00e2n cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fac h\u1ed7, \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u1ef1ng \u0111\u1eb7t l\u1ea7u r\u1ea1p. Nh\u01b0ng tr\u1eabm ngh\u0129 : l\u00e0m xa hoa nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm th\u1ef1c cho l\u00e0 c\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 th\u00eam h\u1ed5 th\u1eb9n m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0ng Th\u00e1nh t\u1eeb tu\u1ed5i th\u1ecd ng\u00e0y cao, ng\u00e0y nay vui l\u00f2ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m y\u00ean l\u00f2ng ta m\u1ed9t ng\u00e0y l\u00e0m con, n\u00ean ban ra \u01a1n hu\u1ec7, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 \u01a1n c\u1ee7a m\u1eb9 ta. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 b\u1ecdn H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p ; vi\u00ean, bi\u1ec1n, binh, th\u1ee3, nh\u1ea1c sinh, th\u01b0\u1edfng chung 1000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00e0m th\u00eam nh\u00e0 r\u1ea1p d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh. H\u1eb1ng n\u0103m ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd ch\u1ec9 l\u00e0m nh\u00e0 r\u1ea1p l\u1ee3p c\u1ecf \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 di\u1ec5n c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i. N\u0103m \u1ea5y g\u1eb7p \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft, cho n\u00ean l\u00e0m th\u00eam nh\u00e0 r\u1ea1p d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft b\u00e0y c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i vui ca nh\u1ea1c cho c\u00e1c quan v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ee9ng xung quanh m\u00e0 xem.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 c\u1ea7u Gia H\u1ed9i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i, sai l\u00e0m nh\u00e0 r\u1ea1p d\u00e0i \u1edf tr\u00ean (ch\u00ednh gi\u1eefa c\u1ea7u t\u1ea7ng tr\u00ean l\u00e0m 3 gian, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb1ng sau \u1edf t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u00e0m 2 gian) \u0111\u1ec3 treo \u0111\u00e8n l\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ch\u01a1i h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m, ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n B\u1ed3ng Doanh. Tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00f9ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong ngo\u00e0i v\u00e0o ch\u1ea7u, cho u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho l\u1ee5a m\u00e0u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. B\u00e8n l\u00e0m th\u01a1 ghi vi\u1ec7c \u1ea5y ; sai N\u1ed9i c\u00e1c sao ra ban cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u1eefu H\u1ed9 Th\u00e0nh. (T\u1eeb ch\u1ed7 gi\u00e1p c\u1ea7u L\u1ee3i T\u1ebf \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi c\u1ea7u Ho\u00e0ng T\u1ebf). Vua sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111\u1ed1c coi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau, ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean can \u00e1n ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u, th\u00ec nh\u1eefng c\u1ea5p k\u1ef7 c\u1ee7a vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec1u xo\u00e1 b\u1ecf \u0111i. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u00e0m nh\u00e0 ng\u00f3i cho v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1ec7 Kim ng\u00f4 canh tr\u1ef1c (\u1edf g\u1ea7n ngo\u00e0i c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh, Nguy\u1ec7t Ba, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m t\u1ea1m 2 s\u1edf, m\u1ed7i s\u1edf 14 gian. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0m x\u00ea ra v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ed5i l\u1ee3p b\u1eb1ng ng\u00f3i).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n An Giang t\u00e2u n\u00f3i : ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u00e0 Ti\u00ean, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u1ea5y duy c\u00f3 H\u1eadu c\u01a1 An Giang l\u00e0 l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Kinh, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i ng\u1ea1ch c\u0169 ; c\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 nh\u01b0 2 c\u01a1 An Bi\u00ean nh\u1ea5t nh\u1ecb c\u00f9ng l\u00ednh tr\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tr\u1ea1m Giang N\u00f4ng, xin giao c\u1ea3 v\u1ec1 H\u00e0 Ti\u00ean chi\u1ec3u qu\u1ea3n. C\u00f2n nh\u01b0 l\u00ednh Th\u1ed5 c\u01a1 tam An Bi\u00ean qu\u00ea thu\u1ed9c T\u00e2y Xuy\u00ean, \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 An Bi\u00ean l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ea7u m\u1ed1i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f2n nhi\u1ec1u, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi H\u00e0 Ti\u00ean c\u0169ng l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a An Giang. V\u1eady H\u1eadu c\u01a1 An Giang v\u00e0 3 c\u01a1 An Bi\u00ean nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam \u0111\u1ec1u cho theo nh\u01b0 c\u0169 thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ec9nh An Giang. Duy c\u00f3 tr\u1ea1m Giang N\u00f4ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ti\u00ean N\u00f4ng thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>\u00a0Lang trung h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Vua cho gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 tang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Kinh. Vua sai theo ch\u1ee9c c\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4n t\u01b0\u1edbc. L\u01b0\u01a1ng th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng 1500 quan ti\u1ec1n, 1200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u00ec 900 quan ti\u1ec1n, 700 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 700 quan ti\u1ec1n, 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng th\u00e2n c\u00f4ng 1000 quan ti\u1ec1n, 1000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u00ec 600 quan ti\u1ec1n, 400 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 500 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u00f4ng 700 quan ti\u1ec1n, 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u00ec 450 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 400 quan ti\u1ec1n, 260 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u00ec 400 quan ti\u1ec1n, 280 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 350 quan ti\u1ec1n, 240 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n c\u00f4ng 500 quan ti\u1ec1n, 350 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u00ec 350 quan ti\u1ec1n, 260 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 300 quan ti\u1ec1n, 220 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng 450 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong th\u00ec 300 quan ti\u1ec1n, 240 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 250 quan ti\u1ec1n, 200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n h\u1ea7u t\u1eadp phong th\u00ec 250 quan ti\u1ec1n, 200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong 200 quan ti\u1ec1n, 150 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 n\u1ed9i h\u1ea7u t\u1eadp phong 180 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 160 quan ti\u1ec1n, 90 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 ngo\u1ea1i h\u1ea7u t\u1eadp phong th\u00ec 170 quan ti\u1ec1n, 90 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 150 quan ti\u1ec1n, 80 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00ecnh h\u1ea7u t\u1eadp phong th\u00ec 160 quan ti\u1ec1n, 80 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 140 quan ti\u1ec1n, 70 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3 qu\u1ed1c khanh t\u1eadp phong th\u00ec 150 quan ti\u1ec1n, 70 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 135 quan ti\u1ec1n, 65 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng t\u00e1 qu\u1ed1c khanh t\u1eadp phong th\u00ec 140 quan ti\u1ec1n, 65 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 130 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5ng qu\u1ed1c khanh, t\u1eadp phong th\u00ec 130 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 125 quan ti\u1ec1n, 55 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3 qu\u1ed1c u\u00fd t\u1eadp phong th\u00ec 45 quan ti\u1ec1n, 35 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 40 quan ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng t\u00e1 qu\u1ed1c u\u00fd t\u1eadp phong th\u00ec 42 quan ti\u1ec1n, 32 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 38 quan ti\u1ec1n, 28 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5ng qu\u1ed1c u\u00fd t\u1eadp phong th\u00ec 40 quan ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 36 quan ti\u1ec1n, 26 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3 qu\u1ed1c lang t\u1eadp phong th\u00ec 38 quan ti\u1ec1n, 28 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 34 quan ti\u1ec1n, 24 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng t\u00e1 qu\u1ed1c lang t\u1eadp phong th\u00ec 36 quan ti\u1ec1n, 26 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 32 quan ti\u1ec1n, 22 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5ng qu\u1ed1c lang t\u1eadp phong th\u00ec 34 quan ti\u1ec1n, 24 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e2n phong th\u00ec 30 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi T\u00f4n th\u1ea5t, n\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng c\u0169 k\u00e9m l\u1ec7 m\u1edbi, th\u00ec theo l\u1ec7 m\u1edbi m\u00e0 l\u0129nh ; l\u01b0\u01a1ng c\u0169 h\u01a1n l\u1ec7 m\u1edbi th\u00ec t\u1ea1m cho theo l\u01b0\u01a1ng c\u0169, kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n<p><a>Tham t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em theo b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 La Ki\u00ean c\u00f9ng th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 An man nh\u1ea5t l\u00e0 Vu Khi\u00eam \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/a><\/p>\n<p>Vua cho tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Phong t\u00e2u r\u1eb1ng : t\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Ch\u1ea5t Tri \u0111em tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : tr\u01b0\u1edbc kia gi\u1eb7c Y\u1ec3m tr\u1ed1n v\u1ec1, th\u1ed5 nh\u00e2n theo \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng m\u1ea5y. Ch\u1ea5t Tri d\u1eabu c\u00f3 tr\u00ed d\u0169ng, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u1ecba h\u1ea1t t\u1ef1 gi\u1eef m\u00e0 th\u00f4i. K\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a ta ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng nu\u00f4i ch\u1ee9a s\u1ee9c m\u1ea1nh, k\u1ebb kia \u0111\u1ebfn th\u00ec ta \u0111\u00e1nh cho h\u1ecd s\u1ee3 th\u00f4i. \u0110\u1ea5t B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, n\u00f3 t\u1ef1 gi\u1eef l\u1ea5y, t\u1ea5t ph\u1ea3i g\u1ecdi \u0111em l\u00ednh v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u1ee9 kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, ch\u1eb3ng qua 5, 6 n\u0103m c\u0169ng ph\u1ea3i kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n m\u1ecfi m\u1ec7t th\u00f4i. Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y c\u0169ng v\u00ed nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng s\u01b0\u1eddn g\u00e0, b\u1ecf th\u00ec ti\u1ebfc, \u0103n th\u00ec kh\u00f4ng ngon g\u00ec, k\u1ebb kia mu\u1ed1n gi\u1eef \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng \u1ea5y, c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111i B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. Phong t\u00e2u r\u1eb1ng : ch\u00fang s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, n\u1ebfu \u00e9p ch\u00fang \u0111i, c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Vua n\u00f3i : c\u00e1ch d\u1ee5ng binh, ph\u1ea3i nh\u00e2n th\u1ebf c\u1ee7a \u0111\u1ecbch m\u00e0 kh\u00e9o d\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u1eabn khinh ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p, cho n\u00ean khi \u0111\u00e1nh nhau, h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb. Ta d\u00f9ng l\u00ednh Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 d\u00f9ng qu\u00e2n ta gi\u1ecfi b\u1eafn s\u00fang ti\u1ebfp \u1edf \u0111\u1eb1ng sau, kh\u00f4ng cho qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p bi\u1ebft. Ch\u00fang cho l\u00e0 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft, m\u1edbi ch\u1ecbu c\u1ed1 s\u1ee9c quy\u1ebft chi\u1ebfn, chuy\u1ec3n s\u1ef1 thua m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u1ea5y t\u1ee9c l\u00e0 ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a cho qu\u00e2n quay l\u01b0ng ra s\u00f4ng m\u00e0 b\u00e0y tr\u1eadn, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch hay \u01b0 ?<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe n\u00f3i khi tr\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1ea1nh l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f2n nh\u1ecf, ph\u00e0m nh\u1eefng qu\u1ea7n \u00e1o, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec1u b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u1ea3. V\u1ec1 sau n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea1nh m\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p ng\u00e0y c\u00e0ng suy ; cho n\u00ean b\u1ecb n\u00f3 \u1ee9c ch\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. Nay trong n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 ((1) Ch\u00e0 V\u00e0 : t\u1ee9c l\u00e0 Giava.1), ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n, kh\u00f4ng c\u00f3 quy ch\u1ebf b\u00f3 bu\u1ed9c g\u00ec. N\u1ebfu x\u1ea3y ra c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u00f2i gi\u1ed1ng ch\u1eafc \u0111\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng kh\u00e1c. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01b0\u1edbc kia qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u01b0\u1edbc ta \u1edf nh\u1edd \u1edf \u0111\u1ea5y, ch\u00ednh m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y thuy\u1ec1n vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u1ebfn b\u1edd, nh\u1eefng qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i theo thuy\u1ec1n, l\u00ean th\u1eb3ng 2 b\u00ean b\u1edd c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n. Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta h\u1ecfi th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u00f3i r\u1eb1ng : t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf. Ph\u00e0m l\u00ednh \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, tha h\u1ed3 c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t, kh\u00f4ng ai ng\u0103n c\u1ea3n. Cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc \u1ea5y m\u1ed7i khi nghe th\u1ea5y qu\u00e2n quan \u0111\u1ebfn, c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5t gi\u1ea5u \u0111i. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 d\u0169ng h\u00e3n \u1ea5y, ch\u1ec9 v\u00ec qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111em l\u01b0\u01a1ng s\u1eb5n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t \u0111\u1ea5y, th\u00ec hung t\u1ee3n, ngang ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1ng s\u1ee3 m\u00e0 th\u00f4i, h\u00e1 th\u1ef1c c\u00f3 d\u0169ng c\u1ea3m \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i vua cho l\u00e0 Tr\u00e0 Long \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u1ea9m m\u1ee5c c\u1ea5p cho t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 cho Nh\u00e2m Vu, La Ki\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u. Cho \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m, h\u1eb1ng th\u00e1ng chi l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i khi n\u00e0o v\u1ec1 \u0111\u1ebfn b\u1ea3n h\u1ea1t th\u00ec th\u00f4i. L\u1ea1i c\u1ea5p cho b\u00e0i ng\u00e0 \u0111\u1ec3 ra v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ea7u. Vu Khi\u00eam th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho th\u1ef1c th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec1u 1 c\u00e1i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 kh\u00ed d\u1ecbch l\u1ec7, binh v\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb truy\u1ec1n nhi\u1ec5m ch\u1ebft m\u1ea5t h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi. Vua sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1t ti\u1ec1n kho tu\u1ea5t c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 ng\u00e0y kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf n\u00fai Thu\u1eadn c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00e0m nhi\u1ec1u ng\u00e0y. Sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng c\u00f9ng v\u1ec1 cung ch\u1ee9c. L\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n c\u0169ng cho r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh, \u0111\u1ed1c binh d\u00e2n \u0111\u00e0o h\u00e0o, \u0111\u00e0o c\u1ea1m \u1edf bi\u00ean b\u1ea3o c\u01a1 T\u0129nh man \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef b\u1ecdn \u00e1c Man. C\u00f3 m\u1ed9t con voi nh\u1ecf sa xu\u1ed1ng c\u1ea1m, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh n\u1ed9p. Vua sai th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXI<\/a> \u2013 211<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd l\u00e0 ng\u00e0y ti\u1ebft Thanh minh. Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u1ea5y, vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Thanh minh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft c\u00e1c l\u0103ng. G\u1eb7p m\u01b0a r\u00e9t lu\u00f4n m\u1ea5y h\u00f4m, vua h\u01a1i kh\u00f3 \u1edf. Ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f9ng xin vua ch\u1ecdn sai ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111i l\u00e0m l\u1ec5 thay. Vua b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i nghe. D\u1ee5 r\u1eb1ng : sau khi t\u1ebf Giao, tr\u1eddi t\u1ea1nh \u1ea5m, s\u1ebd th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u1ec5 t\u00f4n l\u0103ng c\u00e1c ti\u00ean th\u00e1nh. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ti\u1ebft Thanh minh, nh\u1eefng t\u00f4n l\u0103ng c\u00e1c ti\u00ean th\u00e1nh, c\u00e1c ti\u00ean ho\u00e0ng h\u1eadu, ch\u1ec9 ph\u00e1i quan ch\u1ee9c t\u00f4n th\u1ea5t \u0111i l\u00e0m l\u1ec5. N\u0103m \u1ea5y, ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng kh\u00e2m m\u1ec7nh \u0111i l\u00e0m l\u1ec5).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 ra v\u00e0o c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung : quan v\u0103n mang theo vi\u00ean t\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i ; quan v\u00f5 mang theo cai \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. N\u1ebfu ai \u0111em theo sai d\u1ecbch ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch, binh \u0111inh, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, s\u1ebd gh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt \u201cvi ch\u1ebf\u201d m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed. L\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ee9 v\u00e0ng b\u1ea1c c\u1ee7a kho c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u1ed1 g\u00e1nh nhi\u1ec1u hay \u00edt, ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf Kinh g\u00e1nh thay qua c\u1eeda Hi\u1ec3n Nh\u00e2n, ch\u1ec9 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh ph\u00e1i theo \u0111\u1ebfn ph\u1ee7<\/p>\n<p>N\u1ed9i v\u1ee5 nh\u1eadn n\u1ed9p. C\u00f2n l\u00ednh t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ch\u1ec9nh c\u1ea5m l\u1ec7nh ra v\u00e0o c\u1eeda.<\/p>\n<p>C\u1ea5t b\u1ed5 cho con Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0 Phan V\u0103n O\u00e1nh, con Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0 \u0110\u1ed7 T\u00e0i, con Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1ea9m \u0111\u1ec1u l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh. Con Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i B\u1ea3o, con Th\u1ecb lang Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecbnh \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1, do b\u1ed9 \u00e1n b\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : tr\u1eddi m\u01b0a r\u00e9t, s\u1ee3 c\u00f3 khi h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u t\u1ea1nh \u1edf mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng. R\u1ed3i th\u00ec M\u1eb7t Tr\u1eddi l\u00f3 s\u00e1ng, vua l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho B\u00f9i Qu\u1ef9 k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, ti\u1ec1n v\u00e0ng Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn\u00a0 \u0111\u1ed3ng. Vua nh\u00e2n th\u1ec3 b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u xu\u00e2n tr\u1eddi t\u1ea1nh \u1ea5m, tr\u1eabm vui m\u1eebng, cho l\u00e0 n\u0103m nay t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. L\u00f2ng tr\u1eabm h\u01a1i t\u1ef1 m\u00e3n. Cho n\u00ean tr\u1eddi m\u01b0a d\u1ea7m, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ea1i l\u00faa. Nay tr\u1eabm c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea3nh t\u1ec9nh, m\u00e0 kh\u00ed t\u1ed1t sinh ra, may ra c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua \u1edf v\u00e0o ch\u1ed7 m\u1ef9 m\u00e3n, n\u00ean gi\u1eef l\u00f2ng khi\u00eam t\u1ed1n. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat m\u00e3n t\u00fac, th\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ef1 m\u00e3n th\u00ec b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, khi\u00eam t\u1ed1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u00edch\u201d, th\u00e1nh nh\u00e2n r\u0103n d\u1ea1y kh\u00f4ng sai, Kh\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean t\u1ef1 r\u0103n s\u1eeda \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1edfng cho Ph\u00f3 ng\u1ef1 y l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c H\u1ea1 gia 2 c\u1ea5p, ti\u1ec1n v\u00e0ng Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 1 \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1ecdn t\u1ea3 h\u1eefu vi\u00ean ph\u00e1n, y ch\u00e1nh, y ph\u00f3 \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng chung 100 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, \u1ea5n quan \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c d\u1ef1 vi\u1ec7c x\u00e9t nghi\u1ec7m v\u1ecb thu\u1ed1c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0ng Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Sai t\u1ebf mi\u1ebfu Ti\u00ean y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : v\u1eeba r\u1ed3i m\u01b0a r\u00e9t li\u1ec1n m\u1ea5y h\u00f4m, tr\u1eabm lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n. R\u1ed3i th\u00ec h\u01a1i b\u1ecb c\u1ea3m, tham chi\u1ebfu ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u nghi\u1ec7m, th\u00ec ngh\u1ec1 thu\u1ed1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00f4 b\u1ed5. N\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00eau ra \u0111\u1ec3 t\u1ecf ti\u1ebfng t\u1ed1t c\u1ee7a \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, s\u1eeda so\u1ea1n l\u1ec5 v\u1eadt, sai quan \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Ti\u00ean y t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng, quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u1ea1y m\u1eebng. Vua ban cho \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 ti\u1ec1n v\u00e0ng b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Ai b\u1eadn vi\u1ec7c ho\u1eb7c ph\u1ea3i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u0169ng chi\u1ec3u ph\u1ea9m c\u1ea5p cho. C\u00f2n c\u00e1c nha nh\u00e0n t\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, l\u1ea1i gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng chung cho 3000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>K\u1ef3 l\u00e3o trong Kinh k\u1ef3 d\u00e2ng th\u00f3c m\u1edbi, vua sai l\u1ea5y m\u1ea5y h\u1ea1t th\u00e2n t\u1ef1 n\u1ebfm xem. Tri\u1ec7u Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u00f4ng l\u00faa v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm n\u1ebfm h\u1ea1t g\u1ea1o n\u00e0y \u0111\u00e3 ch\u1eafc m\u00e0 ng\u1ecdt, th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m vui v\u00e0 y\u00ean l\u00f2ng l\u1eafm. Tr\u01b0\u1edbc kia l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u01a1ng xanh t\u1ed1t, g\u1eb7p m\u1ea5y h\u00f4m r\u00e9t bu\u1ed1t, tr\u1eabm lo qu\u00e1 m\u00e0 sinh \u1ed1m. Tr\u1eabm nghe n\u00f3i l\u00faa tr\u1ed7 g\u1eb7p r\u00e9t th\u00ec b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i. Nay l\u1ea1i t\u1ed1t m\u00e0 ch\u1eafc h\u1ea1t nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 h\u1ecd ch\u1ecdn nh\u1eefng l\u00faa ch\u00ednh s\u1edbm m\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean ch\u0103ng !\u201d<\/p>\n<p>Vua ban thuy\u1ec1n L\u00ea((1) Thuy\u1ec1n L\u00ea : t\u1ee9c l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f3 ch\u1ea1m kh\u1eafc.1) c\u00f3 mui cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed : T\u00f9ng qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ea9m, Ninh qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean B\u1eadt, Ho\u00e0 qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Qu\u1ea7n, H\u00e0m Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ee7, L\u1ea1c Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean V\u0169, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong khi \u0111i theo h\u1ea7u vua.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ca nh\u1ea1c l\u00e0m c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i c\u00e1c k\u1ef9 ngh\u1ec7 (138 ng\u01b0\u1eddi) do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh. Vua cho chi\u1ec3u s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p \u1ed1m. Vua cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u1edf nh\u00e0 tr\u1ecd \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. Cho tri\u1ec7u L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ee3i k\u1ef3 ch\u00fac h\u1ed7. H\u1ee3p r\u1ed3i sau ch\u1ebft. Vua cho ngo\u00e0i l\u1ec7 ti\u1ec1n tu\u1ea5t c\u1ea5p th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng tr\u1ea3 l\u1ea1i ch\u1ee9c h\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 cho Phan Huy Th\u1ef1c. Th\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ea7n m\u1eabn, vua bi\u1ebft, cho l\u00e0m \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u00e0 \u1ed1m, l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i, \u0111\u00e3 gi\u00e1ng b\u1ed5 Tham tri, l\u1ea1i gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn Th\u1ecb lang. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd g\u1ea7n \u0111\u1ebfn kh\u00e1nh ti\u1ebft, cho n\u00ean vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1eb7ng Th\u1eadn th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 quy\u1ec1n qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Long v\u00f5 ; Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m ki\u00eam qu\u1ea3n 4 v\u1ec7 dinh K\u1ef3 v\u00f5 ; Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1eabn qu\u1ea3n l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7. B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa quy\u1ec1n qu\u1ea3n, quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n tri\u1ec7n, d\u1eabu ch\u01b0a th\u1ef1c b\u1ed5 ch\u00ednh h\u00e0m, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u1ea3n su\u1ea5t qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c, xin n\u00ean c\u1ea5p cho c\u00e1o tr\u1ee5c. V\u1eabn vi\u1ebft r\u00f5 m\u1ea5y ch\u1eef \u201cquy\u1ec1n qu\u1ea3n, quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng\u201d. V\u1ec1 sau c\u1ee9 theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn l\u00e2m th\u1eddi t\u00e2u h\u1ecfi th\u00eam r\u01b0\u1eddm. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 18 l\u00e0 Mi\u00ean T\u1ec3 l\u00e0m T\u01b0 Ngh\u0129a qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Ban m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o m\u0169 cho H\u1ed3ng T\u00e1 l\u00e0 con ho\u00e0ng t\u1eed Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Ngh\u1ecb. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng t\u00f4n 15 tu\u1ed5i th\u00ec cho \u0111\u1ed9i m\u0169, ban tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi ch\u1ea7u l\u1ea1y ch\u00fac m\u1eebng. H\u1ed3ng T\u00e1 tu\u1ed5i m\u1edbi 13, v\u00ec n\u0103m \u1ea5y g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eb7c \u00e2n ban cho.<\/p>\n<p>T\u1eb7ng cho T\u0129nh Ph\u01b0\u1eddng l\u00e0 con \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh l\u00e0m Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c khanh.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i : h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 th\u1ed5 b\u1ea3o T\u1eeb Linh (\u1edf giang ph\u1eadn c\u1eeda Ti\u1ec3u), \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t t\u1ed1t m\u00e0u, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin cho t\u00f9 ph\u1ea1m h\u1ea1t \u1ea5y (34 ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y khai kh\u1ea9n ; ph\u00e1i l\u00ednh t\u1ec9nh hi\u1ec7p c\u00f9ng vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac b\u1ecdn \u1ea5y. H\u1eb1ng n\u0103m v\u00e0o c\u00e1c th\u00e1ng 1, 2, 5, 6, 7, 8, 9, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec c\u1ea5p n\u1eeda ph\u01b0\u01a1ng. M\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng xong r\u1ed3i, l\u1ea1i giao b\u1ecdn \u1ea5y cho c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1, b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eb7ng, v\u1eabn chi\u1ec3u theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o c\u1ee7a t\u00f9 binh m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t. Vua cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u00e0m mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng (m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc mi\u1ebfu x\u00e2y c\u1eeda b\u1ee9c b\u00e0n, m\u1ea1n trong t\u01b0\u1eddng bao quanh \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng c\u00e2y c\u00f3 hoa. C\u00e1i h\u1ed3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc mi\u1ebfu \u0111\u1eafp vu\u00f4ng v\u1eafn ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, 2 b\u00ean b\u1edd t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng tre. M\u1ed9t \u0111o\u1ea1n qu\u00e3ng gi\u1eefa b\u1edd ph\u00eda nam, x\u00e2y m\u1ed9t c\u00e1i b\u00ecnh phong cao 5 th\u01b0\u1edbc d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng ; \u0111\u1ea7u b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng tre. M\u1ed9t \u0111o\u1ea1n qu\u00e3ng gi\u1eefa b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc x\u00e2y b\u1eadc \u0111\u00e1, 2 \u0111\u1ea7u b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu th\u00ec \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng. Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 mi\u1ebfu, d\u1ee1 b\u1ecf nh\u00e0 \u0111i, tr\u1ed3ng c\u00e2y c\u00e0 ph\u00ea v\u00e0 c\u00e2y \u0103n qu\u1ea3). S\u1eafc cho b\u1ecdn th\u1ee7 h\u1ed9 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u1ea3i b\u00f3n t\u01b0\u1edbi c\u00e2y hoa, d\u1ecdn d\u1eb9p c\u1ecf r\u1eadm b\u1ea9n th\u1ec9u. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh n\u00e0y s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh Ch\u00ed (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Thi\u00ean h\u00f9ng qu\u00e2n, b\u1ecdn l\u0169 c\u1ee7a t\u00ean gi\u1eb7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng) \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Vua th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean d\u1ecbch b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1ee5c coi qu\u1ea3n c\u00e1c thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a B\u1eafc T\u00e0o, v\u1eadn t\u1ea3i 840000 quan ti\u1ec1n hi\u1ec7u c\u1ed5 \u1edf kho trong Kinh \u0111i Nam \u0110\u1ecbnh chuy\u1ec3n giao H\u00e0 N\u1ed9i. L\u1ea1i v\u1eadn t\u1ea3i g\u1ea1o c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111em v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>L\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ebfn Kinh l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p. C\u00f3 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a 6 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n thu\u1ed9c v\u00e0o v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i. B\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua khen l\u00e0 b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f3 t\u00ecnh quy\u1ebfn luy\u1ebfn Kinh th\u00e0nh, cho b\u1ed5 v\u00e0o l\u00e0m l\u00ednh 6 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u00e1o v\u1ea3i, 1 qu\u1ea7n s\u1ea1i nam v\u00e0 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c c\u00f9ng c\u00e1c s\u1edf c\u1eeda quan b\u1ebfn tu\u1ea7n n\u1ed9p thu\u1ebf, chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c. Ph\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n, kh\u00f4ng c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf nh\u1eadp c\u1ea3ng, v\u00e0 thu\u1ebf l\u1ec7 c\u00e1c c\u1eeda quan b\u1ebfn tu\u1ea7n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3. L\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng b\u1ea1c. N\u1ebfu xin n\u1ed9p b\u1ea1c t\u1ed1t t\u00ednh l\u00e0m b\u1ea1c 10 th\u00e0nh, b\u1ea1c \u0111\u1ed3ng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng t\u00ednh l\u00e0m b\u1ea1c 9 th\u00e0nh, b\u1ea1c v\u1ee5n th\u00ec t\u00ednh l\u00e0m b\u1ea1c 8 th\u00e0nh, b\u1ea1c Th\u1ed5 th\u00ec t\u00ednh l\u00e0m b\u1ea1c 7 th\u00e0nh. B\u1ea1c 10 th\u00e0nh coi nh\u01b0 b\u1ea1c t\u1ed1t nh\u1ea5t ; b\u1ea1c 9 th\u00e0nh c\u1ee9 10 l\u1ea1ng t\u00ednh \u0103n 8 l\u1ea1ng ; b\u1ea1c 7 th\u00e0nh \u0103n 7 l\u1ea1ng. Cho nh\u00e0 bu\u00f4n chi\u1ec3u theo ch\u1ea5t b\u1ea1c m\u00e0 chi\u1ebft n\u1ed9p, b\u1ea5t t\u1ea5t nh\u1ea5t kh\u00e1i thu b\u1ea1c t\u1ed1t th\u00e0nh \u0111\u0129nh. Ai d\u00e1m ch\u1ecdn lo\u1ea1i gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u1ea7u xu\u00e2n n\u0103m nay c\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n ; c\u00e1c n\u00fai cao, s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec1u cho t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n. X\u00e9t ra t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c t\u1ebf c\u00e1c n\u00fai cao, s\u00f4ng l\u1edbn, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u t\u1ebf chung m\u1ed9t \u0111\u00e0n \u1edf ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh. B\u00e0i v\u1ecb \u0111\u1ec1 chung l\u00e0 : \u201cB\u1ea3n h\u1ea1t danh s\u01a1n \u0111\u1ea1i xuy\u00ean chi th\u1ea7n\u201d((1) Th\u1ea7n c\u00e1c n\u00fai cao, s\u00f4ng l\u1edbn trong b\u1ea3n h\u1ea1t.1) m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 r\u00f5 danh hi\u1ec7u th\u1ea7n n\u00e0o. \u0110\u00e3 t\u1ef1 x\u00e9t r\u00f5 th\u1ea7n hi\u1ec7u n\u00e0o v\u1ed1n linh thi\u00eang \u0111\u1ec1u \u0111em t\u1ebf c\u1ea3. Nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh, vi\u1ec7c t\u1ebf n\u00fai cao, s\u00f4ng l\u1edbn, v\u1ecb n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ec1n ri\u00eang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n l\u00e0m l\u1ec5 ; ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ec1n ri\u00eang th\u00ec l\u1eadp \u0111\u00e0n m\u00e0 t\u1ebf. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Minh n\u00f3i : kh\u00ed n\u00fai s\u00f4ng bao gi\u1edd c\u0169ng l\u01b0u th\u00f4ng, kh\u00f4ng ng\u0103n c\u00e1ch n\u00ean t\u1ebf c\u1ea3 v\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u00e0n. Nay xin tham ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh b\u00e0y : ph\u00e0m v\u1ecb th\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u00e3 bi\u00ean v\u00e0o \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 th\u1edd c\u00fang nh\u01b0 th\u1ea7n n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n, Thu\u00fd Ba, Ph\u1ee5 \u1ed5, Kh\u1ea3i V\u1eadn, H\u01b0ng Nghi\u1ec7p, Thi\u00ean Th\u1ee5 v\u00e0 th\u1ea7n ng\u00e3 ba s\u00f4ng L\u00f4, s\u00f4ng Thao, \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ec1n ri\u00eang, v\u1eabn theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 m\u00e0 t\u1ebf. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ea7n n\u00fai cao, s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e1ng t\u1ebf, n\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u00e0n th\u00ec trong m\u1ed9t t\u1ec9nh c\u00f3 \u0111\u1ebfn 2, 3 s\u1edf, e c\u00f3 ph\u1ea7n phi\u1ec1n ph\u1ee9c. V\u1eady xin sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t s\u1ea1ch s\u1ebd \u1edf ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u00e0n b\u00e0y th\u1ea7n v\u1ecb, trong b\u00e0i v\u1ecb vi\u1ebft r\u00f5 th\u1ea7n v\u1ecb n\u00fai n\u00e0o, th\u1ea7n v\u1ecb s\u00f4ng n\u00e0o. C\u00f2n \u0111\u1ebfn l\u1ec5 ph\u1ea9m, c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t cho c\u00f3 h\u01a1n k\u00e9m.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u, chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau theo \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 : (<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean : n\u00fai Nhu\u1ec7, n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh, s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m l\u1ec5 tam sinh [tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ee3n].<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam : n\u00fai Ng\u0169 H\u00e0nh, n\u00fai Chi\u00ean \u0110\u00e0n, s\u00f4ng Thu B\u1ed3n, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u) 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : n\u00fai Long \u0110\u1ea7u, s\u00f4ng Tr\u00e0 Kh\u00fac, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : n\u00fai \u0110\u00e2u M\u00e2u, s\u00f4ng Gianh, l\u1ec5 d\u00f9ng tam sinh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : n\u00fai Ch\u1ee7, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 con b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Ph\u00fa Y\u00ean : n\u00fai \u0110\u1ea1i L\u0129nh, s\u00f4ng \u0110\u00e0 Di\u1ec5n, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 : n\u00fai Tam Phong, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 con b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t B\u00ecnh Thu\u1eadn : m\u1ecf n\u00fai Di\u00ean S\u01a1n l\u1ec5 d\u00f9ng 1 con b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Bi\u00ean Ho\u00e0 : n\u00fai Chi\u00eau Th\u00e1i, Bi\u00ean Ho\u00e0 : s\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc Long, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh : s\u00f4ng B\u1ebfn Ngh\u00e9, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t An Giang : s\u00f4ng Ti\u1ec1n Giang, H\u1eadu Giang, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y : n\u00fai C\u1ea9m Th\u1ea1ch, n\u00fai \u0110\u1eadu Kh\u1ea5u, Bi\u1ec3n H\u1ed3, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t H\u00e0 T\u0129nh : n\u00fai H\u1ed3ng L\u0129nh, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An : n\u00fai Kim Nhan, s\u00f4ng Lam, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Thanh Hoa : n\u00fai Thi\u00ean T\u00f4n, s\u00f4ng M\u00e3, l\u1ec5 d\u00f9ng tam sinh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y : n\u00fai T\u1ea3n Vi\u00ean, n\u00fai H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t B\u1eafc Ninh : n\u00fai Nguy\u1ec7t Th\u01b0\u1eddng, s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, l\u1ec5 d\u00f9ng m\u1ed9t b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : n\u00fai Y\u00ean T\u1eed, s\u00f4ng H\u00e0n, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh : s\u00f4ng [V\u1ecb] Ho\u00e0ng l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean : n\u00fai L\u00f4i \u00e2m, s\u00f4ng B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t H\u01b0ng Ho\u00e1 : n\u00fai H\u00f9ng Nh\u1ecb, s\u00f4ng \u0110\u00e0, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Tuy\u00ean Quang : n\u00fai L\u00e3o Qu\u00e2n, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean : n\u00fai Tam \u0110\u1ea3o, n\u00fai \u0110\u1ed9c T\u00f4n, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t L\u1ea1ng S\u01a1n : n\u00fai C\u00f4ng M\u1eabu, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng : n\u00fai Kh\u00e2u S\u1ea7m, l\u1ec5 d\u00f9ng 1 b\u00f2.<\/p>\n<p>Duy c\u00f3 7 t\u1ec9nh l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u khai kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai cao, s\u00f4ng l\u1edbn n\u00e0o th\u00ec th\u00f4i).<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao, B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh, \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao \u1edf k\u1ef3 th\u00e1ng m\u1ea1nh xu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eadp th\u1ec9nh an. Vua d\u1ee5 b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec 3 vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u00e2u n\u00f3i : t\u01b0\u1edfng l\u1ea7m l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o Kinh d\u1ef1 l\u1ec5 chi\u00eam c\u1eadn, cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eadp t\u00e2u l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn sai l\u1ea7m, \u0111\u1ec1u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua tha t\u1ed9i cho v\u00e0 r\u0103n r\u1eb1ng : b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan to \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9c v\u1ee5 r\u1ea5t to, vi\u1ec7c theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n sai su\u1ea5t l\u1ea7m l\u1ee1, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ? T\u1eeb sau n\u00ean r\u1ed9ng th\u00e2m ki\u1ebfn th\u1ee9c, m\u1edf r\u1ed9ng m\u01b0u m\u00f4, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf s\u1eaft \u1edf x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebft (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u1ed5 Y\u00ean) t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. (M\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf s\u1eaft 1000 c\u00e2n).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1edbi ch\u1ecdn nh\u1eefng d\u00e2n \u0111inh \u1edf c\u00e1c x\u00e3 th\u1ee7y h\u1ed3i trong t\u1ec9nh, binh s\u1ed1 c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 21 t\u00ean. Vua cho d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Th\u00e1i d\u0169ng nh\u1ecb. C\u00f2n \u0111\u1ed9i Th\u00e1i d\u0169ng c\u0169 \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i Th\u00e1i d\u0169ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u1eedu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u1eabn hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Hoa ph\u00e1o ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0i ng\u00e0y tr\u1eddi m\u01b0a r\u00e9t, t\u1eeb l\u00fac vua \u0111\u1ebfn trai cung cho \u0111\u1ebfn khi l\u00ean \u0111\u00e0n t\u1ebf, gi\u00f3 r\u00e9t im ngay l\u1eadp t\u1ee9c. L\u1ec5 t\u1ebf Giao \u0111\u00e3 xong, vua r\u1ea5t vui m\u1eebng h\u1ea3 l\u00f2ng. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1 b\u1ed3i t\u1ebf, c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u v\u00e0 quan vi\u00ean l\u01b0u th\u1ee7 Kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u theo c\u1ea5p k\u1ef7 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau, nh\u00e2n vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111i theo h\u1ea7u, l\u1ea1i d\u1ecbch, binh \u0111inh, ca sinh, nh\u1ea1c sinh, t\u1ec3 phu, thi\u1ec7n phu((1) T\u1ec3 phu : ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft th\u1ecbt c\u00e1c tr\u00e2u b\u00f2 l\u1ee3n ; Thi\u1ec7n phu : ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u01a1m n\u1ea5u m\u00f3n \u0103n c\u1ee7a vua.1) v\u00e0 bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef Kinh th\u00e0nh th\u01b0\u1edfng chung 400 quan ti\u1ec1n. D\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean qu\u1ef3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n \u0111\u01b0a, th\u01b0\u1edfng cho 3000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6, tr\u1eabm nh\u00e2n vi\u1ec7c tr\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n h\u00e1n, th\u1ea3i ra 100 cung n\u1eef, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00f2ng V\u0103n th\u01b0 c\u00f3 bi\u00ean ch\u00e9p vi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng ? Qu\u1ebf t\u00e2u r\u1eb1ng : c\u00f3.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng v\u1ee5 th\u1ef1c ch\u1ee9 kh\u00f4ng v\u1ee5 danh. N\u1ebfu v\u1ee5 danh th\u00ec l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1eddi x\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n Ho\u00e0ng ((1) V\u0103n Ho\u00e0ng : t\u1ee9c l\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng, v\u00ec Th\u00e1i t\u00f4ng mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e1i t\u00f4ng V\u0103n V\u0169 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.1) nu\u1ed1t s\u00e2u \u1edf trong v\u01b0\u1eddn, k\u1ec3 ra n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 l\u00f2ng lo cho d\u00e2n th\u00ec n\u00ean s\u1eeda th\u00eam \u0111\u1ee9c ch\u00ednh \u0111\u1ec3 tr\u1eeb thi\u00ean tai, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i nu\u1ed1t s\u00e2u, l\u00e0m chuy\u1ec7n hi\u1ebfu danh nh\u01b0 th\u1ebf. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a g\u1eb7p thi\u00ean tai b\u1edbt m\u00f3n \u0103n, b\u1ecf ca nh\u1ea1c. B\u1edfi v\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac s\u1ee3 h\u00e3i tu t\u1ec9nh, b\u1ee5ng kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o r\u1ed7i y\u00ean, cho n\u00ean m\u00f3n \u0103n t\u1ef1 ph\u1ea3i gi\u1ea3m, nh\u1ea1c t\u1ef1 ph\u1ea3i r\u00fat \u0111i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m ra nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 tr\u1eeb thi\u00ean tai \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n. Vua c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i xem c\u00e1c s\u1edf l\u1ea7u r\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea5y nh\u00e0 r\u1ea1p c\u1ee7a t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u00f3 b\u00e0y h\u00ecnh hai con th\u00fa b\u1eb1ng g\u1ed7, sai th\u1ecb v\u1ec7 ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 xem. Vua th\u00edch hai con th\u00fa g\u1ed7 \u1ea5y c\u00f3 v\u1ebb thi\u00ean nhi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea1m tr\u1ed5, vua l\u1ea5y 1 con, th\u01b0\u1edfng cho B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n ti\u1ec1n v\u00e0ng Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Khi vua \u0111\u1ebfn xem nh\u00e0 r\u1ea1p c\u1ee7a t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, th\u1ea5y tr\u00ecnh b\u00e0y xa x\u1ec9, b\u1ea3o B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn r\u1eb1ng : nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, th\u1ea7n c\u00f4ng ch\u00fac h\u1ed7, b\u00e0y nhi\u1ec1u v\u0103n v\u1eadt, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea5m, song xa x\u1ec9 l\u1ed9ng l\u1eaby qu\u00e1, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00edch. V\u1ec1 b\u1ea3o b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 lu\u1eadt l\u00e0m quan, v\u1ed7 y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n, cho d\u00e2n kh\u00f4ng m\u1ea5t ch\u1ed7 \u0103n \u1edf, m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00f2ng ta, n\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c l\u00e0m cho l\u1ed9ng l\u1eaby, c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111i xem kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ea7u r\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh, ch\u1ed7 n\u00e0o tr\u1ea7n thi\u1ebft thanh nh\u00e3 \u0111\u1ec1u v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o \u0111\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 b\u1ecdn H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : l\u1ea7u r\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh thi nhau l\u00e0m kh\u00e9o l\u1ea1. Tr\u1eabm xem \u0111\u1ec1u ph\u00ed t\u1ed5n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. N\u1ebfu quan ngo\u00e0i c\u0169ng nh\u01b0 quan Kinh, \u0111em c\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng ba th\u00e1ng h\u1ecdp l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi ph\u00ed, ch\u1ec9 s\u1ee3 l\u1ea1i thu g\u00f3p c\u1ee7a binh d\u00e2n, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 l\u1ed7i. Hu\u1ed1ng chi g\u1ea5m v\u00f3c gi\u00e1 \u0111\u1eaft, nay \u0111em c\u1eaft ra \u0111\u1ec3 th\u00eau r\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng, sau khi kh\u00e1nh th\u00e0nh l\u1ea1i l\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01b0 ph\u00ed \u01b0 ? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd tr\u1eabm, tuy\u00ean b\u1ed1 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, vua ng\u1ef1 ch\u00ednh l\u1ea7u, xem di\u1ec5n c\u00e1c tr\u00f2. (Th\u01b0\u1edfng 4 ng\u01b0\u1eddi leo d\u00e2y, \u0111\u1ee9a tr\u1ebb l\u1ed9n d\u00e2y, \u0111\u1ee9a tr\u1ebb m\u00faa tr\u00ean b\u00e0n tay 2 \u0111\u1ee9a, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00e1c k\u1ecbch v\u1eadt v\u00e0 b\u1ecdn nh\u1ea1c man, th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh c\u00f9ng ca c\u00f4ng B\u1eafc K\u1ef3, nh\u1ea1c c\u00f4ng Tr\u1ea5n T\u00e2y, Tr\u1ea5n T\u0129nh di\u1ec5n tr\u00f2 ca h\u00e1t \u1edf nh\u00e0 r\u1ea1p d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc trong 3 ng\u00e0y, cho nh\u00e2n d\u00e2n xem.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c quan xem h\u00e1t tu\u1ed3ng \u1edf nh\u00e0 Duy\u00eat th\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh ph\u00e1i 1000 l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n ph\u1ed1 l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p \u1edf 3 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu ngo\u1ea1i th\u00e0nh, s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i, ch\u1ed7 n\u00e0o r\u1eadm r\u1ea1p th\u00ec san t\u01b0\u1edbc \u0111i, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u1ed3i l\u00f5m th\u00ec san \u0111\u1eafp cho ph\u1eb3ng.<\/p>\n<p>Thu th\u00eam thu\u1ebf m\u1ecf v\u00e0ng t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang (m\u1ecf Quan Quang \u1edf Ni\u00eam S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf thu v\u00e0ng 6 l\u1ea1ng, nay th\u00eam 4 l\u1ea1ng n\u1eefa. M\u1ecf Ng\u1ecdc Li\u1ec5n \u1edf B\u1ea1ch Ng\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf thu v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng nay th\u00eam 4 l\u1ea1ng n\u1eefa. M\u1ecf Linh H\u1ed3 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ebf thu v\u00e0ng 3 l\u1ea1ng, nay th\u00eam 2 l\u1ea1ng n\u1eefa).<\/p>\n<p>Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh ch\u1ebft. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Qu\u00fdnh l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a ta, t\u00ednh ngu nh\u01b0ng th\u1eb3ng, \u0103n n\u00f3i c\u00e0n r\u1ee1 t\u00e1o b\u1ea1o, \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i thanh li\u00eam, gi\u1eef g\u00ecn l\u00e0m quan c\u00f2n t\u1ed1t, nay nghe tin \u1ed1m ch\u1ebft, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc. X\u00e9t ra Qu\u00fdnh nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ed5 th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng tr\u1ea3 l\u1ea1i cho h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh, chi\u1ec3u ph\u1ea9m cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 200 quan ti\u1ec1n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean t\u1ec9nh An Giang chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng l\u1eadu \u0111inh l\u1eadp th\u00e0nh th\u00f4n \u1ea5p. S\u1ed5 \u0111inh h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed5 ru\u1ed9ng h\u01a1n 170 m\u1eabu. Quan t\u1ec9nh ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1edbi ki\u1ebfn thi\u1ebft l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, vi\u1ec7c sinh l\u00fd c\u1ee7a d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u1ec1 thu\u1ebf l\u1ec7 xin theo l\u1ec7 3 n\u0103m s\u1ebd thu. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u00e0 Ba L\u1eb7c Y\u1ebft l\u1ea1i h\u1ecdp l\u0169, ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn s\u00f3c Ph\u1ee7 \u1ea5p ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u1eaft h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em \u0111i.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Qu\u1ea3n th\u1ee7 b\u1ea3o Chi Trinh l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; Ph\u00f3 L\u00e3nh binh ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; th\u1ef1 Tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : d\u00e2n \u1edf n\u00fai \u0110\u1eadu Kh\u1ea5u thu\u1ed9c B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1ed1n v\u1ec1 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 170 ng\u01b0\u1eddi, cho h\u1ecd \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n ph\u1ee7 b\u1ea3o. B\u1ecdn kia \u0111\u1ec1u n\u00f3i : quen \u1edf ch\u00e2n r\u1eebng, xin l\u01b0u \u1edf ch\u00e2n n\u00fai, cho thu\u1eadn t\u00ednh t\u00ecnh. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn kia \u0111\u00e3 v\u1ec1 v\u1edbi ta, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd m\u1ea5t ch\u1ed7 \u0103n \u1edf. N\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho vi\u00ean ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ph\u1eadn n\u00fai \u0110\u1eadu Kh\u1ea5u li\u1ec7u t\u00ecm \u0111\u1ea5t g\u00e1n gh\u00e9p cho h\u1ecd \u1edf, chia l\u1eadp \u1ea5p l\u00fd, giao cho ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n d\u00e2n n\u00fai \u0110\u1eadu Kh\u1ea5u l\u00e0 \u1ed1c Nha Bi\u1ec7n ki\u1ec1m th\u00fac, cho h\u1ecd kh\u1ecfi l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i. \u0110\u1ee3i sau n\u00e0y ch\u1ed7 \u1edf \u0111\u00e3 y\u00ean, c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n, s\u1ebd \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf.\u201d<\/p>\n<p>Sai l\u00ednh th\u00fa th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y s\u0103n b\u1eaft th\u00fa d\u1eef. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u00fa, th\u00fa d\u1eef r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn th\u00fa \u1edf \u0111\u1ea5y nh\u00e2n \u0111i s\u0103n b\u1eafn m\u00e0 t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf, th\u00ec k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00e3 tinh, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1c th\u00fa, cho d\u00e2n y\u00ean \u1edf l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c hai \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c : nh\u1eefng quan binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng th\u00fa, t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i b\u1eaft th\u00fa d\u1eef, th\u00ec c\u1ea5p cho s\u00fang \u0111\u1ea1n. S\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ed5, b\u00e1o, t\u00ea, t\u01b0\u1ee3ng, b\u00f2 t\u00f3t, cho \u0111em ng\u00e0 s\u1eebng n\u1ed9p t\u1ea1i quan, theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi thu\u1ed9c bi\u1ec1n t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Ninh H\u1ea3i \u0111\u00f2i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c 2 ph\u01b0\u1eddng H\u00e0 C\u1ed5, Khai V\u0129 b\u1eaft h\u1ecd l\u00ean c\u1ea1n l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf, v\u00e0 s\u01a1n m\u00e0u kh\u1eafc ch\u1eef \u1edf \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n, theo h\u1ea1ng thuy\u1ec1n m\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf, th\u00ec b\u1ecdn kia ki\u1ebfm c\u00e1ch \u0111un \u0111\u1ea9y v\u00e0 xin khoan r\u1ed9ng cho k\u1ef3 sau.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn kia \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f9ng d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t y\u00ean vui c\u1ee7a ta. Tr\u01b0\u1edbc kia xin l\u00e0m d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f9ng n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7, c\u0169ng l\u00e0 do h\u1ecd t\u1ef1 nguy\u1ec7n, ch\u1ee9 ta kh\u00f4ng b\u1eaft \u00e9p. Tr\u1eabm ngh\u0129 vi\u1ec7c s\u1eeda tr\u1ecb c\u00f5i b\u1edd bi\u1ec3n l\u00e0 vi\u1ec7c quan y\u1ebfu, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t theo l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m. Lai cho m\u1ed7i thuy\u1ec1n 2, 3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ean \u1edf tr\u00ean c\u1ea1n \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111\u00f2i h\u1ecfi, m\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n c\u0169ng h\u00e3y cho khoan mi\u1ec5n. Th\u1ef1c l\u00e0 ngh\u0129 b\u1ecdn kia bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u theo \u0111\u1ee9c ho\u00e1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e3y t\u1ea1m khoan dung, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd bi\u1ebft \u00fd ta y\u00eau m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi xa, th\u1ebf m\u00e0 nay l\u1ea1i ch\u01b0a ch\u1ecbu tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh thi h\u00e0nh, \u0111\u00e1ng l\u1ec5 n\u00ean \u0111u\u1ed5i t\u1ed1ng \u0111i. Nh\u01b0ng c\u1ee9 ch\u00fang khai nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong bang, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng can \u00e1n c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 c\u1edb. T\u1ea1m gia h\u1ea1n cho 3 th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 ch\u00fang b\u1ea3o nhau, theo ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu c\u1ed1 \u00fd ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u00ec t\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp, n\u00ean ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1ebft h\u1ebft \u0111i, kh\u00f4ng cho ch\u00fang nh\u1edfn nh\u01a1 \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u th\u1ecb th\u00ec \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111i h\u1ebft c\u1ea3 r\u1ed3i. Vua b\u00e8n sai r\u00fat thuy\u1ec1n qu\u00e2n v\u1ec1 ph\u1eadn bi\u1ec3n h\u1ea1t Ba Phong, chi\u1ec3u \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p l\u0129nh Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i v\u1eadn t\u1ea3i v\u1eadt c\u00f4ng \u0111\u1ebfn Kinh, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i u\u1ef7 thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111i theo \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u1ec7 n\u1ed9p. Duy \u1edf Kinh v\u1eadn t\u1ea3i v\u1eadt c\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec c\u00e1c nha m\u00f4n xin cho Th\u1ee7y s\u01b0 nh\u1eadn \u0111\u1ec7. X\u00e9t ra v\u1eadt c\u00f4ng s\u1ed1 h\u1ea1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1eb7ng nh\u1eb9 d\u00e0i ng\u1eafn, s\u1ed1 m\u1ee5c c\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p hay kh\u00f4ng, l\u00e2m th\u1eddi h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eebng th\u1ee9 m\u1ed9t. Khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, x\u00e9t ra kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u1ed5 cho Th\u1ee7y s\u01b0 ri\u00eang ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. V\u1eady xin t\u1eeb nay \u1edf Kinh t\u1ea3i v\u1eadt c\u00f4ng \u0111i, th\u00ec nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec b\u00e9 nh\u1ecf linh tinh s\u1ed1 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, v\u1eabn do Th\u1ee7y s\u01b0 nh\u1eadn \u0111\u1ec7. C\u00f2n v\u1eadt c\u00f4ng h\u01a1i nhi\u1ec1u, th\u00ec nha m\u00f4n ph\u1ee5ng th\u1ee7 ph\u1ea3i ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111i theo \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n giao cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ec3u nh\u1eadn, cho kh\u1ecfi \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y nhau\u201d. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam 2 huy\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Ngh\u0129a \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An. C\u00e1c huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ef3nh L\u01b0u, Y\u00ean Th\u00e0nh trong t\u1ec9nh, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa, \u0111inh \u0111i\u1ec1n s\u1ed1 nhi\u1ec1u, quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin chia \u0111\u1eb7t l\u1ea1i. Chu\u1ea9n cho tr\u00edch 4 t\u1ed5ng (\u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng, Thu\u1ea7n Trung, B\u1ea1ch H\u00e0, L\u0169ng \u0110i\u1ec1n) \u1edf huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t t\u1ed5ng (\u0110\u1eb7ng S\u01a1n) \u1edf huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, c\u1ed9ng 5 t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, thu\u1ed9c ph\u1ee7 Anh S\u01a1n th\u1ed1ng h\u1ea1t. Tr\u00edch ra 7 t\u1ed5ng (H\u1ea1 Du, Thu\u1ea7n H\u00e0m, Ph\u00e1c L\u1ed7, \u0110\u01b0\u1eddng Kh\u00ea, L\u00e2m La, Nhi\u00eau H\u1ee3p, Ngh\u0129a H\u01b0ng) \u1edf huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u, 1 t\u1ed5ng (C\u1ef1 L\u00e2m) \u1edf huy\u1ec7n An Th\u00e0nh, c\u1ed9ng 8 t\u1ed5ng, \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n Ngh\u0129a \u0110\u01b0\u1eddng, thu\u1ed9c ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u th\u1ed1ng h\u1ea1t. C\u00f2n 4 t\u1ed5ng N\u1ed9n Li\u00eau, L\u00e2m Th\u1ecbnh, \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, Hoa L\u00e2m c\u1ee7a huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng ; 5 t\u1ed5ng (B\u00edch H\u1ed3, Nam Hoa, Th\u1ed5 H\u00e0o, V\u0169 Li\u1ec7t, C\u00e1t Ng\u1ea1n c\u1ee7a huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng ; 4 t\u1ed5ng (Ph\u00fa H\u1eadu, Thanh Vi\u00ean, Qu\u1ef3nh L\u00e2m, Ho\u00e0ng Mai c\u1ee7a huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u ; 4 t\u1ed5ng (V\u1ea1n Ph\u1ea7n, Qu\u1ef3 Tr\u1ea1ch, Qu\u00e1n Tri\u1ec1u, Ho\u00e0ng Tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u v\u1eabn thu\u1ed9c huy\u1ec7n c\u0169.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, l\u0103ng Th\u1ee5y Th\u00e1nh((1) L\u0103ng Thu\u1ef5 Th\u00e1nh : l\u0103ng c\u1ee7a Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng h\u1eadu.1), l\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh((2) L\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh : l\u0103ng c\u1ee7a H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.2) l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y kh\u1edfi h\u00e0nh, cho Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean sung ch\u1ee9c h\u00e0nh dinh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n (Vua \u0111i ch\u01a1i trong k\u1ef3 c\u00f3 h\u00e0nh dinh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y). Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, l\u00e0m l\u1ec5 xong, vua tr\u1edf v\u1ec1 qua b\u00e3i b\u00ean s\u00f4ng l\u1edbn x\u00e3 B\u1eb1ng L\u00e3ng, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : ch\u1ed7 n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y 30 n\u0103m, \u0111\u1ea5t c\u00e1t b\u1ed3i th\u00e0nh b\u00e3i nh\u1ecf d\u00e0i ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 v\u00e0i tr\u01b0\u1ee3ng. Tr\u1eabm khi \u1ea5y c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ed7 thuy\u1ec1n \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u1ea5y c\u00f3 con r\u00e1i c\u00e1 to t\u01b0\u1edbng, h\u01b0\u1edbng v\u00e0o tr\u1eabm m\u00e0 l\u1ea1y, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 l\u1ea1, c\u0169ng l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean. Nay thuy\u1ec1n ta \u0111i qua \u0111\u00e2y, th\u00ec b\u00e3i n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u00e0i to v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng cao h\u01a1n m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc 4, 5 th\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Nh\u00e2n nh\u1edb vi\u1ec7c c\u0169, b\u00e8n sai \u0111\u1eb7t t\u00ean b\u00e3i \u1ea5y l\u00e0 Th\u00e1t B\u00e1i Ch\u00e2u [b\u00e3i r\u00e1i c\u00e1 l\u1ea1y]. B\u00e3i \u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o th\u00e0nh ru\u1ed9ng, chu\u1ea9n cho quan Kinh do\u00e3n kh\u00e1m \u0111\u1ea1c r\u00f5 r\u00e0ng, m\u00e0 tha thu\u1ebf cho m\u00e3i m\u00e3i (th\u00e0nh ru\u1ed9ng c\u00f4ng 50 m\u1eabu). Vua l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, sai b\u1ed9 C\u00f4ng kh\u1eafc v\u00e0o bia \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u01b0u truy\u1ec1n d\u1ea5u t\u00edch c\u00f3 th\u1ef1c.<\/p>\n<p>C\u00f3 thuy\u1ec1n c\u1ee7a Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu \u0111i theo h\u1ea7u, khi qua tr\u01b0\u1edbc l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1((3) L\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1 : l\u0103ng c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1ed5 Gia D\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng.3) cho binh l\u00ednh v\u1eeba ch\u00e8o \u0111\u00f2 v\u00e0 h\u00e1t \u0111\u00f9a ngh\u1ecbch. Ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Mi\u00ean Phong tr\u00f4ng th\u1ea5y tham h\u1eb7c, M\u1eadu ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u1ed9t \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5 \u1edf l\u0103ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 huy\u00ean n\u00e1o, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m g\u1ea7n qu\u00e1, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean xa qu\u00e1\u201d. L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5, c\u1ee9 ch\u1ed7 n\u00e0o g\u1ea7n b\u1ebfn s\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u00e2y c\u00e1ch \u0111\u1ea5y v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i thuy\u1ec1n bi\u1ebft k\u00ednh c\u1ea9n kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e1t x\u01b0\u1edbng huy\u00ean n\u00e1o m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 sai, n\u00ean c\u1ee9 l\u0103ng s\u1edf n\u00e0o h\u01b0\u1edbng th\u1eb3ng ra s\u00f4ng th\u00ec b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu c\u00e1ch l\u0103ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng, d\u1ef1ng x\u00e2y c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i qua bi\u1ebft tr\u00e1nh, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1i ngh\u0129a \u201cqua c\u1eeda khuy\u1ebft th\u00ec \u0111i nhanh\u201d. N\u1ebfu nh\u01b0 xe ta \u1edf \u0111\u00e2y, m\u00e0 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i xe c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u00e0 n\u00f3i to th\u00ec c\u00f3 n\u00ean ch\u0103ng ?\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t t\u00ean n\u00fai C\u1ea9m Kh\u00ea (thu\u1ed9c x\u00e3 An B\u1eb1ng) g\u1ecdi l\u00e0 Hi\u1ebfu S\u01a1n. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn xem, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cN\u00fai n\u00e0y phong th\u1ee7y r\u1ea5t t\u1ed1t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a ai xem ra. Nay m\u1edbi xem \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t \u1ea5y, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng vui m\u1eebng\u201d. B\u00e8n sai Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111em v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn kh\u00e1m \u0111o \u0111\u1ecba c\u1ee5c n\u00fai \u1ea5y. Khi v\u1ec1 \u0111em b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, vua khen l\u00e0 k\u1ef9 c\u00e0ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n v\u00e0ng nh\u01b0 \u00fd, h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, sa m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 cu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111em theo Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m c\u00f9ng th\u1ea7y \u0111\u1ecba l\u00fd t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c 2 ng\u00f4i \u0111\u1ea5t t\u1ed1t \u1edf n\u00fai Thu\u1eadn v\u00e0 n\u00fai Hi\u1ebfu. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn xem, th\u1ea5y n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, kh\u00ed t\u1ed1t \u0111\u00fac l\u1ea1i, \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u01a1i ph\u1ea7n m\u1ed9 ng\u00e0n mu\u00f4n n\u0103m l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng cho gia 2 c\u1ea5p, b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, Phan Huy Th\u1ef1c, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch c\u00f9ng \u0111i h\u1ed9i xem, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho gia 1 c\u1ea5p. Ng\u01b0\u1eddi theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3ng, Gi\u00e1m ch\u00ednh Ho\u00e0ng C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u gia 1 h\u00e0m, s\u1ef9 nh\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ed5, nh\u1eafc b\u1ed5 cho l\u00e0m Linh \u0111\u00e0i lang \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng chung cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m vi\u1ec7c 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c (Nguy\u1ec5n Huy H\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n t\u00e2u n\u00f3i : th\u1ed5 d\u00e2n 2 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1eb7c Man ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u00f9ng \u0111em nhau tr\u00e1nh \u0111i \u0111\u1ebfn \u1edf x\u1ee9 H\u00e0 Trai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n) t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh. \u0110\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 d\u1ee5 2, 3 l\u1ea7n, b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n nh\u1eadt v\u1ecb s\u1ee3 h\u00e3i b\u1ea3o nhau r\u1eb1ng : th\u00e0 ch\u1ebft \u1edf \u0111\u1ea5y ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ed7 c\u0169, n\u1ebfu c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch ch\u00fang th\u00ec s\u1ee3 \u0111\u1ebfn m\u1ea5t n\u01a1i \u0103n \u1edf. X\u00e9t ra, x\u1ee9 H\u00e0 Trai n\u00fai r\u1eebng li\u00ean l\u1ea1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u00e0 c\u00e0y c\u1ea5y, xin h\u00e3y cho ch\u00fang \u1edf t\u1ea1m \u0111\u1ea5y 2, 3 n\u0103m, khai kh\u1ea9n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd kh\u00e1m th\u1ef1c chi\u1ec3u theo l\u1ec7 thu\u1ebf d\u00e2n Kinh m\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y giao xu\u1ed1ng cho 2 b\u1ed9 H\u1ed9, Binh t\u00ednh b\u00e0n 2 t\u1ec9nh \u1ea5y li\u1ec7u c\u1ea5p \u0111\u1ea5t cho \u0111\u1ec3 ch\u00fang y\u00ean \u1edf ki\u1ebfm \u0103n nu\u00f4i s\u1ed1ng. Nh\u01b0ng chia l\u1eadp ra \u1ea5p l\u00fd, \u0111\u1ecbnh ri\u00eang l\u00e0m m\u1ed9t huy\u1ec7n, g\u1ecdi l\u00e0 huy\u1ec7n T\u00e2n C\u00e1t, thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh th\u1ed1ng h\u1ea1t. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn kia m\u1edbi d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5y, xin m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, m\u00e0 tha cho kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch, cho \u0111\u1ee1 s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 \u0111\u00e3 l\u00e2u. \u0110\u1ee3i sau n\u00e0y sinh s\u1ea3n t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, do t\u1ec9nh th\u1ea7n ti\u1ebfp t\u1ee5c thi h\u00e0nh. Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 B\u00fat T\u00e1 B\u00f4ng trong khi th\u1ed5 d\u00e2n nh\u00fat nh\u00e1t di c\u01b0 n\u01a1i kh\u00e1c, th\u1ebf kh\u00f4ng l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c, xin t\u1ea1m tha t\u1ed9i cho, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u qu\u1ea3n th\u1ed5 d\u00e2n nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh cho r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed3n H\u00e0 T\u00e2n (\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 T\u00ecnh Di\u1ec5m huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n) \u0111\u1ed1ng \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 x\u00e9t. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi quan 2 t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn n\u01a1i, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u1eed tr\u00ed, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : th\u1ed5 d\u00e2n 2 huy\u1ec7n \u1ea5y, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng li\u00ean thu\u1ed9c v\u1edbi nhau, nay \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u1edf ri\u00eang, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n theo t\u1ee5c c\u0169. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n cho c\u1ee9 \u0111\u1ec3 2 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t t\u00ean huy\u1ec7n. \u0110\u1ed3n H\u00e0 T\u00e2n \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh. Cho Cai \u0111\u1ed9i nguy\u00ean tr\u00fa ph\u00f2ng ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec7 sung ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1, 33 t\u00ean l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf hai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng 21 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i sung l\u00e0m binh, \u0111\u1ec1u d\u1ed3n l\u00e0m binh \u0111\u1ed3n \u1ea5y theo vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 sai ph\u00e1i. C\u00e1ch 1 th\u00e1ng ho\u1eb7c 3, 4 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea3nh b\u00e1o \u1edf c\u00f5i ven, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o v\u1ec1 t\u1ec9nh ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n \u00e1p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho l\u00e0 2 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c quan b\u00e1o \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xa c\u00e1ch, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u00e0o H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>Ph\u1ea7n bi\u1ec3n t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0 b\u1ecb gi\u00f3 tr\u00f4i gi\u1ea1t \u0111\u1ebfn. B\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Chi\u1ebfu \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, b\u1ecdn kia b\u1ecf neo l\u1ea1y ph\u1ee5c. Chi\u1ebfu cho l\u00e0 gi\u1eb7c, cho binh d\u00e2n chia l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i m\u00e0 b\u00e1o b\u1eady l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Quan t\u1ec9nh h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Chi\u1ebfu ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : b\u1ecdn thuy\u1ec1n bu\u00f4n d\u1ea7u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c m\u00e0 b\u1ecb n\u1ea1n gi\u00f3 tr\u00f4i gi\u1ea1t, t\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng. Cho quan t\u1ec9nh \u1ea5y th\u1ebft m\u1ed9t b\u1eefa c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u, l\u1ea1i cho th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ea3 \u0111\u1ed3 v\u1eadt binh kh\u00ed, cho \u0111i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua sai l\u00ednh th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f9ng thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c \u0111em theo \u0111\u1ed9i Kim th\u01b0\u01a1ng, \u0111em c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, ng\u1ef1 d\u1ee5ng b\u1eafn 3 ph\u00e1t, th\u00ed nghi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 ho\u00e0n h\u1ea3o kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb \u0111i Ph\u00fa Y\u00ean thanh tra v\u1ec1, l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ebd, mua ng\u1ef1a. L\u1ea1i b\u1eaft nh\u1eefng l\u00ednh tr\u1ea1m \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 t\u01b0 trang. B\u1ecb ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng vi\u1ec7n l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng B\u00ecnh tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh sai \u0111i, tay kh\u00f4ng m\u00e0 v\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n ch\u01b0a tin l\u1eafm. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 ch\u1ea3 bi\u1ebft vi\u1ec7c h\u1ea1t \u00dd D\u0129 c\u1ee7a M\u00e3 Vi\u1ec7n ((1) M\u00e3 Vi\u1ec7n l\u00e0 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n sang n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e1nh b\u00e0 Tr\u01b0ng, khi tr\u1edf v\u1ec1, ch\u1edf m\u1ea5y xe h\u1ea1t \u00dd D\u0129, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e8m l\u00e0 Vi\u1ec7n ch\u1edf ch\u00e2u b\u00e1u v\u1ec1. Vi\u1ec7n b\u1ecb thu \u1ea5n c\u00e1ch ch\u1ee9c.1) \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi Nguy\u1ec5n Th\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong phong hi\u1ebfn((2) Phong hi\u1ebfn : t\u1ee9c l\u00e0 l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, gi\u1eef phong ho\u00e1, ph\u00e1p \u0111\u1ed9.2), s\u1ef1 hi\u1ec1m nghi \u1edf ru\u1ed9ng d\u01b0a g\u1ed1c m\u1eadn((1) Ch\u1eef H\u00e1n c\u00f3 c\u00e2u : \u201cQua \u0111i\u1ec1n b\u1ea5t kh\u1ea3 n\u1ea1p l\u00fd, l\u00fd h\u1ea1 b\u1ea5t kh\u1ea3 ch\u1ec9nh quan\u201d ngh\u0129a l\u00e0 : qua v\u01b0\u1eddn d\u01b0a kh\u00f4ng n\u00ean x\u1ecf gi\u00e0y, d\u01b0\u1edbi c\u00e2y m\u1eadn kh\u00f4ng n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i kh\u0103n, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 nghi ng\u1edd l\u00e0 \u0103n tr\u1ed9m d\u01b0a, h\u00e1i tr\u1ed9m qu\u1ea3 m\u1eadn.1), kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00e1nh xa, m\u00e0 \u0111em v\u1ec1 nhi\u1ec1u th\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1edd l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai c\u00e1ch ch\u1ee9c Nguy\u1ec5n Th\u1ecb, giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb. Th\u1ecb r\u1ed3i b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3, sau \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch, Ph\u1ee7 do\u00e3n l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung, Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecbnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua cho th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ; H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch quy\u1ec1n l\u0129nh Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean ; Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n quy\u1ec1n l\u0129nh Ph\u1ee7 th\u1eeba.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua cho l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n hi\u1ec3m cao, ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Sai Kinh do\u00e3n c\u00f9ng gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 kh\u00e1m x\u00e9t tu\u1ef3 th\u1ebf s\u1eeda d\u1ecdn l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng. B\u1ecdn Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecbnh, gi\u00e1m th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u01a1i, m\u1edf m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi cho l\u00e0 ti\u1ec7n v\u00e0 d\u1ec5 l\u00e0m. Thu\u00ea 100 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1 th\u00e1ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, t\u1ed1n \u0111\u1ebfn 1000 l\u1ea1ng b\u1ea1c. G\u1eb7p c\u00f3 th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00e1 B\u1eb1ng \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169. Vua b\u00e8n sai Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Thang Huy Th\u1eadn, Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ec7n \u0111i kh\u00e1m, l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi l\u00e0m ti\u1ec7n. Vua th\u1ea5y m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1ec1u gi\u1eef m\u1ed9t thuy\u1ebft, l\u1ea1i sai \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Th\u1ed1ng ch\u1ebf B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i kh\u00e1m l\u1ea1i. V\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 ch\u1ed7 cao c\u00f3 3 \u0111o\u1ea1n, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n hi\u1ec3m cao m\u00e0 th\u1ebf h\u01a1i thoai tho\u1ea3i, ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u1eafm, h\u01a1n n\u1eefa hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2y, khi n\u1eafng c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ec9 m\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi d\u1eabu c\u00f3 1, 2 \u0111o\u1ea1n nh\u1ecf h\u01a1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng xu\u00f4i tho\u1ea3i, c\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u nghi\u00eang l\u1ec7ch kh\u00f3 \u0111i, b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e2y to b\u00f3ng m\u00e1t. \u0110\u00e3 2, 3 l\u1ea7n so s\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm. Vua b\u00e8n b\u00e3i vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng, giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n t\u1ed9i. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ebfn ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 \u0111\u1ee3i m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i ; Nguy\u1ec5n Th\u1ecbnh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u0111\u1ebfn \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea1i l\u0129nh H\u1ea3i V\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c L\u00ea S\u00e1ch gi\u00e1ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, c\u00e1ch b\u1ecf t\u01b0\u1edbc nam, b\u1eaft h\u01b0u tr\u00ed ; Ph\u1ee7 do\u00e3n Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n theo Kinh do\u00e3n l\u00e0m vi\u1ec7c. Thang Huy Th\u1eadn, V\u0169 Vi\u1ec7n \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c theo b\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng cho Ho\u00e0ng B\u00e1 B\u1eb1ng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u1eb7p \u00e1o sa nam. R\u1ed3i nh\u00e2n c\u00f3 kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n gia \u00e2n cho L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed ; Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ec5 ; Nguy\u1ec5n Th\u1ecbnh tha cho v\u1ec1 theo b\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Cho Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n th\u0103ng th\u1ee5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 v\u1eabn sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eefu Tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1 ki\u00eam l\u0129nh Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i ph\u1eadn r\u1eebng c\u00e1c x\u00e3 Ph\u00fa Gia, Trung Ki\u1ec1n, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c, h\u1ea1t ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 d\u1ea5u ch\u00e2n h\u1ed5 ra v\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng lo ng\u1ea1i. Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh l\u00e0 Phan Ng\u1ecdc L\u01b0\u01a1ng \u0111em 300 v\u1ec7 binh t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft h\u1ed5. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n. \u0110\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, n\u01a1i \u1ea5y y\u00ean t\u0129nh, l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec7 binh v\u1ec1.<\/p>\n<p>C\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn \u0111\u1ed5ng l\u00fd H\u00e0 Duy Phi\u00ean v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eabn ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i tr\u00f4ng coi ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cKh\u00e1nh ti\u1ebft g\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, \u0111\u00e3 cho quan \u0111\u1ea7u c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh ch\u00fac h\u1ed7. Vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1ef1 kh\u00f4ng ng\u1edd c\u0169ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn. Th\u1eed xem nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, sau khi Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c binh \u0111ao. Quan c\u00e1c t\u1ec9nh cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng lo. M\u1ed9t khi t\u00ean gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, chi\u1ebfm gi\u1eef th\u00e0nh Phi\u00ean An, l\u1ea5y c\u1ea3 l\u00ednh trong thi\u00ean h\u1ea1, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p trong 3 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u01b0\u1edbi m\u0169i t\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea1n, gan \u00f3c c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n nay ra \u0111\u1ea5t, n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u00e1ng n\u00ean r\u00f9ng m\u00ecnh. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129 ch\u1ec9 s\u1ee3 quan c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n sai m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : t\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn xa, tr\u00f4ng v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb l\u00fac th\u00e1i b\u00ecnh v\u00f4 s\u1ef1. Cho n\u00ean lo vi\u1ec7c kh\u00f3 t\u1eeb l\u00fac c\u00f2n d\u1ec5, l\u00e0m vi\u1ec7c to t\u1eeb l\u00fac c\u00f2n nh\u1ecf, c\u1ea3nh gi\u1edbi v\u00f4 s\u1ef1, nh\u01b0 con chim s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ed5 t\u1eeb l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1c vua hi\u1ec1n v\u1eabn ch\u00fa \u00fd l\u1eafm. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u0103m lo vi\u1ec7c, k\u00ednh s\u1ee3 nghi\u00eam cung, h\u01a1n 20 n\u0103m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00e0y. B\u00e2y gi\u1edd n\u00ean thanh b\u00ecnh s\u00e1ng t\u01b0\u01a1i, c\u00f5i th\u00e1i ho\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, mu\u00f4n h\u1ecd th\u1ea5m \u00e2n, c\u00e1c lo\u00e0i nh\u1edd \u0111\u1ee9c. Th\u1ef1c nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t h\u1ed9 tr\u00ec, t\u1ed5 t\u00f4ng cho Ph\u01b0\u1edbc, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t \u1ea5y, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t m\u1ea1nh. Song l\u00fac th\u0103ng b\u00ecnh, \u0111\u00e1ng vui m\u00e0 c\u0169ng \u0111\u00e1ng lo, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1eady l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 y\u00ean, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u1ecb m\u00e0 qu\u00ean l\u00f2ng c\u1ea3nh b\u1ecb. B\u1ed1n bi\u1ec3n r\u1ea5t r\u1ed9ng, tri\u1ec7u d\u00e2n r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, ch\u1eafc \u0111\u00e2u ngo\u00e0i ch\u1ed7 bi\u00ean vi\u1ec5n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0o ch\u01b0a tho\u1ea3 thi\u1ebfp \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 s\u1ee9c c\u00e1c h\u1ea1t Nam t\u1eeb Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, B\u1eafc t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00e2n gian \u0111\u1ec1u c\u00e0y c\u1ea5y y\u00ean nghi\u1ec7p, tr\u1ed9m gi\u1eb7c im t\u0129nh, hay l\u00e0 nghe tin ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 d\u00e2n x\u1eb1ng b\u1eady, r\u1ee7 nhau k\u1ebft b\u1ecdn l\u0169 m\u01b0u l\u00e0m s\u1ef1 tr\u00e1i ph\u00e9p, ho\u1eb7c ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n m\u00e0 nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf, ng\u1ea7m v\u1ec1 m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n hay kh\u00f4ng ? Nghi\u1ec7m x\u00e9t t\u1eebng kho\u1ea3ng m\u1ed9t, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. N\u1ebfu s\u1ee3 t\u1ed9i ng\u1ea1i kh\u00f3, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nu\u00f4i nh\u1ecdt \u0111\u1ec3 lo v\u1ec1 sau, ch\u1ec9 gi\u1ea5u gi\u1ebfm b\u01b0ng b\u00edt, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y t\u1ef1 mua l\u1ea5y c\u00e1i lo, m\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, s\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u00e1nh n\u1ed5i t\u1ed9i l\u1ed7i n\u1eb7ng n\u1ec1 \u1ea5y \u0111\u00e2u !\u201d<\/p>\n<p>R\u1ed3i th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh ninh thi\u1ebfp t\u00e2u l\u00ean, duy t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u0111\u00e3 x\u00e9t h\u1ecfi thu\u1ed9c h\u1ea1t, d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t y\u00ean \u1edf sinh nhai. Duy c\u00f3 b\u1ecdn theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o [\u0111\u1ea1o Gia T\u00f4] v\u00e0o kho\u1ea3ng \u0111\u00eam v\u1eafng canh khuya th\u01b0\u1eddng nghe ch\u00fang \u0111\u1ecdc ng\u1ea7m kinh c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ed5i l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o, trong \u00f3c b\u1ecb che l\u1ea5p \u0111\u00e3 s\u00e2u, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam c\u1ea5m, ngu\u1ed3n t\u1ec7 v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng tho\u1ea3 m\u00e3n l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Nay n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i khuy\u00ean b\u1ea3o cho kh\u00e9o, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i \u0111\u1ed1c tr\u00e1ch l\u00e0m dao \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec5u lo\u1ea1n, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean cho l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u1eabu nhi\u00ean, qua vi\u1ec7c l\u1ea1i qu\u00ean \u0111i, c\u1ed1t ph\u1ea3i d\u1ed7 b\u1ea3o c\u00f3 c\u00e1ch, khi\u1ebfn cho ch\u00fang d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn l\u00ean, l\u00e2u ng\u00e0y ng\u1ea5m ngh\u00eda, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau tan ng\u1ea7m ng\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u1eadp qu\u00e1n \u0111\u00e3 l\u00e2u v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi ti\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh :<\/p>\n<p>(- L\u1ec5 k\u00ednh c\u00e1o \u0111\u00e0n Giao, X\u00e3 t\u1eafc, c\u00e1c mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng ba tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u c\u00f3 v\u0103n t\u1ebf ; \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, d\u00e2ng 1 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng v\u0103n t\u1ebf.<\/p>\n<p>\u2013 Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u1ea5y ty b\u1ed9 c\u00f9ng b\u1ecdn nh\u1ea1c sinh, v\u0169 sinh li\u1ec1n ng\u00e0y di\u1ec5n t\u1eadp \u1edf b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng cho \u0111\u1ebfn khi h\u01a1i th\u00e0nh thu\u1ed9c. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 sung v\u00e0o ch\u1ea5p s\u1ef1 nh\u01b0 ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5, h\u1ee3p c\u1ea3 \u1edf nh\u00e0 \u0110oan B\u1ea3n t\u1eadp l\u1ec5 nghi, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft 5 ng\u00e0y, v\u00e0o nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb di\u1ec5n t\u1eadp 1 l\u1ea7n, k\u00ednh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 th\u1ecb.<\/p>\n<p>\u2013 Ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, r\u01b0\u1edbc vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. L\u00fac vua m\u1edbi l\u00ean b\u1ea3o to\u1ea1, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c L\u00fd b\u00ecnh ; c\u00e1c quan v\u00e0o l\u1ea1y, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c T\u00fac b\u00ecnh ; l\u00fac l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c Kh\u00e1nh b\u00ecnh. C\u00e1c quan reo ch\u00fac v\u1ea1n tu\u1ebf 3 l\u1ea7n. L\u1ec5 th\u00e0nh, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c Ho\u00e0 b\u00ecnh. S\u00e1u ph\u00e1o \u0111\u00e0i tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9 t\u1ef1 b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng m\u1ed7i \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1u 9 ti\u1ebfng s\u00fang.<\/p>\n<p>\u2013 Ng\u00e0y ban y\u1ebfn, r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean b\u1ea3o to\u1ea1, b\u1ecdn m\u00faa nh\u1ea1c m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o m\u00faa nh\u1ea1c v\u00f5, m\u00faa c\u00e1i m\u1ed9c c\u00e1i gi\u00e1o, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c Hy kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>\u2013 L\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u ch\u00fac th\u1ecd : tu\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, b\u1ecdn m\u00faa nh\u1ea1c m\u1eb7c \u00e1o m\u00e0u, m\u00faa c\u00e0nh hoa xanh, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c Ho\u1eb1ng kh\u00e1nh ; tu\u1ea7n th\u1ee9 hai, m\u00faa c\u00e0nh hoa \u0111\u1ecf, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c Thu\u1ea7n kh\u00e1nh ; tu\u1ea7n th\u1ee9 ba, m\u00faa c\u00e0nh hoa v\u00e0ng, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c S\u00f9ng kh\u00e1nh. Khi l\u1ec5 th\u00e0nh, b\u1ecdn m\u00faa nh\u1ea1c m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o m\u00faa v\u0103n, m\u00faa c\u1edd l\u00f4ng \u1ed1ng s\u00e1o, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c Tuy kh\u00e1nh).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXII<\/a> \u2013 212<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 (1840). M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng. Ty T\u1eeb t\u1ebf tr\u1ea7n thi\u1ebft l\u00f4 h\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9nh t\u1ec1, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tu\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng h\u01b0\u01a1ng h\u01a1i ch\u1eadm. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111em l\u1ee5a \u0111i \u0111\u1ed1t l\u1ea1i ch\u1eadm. B\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c l\u00e0 b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ebft, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, vua ng\u1ef1 ch\u00ednh l\u00e2u, nh\u1ea1c c\u00f4ng, ca c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c man di\u1ec5n b\u00e0y c\u00e1c tr\u00f2 h\u00fd k\u1ecbch. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cK\u1ef9 ngh\u1ec7 b\u1ecdn kia, d\u1eabu kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng khen l\u1eafm, nh\u01b0ng trong bu\u1ed5i kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng vui, c\u0169ng n\u00ean li\u1ec7u gia \u01a1n khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady ban th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ng\u1ef1 \u0111i xem c\u00e1c l\u00e2u b\u1eb1ng c\u1ee7a ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, V\u00f5 ban v\u00e0 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. \u0110i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o quan \u0111i theo h\u1ea7u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : l\u00e2u b\u1eb1ng c\u1ee7a Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd thu\u1ed9c v\u00e0o nha n\u00e0o ? Qu\u1ebf th\u01b0a r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3. Vua n\u00f3i nay kh\u00e1nh ch\u00fac l\u1ec5 to, m\u00e0 b\u1ecdn kia kh\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o nha n\u00e0o, sao khi\u1ebft nhi\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf ? B\u1ecdn t\u1eadp \u1ea5m, t\u1eadp t\u01b0\u1edbc c\u0169ng th\u1ebf. Nh\u01b0ng con d\u1eabu b\u1ea5t hi\u1ebfu, cha kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ea5t t\u1eeb. Tr\u1eabm h\u00e1 n\u1ee1 qu\u00ean b\u1ecdn h\u1ecd \u01b0 ? T\u1eeb sau n\u00e0y c\u00f3 th\u01b0\u1edfng cho, c\u0169ng ban c\u1ea5p cho c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>Binh d\u00e2n 8 ph\u01b0\u1eddng \u1ea5p (Tr\u00e1ng Ti\u1ec7p, H\u1eefu H\u00f9ng, H\u1eefu Ti\u1ec7p, H\u1eefu Cai, Ti\u1ec1n Ti\u1ec7p, T\u1ea3 Th\u1eafng, Thu\u1eadn Tr\u1ea1ch, Ch\u00ednh An) t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n chay \u0111\u1ec3 ch\u00fac h\u1ed7. Quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t h\u1ed9. Vua cho l\u00e0m, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ph\u00e9p theo di\u1ec5n th\u1ee7y s\u01b0. (C\u00e1ch thao di\u1ec5n : l\u00e0m s\u1eb5n m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e8 n\u1ed5i, gi\u1ea3 l\u00e0m h\u00ecnh thuy\u1ec1n d\u00e0i \u0111\u1ed9 h\u01a1n 3 tr\u01b0\u1ee3ng, ngang \u0111\u1ed9 h\u01a1n 1 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00f9ng ph\u00ean n\u1ee9a theo th\u1ebf d\u1ef1ng l\u00ean, gi\u1ea3 l\u00e0m l\u00e1 bu\u1ed3m, \u0111\u1eb7t b\u00e8 \u1ea5y \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, c\u00e1ch b\u1edd h\u01a1i xa. B\u1ed1n b\u1ec1 c\u00e1i b\u00e8 \u1ea5y \u0111\u1ec1u th\u1ea3 neo xu\u1ed1ng cho kh\u1ecfi gi\u00f3 l\u00e0m tr\u00f4i \u0111i. Nh\u1eefng binh thuy\u1ec1n di\u1ec5n t\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf trong bi\u1ec3n, c\u00e1ch b\u00e8 n\u1ed5i \u1ea5y \u0111\u1ed9 50 tr\u01b0\u1ee3ng, cho chuy\u1ec3n xu\u1ed1ng m\u1ea1n d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng c\u00e1ch xa h\u01a1n v\u00e0i tr\u0103m tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00e0y h\u00e0ng ch\u1eef nh\u1ea5t, m\u1ed7i thuy\u1ec1n c\u00e1ch nhau tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 50 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9nh b\u1ecb \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y. \u0110\u1ee3i th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i treo c\u1edd \u0111\u1ecf truy\u1ec1n l\u1ec7nh thao di\u1ec5n. C\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u nh\u1ed5 neo k\u00e9o bu\u1ed3m theo gi\u00f3 ti\u1ebfn l\u00ean, v\u1eeba \u0111\u1ebfn qu\u00e3ng gi\u1eefa, thuy\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ti\u00eau chu\u1ea9n, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em s\u00fang H\u1ed3ng y, chi\u1ebfu tinh chu\u1ea9n (\u0111\u1ea7u ru\u1ed3i \u1edf ng\u1ecdn s\u00fang l\u00e0 \u0111\u00edch ng\u1eafm \u0111\u1ec3 b\u1eafn) ng\u1eafm v\u00e0o c\u00e1i b\u00e8 n\u1ed5i b\u1eafn li\u1ec1n 3 ph\u00e1t. C\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp theo l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eafn s\u00fang, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ee3i qu\u00e1 ngo\u00e0i 500 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i quay bu\u1ed3m tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea5y thuy\u1ec1n sau \u0111i tr\u01b0\u1edbc, chuy\u1ec3n thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 sau, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ti\u1ebfn, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ti\u00eau chu\u1ea9n b\u00e8 n\u1ed5i \u1edf trung gian, \u0111\u1ec1u b\u1eafn s\u00fang nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f9ng ch\u00e8o thuy\u1ec1n v\u1ec1 cho \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u00e0y h\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i thuy\u1ec1n bu\u1ed3m ti\u1ebfn l\u00ean b\u1eafn s\u00fang nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. B\u1eafn xong 3 l\u01b0\u1ee3t, \u0111\u00e0i tr\u00ean th\u00e0nh h\u1ea1 c\u1edd xu\u1ed1ng, truy\u1ec1n l\u1ec7nh thu qu\u00e2n. C\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u cu\u1ed1n bu\u1ed3m h\u1ea1 neo. N\u1ebfu thuy\u1ec1n n\u00e0o tr\u00fang li\u1ec1n 3 ph\u00e1t v\u00e0o c\u1ed9t bu\u1ed3m th\u00e2n b\u00e8, th\u00ec cho l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u ; tr\u00fang 2 l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh ; tr\u00fang 1 ph\u00e1t l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 ; kh\u00f4ng ph\u00e1t n\u00e0o l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t. Theo \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : vi\u1ec7c khai m\u1ecf ch\u00ec, g\u1ea7n \u0111\u00e2y thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, r\u1ea5t kh\u00f3 nh\u1ecdc, s\u1ed1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 chi ra. Vua sai ph\u1ea1t b\u1ed5ng quan t\u1ec9nh v\u00e0 b\u00e3i vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111i kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1eefa<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : l\u00ednh \u1edf c\u01a1 th\u1ee9 8 Tr\u1ea5n T\u00e2y qu\u00ea \u1edf ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean, nay ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 An Giang, n\u00ean xin tr\u00edch binh c\u01a1 \u1ea5y giao v\u1ec1 cho An Giang chi\u1ebfu qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>Vua y cho l\u00e0m. Cho \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0m c\u01a1 t\u1ee9 An Bi\u00ean (An Bi\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 3 c\u01a1 r\u1ed3i).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ch\u01a1i v\u01b0\u1eddn Thi\u1ec7u Ph\u01b0\u01a1ng((1) V\u01b0\u1eddn Thi\u1ec7u Ph\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1ea1n \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n Cao Minh Trung Ch\u00ednh t\u1ea1i Kinh th\u00e0nh.1) cho tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u1ea7u. Sai h\u00e1i qu\u1ea3 v\u1ea3i v\u00e0 pha tr\u00e0 cho u\u1ed1ng, r\u1ed3i l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, sai sao ra c\u1ea5p cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ghi vi\u1ec7c vua t\u00f4i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eafc.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed r\u1eb1ng : ph\u00e0m l\u00e0m th\u01a1 d\u00f9ng ch\u1eef qu\u00fd h\u1ed3 b\u00ecnh d\u1ecb, ng\u00e2m nga m\u00e3i th\u00ec \u00fd v\u1ecb c\u00e0ng th\u1ea5y s\u00e2u xa, ph\u00e9p linh ho\u1ea1t c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1, ch\u1eb3ng ngo\u00e0i c\u00e1ch \u1ea5y. N\u1ebfu d\u00f9ng ch\u1eef hi\u1ec3m qu\u00e1i, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, m\u1edbi \u0111\u1ecdc h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00e9o l\u00e9o, ng\u1eabm ngh\u0129 l\u00e2u th\u00ec nh\u1ea1t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ecb g\u00ec, nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 chu\u1ed9ng l\u00e0m g\u00ec ?<\/p>\n<p>Ban qu\u1ebf Thanh Hoa cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau, vi\u00ean n\u00e0o v\u1ec1 Kinh th\u00ec l\u0129nh l\u1ea5y, vi\u00ean n\u00e0o \u1edf t\u1ec9nh th\u00ec ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u0111\u1ebfn ban cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho nh\u1eefng m\u1ed3 v\u00f4 t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1edbi ch\u1ecdn l\u00ednh \u1edf b\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p v\u1ea3i tr\u1eafng, binh s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c 47 ng\u01b0\u1eddi. Vua cho d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ea5t v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 tam Trung dinh Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n ; Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 L\u00ea M\u1eadu H\u1ea1nh l\u00e0m Nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m v\u1eabn hi\u1ec7p l\u0129nh Th\u1ecb v\u1ec7 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c vi\u1ec7n \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, T\u00e0i hoa Ng\u01b0 n\u1ed9 ; Tam \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ed1ng l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng ki\u00eam \u0111\u1ed1c su\u1ea5t vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0111\u1eb7t nghi v\u1ec7 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, cho s\u1ee9 th\u1ea7n (ch\u00e1nh s\u1ee9 l\u00e0 L\u0129nh Xuy\u00ean, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 S\u01a1n Ki\u1ec1m) n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 v\u00e0o chi\u00eam b\u00e1i, l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebfn c\u1ed1ng (t\u1edd bi\u1ec3u ti\u1ebfn c\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u00ea b\u1ea3o g\u00ec. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi cho N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfu n\u00f3i : \u0111\u00e3 ph\u1ee5ng Ch\u1ec9 \u201ctri \u0111\u1ea1o\u201d((1) Tri \u0111\u1ea1o : ph\u00ea hai ch\u1eef \u201ctri \u0111\u1ea1o\u201d v\u00e0o bi\u1ec3u s\u1edb : \u00fd n\u00f3i vua \u0111\u00e3 xem bi\u1ebft r\u1ed3i. 1) r\u1ed3i.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 chi ch\u00e2u ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Man, Tr\u1ea5n Bi\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111i thay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, vua truy\u1ec1n cho ngh\u1ec9 y\u00ean \u1edf tr\u1ea1i l\u00ednh Th\u1eeba Thi\u00ean (Ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 3 tri ch\u00e2u, n\u0103m \u1ea5y v\u1eeba \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt cung \u0111\u1ed1n, theo l\u1ec7 ban h\u1eb1ng n\u0103m m\u00e0 c\u1ea5p. C\u00f2n 2 huy\u1ec7n th\u1eeba ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, 1 huy\u1ec7n th\u1eeba ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, 3 tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man, 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111i thay ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111em theo b\u1ecdn l\u1ea1i m\u1ee5c man \u0111inh. Chi\u1ec3u l\u1ec7 kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n n\u0103m th\u1ee9 18 cho m\u1ed7i ph\u1ee7 c\u1ea5p cho 50 quan ti\u1ec1n, 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea1i c\u1ea5p cho 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t S\u1eedu, vua sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n Nam Giao ; ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n X\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c kh\u00e1nh ti\u1ebft l\u00e0m l\u1ec5 k\u00ednh c\u00e1o.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ch\u01a1i xem l\u1ea7u ch\u00fac h\u1ed7 \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c dinh Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3. Khen l\u00e0 th\u00edch d\u1ee5ng, th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Cho th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd t\u00e1c vi L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Nguy\u00ean thay l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t t\u00e2u xin ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ti\u1ec1n c\u1ed5 c\u00e1c \u0111\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ebf ti\u1ec1n((2) Ch\u1ebf ti\u1ec1n : \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00fac ra, c\u00f3 quy ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, cho nh\u00e2n d\u00e2n l\u01b0u h\u00e0nh.2) c\u00f9ng l\u01b0u h\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd t\u1ed3n c\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : tr\u01b0\u1edbc kia cho l\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1eddi c\u1ed5 ch\u1ee9a l\u1ea1i l\u00e2u ng\u00e0y th\u00e0nh g\u00e3y n\u00e1t, \u0111\u00e3 cho \u0111em \u0111\u00fac l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 cho c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng. Nay \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u1ea1i xin ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 l\u1ea1i. X\u00e9t ra ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1eddi c\u00e1c vua An Nam ta nh\u01b0 \u0110inh, L\u00ea, L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ti\u1ec1n c\u1ed5 c\u00f2n l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ti\u1ec1n hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u01b0ng \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u1eddi L\u00ea, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00fac tr\u1ed9m, \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n m\u1ecfng m\u1ea3nh, n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t ti\u1ec1n th\u1eadt ti\u1ec1n gi\u1ea3. Ti\u1ec1n hi\u1ec7u Chi\u00eau Th\u1ed1ng l\u00e0 vua b\u1ecb b\u00f4n ba, ti\u1ec1n hi\u1ec7u \u1ea5y sao \u0111\u00e1ng k\u1ec3 b\u1eb1ng nhau. L\u1eddi t\u00e2u kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ebft r\u00f5. V\u1eady cho ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n th\u1eadt trong ti\u1ec1n hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u01b0ng c\u00f9ng ti\u1ec1n hi\u1ec7u \u0111\u1eddi vua ch\u00ednh th\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc An Nam tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed3ng n\u00e0o ch\u1eef c\u00f2n ph\u00e2n minh, ch\u1ea5t ti\u1ec1n c\u00f2n t\u1ed1t th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i. V\u00e0 ti\u1ec1n 6 ch\u1eef c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec1u ch\u1ee9a ri\u00eang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi ch\u1ebf ti\u1ec1n. C\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u c\u00f9ng v\u1edbi ti\u1ec1n ngu\u1ef5 hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a ra H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00fac l\u1ea1i. (R\u1ed3i ch\u1ecdn ra \u0111\u01b0\u1ee3c 110 quan ti\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0110inh, L\u00ea, L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea ; h\u01a1n 1560 quan ti\u1ec1n 6 ch\u1eef c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, v\u1eabn ch\u1ee9a l\u1ea1i \u1edf kho Kinh).<\/p>\n<p>Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang, L\u00ea T\u1eadp, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb, L\u00ea Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng x\u00e9t ra thu\u1ed9c l\u1ea1i ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, ho\u1eb7c nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1n th\u1ebf l\u00ednh, ho\u1eb7c nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m s\u1ed5 ch\u1ea5p b\u1eb1ng, l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 \u0111\u1ec3 y\u00eau s\u00e1ch, c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00ecnh t\u1ec7. \u0110\u00e3 giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi thu\u1ed9c th\u1ef1c. Vua ban khen th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn \u1ea5y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, vua \u0111i ch\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, l\u00ean l\u1ea7u L\u01b0\u1ee1ng Ki\u00eam ngo\u1ea1n c\u1ea3nh (L\u1ea7u l\u00e0m \u1edf b\u00ean t\u1ea3 ; \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh cung, cho l\u00e0 tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u1ea3 trong s\u00f4ng ngo\u00e0i bi\u1ec3n, cho n\u00ean g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 l\u1ea7u L\u01b0\u1ee1ng Ki\u00eam l\u00e0 g\u1ed3m c\u1ea3 hai). L\u1ea1i l\u00ean l\u1ea7u Quan H\u1ea3i xem th\u1ee7y s\u01b0 thao di\u1ec5n, b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn. Ai b\u1eafn tr\u00fang th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : ph\u00e9p th\u1ee7y chi\u1ebfn trong khi l\u00e2m tr\u1eadn, b\u1eafn nhau v\u1edbi gi\u1eb7c c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu : m\u1ed9t l\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o b\u00e1nh l\u00e1i thuy\u1ec1n ; hai l\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o c\u1ed9t bu\u1ed3m ; ba l\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o t\u01b0\u1edbng trong thuy\u1ec1n. T\u1ea1i sao th\u1ebf ? L\u00e0 v\u00ec tay l\u00e1i d\u00f9ng \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn thuy\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00e1i th\u00ec thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng v\u1eefng, kh\u00f4ng b\u1ecb nghi\u00eang ch\u00ecm c\u0169ng \u00edt l\u1eafm, cho n\u00ean b\u1eafn tr\u00fang tay l\u00e1i thuy\u1ec1n l\u00e0 h\u01a1n nh\u1ea5t. Thuy\u1ec1n c\u00f3 c\u1ed9t bu\u1ed3m m\u1edbi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ed9t bu\u1ed3m th\u00ec thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng thuy\u1ec1n c\u00f3 3 c\u1ed9t bu\u1ed3m, kh\u00f4ng nh\u01b0 tay l\u00e1i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i m\u00e0 th\u00f4i, cho n\u00ean b\u1eafn tr\u00fang c\u1ed9t bu\u1ed3m l\u00e0 th\u1ee9 hai. T\u01b0\u1edbng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7u l\u1ec7nh trong m\u1ed9t thuy\u1ec1n, m\u1ea5t t\u01b0\u1edbng th\u00ec l\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed1ng thu\u1ed9c, cho n\u00ean b\u1eafn tr\u00fang t\u01b0\u1edbng l\u00e0 th\u1ee9 ba. N\u1ebfu b\u1eafn tr\u00fang th\u00e2n thuy\u1ec1n th\u00ec \u0111\u1ecbch b\u1ecb h\u1ea1i r\u1ea5t nh\u1ecf, \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1ea1ng k\u00e9m. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em \u00fd \u1ea5y truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c b\u1ea3o l\u00ednh th\u1ee7y t\u1eadp b\u1eafn \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. Ng\u00e0y h\u00f4m sau vua tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, vua sai Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh, ho\u00e0ng t\u1eed Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi, Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An, Ninh Qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean B\u1eadt chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 k\u00ednh c\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00e1nh ti\u1ebft.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam Ng\u00e3i l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang c\u00f3 t\u1ed9i giam v\u00e0o ng\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e2n m\u01b0a r\u00e9t, vua sai H\u1eefu Quang \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u t\u1ea1nh, qua m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam, tr\u1eddi ch\u01b0a t\u1ea1nh, H\u1eefu Quang l\u00e0m t\u1edd m\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng : ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u00e3 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c k\u00ednh tr\u1eddi, th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng, y\u00eau d\u00e2n, t\u1ebf th\u1ea7n, ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00fat n\u00e0o qu\u00ean l\u00e3ng. Cho n\u00ean li\u1ec1n n\u0103m m\u01b0a gi\u00f3 thu\u1eadn th\u1eddi, l\u00faa th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb kh\u1ed5 v\u00ec kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1i b\u00ecnh, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u th\u1ea5m \u01a1n, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ai n\u00f3i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i m\u1ed9t khi im l\u1eb7ng, tuy l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c \u00fd c\u1ea3nh t\u1ec9nh. B\u1edfi v\u00ec tr\u1eddi \u0111\u1ea5t soi x\u00e9t kh\u00f4ng xa, th\u1ea7n minh tr\u00f4ng nghe r\u1ea5t s\u00e1ng. Th\u1ea7n ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn h\u1ea7u nghe th\u1ea5y nh\u00e0 vua n\u00f3i \u0111\u00f9a \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh v\u00e0 di\u1ec5n k\u1ecbch m\u1edbi \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb, \u0111\u1ea5y m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ea5y \u0111\u1ee7 l\u00e0m lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn th\u00e1nh \u0111\u1ee9c. C\u1ee9 \u00fd ki\u1ebfn ngu xu\u1ea9n c\u1ee7a th\u1ea7n th\u00ec m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y nay r\u00e9t bu\u1ed1t, s\u1eafp c\u00f3 m\u1ed1i lo h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. D\u1eabu l\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu v\u1ec1 ti\u1ebft Thanh minh c\u00f2n r\u1edbt l\u1ea1i, nh\u01b0ng l\u00f2ng tr\u1eddi nh\u00e2n \u00e1i r\u0103n b\u1ea3o, c\u0169ng ng\u1ee5 v\u00e0o trong \u1ea5y. \u00fd th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng ch\u1eafc \u0111\u00e3 h\u1ed1i r\u1ed3i, m\u00e0 kh\u00ed r\u00e9t c\u00f2n \u0111e do\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00f2ng tr\u1eddi gi\u1eadn ch\u01b0a ngu\u00f4i, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng b\u1edfi vi\u1ec7c \u1ea5y. Xin \u0111\u1ed1t s\u00e1ch \u1ea5y \u0111i \u0111\u1ec3 t\u1ea1 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t th\u1ea7n minh. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 thi\u00ean bi\u1ebfn kh\u00f4ng th\u00f4i, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1ed1i tr\u00e1.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y v\u1eeba r\u1ed3i, tr\u1eabm \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, t\u1eebng n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf c\u01b0\u1eddi v\u1ec1 th\u1ea7y ki\u1ec7n d\u1ed1t n\u00e1t, th\u1ea7n b\u1ebfp thi\u00ean t\u01b0. V\u00e0 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u01b0\u1eddng h\u00e1t \u0111\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb ch\u1ebf nh\u1ea1o c\u1ea3 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ti\u00ean s\u01b0, r\u1ea5t l\u00e0 nh\u1ea3m b\u1eady. Khi n\u00e0o l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 bi\u00ean th\u00e0nh s\u00e1ch truy\u1ec7n bao gi\u1edd. Nh\u01b0ng tr\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh n\u00ean gi\u1eef l\u1ec5 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i \u0111\u00f9a. N\u1ebfu V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 can ng\u0103n, tr\u1eabm c\u0169ng n\u00ean bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 \u0111\u1ed5i l\u1ed7i. Nay nh\u00e2n m\u00f9a xu\u00e2n r\u00e9t, l\u00faa b\u1ecb h\u1ea1i, tr\u1eabm l\u1ea1i nhi\u1ec5m b\u1ec7nh m\u00e0 d\u00e1m b\u00e1ng b\u1ed5 b\u1eeba b\u00e3i, \u0111\u1ed5 cho tr\u1eabm n\u00f3i \u0111\u00f9a \u0111\u1ebfn tr\u1eddi \u0111\u1ea5t th\u1ea7n minh, xin \u0111\u1ed1t s\u00e1ch \u0111i \u0111\u1ec3 t\u1ea1, th\u00ec trong s\u00e1ch c\u00f3 c\u00e2u n\u00e0o n\u00f3i \u0111\u00f9a \u0111\u1ebfn tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u00e2u ? Tr\u1eabm n\u00f3i \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, ai c\u0169ng tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y, th\u1ebf m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang n\u00f3i vu b\u1eady nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i cho r\u00f5 r\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>H\u1eefu Quang t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 nghe nh\u1ea7m, xin nh\u1eadn l\u1ed7i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f9ng b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac h\u1ed7, c\u00f9ng nhau m\u1ed9t l\u1eddi xin \u0111em H\u1eefu Quang c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i. Vua b\u00e8n sai h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n x\u1eed. \u0110\u1ebfn l\u00fac c\u00e1c l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n xin x\u1eed t\u1ed9i ch\u00e9m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n xin x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u. Duy c\u00f3 Tham tri l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Do\u00e3n U\u1ea9n, Th\u1ecb lang l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n, B\u00f9i Qu\u1ef9 b\u00e0n kh\u00e1c \u0111i l\u00e0 xin x\u1eed nh\u1eb9 gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u t\u1ea1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. L\u1ea1i th\u1ea5y ng\u00e0y \u1ea5y tr\u1eabm h\u01a1i se m\u00ecnh, d\u00e1m n\u00f3i b\u1eady b\u1ea1 cho l\u00e0 tr\u1eabm c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t th\u1ea7n minh, sao \u0111i\u00eau toa d\u1ed1i b\u1eady qu\u00e1 th\u1ebf! V\u1ea3 l\u1ea1i, truy\u1ec7n \u201cQu\u1ea7n ti\u00ean hi\u1ebfn th\u1ecd\u201d l\u00e0 thu\u1ed9c vi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c b\u1ecdn Nguy\u1ec5n B\u00e1 Ngh\u1ecb so\u1ea1n ra, d\u1eabu trong \u1ea5y tr\u1eabm c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ea3o m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u, nh\u01b0ng l\u00e0 l\u1eddi th\u1ea7n b\u1ebfp, th\u1ea7y ki\u1ec7n r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u00f3 th\u00f4i, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f9a c\u1ee3t th\u1ea7n minh \u0111\u00e2u, hu\u1ed1ng h\u1ed3 d\u00e1m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u01b0 ? Nay H\u1eefu Quang n\u00f3i ra c\u00e2u \u1ea5y, nghe th\u1ea5y th\u1ebf, l\u00e0m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ee9c gi\u1eadn ch\u1ed5ng ng\u01b0\u1ee3c t\u00f3c l\u00ean, giao cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong ngo\u00e0i b\u00e0n x\u1eed, ng\u01b0\u1eddi xin x\u1eed l\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi xin x\u1eed ch\u00e9m, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. M\u00e0 b\u1ecdn C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed nh\u1eb9. N\u1ebfu th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau H\u1eefu Quang, nh\u1ea3y ra \u0111\u1ec3 c\u1ee9u, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y l\u00f2ng ri\u00eang m\u00e0 b\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lu\u1eadn \u01b0 ? Tr\u1eabm h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 nghe thi\u00ean v\u1ec1 l\u1eddi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 tr\u00e1i l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb \u01b0 ? Ph\u00e1p lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e1 l\u1ea1i v\u00ec t\u01b0 \u00e2n c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra \u01b0 ? Hay l\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i gh\u00e9t H\u1eefu Quang m\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i n\u00f3i ra nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 n\u1ed7i l\u00f2ng gi\u1eadn c\u1ee7a ta, gi\u1ebft ngay H\u1eefu Quang \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng ri\u00eang ch\u0103ng ? N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng, b\u00e0n b\u1ea1c ph\u1ea3i theo \u0111\u1ea1o c\u00f4ng. Tr\u1eabm c\u00f2n kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, th\u01b0\u1eddng theo l\u1eddi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, d\u00e1m l\u1ea5y vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0 vi\u1ec7c to c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf b\u00e1o \u00e2n b\u00e1o o\u00e1n cho t\u01b0 gia \u01b0 ? \u00fd ki\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u1ea1i. V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang th\u00ec h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c giam l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i, \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 m\u1ed9t khi ngu t\u1ed1i, ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ea5p k\u00e9m, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1ee5ng t\u00e2m v\u1ec1 b\u00e8 c\u1ee9u vi\u1ec7n cho nhau.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf tr\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ch\u1eef \u201ct\u01b0\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng li\u00ean k\u1ebft b\u00e8 l\u0169, tr\u1eabm quy\u1ebft gi\u1eef ph\u00e9p nghi\u00eam tr\u1ecb, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f2 ng\u00f3n ranh ma ra \u00e0 ? \u0110\u00e3 kh\u00f4ng b\u00e8 l\u0169 c\u1ee9u vi\u1ec7n cho nhau th\u00ec t\u00ecnh c\u0169ng kh\u00e1 th\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng trong \u1ea5y c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t : Phan Thanh Gi\u1ea3n c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam K\u1ef3, l\u00e2u ng\u00e0y quen bi\u1ebft, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u00ecnh di\u1ec7n v\u1edbi nhau, chu\u1ea9n gi\u00e1ng Gi\u1ea3n m\u1ed9t c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Do\u00e3n U\u1ea9n, B\u00f9i Qu\u1ef9 ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 ph\u1ee5 ho\u1ea1 v\u00e0o th\u00f4i, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p l\u01b0u, kh\u00f4ng cho l\u1ea5y c\u00f4ng kh\u00e1c kh\u1ea5u tr\u1eeb, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean b\u1ecf th\u00f3i t\u00ecnh di\u1ec7n, gi\u1eef m\u1ed9t l\u00f2ng c\u00f4ng trung. T\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a, c\u00e1i ho\u1ea1 b\u00e8 l\u0169 v\u1edbi nhau t\u1ea1i h\u1ea1i r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u1ec1u n\u00ean r\u0103n ng\u1eeba \u0111\u1ea5y, ch\u1edb n\u00ean ph\u1ee5 \u00fd ta d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u00fang l\u1ebd, mu\u1ed1n gi\u1eef v\u1eb9n th\u00e2n danh cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n cho Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 bi\u1ec7n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u1ecb sung l\u00e0 th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam, h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh ch\u00fac h\u1ed7. Phan Thanh Gi\u1ea3n gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>R\u1ed3i l\u1ea1i xu\u1ed1ng t\u1edd d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i c\u1ee7a vi\u00ean can ph\u1ea1m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang tr\u0103m mi\u1ec7ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i h\u1ed9i b\u00e0n kh\u00e9p t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed, kh\u00e9p t\u1ed9i \u0111em l\u01b0u, th\u1ef1c kh\u00f4ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. Duy ta ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i l\u1ea7m l\u1ed7i, \u0111em l\u1ea1i t\u1ed9i n\u1eb7ng, l\u00f2ng tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1ea3 l\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n c\u00f3 kh\u1ea3 quan, duy c\u00f3 t\u00ednh \u0111i\u00ean d\u1edf n\u00f3ng n\u1ea3y, kh\u00f4ng bi\u1ebft ngh\u0129 k\u1ef9, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc t\u1ed9i. Phen n\u00e0y b\u1ecb xi\u1ec1ng x\u00edch, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 th\u00e0nh t\u00e0i, ng\u00e0y sau c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1eefu d\u1ee5ng th\u00ec kh\u00f4ng ph\u00ed c\u00f4ng m\u1ed9t phen m\u00e0i gi\u0169a. Hu\u1ed1ng chi n\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n tr\u1ea1ch, m\u00e0 h\u1eafn l\u1ea1i l\u00e0 quan to \u01b0 ? V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 ch\u01a1i xem c\u00e1c l\u1ea7u r\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf m\u1eb7t t\u1ea3 Ho\u00e0ng th\u00e0nh. Ch\u1ee3t nghe th\u1ea5y tr\u1ea1i l\u00ednh T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y, h\u1ecfi ra th\u00ec l\u00e0 xua \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p nh\u1ea1p \u0111i l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u0111\u01b0\u1eddng xe ki\u1ec7u tr\u1eabm \u0111i qua, c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u0129nh t\u00fac, h\u00e1 n\u00ean n\u00e1o \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf. Th\u1ed1ng qu\u1ea3n dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea5m ch\u1ea5p t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. \u0110\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 b\u1ecdn H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m Kh\u1eafc Tr\u1ea1ch n\u1eb1m v\u00f5ng \u0111i qua tr\u01b0\u1edbc ch\u00ednh l\u00e2u, kh\u00f4ng xu\u1ed1ng, vua giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed, xin x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 Tr\u1ea1ch m\u1ed9t khi n\u1eb1m ng\u1ee7 b\u1ecb k\u1ebb thu\u1ed9c binh l\u00e0m nh\u1ee1 vi\u1ec7c, \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ea1t ngay 80 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i c\u00e1ch ch\u1ee9c cho l\u01b0u nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, vua ng\u1ef1 ch\u01a1i xem l\u00e2u b\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf m\u1eb7t sau ho\u00e0ng th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn l\u1ea7u c\u1ee7a t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, th\u1ea5y c\u00f3 c\u00e2y b\u00e0n \u0111\u00e0o b\u1eb1ng v\u00e0ng v\u00e0 b\u1ea3n v\u1ebd nh\u00e0 ch\u1ea5t th\u1ebb ((1) Ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 3 c\u1ee5 gi\u00e0 g\u1eb7p nhau h\u1ecfi tu\u1ed5i nhau, m\u1ed9t c\u1ee5 n\u00f3i r\u1eb1ng : nh\u00e0 t\u00f4i \u1edf b\u1ebfn bi\u1ec3n, c\u1ee9 m\u1ed7i l\u1ea7n n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n bi\u1ebfn th\u00e0nh ru\u1ed9ng d\u00e2u th\u00ec t\u00f4i b\u1ecf m\u1ed9t c\u00e1i th\u1ebb v\u00e0o h\u00f2m, nay \u0111\u00e3 10 c\u00e1i th\u1ebb r\u1ed3i, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m c\u00e2u ch\u00fac th\u1ecd. Xem \u201c\u0110\u00f4ng Pha tr\u00ed l\u00e2m\u201d.1) \u1edf bi\u1ec3n. Vua sai ho\u00e0ng t\u1eed d\u00e2ng l\u00ean vua xem. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : th\u1ebb \u1ea5y c\u00f3 13 c\u00e1i, m\u00e0 t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 10 \u0111\u1ebfn 100 \u0111\u1ebfn 1000 \u0111\u1ebfn 10000, th\u1ee9 t\u1ef1 trong \u1ea5y c\u0169ng kh\u1ea3 quan. Duy c\u00e1i nh\u00e0 v\u00e0ng ch\u1ee9a th\u1ebb, c\u00e1ch l\u00e0m h\u01a1i th\u00f4 v\u1ee5ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecfi vi\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Tri v\u00e0 t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n, l\u00fd l\u1ecbch, C\u1eedu Tri t\u00e2u r\u1eb1ng : th\u1ea7n l\u00e0 con Nguy\u1ec5n C\u1eedu An, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169. Vua n\u00f3i : cha ng\u01b0\u01a1i b\u1ea5t t\u00e0i, ch\u1ec9 ch\u01a1i \u0111\u00f9a, tr\u1eabm ngh\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf, nay ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng cho gi\u1ecfi, mong l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi con h\u01a1n cha, ch\u1edb b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a cha ng\u01b0\u01a1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, vua ng\u1ef1 xem c\u00e1c l\u00e2u b\u1eb1ng c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf m\u1eb7t h\u1eefu, \u0111\u1ebfn l\u1ea7u t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi r\u1ea5t to. Vua b\u1ea3o vi\u00ean quan theo h\u1ea7u r\u1eb1ng : khi tr\u01b0\u1edbc Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Chu\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu<\/a>] sai s\u1ee9 sang nh\u00e0 Thanh \u0111\u01b0a l\u1ec5 s\u00ednh \u0111\u00e1p l\u1ea1i, c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc ng\u00e0 voi n\u1eb7ng 100 c\u00e2n, b\u00e2y gi\u1edd kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1eefa. N\u0103m \u1ea5y c\u1ea7u phong ri\u00eang l\u00e0m m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : n\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3ng Nam (l\u00fac \u1ea5y thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh ch\u1ec9 \u0111i l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Nam, cho n\u00ean g\u1ecdi ta l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3ng Nam) c\u00f9ng v\u1edbi vua L\u00ea l\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1eadu ch\u00e1u, sao n\u00ean phong ri\u00eang. V\u1ea3 l\u1ea1i xem ra n\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3ng Nam sau n\u00e0y t\u1ea5t nhi\u00ean th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, Chi\u00eam Th\u00e0nh, Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec1u b\u1ecb ki\u00eam t\u00ednh ; con ch\u00e1u vua L\u00ea s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ebf n\u1ed5i, ng\u00e0y sau c\u0169ng s\u1ebd ki\u00eam t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 nh\u00e0 L\u00ea. Nay h\u00e1 n\u00ean phong cho \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho th\u1ebf l\u1edbn l\u00ean. Vi\u1ec7c c\u1ea7u phong \u1ea5y b\u00e8n b\u1ecf \u0111\u1ea5y. K\u1ec3 ra ng\u01b0\u1eddi Thanh n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ch\u1ec9 thi\u00ean v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean th\u00f4i. C\u00f2n c\u00e2u b\u1ea3o l\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ebf s\u1eafp l\u1edbn, th\u00ec l\u00fd c\u00f9ng s\u1ed1 h\u1ee3p nhau, c\u00e1i g\u00ec kh\u00f4ng do \u1edf m\u1ec7nh tr\u1eddi, k\u1ebb kia ng\u0103n tr\u1edf sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 nh\u1ea5t dinh K\u1ef3 v\u00f5 ; cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t dinh K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u0169 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 h\u1eadu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u0129a Th\u1ecbnh th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Ti\u1ec1n phong ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu dinh Ti\u1ec1n phong ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Phan V\u0103n S\u1ef1 th\u0103ng Th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu dinh Long v\u00f5 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ea3 H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 V\u0103n \u0110\u00ecnh D\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu, Tri\u1ec7u Mi\u1ebfu ; ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu, H\u01b0ng mi\u1ebfu l\u00e0 l\u1ec5 c\u00e1o y\u1ebft, c\u1ed9ng 12 \u00e1n, vua \u0111\u1ec1u th\u00e2n t\u1ef1 d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u. L\u00e0m l\u1ec5 xong, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c ti\u1ec1n v\u00e0ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1 b\u1ed3i t\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c quan vi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf theo h\u1ea7u, cho th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, vua ng\u1ef1 ch\u01a1i ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, xem kh\u1eafp c\u00e1c r\u1ea1p c\u1ee7a d\u00e2n h\u1ed9, ph\u1ed1 h\u1ed9, th\u1ea5y c\u00e1c l\u1ea7u r\u1ea1p c\u1ee7a ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1ea7n thi\u1ebft thanh nh\u00e3, vua th\u00edch l\u1eafm. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn xem c\u00e1c r\u1ea1p c\u1ee7a B\u1eafc K\u1ef3, tr\u1ea7n thi\u1ebft r\u1ea5t l\u1ed9ng l\u1eaby. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn ch\u00fac h\u1ed7 c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh t\u00f4n vua th\u00e2n b\u1ec1 tr\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u1eabm \u0111\u00e3 soi x\u00e9t bi\u1ebft cho, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00ean xa x\u1ec9 qu\u00e1. N\u1ebfu bi\u1ebft t\u1ef1 b\u1ecf c\u1ee7a b\u1ecf s\u1ee9c ra m\u00e0 \u0111\u00e0o c\u00e1c s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c cho n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Nh\u1ecb c\u00f3 ch\u1ed7 ti\u00eau b\u1edbt \u0111i, kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i cho d\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1t \u01b0 ? V\u1ec1 m\u00e0 b\u1ea3o nhau. Tr\u1eabm mu\u1ed1n b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n, ch\u1edb ki\u1ec7n c\u00e1o nhau, ch\u1edb th\u00edch l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh. C\u00f2n vi\u1ec7c thi nhau l\u00e0m kh\u00e9o, \u0111ua nhau l\u00e0m l\u1ea1, tr\u1eabm kh\u00f4ng khen \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng Trung qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Trung qu\u00e2n ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng, l\u1ea1i t\u01b0\u1edbc b\u1ecf h\u00e0m cung b\u1ea3o gia cho tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Quang C\u1ef1 tr\u00f4ng coi c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Thu\u1eadn, x\u00e2y b\u1edd h\u1ed3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 l\u1ec7ch l\u1ea1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua \u0111i y\u1ebft l\u0103ng, th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem ng\u1eafm, th\u1ea5y th\u1ebf kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng tr\u00ecnh \u1ea5y l\u00e0 d\u1ef1 b\u1ecb l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u1ea1i c\u00e1t \u0111\u1ecba mu\u00f4n n\u0103m, quan tr\u1ecdng bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o! T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam th\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111\u00e3 ch\u1ecdn sai \u0111i tr\u00f4ng coi, n\u00ean r\u1ea5t k\u00ednh c\u1ea9n m\u1edbi ph\u1ea3i. M\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ec9 nh\u1ea5t v\u1ecb theo b\u1ecdn gi\u00e1m th\u00e0nh ch\u1ec9 b\u1ea3o, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ch\u00fat n\u00e0o, gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u00f9n xem \u0111\u00e1m, r\u1ea5t ph\u1ee5 l\u00f2ng ta \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c cho\u201d. Vua giao b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed t\u1ed9i th\u00ec xin x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch x\u1eed nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Vua sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh thay tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y. Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang sung bi\u1ec7n s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m tu\u1ef3 bi\u1ec7n, \u0111em 500 bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i sai Tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, Th\u1ecb lang l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111\u1ebfn l\u00e0m gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ban y\u1ebfn cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh \u0111\u1ebfn Kinh, t\u1ea1i t\u1ea3 v\u0169 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i l\u00e0m l\u1ea7u r\u1ea1p \u0111\u1ec3 ch\u00fac h\u1ed7. Tr\u1eabm \u0111i xem lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00e2ng tr\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 th\u1ecd, t\u00ecnh l\u1ec5 tin th\u1ef1c v\u1edbi nhau, ta r\u1ea5t vui th\u00edch. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00fac h\u1ed7 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n v\u00e0ng ti\u1ec1n b\u1ea1c r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty l\u01b0u \u1edf h\u1ea1t d\u1eabu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 theo ban m\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i Kinh l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5, cho ta \u0111\u1ee1 ph\u1ea3i lo ngh\u0129 s\u1edbm h\u00f4m, tr\u1eabm c\u0169ng coi nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1y m\u1eebng \u1edf tr\u01b0\u1edbc g\u1ed1i ta. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, d\u1eabu trong \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9c th\u1ea5p, m\u00e0 reo h\u00f2 ch\u00fac m\u1eebng, l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a th\u1ea7n t\u1eed ai c\u0169ng nh\u01b0 ai c\u1ea3. V\u1eady ph\u00e1i 4 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7, mang t\u1edd \u00e2n d\u1ee5 c\u00f9ng ti\u1ec1n v\u00e0ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c chia nhau \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ea1t ban c\u1ea5p cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u1ea5y. (T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p t\u00e1n, Tuy\u00ean ph\u1ee7 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0ng \u201cv\u1ea1n s\u1ef1 nh\u01b0 \u00fd\u201d m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. V\u0103n t\u1eeb \u0110\u1ea1o vi\u00ean, Binh b\u1ecb, L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty An Bi\u00ean, c\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang sung bi\u1ec7n Tuy\u00ean ph\u1ee7 v\u00e0 \u00e1n ph\u1ee7, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i vi\u00ean 2 \u0111\u1ed3ng. Tri ph\u1ee7, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. Ch\u1ee7 s\u1ef1 ty An Bi\u00ean c\u00f9ng Tri huy\u1ec7n, Tri ch\u00e2u, Th\u1ed5 tri ph\u1ee7 th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. Sung bi\u1ec7n tri huy\u1ec7n v\u00e0 t\u01b0 v\u1ee5, gi\u00e1o th\u1ee5, th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch v\u00e0 mi\u1ebfu th\u1eeba ph\u1ee5ng tr\u1ef1c Nguy\u00ean mi\u1ebfu, th\u1ed5 tri ch\u00e2u, th\u1ed5 tri huy\u1ec7n th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. V\u00f5 t\u1eeb l\u00e3nh binh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i vi\u00ean 2 \u0111\u1ed3ng. V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i vi\u00ean hai \u0111\u1ed3ng. Qu\u1ea3n c\u01a1, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf, m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng. Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng Th\u00ed sai ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t th\u00eam, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i vi\u00ean 1 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>C\u00f2n c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ea5t m\u1edbi m\u1edf kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng l\u1ea1y m\u1eebng ch\u00fac h\u1ed7, c\u0169ng gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n b\u1eb1ng b\u1ea1c. (Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba c\u00e1c t\u1ec9nh Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n Man, Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng. B\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>L\u00e0m kim s\u00e1ch phong : ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 52 l\u00e0 Mi\u00ean Tinh l\u00e0m \u0110i\u1ec7n qu\u1ed1c c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 23 l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ef1c l\u00e0m Tr\u1ea5n Man qu\u1ed1c c\u00f4ng ; hoang t\u1eed th\u1ee9 27 l\u00e0 Mi\u00ean Phong l\u00e0m T\u00e2n B\u00ecnh qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 33 l\u00e0 Mi\u00ean Khoan l\u00e0m L\u1ea1c Bi\u00ean qu\u1ed1c c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 35 l\u00e0 Mi\u00ean T\u00fa (ho\u1eb7c T\u00fac) l\u00e0m Ba Xuy\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 36 l\u00e0 Mi\u00ean Quan l\u00e0m Ki\u1ebfn T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 41 l\u00e0 Mi\u00ean H\u1ea1p l\u00e0m An Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 45 l\u00e0 Mi\u00ean D\u1ea7n l\u00e0m Tr\u1ea5n T\u0129nh qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 48 l\u00e0 Mi\u00ean Ngung l\u00e0m An B\u00ecnh qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed 51 l\u00e0 Mi\u00ean Thanh l\u00e0m Tr\u1ea5n Bi\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 53 l\u00e0 Mi\u00ean S\u1ee7ng l\u00e0m Tuy Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 56 l\u00e0 Mi\u00ean C\u1ea7u l\u00e0m Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn c\u00f4ng ; ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 60 l\u00e0 Mi\u00ean Uy\u1ec3n l\u00e0m Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>L\u00e0m s\u00e1ch phong cho ho\u00e0ng t\u00f4n l\u00e0 H\u1ed3ng B\u1ea3o l\u00e0m Y\u00ean Phong \u0111\u00ecnh h\u1ea7u. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : b\u1ecdn ho\u00e0ng t\u00f4n \u0111\u00e3 phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, t\u1ef1 c\u00f3 ph\u1ea9m tr\u1eadt. Duy h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n th\u00e2n, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 b\u1ecdn T\u00f4n th\u1ea5t c\u00f9ng c\u00e1c quan, nh\u1eefng m\u0169 \u00e1o t\u1ef1 ch\u1ebf ra chu\u1ea9n cho theo ph\u1ea9m. C\u00f2n nh\u1eefng m\u0169 \u00e1o l\u00e2m th\u1eddi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 m\u00e0u s\u1eafc g\u00ec.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, Nho l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Duy Ho\u00e0, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 l\u1ea5y tr\u1ed9m th\u00f3c kho, b\u1ecb giam tr\u1ed1n tho\u00e1t. Sau l\u1ea1i m\u00e0y m\u00f2 ra l\u00e0m quan \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd theo t\u1edd d\u1ee5 t\u1ef1 b\u00e0y t\u1ecf ra, l\u1ea1i khai r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Duy Ho\u00e0 l\u00e0m b\u1eady, bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i ra \u0111em m\u00ecnh tr\u1ed1n tr\u00e1nh, may kh\u1ecfi can li\u00ean. B\u1ed9 H\u00ecnh tra l\u1ea1i \u00e1n c\u0169, cho l\u00e0 Nho khai ra c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a n\u00f3i h\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00f3i th\u1eadt, \u0111em l\u00fd do tham t\u00e2u. Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai c\u1ea5t ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. Cho Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9, quy\u1ec1n l\u0129nh Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n l\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy Thu\u1eadt l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean. Nho \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, vua giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. R\u1ed3i Nho ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo b\u1ed9 c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh. Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Du l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng (b\u1ecdn L\u00fd tr\u01b0\u1edbc \u1ed1m v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd kh\u1ecfi b\u1ec7nh \u0111\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u1ee3i b\u1ed5).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t H\u1ee3i, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ed9i b\u00e0n xin t\u1eeb ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 25, r\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n nghe ch\u00ednh s\u1ef1. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed, \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua ban th\u01b0\u1edfng c\u00e1c h\u00ecnh con th\u00fa b\u1eb1ng v\u00e0ng cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>(Th\u01b0\u1edfng ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng m\u1ed9t h\u00ecnh con voi b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 21 l\u1ea1ng, m\u1ed9t h\u00ecnh con r\u1ed3ng c\u00f3 c\u00e1nh b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 7 l\u1ea1ng ; ho\u00e0ng t\u1eed : Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh m\u1ed9t h\u00ecnh con voi b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 21 l\u1ea1ng, m\u1ed9t con r\u1ed3ng c\u00f3 c\u00e1nh b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 7 l\u1ea1ng ; Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Ngh\u1ecb m\u1ed9t h\u00ecnh con giao long b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 11 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, m\u1ed9t h\u00ecnh con r\u1ed3ng c\u00f3 c\u00e1nh b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An m\u1ed9t h\u00ecnh con s\u01b0 t\u1eed b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 14 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; T\u00f9ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ea9m m\u1ed9t h\u00ecnh con th\u00fa l\u1ea1 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Tuy Qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Trinh m\u1ed9t h\u00ecnh con long m\u00e3 ph\u1ee5 \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 7 l\u1ea1ng ; T\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean B\u1ea3o m\u1ed9t h\u00ecnh con giao long b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 11 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Ninh Qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean B\u1eadt m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ed5 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. Ho\u00e0 Qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Qu\u1ea7n m\u1ed9t h\u00ecnh con s\u00f4 ngu((1) S\u00f4 ngu : t\u00ean m\u1ed9t gi\u1ed1ng th\u00fa c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb.1) b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 8 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, 1 h\u00ecnh con r\u1ed3ng cu\u1ed1n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 2 l\u1ea1ng ; \u0110i\u1ec7n Qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Tinh m\u1ed9t h\u00ecnh con s\u01b0 t\u1eed b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 8 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; S\u01a1n T\u0129nh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean L\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t h\u00ecnh con giao long b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 10 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; L\u1ea1c Bi\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Khoan m\u1ed9t h\u00ecnh con t\u00ea b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Ki\u1ebfn T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Quan m\u1ed9t h\u00ecnh con long m\u00e3 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Tuy Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean S\u1ee7ng m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean C\u1ea7u m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u01b0\u01a1u b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Uy\u1ec3n m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 8 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, m\u1ed9t h\u00ecnh con voi b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 10 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; H\u00e0m Thu\u1eadn qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ee7 m\u1ed9t h\u00ecnh con long m\u00e3 ph\u1ee5 \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 7 l\u1ea1ng ; L\u1ea1c Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean V\u0169 m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ea3i m\u00e3 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; T\u01b0 Ngh\u0129a qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean T\u1ec3 m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ea3i m\u00e3 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Tr\u1ea5n Nam qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ef1c m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ed5 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; T\u00e2n B\u00ecnh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Phong m\u1ed9t h\u00ecnh con b\u1ea1ch tr\u1ea1ch b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Ba Xuy\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean T\u00fac m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u01b0\u01a1u b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; An Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean C\u00e1p m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ea3i m\u00e3 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Tr\u1ea5n T\u0129nh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean D\u1ea7n m\u1ed9t h\u00ecnh con g\u1ea5u b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ea1ch qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean C\u01b0 m\u1ed9t h\u00ecnh con s\u01b0 t\u1eed b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; An B\u00ecnh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Ngung m\u1ed9t h\u00ecnh con t\u00ea c\u00e1i b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Tr\u1ea5n Bi\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Thanh m\u1ed9t h\u00ecnh con ly b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n.<\/p>\n<p>C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed : Mi\u00ean Ti\u1ec7p m\u1ed9t h\u00ecnh con s\u01b0 t\u1eed b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 14 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean B\u1ea3o h\u00ecnh m\u1ed9t con d\u00ea to \u0111u\u00f4i b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, m\u1ed9t h\u00ecnh con linh d\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Th\u00e2n m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ed5 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Th\u1ea7n m\u1ed9t h\u00ecnh con gi\u1ea3i tr\u00e3i b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Tr\u1eef m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean T\u1ed1ng m\u1ed9t h\u00ecnh con b\u1ea1ch tr\u1ea1ch b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Cung m\u1ed9t h\u00ecnh con b\u1ea1ch tr\u1ea1ch b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Li\u00eau m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ed5 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Tu\u1ea5n m\u1ed9t h\u00ecnh con s\u01b0 t\u1eed b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean T\u0103ng m\u1ed9t h\u00ecnh con tr\u00e2u s\u1eebng b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Th\u00e1i m\u1ed9t h\u00ecnh con tr\u00e2u m\u1ed9t s\u1eebng b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng ; Mi\u00ean S\u1ea1 m\u1ed9t h\u00ecnh con con t\u00ea c\u00e1i b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Ng\u1ed9 m\u1ed9t h\u00ecnh con t\u00ec((1) T\u00ec : t\u00ean m\u1ed9t gi\u1ed1ng th\u00fa d\u1eef gi\u1ed1ng nh\u01b0 con g\u1ea5u.1) b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 5 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Ki\u1ec1u m\u1ed9t h\u00ecnh con ly b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean L\u00e2m m\u1ed9t h\u00ecnh con ly b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng ; Mi\u00ean V\u00e3n m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Dung m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 2 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Tr\u1ee5 m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Ng\u1ee5 m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean T\u1ea3 m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Tri\u1ec7n m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Kh\u00e1ch m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u01b0\u01a1u b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Th\u00edch m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u01b0\u01a1u b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean \u0110i\u1ec7u m\u1ed9t h\u00ecnh con th\u1ecf b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Ho\u1ea3ng m\u1ed9t h\u00ecnh con th\u1ecf b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 4 l\u1ea1ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean Ch\u00ed m\u1ed9t h\u00ecnh con voi b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean K\u00fd m\u1ed9t h\u00ecnh con voi b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean B\u00e0ng m\u1ed9t h\u00ecnh con r\u00e1i c\u00e1 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Mi\u00ean S\u00e1ch m\u1ed9t h\u00ecnh con h\u1ea3i m\u00e3 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e2n : Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i m\u1ed9t h\u00ecnh con voi b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 19 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh m\u1ed9t h\u00ecnh con b\u1ea1ch tr\u1ea1ch b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ed5, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng C\u1ef1, An Kh\u00e1nh c\u00f4ng K\u00fd \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng M\u00e3o m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ho\u00e0ng th\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c khen d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ng\u00e0y nay b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng c\u00e1c anh em v\u1edbi vua m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u00ecnh con th\u00fa b\u1eb1ng v\u00e0ng ; ch\u1ecb em g\u00e1i v\u1edbi vua m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u00ecnh con chim b\u1eb1ng v\u00e0ng. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eafp \u0111\u1ee7 l\u1ec5 nghi \u0111em \u0111\u1ebfn giao cho ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba t\u1ef1 ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 k\u00ednh l\u0129nh \u0111\u1ec3 th\u1edd. (Anh Du\u1ec7 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Thu\u1eadn An thu\u1ef5 \u0110\u00f4n M\u1eabn c\u00f4ng m\u1ed9t h\u00ecnh con gi\u1ea3i tr\u00e3i b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 6 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; Qu\u1ea3ng Uy thu\u1ef5 Cung Tr\u1ef1c c\u00f4ng m\u1ed9t h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 4 thu\u1ef5 l\u00e0 T\u0129nh Ch\u1ea5t m\u1ed9t h\u00ecnh con chim loan b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 3 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 6 thu\u1ef5 l\u00e0 Trang Khi\u1ebft, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 12 thu\u1ef5 l\u00e0 Trinh \u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u00ecnh con chim tr\u0129 b\u1eb1ng v\u00e0ng n\u1eb7ng 2 l\u1ea1ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho 2 b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 L\u1ec5 : nh\u1eefng l\u00e2u b\u1eb1ng ch\u00fac h\u1ed7 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng d\u00e2n h\u1ed9 ph\u1ed1 h\u1ed9, nghi ph\u1ea9m v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee9 tr\u1ea7n thi\u1ebft nh\u01b0 c\u0169. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ee9 g\u00ec b\u1eb1ng v\u00e0ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 v\u00e0ng \u0111\u0129nh, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00e0nh \u0111\u1ed3 v\u1eadt, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho thu l\u1ea5y, m\u00e0 t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho. (T\u00f3m t\u00ednh v\u1ec1 s\u1ed1 v\u00e0ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ed9ng n\u1eb7ng h\u01a1n 377 l\u1ea1ng ; v\u00e0ng c\u1ee7a d\u00e2n h\u1ed9 ph\u1ed1 h\u1ed9 c\u1ed9ng h\u01a1n 92 l\u1ea1ng. C\u1ee9 m\u1ed9t l\u1ea1ng v\u00e0ng tr\u1ea3 cho 15 l\u1ea1ng b\u1ea1c).<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m v\u1ec1 Kinh ch\u00fac h\u1ed7, nghe n\u00f3i b\u1ed9 b\u00e0n t\u00ednh gi\u00e1 v\u00e0ng tr\u1ea3 ti\u1ec1n, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua kh\u00f4ng nghe. D\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 v\u00e0ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn l\u00ean c\u0169ng nhi\u1ec1u, t\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean quan v\u0103n v\u00f5 to\u00e0n t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u1ea5y. Hu\u1ed1ng chi trong \u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n h\u1ed9, ph\u1ed1 h\u1ed9 \u0111em c\u1ee7a d\u00e2ng ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh. N\u1ebfu th\u01b0\u1edfng cho ch\u00e2u ng\u1ecdc th\u00ec \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecbu \u01a1n ri\u00eang, m\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh c\u00f9ng nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd g\u00ec, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u00fd c\u00f9ng l\u1ee3i c\u00f9ng vui. V\u1eady cho tr\u00edch ra 7000 l\u1ea1ng b\u1ea1c trong kho \u0111\u1ec3 chia c\u1ea5p, do b\u1ecdn lai Kinh \u0111em v\u1ec1 th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 bi\u1ec7n ph\u1ea9m nghi. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 tho\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi m\u00e0 r\u00f5 \u00e2n \u0111i\u1ec3n. C\u00f2n 13 \u00e1o long b\u00e0o \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u00ean, c\u0169ng cho thu nh\u1eadn. Gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d. (T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau d\u1ef1 l\u00e0m l\u00e2u b\u1eb1ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u1ea1ng v\u00e0ng v\u00e0 ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf 2 \u0111\u1ed3ng ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c n\u00e0o ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m v\u1ec1 sau c\u00f9ng c\u00e1c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u1ea1ng v\u00e0ng, ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. B\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u1ea1ng v\u00e0ng ; L\u00e3nh binh n\u00e0o \u0111\u1ebfn Kinh c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf).<\/p>\n<p>X\u00e3 Ba Nguy\u1ec7t v\u00e0 h\u1ecd L\u00ea Xu\u00e2n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; gi\u00e1p \u0111\u00f4ng x\u00e3 An Du t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec7 s\u1ed1 b\u1ea1c (x\u00e3 Ba Nguy\u1ec7t 100 l\u1ea1ng, x\u00e3 An Du 60 l\u1ea1ng) t\u00ecnh nguy\u1ec7n cung ti\u1ebfn. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n n\u0103m nay \u0111\u00e3 cho d\u00e2n h\u1ed9 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng lai Kinh ch\u00fac h\u1ed7, l\u00e0 mu\u1ed1n cho tho\u1ea3 l\u00f2ng vui m\u1eebng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi 2 x\u00e3 kia, n\u1ebfu do t\u1eeb l\u00f2ng th\u00e0nh, c\u00f3 ng\u1ea1i g\u00ec c\u1ee9 \u0111i ch\u00fac h\u1ed7 c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t v\u1edbi d\u00e2n h\u1ed9 c\u00e1c t\u1ec9nh, m\u00e0 l\u1ea1i vi\u1ec7n c\u1edb l\u00e0 h\u1ecd ngo\u1ea1i xin ti\u1ebfn d\u00e2ng nh\u1ea3m, so v\u1edbi l\u1ec5 \u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ebd. Duy b\u1ecdn kia m\u1ed9t l\u00f2ng t\u00f4n th\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00ean th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i x\u00e3 200 quan ti\u1ec1n, m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 b\u1ea1c \u0111em ti\u1ebfn \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ki\u1ec3u th\u00eau b\u1ed5 t\u1eed cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : b\u1ed5 t\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng th\u00eau h\u00ecnh con r\u1ed3ng 4 m\u00f3ng, m\u00e0 b\u1ed5 t\u1eed c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed l\u1ea1i th\u00eau h\u00ecnh con k\u1ef3 l\u00e2n. B\u1edfi v\u00ec qu\u00e3ng n\u0103m Gia Long nh\u1eefng ho\u00e0ng t\u1eed b\u00e2y gi\u1edd khi \u1ea5y c\u00f2n l\u00e0 ho\u00e0ng t\u00f4n, tuy c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch chi\u1ec3u theo l\u1ec7 nh\u1ea5t ph\u1ea9m v\u00f5 giai m\u00e0 th\u00eau h\u00ecnh k\u1ef3 l\u00e2n v\u00e0o b\u1ed5 t\u1eed. T\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn nh\u00e2n theo nh\u01b0 th\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ed5i, c\u0169ng l\u00e0 ch\u01b0a ph\u1ea3i. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ed5 t\u1eed c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i th\u00eau con r\u1ed3ng b\u1ed1n m\u00f3ng cho h\u1ee3p th\u1ec3 ch\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua cho c\u00e1c th\u1ee3 kh\u00e9o tay kh\u00e9o ngh\u0129 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t \u1ee9ng m\u1ed9 \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec1u v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p. Th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec5n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Ph\u00fa Y\u00ean, Ph\u00f3 l\u0129nh binh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0 th\u0103ng Th\u1ef1 l\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn. L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan l\u1ea5y h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m t\u00e1c vi Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3n \u0110\u00e0 C\u1ea7n Lu\u1eadt ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 b\u1ecdn Xi\u00eam qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp t\u00e0i v\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean r\u1ed3i tr\u00e8o qua n\u00fai m\u00e0 \u0111i m\u1ea5t. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u1ef9 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; \u00e1n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Nguy\u00ean gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Ch\u1ed7 \u0111\u1ed3n C\u1ea7n Lu\u1eadt \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o th\u1ebf hi\u1ec3m \u0111\u00e1ng c\u1eady \u0111\u1ec3 gi\u1eef. Vua cho r\u00fat b\u1edbt \u0111i, d\u1ed3n c\u1ea3 l\u00ednh v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Ph\u00ec Phi\u1ec7t \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 bi\u1ec1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1ed3 M\u1ecbch H\u1ea1nh Ph\u1ee7 \u0111em l\u00ednh th\u1ed5 \u0111i tu\u1ea7n t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n T\u00e2m B\u00f4ng, g\u1eb7p qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f9ng b\u1eafn nhau, gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y, b\u1ecdn M\u1ecbch th\u1eeba th\u1ebf \u0111u\u1ed5i qu\u00e1 sang c\u00f5i gi\u1eb7c, xua \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c Y b\u1eaft \u1ea5y, r\u1ed3i \u0111em qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, xin x\u1eed t\u1ed9i v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i c\u1ea7u c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : vi\u1ec7c c\u1ea5m v\u01b0\u1ee3t qua c\u00f5i l\u00e0 theo l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 m\u00e0 n\u00f3i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho qu\u00e2n ta c\u00e0n r\u1ee1 g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch ngo\u00e0i bi\u00ean m\u00e0 th\u00f4i. S\u1ef1 th\u1ebf nay kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1ee9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 v\u1edbi ta, c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecd h\u00e1 ch\u1ecbu m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e9n l\u00f2ng. N\u1ebfu ta kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, ch\u00fang c\u0169ng ng\u1ea7m l\u1ea1i. Duy c\u00f3 kh\u00ed th\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f2n suy k\u00e9m, ch\u01b0a d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c, sao l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n v\u1eabn s\u1ee3 gi\u1eb7c Xi\u00eam, nh\u00fat nh\u00e1t \u0111\u00e3 quen, nay b\u1ecdn H\u1ed3 M\u1ecbch d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng g\u00ec, nh\u01b0ng l\u00e0m cho gi\u1eb7c ph\u1ea3i lui ch\u1ea1y, d\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n v\u1ec1, c\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. N\u1ebfu, cho l\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qua c\u00f5i m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i, ch\u1ea3 ho\u00e1 ra l\u1ea1i nu\u00f4i th\u00e0nh c\u00e1i th\u00f3i nh\u00fat nh\u00e1t \u01b0 ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 10 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi xua v\u1ec1, th\u00ec giao cho quan s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ec3u qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, vua th\u00e2n \u0111em c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn k\u00ednh c\u00e1o Th\u1ebf mi\u1ebfu, l\u00e0m l\u1ec5 xong l\u1ea1i \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft cung T\u1eeb Th\u1ecd((1) Cung T\u1eeb Th\u1ecd : n\u01a1i Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u1edf.1).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh\u2026 Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u00e1c c\u1ed1ng man theo l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. L\u00e0m l\u1ec5 xong, ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 : ch\u00ed th\u00e0nh l\u00e2u m\u00e3i kh\u00f4ng c\u00f9ng, s\u00e1nh v\u1edbi \u00e2m d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 nu\u00f4i mu\u00f4n v\u1eadt ; v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o b\u1eb1ng ph\u1eb3ng l\u00e0m chu\u1ea9n, thu l\u1ea5y n\u0103m Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n. Ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ec3 l\u00f2ng c\u1ee7a mu\u00f4n d\u00e2n, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vui c\u00f9ng thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1eabm nay cai tr\u1ecb \u1ee9c tri\u1ec7u d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ea7n ph\u1ea3i y\u00eau d\u1ea5u v\u1ed7 y\u00ean, k\u00ednh c\u1ea9n m\u1ed9t l\u00f2ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u nhi\u1ec1u Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 21 n\u0103m r\u1ed3i. Nh\u1edd \u01a1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf ph\u00f9 h\u1ed9, \u0111\u1ed9i \u0111\u1ee9c ti\u00ean t\u1ed5 d\u00e0nh cho, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y c\u00e0ng t\u00f4n, l\u00f2ng d\u00e2n ng\u00e0y c\u00e0ng v\u1eefng. Tr\u01b0\u1edbc kia hai k\u1ef3 c\u00f3 lo\u1ea1n, l\u00e0 l\u00f2ng tr\u1eddi b\u1ea3o ph\u1ea3i ch\u0103m lo, r\u1ed3i th\u00ec b\u1ed1n c\u00f5i th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay d\u00e2n theo \u0111\u1ee9c ho\u00e1, ph\u00eda t\u00e2y nam m\u1edf \u0111\u1ea5t, ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn h\u01a1n 30 ; ng\u01b0\u1eddi man th\u1ed5 theo v\u1ec1, d\u00e2n h\u1ed9 bi\u00ean t\u00ean k\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u00e0i v\u1ea1n. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9 kh\u1ea9u th\u00eam nhi\u1ec1u, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp y\u00ean t\u0129nh ; s\u00f4ng th\u01b0\u1eddng y\u00ean s\u00f3ng, th\u00f3c l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n c\u00f3 th\u00f3i l\u1ec5 nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1eddi l\u00ean c\u00f5i nh\u00e2n th\u1ecd. Ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00edt \u0111\u1ee9c, l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf \u01b0 ? X\u00e9t \u0111\u1ebfn duy\u00ean do, \u0111\u1ec1u nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed5. C\u00f2n ph\u1ea3i theo thi\u00ean H\u1ed3ng ph\u1ea1m((2) Thi\u00ean H\u1ed3ng ph\u1ea1m Kinh Th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u : \u201cv\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh duy tu\u1ebf\u201d l\u00e0 x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ee7a vua ph\u1ea3i c\u1ea3.2) \u0111\u00e3 n\u00f3i x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ea3 n\u0103m, xem thi\u00ean V\u00f4 d\u1eadt((3) Thi\u00ean V\u00f4 d\u1eadt trong Kinh Th\u01b0 n\u00f3i : c\u00e1c vua nh\u00e0 \u00e2n nh\u01b0 Trung T\u00f4n, Cao T\u00f4n, T\u1ed5 Gi\u00e1p bi\u1ebft c\u1ea7n lao th\u00ec h\u01b0\u1edfng th\u1ecd ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c 75 n\u0103m, 59 n\u0103m ho\u1eb7c 33 n\u0103m.3) \u0111\u00e3 r\u0103n mong \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u1ecd. L\u00e0m cho c\u1ea3 nh\u00e2n d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 th\u00edch cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc d\u00e0i l\u00e2u. L\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t g\u1eb7p \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ti\u1ebft Th\u00e1nh m\u1eabu Nh\u00e2n Tuy\u00ean t\u1eeb kh\u00e1nh Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu 60, 70 tu\u1ed5i, \u0111em th\u1ea7n t\u1eed k\u00ednh ch\u00fac h\u1ed7, c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u1ec3 theo l\u00f2ng t\u1eeb hu\u1ec7, ban ra \u00e2n \u0111i\u1ec3n th\u1ea5m nhu\u1ea7n c\u00f9ng thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f9ng vui, nh\u1eadn l\u1ea5y Ph\u01b0\u1edbc to l\u1edbn. V\u00e0 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u tr\u1eabm \u0111\u1ebfn t\u1ee9 tu\u1ea7n, y cho th\u1ea7n c\u00f4ng ch\u00fac th\u1ecd, t\u1ea5t c\u1ea3 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9i \u01a1n. N\u0103m nay tr\u1eabm \u0111\u1ebfn ng\u0169 tu\u1ea7n, th\u1ea7n t\u1eed qu\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i cho \u0111\u1ebfn t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng phi\u00ean man, l\u1ea1i m\u1ed9t l\u00f2ng kh\u1ea9n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u xin ch\u00fac h\u1ed7\u2026<\/p>\n<p>Tr\u1eabm \u1edf ng\u00f4i l\u00e2u ng\u00e0y c\u00e0ng ngh\u0129 s\u00e2u xa, m\u1ed9t ng\u00e0y hai ng\u00e0y l\u00e0m mu\u00f4n vi\u1ec7c, ngay ng\u00e1y n\u01a1m n\u1edbp mong \u0111\u00f3n l\u1ea5y Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t mu\u00f4n n\u0103m v\u00f4 c\u00f9ng \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng ti\u1ebfng t\u1ed1t ngh\u00ecn \u0111\u1eddi l\u00e2u m\u00e3i. Ph\u00e0m l\u00e0m ra m\u1ed9t ch\u00ednh m\u1ed9t l\u1ec7nh g\u00ec, c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecf xa hoa, chu\u1ed9ng th\u1ef1c d\u1ee5ng, b\u1ecf h\u1ebft phi\u1ec1n v\u0103n. Nh\u01b0ng ngh\u0129 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n kh\u00e1nh ti\u1ebft m\u00e0 ban nh\u01b0 ban y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c th\u1ea7n c\u00f4ng, h\u1eadu \u0111\u00e3i c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o, cho \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf, tha thu\u1ebf thi\u1ebfu, x\u00e1 l\u1ed7i, tha t\u1ed9i, khi\u1ebfn cho n\u01a1i m\u1eb7t \u0111\u1ea5t ch\u00e2n tr\u1eddi kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m \u01a1n. Th\u1ef1c \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng vui c\u1ee7a \u1ee9c tri\u1ec7u nh\u00e2n d\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ri\u00eang m\u1ed9t m\u00ecnh ta.<\/p>\n<p>B\u00e8n sai ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t k\u00ednh c\u00e1o \u0111\u00e0n Giao, c\u00e1c mi\u1ebfu, \u0110\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc, l\u1ea5y ng\u00e0y 23 th\u00e1ng sinh tr\u1eabm, \u0111\u1eb7t phi\u00ean ch\u1ea7u nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, l\u00e0m cho \u0111\u1ee9c t\u1ed1t ng\u00e0y th\u00eam m\u1edbi, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc s\u1ef1 v\u1eadn chuy\u1ec3n kho\u1ebb c\u1ee7a tr\u1eddi. V\u00e0o \u0111\u1ea7u h\u1ea1 m\u00e0 ng\u01b0ng t\u1ee5 kh\u00ed ho\u00e0, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 ban Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t t\u1ed5 t\u00f4ng ; n\u1ed1i \u0111\u1ea7u xu\u00e2n m\u00e0 ban ra \u00e2n hu\u1ec7, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 m\u00e3n l\u00f2ng vui chung c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>B\u00e8n xu\u1ed1ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ed9ng 26 \u0111i\u1ec1u : (C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00f9ng b\u1ecdn ph\u1ee7 t\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u1ec1u gia \u00e2n ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh l\u00e0 quan vi\u00ean n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn ; c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac h\u1ed7, c\u00f9ng c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1 l\u00e0m l\u00e2u b\u1eb1ng, c\u00f9ng quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed v\u00e0 b\u1ecdn quan v\u00f5 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u cho \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t b\u1eefa v\u00e0 ban cho l\u1ee5a m\u00e0u ti\u1ec1n b\u1eb1ng b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i v\u00e0 t\u00ec t\u01b0\u1edbng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y cho \u0111\u1ebfn binh l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o vi\u00ean, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u2013 Trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u0103n ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7, tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p. C\u00e1c quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i, ai b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u01b0u nhi\u1ec7m th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 t\u1ed9i c\u00f4ng hay t\u1ed9i t\u01b0, \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i t\u1eeb c\u1eedu ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ee1 b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t b\u1ed5ng \u0111\u00e3 k\u1ebft \u00e1n thi h\u00e0nh r\u1ed3i, \u0111\u1ec1u khoan tha cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u2013 Qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf kinh, quan v\u0103n t\u1ef1 l\u1ee5c th\u1ea5t ph\u1ea9m, quan v\u00f5 ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u00e0 d\u1ef1 c\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 sung th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng<\/p>\n<p>2 th\u00e1ng. Ngo\u00e0i ra, v\u0103n t\u1eeb b\u00e1t ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u00ed sai c\u1eedu ph\u1ea9m, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u1edf Kinh \u1edf ngo\u00e0i, v\u00e0 c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 Gi\u00e1m sinh, t\u00f4n sinh, \u1ea5m sinh h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, c\u00f9ng nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n, t\u00fa t\u00e0i, s\u0129 nh\u00e2n theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 \u1edf t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 Cha m\u1eb9 c\u00e1c quan vi\u00ean, v\u0103n t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u1edf Kinh hay \u1edf ngo\u00e0i, tr\u1eeb ra ng\u01b0\u1eddi cha m\u1eb9 n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u1eadp \u00e1c((1) Th\u1eadp \u00e1c : 1. m\u01b0u ph\u1ea3n, 2. m\u01b0u \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch, 3. m\u01b0u b\u1ea1n, 4. \u00e1c ngh\u1ecbch, 5. b\u1ea5t \u0111\u1ea1o,<\/p>\n<p>6. \u0111\u1ea1i b\u1ea5t k\u00ednh, 7. b\u1ea5t hi\u1ebfu, 8. b\u1ea5t m\u1ee5c, 9. b\u1ea5t ngh\u0129a, 10. n\u1ed9i lo\u1ea1n (n\u00f3i trong m\u1ee5c danh l\u1ec7 H\u00ecnh lu\u1eadt).1) c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ed9i danh kh\u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng, c\u00f2n \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m m\u00e0 phong t\u1eb7ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u2013 Th\u1ed5 tri ph\u1ee7, th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, tri ch\u00e2u, huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec \u0111\u1ec1u cho gia m\u1ed9t c\u1ea5p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00ed sai, th\u00ed th\u1ef1 \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u hi\u1ec7n h\u00e0m th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh, c\u00f9ng v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf 2 th\u1eeba ty ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, \u1edf 2 ty b\u1ed1 \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, v\u00e0 ty An Bi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. C\u00f2n thu\u1ed9c l\u1ea1i, l\u1ec5 sinh, y sinh, t\u01b0\u1ee3ng y, ph\u00e1p l\u1ee5c, chi\u00eam h\u1eadu, ty l\u1ea1i thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ea1p ng\u1ea1ch, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u1edf trong \u1edf ngo\u00e0i v\u00e0 c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 th\u00f4ng l\u1ea1i c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh ch\u00ednh ng\u1ea1ch \u1edf Kinh \u1edf ngo\u00e0i v\u00e0 th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c \u1edf Kinh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng binh phu t\u1ea1p ng\u1ea1ch \u1edf trong ngo\u00e0i, c\u00f9ng l\u00e0 l\u00ednh tr\u1ea1m \u1edf Kinh, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft th\u1ecbt c\u00e1c s\u00fac sinh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng gi\u1ea3n binh c\u00e1c h\u1ea1t, nguy\u00ean l\u1ec7 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u th\u1ef1c s\u1ed1 t\u1ea1i ng\u0169, t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u00e3 v\u1ec1 l\u00e0ng, tu\u1ed5i 70 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed9t quan ti\u1ec1n ; 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, v\u1ea3i 1 t\u1ea5m, g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng ; 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, l\u1ee5a 1 t\u1ea5m, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u1ec1 r\u00f5, \u0111\u1ec3 n\u00eau khen.<\/p>\n<p>\u2013 Ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan, ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u1ed9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 cho v\u1ec1 n\u0103m nay ho\u00e3n 5 ph\u1ea7n 10. Nay cho mi\u1ec5n c\u1ea3 5 th\u00e0nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt, c\u00e1c h\u1ea1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng t\u00edch khi\u1ebfm \u1edf d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 19 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 li\u1ec7u cho ch\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>\u2013 D\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng vay th\u00f3c c\u00f4ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 19 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn nay qu\u00e1 h\u1ea1n ch\u01b0a tr\u1ea3 xong, c\u0169ng do b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 li\u1ec7u cho ch\u01b0\u1edbc mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa, tu\u1ed5i 40 tr\u1edf l\u00ean, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p t\u1edd t\u01b0 \u0111\u1ebfn Kinh, do b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 x\u00e9t th\u1ef1c, li\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m gi\u00e1o ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c vi\u00ean th\u00ed, th\u1ef1 tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n l\u1eadp t\u1ee9c cho th\u1ef1c th\u1ee5.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 v\u0103n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn th\u1ea5t ph\u1ea9m b\u1ecb t\u1ed9i ph\u1ea3i c\u00e1ch b\u00e3i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai do ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eed nh\u00e2n xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ec tr\u1eeb ra tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea1m t\u1ed9i tham tang, c\u00f9ng l\u00e0 tu\u1ed5i 70 tr\u1edf l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0n, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u do 2 b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 Binh ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb l\u1ed7i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i c\u00e1c x\u1ee9 c\u1ed1 s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, ho\u1eb7c l\u00e0m binh \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho c\u00e1c thu\u1ed9c ty v\u00e0 vi\u00ean cai qu\u1ea3n \u0111em h\u1ecd t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n, t\u1ed9i tr\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 l\u00ean do b\u1ed9 duy\u1ec7t ngh\u0129, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 gia \u00e2n.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u, l\u00e0m binh l\u00e0m n\u00f4, do b\u1ed9 H\u00ecnh k\u00ea r\u00f5 t\u00ean, qu\u00e1n, s\u1ef1 tr\u1ea1ng c\u00f9ng l\u00e0 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u1eefng t\u1ea1p ph\u1ea1m \u00e1n ngh\u0129 x\u1eed t\u1eed \u0111\u00e3 k\u1ebft \u00e1n t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 20 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1ng tha, c\u0169ng do b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m danh s\u00e1ch khai r\u00f5 t\u1ed9i danh, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 li\u1ec7u cho gi\u1ea3m t\u1ed9i).<\/p>\n<p>Than \u00f4i ! Xem vi\u1ec7c l\u00e0m, x\u00e9t thi\u1ec7n \u00e1c, m\u1ed9t m\u00ecnh ta thu\u1eadn Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u1eddi ; th\u1ea5m th\u00e1i ho\u00e0, ch\u1ecbu \u0111\u1ee9c ho\u00e1, mu\u00f4n h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi k\u00ednh theo l\u1ec7nh tr\u1eabm, kh\u1eafp ch\u00e2n tr\u1eddi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f9ng vui, h\u1ee3p th\u1ecd khang m\u00e0 k\u00ednh ch\u00fac, nh\u01b0 M\u1eb7t Tr\u1eddi M\u1eb7t tr\u0103ng t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng, b\u1ec1n gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho t\u1ecf th\u00eam. B\u1ea3o cho xa g\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng. Ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd. Tu\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u ch\u00fac th\u1ecd, ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh b\u01b0ng ch\u00e9n, Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi b\u01b0ng n\u1eadm r\u01b0\u1ee3u. Tu\u1ea7n th\u1ee9 hai, ho\u00e0ng th\u00e2n Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u ch\u00fac th\u1ecd, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh b\u01b0ng ch\u00e9n, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n b\u01b0ng n\u1eadm r\u01b0\u1ee3u. Tu\u1ea7n th\u1ee9 3 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u ch\u00fac th\u1ecd, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u01b0ng ch\u00e9n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh b\u01b0ng n\u1eadm r\u01b0\u1ee3u. Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa, V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i sung vi\u1ec7c tr\u00f4ng coi c\u1ed7 ng\u1ef1 thi\u1ec7n. Th\u1ed1ng ch\u1ebf B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m sung ch\u1ee9c H\u1eadu h\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. B\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu 8 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1o d\u1eabn, 2 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 ban r\u01b0\u1ee3u, 4 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 c\u1ea7m gi\u00e1o h\u00ecnh \u0111u\u00f4i con b\u00e1o. L\u1ea1i ph\u00e1i 4 ng\u01b0\u1eddi khoa \u0111\u1ea1o sung l\u00e0 Kh\u1edfi c\u01b0 tr\u00fa, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u. B\u1ecdn cai \u0111\u1ed9 th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 sung vi\u1ec7c r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ban tr\u00e0 c\u00e1c b\u00e0n c\u1ed7 y\u1ebfn. Quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 quan \u1edf Kinh t\u1ee9 ph\u1ea9m bi\u1ec7n l\u00fd v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t quan ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n y\u1ebfn \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n v\u00e0 \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu v\u0169, th\u01b0\u1edfng cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau :<\/p>\n<p>(Th\u01b0\u1edfng ri\u00eang cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u Lai L\u00f4 hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n to m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng. C\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u Lai L\u00f4 hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n to m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng chung cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 y\u1ebfn : ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa m\u1ecfng c\u00f3 hoa to\u00e0n t\u01a1 c\u00e1c m\u00e0u, 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u Lai L\u00f4 c\u1ee7a H\u1ed3 Ch\u00e2u m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, 2 t\u1ea5m v\u0169 \u0111o\u1ea1n c\u00e1c m\u00e0u.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed qu\u1ed1c c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa m\u1ecfng c\u00f3 hoa to\u00e0n t\u01a1 c\u00e1c m\u00e0u, 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u Lai L\u00f4 tr\u01a1n c\u1ee7a H\u1ed3 Ch\u00e2u m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m v\u00e0 1 cu\u1ed1n v\u0169 \u0111o\u1ea1n c\u00e1c m\u00e0u, 1 cu\u1ed3n tr\u1eebu hoa h\u00e0ng nam.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed qu\u1eadn c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa m\u1ecfng c\u00f3 hoa to\u00e0n t\u01a1, 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u Lai L\u00f4 c\u1ee7a H\u1ed3 Ch\u00e2u m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, 1 cu\u1ed1n v\u00e0 1 t\u1ea5m v\u0169 \u0111o\u1ea1n c\u00e1c m\u00e0u.<\/p>\n<p>Quan v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa d\u00e0y to\u00e0n t\u01a1 d\u1ec7t con \u0111\u1ea1i m\u00e3ng x\u00e0, \u0111\u00e1m m\u00e2y th\u1ee7y ba c\u00e1c m\u00e0u, 1 t\u1ea5m tr\u1eebu hoa h\u00e0ng nam, 1 t\u1ea5m v\u00e0 1 cu\u1ed1n v\u0169 \u0111o\u1ea1n c\u00e1c m\u00e0u. T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa m\u1ecfng to\u00e0n t\u01a1 d\u1ec7t con \u0111\u1ea1i m\u00e3ng x\u00e0, \u0111\u00e1m m\u00e2y th\u1ee7y ba m\u00e0u t\u00edm, 1 t\u1ea5m tr\u1eebu hoa h\u00e0ng nam, 1 cu\u1ed1n v\u00e0 1 t\u1ea5m v\u0169 \u0111o\u1ea1n c\u00e1c m\u00e0u. Ch\u00e1nh nh\u1ecb v\u00e0 th\u1ef1 ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa m\u1ecfng to\u00e0n t\u01a1 d\u1ec7t con \u0111\u1ea1i m\u00e3ng x\u00e0, \u0111\u00e1m m\u00e2y th\u1ee7y ba m\u00e0u t\u00edm, 1 cu\u1ed9n nhi\u1ec5u tr\u01a1n ch\u00ednh Song kinh m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>T\u00f2ng nh\u1ecb, th\u1ef1 t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa m\u1ecfng to\u00e0n t\u01a1 d\u1ec7t con \u0111\u1ea1i m\u00e3ng x\u00e0, \u0111\u00e1m m\u00e2y th\u1ee7y ba m\u00e0u t\u00edm, nhi\u1ec5u nam tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, m\u00e0u ng\u1ecdc lam \u0111\u1ec1u 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf, 1 t\u1ea5m v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, th\u1ef1 Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda t\u01a1 n\u1eeda s\u1ee3i d\u1ec7t con \u0111\u1ea1i m\u00e3ng x\u00e0, \u0111\u00e1m m\u00e2y, th\u1ee7y ba m\u00e0u t\u00eda, 1 cu\u1ed1n tr\u1eebu d\u1ec7t 2 h\u00e0ng hoa tr\u00f2n ph\u01b0\u1ee3ng \u1ed5 m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, 1 cu\u1ed1n t\u01a1 v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>T\u00f2ng tam, th\u1ef1 t\u00f2ng tam ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n to v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng (m\u1ed7i cu\u1ed1n d\u00e0i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 17, 18 th\u01b0\u1edbc), 1 cu\u1ed1n nhi\u1ec5u nam tr\u01a1n m\u00e0u ng\u1ecdc lam (m\u1ed7i cu\u1ed1n d\u00e0i 12 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>T\u1ee9 ph\u1ea9m bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5, sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5, \u00e1n s\u00e1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed9n t\u01a1 v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u quan l\u1ee5c (m\u1ed7i cu\u1ed1n d\u00e0i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 16 th\u01b0\u1edbc) nhi\u1ec5u tr\u01a1n nam m\u00e0u ng\u1ecdc lam, m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t cu\u1ed9n nh\u1ecf (m\u1ed7i cu\u1ed1n d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y, cho quan v\u0103n t\u1eeb ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, quan v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, ch\u00e1nh t\u00f2ng t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m t\u1eadp \u1ea5m, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ch\u00ednh ng\u1ea1ch \u1edf th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh, tinh binh tr\u1edf l\u00ean, quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01a1i ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c vi\u00ean \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh l\u00e0m l\u00e2u b\u1eb1ng, v\u0103n kinh l\u1ecbch, v\u00f5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng b\u1ecdn s\u1ee9 b\u1ed9 thu\u1ed9c qu\u1ed1c Phi\u00ean li\u00eau th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1edf T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u \u0103n y\u1ebfn \u1edf x\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1i T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u00ean t\u1ea3, \u0111\u1ec1u ban cho l\u1ee5a m\u00e0u v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1eb1ng b\u1ea1c : (ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u1ef1 ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u quan l\u1ee5c, 1 t\u1ea5m sa nam hoa to, 1 cu\u1ed1n nhi\u1ec5u nh\u1ecf nam tr\u01a1n m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u1ef1 t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u quan l\u1ee5c, 1 t\u1ea5m sa nam hoa to.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, th\u1ef1 ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf v\u0169 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u quan l\u1ee5c, 1 t\u1ea5m sa nam hoa to.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, th\u1ef1 ch\u00e1nh t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa nam hoa to, 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf tr\u1eebu hoa nam.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, th\u1ef1 ch\u00e1nh t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa nam hoa to, 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf tr\u1eebu hoa nam.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m sa nam hoa to.<\/p>\n<p>Quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng : ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn. Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, th\u1ef1 ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 7 \u0111\u1ed3ng ; t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, th\u1ef1 t\u00f2ng tam ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 \u0111\u1ed3ng ; ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u1ef1 ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng ; t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u1ef1 t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 \u0111\u1ed3ng ; ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 thu\u1ed9c qu\u1ed1c, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 kh\u00e1nh ti\u1ebft n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p cho ri\u00eang ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng H\u1ecfa X\u00e1 5 t\u1ea5m v\u1ea3i t\u00e2y hoa in c\u00e1c m\u00e0u, 3 c\u00e1i kh\u0103n tay v\u1ea3i in hoa \u0111\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, 1 vi\u00ean ch\u00e1nh s\u1ee9 th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 3 cu\u1ed1n v\u1ea3i t\u00e2y hoa in c\u00e1c m\u00e0u, 1 c\u00e1i kh\u0103n tay v\u1ea3i in hoa \u0111\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t vi\u00ean ph\u00f3 s\u1ee9 th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 2 t\u1ea5m v\u1ea3i t\u00e2y in hoa c\u00e1c m\u00e0u, 1 c\u00e1i kh\u0103n tay v\u1ea3i in hoa \u0111\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. 9 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tri ch\u00e2u tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n Man \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 4 cu\u1ed1n v\u1ea3i t\u00e2y in hoa c\u00e1c m\u00e0u, 1 c\u00e1i kh\u0103n tay v\u1ea3i in hoa \u0111\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>C\u00f2n 21 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn Kinh c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 cu\u1ed9n v\u1ea3i t\u00e2y in hoa c\u00e1c m\u00e0u, 1 c\u00e1i kh\u0103n tay v\u1ea3i in hoa \u0111\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. 3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111i thay cho th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, 1 ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ch\u00e2u v\u1ee5 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn Kinh c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 cu\u1ed1n v\u1ea3i t\u00e2y in hoa c\u00e1c m\u00e0u, 1 c\u00e1i kh\u0103n tay v\u1ea3i in hoa \u0111\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. 3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ebfn Kinh, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n v\u1ea3i t\u00e2y in hoa c\u00e1c m\u00e0u, 1 c\u00e1i kh\u0103n tay in hoa \u0111\u1ecf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. 5 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ng\u00f4n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n nh\u1ecf v\u1ea3i t\u00e2y in hoa c\u00e1c m\u00e0u).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t D\u1eadu, ban y\u1ebfn cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t v\u0103n t\u1ea3n giai((1) T\u1ea3n giai : ch\u1ee9c nh\u00e0n t\u1ea3n c\u00f3 t\u00ean quan m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh giai.1), t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1ea1p ng\u1ea1ch su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 ty, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9c d\u1ecbch g\u00ec, tu\u1ed5i t\u1eeb 20 tr\u1edf l\u00ean c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c sinh vi\u00ean \u1edf nh\u00e0 T\u00f4n h\u1ecdc \u0111\u1ec1u d\u1ef1 \u0103n y\u1ebfn \u1edf nh\u00e0 r\u1ea1p d\u00e0i \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban y\u1ebfn cho k\u1ef3 l\u00e3o 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 4 tr\u1ef1c t\u1ec9nh (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i) u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n c\u1ed7 3 ng\u00e0y, l\u1ea5y h\u00f4m \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n v\u00e0ng ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau : (3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i 100 tu\u1ed5i, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng \u201cV\u1ea1n s\u1ef1 nh\u01b0 \u00fd\u201d h\u1ea1ng nh\u1ecf, 21 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i 90 tu\u1ed5i th\u00ec th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng nh\u1ecf h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng ; 222 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i 80 tu\u1ed5i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn ; 753 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i 70 tu\u1ed5i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng nh\u1ecf. K\u1ef3 l\u00e3o c\u00e1c h\u1ea1t t\u1ea3 h\u1eefu k\u1ef3, nam b\u1eafc k\u1ef3 trong ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung s\u1edf t\u1ea1i chi\u00eam b\u00e1i, \u0111\u1ec1u cho u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t b\u1eefa).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, vua ng\u1ef1 thuy\u1ec1n Ph\u01b0\u1edbc An, sai g\u1ecdi d\u00e2n h\u1ed9 ph\u1ed1 h\u1ed9 d\u1ef1 l\u00e0m l\u00e2u b\u1eb1ng cho \u0103n c\u1ed7 \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u Phu V\u0103n. C\u00e1c nam ph\u1ee5 l\u00e3o \u1ea5u \u0111\u1ec1u xem \u1edf b\u1edd s\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho \u0103n. \u0110\u1ebfn g\u1ea7n t\u1ed1i, m\u00faa b\u00e0i b\u00f4ng, \u0111\u1ed1t c\u00e2y b\u00f4ng. R\u1ed3i vua sai gi\u00f3ng xe \u0111i v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>Vua ban \u0111o\u1ea1n sa nhi\u1ec5u th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00ean ngo\u00e0i l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf h\u1ea1t. (Th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t 2 h\u00e0ng hoa con m\u00e3ng tr\u00f2n t\u01a1 d\u1eadu 8 s\u1ee3i m\u00e0u quan l\u1ee5c, nh\u1ea5t h\u1ea1ng v\u0169 ta m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, m\u00e0u quan l\u1ee5c m\u1ed7i th\u1ee9 1 cu\u1ed1n, 2 t\u1ea5m sa d\u00e2y thu\u1ea7n t\u01a1 d\u1ec7t con \u0111\u1ea1i m\u00e3ng, \u0111\u00e1m m\u00e2y th\u1ee7y ba c\u00e1c m\u00e0u, m\u1ed9t t\u1ea5m nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi v\u0169 ta h\u1ea1ng nh\u1ea5t m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng m\u00e0u quan l\u1ee5c m\u1ed7i th\u1ee9 1 cu\u1ed1n, 2 t\u1ea5m sa d\u00e2y thu\u1ea7n t\u01a1 d\u1ec7t 2 h\u00e0ng hoa con h\u1ea1c tr\u00f2n th\u1ee7y ba, con l\u00e2n c\u00e1c m\u00e0u, 1 t\u1ea5m nhi\u1ec5u hoa tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, Hi\u1ec7p t\u00e1n, th\u1ef1 Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n v\u0169 ta h\u1ea1ng ba m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, 1 t\u1ea5m sa d\u00e0y n\u1eeda ta n\u1eeda s\u1ee3i d\u1ec7t hai h\u00e0ng hoa, con h\u1ea1c tr\u00f2n th\u1ee7y ba, con l\u00e2n m\u00e0u thi\u00ean thanh, nhi\u1ec5u nam tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, m\u00e0u ng\u1ecdc lam, m\u1ed7i th\u1ee9 1 cu\u1ed9n nh\u1ecf.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t, Ch\u00e1nh Ph\u00f3 l\u00e3nh binh, binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o, l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n v\u0169 ta h\u1ea1ng ba m\u00e0u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, nhi\u1ec5u nam tr\u01a1n m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, m\u00e0u ng\u1ecdc lam, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t cu\u1ed9n nh\u1ecf).<\/p>\n<p>Vua ban ti\u1ec1n v\u00e0ng, ph\u1ea9m v\u1eadt cho qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. Cho qu\u1eadn ch\u00faa l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n : ti\u1ec1n v\u00e0ng Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n v\u00e0ng Tam \u0111a 1 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n v\u00e0ng Nh\u01b0 \u00fd m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n v\u00e0ng B\u00e1t b\u1ea3o 1 \u0111\u1ed3ng, 1 qu\u1ea3 \u0111eo m\u1ea1 v\u00e0ng c\u00f3 d\u00e2y thao r\u1ee7 xu\u1ed1ng, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a c\u00f3 ch\u00e2n b\u1eb1ng pha l\u00ea s\u00e1ng m\u00e0i c\u1ea1nh, m\u1ed9t c\u00e1i l\u1ecd n\u01b0\u1edbc hoa b\u1eb1ng pha l\u00ea s\u00e1ng m\u00e0i c\u1ea1nh xen l\u1eabn s\u1eafc \u0111\u1ecf, 1 c\u00e1i l\u1ecd d\u1ea7u th\u01a1m b\u1eb1ng pha l\u00ea s\u00e1ng m\u00e0i c\u1ea1nh, 1 c\u00e1i ch\u00e9n u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng pha l\u00ea s\u00e1ng m\u00e0i c\u1ea1nh, 1 b\u1ed9 h\u1ed9p tr\u1ea7u tr\u00e1ng men v\u1ebd con b\u01b0\u1edbm, 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ch\u00e8, 2 c\u00e1i ch\u00e9n c\u00f3 quai b\u1eb1ng s\u1ee9 t\u00e2y v\u1ebd hoa v\u00e0ng v\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u0129a, m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5m pha ch\u00e8 v\u00e0 \u0111\u0129a da \u0111\u1ecf m\u1ea1 v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, Ng\u1ecdc Thu, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng \u201cLong v\u0103n\u201d, 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng \u201cTam \u0111a\u201d, 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng \u201cV\u1ea1n s\u1ef1 nh\u01b0 \u00fd\u201d, 1 qu\u1ea3 \u0111eo b\u1eb1ng b\u1ea1c c\u00f3 d\u00e2y, 1 c\u00e1i ch\u00e9n u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng pha l\u00ea s\u00e1ng m\u00e0i c\u1ea1nh v\u1ebd hoa v\u00e0ng, 1 c\u00e1i li\u1ec5n c\u00f3 n\u1eafp c\u1ea3 \u0111\u0129a b\u1eb1ng pha l\u00ea t\u00e2y, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a l\u1edbn b\u1eb1ng pha l\u00ea in hoa, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a nh\u1ecf b\u1eb1ng pha l\u00ea in hoa, 1 c\u00e1i h\u1ed9p tr\u1ea7u vu\u00f4ng d\u00e0i tr\u00e1ng men v\u1ebd m\u00e0u, 1 c\u00e1i h\u1ed9p tr\u1ea7u tr\u00e1ng men v\u1ebd m\u00e0u, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a h\u1ea1ng trung b\u1eb1ng s\u1ee9 v\u1ebd hoa, 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ch\u00e8, 2 c\u00e1i ch\u00e9n c\u00f3 quai v\u00e0 \u0111\u0129a b\u1eb1ng s\u1ee9 t\u00e2y v\u1ebd m\u00e0u, 1 c\u00e1i \u1ea5m pha ch\u00e8 da \u0111\u1ecf v\u1ebd xanh m\u1ea1 b\u1ea1c).<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n c\u00f4ng Ph\u1ed5, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng C\u1ef1, An Kh\u00e1nh c\u00f4ng Quang, T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng M\u00e3o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1000 quan ti\u1ec1n. C\u00e1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 : B\u00ecnh Th\u00e1i, B\u00ecnh H\u01b0ng, B\u1ea3o L\u1ed9c, B\u1ea3o Thu\u1eadn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 900 quan ti\u1ec1n. C\u00e1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 7, 8, 9, 10, 11, 13, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 800 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n h\u1ed9, ph\u1ed1 h\u1ed9 c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh v\u00e0 x\u00e3 d\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea7n thi\u1ebft l\u00e2u b\u1eb1ng ch\u00fac h\u1ed7, ti\u1ec1n b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 Long l\u00e0 b\u1ecdn Tham tri \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh t\u1eeb Giang L\u01b0u Ba (Jarkarta, kinh \u0111\u00f4 Nam D\u01b0\u01a1ng) \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 b\u1ecdn Tr\u00ed Ph\u00fa v\u00e0o ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban ch\u00fac h\u1ed7 v\u00e0 d\u1ef1 ban y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng cho. Gia \u01a1n \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c th\u1ee9 \u0111o\u1ea1n nhi\u1ec5u c\u00e1c m\u00e0u. Tr\u00ed Ph\u00fa mua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i t\u00e0u ch\u1ea1y m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111em d\u00e2ng l\u00ean. Vua nh\u00e2n h\u1ecfi r\u1eb1ng : ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 nghe bi\u1ebft <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chi%E1%BA%BFn_tranh_nha_phi%E1%BA%BFn_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t\">vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao qu\u1ea5y r\u1ed1i Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng<\/a> kh\u00f4ng ? T\u00e2u r\u1eb1ng : Th\u1ea7n c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa mua b\u00e1n quen nhau, h\u1eafn th\u01b0\u1eddng n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi th\u1ea7n r\u1eb1ng : n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao nh\u00e2n vi\u1ec7c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng l\u00e0 L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao ph\u1ea1m c\u1ea5m b\u00e1n thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu ho\u1eb7c \u0111\u1ee9a th\u00ec c\u1eaft tai, \u0111\u1ee9a th\u00ec c\u1eaft m\u0169i \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u1ec9 nh\u1ee5c n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, H\u1ed3ng Mao \u0111\u00e3 g\u00e2y vi\u1ec7c v\u1edbi Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh l\u1ea1i n\u1ed5i, h\u1ecd bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh h\u01a1i y\u1ebfu, b\u00e8n li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i t\u00e2y nh\u01b0 Ph\u00fa L\u00e3ng Sa \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc Thanh. Qu\u00e2n h\u1ecd n\u1ebfu \u0111\u1ebfn, d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t (Trung Hoa) m\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh c\u0169ng kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh h\u00e8n y\u1ebfu, ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao \u1edf c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, m\u00e0 ch\u1eb3ng nghe th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u1ea1ch ra m\u1ed9t k\u1ebf g\u00ec, \u0111em m\u1ed9t c\u00e1i thuy\u1ec1n n\u00e0o ra bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh. Nay n\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb g\u00e2y vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1edb n\u00f3i r\u1ed3i l\u1ea1i c\u00f9ng H\u1ed3ng Mao h\u1ecdp ch\u1ee3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 tang, chu\u1ea9n cho B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Kh\u00f4i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng t\u1ea1m gi\u1eef quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : c\u1ee9 ph\u1ee7 S\u01a1n T\u0129nh b\u00e1o : c\u00f3 man tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Th\u1ee7y X\u00e1 t\u00ean l\u00e0 Ti\u1ebft \u0111em theo hai ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i hai th\u1edbt voi, \u0111\u1ebfn man Ph\u1ee7 N\u1ed9n ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p huy\u1ec7n S\u01a1n B\u1ed1c, sai ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi Huy\u1ec7n u\u00fd l\u00e0 t\u00ean Li\u1ec7t mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m. H\u1ecfi th\u00ec t\u00ean Li\u1ec7t n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u00ean man tr\u01b0\u1edfng kia v\u1eabn quen bi\u1ebft Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ebfn, Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i cho c\u1ee7a c\u1ea3i. B\u1edfi v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 qu\u1ef7 thu\u1eadt, h\u1ec5 \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i ti\u1ec5n n\u00f3. Chuy\u1ebfn n\u00e0y n\u00f3 \u0111\u1ebfn, ch\u1eb3ng qua mu\u1ed1n c\u1ea7u c\u1ee7a c\u1ea3i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : vi\u1ec7c giao th\u00f4ng v\u1edbi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u00e3 c\u00f3 nghi\u00eam c\u1ea5m, b\u1ecdn c\u00f3 qu\u1ef7 thu\u1eadt c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ea7n. Ch\u00f3t \u0111\u00e3 sai t\u1eeb ch\u1ed1i r\u1eb1ng : phi\u00ean h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 quan binh ph\u00f2ng th\u1ee7. N\u1ebfu l\u1ea5y c\u1edb quen bi\u1ebft nhau \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, s\u1ee3 vi\u1ec7c gi\u00e1c ra l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang v\u1ec1 \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00fac b\u00e9 t\u1eebng nghe n\u00f3i c\u00f3 t\u00ean 2 n\u01b0\u1edbc l\u00e0 H\u1ecfa X\u00e1 v\u00e0 Th\u1ee7y X\u00e1, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 c\u00f3 H\u1ecfa X\u00e1 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, c\u00f2n Th\u1ee7y X\u00e1 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c g\u00ec. Nay b\u00e8n t\u1eeb c\u00f5i xa m\u00e0 \u0111\u1ebfn. Kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec, tu\u1ef3 nghi v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u00e2n ti\u1ec7n h\u1ecfi cho minh b\u1ea1ch \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1ee5c ph\u01b0\u01a1ng xa. Ng\u00e0y d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, n\u1ebfu man tr\u01b0\u1edfng kia c\u00f2n \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u huy\u1ec7n S\u01a1n B\u1ed1c, th\u00ec cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00f3n v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u00f3n ti\u1ebfp kho\u1ea3n \u0111\u00e3i, h\u1ecfi l\u1ea5y nguy\u00ean u\u1ef7 man \u1ea5y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o, ti\u1ebfp gi\u00e1p nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, ch\u1ed7 ch\u00fang \u1edf c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, th\u00e0nh qu\u00e1ch binh d\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng hay ch\u1ec9 \u1edf v\u00e0o hang n\u00fai, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Mi\u00ean \u2013 L\u00e0o ? C\u00f9ng l\u00e0 phong t\u1ee5c nh\u00e2n d\u00e2n, c\u00f3 bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t vua t\u00f4i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi g\u00ec kh\u00f4ng ? H\u1ecfi t\u1eebng \u0111i\u1ec1u cho r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c, r\u1ed3i s\u1ebd cho ch\u00fang \u0111i. N\u1ebfu n\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ed3i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ec3u s\u1ee9c cho t\u00ean Li\u1ec7t chi\u1ec3u nh\u1eefng c\u00e2u \u1ea5y m\u00e0 tra h\u1ecfi v\u00e0 h\u1ecfi qu\u1ef7 thu\u1eadt c\u1ee7a n\u00f3 d\u00f9ng l\u00e0 qu\u1ef7 thu\u1eadt g\u00ec, h\u1ecfi cho r\u00f5 r\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng kia \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ed3i. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng h\u1ecfi th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 t\u00ean M\u1ea1t, t\u00ean K\u1ebf, so v\u1edbi l\u1eddi t\u00ean Li\u1ec7t t\u1ef1 k\u1ec3 l\u1ea1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u1ea5y th\u00ec hai l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, \u0111em c\u1ea3 t\u00e2u l\u00ean : (X\u00e9t trong t\u1edd s\u1edb n\u00f3i r\u00f5 : l\u1eddi l\u0169 t\u00ean M\u1ea1t, t\u00ean K\u1ebf n\u00f3i r\u1eb1ng : l\u0169 \u1ea5y nghe n\u00f3i hai n\u01b0\u1edbc \u1ea5y d\u1eabu nh\u1ecf, m\u00e0 qu\u1ef7 th\u1ea7n thi\u00eang h\u01a1n Ch\u00e2n L\u1ea1p. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng sai l\u0169 \u1ea5y \u0111em v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111i, c\u1ea7u qu\u1ef7 th\u1ea7n hai n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ph\u00f9 h\u1ed9. L\u1ea7n \u1ea5y \u0111i t\u1eeb huy\u1ec7n S\u01a1n B\u1ed1c, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111i, qua 15 ng\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Th\u1ee7y X\u00e1. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00f4ng gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1, t\u00e2y gi\u00e1p huy\u1ec7n S\u01a1n B\u1ed1c, nam gi\u00e1p man Di\u00ean \u0110i\u00ean, b\u1eafc gi\u00e1p Lai Man. Ch\u1ed7 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u1edf 3 m\u1eb7t ng\u0103n n\u00fai, 1 m\u1eb7t \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, trong c\u00f3 100 nh\u00e0 d\u00e2n. Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u1edf nh\u00e0 tranh 7 gian, \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng d\u00e2n c\u01b0, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t th\u00e0nh qu\u00e1ch. Trong nh\u00e0 l\u00e0m g\u00e1c th\u1edd th\u1ea7n, gia quy\u1ebfn n\u00f4 l\u1ec7 ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 14 hay 15 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 ch\u1ed7 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1ch n\u01b0\u1edbc Th\u1ee7y X\u00e1 3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. V\u1ec1 nh\u00e0 tranh v\u00e0 gia quy\u1ebfn, n\u00f4 l\u1ec7, d\u00e2n c\u01b0 c\u0169ng \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c gi\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc Th\u1ee7y X\u00e1, duy l\u00e0m ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u1ec1n l\u00e0m ch\u1ed7 th\u1edd th\u1ea7n, \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng r\u1ed9ng, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf g\u00ec.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u1ebfn, hai n\u01b0\u1edbc \u1ea5y nh\u1eadn ph\u1ea9m v\u1eadt, hai Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u h\u1ecdp d\u00e2n man v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed5 th\u1ecbt m\u1ed9t con tr\u00e2u, thay Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng t\u1ebf th\u1ea7n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, kh\u00f4ng cho b\u1ecdn \u1ea5y tr\u00f4ng th\u1ea5y. T\u1ebf xong, \u0111em th\u1ecbt tr\u00e2u cho b\u1ecdn \u1ea5y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u00e1t n\u00f3i r\u1eb1ng : kh\u00f4ng \u0103n th\u00ec s\u1ebd \u1ed1m. R\u01b0\u1ee3u th\u00ec ho\u00e0 l\u1eabn v\u1edbi n\u01b0\u1edbc trong \u0111\u1ef1ng v\u00e0o c\u00e1i v\u00f2, l\u1ea5y \u1ed1ng tre h\u00fat m\u00e0 u\u1ed1ng. N\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t quan t\u01b0, kh\u00f4ng c\u00f3 binh l\u00ednh, h\u00ecnh lu\u1eadt, d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef ; c\u00f3 vay m\u01b0\u1ee3n nhau th\u00ec th\u00fat n\u00fat d\u00e2y l\u00e0m d\u1ea5u. Sinh l\u00fd [sinh k\u1ebf] th\u00ec \u0111\u1eb5n c\u00e2y ngo\u00e1y \u0111\u1ea5t l\u00ean m\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e0y b\u1eeba, c\u1ea3 n\u0103m kh\u00f4ng n\u1ed9p t\u00f4 thu\u1ebf g\u00ec. Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi. Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng khi \u0111i ch\u01a1i \u0111i g\u1ea7n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo ch\u1ec9 c\u00f3 3, 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i xa c\u0169ng ch\u1eb3ng qu\u00e1 h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1ee1i 3 th\u1edbt voi l\u1ea5y n\u00f3n l\u00e1 che \u0111\u1ea7u, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ecdng t\u00e0n. T\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, trai g\u00e1i b\u1eb1ng l\u00f2ng nhau th\u00ec con trai \u0111em tr\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn nh\u00e0 con g\u00e1i, m\u1eddi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u1ecdp, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c th\u00e0nh h\u00f4n. \u0110\u1ea1i \u01b0\u1edbc ra \u1edf ri\u00eang th\u00ec \u00edt, m\u00e0 \u0111i \u1edf r\u1ec3 th\u00ec nhi\u1ec1u. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 quan qu\u00e1ch, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ph\u1eb3ng, h\u1ecd h\u00e0ng \u0111\u1ebfn th\u0103m, kh\u00f3c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y m\u1ed9t nh\u00fam c\u01a1m nh\u1ecf nh\u00e9t v\u00e0o mi\u1ec7ng, nh\u00e9t \u0111\u1ea7y r\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sau l\u1ea5y \u1edf ng\u00f3n tay m\u00f3c c\u01a1m c\u0169 ra, l\u1ea1i nh\u00e9t c\u01a1m m\u1edbi v\u00e0o. \u0110\u1ee7 3 ng\u00e0y, khi\u00eang c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 x\u00e1c ch\u1ebft \u1ea5y \u0111em \u0111\u00e0o huy\u1ec7t ch\u00f4n, \u0111\u1eafp m\u1ea3 xong c\u00fang r\u1ed3i v\u1ec1. Con ch\u00e1u \u00e1o m\u1eb7c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, duy c\u00f3 trong 3 th\u00e1ng b\u1ecf xo\u00e3 t\u00f3c. G\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 c\u0169ng \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt c\u00fang \u1edf m\u1ea3. V\u1ec1 nh\u1ea1c kh\u00ed d\u00f9ng chi\u00eang \u0111\u1ed3ng l\u1edbn nh\u1ecf 5 c\u00e1i, thanh la 1 c\u00e1i, tr\u1ed1ng 1 c\u00e1i, \u0111\u00e1m h\u1ef7 \u0111\u00e1m hi\u1ebfu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng nh\u1ea1c kh\u00ed \u1ea5y c\u1ea3.<\/p>\n<p>B\u1ecdn kia nghe n\u00f3i : n\u01b0\u1edbc Th\u1ee7y X\u00e1 c\u00f3 2 h\u00f2n \u0111\u00e1, 1 \u0111o\u1ea1n roi m\u00e2y, n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 c\u00f3 1 con dao ng\u1eafn ; ch\u00fang cho l\u00e0 \u0111\u1ed3 r\u1ea5t thi\u00eang, l\u00e2u \u0111\u1eddi truy\u1ec1n l\u1ea1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft linh nghi\u1ec7m \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o, m\u00e0 kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i tr\u00f4ng th\u1ea5y bao gi\u1edd. D\u00e2n c\u00f3 b\u1ec7nh t\u1eadt g\u00ec, l\u1ea5y l\u1ec5 v\u1eadt nh\u1ecf \u0111\u1ebfn c\u1ea7u c\u00fang th\u00ec kh\u1ecfi. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 thi\u00eang. Ph\u00e0m c\u00e1c s\u1ed1c ((1) S\u1ed1c c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ed5ng l\u00fd c\u1ee7a ta.1) tr\u01b0\u1edfng trong n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng th\u00e2n \u0111\u1ebfn, c\u0169ng l\u1ea1y c\u00fai r\u1ea1p kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00f4ng th\u1eb3ng v\u00e0o, b\u1edfi v\u00ec t\u1ee5c d\u00e2n chu\u1ed9ng \u0111\u1ea1o qu\u1ef7 th\u1ea7n \u0111\u1ea5y th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nghe n\u00f3i Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng hai n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f4ng ra m\u1eaft nhau bao gi\u1edd. H\u1ecd n\u00f3i : n\u1ebfu ra m\u1eaft nhau th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng tu\u1ed5i gi\u00e0 th\u00ec truy\u1ec1n ng\u00f4i cho ch\u00e1u hay ch\u00e1u g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00fa b\u00e1c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng truy\u1ec1n ng\u00f4i cho con, h\u1ecd n\u00f3i r\u1eb1ng truy\u1ec1n cho con th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ee3i.<\/p>\n<p>L\u00fac b\u1ecdn kia tr\u1edf v\u1ec1, hai Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng g\u1eedi cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o n\u1ebfp, h\u1ea1t v\u1eebng \u0111\u1ec1u 2 b\u1ea7u, s\u00e1p ong \u0111\u1ec1u 2 b\u00e1nh. tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1ea5y l\u1eeda h\u01a1 b\u00e1nh s\u00e1p r\u1ed3i in b\u00e0n tay l\u00ean tr\u00ean, d\u1eb7n r\u1eb1ng n\u1ebfu g\u1eb7p b\u00e3o to, m\u01b0a d\u1eef, \u0111\u1ea1i h\u1ea1n, ho\u1eb7c binh \u0111ao t\u1eadt b\u1ec7nh, th\u00ec l\u1ea5y s\u00e1p \u0111\u1ed1t l\u00e0m 2 c\u00e2y \u0111\u00e8n c\u1ea7u k\u00eau Th\u1ee7y v\u01b0\u01a1ng, H\u1ecfa v\u01b0\u01a1ng ph\u00f9 h\u1ed9, v\u00e0 l\u1ea5y g\u1ea1o v\u1eebng m\u1ed7i th\u1ee9 1 v\u1ed1c n\u00e9m vung ra, th\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 nguy\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i g\u1eedi cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng 1 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 l\u00e0m n\u00f4, 1 chi\u1ebfc ng\u00e0 voi, 1 chi\u1ebfc t\u00ea gi\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 t\u1eb7ng \u0111\u00e1p \u0111i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>T\u00ean Li\u1ec7t n\u00f3i : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc h\u1eafn \u0111i bu\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Th\u1ee7y X\u00e1, h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb huy\u1ec7n S\u01a1n B\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u1edf, \u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9 6 ng\u00e0y, c\u00e1ch ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng H\u1ecfa X\u00e1 \u0111\u1ed9 2 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, \u0111\u00f4ng gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1, t\u00e2y gi\u00e1p man Ph\u1ee7 N\u1ed9n, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n S\u01a1n Ph\u1ee7, S\u01a1n B\u1ed1c, Qu\u1ebf L\u00e2m ; nam b\u1eafc ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi man kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn t\u1eadn \u0111\u00e2u. X\u1ee9 \u1ea5y d\u1eabu nhi\u1ec1u n\u00fai khe c\u0169ng ch\u1ec9 th\u1ea5p b\u00e9 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf danh s\u01a1n \u0111\u1ea1i xuy\u00ean. Ch\u1ed7 s\u1ed1c c\u1ee7a Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u1edf, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ed9 h\u01a1n 100 nh\u00e0, ch\u1ed7 nh\u00e0 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u1edf, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng ng\u0103n gi\u1eef. N\u00f4 b\u1ed9c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed1t c\u00e2y \u1edf \u0111\u1ea5t r\u1eadm r\u1ed3i tr\u1ed3ng l\u00faa m\u00e0 \u0103n, c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n trong s\u1ed1c. D\u00e2n s\u1edf d\u0129 t\u00f4n l\u00e0m Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 v\u00ec t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1i roi m\u00e2y, th\u1edd l\u00e0m v\u1eadt thi\u00eang, Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng l\u00e0m \u0111\u1ec1n \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n nh\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1edd, c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c linh \u1ee9ng ngay, ch\u01b0a t\u1eebng nghe c\u00f3 thu\u1eadt l\u00e0 g\u00ec. D\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ed1m \u0111au m\u1edbi \u0111em l\u1ec5 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn nh\u1edd Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u1ea7u c\u00fang, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec su\u1ed1t n\u0103m kh\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i g\u00ec v\u1edbi Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u1ea3\u2026 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u1ea5p y\u00eau c\u1ea7u t\u00e0i l\u1ee3i th\u00ec d\u00e2n ch\u1ec9 cho \u0111\u1ed3 v\u1eadt nh\u1ecf m\u1ecdn ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng cung. L\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p, Ai Lao ch\u01b0a bi\u1ebft ph\u1eadn vua t\u00f4i).<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n h\u1ea1, nh\u1eefng n\u00fai s\u00f4ng phong t\u1ee5c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc b\u1ed1n chung quanh, \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u1ecfi r\u1ed9ng t\u00ecm k\u1ef9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ch \u201cTh\u00e1i b\u00ecnh qu\u1ea3ng k\u00fd\u201d. Hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc kia \u1edf v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng xa, ti\u1ebfc g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen sai \u0111i x\u00e9t cho \u0111\u00edch th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng th\u00eam ki\u1ebfn v\u0103n \u01b0 ? V\u1eady chu\u1ea9n cho ph\u00e1i ra vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111em ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 b\u1ecdn t\u00ean M\u1ea1t c\u00f9ng 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ng\u00f4n \u0111i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i t\u00ecm mua l\u1ea5y \u0111\u1ed3 v\u1eadt g\u00ec m\u00e0 k\u1ebb kia th\u00edch d\u00f9ng th\u00ec \u0111em \u0111i \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u1eb7ng cho. Trong khi n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u00ean n\u00f3i v\u1edbi Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u1ea5y r\u1eb1ng : \u201cUy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn xa, m\u1ecdi ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ea7u ph\u1ee5c, t\u1ee9c nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh n\u1ed9p \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd v\u1ea3 nhi\u1ec1u. N\u01b0\u1edbc kia c\u00f9ng H\u1ecfa X\u00e1 li\u1ec1n nhau, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n c\u00e1ch tr\u1edf, ch\u01b0a th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1ed1ng. Nay n\u1ebfu sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00f4ng hi\u1ebfu, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5t c\u0169ng khen nh\u1eadn ? Xem \u00fd h\u1ecd th\u1ebf n\u00e0o. N\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng th\u00edch c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u00e9p. Nh\u00e2n th\u1ec3 tu\u1ef3 ti\u1ec7n h\u1ecfi n\u00fai s\u00f4ng b\u1edd c\u00f5i cho \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c c\u01b0 x\u1eed c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, theo t\u1eebng vi\u1ec7c \u0111\u0103ng k\u1ef3 \u0111\u1ec7 v\u1ec1, l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u ngay \u0111\u1ec3 r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i th\u00ec th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c th\u1ed5 bi\u1ec1n th\u1ed5 d\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n, vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e8n b\u1ecf kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1eefa.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea7m l\u1eabn, ph\u1ea3i gi\u00e1ng lu\u00f4n 7 c\u1ea5p. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, l\u1ea1i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ea1 \u0111i ra \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n t\u1ec9nh V\u0129nh Long do th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh. V\u1ec1 n\u00f3i r\u1eb1ng : d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ebfn 200 ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u0169ng nhi\u1ec1u ; m\u00e0 nh\u1eefng ru\u1ed9ng hi\u1ec7n \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n, \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 150 m\u1eabu.<\/p>\n<p>D\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 th\u00e1ng 4, nh\u00e2n ti\u1ec7n gi\u00f3 thu\u1eadn v\u00e0o trong v\u00f9ng d\u00e2n c\u01b0 mua g\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0103n ; t\u1ef1 th\u00e1ng 5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang, chi\u1ec1u gi\u00f3 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ti\u1ec7n, ch\u1ec9 ki\u1ebfm l\u1ea5y khoai n\u00fai n\u1ea5u tr\u1ed9n v\u1edbi g\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0103n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta ngh\u0129 x\u1ee9 \u1ea5y b\u1eaft \u0111\u1ea7u khai kh\u1ea9n, vi\u1ec7c sinh l\u00fd c\u1ee7a d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 sai quan c\u1ea5p cho canh ng\u01b0u \u0111i\u1ec1n kh\u00ed v\u00e0 th\u00f3c gi\u1ed1ng, v\u00e0 cho g\u00e0, l\u1ee3n, d\u00ea, ch\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ecd nu\u00f4i. L\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1t t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0m \u0103n c\u1ed1t mong cho d\u00e2n c\u01b0 ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh ch\u1ed7 vui v\u1ebb. Nay c\u1ee9 tin th\u00e1m b\u00e1o, th\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n \u00edt, nh\u1eadt d\u1ee5ng ch\u01b0a kh\u1ecfi kh\u00f3 kh\u0103n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n ch\u1edf g\u1ea1o kho 1000 ph\u01b0\u01a1ng \u0111em ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n. \u0110\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu \u0111\u00f4ng, chi\u1ec3u theo s\u1ed1 d\u00e2n s\u1ed1 t\u00f9, ai thi\u1ebfu \u0103n, li\u1ec7u m\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 50 ng\u01b0\u1eddi, l\u00ednh \u00edt t\u00f9 nhi\u1ec1u, ph\u00f2ng gi\u1eef c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Sai l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00ecnh t\u1ed9i h\u01a1i nh\u1eb9, l\u1ea1i bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, t\u1eeb 200 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u1eabn theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc s\u00e1p nh\u1eadp \u1edf y\u00ean \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n t\u00ednh hung \u00e1c, kh\u00f4ng ti\u1ec7n tha ra, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, tr\u1ebb th\u01a1, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u00edch ra \u0111em v\u1ec1 t\u1ec9nh, ho\u1eb7c giam c\u1ea5m, ho\u1eb7c chia \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1m, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, kh\u00f4ng cho h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111\u00e0n n\u1eefa.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXIII<\/a> \u2013 213<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, vua ng\u1ef1 ch\u00ednh l\u00e2u, c\u00e1c quan ch\u1ea7u l\u1ea1y. L\u00e0m l\u1ec5 xong, vua ban th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh. L\u1ea1i v\u00ec c\u1edb b\u1ed9 L\u1ec5 tr\u1ea7n thi\u1ebft s\u01a1 su\u1ea5t \u0111em chi\u1ebfu g\u1ea5m mi\u1ebfn v\u00e0ng tr\u1ea3i xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 Lang trung T\u00f4n Th\u1ea5t Phan ph\u1ea3i ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh ngay 80 tr\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u01b0\u1eddng quan l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Phan Huy Th\u1ef1c, Nguy\u1ec5n T\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o H\u00e0 Duy Phi\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nghe n\u00f3i : nam, ph\u1ee5, l\u00e3o, \u1ea5u \u1edf d\u00e2n gian \u0111i xem tu\u1ed3ng ch\u00e8o c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, c\u00e1i th\u00f3i \u1ea5y c\u0169ng kh\u1ea3 \u1ed1. Nay vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3, v\u1eady s\u1ee9c cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean s\u1ee9c kh\u1eafp cho d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u v\u1ec1 nh\u00e0 m\u00e0 sinh nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng \u0111i ch\u01a1i \u0111i xem\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1edfng cho con trai con g\u00e1i c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa 100 quan ti\u1ec1n ; cho con trai con g\u00e1i h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t 5000 quan ti\u1ec1n ; cho con trai con g\u00e1i ho\u00e0ng t\u00f4n 3000 quan ; cho con trai con g\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng 2000 quan ; cho x\u00e3 V\u0103n X\u00e1 300 quan ; cho h\u1ecd Tr\u1ea7n 700 quan ; cho c\u00e1c ch\u00f9a \u0111\u1ec1n 2000 quan.<\/p>\n<p>Ban t\u1eadp th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf t\u1eadp th\u1ee9 5 cho trong ngo\u00e0i. ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, qu\u1ed1c c\u00f4ng, qu\u1eadn c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 ; c\u00e1c s\u1edf Ki\u1ec1n \u0111\u00f4ng 8 b\u1ed9 ; \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u0103n ban c\u00f9ng \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u1ea1i \u1edf Kinh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 ; c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f9ng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, H\u1ecdc ch\u00ednh c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho 6 huy\u1ec7n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, t\u00f4 ru\u1ed9ng n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : m\u1ed9t h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean \u1edf li\u1ec1n Kinh th\u00e0nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, d\u1ea1y nu\u00f4i y\u00ean r\u1ed7i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m \u01a1n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean. V\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 l\u00faa chi\u00eam tr\u1ed7, kh\u00f4ng may g\u1eb7p m\u01b0a r\u00e9t li\u1ec1n m\u1ea5y h\u00f4m, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tai h\u1ea1i, m\u00e0 h\u1ea1t th\u00f3c l\u00faa thu ho\u1ea1ch ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n ch\u1eafc h\u1ea1t. V\u1eady gia \u01a1n chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf n\u0103m nay, \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u00f5 Hi\u1ec3n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u00e1t r\u1ed3i lui ra ch\u1ed7 b\u00f3ng hoa ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Th\u1ef1 C\u00f4ng khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang h\u1eb7c t\u00e2u, l\u1ea1i n\u00f3i sai ra r\u1eb1ng : 2 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111i ra hi\u00ean t\u00e2y \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh ng\u1ed3i r\u1ed7i n\u00f3i c\u01b0\u1eddi. Vua s\u1eafc cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t h\u1ecfi t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, trong l\u00fac ch\u1ea7u h\u1ea7u, ph\u1ea3i n\u00ean theo ban ch\u1ea7u tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ecfi han c\u00f4ng vi\u1ec7c, m\u00e0 nh\u00e2n m\u1edbi h\u01a1i n\u1ef1c, \u0111\u00e3 v\u1ed9i ra ch\u1ed7 kh\u00e1c ng\u1ed3i m\u00e1t c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. V\u1eady \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng. \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang, m\u00ecnh \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00e0i hi\u1ebfn((1) Quan gi\u1eef vi\u1ec7c can h\u1eb7c.1), tham h\u1eb7c l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a m\u00ecnh, duy tr\u00f4ng th\u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c, \u0111\u00e3 v\u1ed9i t\u00e2u h\u1eb7c, c\u0169ng ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u00e0 Long, thu\u1ed9c bi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, d\u00e2ng ng\u1ecdc t\u00ea, ng\u1ecdc voi. Vua sai th\u01b0\u1edfng chung cho 3 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t b\u1eb1ng l\u00f4ng, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i t\u00e2y in hoa.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111i\u1ec3n ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 tri\u1ec7u l\u1ea1i Kinh ch\u00fac h\u1ed7, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng th\u00e0nh d\u00e2n v\u1eadt nh\u1ecf m\u1ecdn. Nay kh\u00e1nh ti\u1ebft l\u1ec5 \u0111\u00e3 xong, l\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y theo ban chi\u00eam b\u00e1i. Khi vi\u1ec7c xong th\u00ec th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, Nam K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01a1i xa, h\u1ea1n cho ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00e1ng n\u00e0y ; B\u1eafc K\u1ef3 h\u01a1i g\u1ea7n v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u1edf t\u1ea3 k\u1ef3 h\u1ea1n ng\u00e0y m\u1ed3ng 10 ; Ph\u00fa Y\u00ean, Thanh Ba, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu tr\u1ef1c k\u1ef3 h\u1ea1n ng\u00e0y 12 ; Nam, B\u1eafc tr\u1ef1c g\u1ea7n nh\u1ea5t, h\u1ea1n ng\u00e0y 15, \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9 t\u1ef1 v\u1ec1 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn n\u1ea5u b\u1ebfp cung \u0111i\u1ec7n c\u1ed7 y\u1ebfn v\u00e0 b\u1ecdn binh th\u1ee3 \u0111\u1eb7t b\u00e0y c\u00e1c kh\u00ed v\u1eadt, m\u1ed7i ban 100 quan ti\u1ec1n. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn nh\u1ea1c sinh m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt, m\u00faa b\u00e0i b\u00f4ng v\u00e0 b\u1ecdn binh \u0111inh l\u00e0m c\u00e2y b\u00f4ng, m\u1ed7i b\u1ecdn 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng th\u00eam 50000 quan ti\u1ec1n v\u1ec1 c\u00e1c l\u00e2u b\u1eb1ng c\u1ee7a trong Kinh ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng chia c\u1ea5p. \u1edf Kinh th\u00ec do kho Kinh, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec do kho t\u1ec9nh chi ph\u00e1t.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1500 quan ti\u1ec1n cho d\u00e2n h\u1ed9 ph\u1ed1 h\u1ed9 c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n v\u00e0o ch\u00fac h\u1ed7 c\u1ed9ng 206 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o h\u1eb9p tay b\u1eb1ng sa hoa nam v\u00e0 \u00e1o v\u1ea3i t\u00e2y tr\u1eafng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 c\u1eb7p.<\/p>\n<p>C\u00f3 t\u00ean Chu \u0110\u1ee9c Tu\u1ea5n, d\u00e2n h\u1ed9 H\u01b0ng Y\u00ean, ki\u1ec7n Cai t\u1ed5ng l\u00e0 L\u00ea \u0110a Ph\u00fa thu ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3000 quan ti\u1ec1n, m\u00e0 nghi ph\u1ea9m \u0111em d\u00e2ng kh\u00f4ng m\u1ea5y (2 c\u00e1i qu\u1ea1t l\u00f4ng, 20 t\u1ea5m l\u1ee5a d\u00e0y). Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh tra r\u00f5 nghi\u00eam tr\u1ecb. L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : gi\u00e1 ti\u1ec1n mua ph\u1ea9m nghi c\u1ee7a b\u1ecdn kia kh\u00f4ng qu\u00e1 200 quan m\u00e0 b\u1ed5 thu nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ec9 mong b\u1ebbo x\u00e9n, c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh g\u00ec \u0111\u00e2u ? Nh\u1eefng v\u1eadt \u0111\u00e3 d\u00e2ng \u1ea5y, chu\u1ea9n cho n\u00e9m tr\u1ea3 l\u1ea1i. B\u00e8n truy\u1ec3n Ch\u1ec9 cho nh\u1eefng d\u00e2n h\u1ed9, ph\u1ed1 h\u1ed9, v\u1ec1 kinh ch\u00fac h\u1ed7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang, h\u00fat m\u00e1u m\u1ee1 c\u1ee7a d\u00e2n nh\u01b0 lo\u1ea1i \u1ea5y, cho l\u1eadp t\u1ee9c t\u1ed1 gi\u00e1c \u0111\u1ec3 giao b\u1ed9 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn khi \u00e1n th\u00e0nh L\u00ea \u0110a Ph\u00fa ph\u1ea3i t\u1ed9i x\u1eed tr\u1ea3m, nh\u01b0ng c\u00f2n giam l\u1ea1i \u0111\u1ee3i m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i, t\u1ecbch thu gia t\u00e0i \u0111em c\u1ea5p cho d\u00e2n h\u1ed9.<\/p>\n<p>T\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 kinh ch\u00fac h\u1ed7 c\u00f9ng thu\u1ed9c bi\u1ec1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u1ed5 ty T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng, s\u1ee9 b\u1ed9 H\u1ecfa X\u00e1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho thu\u1ed9c bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 qu\u1ea3n c\u01a1 Vu Khi\u00eam c\u00f9ng b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p theo quan thuy\u1ec1n v\u1ec1 c\u01a1 \u0111\u1ed9i c\u0169 cung ch\u1ee9c. Duy c\u00f3 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu, V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 La Ki\u00ean v\u1eabn cho l\u01b0u Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u. Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 : Cam L\u1ed9,Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Man c\u00f9ng s\u1ee9 b\u1ed9 n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ca nh\u1ea1c l\u00e0m c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed cho v\u1ec1 b\u1ea3n s\u1edf.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh, v\u0103n t\u1eeb ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m t\u01b0 v\u1ee5, v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, vi\u00ean n\u00e0o m\u00e0 ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0103n y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng cho, vi\u00ean n\u00e0o do b\u1ed9 h\u1eadu b\u1ed5, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111i th\u00fa m\u00e3n v\u1ec1 m\u00e0 c\u00f2n ch\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tang h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9, ho\u1eb7c b\u1ecb \u1ed1m \u1edf ch\u1ed7 tr\u00fa ng\u1ee5 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. L\u1ea1i c\u00f2n c\u00e1c quan v\u00f5 bi\u00ean t\u00ean trong s\u00e1ch Hoa danh v\u00e0 vi\u00ean nh\u00e2n \u1edf ty H\u00e0nh nh\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng, nay c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho chi\u1ec3u s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u00e1ch Hoa danh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng ; ty H\u00e0nh nh\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd coi l\u00e0m l\u00e2u b\u1eb1ng l\u00e0 b\u1ecdn H\u00e0 Duy Phi\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u gia 2 c\u1ea5p ; b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, B\u00f9i Qu\u1ef9, L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0110\u1ee9c T\u00e2n gi\u1eef vi\u1ec7c tr\u1ea7n thi\u1ebft c\u00e1c l\u00e2u b\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc sau ch\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, c\u00e1c vi\u00ean \u0110\u1ed5ng l\u00fd t\u00e2u xin khen th\u01b0\u1edfng, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh cho b\u1ed5 th\u1ee5 n\u00e0y.<\/p>\n<p>C\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean b\u1ed5 d\u00f9ng c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 : vi\u00ean t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Thu\u1eadt l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1, c\u00f2n th\u00ec b\u1ed5 th\u1ee5 h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng vi\u1ec7c \u00e1n x\u1eed ty C\u1ea3nh t\u1ea5t b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh l\u1ea7m l\u1ed7i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch ch\u01b0a t\u00e2u c\u00e2u \u201ctrung nghi\u00eam ngo\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Ty C\u1ea3nh t\u1ea5t nh\u1eadn l\u1ea7m l\u00e0 c\u00f3 hi\u1ec7u b\u00e1o, v\u1ed9i b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc khi vua \u0111i, Ty gi\u1eef vi\u1ec7c d\u1eb9p c\u1eeda n\u1ed5i nh\u1ea1c th\u00ec m\u1edbi b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh). Vi\u1ec7c giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n, xin chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201cvi ch\u1ebf\u201d gia m\u1ee9c l\u00ean m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : hi\u1ec7u l\u1ec7nh khi l\u00e2m tri\u1ec1u, c\u00f2n n\u1eb7ng h\u01a1n vi\u1ec7c l\u1ea7m nh\u1ee1 qu\u00e2n c\u01a1. B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 l\u1ed7i v\u00ec tha nh\u1eb9. V\u1eady ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Nguy\u00ean x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu [\u0111\u1ee3i m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i]. Qu\u1ea3n v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. \u0110\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 t\u00e1 l\u0129nh b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Sai Kinh do\u00e3n l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh An Giang t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u1ed3n canh Ch\u00e2u giang h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00e0 [s\u00f4ng tr\u00e1nh] n\u0103m tr\u01b0\u1edbc thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u00e0o t\u1eeb b\u1ebfn s\u00f4ng t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn s\u00f4ng H\u1eadu Giang g\u1ea7n v\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u1ed3n, d\u00e0i h\u01a1n 500 tr\u01b0\u1ee3ng. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0 th\u00f4n V\u0129nh H\u1eadu t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u0129nh tr\u01b0ng n\u1ed9p thu\u1ebf (m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 250 quan ti\u1ec1n), c\u00e1i \u0111\u00e0 \u1ea5y g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 V\u0129nh H\u1eadu \u0111\u00e0. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u r\u1eb1ng : \u0111\u1ed3n canh M\u1ea1t Tra \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn v\u00e2y b\u1eaft nh\u00e2n d\u00e2n. Th\u1ed5 binh \u1edf \u0111\u1ed3n \u1ea5y, s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft m\u1ea5t 5 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Chi Trinh hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n chia \u0111\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n h\u00e0nh d\u00f2 x\u00e9t. L\u1ea1i th\u1ed5 d\u00e2n t\u1eeb B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n tr\u1ed1n v\u1ec1 H\u1ea3i T\u00e2y, h\u1ecfi th\u00ec h\u1ecd n\u00f3i l\u00e0 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n gian \u0111\u1ed3n l\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam h\u1eb9n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m \u0111em qu\u00e2n sang l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, ch\u01b0a bi\u1ebft th\u1ef1c h\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00eam nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng r\u1ea5t r\u1ed9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ecdn ch\u1ed7 n\u00e0o quan y\u1ebfu, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi n\u00ean l\u1eadp \u0111\u1ed3n canh, c\u1eaft nhi\u1ec1u l\u00ednh canh gi\u1eef. C\u00f2n ngo\u00e0i ra ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t ch\u00f2i canh, tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng quan b\u00e1o m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1edb n\u00ean nh\u01b0 M\u1ea1t Tra, c\u0169ng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, l\u00ednh \u0111\u00f3ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u tr\u00ed, l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 t\u1ed5n kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e2u n\u00f3i sang n\u0103m gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u1ea5n, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n truy\u1ec1n v\u0103n, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i tin. N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kia \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac qu\u00e2n ph\u1ea3n d\u00e2n l\u00eca, sao c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Ch\u1eb3ng qua m\u01b0\u1ee3n c\u00e2u n\u00f3i kho\u00e1c \u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh d\u00e2n t\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0ng b\u1ea5t lu\u1eadn gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn hay kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, t\u1ef1 ta n\u00ean ch\u1ec9nh s\u1ee9c vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, nhi\u1ec1u c\u00e1ch do th\u00e1m. Vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng n\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 ch\u1ebf ng\u1ef1 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, c\u1ed1t cho \u0111\u00fang kh\u1edbp, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 C\u00f4ng khoa ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n \u0111i c\u00f4ng sai t\u1eeb Nam \u0110\u1ecbnh v\u1ec1, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : nghe \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 c\u00e1c huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y, Nam Ch\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, Thi\u00ean B\u1ea3n, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ebft d\u1ecbch \u0111\u1ebfn c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng qua huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u0169ng nghe n\u00f3i c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch. Xin xu\u1ed1ng s\u1eafc h\u1ecfi r\u00f5 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb sang xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh y\u00ean, m\u00e0 sao 3 t\u1ec9nh \u1ea5y ri\u00eang c\u00f3 d\u1ecbch l\u1ec7. B\u1ec7nh t\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7, ta r\u1ea5t b\u0103n kho\u0103n. V\u1eady truy\u1ec1n cho \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u ngay\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd ba t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00e2u n\u00f3i : hi\u1ec7n nay l\u1ec7 kh\u00ed \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 lui b\u1edbt. Vua b\u00e8n d\u1ee5 cho chi\u1ec3u s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft d\u1ecbch, x\u00e9t c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t (Nam \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, H\u00e0 T\u0129nh h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi. D\u00e2n n\u1ed9i t\u1ecbch th\u00ec c\u1ea5p cho 3 quan ti\u1ec1n c\u00f2n th\u00ec 2 quan ti\u1ec1n, tr\u1ebb b\u00e9 th\u00ec 1 quan ti\u1ec1n). T\u1ec9nh th\u1ea7n v\u00ec b\u00e1o ch\u1eadm \u0111\u1ec1u b\u1ecb s\u1ee9c qu\u1edf. D\u00e2n h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecb tai h\u1ea1i (d\u1ecbch) h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi. Vua c\u0169ng gia \u01a1n cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m sang l\u00e0m Th\u1ed1ng qu\u1ea3n h\u1ea3i v\u1eadn, \u0111em bi\u1ec1n binh th\u1ee7y s\u01b0 chia nhau ng\u1ed3i 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cAn\u201d, l\u0129nh ch\u1edf g\u1ea1o v\u00e0 v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111em v\u00e0o Kinh.<\/p>\n<p>Vua sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 : L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 ; V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 Kim th\u01b0\u01a1ng, Hoa ph\u00e1o.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y c\u00f3 con s\u00f4ng B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng ti\u1ebfp gi\u00e1p t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng ra v\u00e0o \u1edf \u0111\u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n l\u1ea5y l\u00e0m e ng\u1ea1i. Xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n canh \u1edf ch\u1ed7 b\u1ebfn \u0111\u00f2 (thu\u1ed9c x\u00e3 Y\u00ean H\u01b0ng huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng), ph\u00e1i m\u1ed9t \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 30 l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua sai ph\u00e1t th\u1ee9 d\u00ea to \u0111u\u00f4i cho c\u00e1c h\u1ea1t Nam, Ng\u00e3i, Tr\u1ecb, B\u00ecnh, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i ch\u0103n nu\u00f4i. H\u1ec5 d\u00ea \u0111\u1ebb ra \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng, hao gi\u1ea3m \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n. (Qu\u1ea3ng Nam, Gia \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i m\u1ed7i t\u1ec9nh con c\u00e1i, con \u0111\u1ef1c \u0111\u1ec1u 2 con. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u1ed7i t\u1ec9nh con c\u00e1i, con \u0111\u1ef1c \u0111\u1ec1u 1 con).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u00edt m\u01b0a, gi\u00f3 nam th\u1ed5i m\u1ea1nh, l\u00faa chi\u00eam \u0111ang tr\u1ed7, kh\u00f4ng th\u00e0nh h\u1ea1t th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c. R\u1ed3i sau l\u1ea1i m\u01b0a nhi\u1ec1u qu\u00e1, ru\u1ed9ng trung b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc s\u00e2u h\u01a1n 1 th\u01b0\u1edbc, ru\u1ed9ng th\u1ea5p n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, hoa m\u00e0u, khoai \u0111\u1eadu c\u0169ng \u0111\u1ec1u ng\u1eadp m\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, s\u1edbm t\u1ed1i si\u00eang n\u0103ng, t\u00ednh m\u01b0a, c\u1ea7u t\u1ea1nh, th\u01b0\u1eddng cho vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u00f4ng l\u00e0m tr\u1ecdng. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, d\u00e2n gian n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111au kh\u1ed5, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u ngay \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ch\u1eefa ch\u1ea1y, m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 s\u1ef1 ta u\u1ef7 th\u00e1c. Th\u1ebf m\u00e0 h\u1ea1t n\u00e0y b\u1ecb tai h\u1ea1i v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 4, l\u1ea1i cho l\u00e0 g\u1ea7n ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111em t\u00e2u ngay th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c qu\u1edf. X\u00e9t ra, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u b\u00e1o l\u00faa chi\u00eam \u0111\u1ec1u t\u1ed1t c\u1ea3, m\u00e0 h\u1ea1t n\u00e0y ph\u1ea3i ch\u1ecbu tai h\u1ea1i ri\u00eang, th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i th\u1ef1 Binh khoa ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 L\u00ea T\u1eadp \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ec1 t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1 t\u00e2u n\u00f3i : nay d\u00e2n gian \u0103n d\u00f9ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f3 kh\u0103n qu\u00e1, nh\u01b0ng sau n\u00e0y \u0111\u1ebfn k\u1ef3 gi\u00e1p h\u1ea1t ch\u01b0a ch\u1eafc gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi thi\u1ebfu th\u1ed1n.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n d\u1ee5 cho h\u1ea1t \u1ea5y v\u1ec1 thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 n\u0103m nay v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o l\u01b0u khi\u1ebfm t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng ni\u00ean, \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. L\u1ea1i sai t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh ch\u1edf 60000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o gi\u00fap cho Ngh\u1ec7 An ch\u1ee9a l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i \u0111\u1eaft th\u00ec gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 b\u00e1n cho nh\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 t\u00e2u n\u00f3i : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i khai kh\u1ea9n mi\u1ec1n Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean \u0111\u1ea5t X\u00edch Lam, th\u00e0nh ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 300 m\u1eabu. \u0110\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 cho l\u01b0u 50 l\u00ednh m\u00e3n ban thay \u0111\u1ed5i nhau \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac t\u00f9 \u0111inh, c\u00f9ng l\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn canh ng\u01b0u \u0111i\u1ec1n kh\u00ed. Nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00e0m ru\u1ed9ng, ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n c\u01a1, 3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 l\u00ednh m\u00e3n ban, c\u1ed9ng th\u00e0nh 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y. Xin t\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng l\u1ea5y bi\u1ec1n binh m\u00e3n ban c\u00f9ng thay \u0111\u1ed5i cho nhau, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c g\u1eb7t h\u00e1i \u0111\u00e3 xong, v\u1eabn l\u01b0u m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n ng\u1ef1 c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An xem Th\u1ee7y s\u01b0 thao di\u1ec5n. Ngay ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u1ea1i v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>Cho Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 bi\u1ec7n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i \u0111em danh s\u00e1ch s\u00e1t h\u1ea1ch con c\u00e1c quan v\u0103n tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 r\u1ed3i chia h\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. chu\u1ea9n cho h\u1ea1ng s\u1ea3o th\u00f4ng l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Khoa B\u00e1ch 17 ng\u01b0\u1eddi li\u1ec7u b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi \u0111em s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c b\u00e1o hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u01b0u quy\u1ec1n bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song sung l\u00e0m Ch\u00e1nh bi\u1ec7n thuy\u1ec1n Thanh d\u01b0\u01a1ng ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh sung l\u00e0 Ph\u00f3 bi\u1ec7n \u0111\u01b0a b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Bo Di Tr\u1ee3 (do ph\u00e1i vi\u00ean \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa thu\u00ea \u0111i theo t\u00e0u th\u1ee7y m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc) v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng H\u1ea1 Ch\u00e2u (Singapore), nh\u00e2n ti\u1ec7n mua h\u00e0ng ho\u00e1. T\u01b0 v\u1ee5 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang ph\u00e1i \u0111i th\u1eeba bi\u1ec7n c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc quy\u1ec1n tr\u00edch 5 bi\u1ec1n binh An Giang sung b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 h\u1ea1t \u1ea5y. Nay 2 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, T\u00e2y Xuy\u00ean t\u1ec9nh An Giang c\u00f3 14 th\u00f4n \u1edf xen v\u00e0o c\u00e1c huy\u1ec7n : Ba Nam, Ho\u00e1 Di, B\u00e1t Ca, L\u01b0 An h\u1ea1t \u1ea5y, \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean huy\u1ec7n [T\u00e2y Xuy\u00ean, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean] qu\u1ea3n nhi\u1ebfp. Xin \u0111em 54 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3n binh hi\u1ec7n s\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c th\u00f4n \u1ea5y h\u1ee3p c\u00f9ng 13 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 binh h\u1ea1t \u1ea5y ; c\u1ed9ng 67 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7. C\u00f2n bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh An Giang r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u xin \u0111em ph\u1ee7 huy\u1ec7n to\u00e0n h\u1ea1t, tr\u1eeb ra 2 ph\u1ee7 5 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 chia thu\u1ed9c v\u00e0o 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean (ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean, 2 huy\u1ec7n \u00f4 M\u00f4n, Ng\u1ecdc Lu\u1eadt c\u0169 thu\u1ed9c v\u1ec1 An Giang ; ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, huy\u1ec7n Khai Bi\u00ean, huy\u1ec7n V\u0129nh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 huy\u1ec7n Ch\u00e2n Th\u00e0nh c\u0169, 3 huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, huy\u1ec7n V\u0129nh Tr\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Kim Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i ra). C\u00f2n th\u00ec chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c, s\u1ed1 d\u00e2n nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 14 ph\u1ee7 29 huy\u1ec7n, cho th\u1ed1ng thu\u1ed9c v\u00e0o 6 t\u1ec9nh. L\u1ea1i xin tr\u00edch 2 huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, Ki\u1ebfn Giang c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 ph\u1ee7, h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean c\u1ee7a An Giang, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 t\u1ec9nh nh\u1ecf l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o th\u1ed1ng h\u1ea1t t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, th\u00ec cho l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ea3n \u0111\u1ed3, c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t n\u00ean c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1ea1t \u1ea5y \u0111inh \u0111i\u1ec1n ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch, thu\u1ebf l\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh r\u00f5, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n \u00edt, n\u1ebfu v\u1ed9i \u0111\u1eb7t th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1ec9nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t thu\u1ed9c ty l\u1ea1i d\u1ecbch, th\u00ec vi\u00ean s\u1ed1 \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m. Chi b\u1eb1ng \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n t\u1eadp bi\u1ebft l\u1ec5 gi\u00e1o, ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00f3i Kinh. \u0110\u1ee3i sau n\u00e0y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang, sinh n\u1edf ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0i n\u0103m nay l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00edch b\u1ed5, c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, b\u1edd c\u00f5i m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, s\u1ed5 s\u00e1ch m\u1edbi th\u00e0nh, c\u0169ng n\u00ean h\u00e3y theo nh\u01b0 c\u0169, ch\u01b0a n\u00ean canh c\u1ea3i.<\/p>\n<p>Nay xin chi\u1ec3u c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n m\u00e0 trong t\u1eadp t\u00e2u xin chia \u0111\u1eb7t \u1ea5y, d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m 10 ph\u1ee7, 23 huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u cho t\u00ean m\u1edbi. N\u01a1i n\u00e0o g\u1ea7n ph\u1ee7 h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, qu\u1ea3n nhi\u1ebfp, n\u01a1i n\u00e0o g\u1ea7n \u0111\u1ecba h\u1ea1t 3 ph\u1ee7 : H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, S\u01a1n T\u0129nh, th\u00ec do c\u00e1c tuy\u00ean ph\u1ee7 qu\u1ea3n h\u1ea1t, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ea3 : (ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u00e2y nguy\u00ean l\u00e0 ph\u1ee7 Nam Vang \u0111\u1ed5i ra, l\u1ea5y b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y ph\u1ee7 c\u00f9ng \u0111\u1ea5t La K\u1ebft \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n Th\u00e1i An ; l\u1ea5y b\u1edd s\u00f4ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u1ee7 2 huy\u1ec7n L\u01b0 An, T\u1ea7m Vu d\u1ed3n l\u00e0m huy\u1ec7n L\u01b0 An thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 \u1ea5y, Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u00e1i An, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n L\u01b0 An, \u0111inh s\u1ed1 6769 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, l\u1ea5y hai huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Phong, Phong Nh\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Phong th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng, \u0111inh s\u1ed1 6570 ng\u01b0\u1eddi. Huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Phong nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n Ho\u00e1 Di \u0111\u1ed5i ra ; huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n B\u00e1t Ca \u0111\u1ed5i ra.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Nam Ninh m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, l\u1ea5y 3 huy\u1ec7n Nam Th\u1ecbnh, Ph\u00f9 Nam, Nam Th\u00e1i thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Nam Th\u1ecbnh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u00f9 Nam, Nam Th\u00e1i, \u0111inh s\u1ed1 4326 ng\u01b0\u1eddi. Nam Th\u1ecbnh nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n Ba Nam \u0111\u1ed5i ra, Ph\u00f9 Nam nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n T\u1ea7m \u0110\u00f4m, huy\u1ec7n Tuy L\u1ea1p d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 V\u0169 C\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, l\u1ea5y 3 huy\u1ec7n B\u00ecnh Ti\u00eam, K\u1ef3 T\u00f4, Tr\u01b0ng Th\u1ee5y thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n B\u00ecnh Ti\u00eam, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n K\u1ef3 T\u00f4, huy\u1ec7n Tr\u01b0ng Thu\u1ef5, \u0111inh s\u1ed1 6329 ng\u01b0\u1eddi. Huy\u1ec7n K\u1ef3 T\u00f4 nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n Th\u1eddi T\u00f4 \u0111\u1ed5i ra. B\u1ed1n ph\u1ee7 n\u00e0y \u0111\u1ec1u do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y qu\u1ea3n nhi\u1ebfp.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n H\u1ea3i B\u00ecnh, Th\u00e2u Trung thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n H\u1ea3i B\u00ecnh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u00e2u Trung, \u0111inh s\u1ed1 2501 ng\u01b0\u1eddi. H\u1ea3i B\u00ecnh nguy\u00ean l\u00e0 ph\u1ee7 l\u1ef5, c\u00f9ng huy\u1ec7n Ca \u00c2u d\u1ed3n l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ed5i t\u00ean. Th\u00e2u Trung nguy\u00ean l\u00e0 3 huy\u1ec7n \u00dd D\u0129, V\u1ecdng V\u00e2n, Th\u00e2u Trung d\u1ed3n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Ninh Th\u00e1i m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, l\u1ea5y 3 huy\u1ec7n Ng\u1ecdc Bi, Giang H\u1eefu, Th\u00e1i Th\u1ecbnh thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ng\u1ecdc Bi, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Giang H\u1eefu, huy\u1ec7n Th\u00e1i Th\u1ecbnh, \u0111inh s\u1ed1 5257 ng\u01b0\u1eddi. Giang H\u1eefu nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t L\u00f2 Vi\u1ec7t c\u00f9ng m\u1ed9t th\u00f4n Trung H\u00e0 \u0111\u1ed5i ra ; Th\u00e1i Th\u1ecbnh nguy\u00ean l\u00e0 Long T\u00f4n \u0111\u1ed5i ra. Hai ph\u1ee7 n\u00e0y \u0111\u1ec1u do Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y qu\u1ea3n h\u1ea1t.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n H\u1ea3i Ninh, T\u1eadp Ninh thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n H\u1ea3i Ninh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n T\u1eadp Ninh, \u0111inh s\u1ed1 1804 ng\u01b0\u1eddi. H\u1ea3i Ninh nguy\u00ean l\u00e0 ph\u1ee7 l\u1ef5, c\u00f9ng huy\u1ec7n Ca Nhi d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 H\u1ea3i Ninh ; T\u1eadp Ninh nguy\u00ean l\u00e0 2 b\u1ea3o Sa T\u00f4n, Chi Trinh d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 T\u1eadp Ninh.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 H\u00e0 B\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n Trung H\u00e0, Ph\u01b0\u1edbc Lai thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Trung H\u00e0, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Lai, \u0111inh s\u1ed1 2808 ng\u01b0\u1eddi. Trung H\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n Ch\u00e2n T\u00e0i c\u00f9ng 5 th\u00f4n Trung H\u00e0 d\u1ed3n l\u1ea1i. Hai ph\u1ee7 n\u00e0y \u0111\u1ec1u do Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng qu\u1ea3n h\u1ea1t.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 S\u01a1n T\u0129nh l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n Qu\u1ebf L\u00e2m, S\u01a1n \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Qu\u1ebf L\u00e2m, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n S\u01a1n \u0110\u00f4ng, \u0111inh s\u1ed1 475 ng\u01b0\u1eddi. Qu\u1ebf L\u00e2m nguy\u00ean l\u00e0 ph\u1ee7 l\u1ef5, c\u00f9ng huy\u1ec7n Qu\u1ebf L\u00e2m d\u1ed3n l\u1ea1i ; S\u01a1n \u0110\u00f4ng nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n S\u01a1n Ph\u00fa \u0111\u1ed5i ra.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 M\u1ef9 L\u00e2m, l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n M\u1ef9 T\u00e0i, Hoa L\u00e2m thu\u1ed9c v\u00e0o. Ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n M\u1ef9 T\u00e0i, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Hoa L\u00e2m, \u0111inh s\u1ed1 3226 ng\u01b0\u1eddi. Hoa L\u00e2m nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n S\u01a1n Trung c\u00f9ng v\u1edbi Hoa L\u00e2m d\u1ed3n l\u1ea1i. (Hai ph\u1ee7 n\u00e0y \u0111\u1ec1u do Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 S\u01a1n T\u0129nh qu\u1ea3n h\u1ea1t).<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, sai ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch ch\u1ebf ra \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ea5p ph\u00e1t. Chu\u1ea9n cho l\u1ea5y b\u1ecdn V\u0169 H\u00e0nh, Ch\u1ee7 s\u1ef1 ty An Bi\u00ean c\u00f9ng 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u00ed th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. B\u1ecdn V\u0169 Du\u1ec7 Th\u1ee9c, sung bi\u1ec7n huy\u1ec7n v\u1ee5 c\u1ed9ng 13 ng\u01b0\u1eddi, quy\u1ec1n th\u1ef1 Tri huy\u1ec7n c\u00e1c huy\u1ec7n L\u01b0 An. C\u00f2n gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n th\u00ec do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n theo t\u1eebng ch\u1ed7 khuy\u1ebft m\u00e0 ch\u1ecdn b\u1ed5.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho chi\u1ec3u x\u00e9t nh\u1eefng ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u00e0o \u0111\u00e3 d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00ec nh\u1eefng Ph\u1ee7 u\u00fd, Huy\u1ec7n u\u00fd \u0111\u1eb7t ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 theo th\u00e0nh h\u1ea1t sai ph\u00e1i. Ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 u\u00fd, huy\u1ec7n u\u00fd th\u00ec th\u00f4i, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00eam. C\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do ph\u1ee7, huy\u1ec7n l\u01b0u t\u00e2m l\u00e0m h\u1ebft c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng to, c\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00edch c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i. Ph\u1ea3i n\u00ean tu\u1ef3 n\u01a1i m\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho \u1edf t\u1ee5 m\u1ed9t ch\u1ed7, h\u1ebft ng\u00e0y ng\u1ed3i ngay ra, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m, l\u1ea1i th\u00e0nh kh\u00f4ng t\u1ed1t. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn kia ho\u1eb7c l\u00e0 vi\u00ean d\u1ecbch \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch b\u00e3i, ho\u1eb7c l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em s\u1ee9c ra l\u00e0m vi\u1ec7c. Phen n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111em m\u00e0i gi\u0169a cho th\u00e0nh t\u00e0i. N\u1ebfu h\u1ecd bi\u1ebft c\u1ea3m ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m tr\u1eddi cho, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng c\u1ed1 g\u1eafng, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t, tr\u1eabm t\u1ea5t li\u1ec7u m\u00e0 b\u1ed5 d\u00f9ng. Ng\u00e0y sau th\u00e0nh \u0111\u1ea1t, ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf th\u00f4i, n\u1ebfu ai kh\u00f4ng c\u00f3 tri n\u0103ng, h\u01a1i ra d\u00e1ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng hay l\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, gi\u00e1c ra s\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i r\u1ea5t n\u1eb7ng. N\u00ean \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd \u1ea5y hi\u1ec3u th\u1ecb cho ch\u00fang bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean t\u1ec9nh An Giang, b\u1edbt ch\u1ee9c \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9. Cho nguy\u00ean \u00e1n ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u00ea Quang Khi\u00eam \u0111\u1ed5i l\u0129nh ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Cho gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc An Giang ; Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n B\u00ecnh Tuy\u1ec1n l\u00e0 \u0110\u1ed7 Vi\u00eam th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i ch\u00f9a Thi\u00ean T\u00f4n. Ch\u00f9a \u1edf x\u00e3 \u0110\u00e2u Kinh, huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Th\u00e1i T\u00f4n Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1eb7t ra, \u0111\u00e3 b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n t\u00e0n ph\u00e1. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 2, vua nh\u00e2n khi \u0111i B\u1eafc tu\u1ea7n ngh\u0129 l\u1ea1i d\u1ea5u c\u0169 c\u1ee7a ti\u00ean tri\u1ec1u, \u0111\u00e3 cho chi ti\u1ec1n tu b\u1ed5. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd c\u1ed9t g\u1ed7 m\u1ecdt n\u00e1t, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i vi\u1ec7n l\u1ec7 xin s\u1eeda ch\u1eefa. Quan t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1 th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>D\u1ed3n b\u1ed5 c\u00e1c c\u01a1 th\u1ed5 binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i danh hi\u1ec7u c\u00e1c dinh. B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : vi\u1ec7c chia \u0111\u1eb7t to\u00e0n h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u00e3 g\u1ea7n tho\u1ea3 thi\u1ebfp. Duy c\u00e1c c\u01a1 th\u1ed5 binh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea3n su\u1ea5t ; m\u00e0 t\u00ean c\u01a1, qu\u00e2n s\u1eafc ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh. Ch\u00ednh n\u00ean m\u1ed9t phen \u0111\u1ed5i d\u1ed3n c\u00e1c c\u01a1 l\u1ea1i cho c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. L\u1ea1i x\u00e9t ng\u1ea1ch binh h\u1ea1t \u1ea5y c\u1ed9ng c\u00f3 26 c\u01a1, th\u00ec m\u1ed9t c\u01a1 T\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c chuy\u00ean vi\u1ec7c nu\u00f4i voi, ngh\u0129 n\u00ean \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n 25 c\u01a1 \u0111\u1eb7t l\u00e0m 5 dinh trung, ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i dinh chia l\u00e0m 5 c\u01a1 : nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169. Trong s\u1ed1 l\u00ednh c\u00f3 c\u01a1 \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u01a1 ch\u1ec9 5, 6 \u0111\u1ed9i, nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u, n\u1ebfu \u0111\u1ed9i n\u00e0o \u0111\u1ed9i \u1ea5y \u0111\u1ec1u tr\u00edch \u0111\u1ed5i, s\u1ee3 th\u00e0nh ra phi\u1ec1n ph\u1ee9c, t\u1ea1m chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c m\u00e0 d\u1ed3n b\u1ed5.<\/p>\n<p>(Trung dinh 5 c\u01a1, bi\u1ec1n binh 2695 ng\u01b0\u1eddi. C\u01a1 nh\u1ea5t nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ea5t Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u0169 d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 nh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ecb Tr\u1ea5n T\u00e2y d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 tam nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 tam c\u00f3 4 \u0111\u1ed9i v\u00e0 c\u01a1 t\u1ee9 c\u00f3 4 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f9ng d\u1ed3n l\u1ea1i, c\u01a1 \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 9 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 t\u1ee9 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 ng\u0169 Tr\u1ea5n T\u00e2y d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 ng\u0169 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 l\u1ee5c Tr\u1ea5n T\u00e2y d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ti\u1ec1n dinh 5 c\u01a1, bi\u1ec1n binh 2116 ng\u01b0\u1eddi. C\u01a1 nh\u1ea5t nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 th\u1ea5t Tr\u1ea5n T\u00e2y d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 nh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 th\u1ea5t T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 tam nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ea5t An man d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 t\u1ee9 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ecb An man d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 ng\u0169 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 tam An man d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ea3 dinh 5 c\u01a1, bi\u1ec1n binh 2530 ng\u01b0\u1eddi. C\u01a1 nh\u1ea5t nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ecb Qu\u1ea3ng bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 nh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ecb T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 tam nguy\u00ean 6 \u0111\u1ed9i c\u01a1 tam Tr\u1ea5n T\u00e2y d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 \u1ea5y c\u00f3 6 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 t\u1ee9 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 tam T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 ng\u0169 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 Khai bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>H\u1eefu dinh 5 c\u01a1 : bi\u1ec1n binh 2200 ng\u01b0\u1eddi. C\u01a1 nh\u1ea5t nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 t\u1ee9 T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 \u1ea5y \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 nh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ea5t T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 tam nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 ng\u0169 T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 t\u1ee9 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 th\u1eadp nh\u1ecb T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 ng\u0169 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 nh\u1ea5t Qu\u1ea3ng bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>H\u1eadu dinh 5 c\u01a1, bi\u1ec1n binh 2555 ng\u01b0\u1eddi. C\u01a1 nh\u1ea5t nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 b\u00e1t T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 nh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 c\u1eedu T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 tam nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 th\u1eadp T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 t\u1ee9 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 l\u1ee5c T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 6 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 ng\u0169 nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 th\u1eadp nh\u1ea5t T\u1ecbch bi\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i).<\/p>\n<p>N\u0103m dinh n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra n\u00ean c\u00f3 l\u00ednh Kinh xen l\u1eabn v\u00e0o, khi\u1ebfn cho ch\u00fang t\u1eadp bi\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin h\u1eb1ng n\u0103m \u1edf Kinh v\u00e0 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o, l\u1ec7 c\u00f3 ph\u00e1i l\u00ednh th\u00fa 12 v\u1ec7, c\u01a1, th\u00ec 2 v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh v\u1eabn theo hi\u1ec7u dinh v\u1ec7 c\u0169. C\u00f2n 10 v\u1ec7 c\u01a1 c\u00e1c t\u1ec9nh ; ng\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0m v\u1ec7, chia thu\u1ed9c 5 dinh, m\u1ed7i dinh 2 v\u1ec7 : (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean th\u01b0\u1eddng n\u0103m 2 v\u1ec7 c\u01a1 thay phi\u00ean nhau \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng th\u00fa, th\u00ec cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o 2 v\u1ec7 nh\u1ea5t nh\u1ecb thu\u1ed9c Trung dinh. B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 th\u01b0\u1eddng n\u0103m 1 v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng th\u00fa v\u00e0 1 c\u01a1 c\u1ee7a Bi\u00ean Ho\u00e0, th\u00ec l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o 2 v\u1ec7 nh\u1ea5t nh\u1ecb thu\u1ed9c Ti\u1ec1n dinh ; 2 c\u01a1 c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c v\u00e0o 2 v\u1ec7 nh\u1ea5t nh\u1ecb \u1edf T\u1ea3 dinh ; 2 c\u01a1 c\u1ee7a V\u0129nh Long thu\u1ed9c v\u00e0o 2 v\u1ec7 nh\u1ea5t nh\u1ecb c\u1ee7a H\u1eefu dinh ; 2 c\u01a1 c\u1ee7a \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o 2 v\u1ec7 nh\u1ea5t nh\u1ecb \u1edf H\u1eadu dinh). V\u1eabn l\u1ea5y b\u1ecdn L\u00e3nh binh nguy\u00ean \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n nhi\u1ebfp. Hai dinh Trung v\u00e0 Ti\u1ec1n l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o T\u01b0\u1edbng quan, T\u1ea3 dinh l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Tham t\u00e1n, H\u1eefu dinh l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, H\u1eadu dinh l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Hi\u1ec7p t\u00e1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c hu\u1ea5n luy\u1ec7n cho ng\u00e0y c\u00e0ng tinh gi\u1ecfi. C\u00f2n vi\u1ec7c ch\u1ecdn b\u1ed5 vi\u00ean bi\u1ec1n sai ph\u00e1i qu\u00e2n v\u1ee5, \u0111\u1ec1u theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ed5 quan c\u00e1c c\u01a1, nh\u00fat nh\u00e1t quen th\u00f3i, g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c, xin ch\u1ecdn b\u1ed5 quan ng\u01b0\u1eddi Kinh m\u1ed7i c\u01a1 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, xen v\u00e0o l\u00e0m Qu\u1ea3n su\u1ea5t, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang tr\u00f4ng nhau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, mong cho ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m ho\u00e1. L\u1ea1i tr\u00edch ra b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch ti\u1ebft th\u1ee9 ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y sung b\u1ed5 m\u1ed7i c\u01a1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn th\u1ed5 binh do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t h\u1ecd cho ch\u00fang, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (\u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o) b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m nay. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u1ef1 quy\u1ec1n theo v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i, tai m\u1eaft \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u1ea3, th\u00f3i m\u1ecdi r\u1ee3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i d\u1ea7n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. B\u00e8n cho c\u00e1c vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y : hi\u1ec7n th\u1ee5 L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 cai qu\u1ea3n Trung dinh ; Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i cai qu\u1ea3n Ti\u1ec1n dinh ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n cai qu\u1ea3n T\u1ea3 dinh ; Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc cai qu\u1ea3n H\u1eefu dinh. L\u1ea1i cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, h\u1eefu tr\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Vinh b\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, cai qu\u1ea3n H\u1eadu dinh. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau Ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh sung ch\u1ee9c cai qu\u1ea3n c\u00e1c dinh \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00e2y l\u00e0m \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. Sai ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ea5p cho. (Nh\u01b0 Trung dinh th\u00ec kh\u1eafc 8 ch\u1eef \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y Trung dinh L\u00e3nh binh quan ph\u00f2ng\u201d ; T\u1ea3 dinh th\u00ec kh\u1eafc 9 ch\u1eef \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y t\u1ea3 dinh Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan ph\u00f2ng\u201d ; c\u00f2n th\u00ec c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf).<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn ra nh\u1eefng Hoa danh, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7u qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m ; v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed1ng qu\u1ea3n c\u00e1c qu\u00e2n dinh ch\u1ecdn ra c\u00e1c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, c\u00f9ng l\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi h\u1eadu b\u1ed5, gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, c\u1ed9ng 200 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i li\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c c\u01a1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i phong Qu\u1eadn ch\u00faa Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n l\u00e0m M\u1ef9 L\u00e2m qu\u1eadn ch\u00faa ; huy\u1ec7n qu\u00e2n l\u00e0 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n l\u00e0m L\u01b0 An huy\u1ec7n qu\u00e2n ; Ng\u1ecdc Thu l\u00e0m Th\u00e2u Trung huy\u1ec7n qu\u00e2n ; Ng\u1ecdc Nguy\u00ean l\u00e0m T\u1eadp Ninh huy\u1ec7n qu\u00e2n ; c\u1ea5p cho l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m nay. (Ng\u1ecdc V\u00e2n m\u1ed7i n\u0103m 500 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n 300 quan ti\u1ec1n, 80 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Ng\u1ecdc Thu, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 200 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). L\u1ea1i sai b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u00edch ph\u00e1i nh\u1eefng l\u00ednh \u1edf dinh m\u1edbi d\u1ed3n, c\u1eaft \u0111i thu\u1ed9c theo Ng\u1ecdc V\u00e2n 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 l\u00ednh ; thu\u1ed9c theo Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, Ng\u1ecdc Thu, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 30 l\u00ednh.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00faa v\u1ee5 chi\u00eam thu ho\u1ea1ch h\u01a1i k\u00e9m. Vua cho th\u00f3c g\u1ea1o thu\u1ebf n\u0103m nay \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. L\u1ea1i ngh\u0129 2 h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ea5t x\u00e1c, d\u00e2n ngh\u00e8o, sau n\u00e0y \u0111\u1ebfn l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u1ecfi thi\u1ebfu \u0103n. Sai ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf Kinh \u0111\u1ed1c t\u1ea3i h\u01a1n 40 thuy\u1ec1n g\u1ea1o c\u1ee7a \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n B\u1eafc K\u1ef3 ch\u1edf \u0111\u1ebfn giao cho Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 50000 ph\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 20000 ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ee3i khi gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i \u0111\u1eaft, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em g\u1ea1o \u1ea5y b\u00e1n cho nh\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c l\u00e0m Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p [gia ph\u1ea3 nh\u00e0 vua]. N\u0103m ngo\u00e1i l\u00e0 n\u0103m l\u1ec7 ph\u1ea3i l\u00e0m, c\u00f3 Ch\u1ec9 ho\u00e3n cho \u0111\u1ebfn n\u0103m nay. R\u1ed3i nh\u00e2n kh\u00e1nh ti\u1ebft, ch\u01b0a k\u1ecbp ph\u00e1i l\u00e0m. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd n\u0103m \u0111\u00e3 qu\u00e1 n\u1eeda, cho n\u00ean ho\u00e3n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng c\u00e1i v\u01b0\u1eddn Th\u01b0\u1eddng M\u1eadu l\u00e0m v\u01b0\u1eddn nh\u00e0 ri\u00eang (v\u01b0\u1eddn \u1ea5y \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u c\u00e2y c\u00f3 hoa, trong v\u01b0\u1eddn l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0, 4 m\u1eb7t x\u00e2y t\u01b0\u1eddng, d\u00e0i \u01b0\u1edbc 23 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda). L\u1ea1i cho Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh c\u00e1i v\u01b0\u1eddn Di\u1ec5m L\u1ee5c ; Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi c\u00e1i v\u01b0\u1eddn T\u01b0 Th\u1ecbnh. (2 v\u01b0\u1eddn n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, trong v\u01b0\u1eddn c\u0169ng l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0).<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, cho tri\u1ec7u c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng : l\u0169 ng\u01b0\u01a1i nay \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ban cho nh\u00e0 v\u01b0\u1eddn \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 ng\u00e0y r\u1ed7i ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ecdc s\u00e1ch. N\u00ean l\u01b0u t\u00e2m b\u00fat m\u1ef1c cho vi\u1ec7c h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n t\u1edbi. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a che l\u1ecdng ra ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng, ch\u01a1i b\u1eddi x\u00f3m y\u00ean hoa((1) X\u00f3m y\u00ean hoa : x\u00f3m \u0111\u0129 b\u1ee3m.1) \u1edf th\u00e0nh th\u1ecb, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ea3.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 5 l\u00e0 Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua n\u00f3i : tr\u1eabm \u0111\u00e3 ban nh\u00e0 v\u01b0\u1eddn cho c\u00e1c anh ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd cho c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n g\u00ec. L\u1ea1i h\u1ecfi r\u1eb1ng : V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 anh ru\u1ed9t ng\u01b0\u01a1i, khi c\u00f2n s\u1ed1ng, c\u0169ng c\u00f3 ti\u1ec1n v\u00e0ng, c\u1ee7a b\u00e1u b\u00e2y gi\u1edd nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u ? T\u00e2u r\u1eb1ng : V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u h\u01b0\u1edfng \u01a1n to, con h\u00e3y c\u00f2n nh\u1ecf, th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng th\u0103m h\u1ecfi. Nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, ch\u1ee9a ri\u00eang m\u1ed9t h\u00e0m giao cho ph\u1ee7 thu\u1ed9c coi gi\u1eef. Th\u1ea7n b\u1ea5t k\u1ef3 x\u00e9t xem, r\u1ed3i l\u1ea1i g\u00f3i ni\u00eam l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00e0m em \u0111\u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi anh em, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n th\u00ec th\u00e2n y\u00eau, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i c\u00e1c con m\u00e0 h\u1eadu \u0111\u00e3i cho l\u0169 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u1ea3, ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng l\u1ea1i c\u1ed1 g\u1eafng n\u1eefa \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea b\u1ed1i c\u00f4ng t\u01b0 h\u1ea1t \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb khuy\u1ebft li\u1ec7t (d\u00e0i t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 16700 tr\u01b0\u1ee3ng) b\u1eaft d\u00e2n b\u1ed3i \u0111\u1eafp \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 xong. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra con \u0111\u00ea nh\u1ecf l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf b\u1edd b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng C\u1eedu An, \u0111\u00ea \u1ea5y th\u1ea5p nh\u1ecf, m\u1ed9t khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ti\u1ec3u m\u00e3n (v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 4 \u00e2m l\u1ecbch) n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean s\u1edbm, th\u1ebf t\u1ea5t tr\u00e0n v\u1ee1, l\u00faa chi\u00eam b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u. R\u1ed3i l\u1ea1i khai ra m\u1ed9t v\u00e0i ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ru\u1ed9ng, th\u00ec th\u1ea7n t\u1eeb Ph\u1eadt t\u1ef1 cho \u0111\u1ebfn nh\u00e0 c\u1eeda s\u00fac s\u1ea3n \u0111\u1ec1u b\u1ecb ng\u1eadp l\u1ee5t, qua th\u00e1ng 4 th\u00e1ng 5 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u1edbi ti\u00eau h\u1ebft, th\u00ec th\u00e2n \u0111\u00ea \u0111o\u1ea1n n\u00e0o \u0111o\u1ea1n \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb khuy\u1ebft li\u1ec7t, m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, m\u00f9a h\u1ea1 khai \u0111\u00ea, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i 5 huy\u1ec7n, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb n\u1ea1n ng\u1eadp l\u1ee5t. T\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c l\u00e0 gian kh\u1ed5. Nay \u0111\u00e3 v\u00e2ng m\u1ec7nh cho \u0111\u1eafp cao r\u1ed9ng th\u00eam ra, d\u00e2n phu h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e8n n\u1ec7n, h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eb7t. \u0110o\u1ea1n \u0111\u00ea nh\u1ecf \u1ea5y xin c\u1ee9 m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc to v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1 m\u00f9a thu n\u0103m nay, \u0111\u1ee3i xem th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu n\u01b0\u1edbc l\u00ean to th\u00ec tu\u1ef3 th\u1ebf khai \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ti\u00eau b\u1edbt n\u01b0\u1edbc b\u00ean t\u1ea3 ng\u1ea1n ; n\u01b0\u1edbc b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng kh\u01a1i \u0111\u00ea, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn nh\u1ecdc d\u00e2n. N\u0103m nay gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng, sang n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u1eafp cao r\u1ed9ng th\u00eam ra, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh \u0111\u00ea m\u00e0 l\u00e2u kh\u00f4ng lo ng\u1eadp l\u1ee5t n\u1eefa. Vua y cho l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. Chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng chung cho d\u00e2n phu \u0111\u1eafp \u0111\u00ea 4000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea b\u1ed1i trong h\u1ea1t (d\u00e0i t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 32300 tr\u01b0\u1ee3ng). Vi\u1ec7c l\u00e0m xong, t\u00e2u b\u00e1o l\u00ean, chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng chung cho d\u00e2n ph\u1ee7 3000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169, cho \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean bi\u1ec1n b\u1eaft gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Loan k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu dinh Long v\u00f5.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00f2 x\u01b0\u1edfng \u0111em ti\u1ec1n hi\u1ec7u c\u1ed5 ch\u1ee9a \u1edf kho \u0111\u00fac l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Minh M\u1ec7nh (m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n n\u1eb7ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n). Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u00e1i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thanh li\u00eam c\u1ea7n m\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u1ecdp c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : chung quanh c\u00e1c to\u00e0 kho th\u00f3c \u1edf kinh, ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng r\u1ea5t r\u1ed9ng, n\u1ebfu \u0111\u1eb7t th\u00eam kho m\u1edbi ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 ph\u00ed. Chu\u1ea9n cho nh\u1eefng gian ch\u00e1i \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u1edf d\u00e3y th\u1ee9 3 m\u1eb7t sau kho Qu\u1ea3ng Th\u1ecbnh s\u1ed1 8, chia l\u00e0m 5 kho, ph\u00e1i l\u00ednh x\u00e2y ch\u1eefa (nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc kho 29 gian 2 ch\u00e1i c\u1ed9ng 31 gian, 4 kho t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u 2 gian, duy kho gi\u1eefa 5 gian, 2 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t gian \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c ph\u00e1t ra thu v\u00e0o, ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o, \u0111\u1ea1i \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 20000 h\u1ed9c). Nh\u1eefng th\u00f3c g\u1ea1o ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111em chi ph\u00e1t ra tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i 1, 2 ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 th\u1eed xem sau 1 n\u0103m th\u00f3c c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t hay kh\u00f4ng. C\u00e1c kho hi\u1ec7u kh\u00e1c c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng s\u00e2m nam cho ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng c\u00f9ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho l\u00e0 tr\u1eddi n\u00f3ng n\u1ef1c qu\u00e1, cho bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf n\u00fai Thu\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf \u1edf Kinh, ngh\u1ec9 vi\u1ec7c 3 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng \u00e2n chi\u1ebfu phong t\u1eb7ng cho cha m\u1eb9 quan vi\u00ean. Nh\u00e2n ngh\u0129 ph\u1ea9m tr\u1eadt quan vi\u00ean c\u00f3 cao th\u1ea5p kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau th\u1ebf \u0111\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u00ean c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, phong t\u1eb7ng 3 \u0111\u1eddi ; v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, phong t\u1eb7ng 2 \u0111\u1eddi ; v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng tam ph\u1ea9m v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 ch\u00e1nh t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ng\u1ea1ch ch\u00ednh th\u00ec phong t\u1eb7ng 1 \u0111\u1eddi. V\u0103n ch\u00e1nh t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m t\u1ea3n giai, c\u00f9ng l\u00e0 ch\u00ednh giai m\u00e0 c\u00f2n th\u1ef1 h\u00e0m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng. R\u1ed3i chu\u1ea9n theo l\u1eddi b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1ee9c trong t\u1eebng ph\u1ea9m, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m giai, h\u00e0m phong t\u1eb7ng : (- V\u0103n giai : quan ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m, cha \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ; m\u1eb9 ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m Phu nh\u00e2n ; \u00f4ng phong t\u1eb7ng Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 Thi\u00eam s\u1ef1 ; b\u00e0 ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; c\u1ee5 \u00f4ng, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 ; c\u1ee5 b\u00e0, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : cha phong \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n H\u1eefu ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed ; m\u1eb9, t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m Phu nh\u00e2n ; \u00f4ng, Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh ; b\u00e0, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; c\u1ee5 \u00f4ng, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 ; c\u1ee5 b\u00e0, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : cha, Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 Thi\u00eam s\u1ef1 ; m\u1eb9, ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; \u00f4ng, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 ; b\u00e0, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : cha, Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh ; m\u1eb9, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; \u00f4ng, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 ; b\u00e0, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : cha, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 ; m\u1eb9, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; cha, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 ; m\u1eb9, t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m nghi nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : cha, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c ; m\u1eb9 ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m Nghi nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : cha, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng ; m\u1eb9 t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m Nghi nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng quan t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng 1 \u0111\u1eddi : cha, Ch\u1ee7 s\u1ef1 ty Thanh l\u1ea1i 6 b\u1ed9 ; m\u1eb9, ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m An nh\u00e2n. Gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, cha, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n ; m\u1eb9, t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m An nh\u00e2n. Gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, cha, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu ; m\u1eb9, ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m An nh\u00e2n. Gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, cha, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o ; m\u1eb9, t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m An nh\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u00f5 giai \u2013 Quan ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : cha phong t\u1eb7ng h\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf ; m\u1eb9 l\u00e0 ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m Phu nh\u00e2n ; \u00f4ng, C\u1ea5m binh V\u1ec7 u\u00fd ; b\u00e0, ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; c\u1ee5 \u00f4ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 ; c\u1ee5 b\u00e0, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : cha, C\u1ea9m v\u1ec7 y Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 ; m\u1eb9, t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m Phu nh\u00e2n ; \u00f4ng, C\u1ea5m binh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; b\u00e0, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; c\u1ee5 \u00f4ng, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; c\u1ee5 b\u00e0, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m : cha, C\u1ea5m binh V\u1ec7 u\u00fd ; m\u1eb9, ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; \u00f4ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 ; b\u00e0, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : cha, C\u1ea5m binh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; m\u1eb9, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m Th\u1ee5c nh\u00e2n ; \u00f4ng, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; m\u1eb9, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : cha, Qu\u1ea3n c\u01a1 ; m\u1eb9, ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan t\u00f2ng tam ph\u1ea9m : cha, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; m\u1eb9, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m Cung nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng quan tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng 1 \u0111\u1eddi : cha, C\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd ; m\u1eb9, ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m Nghi nh\u00e2n. Gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m : cha, Cai \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n ; m\u1eb9, t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m Nghi nh\u00e2n. Gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : cha, thu\u1ed9c binh Cai \u0111\u1ed9i ; m\u1eb9, ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m An nh\u00e2n. Gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m : cha, thu\u1ed9c binh Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; m\u1eb9, t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m An nh\u00e2n).<\/p>\n<p>L\u00e0m th\u00eam thuy\u1ec1n hi\u1ec7u r\u1ea5t to nhi\u1ec1u d\u00e2y, b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng g\u1ecdi l\u00e0 thuy\u1ec1n Kim \u01b0ng (theo nh\u01b0 c\u00e1ch th\u1ee9c thuy\u1ec1n Thanh loan, duy chi\u1ec1u r\u1ed9ng th\u00eam 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, c\u1ed9ng b\u1ec1 r\u1ed9ng l\u00e0 2 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c ; chi\u1ec1u d\u00e0i th\u00eam 2 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, c\u1ed9ng b\u1ec1 d\u00e0i 9 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c). Sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim, Ch\u00e1nh ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Qu\u00fd, L\u00ea V\u0103n Xuy\u00ean tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1ea5y. Thuy\u1ec1n Kim \u01b0ng m\u1edbi n\u00e0y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Linh ph\u01b0\u1ee3ng, Thu\u1ef5 long, Thanh loan, Ph\u1ea5n b\u1eb1ng c\u00f9ng b\u00e0y h\u00e0ng v\u1edbi nhau l\u00e0m 5 hi\u1ec7u. G\u1ed3m c\u00f9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n D\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u, H\u1ea3i hi\u1ec7u m\u1ed7i th\u1ee9 5 chi\u1ebfc, c\u1ed9ng th\u00e0nh 20 thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, Ph\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 B\u00f4n \u0110\u1ed9t ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, ph\u00e1i th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 b\u1ecdn t\u00ean T\u1ed1t, t\u00ean K\u1ebf, chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u01b0u t\u00e1n, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c Minh ((1) Gi\u1eb7c Minh : t\u1ee9c l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Minh c\u00f9ng v\u00e0o t\u1ee5i v\u1edbi L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n gi\u1eef th\u00e0nh Phi\u00ean An.1) \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn \u1edf L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, c\u1ed9ng h\u01a1n 1200 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec1 c\u00f5i gi\u1eb7c, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, \u0111em nhau quy ph\u1ee5 v\u1ec1 ta, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. X\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng. Nay th\u1ed5 d\u00e2n L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt l\u1ea1i b\u1ecb th\u1ed5 m\u1ee5c chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng suy, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y ngay.<\/p>\n<p>V\u1eady th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 t\u00ean T\u1ed1t, chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i, cho h\u1ecd l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng t\u00ean l\u00e0 Tu\u1ef5, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n. T\u00ean K\u1ebf th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, cho h\u1ecd l\u00e0 Li\u1ec5u t\u00ean l\u00e0 K\u1ebf, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 40 quan ti\u1ec1n n\u1eefa. \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, B\u1ed3n \u0110\u1ed9t \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. Nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e2u b\u1ecb kh\u1ed5 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u01b0u t\u00e1n, kh\u00f4ng n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1. Chu\u1ea9n cho chi ra ti\u1ec1n, g\u1ea1o, mu\u1ed1i trong kho t\u1ea3i \u0111\u1ebfn chia c\u1ea5p cho ch\u00fang. C\u00e1c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho v\u0169 \u0111o\u1ea1n, sa nam, ti\u1ec1n b\u1eb1ng b\u1ea1c. \u0110em th\u1ed5 d\u00e2n \u1ea5y v\u1ec1 c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u00e2y, Nam Ninh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t cho \u1edf y\u00ean m\u1ed9t ch\u1ed7 v\u00e0 chia l\u1eadp th\u00f4n \u1ea5p, \u0111\u1eb7t ra t\u1ed5ng l\u00fd, theo l\u01b0u quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n qu\u1ea3n h\u1ea1t, g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2n d\u00e2n [d\u00e2n m\u1edbi].<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1ee9c b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c tu\u1ef3 c\u01a1 chi\u00eau d\u1ee5, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n v\u1ec1 v\u1edbi ta s\u1ed1 nhi\u1ec1u, t\u1ea5t c\u00f3 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. Khi\u1ebfn cho d\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c ng\u00e0y tan th\u00eam, m\u1ed9t c\u00f5i L\u00f2 G\u00f2 l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ta \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, m\u00e0 b\u00ean \u0111\u1ecbch m\u1ecfi nh\u1ecdc m\u00e0 ch\u1ebft, c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec5ng ch\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ee3i v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Su\u1ea5t c\u01a1 Li\u1ec5u \u0110\u0103ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9a gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng t\u00e2u l\u00ean, trong t\u1edd t\u00e2u c\u00f2n bi\u00ean quan ch\u1ee9c c\u1ee7a Man l\u00e0 \u1ed1c Nha Tham \u0110i\u00ean. Vua d\u1ee5 truy\u1ec1n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec l\u1ea5y ch\u1ee9c \u0111\u00e3 cho h\u1ecd m\u00e0 g\u1ecdi, t\u00ean n\u00e0o ch\u01b0a trao cho quan ch\u1ee9c, th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : Tr\u1ea5n T\u00e2y nay \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb r\u1ed3i, th\u00ec th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd \u1ed1c T\u00e2m, Nh\u00e2m Tr\u1eadt, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf trong h\u1ea1t, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m. V\u1eady \u1ed1c T\u00e2m cho l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c l\u0129nh ph\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u00e2y ; Nh\u00e2m Tr\u1eadt th\u00ec cho l\u0129nh Ph\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 Nam Ninh, \u0111\u1ec1u theo vi\u00ean Tri ph\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u0129nh Ph\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn Sa M\u1ed9c d\u00e2ng 3 th\u1edbt voi. Vua th\u01b0\u1edfng cho v\u1ea3i t\u00e2y hoa v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai l\u1eadp mi\u1ebfu qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0m t\u00f4i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e3 h\u01a1n tr\u0103m n\u0103m, ti\u1ebfn c\u1ed1ng c\u1ea9n th\u1eadn. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i cho l\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5 thu\u1ed9c, g\u00e2y d\u1ef1ng cho nhi\u1ec1u. Duy qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng c\u0169 l\u00e0 Ch\u00e2n h\u00e8n nh\u00e1t kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e3ng n\u0103m Gia Long m\u1edbi m\u1ed9t l\u1ea7n b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea1y \u0111i, \u0111\u1ebfn \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a h\u1ecd n\u1eefa. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd c\u00f3 l\u00f2ng quy ph\u1ee5 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c Xi\u00eam, thu l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, l\u1ea1i phong cho l\u00e0m t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng, cho h\u1ecd gi\u1eef l\u1ea5y b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111em n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0m qu\u1eadn huy\u1ec7n. Th\u1ebf m\u00e0 h\u1eafn t\u1eeb \u0111\u1ea5y ch\u1ec9 nh\u1ea5t v\u1ecb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng ch\u01a1i b\u1eddi, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ea5n ch\u1ec9nh vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14, gi\u1eb7c Xi\u00eam ng\u1ea7m \u0111\u00e1nh \u00fap, h\u1eafn l\u1ea1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh V\u0129nh Long, th\u00ec \u0111\u1ea5t c\u00e1t nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ee7a h\u1eafn n\u1eefa. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan binh, \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi c\u00f5i, l\u1ea5y l\u1ea1i th\u00e0nh qu\u00e1ch, chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n. L\u00fac \u1ea5y \u0111em n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0m qu\u1eadn huy\u1ec7n, th\u00ec l\u00e0 ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 : qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng h\u00e3y c\u00f2n, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 h\u01a1i bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng ch\u0103ng ? L\u1ea1i sai cho gi\u1eef l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 \u0111\u1eb7t T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec3 b\u1ea3o h\u1ed9. Ch\u00ednh l\u00e0 mong h\u1eafn \u0111\u1eddi l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu, l\u00e2u ch\u1ecbu \u01a1n y\u00eau qu\u00fd. N\u00e0o ng\u1edd, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng kia ch\u1ebft \u0111i, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i, b\u1edfi tr\u1eddi l\u00e0m ra ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ra \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u1eed tr\u00ed tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec t\u1ea5t nhi\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea1i nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y r\u1ed1i, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n m\u1ed9t h\u1ea1t kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i b\u1ecb l\u1ea7m than. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi sai chia \u0111\u1eb7t qu\u1eadn, huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb \u0111\u1ea5t \u1ea5y. Khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng y\u00ean ng\u1ee7 \u1edf ch\u0103n chi\u1ebfu v\u1eady. Nay qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng kia \u0111\u1ec3 l\u1ea1i con g\u00e1i b\u00e9 l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n phong l\u00e0m qu\u1eadn ch\u00faa, b\u1ecdn Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n th\u00ec phong l\u00e0m huy\u1ec7n qu\u00e2n, h\u1eadu ban b\u1ed5ng l\u1ed9c, cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd. C\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c c\u0169ng \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 t\u00e0i l\u1ee5c d\u1ee5ng, th\u1ed5 d\u00e2n c\u0169ng coi y nh\u01b0 d\u00e2n Kinh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng kia \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00edn su\u1ed1i, n\u1ebfu c\u00f3 thi\u00eang c\u0169ng n\u00ean c\u00e1m \u01a1n m\u00e0 kh\u00f4ng \u00e2n h\u1eadn g\u00ec. Ta l\u1ea1i ngh\u0129 : n\u01b0\u1edbc \u1ea5y d\u1eabu \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 vua n\u00e0o t\u00e0i gi\u1ecfi, c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1edbi d\u00e2n, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m qu\u1eadn tr\u01b0\u1edfng m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c qu\u1ed1c. Nay \u0111\u00e3 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e8n h\u01b0\u01a1ng tu\u1ebf th\u1eddi th\u1edd c\u00fang qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng kia, h\u00e1 n\u1ee1 \u0111\u1ec3 cho ngu\u1ed9i l\u1ea1nh, linh h\u1ed3n kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u01b0 ? V\u1eady sai ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u1eadp mi\u1ebfu \u1edf Kinh th\u00e0nh, b\u00e0y th\u1edd th\u1ea7n v\u1ecb c\u00e1c c\u1ed1 v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p, tu\u1ebf th\u1eddi c\u00fang t\u1ebf, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u1ea1o \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : nh\u1eefng qu\u1ea3n vi\u00ean c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 \u0111\u1ebfn th\u00fa \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y, nh\u01b0 Phan V\u0103n Th\u00f4ng, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u0129nh man t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Phan V\u0103n Ty, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu ; Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 ; Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o ; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n, V\u1ec7 u\u00fd t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; T\u00f4n Th\u1ecd Minh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0111\u1ec1u l\u00e0 quen th\u00f3i phong l\u01b0u, lu\u1eadt qu\u00e2n v\u00e0 c\u01a1 m\u01b0u vi\u1ec7c binh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung l\u1ea1i \u0111em xem x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 l\u1eddi D\u1ef1c n\u00f3i.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n theo l\u1eddi b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u1eed b\u1ecdn Th\u00f4ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Phan V\u0103n Th\u00f4ng, Phan V\u0103n Ty b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng. Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i th\u00ec giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m ; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n, T\u00f4n Th\u1ecd Minh th\u00ec giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. N\u1ebfu bi\u1ebft c\u00f3 g\u1eafng, chi\u1ec3u theo h\u00e0m b\u1ecb gi\u00e1ng m\u00e0 b\u1ed5. N\u1ebfu cam l\u00f2ng t\u1ef1 b\u1ecf th\u00e2n ph\u1eadn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111i.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u1edf Kinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1eed l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 kham l\u00e0m Qu\u1ea3n v\u1ec7.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXIV<\/a> \u2013 214<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng 6. Sai quan \u0111i kinh l\u00fd th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : m\u1ed9t h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u1ed5 s\u00e1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u01a1 nghi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean l\u00e0m c\u1ed1t y\u1ebfu. Ti\u1ebft th\u1ee9 chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t b\u1ed5 c\u00e1c l\u01b0u quan, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh qu\u00e2n hi\u1ec7u 5 dinh, c\u00f9ng l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng bi\u1ec1n binh c\u0169ng l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nh\u01b0 m\u1ed9t, mu\u1ed1n khi\u1ebfn cho b\u1ecdn th\u1ed5 nh\u00e2n ng\u00e0y t\u1eadp nhi\u1ec5m th\u00f3i Kinh, \u0111\u1ec1u th\u00e0nh t\u1ee5c t\u1ed1t. Duy thu\u1ebf kho\u00e1 h\u1ea1t \u1ea5y, c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u00ec, cho n\u00ean v\u1eabn ch\u01b0a chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh. Nay c\u1ee9 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Hi\u1ec7p t\u00e1n Cao H\u1eefu D\u1ef1c \u0111em l\u1ec7 th\u1ed5 d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y thu thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ee7y l\u1ee3i v\u1ec1 s\u00f4ng, ng\u00f2i, b\u00e3i, b\u1ebfn \u0111\u00f3ng g\u00f3p nhi\u1ec1u th\u1ee9, m\u00e0 nh\u1ecf nh\u1eb7t nh\u01b0 tr\u1ed3ng rau d\u01b0a hoa qu\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf c\u1ea3. \u0110\u1ec1u b\u1edfi b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf b\u1eady, v\u01a1 v\u00e9t kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00e1n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ed5 d\u00e2n cung \u1ee9ng kh\u00f4ng n\u1ed5i, nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ea5t ch\u1ed7 \u0103n \u1edf.<\/p>\n<p>N\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u00e2n \u0111i\u1ec3n r\u1ed9ng ban, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c h\u1ea1ng thu\u1ebf h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m tha. Nh\u00e2n ngh\u0129 : k\u1ebb kia d\u1eabu l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n, song \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ea3n tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a vua, d\u00e2n c\u1ee7a vua, h\u00e1 n\u1ee1 \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn th\u1ed5 ty \u0111\u1ebdo kho\u00e9t k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n m\u00e0 \u0103n cho b\u00e9o. Hu\u1ed1ng chi nay t\u1eeb qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n qu\u00e2n, cho \u0111\u1ebfn th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 binh \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, sao n\u00ean dung cho theo th\u00f3i c\u0169 l\u1ea5y ri\u00eang c\u1ee7a d\u00e2n \u01b0 ? Ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eb3ng m\u1ed9t phen s\u1eeda ch\u1eefa, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00e1i ngh\u0129a m\u1ed9t lu\u1ed3ng m\u1ed9t l\u1ed1i.<\/p>\n<p>X\u00e9t ra, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u1ed1n l\u00e0 chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n. Nh\u01b0ng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 ph\u1ea7n b\u1eadn nhi\u1ec1u, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Kinh ph\u00e1i h\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f9ng l\u00e0m, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00f3ng xong \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ph\u00e1i ra Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c quy\u1ec1n t\u1ea1m trao h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 sung l\u00e0m Kh\u00e2m sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m ph\u00f3. Mang c\u1edd b\u00e0i v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh v\u00e0 \u0111em theo khoa \u0111\u1ea1o c\u00f9ng nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf ty trong 6 b\u1ed9 l\u00e0 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, Hi\u1ec7p t\u00e1n. Chi\u1ec3u s\u1ed1 c\u00e1c b\u00e3i, b\u1ebfn, s\u00f4ng, ng\u00f2i, \u0111\u1ea7m, ao, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, li\u1ec7u \u0111\u1eb7t c\u1eeda quan, b\u1ebfn tu\u1ea7n, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ng\u1ea1ch thu\u1ebf. C\u00f2n \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 s\u1ea3n v\u1eadt, ph\u00e0m th\u1ee9 g\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 s\u1ee9c d\u00e2n l\u00e0m ra th\u00ec ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u00e1nh nh\u1eb9, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khoan r\u1ed9ng. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 \u0111\u00e3 th\u00e0nh b\u1edd ng\u0103n, \u0111\u1ec1u \u0111em tr\u01b0\u1ee3ng \u0111o, cho th\u00e0nh m\u1eabu s\u00e0o. S\u1ea3n v\u1eadt hoa l\u1ee3i s\u1ea3n xu\u1ea5t ra, x\u00e9t qu\u1ea3 l\u00e0 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p v\u1eabn l\u00e0m th\u00ec cho c\u1ee9 n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u1ea5y, cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y n\u00ean l\u00e0m, c\u1ee9 t\u1eebng vi\u1ec7c m\u1ed9t ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c chu t\u1ea5t tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng cho m\u1ed9t m\u1eb7t c\u1ee9 l\u00e0m, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n h\u00e0nh. C\u00f2n nh\u01b0 l\u1ec7 thu\u1ebf t\u1ea1p ng\u1ea1ch l\u1eb7t v\u1eb7t theo th\u1ed5 t\u1ee5c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m c\u1ea3, \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vui vi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u00e2u, s\u1edbm y\u00ean sinh nghi\u1ec7p. C\u00f2n nh\u01b0 s\u1ed1 d\u00e2n nhi\u1ec1u, \u00edt, c\u1ee9 ph\u1ea3i theo th\u1ef1c s\u1ed1 bi\u00ean t\u00ean b\u00e1o l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u b\u1edbt \u0111i : ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan, t\u1ea1m h\u00e3y khoan mi\u1ec5n, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y d\u00e2n nhi\u1ec1u c\u1ee7a gi\u00e0u s\u1ebd b\u00e0n. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Do\u00e3n U\u1ea9n c\u00f9ng b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 ph\u00e1i c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (\u0110\u1ee9c 300 quan, U\u1ea9n 200 quan, 1 ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u1ea5p s\u1ef1 trung 35 quan, 5 ch\u1ee7 s\u1ef1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 25 quan, 2 t\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 quan, 2 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan).<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Khoa ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ; Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u00e0m c\u1ed9t c\u1edd \u1edf Kinh th\u00e0nh. Sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng coi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f4ng t\u00e1c c\u0169ng nhi\u1ec1u, v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y v\u00e0o \u0111\u1ecba s\u1ea3n. Nh\u1eefng c\u00e2y \u1edf n\u00fai r\u1eebng m\u1ecdc ra ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn 30 hay 50 n\u0103m m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1eb5n th\u00ec g\u1ed7 m\u1ecdc ra c\u00f3 h\u1ea1n m\u00e0 d\u00f9ng th\u00ec v\u00f4 c\u00f9ng, nh\u1eefng d\u00e2n ph\u1ea3i n\u1ed9p g\u1ed7 thu\u1ebf sao kh\u1ecfi c\u00f3 l\u00f2ng \u0111au ng\u1ea7m v\u1ec1 qu\u1eabn b\u00e1ch \u01b0 ? B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y c\u1ee7a ta, khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn g\u1ed7 c\u1ea7n n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ecdn th\u1ee3 t\u1ef1 \u00fd huy ho\u1eafc \u0111i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Cho L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m L\u00e3nh binh An Giang ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di sung b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m t\u1ea3n vi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng, \u0111i sang m\u1ea1n \u0111\u00f4ng, c\u00f4ng c\u00e1n v\u1ec1, l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u s\u1ef1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ebd. Chu\u1ea9n gi\u00e1ng b\u1ed5 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9, Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>Ch\u00e1u c\u1ee7a Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u01b0 S\u1ef9, Nguy\u1ec5n C\u01b0 V\u1ef9 t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo b\u1ed9 h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00ednh s\u1ef1. B\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec1 t\u00e2u h\u1ed9 l\u00ean. Vua cho b\u1ed5 l\u00e0m h\u1ecdc sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, c\u1ea5p cho h\u1ecdc b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u b\u00e1o c\u00e2y th\u1ee7y ch\u00ed((1) Th\u1ee7y ch\u00ed : th\u01b0\u1edbc \u0111o m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean xu\u1ed1ng c\u1eafm \u1edf b\u1edd s\u00f4ng.1) s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, n\u01b0\u1edbc l\u00ean \u0111\u00e3 h\u01a1n 17 th\u01b0\u1edbc. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 m\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00ean to \u0111\u1ebfn th\u1ebf, so v\u1edbi m\u1ecdi n\u0103m th\u1ef1c l\u00e0 to qu\u00e1. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng r\u00fat xu\u1ed1ng ngay, s\u1ee3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, t\u00ecnh h\u00ecnh l\u1ea1i c\u00e0ng hung hi\u1ec3m. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, l\u00fac th\u1ee9c l\u00fac ng\u1ee7 kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn. D\u1eabu cho v\u1eadt li\u1ec7u sang h\u1ed9 ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, quan l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i c\u00f3 ph\u1ea7n s\u00f4ng ch\u1eafc \u0111\u00e3 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn, ch\u1eb3ng \u0111\u1ee3i ta ph\u1ea3i n\u00f3i nhi\u1ec1u \u0111\u00e2u. Nh\u01b0ng c\u1ea9n th\u1eadn l\u1ea1i c\u00e0ng c\u1ea9n th\u1eadn, ph\u00f2ng b\u1ecb ch\u1edb c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t, mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 s\u1ef1 vui m\u1eebng v\u1ec1 s\u00f4ng y\u00ean s\u00f3ng, th\u00ec l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y c\u1ee7a tr\u1eabm, c\u1ea3nh t\u1ec9nh nh\u1eafc nh\u1edf \u1edf trong khi m\u01a1 m\u1ed9ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00ed m\u1ed9t phen l\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i khuy\u00ean b\u1ea3o nhau v\u1eady. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c sao l\u1ee5c d\u1ee5 n\u00e0y cho ng\u1ef1a ch\u1ea1y nhanh, ban c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, n\u01a1i c\u00f3 ph\u1ea7n s\u00f4ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Thanh gi\u1ea5u h\u00e0ng ho\u00e1 kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : gi\u1ea5u h\u00e0ng tr\u1ed1n thu\u1ebf l\u00e0 th\u00f3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con bu\u00f4n ranh qu\u00e1i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1m x\u00e9t su\u1ea5t l\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i bi\u1ebft ph\u00e1i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi x\u00e9t ra th\u1ef1c tr\u1ea1ng gian l\u1eadu, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1nh khen. V\u1eady ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n, Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; l\u1ea1i tr\u00edch ra m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 h\u00e0ng l\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho. Phi\u00ean ty l\u00e0 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh ph\u00e1i u\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. Ni\u1ebft ty l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n c\u0169ng c\u00f3 d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u1ec3 cho \u0111em gi\u1ebft \u0111i. B\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 C\u00e1t d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 chua l\u00e0 gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, vua cho khai ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u1ea3. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 10 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. Bi\u1ec1n binh \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>R\u00fat b\u1edbt ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn B\u1eafc K\u1ef3. B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t L\u00e3nh binh, Ph\u00f3 l\u0129nh binh chuy\u00ean cai qu\u1ea3n c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1 m\u1ed9 binh c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i linh tinh. Nay m\u1ed9 binh c\u00e1c t\u1ec9nh hi\u1ec7n s\u1ed1 l\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea5y, xin n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng r\u00fat b\u1edbt \u0111i. (H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t L\u00e3nh binh chuy\u00ean cai qu\u1ea3n 10 c\u01a1 C\u01b0\u1eddng ti\u1ec7p thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; 1 Ph\u00f3 l\u0129nh binh chuy\u00ean cai qu\u1ea3n 3 v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0, 2 c\u01a1 t\u1ea3, h\u1eefu Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh ngh\u0129a, \u0110\u1ecbnh sai, \u0110\u1ecbnh uy, r\u00fat b\u1edbt ch\u1ee9c th\u1ee7y s\u01b0 ph\u00f3 l\u00e3nh binh. Duy H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5t ti\u1ebfp b\u1edd bi\u1ec3n, v\u1eabn \u0111\u1ec3 1 L\u00e3nh binh chuy\u00ean cai qu\u1ea3n 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n ; 1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh chuy\u00ean cai qu\u1ea3n 2 v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0, v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed9i H\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng). Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ph\u00e2n ban c\u1ee7a gi\u1ea3n binh c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3. B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u1eb7t ra qu\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 nu\u00f4i qu\u00e2n c\u1ed1t ph\u1ea3i d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c lao \u0111\u1ed9ng. Nay trong ngo\u00e0i y\u00ean l\u1eb7ng, 4 c\u00f5i ven y\u00ean t\u0129nh, c\u00e1c binh \u0111inh t\u1ea1i ng\u0169 c\u0169ng ch\u1ec9 sai ph\u00e1i vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i, x\u00e9t ra s\u1ed1 gi\u1ea3n binh B\u1eafc K\u1ef3 c\u0169ng nhi\u1ec1u, xin tu\u1ef3 t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u1edbn nh\u1ecf, li\u1ec7u chia t\u1eebng ban, cho thay \u0111\u1ed5i nhau v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, th\u00ec s\u1ee9c l\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 nh\u1ecdc, m\u00e0 ph\u00ed t\u1ed5n nu\u00f4i qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat b\u1edbt \u0111i. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c quan kh\u1ea9n n\u00ean g\u1ecdi th\u00eam l\u00ednh \u0111\u00e3 m\u00e3n ban, th\u00ec do t\u1ec9nh t\u00e2u xin, tu\u00e2n h\u00e0nh c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi \u1ea5y, cho thi h\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m \u1ea5y : (H\u00e0 N\u1ed9i : 10 c\u01a1 Tr\u1ea5n \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n, 3 \u0111\u1ed9i H\u00e0 thanh nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 th\u1ee9 2, tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 ban. Th\u1ee7y v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i nhi\u1ec1u, v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m 2 ban ; t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 ban.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh : 8 c\u01a1 C\u01b0\u1eddng ti\u1ec7p thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n, v\u00e0 \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh uy tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 ban. Ba v\u1ec7 Trung th\u1ee7y, T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y Nam \u0110\u1ecbnh, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 v\u1eabn chia l\u00e0m 2 ban, t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 chia l\u00e0m 3 ban.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ea3 qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i chia l\u00e0m 3 ban. Hai v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 v\u1eabn chia l\u00e0m 2 ban, t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, \u0111\u1ed5i chia l\u00e0m 3 ban.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y : 10 c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i chia l\u00e0m 3 ban.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh : 10 c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i chia l\u00e0m 3 ban. N\u0103m \u0111\u1ed9i B\u1eafc h\u00f9ng thu\u1ed9c trung c\u01a1 B\u1eafc Ninh tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 ban.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean : 2 c\u01a1 H\u1eadu c\u01b0\u1eddng, H\u1eadu ti\u1ec7p thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc kia chia l\u00e0m 2 ban, nay \u0111\u1ed5i chia l\u00e0m 3 ban.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang : c\u01a1 Tuy\u00ean h\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng chia ban, nay \u0111\u1ed5i chia l\u00e0m 2 ban.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m chia l\u00e0m 2 ban th\u00ec m\u1ed9t ban l\u01b0u ng\u0169, m\u1ed9t ban v\u1ec1 ngh\u1ec9 ; chia l\u00e0m 3 ban th\u00ec m\u1ed9t ban l\u01b0u ng\u0169, 2 ban v\u1ec1 ngh\u1ec9 ; chia l\u00e0m 4 ban th\u00ec m\u1ed9t ban l\u01b0u ng\u0169, 3 ban v\u1ec1 ngh\u1ec9.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u01a1 Qu\u1ea3ng h\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 3 ban ; Cao B\u1eb1ng, c\u01a1 Cao h\u00f9ng ; L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng ; H\u01b0ng Ho\u00e1 c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng ; Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u00e1i d\u0169ng, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 2 ban ; Ninh B\u00ecnh, 4 c\u01a1 ti\u1ec1n, h\u1eadu, t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 4 ban ; c\u01a1 Ninh h\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m 2 ban, c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng m\u1ed9 binh tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng chia ban, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : 4 t\u1ec9nh [Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh] \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh, xin ph\u00e1i quan Kh\u00e2m sai \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh m\u1edbi c\u00f3 tai n\u1ea1n ch\u1ebft d\u1ecbch, m\u01b0a l\u1ee5t, theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho ho\u00e3n vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 11 m\u1edbi l\u00e0m. B\u00e8n sai th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a \u0111i Thanh Hoa ; B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111i Ninh B\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n (2 huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, L\u1ea1c An t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh kho\u00e1 n\u00e0y c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n l\u00e0m s\u1ed1 \u1ee9ng tuy\u1ec3n).<\/p>\n<p>Thanh Hoa b\u00e8n t\u00e2u n\u00f3i : h\u1ea1t \u1ea5y t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ebft d\u1ecbch h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ec7nh d\u1ecbch v\u1eabn ch\u01b0a th\u00f4i d\u1ee9t, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac qu\u1eabn b\u00e1ch, xin ho\u00e3n vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : m\u1ed9t h\u1ea1t Thanh Hoa t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u b\u00e1o v\u1eabn n\u00f3i g\u1ea1o r\u1ebb l\u00faa t\u1ed1t, kh\u00f4ng nghe n\u00f3i c\u00f3 b\u1ec7nh \u0111au kh\u1ed5 g\u00ec, n\u00ean l\u1ec7 kho\u00e1 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u0111\u00e3 cho c\u1eed h\u00e0nh. Nay tuy\u1ec3n k\u1ef3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c c\u00f3 tai n\u1ea1n b\u00e1o l\u00ean. V\u1ea3 l\u1ea1i, x\u00e9t trong t\u1edd t\u00e2u, th\u00ec b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ec7 ph\u00e1t ra t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang, n\u1ebfu d\u00e2n gian c\u00f3 s\u1ef1 ng\u1eb7t ngh\u00e8o, sao kh\u00f4ng t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n qu\u00ean b\u1eb5ng \u0111i m\u1ea5t, \u0111\u1ebfn l\u00fac ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee5c t\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, tr\u1eabm c\u0169ng chi\u1ec3u theo l\u1eddi xin, cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 s\u1ebd l\u00e0m vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. Nh\u1eefng d\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft d\u1ecbch, cho theo l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ef1 H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Phan T\u0129nh m\u1eadt \u0111i d\u00f2 x\u00e9t, v\u1ec1 n\u00f3i r\u1eb1ng : h\u1ea1t \u1ea5y kh\u00ed d\u1ecbch l\u1ec7 \u0111\u00e3 lui \u0111\u1ebfn 8, 9, 10 ph\u1ea7n, ch\u1ec9 v\u00ec t\u1ec9nh th\u1ea7n qu\u00ean m\u1ea5t vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, cho n\u00ean n\u00f3i th\u00e1c ra m\u00e0 xin ho\u00e3n \u0111\u1ec3 che l\u1ed7i. Vua gh\u00e9t l\u00e0 d\u1ed1i tr\u00e1, b\u1eaft Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh, giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i nghi\u00eam b\u00e0n t\u1ed9i. H\u1eefu Th\u0103ng r\u1ed3i sau \u1ed1m ch\u1ebft, vua gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ; Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 d\u1ecbch l\u1ec7. Quan c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : n\u0103m nay g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, c\u1ea7u tr\u1eddi cho s\u1ed1ng l\u00e2u, thu Ph\u01b0\u1edbc ban cho d\u00e2n, \u01a1n tr\u1ea1ch ban ra, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ea5m nhu\u1ea7n. Nay c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1eefa ch\u1ea1y. Nghe n\u00f3i ch\u00f9a n\u00fai Ph\u1eadt T\u00edch c\u1ee7a t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0 ch\u00f9a c\u1ee7a th\u1ea7n t\u0103ng T\u1eeb \u0110\u1ea1o H\u1ea1nh l\u00e0m ra, v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng thi\u00eang li\u00eang. N\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y 20 ng\u01b0\u1eddi s\u01b0 \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a trong Kinh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u01a1i th\u00f4ng gi\u1edbi lu\u1eadt trong kinh Ph\u1eadt, c\u00f9ng v\u1edbi 10 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i, l\u00e0m \u0111\u00e0n chay, \u0111\u1ecdc kinh l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc 3 tu\u1ea7n 7 [t\u1ee9c l\u00e0 21] ng\u00e0y v\u00e0 \u0111\u00eam, m\u1ed7i m\u1ed9t tu\u1ea7n 7 ng\u00e0y, trai t\u0103ng l\u1ea1i l\u00e0m 1 \u0111\u00e0n ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u t\u1ebf. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 7 n\u00e0y khai kinh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15 v\u1eeba g\u1eb7p ti\u1ebft Lan B\u1ed3n((1) Lan B\u1ed3n : c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Vu Lan B\u1ed3n ; t\u1ee9c l\u00e0 l\u00e0m chay th\u00ed th\u1ef1c.1), th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00eam \u1ea5y ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u t\u1ebf. L\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m theo 2 tu\u1ea7n 7 n\u1eefa, \u0111\u1ec3 cho thi\u1ec7n duy\u00ean tr\u00f2n v\u1eb9n, Ph\u01b0\u1edbc kh\u1eafp m\u1ecdi lo\u00e0i, \u0111\u1ec3 mong cho ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb, v\u1eadt th\u1ecbnh, s\u00f3ng s\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, l\u00faa th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng tr\u1eabm v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1ecbnh Ph\u1eadt \u0111\u00e2u. nh\u1eefng l\u1ec5 ph\u1ea9m \u0111\u00e0n chay c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u, do quan t\u1ec9nh l\u1ea5y ti\u1ec1n kho m\u00e0 l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ebfn c\u00f4ng s\u1ee9c ti\u1ec1n t\u00e0i c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nghe n\u00f3i c\u00e1c s\u01b0 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a thu\u1ed9c khoa c\u00fang. N\u00ean chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u1ed9 30 hay 50 ng\u01b0\u1eddi s\u01b0 \u0111\u00e3 ki\u00ean tr\u00ec gi\u1edbi lu\u1eadt \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn h\u1ea1t l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n chay ch\u00f9a \u1ea5y, nghe xem ti\u1ebft th\u1ee9 d\u00e2ng khoa c\u00fang v\u00e0 nh\u1eefng \u00e2m nh\u1ea1c do th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh bi\u1ec3u di\u1ec5n. V\u1ec1 sau n\u00e0y c\u00f3 vi\u1ec7c thi\u1ec7n duy\u00ean g\u00ec t\u1ed1t, c\u0169ng n\u00ean bi\u00ean theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u1ea1o gi\u00e1o nh\u00e0 Ph\u1eadt.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c quy\u1ec1n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ee9 dinh H\u1eefu Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 ; l\u1ea1i hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 tam dinh Trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n. V\u1ec7 u\u00fd ng\u1ea1ch th\u1eeba tr\u01b0\u1edbc sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh, t\u00e1c vi Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh An Giang t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u1ea5t \u1edf sau th\u00e0nh t\u1ec9nh \u1ea5y nhi\u1ec1u ch\u1ed7 t\u1ed1t m\u00e0u, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ea v\u1ec7 n\u00f4ng b\u1eaft l\u00ednh khai kh\u1ea9n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c 770 m\u1eabu ; nh\u1eefng ch\u1ed7 ch\u01b0a khai kh\u1ea9n c\u00f2n \u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9 200 m\u1eabu n\u1eefa. Nh\u01b0ng x\u1ee9 \u1ea5y th\u1ebf \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng xa, c\u1ecf r\u1eadm l\u1ea7y l\u1ed9i. \u0110\u00e3 t\u01b0 cho \u0111\u1ed1c th\u1ea7n t\u1ec9nh \u1ea5y bi\u1ebft : ngh\u0129 \u0111\u1eafp m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf gi\u1eefa x\u1ee9 ru\u1ed9ng \u1ea5y, t\u1eeb b\u1edd \u0111\u1ea5t sau th\u00e0nh \u0111\u1ebfn n\u00fai S\u1ea3m [S\u1ea3m S\u01a1n, n\u00fai Sam] (\u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u00ean m\u1eb7t r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, cao tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3, hay 4 th\u01b0\u1edbc), hai ven \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u khai ng\u00f2i nh\u1ecf (r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc). L\u1ea1i c\u00e1ch nhau kho\u1ea3ng 30 ho\u1eb7c 50 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n, m\u00e0 k\u1ef3 thu ho\u1ea1ch g\u00e1nh l\u00faa \u0111i qua c\u0169ng d\u1ec5. V\u00e0o tu\u1ea7n th\u00e1ng 4, \u0111\u00e3 b\u1eaft l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1eafp, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 500 tr\u01b0\u1ee3ng. Xin \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a, vua sai Kinh do\u00e3n \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng, ch\u01b0a m\u01b0a ; l\u1ea1i sai Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0. M\u01b0a xu\u1ed1ng r\u1ea5t to. Vua m\u1eebng, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1. th\u01b0\u1edfng cho Huy Th\u1ef1c k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i : n\u0103m nay \u00e2n chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan ; ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111i\u1ec7u [thu\u1ebf h\u1ed9] \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 5 th\u00e0nh. V\u1eady d\u00e2n \u1edf 9 ch\u00e2u ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : c\u00e1c ch\u00e2u \u1ea5y, \u0111\u1eddi l\u00e0m th\u00e2n b\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1ea7n 200 n\u0103m, thanh gi\u00e1o th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u00e2u v\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y r\u1ed3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p thu\u1ebf, \u0111\u00e3 cho n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c, l\u00e0 ngh\u0129 b\u1ecdn kia \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, cho n\u00ean n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 d\u1ec5 \u0111em n\u1ed9p. M\u00e0 ngh\u0129 n\u1ed9p thu\u1ebf ch\u00ednh cung, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 thu\u1ebf th\u00e2n, thu\u1ebf h\u1ed9 c\u1ee7a d\u00e2n Kinh, h\u00e1 n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u1eady 9 ch\u00e2u \u1ea5y, b\u1ea1c thu\u1ebf n\u0103m nay, gia \u01a1n chi\u1ec3u theo l\u1ec7 d\u00e2n Kinh m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t. Ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, t\u1ec9nh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n T\u0129nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man t\u1ec9nh Thanh Hoa, b\u1ea1c thu\u1ebf c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n ch\u01a1i n\u00fai Th\u1ee7y Ba. Thuy\u1ec1n vua \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, sai gi\u00f3ng xe \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Th\u00e1nh Duy\u00ean. \u0110\u1ec1 th\u01a1 \u1edf ch\u00f9a tr\u00ean n\u00fai r\u1eb1ng : \u201cK\u00fd h\u1eefu h\u00e0nh cung ph\u1ea1m v\u0169, kh\u1edfi v\u00f4 li\u1ec5u l\u1ee5c \u0111\u00e0o h\u1ed3ng. C\u1ea3nh nh\u01b0 th\u1ecb, nh\u00e2n nh\u01b0 th\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ecb s\u1eafc s\u1eafc th\u1ecb kh\u00f4ng\u201d. D\u1ecbch ngh\u0129a : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 cung vua ch\u00f9a Ph\u1eadt, h\u00e1 kh\u00f4ng li\u1ec5u bi\u1ebfc \u0111\u00e0o h\u1ed3ng. C\u1ea3nh nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng l\u00e0 s\u1eafc, s\u1eafc l\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng\u201d. Vua sai tri\u1ec7u th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf sai \u0111\u1ecdc th\u01a1 \u1ea5y v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c4 c\u00e2u th\u01a1 \u1ea5y, \u00fd v\u1ecb v\u00f4 c\u00f9ng. K\u1ec3 ra thanh t\u0129nh \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a nh\u00e0 Ph\u1eadt, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta th\u1edd Ph\u1eadt, l\u1ea1i c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i s\u1eafc t\u01b0\u1edbng r\u1ee1 r\u00e0ng, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng r\u1ea7m r\u0129 \u01b0 ? Nh\u01b0ng theo l\u00f2ng thi\u1ec7n v\u00f4 l\u01b0\u1eddng, l\u00e0m n\u00ean c\u00f5i vui thi\u00ean nhi\u00ean c\u0169ng l\u00e0 theo t\u1ee5c \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, c\u00e1i \u00fd kh\u00f4ng khen kh\u00f4ng ch\u00ea, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n ra \u1edf m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 n\u00e0y v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1 ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An ; l\u00ean l\u1ea7u Quan H\u1ea3i, xem c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng thao di\u1ec5n. Th\u1ea5y thuy\u1ec1n Thanh Loan m\u1edbi ch\u1ebf, \u0111i l\u1ea1i nhanh l\u1eb9 r\u1ea5t khen ng\u1ee3i. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn chuy\u00ean bi\u1ec7n \u00e1o sa d\u00e0y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u1eb7p. L\u1ea1i th\u00ed nghi\u1ec7m t\u00e0u th\u1ee7y ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc, t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1c h\u1ecdc (\u1edf x\u00e3 Trung Ti\u1ebft b\u00ean t\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch th\u00f4ng gia v\u1edbi nhau t\u00e2u xin h\u1ed3i t\u1ef5. Vua cho \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean, Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch \u0111\u1ed5i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o can \u00e1n ph\u1ea3i c\u00e1ch, ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111em vi\u1ec7c ch\u1ed7 l\u00e0m quen tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1t gi\u00e1c ra, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i x\u1eed ph\u00e2n, th\u00ec n\u1ebfu t\u1ed9i danh ngh\u1ecb x\u1eed \u1ea5y nh\u1eb9 h\u01a1n \u00e1n tr\u01b0\u1edbc cho \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u l\u1ec7 khoan mi\u1ec5n, n\u1ebfu t\u1ed9i danh ngh\u1ecb x\u1eed \u1ea5y, n\u1eb7ng h\u01a1n \u00e1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 cho d\u1ee5 ch\u1ec9 cho \u0111\u1ed5i theo m\u1ee9c nh\u1eb9, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7 \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ed5ng tu\u1ed5i gi\u00e0 h\u01b0u tr\u00ed. Cho V\u1ec7 u\u00fd c\u0169 sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n b\u1ed5 th\u1ee5 L\u00e3nh binh H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c vi\u00ean nh\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n c\u00f2n thi\u1ebfu s\u1ed1 b\u1ea1c tang b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng h\u01a1n 1200 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 h\u01a1n 300 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n. Vua ngh\u0129 n\u0103m nay c\u00f3 kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, \u01a1n to ban kh\u1eafp, gia \u00e2n \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n c\u1ea3.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng ch\u1ee9c b\u1ecdn thu\u1ed9c bi\u1ec1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y : Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u00e0 Long l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i ; Nh\u00e2m Vu l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 La Ki\u00ean l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ph\u00e1t giao \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean qu\u1ea3n th\u00fac.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u00e0 Long tr\u01b0\u1edbc \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, ph\u00e1i \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tho\u00e1i th\u00e1c kh\u00f4ng \u0111i. \u0110\u1ebfn l\u00fac lai kinh ch\u00fac h\u1ed7, vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ed1 d\u00e2n, l\u1ea1i d\u1ee5ng t\u00ecnh gi\u1ea5u b\u1edbt \u0111i, tra h\u1ecfi m\u00e3i m\u1edbi th\u00fa th\u1ef1c. (Tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i d\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 40.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 s\u00f3t h\u01a1n 15.000 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh trao cho quan nh\u1ecb tam ph\u1ea9m, h\u1eadu \u0111\u00e3i bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng, th\u1ef1c ph\u1ee5 \u01a1n n\u01b0\u1edbc, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n, xin x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean kh\u01a1i v\u00e9t d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc c\u00e1c s\u00f4ng trong h\u1ea1t. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng l\u1edbn s\u00f4ng nh\u1ecf \u1edf b\u1ed1n xung quanh kinh th\u00e0nh, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng thuy\u1ec1n \u0111i l\u1ea1i v\u00e0 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u00e1c l\u1ee3i \u1ea5y to l\u1eafm. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ee3i d\u1ee5ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed3ng l\u00faa khoai \u1edf 2 b\u00ean c\u1ea1nh d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, l\u00e2u ng\u00e0y lan r\u1ed9ng ra, th\u00e0nh ra r\u1eadm r\u1ea1p che l\u1ea5p h\u1eb9p \u0111i. V\u1eady sai Kinh do\u00e3n s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u giang ph\u1eadn s\u1edf t\u1ea1i, s\u1ee9c d\u00e2n theo t\u1eebng \u0111o\u1ea1n v\u00e9t kh\u01a1i, c\u1ed1t cho gi\u1eefa d\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng kho\u1ea3ng r\u1ed9ng 10 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m h\u1ea1n, \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c s\u00f4ng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t l\u01b0u th\u00f4ng, n\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u1ee3i. Ai ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ph\u1ea3i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e0 hi\u1ec7u((1) Gi\u00e0 hi\u1ec7u : t\u1ee9c \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111em b\u00eau.1) m\u1ed9t th\u00e1ng ; T\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng. Kinh do\u00e3n, huy\u1ec7n vi\u00ean, \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 b\u00e0n t\u1ed9i. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf c\u00e1c \u0111\u1ec1n thi\u00eang. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : th\u1ea7n gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1eddi, ai l\u00e0m thi\u1ec7n th\u00ec cho Ph\u01b0\u1edbc. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u00f4n th\u1edd ch\u00ednh th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc thi\u00eang. Vua \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u1ea7u kh\u1ea5n th\u1ea7n k\u1ef3, v\u1ecdng t\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, c\u00f3 ch\u00e9p \u1edf s\u00e1ch. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, k\u00ednh t\u00f4n \u0111\u1ea1o tr\u1eddi, m\u1ebfn y\u00eau b\u00e1ch th\u1ea7n, ch\u1ec9 mong cho gi\u00fap n\u01b0\u1edbc gi\u00fap d\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i thu\u1eadn. N\u0103m nay g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u01a1n tr\u1ea1ch ban kh\u1eafp, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ea5m \u01a1n c\u1ea3. Nh\u00e2n ngh\u0129 : th\u1ea7n thi\u00eang \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb h\u1eefu k\u1ef3 tr\u1edf ra B\u1eafc, trong \u1ea5y r\u1ea5t c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u01b0 Th\u1ee5c An D\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng \u1edf Ngh\u1ec7 An, Ch\u00e2n V\u0169 t\u00f4n th\u1ea7n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, \u0110\u1ed5ng th\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Ninh, T\u1ea3n Vi\u00ean s\u01a1n t\u00f4n th\u1ea7n, ch\u00f9a n\u00fai Ph\u1eadt T\u00edch \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, v\u1ed1n l\u00e0 linh \u1ee9ng. Chu\u1ea9n ph\u00e1i Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Th\u1ee5c An D\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111\u1ebfn qu\u00e1n Ch\u00e2n V\u0169 (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 qu\u00e1n Tr\u1ea5n V\u0169, nay ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111\u1ed5i l\u1ea1i) ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai T\u1ea3n Vi\u00ean ; Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n \u0110\u1ed5ng th\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111em h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf trong kho \u0111\u1ebfn n\u01a1i, do t\u1ec9nh th\u1ea7n s\u1edf t\u1ea1i s\u1eeda l\u1ec5 l\u1ee3n b\u00f2, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng 7 l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ea1i ph\u00e1i Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i \u0111em h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a do S\u01a1n T\u00e2y s\u1eafm trai ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ch\u00f9a n\u00fai Ph\u1eadt T\u00edch x\u00e3 Thu\u1ef5 Kh\u00ea, nh\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 7 \u0111\u00e0n chay khai kinh, th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea5y. \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00eau c\u1ea7u v\u1edbi th\u1ea7n, ph\u00f9 h\u1ed9 cho m\u00ecnh tr\u1eabm m\u1ea1nh kho\u1ebb t\u1ed1t l\u00e0nh ; l\u1ea1i c\u1ea7u cho l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, s\u00f4ng thu\u1eadn d\u00f2ng, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp y\u00ean t\u0129nh, nh\u00e2n d\u00e2n b\u00ecnh y\u00ean, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng ph\u00e1i b\u1ed9 ty \u0111i ra qu\u00e1n Ch\u00e2n V\u0169 H\u00e0 N\u1ed9i, xem k\u1ef9 s\u1ef1 t\u00edch, theo t\u1eebng kho\u1ea3n bi\u00ean l\u1ea5y. \u0110\u1ebfn khi v\u1ec1 d\u00e2ng l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : qu\u00e1n n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 bia c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ecbnh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 khoe khoang ; l\u1ea1i c\u00f3 bi\u1ec3n kh\u1eafc th\u01a1 n\u00f4m, c\u00e0ng l\u00e0 b\u1ec9 l\u1eadu. X\u00e9t ra, h\u1ecd Tr\u1ecbnh chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u1ea5n \u00e1p, ti\u1ebfng l\u00e0 t\u00f4i nh\u00e0 L\u00ea, th\u1ef1c l\u00e0 gi\u1eb7c nh\u00e0 L\u00ea. Danh ph\u1eadn kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng thu\u1eadn, ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u0103ng k\u00fd c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ee7 l\u01b0u truy\u1ec1n v\u1ec1 sau. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7t b\u1ecf bia \u1ea5y, m\u00e0i \u0111\u1ee5c ch\u1eef \u0111i, c\u00e1i bi\u1ec3n \u0111\u1ec1 th\u01a1 c\u0169ng \u0111\u1ed1t \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ec1n, t\u1eeb n\u1ebfu c\u00f3 bia, bi\u1ec3n c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ecbnh l\u00e0m ra, \u0111\u1ec1u cho theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i c\u00e1c s\u01b0\u1eddn n\u00fai, \u0111\u1ec9nh n\u00fai \u1edf c\u00e1c n\u00fai c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00e0o m\u00e0 c\u00f3 ch\u1eef c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u1ecbnh \u0111\u1ec1 kh\u1eafc, \u0111\u1ec1u m\u00e0i \u0111\u1ee5c \u0111i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 d\u1ea5u t\u00edch l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Thanh Hoa s\u1eeda \u0111\u1eafp c\u00e1c l\u0103ng vua L\u00ea v\u00e0 l\u1eadp bia k\u00fd, c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m xong, vua cho quan t\u1ec9nh bi\u1ec7n l\u1ec5 ph\u1ea9m do vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u00e1o t\u1ebf.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 qu\u00e2n c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u1ea9u ph\u1ea7n. Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n cho x\u00e3 d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t qu\u00e2n c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng, nh\u1eefng binh d\u00e2n trong x\u00e3 c\u00f9ng l\u1ea1i d\u1ecbch ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng, cho \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m, con c\u00f4i, go\u00e1 ch\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u theo h\u1ea1ng m\u00e0 li\u1ec7u c\u1ea5p ph\u1ea7n s\u1ed1. C\u00f2n quan vi\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ee9 quan ph\u1ea9m cao th\u1ea5p, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, l\u1ea5y l\u1ebd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ed9c kh\u00f4ng n\u00ean chia l\u1ee3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u1ed9c. Duy \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n gian, m\u1ed7i x\u00e3 kh\u00e1c nhau, c\u0169ng c\u00f3 x\u00e3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 xen nhau, c\u0169ng c\u00f3 x\u00e3, to\u00e0n l\u00e0 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n c\u00f4ng th\u1ed5, cho n\u00ean c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 \u0111i\u1ec1n t\u01b0 th\u1ed5, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, quan l\u1ea1i binh d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0m nh\u00e0 v\u01b0\u1eddn \u1edf n\u01a1i \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 c\u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u01a1 ch\u1ec9. N\u1ebfu quan ch\u1ee9c m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111\u00ecnh c\u1ea5p, th\u00ec v\u1ee3 con \u1edf nh\u00e0 qu\u00ea kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea5c \u0111\u1ea5t n\u00e0o m\u00e0 \u1edf. Xin l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho th\u1ed5 tr\u1ea1ch chi\u1ec3u l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u cho l\u00e0 : c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho l\u1ee3i \u0111\u1ec1u nhau. Nay quan vi\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ed5ng l\u1ed9c, n\u1ebfu l\u1ea1i l\u1ea5y ph\u1ea9m tr\u1eadt h\u01a1n k\u00e9m chi\u1ec3u c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ed9c l\u1ea1i chi\u1ebfm l\u1ee3i nhi\u1ec1u h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u1ed9c, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 quan vi\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ed5ng l\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u1ea5p cho kh\u1ea9u ph\u1ea7n, th\u00ec v\u1ee3 con quan vi\u00ean \u1edf nh\u00e0 qu\u00ea kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eadu, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ec3 t\u1ea5t c\u00e1c quan vi\u00ean. Xin nh\u1eefng d\u00e2n x\u00e3 qu\u00e2n c\u1ea5p ru\u1ed9ng c\u00f4ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a l\u00ednh, theo l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n v\u1ec1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 m\u00e0 c\u1ea5p. C\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, c\u1ee9 quan l\u1ea1i, binh th\u1ee3 c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p, bi\u1ec7t n\u1ea1p, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1eadt h\u01a1n k\u00e9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho 1 ph\u1ea7n kh\u1ea9u ph\u1ea9n. L\u00e3o nhi\u00eau, l\u00e3o h\u1ea1ng, ph\u1ebf t\u1eadt((1) Ph\u1ebf t\u1eadt : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 tinh th\u1ea7n v\u00e0 th\u00e2n th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n.1), \u0111\u1ed1c t\u1eadt((2) \u0110\u1ed1c t\u1eadt : t\u1eadt b\u1ec7nh nguy n\u1eb7ng.2), \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ed1 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u1ea5y chia l\u00e0m 2 th\u00e0nh, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u00e0nh ; con m\u1ed3 c\u00f4i, \u0111\u00e0n b\u00e0 go\u00e1 \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ed1 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u1ea5y chia l\u00e0m 3 th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho 1 th\u00e0nh. Trong \u1ea5y, c\u00e1c quan l\u1ea1i c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u00f3t l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf v\u00e0o n\u01a1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng r\u1ed3i th\u00ec t\u00ednh s\u1ed1 m\u1eabu s\u00e0o, kh\u1ea5u tr\u1eeb v\u00e0o s\u1ed1 kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecbu n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7. N\u1ebfu th\u1ed5 tr\u1ea1ch ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u1edf kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1ed1 kh\u1ea9u ph\u1ea7n, th\u00ec t\u00ednh m\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam. N\u1ebfu ch\u1ed7 nh\u00e0 \u1edf r\u1ed9ng qu\u00e1 s\u1ed1 kh\u1ea9u ph\u1ea7n, th\u00ec chi\u1ebfu s\u1ed1 qu\u00e1 ra \u1ea5y, ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7 g\u1ea5p \u0111\u00f4i, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t n\u1eeda cho d\u00e2n. Th\u00f4n x\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i c\u01a1 ch\u1ec9 hi\u1ec7n th\u00e0nh \u1ea5y nguy\u00ean l\u00e0 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n c\u00f4ng th\u1ed5 cho m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111em r\u00fat ra \u0111\u1ec3 qu\u00e2n c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00ed tr\u1eddi n\u00f3ng n\u1ef1c, 5 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Phong \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa V\u0129nh b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ec7 ph\u00e1t ra, d\u00e2n gian nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb truy\u1ec1n nhi\u1ec5m.<\/p>\n<p>Vua l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i nhi\u1ec1u y sinh \u0111em thu\u1ed1c chia nhau \u0111i ch\u1eefa, b\u1ec7nh d\u1ecbch li\u1ec1n b\u1edbt \u0111i. B\u1ecb truy\u1ec1n nhi\u1ec5m ch\u1ebft m\u1ea5t h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. D\u00e2n 3 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc, T\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vang \u1edf t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ebft d\u1ecbch. Chu\u1ea9n cho c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m l\u1ea1i s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, h\u1ed9 kh\u1ea9u l\u1ea5y s\u1ed5 l\u00e0m nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. S\u1ed5 \u0111i\u1ec1n ph\u1ea3i bi\u00ean r\u00f5 m\u1eabu s\u00e0o, x\u1ee9 s\u1edf, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1edd c\u00f5i m\u00e0 d\u1ee9t m\u1ed1i tranh nhau. S\u1ed5 \u0111inh ph\u1ea3i bi\u00ean r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean v\u00e0 tu\u1ed5i, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tra x\u00e9t m\u00e0 kh\u1ecfi s\u00f3t l\u1eadu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft s\u1ed1 d\u00e2n \u0111\u00f4ng hay th\u01b0a c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u00e1ch to l\u1edbn. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, 5 t\u1ec9nh \u1ea5y v\u1eabn cho l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u1edf ch\u1ed7 bi\u00ean vi\u1ec5n, ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. X\u00e9t ra d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e2u nh\u1edd nu\u00f4i d\u1ea1y y\u00ean r\u1ed7i, nh\u00e2n d\u00e2n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ng\u00e0y th\u00eam \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, m\u1edf mang, xin n\u00ean theo l\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh to, l\u00e0m l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch. V\u1ec1 s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n th\u00ec \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 x\u00e9t duy\u1ec7t, r\u1ed3i ph\u00e1t b\u1ea3n \u1ea5t [b\u1ea3n th\u1ee9 hai] v\u1ec1 d\u00e2n tu\u00e2n chi\u1ec3u. S\u1ed5 \u0111inh th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u01b0u \u1edf t\u1ec9nh, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, sai quan \u0111\u1ebfn duy\u1ec7t tuy\u1ec3n m\u1ed9t th\u1ec3.<\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y. Nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m, b\u1ecdn b\u1eady b\u1ea1 ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1eeba d\u1ed1i th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0m b\u1eady ch\u0103ng. B\u00e8n sai t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1i 1000 bi\u1ec1n binh chia \u0111\u00f3ng Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1 m\u1ed7i t\u1ec9nh 500 ng\u01b0\u1eddi. B\u1eafc Ninh ph\u00e1i 1000 bi\u1ec1n binh chia \u0111\u00f3ng Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh 500 ng\u01b0\u1eddi. H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00ednh \u0111\u00e3 m\u00e3n ban sung v\u00e0o. ph\u00e1i u\u1ef7 cho qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u1ea5y, c\u1ee9 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ninh thi\u1ebfp \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 c\u1ea3.<\/p>\n<p>L\u00e0m c\u00e1i t\u00e0u b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng trung ki\u1ec3u m\u1edbi. Sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim, Ch\u00e1nh ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, L\u00ea V\u0103n Xuy\u00ean chi\u1ec3u theo th\u1ec3 ch\u1ebf c\u00e1ch th\u1ee9c t\u00e0u ch\u1ea1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng to m\u1edbi mua v\u1ec1, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m (th\u00e2n t\u00e0u d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, ngang 9 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 4 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n. N\u1ed3i ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ngang 5 th\u01b0\u1edbc, cao 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, tr\u1ee5c b\u00e1nh xe gu\u1ed3ng 2 b\u00ean l\u00e0m d\u00e0i th\u00eam 2 th\u01b0\u1edbc. Tay gu\u1ed3ng 12 c\u00e1i v\u1eabn l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft, duy v\u00e1n tay l\u00e1i l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 lim d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, m\u1eb7t 9 t\u1ea5c, 2 \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c b\u00e1nh xe gu\u1ed3ng l\u00e0m th\u00eam m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ee1 tr\u1ee5c b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. C\u00f2n \u1ed1ng c\u00f2i c\u00f9ng \u1ed1ng kh\u00f3i c\u00f9ng c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng trung t\u00e2m c\u00e1i gu\u1ed3ng v\u00e0 c\u00e1i n\u1eafp n\u1ed3i ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft, ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m. V\u00e1n th\u00e2n t\u00e0u ho\u1eb7c g\u1ed7 t\u1eed g\u1ed7 \u0111\u1ed7((1) G\u1ed7 t\u1eed, g\u1ed7 \u0111\u1ed7 : ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 th\u1ee9 g\u1ed7 g\u00ec, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 lo\u1ea1i g\u1ed7 th\u1ecb, g\u1ed7 b\u00e0ng.1) c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e1n ch\u1ec9 d\u00e0y 8 ph\u00e2n). C\u00f2n t\u00e0u ch\u1ea1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng trung c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00e0u v\u1eadn t\u1ea3i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 \u00f4 thuy\u1ec1n [t\u00e0u \u0111en].<\/p>\n<p>Vua sai th\u1ee7y s\u01b0 s\u1eeda ch\u1eefa 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n : Long T\u1ee9, Long Ng\u0169, Long L\u1ee5c. (3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n n\u00e0y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u00edch ra \u0111i\u1ec1n v\u00e0o s\u1ed1 thuy\u1ec1n l\u00ea c\u00f2n thi\u1ebfu. Nay chu\u1ea9n cho l\u1ea1i g\u1ecdi theo t\u00ean c\u0169. M\u00e0u thuy\u1ec1n s\u01a1n d\u1ea7u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m s\u01a1n th\u1ebfp b\u1ea1c ph\u1ee7 s\u01a1n m\u1eb7t d\u1ea7u. G\u00f5 v\u00e1n thuy\u1ec1n c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o th\u1ee7ng n\u00e1t th\u00ec tu\u1ef3 t\u1eebng ch\u1ed7 m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa. c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c thuy\u1ec1n Long Nh\u1ea5t, Long Nh\u1ecb, Long Tam v\u00e0 thuy\u1ec1n Long Kha c\u1ed9ng 7 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o khi \u0111i theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf T\u1ea3 k\u1ef3 nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u00f4ng, h\u1eb1ng n\u0103m tra x\u00e9t, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam tr\u1ef1c, B\u1eafc tr\u1ef1c. (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ng\u1ef1a c\u00e1i 20 con, ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c 5 con. Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn ng\u1ef1a c\u00e1i \u0111\u1ec1u 15 con, ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c \u0111\u1ec1u 4 con).<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Hi\u1ec7p t\u00e1n Cao H\u1eefu D\u1ef1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 b\u00e0y l\u1ed7i c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u00f3i : Gi\u1ea3ng khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y ch\u00f3t c\u00f3 nh\u1eadn l\u1ea5y ti\u1ec1n ch\u00e8 l\u00e0 v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ee7y l\u1ee3i c\u1ee7a t\u1ec9nh An Giang, tu\u1ef3 vi\u1ec7c chi ti\u00eau vi\u1ec7c c\u00f4ng. D\u1ef1c khi \u1edf H\u00e0 T\u0129nh c\u0169ng c\u00f3 l\u1ea5y ri\u00eang ti\u1ec1n ch\u00e8 l\u00e1 v\u1ec1 c\u1eeda quan, b\u1ebfn tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : thu\u1ebf c\u1eeda quan, b\u1ebfn tu\u1ea7n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u00e0nh ng\u1ea1ch, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i thu th\u1eeba ra ngo\u00e0i ng\u1ea1ch. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, m\u00ecnh coi gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u1ea5n, n\u1ebfu c\u00f3 chi ti\u00eau vi\u1ec7c c\u00f4ng, ng\u1ea1i g\u00ec vi\u1ec7c t\u00e2u xin l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 chi, sao l\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi xui gi\u1ee5c l\u00e0m th\u00f3i b\u1eady \u1ea5y. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111em chi vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u0169ng ch\u01b0a l\u00e0 ph\u1ea3i, n\u1eefa l\u00e0 trong khi chi ph\u00e1t, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ea3 \u01b0. Nh\u01b0ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft theo l\u1eddi d\u1ee5 b\u00e0y t\u1ecf, kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm che ch\u1edf ch\u00fat n\u00e0o, gia \u01a1n mi\u1ec5n vi\u1ec7c x\u1eed ph\u00e2n. C\u00f2n nh\u1eefng m\u00f3n ti\u1ec1n g\u1ea1o chi ti\u00eau x\u00e9t ra thu\u1ed9c v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u01b0, th\u00ec chi\u1ec3u s\u1ed1 t\u01b0 \u0111em c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111\u1ec1n ra, l\u01b0u l\u00e0m c\u1ee7a c\u00f4ng h\u1ea1t \u1ea5y. Cao H\u1eefu D\u1ef1c c\u0169ng cho khoan mi\u1ec5n, nh\u01b0ng chi\u1ebfu s\u1ed1 ti\u1ec1n thu ri\u00eang bao nhi\u00eau, cho ti\u1ec7n n\u1ed9p \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, chuy\u1ec3n b\u00e1o cho H\u00e0 T\u0129nh chi ti\u1ec1n kho ra \u0111\u1ee7 s\u1ed1 \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m chi ti\u00eau vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u t\u1ec9nh c\u00f3 c\u1eeda quan b\u1ebfn tu\u1ea7n, th\u1ee7y l\u1ee3i, \u0111\u1ea5u gi\u00e1 ph\u00e1t m\u1ea1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 theo th\u00f3i l\u00e0m b\u1eady nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ? Sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 s\u1ee9c h\u1ecfi, r\u1ed3i th\u00ec c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi : c\u00f3 5 t\u1ec9nh l\u00e0 Thanh Hoa, B\u1eafc Ninh, Ph\u00fa Y\u00ean, Cao B\u1eb1ng, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng thu ti\u1ec1n ch\u00e8 l\u00e1 ngo\u1ea1i l\u1ec7, m\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e0 bu\u00f4n \u0111\u01b0a bi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean gi\u1eef m\u00ecnh thanh b\u1ea1ch \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 trong h\u1ea1t, coi l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c v\u1ee5. Nay v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ea5u th\u1ea7u thu\u1ebf c\u1eeda quan, b\u1ebfn tu\u1ea7n m\u00e0 nh\u1eadn qu\u00e0 bi\u1ebfu c\u1ee7a nh\u00e0 bu\u00f4n, d\u1eabu so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng nhi\u00ean chi\u1ec3u thu ti\u1ec1n ch\u00e8 l\u00e1 c\u00f3 kh\u00e1c, nh\u01b0ng x\u00e9t ra l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef g\u00ecn li\u00eam khi\u1ebft. Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 : ng\u01b0\u1eddi ta ai kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, qu\u00fd h\u1ed3 bi\u1ebft \u0111\u1ed5i m\u1edbi. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111inh ninh d\u1ee5 b\u1ea3o cho quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i : n\u1ebfu t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m kh\u00f4ng ph\u1ea3i, cho \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 h\u1eb7c. C\u00e1c t\u1ec9nh vi\u00ean n\u1ebfu \u1edf trong h\u1ea1t ki\u1ec3m x\u00e9t \u0111\u01b0a ra, c\u0169ng cho khoan mi\u1ec5n. Sao m\u00e0 c\u1ee9 nh\u1ea5t v\u1ecb im l\u1eb7ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n d\u1ee5 s\u1ee9c h\u1ecfi, m\u1edbi b\u00e0y t\u1ecf ra, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. V\u1eady t\u1ec9nh th\u1ea7n 5 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 9 th\u00e1ng, kh\u00f4ng cho l\u1ea5y c\u00f4ng kh\u00e1c kh\u1ea5u tr\u1eeb. Ti\u1ec1n ch\u00e8 l\u00e1 \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u1ea5y t\u1ef1 li\u1ec7u \u0111\u00e1ng gi\u00e1 bao nhi\u00eau ti\u1ec1n, cho \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i ra r\u00f5 r\u00e0ng, giao cho t\u1ec9nh l\u00e0m ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu. T\u1eeb sau n\u00ean c\u00e0ng th\u00eam tu t\u1ec9nh, k\u00ednh gi\u1eef l\u1eddi r\u0103n \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu \u01a1n hu\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i, ch\u1edb l\u1ea1i l\u1ea7n sau l\u1ea7m l\u1eabn n\u1eefa.<\/p>\n<p>H\u00e0 Ti\u00ean, V\u0129nh Long, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111em s\u1ed1 bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng, t\u00e2u b\u00e1o l\u00ean. Chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo s\u1ed1 ru\u1ed9ng, s\u1ed1 th\u00f3c thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (H\u00e0 Ti\u00ean ru\u1ed9ng h\u01a1n 940 m\u1eabu, c\u00f3 m\u1ed9t \u00edt b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c h\u01a1n 3900 h\u1ed9c, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 300 quan. V\u0129nh Long ru\u1ed9ng 260 m\u1eabu, thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c h\u01a1n 2800 h\u1ed9c, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 250 quan. Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ru\u1ed9ng h\u01a1n 140 m\u1eabu, thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c h\u01a1n 230 h\u1ed9c, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan).<\/p>\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa Ba Qu\u1ed1c C\u00f4ng. Vua sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng do ng\u1ef1a tr\u1ea1m phi \u0111\u1ec7. Vi\u1ec7c n\u00e0o thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e2n c\u01a1, v\u00e0 quan y\u1ebfu th\u1eadn m\u1eadt, th\u00ec \u0111\u1ec7 n\u1ed9p \u1edf x\u1ee9 th\u1ecb v\u1ec7. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 thuy\u1ec1n t\u00e0u ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u1ee9 kh\u1ea9n v\u1eeba kh\u1ea9n l\u1eafm \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 tr\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa m\u1ea5t. Ph\u00fa l\u00e0m quan thanh b\u1ea1ch, khi \u1ed1m ch\u1ebft, trong h\u00f2m kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n c\u1ee7a g\u00ec.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft, d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh c\u1ea5p cho ngay 3 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 200 quan ti\u1ec1n. Vua sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n. Khi c\u1ea5t \u0111\u00e1m v\u1ec1 \u0111\u1ebfn qu\u00ea, ban th\u00eam cho 300 quan \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan thanh li\u00eam. L\u1ea1i truy t\u1eb7ng l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129. Con l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n T\u01b0\u1eddng cho \u0103n l\u01b0\u01a1ng c\u1eedu ph\u1ea9m, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 20 tu\u1ed5i, do b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng l\u00ednh \u1edf Kinh m\u00e0 qu\u00ea thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, h\u1eb1ng n\u0103m tr\u00edch ph\u00e1i 3 v\u1ec7 sung \u0111i th\u00fa Nam K\u1ef3. V\u1ec7 n\u00e0o sang n\u0103m \u0111\u1ebfn ban \u0111i th\u00fa, th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 7 n\u0103m nay chia ban, to\u00e0n s\u1ed1 v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i th\u00fa. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thuy\u1ec1n qu\u00e2n tu\u1ea7n bi\u1ec3n h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00e1ng 4 ph\u00e1i \u0111i, th\u00e1ng 10 r\u00fat v\u1ec1).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh, t\u1eeb ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, t\u00ednh chi\u1ebft can ra ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf m\u00e0 c\u1ea5p cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 3 quan ; Ch\u00e1nh t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn 2 quan, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf 3 quan ; ch\u00e1nh t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 2 quan ; Ch\u00e1nh t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn 1 quan, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf 2 quan ; Ch\u00e1nh t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 1 quan ; Ch\u00e1nh t\u00f2ng l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn \u0111\u1ec1u 1 quan).<\/p>\n<p>Ph\u00e1t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn nh\u1ecf Gia Long, Minh M\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh, ch\u1ee9a v\u00e0o kho \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng (C\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn ti\u1ec1n to 5000 quan, ti\u1ec1n nh\u1ecf 10000 quan ; t\u1ec9nh v\u1eeba ti\u1ec1n to 3000 quan, ti\u1ec1n nh\u1ecf 6000 quan ; t\u1ec9nh nh\u1ecf ti\u1ec1n to 2000 quan, ti\u1ec1n nh\u1ecf 4000 quan).<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung th\u0103ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7, ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u1ec1 Kinh. Cho Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng, th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung \u0111\u1ec1u l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u1ea1n h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Cho Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Quang l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7. Tr\u01b0\u1edbc kia, Chu\u1ea9n \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u Cam L\u1ed9, chi\u00eau ph\u1ee7 b\u1ecdn th\u1ed5 man, nh\u00e2n kh\u00f4ng quen ch\u1ecbu th\u1ee7y th\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ea5y b\u1ecb \u1ed1m, n\u00f3i n\u0103ng th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, t\u00e2m t\u00ednh b\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, t\u00e2u vu cho B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i th\u1ed5 ty, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ed9t n\u0103m nay sinh vi\u1ec7c, v\u00e0 c\u00f3p nh\u1eb7t vi\u1ec7c v\u1eb7t, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp l\u1ea1i d\u1ecbch ty Ni\u1ebft. U\u1ea9n l\u1ea1i \u0111em nh\u1eefng vi\u1ec7c Chu\u1ea9n l\u00e0m kh\u00f4ng ph\u1ea3i, 2 b\u00ean c\u00f9ng gi\u00e8m ch\u00ea nhau.<\/p>\n<p>Vua sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111i x\u00e9t \u00e1n x\u1eed. Chu\u1ea9n ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3. U\u1ea9n c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u00eau b\u1ea5t ho\u00e0, x\u1eed gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n m\u1ea5t tr\u00ed kh\u00f4n th\u00e0nh b\u1ec7nh cu\u1ed3ng, cho n\u00ean t\u1eadp t\u00e2u kh\u00f4ng th\u1eadt, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady x\u1eed theo m\u1ee9c nh\u1eb9, c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m binh c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n c\u00f9ng Chu\u1ea9n c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, b\u1ec7nh t\u00ecnh c\u1ee7a Chu\u1ea9n kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y, m\u00e0 b\u1ea5y l\u00e2u v\u1eabn gi\u1ea5u kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh cu\u1ed3ng v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, th\u00ec t\u1ed9i U\u1ea9n l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 ho\u00e0 \u0111\u1ed3ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea5t ho\u00e0. V\u1eady U\u1ea9n x\u1eed gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n x\u1eed t\u1ed9i v\u1eabn l\u00e0 b\u1ea5t ho\u00e0, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, v\u1eady ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 quy\u1ec1n qu\u1ea3n dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : g\u1ea7n \u0111\u00e2y bi\u1ec1n binh c\u00e1c dinh v\u1ec7 \u1edf Kinh thao di\u1ec5n c\u00e1c thuy\u1ec1n, kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1eb7t \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e1ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo s\u1ed1 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, li\u1ec7u c\u1ea5p ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho : (v\u1ec7 C\u1ea9m y 20 quan ti\u1ec1n ; v\u1ec7 Kim ng\u00f4, Long v\u00f5, K\u1ef3 v\u00f5, \u0111\u1ec1u 10 quan ti\u1ec1n ; V\u0169 l\u00e2m 2 d\u1ef1c 60 quan ; C\u1ea5m binh 5 dinh 100 quan ti\u1ec1n ; C\u00e1c b\u1ea3o 40 quan, 3 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 70 quan).<\/p>\n<p>Ph\u00e1t k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd [\u1ed1ng nh\u00f2m] chia c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1eadc th\u1ee9 kh\u00e1c nhau : (Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 2 \u1ed1ng, l\u01b0u nha 1 \u1ed1ng, tr\u00edch ra 1 \u1ed1ng v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam 1 \u1ed1ng giao c\u1ea3 cho \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Kinh k\u1ef3 Th\u1ee7y s\u01b0 nguy\u00ean c\u1ea5p 10 \u1ed1ng, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 5 \u1ed1ng, tr\u00edch ra 5 \u1ed1ng v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam 10 \u1ed1ng chia giao cho 2 h\u1ea1ng thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng v\u1eeba m\u1ed7i thuy\u1ec1n 1 \u1ed1ng. Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 \u1ed1ng, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 1 \u1ed1ng, nay c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 \u1ed1ng n\u1eefa. H\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec tr\u00edch giao cho 1 \u1ed1ng. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 1 \u1ed1ng, nay c\u1ea5p th\u00eam 2 \u1ed1ng n\u1eefa, chia giao cho th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ven bi\u1ec3n, m\u1ed7i n\u01a1i 1 \u1ed1ng. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u1ea5p ri\u00eang cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u1ed1ng. C\u00f2n 4 \u1ed1ng c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y, l\u00e2m th\u1eddi ph\u00e1t cho vi\u00ean bi\u1ec1n mang \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c. C\u00e1c ph\u1ee7 thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 2 \u1ed1ng. S\u01a1n T\u0129nh 1 \u1ed1ng. C\u00e1c \u0111\u1ed3n H\u1ea3i V\u00e2n Quan, c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, C\u1ea7n Gi\u1edd, Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng, Thanh H\u1ea3i, Ph\u00fa Qu\u1ed1c, Thi N\u1ea1i, Bi\u1ec7n S\u01a1n m\u1ed7i \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 1 \u1ed1ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m r\u1eb1ng : b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef ch\u1ee9c chi\u00eam h\u1eadu [xem kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng], tr\u00ean tr\u00f4ng tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi tr\u00f4ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1. M\u00e0 k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn b\u1ecf, kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nh\u00f2m ng\u1eafm, th\u1ef1c l\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, b\u1ecf thi\u1ebfu ch\u1ee9c v\u1ee5. C\u00e1i t\u1ed9i v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ea1m h\u00e3y khoan tha. T\u1eeb nay n\u00ean c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau c\u1ee9 5 ng\u00e0y l\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eadp nh\u00f2m xem 1 l\u1ea7n, c\u1ed1t trong 2 th\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u k\u1ef9. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh n\u00e0y th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai N\u1ed9i c\u00e1c so\u1ea1n \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00f3i v\u1ec1 h\u00ecnh v\u1ebd \u0111\u1ecba c\u1ea7u c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, giao cho ph\u1ee5ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f3 h\u1ed5 d\u1eef xu\u1ed1ng l\u00e0ng. \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 L\u00ea Khi\u00eam Quang th\u00e2n \u0111em d\u00e2n binh \u0111i b\u1eaft. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c Di\u1ec7m \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o, b\u1ecb h\u1ed5 c\u1eafn c\u00e0o ph\u1ea3i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i h\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i. Di\u1ec7m v\u00ec b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Quang ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Di\u1ec7m chu\u1ea9n cho ngo\u00e0i l\u1ec7 ti\u1ec1n tu\u1ea5t, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : Th\u1eeba Thi\u00ean nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 T\u00fa t\u00e0i khoa tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Mai V\u0103n M\u1ef9 con Mai V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, ca tr\u01b0\u1edfng th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e8n m\u1ea1t, n\u1ebfu cho khoa n\u00e0y v\u00e0o thi, c\u00f3 ph\u1ea7n tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng con nh\u00e0 ch\u00e8o h\u00e1t h\u00e8n h\u1ea1, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean cho c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ea1ch. B\u00e8n giao cho b\u1ed9 x\u00e9t th\u1ef1c. M\u1ef9, v\u0103n h\u1ecdc t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng cho v\u00e0o thi. Vua gia \u01a1n b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i b\u1ed9 L\u1ea1i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng th\u1ecd d\u00e2n 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Th\u1eeba Thi\u00ean 2 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, An Giang, Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng k\u00ednh theo \u00e2n chi\u1ebfu x\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng hi\u1ebfu t\u1eed, ti\u1ebft ph\u1ee5 t\u00e2u l\u00ean. vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t b\u00e0n, c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 n\u00eau th\u01b0\u1edfng (B\u1eafc Ninh c\u00f3 hi\u1ebfu t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n L\u1ee5c Ng\u1ea1n, cha m\u1ea5t l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf m\u1ea3 3 n\u0103m, \u0111\u1ea5t \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00fa d\u1eef m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i. S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 ti\u1ebft ph\u1ee5 l\u00e0 L\u00ea Th\u1ecb T\u1ec3, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u1ea5t, tu\u1ed5i 20, ch\u1ed3ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 con, th\u1ec1 kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng n\u1eefa).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013\u00a0 Quy\u1ec3n CCXV \u2013 215<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840]. M\u00f9a thu th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>M\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An, Gia \u0110\u1ecbnh. Sai T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean ; Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 bi\u1ec7n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An ; \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. Lang trung b\u1ed9 Binh bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m S\u1ef9 \u00c1i sung ch\u1ee9c Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. (Tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean nguy\u00ean ng\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n 35 t\u00ean, n\u0103m \u1ea5y \u00e2n khoa, s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 nhi\u1ec1u h\u01a1n, l\u1ea5y th\u00eam 3 t\u00ean, c\u1ed9ng 38 t\u00ean. C\u00e1c quy\u1ec3n \u0111\u00e1nh d\u1ea5u s\u1eafc v\u00e0ng, s\u1eafc xanh, s\u1eafc \u0111en 3 hi\u1ec7u((1) Quy\u1ec3n thi c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u00e1nh d\u1ea5u 1 s\u1eafc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y v\u1ec1 t\u1ec9nh n\u00e0o m\u1ea5y t\u00ean \u0111\u1ed7.1), m\u1ed7i hi\u1ec7u l\u1ea5y 8 t\u00ean, hi\u1ec7u s\u1eafc \u0111\u1ecf th\u1eabm 9 t\u00ean, hi\u1ec7u s\u1eafc \u0111\u1ecf t\u01b0\u01a1i 5 t\u00ean). T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thi \u1edf trong Kinh th\u00e0nh ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ec7 c\u00f3 ph\u00e1i l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u00e0n \u00e1p. Vua n\u00f3i : voi \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u0111i chi\u1ebfn tr\u1eadn, c\u00f2n h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi, ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ph\u00f2ng xem x\u00e9t c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, d\u00f9ng voi l\u00e0m g\u00ec. T\u1eeb sau tr\u01b0\u1eddng thi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e1i voi \u0111i n\u1eefa. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Khoa \u1ea5y tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An 2 tr\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n c\u1ed9ng 51 ng\u01b0\u1eddi : (tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean 31 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ch\u1ec9nh, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u1ee9, Nguy\u1ec5n Thanh Oai, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd, Ng\u00f4 Kh\u1eafc Ki\u1ec7m, Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tu\u1ea5n, Phan H\u1eefu T\u1eeb, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Vinh, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n Phi\u00ean, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Hi\u1ec3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ch\u00e2n, Nguy\u1ec5n S\u1ef9 Long, \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Tu\u1ea5n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Trinh, Tr\u1ea7n C\u00f4ng B\u00ecnh, H\u1ed3 V\u0103n Tr\u1ecb, V\u0169 Duy Th\u00e0nh, Phan V\u0103n Thu\u1eadt, Mai Tr\u00fac T\u00f9ng, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea3o, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Ng\u1ea1n, V\u0169 V\u0103n Tr\u1ecb, V\u0169 V\u0103n Khi\u00eam, L\u00ea \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng V\u1ee5, L\u00ea V\u0103n C\u1ea9n, Tr\u1ea7n V\u0103n Gia, Cung Th\u1ebf D\u1ef1, V\u0169 Kh\u1eafc \u0110\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 : Nguy\u1ec5n Huy Gi\u00e1p, L\u00ea Th\u1ebf Qu\u00e1n, Nguy\u1ec5n Huy T\u1ebf, V\u0169 Nguy\u00ean Doanh, Nguy\u1ec5n Tr\u00f9ng T\u00e2n, Mai Anh Tu\u1ea5n, Phan \u0110\u00ecnh Phong, B\u00f9i Th\u1ee9c Ki\u00ean, Ph\u1ea1m Tru\u1ef3, Phan Duy V\u0129nh, H\u1ed3 S\u1ef9 Tu\u1ea7n, Tr\u1ea7n H\u1eadu L\u1ed9c, L\u00ea D\u1ee5, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1c, U\u00f4ng Nh\u1eadt H\u00e2n, \u0110\u00e0o \u0110\u0103ng Ph\u1ea9m, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0o, Nguy\u1ec5n Th\u00e1i Th\u00f4ng, Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Do\u00e3n, D\u01b0\u01a1ng L\u1ec7).<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 l\u00ean, b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t ra C\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Mai Tr\u00fac T\u00f9ng, V\u0169 Kh\u1eafc \u0110\u1ed3ng, quy\u1ec3n thi th\u1ee9 hai, b\u00e0i ph\u00fa tr\u00f9ng v\u1eadn, \u0111\u1ec1u tru\u1ea5t xu\u1ed1ng l\u00e0m T\u00fa t\u00e0i, quan tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh Ch\u00e1nh ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, ch\u1ea5m v\u0103n ch\u01b0a xong, n\u1ed1i nhau \u1ed1m ch\u1ebft c\u1ea3. Vua sai b\u1ecdn \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u \u0111em c\u1ea3 quy\u1ec3n thi ni\u00eam phong l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9. Khi \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua sai \u0111\u01b0\u1eddng quan 6 b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, m\u1ed7i b\u1ed9 vi\u1ec7n 1 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9i l\u1ea1i ch\u1ea5m v\u0103n \u1edf vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed 6 ng\u01b0\u1eddi : (Nguy\u1ec5n Ho\u00e0i V\u0129nh, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1eadp, V\u0169 Ti\u1ebfn Huy, Ki\u1ec1u Kh\u1eafc H\u00e0i, Phan V\u0103n Ch\u1ea5t) \u0111\u01b0a v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh treo b\u1ea3ng chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o, cho \u0103n y\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : v\u0103n phong \u1edf Nam K\u1ef3 m\u1edbi m\u1edf, quy\u1ec3n v\u0103n thi \u0111\u1ed7, so v\u1edbi c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1c kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1i k\u00e9m. Nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u1ea5y khoa m\u1ee5c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec khi l\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1edbi tho\u1ea3 thi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng mong ng\u00f3ng c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u00e0n v\u1ec1 gi\u00fap l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0103n gi\u1ecfi ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan tu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng. Nguy\u00ean v\u0103n kh\u00f4ng gi\u1ecfi ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 k\u1ebb gian ho\u1ea1t. \u0110\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9ng b\u01b0\u1edbng, \u00edt v\u0103n h\u1ecdc((1) T\u1ee9c l\u00e0 Chu X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi H\u00e1n Cao T\u1ed5.1) m\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u00f5 r\u1ec7t, c\u1ee9 g\u00ec ph\u1ea3i khoa m\u1ee5c \u0111\u00e2u ?<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c Ph\u1ea1m S\u1ef9 \u00c1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng \u1ed1m ch\u1ebft. (Nh\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng thi, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 th\u1ef1c th\u1ee5 ch\u1ee9c t\u1ebf t\u1eedu). Vua th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, cho \u1edf ngo\u00e0i l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho Ph\u1ea1m S\u1ef9 \u00c1i 100 quan ti\u1ec1n, 1 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng 80 quan ti\u1ec1n, 3 t\u1ea5m l\u1ee5a. Sai quan t\u1ec9nh b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a quan t\u00e0i v\u1ec1 qu\u00ea an t\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : S\u1ef9 \u00c1i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf Kinh, kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111i ch\u1ea5m tr\u01b0\u1eddng, m\u00e0 sau khi ch\u1ebft, c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00e2m li\u1ec7m, t\u1ea1i t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u1ea5p cho 3 t\u1ea5m v\u1ea3i tr\u1eafng, \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f4ng cho \u0111em theo. B\u00e8n d\u1ee5 s\u1ee9c qu\u1edf b\u1ecdn quan t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh V\u0129nh Long l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng, L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m \u0111\u1ec1u v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u0169 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea Khoan M\u00e3nh l\u00e0m th\u1ef1 L\u0129nh binh V\u0129nh Long ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 tam dinh K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u1ee5ng l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u1eadp l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. Sai Kinh do\u00e3n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, ch\u01b0a m\u01b0a. B\u00e8n \u0111\u1ed5i ph\u00e1i T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ngay. Vua sai l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1, th\u01b0\u1edfng cho B\u00f9i Qu\u1ef9 k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ec7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec th\u00f4i. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 5 l\u1ea1i ph\u00e1t ra b\u1ecb truy\u1ec1n nhi\u1ec5m ch\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3000 ng\u01b0\u1eddi, nay m\u1edbi y\u00ean h\u1eb3n. Vua d\u1ee5 cho theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t. C\u00f2n vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c qu\u1edf.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u0103ng th\u1ef1 Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1. C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00fai Thu\u1eadn kh\u00f4ng t\u1ed1t gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vua ngh\u0129 C\u1ef1 2 l\u1ea7n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng, cho n\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh cho th\u0103ng ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong, ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh, ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ; V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; Ph\u1ea1m Phi l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 sung L\u00e3nh binh Thanh Hoa ; Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0 l\u00e0m L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn ; Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a l\u00e0m L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh ; Nguy\u1ec5n Song Thanh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Tuy\u00ean ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y ; \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean ; Tr\u1ea7n Tuy\u00ean l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long ; Ng\u00f4 Kim L\u00e2n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y ; Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ; L\u00ea Qu\u1ed1c Trinh l\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean ; Ho\u00e0ng Thu l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1 ; L\u00ea Danh \u0110\u1ec1, B\u00f9i Ph\u1ee5 Phong \u0111\u1ec1u l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i ; Nguy\u1ec5n Du l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 ; Ph\u1ea1m B\u1ea1ch Nh\u01b0 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 ; B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn, Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn S\u1ef9 \u0111\u1ec1u l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh ; \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c C\u01a1 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh ; V\u0169 Danh Th\u1ea1c l\u00e0m ch\u1ee9c L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; Ph\u1ea1m T\u0129nh l\u00e0m H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; Nguy\u1ec5n S\u1ef9 \u0110\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; L\u00ea T\u1eadp l\u00e0m Binh khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung ; Ph\u1ea1m B\u00e1 Thi\u1ec1u, Ph\u1ea1m Gia Chuy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p ; Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e0n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea B\u1ec9nh Trung l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 (Trung tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang).<\/p>\n<p>Cho quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa. Ngh\u1ecb l\u1ea5y c\u1edb Thanh Hoa l\u00e0 qu\u00ea m\u1eb9 xin h\u1ed3i t\u1ef5. Vua b\u00e8n cho B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 V\u0169 Th\u00e0nh Phong \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa, Ngh\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n, v\u00ec k\u1ebft \u00e1n s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c l\u1ea1o th\u1ea3o ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Cho \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Qu\u1ed1c Trinh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh ; Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n b\u1ed5 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 ; Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c ; H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thu \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung V\u0169 kh\u1ed1, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u00ea \u0110\u0103ng Khi\u00eam h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh thi b\u01a1i thuy\u1ec1n \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. M\u1ed7i ng\u00e0y bu\u1ed5i s\u00e1ng chia l\u00e0m 3 l\u1ea7n, m\u1ed7i l\u1ea7n h\u1ea1n cho 4, 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. Gi\u1ea3i nh\u1ea5t th\u01b0\u1edfng 3 quan ti\u1ec1n, gi\u1ea3i nh\u00ec th\u01b0\u1edfng 2 quan, gi\u1ea3i ba 1 quan. V\u0103n v\u00f5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n m\u1ed7i b\u00ean 1 vi\u00ean c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111i tr\u00f4ng coi. B\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00e1t ti\u1ec1n kho \u0111em \u0111\u1ebfn c\u1ea7u ng\u1ef1 ban ph\u00e1t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh k\u00ea t\u00ean c\u00e1c quan v\u00f5 trong ngo\u00e0i t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n can \u00e1n b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch, \u0111\u1ec7 l\u00ean vua xem. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho b\u1ecdn V\u0169 V\u0103n Th\u1eafng 12 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed5 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u00e0m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5 dinh Ti\u1ec1n phong ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00fa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Thi\u1ec7n v\u00f5 dinh Long v\u00f5 ; V\u0169 V\u0103n Th\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 dinh H\u1ed5 uy ; Ng\u00f4 V\u0103n T\u00f2ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u1ec7n v\u00f5 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; L\u00ea Vi\u1ebft Th\u00edch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i ; L\u00ea C\u00f4ng B\u00e3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu th\u1ee7y v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i : th\u1ed5 d\u00e2n ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 h\u1ea1t \u1ea5y, k\u1ef3 thu\u1ebf n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111i, th\u1ed5 ty l\u00e0 C\u1ed1c Ph\u1ea3 Xuy\u00ean g\u1ecdi v\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng tr\u1ed1n \u0111i n\u1ed1t. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i t\u1ec9nh thu\u1ed9c hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn kh\u00e1m. C\u1ed1c Ph\u1ea3 Xuy\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u00fa t\u1ed9i, xin ho\u00e3n thu\u1ebf \u0111\u1ebfn qu\u00e3ng th\u00e1ng 8 th\u00e1ng 9, chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng d\u00e2n tr\u1ed1n n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u1ee7 nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay th\u1ea5m nhu\u1ea7n thanh gi\u00e1o, l\u00e2u nh\u1edd nu\u00f4i d\u1ea1y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nh\u01b0 m\u1ed9t, kh\u00f4ng k\u1ec3 xa g\u1ea7n. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n ch\u00e2u \u1ea5y t\u1ef1 nhi\u00ean tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u1ebfn l\u00fac xu\u1ea5t \u0111\u1ea7u, l\u1ea1i k\u00eau l\u00e0 s\u1ed1 \u0111inh c\u00f3 t\u00ean khai trong s\u1ed5, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, ng\u1ea1ch thu\u1ebf ph\u1ea3i ch\u1ecbu n\u1eb7ng ri\u00eang. Tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e8m x\u00e9t k\u1ef9. \u0110\u00e3 xu\u1ed1ng t\u1edd d\u1ee5 tha h\u1ebft b\u1ea1c thu\u1ebf thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m \u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7, c\u00f3 c\u00e1c b\u1eadc \u0111inh tr\u00e1ng gi\u00e0 tr\u1ebb. Nh\u1eefng c\u00e1ch y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n. M\u00e0 k\u1ef3 thu\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u1ea1i \u0111em nhau tr\u1ed1n tr\u00e1nh kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1ed1n thu\u1ebf. Nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 d\u00e2n \u1ea5y \u1edf ch\u1ed7 h\u1ebbo l\u00e1nh xa x\u00f4i, sinh l\u00fd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u0169ng n\u00ean v\u00ec ch\u00fang gi\u00fap \u0111\u1ee1 ch\u1eefa ch\u1ea1y. V\u1eady v\u1ec1 thu\u1ebf thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, gia \u00e2n cho tha h\u1eb3n, c\u00f2n ng\u1ea1ch thu\u1ebf n\u0103m nay cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 s\u1ebd thu. Th\u1ed5 ty C\u1ed1c Ph\u1ea3 Xuy\u00ean cai tr\u1ecb b\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u00ecnh l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, quan t\u1ec9nh c\u00f9ng vi\u00ean ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 t\u00e2u n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00f9 \u0111\u1ed3 t\u1ec9nh \u1ea5y ph\u00e1t \u0111i c\u00e0y c\u1ea5y \u1edf s\u1edf ru\u1ed9ng m\u1edbi kh\u1ea9n, nay \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n tha cho v\u1ec1. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n \u1ea5y, xin c\u1ea5p cho d\u00e2n x\u00e3 c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai m\u1eadt h\u1ecfi b\u1ecdn kia, n\u1ebfu mu\u1ed1n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111i\u1ec1n s\u1edf, th\u00ec cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, v\u00e0 \u0111em ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y cho l\u00e0m t\u01b0 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng l\u00e0m \u0103n. N\u1ebfu mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea, c\u0169ng cho \u0111em ru\u1ed9ng \u1ea5y b\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m t\u01b0 \u0111i\u1ec1n. Kh\u00f4ng c\u00f3 ai mua, m\u1edbi giao cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nh\u1eadn l\u0129nh, chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n t\u00ednh thu\u1ebf. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng t\u00f9 \u0111\u1ed3 \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam v\u1ec7 Trung th\u1ee7y t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Thu\u1ed9c h\u1ea1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 19 huy\u1ec7n, c\u00f3 nhi\u1ec1u x\u00e3 d\u00e2n m\u1edbi t\u0103ng, nh\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ebfn 7 \u0111inh tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng x\u00e3 tr\u01b0\u1edbc kia \u0111inh \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u1ec7 l\u1ea5y l\u00ednh, m\u00e0 nay \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 l\u1ec7 ch\u1ecdn l\u00ednh. Quan t\u1ec9nh chi\u1ec3u l\u1ec7 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 750 ng\u01b0\u1eddi. T\u00e2u xin tr\u00edch nh\u1eefng l\u00ednh \u1edf n\u01a1i g\u1ea7n bi\u1ec3n, g\u1ea7n s\u00f4ng, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0, g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 Trung th\u1ee7y ; c\u00f2n th\u00ec d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 l\u00ednh thi\u1ebfu c\u00e1c v\u1ec7 c\u01a1 t\u1ec9nh \u1ea5y. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : c\u1ee9 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh t\u01b0 n\u00f3i : x\u00e3 \u0110\u00ecnh B\u1ea3ng h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 l\u0103ng t\u1ea9m c\u00e1c vua tri\u1ec1u L\u00fd, nh\u01b0ng ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 l\u0103ng vua s\u1ef1 t\u00edch kh\u00f4ng r\u00f5. V\u00e0 c\u00e1c l\u0103ng Kinh D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, S\u1ef9 V\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 n\u00ean theo \u1ea5n chi\u1ebfu tu l\u00fd d\u1ef1ng bia hay kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : t\u00ean l\u0103ng c\u00e1c vua tri\u1ec1u L\u00fd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u00e9t v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f9ng m\u1ed9t ch\u1ed7 c\u1ea5m \u0111\u1ecba. N\u00ean chi\u1ec3u ch\u1ed7 l\u0103ng, thu\u00ea d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp cho ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, r\u1ed3i ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t cao r\u00e1o l\u1eadp m\u1ed9t t\u1ea5m bia \u0111\u00e1, trong bia kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef \u201cL\u00fd tri\u1ec1u ch\u01b0 \u0111\u1ebf l\u0103ng\u201d. S\u1ef1 t\u00edch Kinh D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng d\u1eabn ch\u00e9p \u1edf s\u00e1ch \u201cNgo\u1ea1i k\u1ef7\u201d, nh\u01b0ng bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u khai th\u00e1c, th\u1ef1c l\u00e0 vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ecbch \u0111\u1ea1i n\u01b0\u1edbc ta, c\u0169ng cho theo \u00e2n chi\u1ebfu m\u00e0 l\u00e0m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 S\u0129 Nhi\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 l\u00e0m Th\u00e1i th\u00fa, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd k\u00ednh m\u1ebfn m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 S\u0129 v\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9 ch\u01b0a t\u1eebng t\u1ef1 l\u00ean ng\u00f4i v\u01b0\u01a1ng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho th\u1edd theo \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu, b\u00e0y v\u00e0o h\u00e0ng ti\u00ean nho, h\u00e1 n\u00ean vi\u1ec7n l\u1ec7 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, x\u01b0ng l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m, m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i x\u00e2y \u0111\u1eafp d\u1ef1ng bia \u01b0 ? Duy ngh\u0129 S\u0129 Nhi\u1ebfp c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi Nho gi\u00e1o th\u00ec m\u1ed9 s\u1edf n\u00ean s\u1ee9c d\u00e2n gi\u1eef g\u00ecn kh\u00f4ng cho h\u00e1i c\u1ee7i \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho d\u1eddi b\u1ecdn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0 M\u1ef9 L\u00e2m qu\u1eadn ch\u00faa Ng\u1ecdc V\u00e2n, Th\u00e2u Trung huy\u1ec7n qu\u00e2n Ng\u1ecdc Thu, T\u1eadp Ninh huy\u1ec7n qu\u00e2n Ng\u1ecdc Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y N\u1eb7c Y\u1ec3m t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1, c\u00f3 t\u00ean Mao l\u00e0 em t\u00ean gi\u1eb7c Ma v\u00e0 l\u00e0 c\u1eadu Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, c\u00f9ng \u1edf l\u1eabn v\u00e0o v\u1edbi b\u1ecdn d\u00e2n m\u1edbi, gh\u00e9p cho \u1edf huy\u1ec7n H\u1ea3i B\u00ecnh. Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n th\u01b0\u1eddng ng\u1ea7m \u0111em t\u00e0i v\u1eadt \u0111\u01b0a cho. Mao nh\u00e2n th\u1ebf ng\u1ea7m d\u1eabn th\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a t\u00ean gi\u1eb7c Ma \u0111em m\u1eadt th\u01b0 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh La K\u1ebft r\u1ee7 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n tr\u1ed1n sang c\u00f5i gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111o\u00e0n t\u1ee5 v\u1edbi m\u1eb9 l\u00e0 th\u1ecb Ti\u1ebfp. Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n l\u1ea1i l\u00e0m th\u01b0 \u0111\u01b0a cho. Th\u01b0 \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i : \u201cT\u00ecnh tr\u1ea1ng trong nh\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n tr\u1ed1n \u0111i, nh\u01b0ng quan binh \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam m\u1eadt, ch\u01b0a th\u1ec3 tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, xin li\u1ec7u t\u00ednh h\u1ed9 cho\u201d. Khi \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a g\u00e1i \u1edf n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 Nh\u00e2m Vu \u1edf nh\u00e0 c\u00f9ng nhau \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi \u1ed5n\u201d. (Nh\u00e2m Vu tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng nu\u00f4i Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, r\u1ea5t l\u00e0 th\u00e2n t\u00edn).<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quan Th\u1ea3o th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y, m\u1eadt b\u00e1o vi\u00ean ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y u\u1ef7 cho th\u1ed5 bi\u1ec1n Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u0129nh Ph\u1ee7 u\u1ef7 l\u00e0 Sa M\u1ed9c d\u00f2 x\u00e9t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Mao \u0111em n\u1ed9p. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u00e8n m\u1eadt t\u00e2u xin \u0111em b\u1ecdn Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n tr\u1ecb t\u1ed9i, Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean c\u0169ng xin ch\u1ecdn m\u1ed9t ch\u1ed7 cho \u1edf y\u00ean m\u1ed9t n\u01a1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n d\u1eabu l\u00e0 con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng Ch\u0103n c\u0169, m\u00e0 m\u1eb9 n\u00f3 l\u00e0 th\u1ecb Ti\u1ebfp, c\u1eadu n\u00f3 l\u00e0 t\u00ean Ma, \u0111\u1ee9a th\u00ec ph\u1ea3n ch\u1ed3ng, \u0111\u1ee9a th\u00ec ph\u1ea3n ch\u00faa, chi\u1ec3u v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f2n ngh\u0129 n\u00f3 l\u00e0 di th\u1ec3((1) Di th\u1ec3 : th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb ra \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho.1) c\u1ee7a Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c l\u00e0 \u00e2n to. \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i m\u1ed9t l\u00f2ng k\u00ednh th\u1ef1c, c\u00e0ng th\u00eam c\u00e1m \u01a1n, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft ngh\u0129 b\u00e1o \u01a1n n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i l\u00e0m th\u01b0 t\u00edn giao th\u00f4ng v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c, ng\u1ea7m m\u01b0u tr\u1ed1n \u0111i, t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. V\u1eady Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch b\u1ecf phong h\u00e0m Huy\u1ec7n qu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean Mao v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00e1m can ph\u1ea1m, giao cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 tra r\u00f5, nghi\u00eam ngh\u1ecb t\u1ed9i r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i trong vi\u1ec7c Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n m\u01b0u tr\u1ed1n \u0111i c\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu c\u00f3 Nh\u00e2m Vu \u1edf nh\u00e0 c\u00f9ng nhau \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi \u1ed5n\u201d, th\u00ec Nh\u00e2m Vu c\u0169ng l\u00e0 c\u00f9ng t\u1ee5i. Nay \u0111\u00e3 can \u00e1n kh\u00e1c, gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u00e1t \u0111i B\u1eafc Ninh. N\u00ean t\u01b0 \u0111i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ; n\u1ebfu Nh\u00e2m Vu \u0111i \u0111\u1ebfn h\u1ea1t n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean v\u1ec1 c\u00e1i \u00e1n Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n giao th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, c\u0169ng n\u00ean b\u1eaft t\u1ed9i l\u00e2y. Nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 : b\u1ecdn kia c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n l\u00e0 ch\u1ecb em c\u00f9ng cha kh\u00e1c m\u1eb9, t\u1ea1m khoan tha cho, b\u1ea5t t\u1ea5t kh\u1eafc nghi\u1ec7t l\u00e0m g\u00ec. Duy c\u00f3 c\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u1edf th\u00e0nh La K\u1ebft, ho\u1eb7c b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xui gi\u1ee5c m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ta th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t b\u1ea3o to\u00e0n. V\u1eady cho d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00f4 l\u1ec7 \u0111\u1ec1u cho mang \u0111i theo. \u0110\u1ea5y l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ed1 \u00fd cho \u0111\u01b0\u1ee3c chu to\u00e0n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, n\u00ean hi\u1ec3u d\u1ee5 cho b\u1ecdn kia bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng Quan Th\u1ea3o d\u00f2 th\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c, th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 300 quan ti\u1ec1n. Th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Sa M\u1ed9c do b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Mao, tuy c\u00f3 c\u1ed1 l\u1ef1c, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc kia x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho t\u00ean Mao v\u00e0o c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn d\u00e2n m\u1edbi, th\u00ec c\u00f3 tri t\u00ecnh dung \u1ea9n hay kh\u00f4ng, c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng giao x\u00e9t r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m bi\u00ean thu\u1ef3, ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eb9, th\u1ebf m\u00e0 \u1edf b\u00ean k\u1ebd n\u00e1ch c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft giao th\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, xu\u00fdt n\u1eefa l\u1ee1 vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1nh n\u1ed5i c\u00e1i l\u1ed7i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng kh\u00f4ng c\u1ea9n m\u1eadt, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi nghe th\u1ea5y t\u1ed1 gi\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m, \u0111em ra tra x\u00e9t, gia \u00e2n mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c x\u1eed ph\u00e2n. Tuy\u00ean ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 v\u1ec1 vi\u1ec7c trong khi ng\u01b0\u1eddi b\u00ean gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i th\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 do, th\u00ec l\u1ed7i s\u01a1 ph\u00f2ng \u1ea5y t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f3 tha. V\u1eady \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho Gia \u0110\u1ecbnh chi ti\u1ec1n kho ra v\u00e0i tr\u0103m quan \u0111\u1ec3 l\u00e0m 2, 3 d\u00e3y nh\u00e0 cho b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n \u1edf. L\u1ea1i tr\u00edch 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 20 bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y thu\u1ed9c theo v\u1edbi Ng\u1ecdc V\u00e2n ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi ; binh \u0111inh \u0111\u1ec1u 10 ng\u01b0\u1eddi, thu\u1ed9c theo Ng\u1ecdc Thu, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean. C\u00f2n bi\u1ec1n binh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc th\u00ec b\u00e3i \u0111i. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o cho b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n, c\u00f9ng l\u1ea5y \u1edf kho t\u1ec9nh m\u00e0 ph\u00e1t, \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean. Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, t\u00ean Mao c\u00f9ng b\u1ecdn n\u00f3 l\u00e0 t\u00ean \u00d4, t\u00ean Ti\u00ean, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u lu\u1eadt \u201cm\u01b0u b\u1ea1n\u201d x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft (t\u00ean \u00d4 vi\u1ebft th\u01b0 cho Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n. T\u00ean Ti\u00ean ch\u1ee9a th\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a gi\u1eb7c Ma \u0111em th\u01b0 ra v\u00e0o). Nh\u00e2m Vu c\u00f9ng v\u1ee3 con n\u00f3 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u1ea1m cho giam l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y phong sung l\u00e0m Kh\u00e2m s\u1ee9 \u0111em s\u1eafc v\u0103n \u0111\u1ed5i phong cho b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n, \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ec3 tuy\u00ean phong. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i v\u1eeba g\u1eb7p vi\u1ec7c Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n ph\u00e1t ra ; [M\u1eabn \u0110\u1ea1t] d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n giao th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c ng\u1ea7m m\u01b0u ch\u00ed kh\u00e1c, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 r\u00f5, m\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Thu, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n tuy l\u00e0 kh\u00e1c m\u1eb9, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau ; h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u00ec b\u1ecdn kia \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, kh\u00f4ng n\u00ean cho th\u0103ng t\u01b0\u1edbc \u1ea5m. V\u1eady s\u1eafc m\u1ec7nh \u0111\u1ed5i phong \u1ea5y \u0111\u1ec1u xin \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cM\u1eabn \u0110\u1ea1t n\u00f3i th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 ch\u00ednh l\u00fd. Nh\u01b0ng v\u1eabn nghe n\u00f3i b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n kh\u00f4ng ho\u00e0 m\u1ee5c v\u1edbi nhau. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau, m\u00e0 \u1edf nh\u00e0 kh\u00e1c, trong \u1ea5y c\u00f3 tri t\u00ecnh gi\u1ea5u gi\u1ebfm hay kh\u00f4ng, c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5. V\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecdn kia l\u00e0 n\u1eef l\u01b0u, l\u1ea1i t\u1eebng phong l\u00e0m qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n qu\u00e2n, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng tra t\u1ea5n. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c giao th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, qu\u1ea3 c\u00f3 \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh gi\u00fap \u00e1c th\u00ec b\u1ecdn n\u00f4 t\u1ef3 nh\u00e0 \u1ea5y t\u1ea5t c\u00f3 nghe bi\u1ebft, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u01b0ng b\u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u00f9ng Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00f2i b\u1ecdn n\u00f4 t\u1ef3, gia nh\u00e2n c\u1ee7a Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Thu, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng tra h\u1ecfi th\u00ec bi\u1ebft minh b\u1ea1ch. B\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed3ng m\u01b0u g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c \u1ea5y, cho tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u1eed t\u1ed9i cho r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 th\u00f4i vi\u1ec7c phong t\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n to\u00e0n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u00ec cha ch\u00fang x\u01b0a l\u00e0 Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng Ch\u0103n th\u1ea7n s\u1ef1 b\u1ea3n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i ch\u00ed, c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i. Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n t\u1ef1 l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i, ch\u1ec9 b\u1eaft t\u1ed9i m\u1ed9t m\u00ecnh n\u00f3. B\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, n\u00ean r\u1eeda oan cho ch\u00fang, v\u1eabn theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc phong cho, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 \u01b0u h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i th\u00ec tra ra b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n \u1edf nh\u00e0 kh\u00e1c, l\u1ea1i kh\u00f4ng tri t\u00ecnh. Vua chu\u1ea9n c\u1ea5p cho s\u1eafc phong. C\u00f2n \u1ea5n s\u1eafc phong cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng Ch\u0103n tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 c\u00e1i tri\u1ec7n ri\u00eang, c\u00f9ng s\u1eafc phong cho Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec1 n\u1ed9p.<\/p>\n<p><a>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Linh ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Long, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa t\u1eeb Ti\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng [\u1ea4n \u0110\u1ed9] l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1. Vua ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n hi\u1ec3m xa, \u0111i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 l\u00e0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u1edd s\u1ee9c th\u1ea7n. Sai ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch s\u1eeda l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh [t\u1ee9c tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ee3n] v\u00e0 l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho do vi\u00ean Th\u1ed1ng qu\u1ea3n Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u0111\u1ec1n Thi\u00ean H\u1eadu. L\u1ea1i ph\u00e1t ra 100 quan ti\u1ec1n \u1edf kho \u0111\u1ec3 chi vi\u1ec7c cho \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 h\u00e1t tu\u1ed3ng. Bi\u1ec1n binh \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y c\u00f3 m\u01b0\u1ee3n b\u1ea1c T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 87 \u0111\u1ed3ng, mi\u1ec5n cho kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/a><\/p>\n<p>L\u1ea1i thu thu\u1ebf m\u1ecf v\u00e0ng H\u01b0ng Ho\u00e1. (M\u1ecf B\u1ea3n L\u1ed7 m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 10 tu\u1ed5i 10 l\u1ea1ng ; m\u1ecf H\u1ea1t Ong m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 10 tu\u1ed5i 6 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111i khai m\u1ecf v\u00e0ng Gia Nguy\u00ean, ng\u1ea1ch v\u00e0 h\u1ea1n thu\u00ea th\u1ee3 chi\u1ec3u theo l\u1ec7 m\u1ecf Ti\u00ean Ki\u1ec1u \u1edf Tuy\u00ean Quang n\u0103m ngo\u00e1i m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecba h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u ninh thi\u1ebfp. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, xin tu\u1ef3 nghi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9. Vua y cho l\u00e0m. (H\u00e0 N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n 4 \u0111\u1ed9i, 3 ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, \u1ee9ng Ho\u00e0 m\u1ed7i ph\u1ee7 3 \u0111\u1ed9i, nay m\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m \u0111i 1 \u0111\u1ed9i. Hai huy\u1ec7n Nam Xang, B\u00ecnh L\u1ee5c m\u1ed7i huy\u1ec7n 1 \u0111\u1ed9i, nay ch\u1ec9 l\u01b0u 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 30 l\u00ednh. Duy huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i 1, v\u1eabn l\u01b0u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng 5 ph\u1ee7 : Qu\u1ed1c Oai, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, L\u00e2m Thao, \u0110oan H\u00f9ng, Qu\u1ea3ng Oai m\u1ed7i ph\u1ee7 4 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m \u0111i 2 \u0111\u1ed9i, 2 ph\u00e2n ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i ph\u1ee7 1 \u0111\u1ed9i th\u00ec r\u00fat c\u1ea3).<\/p>\n<p>Vua sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc : ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, t\u1eeb b\u00e9, l\u01b0u l\u1ea1c g\u1eb7p \u0111\u00e2u \u1edf \u0111\u1ea5y ki\u1ebfm \u0103n c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha ch\u00fang n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u01b0u \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t sinh ch\u00fang ra, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf mi\u1ec1n Nam m\u00e0 tr\u1ed1n ra mi\u1ec1n B\u1eafc \u1ee9ng m\u1ed9, n\u1ebfu sau khi s\u1ed5 l\u00ednh \u0111\u01b0a v\u1ec1 l\u00e0ng m\u00e0 l\u00fd d\u1ecbch nguy\u00ean qu\u00e1n nh\u1eadn \u0111\u00edch t\u00ean m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, th\u00ec cho gi\u1ea3i v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n bi\u00ean t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 c\u00f9ng ch\u1ecbu ra l\u00ednh v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch.<\/p>\n<p>C\u1ea5p b\u00e0i ng\u00e0 cho c\u00e1c ch\u1ee9c tri b\u1ea1 thu\u1ed9c ng\u0169 dinh Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3, v\u00e0 tri b\u1ea1 thu\u1ed9c ng\u0169 qu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n<p><a>C\u1ea5p 10 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n cho \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, (thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o l\u1edbn 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc, \u0111\u1ed3 v\u1eadt ph\u1ee5 t\u00f9ng thuy\u1ec1n, v\u00e0 c\u00e1i s\u00e0n th\u1ee7y chi\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7). Giao cho L\u00e3nh binh chuy\u00ean qu\u1ea3n 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u nh\u1eadn gi\u1eef \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi sai ph\u00e1i.<\/a><\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cNay nghe n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Thanh g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch, x\u1ea3y ra chi\u1ebfn tranh, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta ti\u1ebfp li\u1ec1n v\u1edbi c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Thanh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd t\u00e0u ngo\u1ea1i qu\u1ed1c c\u0169ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u1ea7n n\u00ean tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c gia t\u00e2m tu\u1ea7n x\u00e9t \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam s\u1ee9c ngay cho L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u c\u00f9ng vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng li\u1ec7u ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft vi\u1ec7c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111em k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd ng\u1ed3i v\u00e0o chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n kh\u01a1i tr\u00f4ng nh\u00f2m. N\u1ebfu th\u1ea5y chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ki\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 1, 2 chi\u1ebfc, t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu th\u1ea5y chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn 3, 4 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o cho t\u1ec9nh bi\u1ebft, t\u1ec9nh th\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n l\u00e0m t\u1edd s\u1edb \u0111\u1ec7 t\u00e2u. V\u00e0 ph\u1ea3i ph\u00e1i 1 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1 \u0111em l\u00ednh t\u1ec9nh 500 hay 600 t\u00ean \u0111\u1ebfn ngay h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm m\u1ed9t kh\u1eafc n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh k\u00ea li\u1ec7t nh\u1eefng t\u1ea1p ph\u1ea1m can t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed m\u00e0 t\u00ecnh c\u00f2n \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Vua sai vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t duy\u1ec7t l\u1ea1i. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang \u0111\u1ec1u ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. C\u00f2n ngo\u00e0i ra gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i ph\u00e1t qu\u00e2n h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u1ea3m, t\u1ed9i gi\u1ea3o, t\u1ed9i qu\u00e2n, t\u1ed9i l\u01b0u, tu\u1ed5i ngo\u1ea1i 70, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t tha cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>Quan coi tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111em danh s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea \u0111\u1ec7 t\u00e2u. S\u1ed1 \u0111\u1ecbnh h\u01a1n kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc 15 th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua xem xong n\u00f3i : h\u1ea1t n\u00e0y m\u1ed9t x\u1ee9 S\u01a1n \u00c2m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n s\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f3 400 hay 500 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 nay \u0111\u00e3 g\u1ea7n g\u1ea5p \u0111\u00f4i. Tr\u1eabm nghe n\u00f3i, t\u1eeb \u0111\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea5t \u1ea5y b\u1ecb b\u1ecdn th\u1ed5 t\u00f9 chi\u1ebfm gi\u1eef, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c. May m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta m\u1ed9t phen gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed1ng n\u00e0o. Th\u1ed5 \u0111\u1ecba nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec ch\u00fang quen th\u00f3i ngang ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 ho\u00e1 ra th\u00e0nh H\u00e0 B\u1eafc((1) T\u1ec9nh H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng b\u00ean Trung Qu\u1ed1c, b\u1ecb b\u1ecdn phi\u00ean tr\u1ea5n chi\u1ebfm c\u1ee9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh n\u1ed5i.1) c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u01b0 ? B\u00e8n theo l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n, th\u01b0\u1edfng cho tuy\u1ec3n quan, t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Cho C\u00f4ng khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Gi\u00e1m th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1((2) Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1 : l\u0103ng Th\u00e1i t\u1ed5 Gia D\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf (Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng).2). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eabm, \u0111i \u0111\u1ee9ng kho\u1ebb m\u1ea1nh, \u0103n ng\u1ee7 \u0111\u1ec1u t\u1ed1t, 4 c\u00f5i y\u00ean b\u00ecnh, tr\u0103m h\u1ecd y\u00ean vui, \u0111\u1ec1u nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m t\u1ed5 ti\u00ean, ch\u1ee9 ta l\u00e0m g\u00ec m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c t\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i xi\u1ebft bao l\u00f2ng ch\u00e1u t\u01b0\u1edfng nh\u1edb. V\u1eabn mu\u1ed1n k\u00ednh y\u1ebft kh\u1eafp c\u00e1c mi\u1ebfu c\u00e1c l\u0103ng, v\u00e0o kho\u1ea3ng m\u00f9a h\u1ea1 \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5. R\u1ed3i c\u1ee9 ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f9ng b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1eadp t\u00e2u n\u00f3i l\u00e0 tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ebfu c\u00e1o t\u1ebf, \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00f2ng hi\u1ebfu r\u1ed3i. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac m\u00f9a h\u1ea1 n\u00f3ng n\u1ef1c, v\u1ea3 l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u0103ng r\u1ed3i, xin th\u00f4i vi\u1ec7c th\u00e2n y\u1ebft c\u00e1c l\u0103ng. Tr\u1eabm b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 chi\u1ec3u theo l\u1eddi xin. Nay m\u00f9a thu m\u1edbi \u0111\u1ebfn, m\u01b0a xu\u1ed1ng h\u01a1i m\u00e1t, tr\u1eabm ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e3i t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, m\u01a1 m\u00e0ng m\u00e3i kh\u00f4ng y\u00ean. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i y\u1ebft kh\u1eafp c\u1ea3 c\u00e1c l\u0103ng, c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ebfn l\u0103ng Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft m\u1ed9t l\u1ea7n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng xong, gi\u00f3ng xe \u0111\u1ebfn \u0111i n\u00fai Thu\u1eadn, xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m. B\u1ea3o c\u00e1c quan \u0111i theo r\u1eb1ng : \u0111\u1ea5t n\u00fai Thu\u1eadn g\u1ea7n v\u1edbi l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 m\u00e0 l\u1ea1i \u1edf v\u1ec1 ph\u00eda h\u1eefu, theo l\u1ebd \u0111\u00e3 thu\u1eadn v\u1ec1 t\u1ef1 nhi\u00ean ; l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2y t\u00f9ng c\u00e2y thu xanh t\u1ed1t, n\u00fai s\u00f4ng \u00f4m quanh r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 m\u1ed9 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, th\u1ef1c \u0111\u00fang nh\u01b0 c\u00e2u n\u00f3i \u201ctr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u1ea1o ra\u201d. Duy v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m th\u00ec b\u1edd h\u1ed3 v\u00f2ng cong ch\u01b0a c\u00e2n \u0111\u1ed1i nhau, h\u00e3y \u0111\u1ee3i sang n\u0103m l\u00e0m l\u1ea1i. \u0110\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y ch\u1ed7 g\u1ea7n n\u00fai \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1t c\u00e2y, l\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i. D\u1ee5 cho Kinh do\u00e3n nghi\u00eam c\u1ea5m d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 : ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 g\u1ea7n l\u0103ng t\u1ea9m \u0111\u00e3 c\u1ea5m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1t l\u1eeda. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh n\u00e0y th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt \u201c\u0111\u1ea1i b\u1ea5t k\u00ednh\u201d. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ed9 kh\u00f4ng ph\u00f2ng gi\u1eef tra x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng ph\u1ea3i ngh\u1ecb t\u1ed9i r\u1ea5t nghi\u00eam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac xe vua tr\u1edf v\u1ec1, th\u1ea5y b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc 2 l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Di\u1ec5n, V\u0129nh C\u01a1((1) Tr\u01b0\u1eddng Di\u1ec5n : l\u0103ng c\u1ee7a Hi\u1ebfu V\u0103n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ; V\u0129nh C\u01a1 : l\u0103ng c\u1ee7a Gia D\u1ee5 ho\u00e0ng h\u1eadu.1) \u0111\u1ec1u x\u00e2y c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : 2 l\u0103ng c\u00e1ch nhau ch\u1ec9 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng, m\u00e0 2 b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 C\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1ed9i l\u00e0m, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng, x\u00e2y 4 c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5, th\u1ebf r\u1ea5t b\u1ee9c h\u1eb9p, tr\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3. V\u1eady cho \u1edf qu\u00e3ng gi\u1eefa b\u1ecf b\u1edbt 2 c\u1ed9t \u0111i. \u0110\u01b0\u1eddng quan 2 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00fac \u1ea5y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m ng\u1eabu nhi\u00ean vua \u1edf Kinh th\u00e0nh h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam th\u1ea5y \u1edf \u0111\u1eb1ng xa xa c\u00f3 1 to\u00e0 n\u00fai cao, h\u00ecnh n\u00fai \u1ea5y gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh m\u00e0 d\u00e0i h\u01a1n, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean n\u00fai l\u00e0 g\u00ec \u1edf v\u00e0o \u0111\u1ea5t n\u00e0o. Sai th\u1ecb v\u1ec7, b\u1ed9 ty Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111em theo ph\u1ee7 thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, V\u00f5ng th\u00e0nh t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t. \u0110\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1, b\u1ecdn \u1ea5y n\u00f3i n\u00fai \u1ea5y \u1edf ch\u1ed7 H\u1ea1 Man, Trung Man gi\u00e1p nhau, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a ai \u0111i \u0111\u1ebfn. \u0110\u00e3 x\u00e9t h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, bi\u00ean ch\u00e9p minh b\u1ea1ch, v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua xem \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, so v\u1edbi ch\u1ed7 m\u1eaft m\u00ecnh tr\u00f4ng th\u1ea5y kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec. Nh\u00e2n ngh\u0129 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, n\u00fai khe gian hi\u1ec3m, th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 4 nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t vi\u1ec7c thu chi c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1. Vua ngh\u0129 : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 thu chi c\u1ee7a c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1c nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t, m\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 ch\u1ec9 do c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 tay n\u1eb7ng tay nh\u1eb9 v\u00e0o trong \u1ea5y. B\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 : vi\u1ec7c x\u00e9t s\u1ed5 thu chi c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5, v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169. Duy v\u1ec1 vi\u1ec7c 4 nha ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean h\u1ed9i x\u00e9t th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn l\u1ea5y 2 b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng, vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t c\u00f9ng N\u1ed9i v\u1ee5 g\u1ecdi l\u00e0 4 nha. V\u1ec1 vi\u1ec7c chi thu c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1 nh\u01b0 \u1edf Kinh, vi\u1ec7c chi ph\u00e1t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f2n h\u1ebft th\u1ea3y v\u1eadt h\u1ea1ng thu v\u00e0o kho, ph\u00e1t giao \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 ph\u00e1t \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, do 4 nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u1ec3m x\u00e9t. N\u1ebfu 4 nha c\u00e2n \u0111o, \u0111\u1ebfm \u0111o, gi\u00e1n ho\u1eb7c th\u1ea5y c\u00f3 ai v\u00ec n\u1ec3 thi\u00ean t\u01b0 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p, ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ed1 thu hao h\u1ee5t, s\u1ed1 chi ph\u00f9 l\u1ea1m, cho ph\u00e9p c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 c\u1ee9 th\u1ef1c ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u00ec n\u1ec3 thi\u00ean t\u01b0 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ed1 thu qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, s\u1ed1 chi nh\u1eb9 b\u1edbt, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p, ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh b\u00e1o b\u1ed9 tham t\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai ph\u00f2ng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 chi\u1ec3u theo m\u1eabu th\u1ee9c d\u1ea5u ki\u1ec1m k\u00fd c\u1ee7a \u201ct\u1ee9 nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng\u201d v\u00e0 d\u1ea5u \u201cquan th\u1ea3ng h\u1ed9i ch\u00ed\u201d c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ch\u1ebf tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u l\u00e0m ra m\u1ed7i th\u1ee9 1 qu\u1ea3, m\u00e0 n\u00e9t ch\u1eef h\u01a1i kh\u00e1c. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y 10 qu\u1ea3 \u201cc\u00f4ng t\u1ef1 t\u00edn t\u00edch\u201d [con d\u1ea5u ch\u1eef c\u00f4ng] l\u01b0u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u1ee5ng gi\u1eef. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 th\u00ec thu\u1ed9c vi\u00ean 4 nha \u0111em \u0111i h\u1ed9i l\u00e0m. Xong vi\u1ec7c l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 cho b\u1ed9 gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t t\u00ean cho 3 t\u00e0u th\u1ee7y ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc : t\u00e0u l\u1edbn g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0u Y\u00ean Phi, t\u00e0u h\u1ea1ng trung g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0u V\u00e2n Phi, t\u00e0u nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0u V\u0169 Phi, \u0111\u1ec1u kh\u1eafc ch\u1eef th\u1ebfp v\u00e0ng \u1edf \u0111\u1eb1ng sau l\u00e1i, cho c\u00f3 danh hi\u1ec7u. T\u00e0u Y\u00ean Phi khi m\u1edbi mua \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u1ec1, m\u00e1y m\u00f3c nhi\u1ec1u ch\u1ed7 han g\u1ec9, n\u1ed3i s\u1eaft c\u0169ng r\u00f2 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ea1y th\u1eed ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh l\u1eb9. \u0110\u00e3 sai \u0111\u1ed1c c\u00f4ng s\u1ee9c th\u1ee3 th\u00e1o ra xem x\u00e9t, m\u00e0i gi\u0169a t\u1eebng c\u00e1i, s\u1eeda ch\u1eefa ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, l\u1ea1i l\u1eafp v\u00e0o nh\u01b0 c\u0169. Cho c\u00f9ng thuy\u1ec1n hi\u1ec7u B\u00ecnh h\u1ea3i ra bi\u1ec3n ch\u1ea1y th\u1eed, t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111i v\u1ec1 2 l\u1ea7n, t\u00e0u ch\u1ea1y m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y nhanh h\u01a1n. (Thuy\u1ec1n B\u00ecnh h\u1ea3i v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 nhanh l\u1eb9).<\/p>\n<p>Vua ban khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ecbch, V\u0169 Huy Trinh \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 c\u00e1i. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ee3 th\u00ec th\u01b0\u1edfng chung 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, 2 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, V\u00f5 Hi\u1ec3n v\u00e0 \u0110\u00f4ng C\u00e1c khi n\u00e0o vua ng\u1ef1 ra nghe ch\u00ednh s\u1ef1, cho Lang trung 6 b\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng quan t\u00e2u vi\u1ec7c. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc Lang trung 6 b\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban t\u00e2u vi\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh).<\/p>\n<p>X\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i \u1edf t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua cho l\u00e0 ch\u1ed7 v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n \u1edf \u0111\u1ea7u c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba c\u1ee7a b\u1edd bi\u1ec3n, c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb n\u00ean ph\u1ea3i 10 ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o c\u1ea9n m\u1eadt. Sai H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em theo b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t ch\u1ed7 c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng ch\u1ee9a \u0111\u1eadu. N\u1ebfu d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ea5y c\u1ed7 s\u00fang, bao nhi\u00eau l\u00ednh cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. L\u1ea1i xem ch\u1ed7 \u0111\u1ed7 thuy\u1ec1n c\u00e1ch b\u1edd g\u1ea7n xa th\u1ebf n\u00e0o ; m\u1ed9t d\u1ea3i n\u00fai ven b\u1edd bi\u1ec3n, ch\u1ed7 n\u00e0o xung y\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u01a1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, \u0111\u1ec3 cho tr\u00ean b\u1edd d\u01b0\u1edbi thuy\u1ec1n chi\u1ebfu \u1ee9ng v\u1edbi nhau \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi v\u1ec1, Tr\u1ee9 n\u00f3i r\u1eb1ng : C\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thu\u1ef5 long, Ph\u1ea5n b\u1eb1ng, Thanh loan, m\u1ed7i thuy\u1ec1n n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam 100 bi\u1ec1n binh th\u1ee7 h\u1ed9, 10 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n (tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho 6 c\u1ed7 s\u00fang H\u1ed3ng y \u0111\u1ed3ng), 100 s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, 15 c\u00e2y gi\u00e1o d\u00e0i, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c canh gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, \u0111\u00e3 xem \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3o M\u1ecf Di\u1ec1u \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n, 4 m\u1eb7t r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ed1i nhau v\u1edbi ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, c\u00f3 th\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c (d\u00e0i 57 tr\u01b0\u1ee3ng, ngang 7 tr\u01b0\u1ee3ng), \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 h\u1ed9 nhau. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u00e1o \u0111\u00e0i m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda, ven c\u1eeda x\u00e2y lu\u1ef9 \u0111\u00e1, trong d\u1ef1ng tr\u1ea1i l\u00ednh kho l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u1ea7u tr\u00f4ng ng\u1eafm \u1edf \u0111\u00e0i \u0111\u1ed1t l\u1eeda c\u0169 t\u1ea1i n\u00fai Tr\u00e0 S\u01a1n, ch\u1ebf c\u1ea5p c\u1edd hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u00e2m th\u1eddi treo l\u00ean l\u00e0m hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nh\u1eefng vi\u00ean th\u1ee7 h\u1ed9 \u1edf 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Nh\u1eefng c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea5y, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i m\u00f2n m\u1ebb, khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, s\u1ee3 c\u00f3 khi l\u1ee1 vi\u1ec7c. Xin ph\u00e1i quan \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m so\u00e1t, tu\u1ef3 nghi s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1eb7t th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i. B\u00e8n \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u00e0i \u1ea5y l\u00e0 \u201cPh\u00f2ng H\u1ea3i ph\u00e1o \u0111\u00e0i\u201d. Sai ty b\u1ed9 C\u00f4ng, v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y x\u00e2y \u0111\u1eafp n\u1ec1n \u0111\u00e0i (th\u00e2n d\u00e0i cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, t\u1eeb m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i, l\u1ea5y ph\u00e9p th\u0103ng b\u1eb1ng m\u00e0 \u0111o, \u0111\u00e0i cao h\u01a1n 8 tr\u01b0\u1ee3ng), chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c s\u00fang ; c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ed9t c\u1edd, kho thu\u1ed1c s\u00fang, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m sau. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i l\u00e0 L\u00e3nh binh L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ed7 b\u1ecf ph\u00ed th\u00ec gi\u1edd, nh\u00e2n theo th\u00f3i c\u0169, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng qu\u1edf tr\u00e1ch ngay.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n th\u1ec3 ph\u00e1i T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng \u0111em theo 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111em 144 c\u1ed7 s\u00fang H\u1ed3ng y, Qu\u00e1 s\u01a1n c\u00e1c h\u1ea1ng nguy\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc, th\u00ed nghi\u1ec7m t\u1eebng kh\u1ea9u m\u1ed9t, c\u1ed7 s\u00fang n\u00e0o nguy\u00ean l\u00e0nh v\u00e0 t\u1ed1t th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, c\u1ed7 s\u00fang n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ea5y c\u1ed7 s\u00fang kh\u00e1c thay v\u00e0o. Ch\u1ee9a s\u1eb5n thu\u1ed1c s\u00fang m\u1ed7i c\u1ed7 100 ph\u00e1t. Ph\u00e1i nh\u1eefng binh qu\u00ea \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, hi\u1ec7p c\u00f9ng bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh ph\u00e1i coi gi\u1eef (l\u00ednh v\u1ec7 ti\u1ec1n l\u1ec7 chia l\u00e0m 3 ban, m\u1ed7i ban h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi ; l\u00ednh t\u1ec9nh l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh 300 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed9ng h\u01a1n 450 ng\u01b0\u1eddi). \u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u1edf \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i m\u1ed7i th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Qu\u1ea3n v\u1ec7 Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng v\u1edbi 1 vi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd m\u1edbi \u0111\u1eb7t, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh c\u00e1c s\u1eafc 200 t\u00ean, \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh An H\u1ea3i, c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh ph\u00e1i ra chia thu\u1ed9c v\u00e0o 2 th\u00e0nh \u1ea5y. M\u1ed9t Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd m\u1edbi \u0111\u1eb7t c\u00f9ng m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i t\u1ec9nh ph\u00e1i qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh 150 t\u00ean, \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh An H\u1ea3i, c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh ph\u00e1i ra chia thu\u1ed9c v\u00e0o 2 th\u00e0nh \u1ea5y. M\u1ed9t Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd m\u1edbi \u0111\u1eb7t c\u00f9ng m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i t\u1ec9nh ph\u00e1i qu\u1ea3n l\u0129nh 40 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i. C\u00f2n th\u00ec chia nhau gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf x\u01b0\u1edfng s\u00fang, thuy\u1ec1n t\u00e0u, cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. L\u1ea1i cho l\u00e0 nh\u1eefng ph\u00e1o th\u1ee7 \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n b\u1ee1 ng\u1ee1, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho ph\u00e1i l\u00ednh ty C\u1ea3nh t\u1ea5t \u1edf Kinh ho\u1eb7c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i dinh Th\u1ea7n c\u01a1 quen vi\u1ec7c b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, \u0111em 20 bi\u1ec1n binh c\u00e1c ty h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea3nh t\u1ea5t \u0111\u1ebfn 2 th\u00e0nh canh gi\u1eef, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i phi\u00ean. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec d\u1ea1y l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 c\u00e1c ph\u00e9p ng\u1eafm \u0111\u00edch \u0111\u1ea7u s\u00fang m\u00e0 b\u1eafn, cho \u0111\u01b0\u1ee3c quen th\u1ea1o.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 gia h\u00e0m Tham tri sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i. Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0o ch\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111i. Vua d\u1ee5 ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 n\u01a1i r\u1ea5t xung y\u1ebfu \u1edf ch\u1ed7 b\u1edd bi\u1ec3n, t\u00e0u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111i l\u1ea1i t\u1ea5t ph\u1ea3i qua \u0111\u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111em \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang, ta h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ef1 tuy\u1ec7t. Ch\u00fang v\u1ecb t\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00f2ng o\u00e1n. Song ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ch\u00fang ch\u1ec9 v\u1ecb l\u1ee3i m\u00e0 th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ee3i th\u00ec gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111i ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng o\u00e1n ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i th\u00ec d\u00f9 \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang s\u1ed1ng, ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng cho l\u00e0 \u01a1n. Ch\u00fang c\u00f2n bi\u1ebft \u0111\u00e2u ai l\u00e0 nh\u00e2n ngh\u0129a, ai l\u00e0 c\u1eebu \u0111\u1ecbch n\u1eefa \u01b0 ? \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta khi m\u1edbi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00ednh \u00edt t\u01b0\u1edbng \u00edt, ch\u00fang \u0111\u00e3 gi\u00fap binh l\u01b0\u01a1ng kh\u00ed gi\u1edbi, l\u1ea1i nu\u00f4i n\u1ea5ng Anh Du\u1ec7 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ta c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 \u01a1n, m\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u00fang \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m ph\u00e1p l\u00e0 gi\u1ebft kh\u00f4ng tha. Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec1n \u01a1n b\u00e1o \u0111\u1ee9c l\u00e0 l\u1ebd \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, m\u00e0 l\u1eadp ra ph\u00e1p t\u1ea5t ph\u1ea3i thi h\u00e0nh, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec ch\u00fang m\u00e0 ph\u1ea3i b\u1ebb queo ph\u00e1p lu\u1eadt hay sao ? \u0110\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 quy m\u00f4 s\u00e1ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng k\u00edn \u0111\u00e1o nh\u01b0 th\u1ebf, mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau \u0111\u00e1ng n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc v\u1eady. Nay thuy\u1ec1n ch\u00fang m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, kh\u00f4ng d\u00e1m sai tr\u00e1i, l\u00e0 v\u00ec ch\u00fang th\u1ea5y ph\u00e1p l\u1ec7nh c\u1ee7a ta ph\u00e2n minh kh\u00f4ng ch\u00fat thi\u00ean t\u01b0, cho n\u00ean th\u1ef1c l\u00f2ng tin ph\u1ee5c \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i nay c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch gi\u1eef m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i, gia t\u00e2m ch\u1ec9nh l\u00fd, ch\u00fang n\u1ebfu c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00f2m ng\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch ch\u1eefa gi\u1ecdi c\u1eeda nh\u00e0 t\u1eeb l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a, l\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch to c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9 ta c\u00f3 s\u1ee3 g\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e2u ?<\/p>\n<p>Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, \u0111i xem h\u00ecnh th\u1ebf, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u0111\u1ea3o M\u1ecf Di\u1ec1u nguy\u00ean t\u1eeb n\u00fai Tr\u00e0 nh\u00f4 ra, tr\u00f4ng ch\u1ebfch v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n C\u00e2u \u0110\u00ea. N\u1ebfu x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ea5p m\u00e9o nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n, x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u00f4ng, m\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n tr\u00f4ng v\u00e0o, h\u00ecnh ph\u00e1o \u0111\u00e0i l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ec1 ch\u1ec9nh. Xin \u0111\u1ed5i x\u00e2y l\u00e0m ph\u00e1o \u0111\u00e0i tr\u00f2n, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 9 tr\u01b0\u1ee3ng, h\u01a1n ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i 7 th\u01b0\u1edbc, 2 t\u1ea7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1eb7t 27 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn (t\u1ea7ng tr\u00ean 8 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng Qu\u00e1 s\u01a1n, t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi 19 c\u1ed7 s\u00fang gang H\u1ed3ng y). Kho thu\u1ed1c s\u00fang, kho l\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea1i l\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u1edf trong \u0111\u00e0i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh v\u00e0 ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u1eeb th\u00e0nh An H\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00f4n V\u0129nh Y\u00ean, m\u1ed9t d\u1ea3i b\u00e3i c\u00e1t ven bi\u1ec3n, c\u00f9ng ch\u1ed7 thuy\u1ec1n \u0111\u1ed7 xa nhau l\u1eafm. N\u1ebfu v\u00e0o ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 10 th\u01b0\u1edbc, d\u1eddi thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u1eabn c\u00f2n c\u00e1ch xa, t\u1ea7m s\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1eafp lu\u1ef9 \u1edf \u0111\u1ea5y t\u01b0\u1edfng c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. M\u00e0 g\u1ea7n c\u1ea1nh Tr\u00e0 S\u01a1n \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i m\u1edbi \u0111\u1eb7t, \u0111\u00e0i \u1ea5y v\u1edbi thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfu c\u1ed1 l\u1eabn nhau ; l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1t ch\u1ebf thuy\u1ec1n ngo\u00e0i bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn, c\u0169ng \u0111\u1ee7 ng\u0103n gi\u1eef, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eafp lu\u1ef9 l\u00e0m g\u00ec. L\u1ea1i c\u00e1i \u0111\u00e0i \u0111\u1ed1t l\u1eeda c\u0169 \u1edf Tr\u00e0 S\u01a1n, t\u1eeb ch\u00e2n n\u00fai \u0111i l\u00ean ph\u1ea3i m\u1ea5t 2 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, nh\u00f2m ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n th\u00ec ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc b\u1ecb ng\u1ecdn n\u00fai cao c\u1ee7a Tr\u00e0 S\u01a1n che l\u1ea5p. C\u1ee9 \u1edf c\u1ed9t c\u1edd th\u00e0nh An H\u1ea3i tr\u00f4ng ra l\u00e0 th\u1ea5y c\u1ea3. Tuy v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc c\u00f3 v\u01b0\u1edbng n\u00fai Tr\u00e0 S\u01a1n, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 g\u1ecdi b\u1ea3o \u0111\u00e1p \u1ee9ng l\u1eabn nhau. Xin \u1edf tr\u00ean ch\u00f2i cao tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i An H\u1ea3i tu\u1ef3 th\u1ebf l\u00e0m g\u00e1c che ch\u1eafn \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i tr\u00f4ng ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u1ea7u tr\u00f4ng ng\u1eafm n\u1eefa, ch\u1ec9 th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00f4 \u00edch. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u1edd hi\u1ec7u \u1edf \u0111\u00e0i th\u00e0nh th\u00ec c\u1edd v\u00e0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u1ebf c\u1ea5p cho ; c\u00f2n c\u1edd \u0111\u1ecf, c\u1edd g\u1ea5m \u0111\u1ecf tr\u1eafng, c\u1edd g\u1ea5m lam tr\u1eafng, xin ch\u1ebf c\u1ea5p cho m\u1ed7i hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u 2 b\u1ee9c. (\u0110\u1ec1u d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c). Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111em k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd l\u00ean ch\u00f2i tr\u00f4ng ng\u1eafm h\u01b0\u1edbng ra bi\u1ec3n m\u00e0 nh\u00f2m, n\u1ebfu th\u1ea5y h\u00ecnh d\u00e1ng thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00edch l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, hay thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, 1, 2 chi\u1ebfc th\u00ec treo c\u1edd \u0111\u1ecf, 3, 4 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean th\u00ec treo c\u1edd g\u1ea5m h\u1ed3ng tr\u1eafng. \u0110\u1ebfn khi nh\u1eadn bi\u1ebft l\u00e0 thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh th\u00ec h\u1ea1 c\u1edd tr\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng m\u00e0 \u0111\u1ed5i treo c\u1edd v\u00e0ng ; l\u00e0 thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c th\u00ec c\u0169ng h\u1ea1 c\u1edd tr\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, \u0111\u1ed5i treo c\u1edd g\u1ea5m lam tr\u1eafng. \u1edf th\u00e0nh An H\u1ea3i tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc treo c\u1edd l\u00ean th\u00ec ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i c\u0169ng theo hi\u1ec7u c\u1edd c\u1ee7a An H\u1ea3i m\u00e0 \u0111em c\u1edd \u1ea5y treo l\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi. \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i tr\u00f4ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc treo c\u1edd l\u00ean, th\u00ec th\u00e0nh An H\u1ea3i c\u0169ng theo c\u1edd tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf. An H\u1ea3i ho\u1eb7c ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i treo c\u1edd hi\u1ec7u l\u00ean, tr\u1eeb c\u1edd v\u00e0ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng treo th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3, c\u00f2n nh\u01b0 c\u1edd \u0111\u1ecf, c\u1edd g\u1ea5m h\u1ed3ng tr\u1eafng, c\u1edd g\u1ea5m lam tr\u1eafng, th\u00ec H\u1ea3i V\u00e2n Quan l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u ch\u1ea1y nhanh \u0111\u1ec7 l\u00ean, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o ngay \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y. Chu\u1ea9n cho l\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y h\u01a1n 400 binh d\u00e2n giao cho L\u00e3nh binh L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi ty \u1edf b\u1ed9, v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1ea5y.<\/p>\n<p>R\u1ed3i sai ph\u00e1i th\u00eam 200 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u00e3i c\u00e1t Tr\u00e0 S\u01a1n, ch\u1ecdn ch\u1ed7 cao r\u00e1o l\u00e0m m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng ng\u00f3i (10 gian 2 ch\u00e1i), trong x\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7t s\u00e0n g\u00e1c, c\u00e1c th\u1ee9 bu\u1ed3m, d\u00e2y c\u1ee7a c\u00e1c thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng hi\u1ec7n \u0111\u1ed7 \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 tr\u00ean g\u00e1c, theo c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi ph\u00e1o \u0111\u00e0i x\u00e2y xong, chu\u1ea9n ph\u00e1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1 th\u01b0 l\u1ea1i, 20 bi\u1ec1n binh, 3 l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 trong t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn n\u01a1i ph\u00f2ng gi\u1eef. Bi\u1ec1n binh th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ed5i 1 l\u1ea7n, th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i. L\u1ea1i d\u1ef1 tr\u1eef 200 quan ti\u1ec1n, 150 h\u1ed9c th\u00f3c, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 5 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i. Th\u00f3c, mu\u1ed1i 2 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, g\u1ea1o 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u00fa ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t t\u00ean cho c\u00e1c \u0111\u1ea3o h\u00e0ng ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea3o Ng\u1eef H\u1ea3i.<\/p>\n<p>C\u1ea5p \u0111\u00e8n hi\u1ec7u cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i. Vua ngh\u0129 : c\u00e1c thuy\u1ec1n t\u00e0u ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng c\u00e1c h\u1ea1t \u0111i v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An th\u00ec th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i ban ng\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7u c\u1edd l\u00e0m ghi. Duy ban \u0111\u00eam ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec l\u00e0m hi\u1ec7u, s\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00eam kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u1ed1i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 khi l\u1ea7m l\u1ee1. B\u00e8n sai b\u1ed9 C\u00f4ng s\u1ee9c th\u1ee3 ch\u1ebf m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00e8n l\u1ed3ng to, chu vi tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7, 8 th\u01b0\u1edbc, trong b\u1ed3i gi\u1ea5y tr\u1eafng, ngo\u00e0i b\u1ed3i b\u1eb1ng l\u1ee5a m\u1ecfng, \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u1eb1ng xa tr\u00f4ng th\u1ea5y nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u00e1n to tr\u00f2n \u0111\u1ecf r\u1ef1c, \u0111\u01b0a \u0111\u00e8n \u1ea5y \u0111\u1ebfn cho vi\u00ean tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf th\u00e0nh, h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 7, thuy\u1ec1n t\u00e0u \u0111i l\u1ea1i nhi\u1ec1u, \u0111\u00eam n\u00e0o m\u01b0a b\u00e3o th\u00ec th\u00f4i, c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u00eam s\u1eafc tr\u1eddi trong s\u00e1ng cho treo \u0111\u00e8n \u1ea5y l\u00ean ch\u00f2i cao c\u1ed9t c\u1edd \u0111\u1ed1t s\u00e1ng su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 cho thuy\u1ec1n t\u00e0u \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u1ea5y l\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa th\u0103ng th\u1ef1 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, tham bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>H\u1ed9 \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u n\u00f3i : n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to, \u0111\u00ea s\u00f4ng con v\u1ec1 x\u00e3 Du L\u00e2m, \u0110\u00f4ng X\u00e1 h\u1ea1t \u1ea5y b\u1ecb v\u1ee1. \u0110\u00e3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh d\u00e2n ra s\u1ee9c \u0111\u1eafp l\u1ea5p, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp k\u00edn l\u1ea1i r\u1ed3i. Duy ru\u1ed9ng l\u00faa ch\u1ed7 th\u1ea5p gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecb ng\u1eadp.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng chung cho binh d\u00e2n 500 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u1edf ru\u1ed9ng l\u1eadp t\u1ee9c tu\u1ef3 th\u1ebf kh\u01a1i \u0111\u00e0o, s\u1ee9c d\u00e2n c\u1ea5y gi\u1eb7m. L\u1ea1i x\u00e9t d\u00e2n t\u1ec9nh, n\u1ebfu c\u00f3 qu\u1eabn b\u00e1ch th\u00ec t\u00e2u xin chia c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc c\u00e2y th\u1ee7y ch\u00ed \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng l\u00ean h\u01a1n k\u1ef3 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n 12 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea \u1edf t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u1eedu An v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quai gi\u1eef quanh th\u00e0nh, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u tr\u00e0n qua, s\u1ea1t l\u1edf \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1400 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 b\u1eaft nhi\u1ec1u d\u00e2n binh ra s\u1ee9c s\u1eeda \u0111\u1eafp, may \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng r\u1ed3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh trong t\u1edd t\u00e2u, nguy m\u00e0 l\u1ea1i y\u00ean, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i \u0111\u1eb9p l\u00f2ng. V\u1eady c\u00e1c d\u00e2n binh sang h\u1ed9, th\u01b0\u1edfng chung cho 500 quan ti\u1ec1n. Duy x\u00e9t cu\u1ed1i t\u1eadp t\u00e2u c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i : \u201cth\u00e1nh \u0111\u1ee9c c\u1ea3m pha\u201d((1) Ngh\u0129a l\u00e0 do \u0111\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e0 vua, tin c\u1ea3m \u0111\u1ebfn tr\u1eddi.1) th\u00ec tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn l\u1ea5y k\u00ednh tr\u1eddi ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u00e2n l\u00e0m l\u00f2ng, sao t\u1eebng t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111\u1ee9c. C\u00f2n vi\u1ec7c gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0 nh\u1edd \u1edf quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gia t\u00e2m ph\u00f2ng h\u1ed9 \u0111\u1ea5y th\u00f4i, tr\u1eabm c\u00f3 \u0111\u1ee9c g\u00ec \u0111\u1ee7 c\u1ea3m c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm v\u1eabn kh\u00f4ng th\u00edch l\u1eddi ph\u00f9 phi\u1ebfm. T\u1eeb sau c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o, n\u00ean c\u1ee9 s\u1ef1 th\u1ef1c b\u00e1o cho r\u00f5, \u0111\u1ee7 y\u00ean l\u00f2ng tr\u1eabm l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea \u1ea5y h\u00e3y c\u00f2n th\u1ea5p, n\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1ea5u l\u1ea5y ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 ti\u00eau, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7m \u0111\u00e3 trong, s\u1ebd \u0111\u1eafp cao l\u00ean m\u1ed9t v\u00e0i th\u01b0\u1edbc n\u1eefa \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho kh\u1ecfi lo ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t g\u1ea1o trong kho \u1edf Kinh \u0111em ch\u1ee9a \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1edbn g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn qu\u00e3ng m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng gi\u00e1p nhau, gi\u00e1 g\u1ea1o th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eaft. V\u1eady ph\u00e1t ra 20000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng Gia \u0110\u1ecbnh hi\u1ec7n ch\u1ee9a \u1edf kho Kinh, giao cho thuy\u1ec1n t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u1edf g\u1ea1o \u1ea5y v\u1ec1 t\u1ec9nh. \u0110\u1ebfn qu\u00e3ng th\u00e1ng 9 th\u00e1ng 10, ho\u1eb7c n\u00ean gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n r\u1ebb, ho\u1eb7c n\u00ean ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n v\u1ed1n cho nh\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 l\u1ea5y qu\u1ebf, do t\u1ec9nh tr\u00f9 t\u00ednh, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00f2i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ng\u00e3i t\u01b0\u1ee3ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t \u0111\u1ebfn Kinh, do b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft. B\u1ed9 Binh th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y suy y\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec \u0111em nguy\u00ean do tham t\u00e2u. Chu\u1ea9n gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. T\u1ec9nh th\u1ea7n v\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t ra, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n th\u1ec3 d\u1ee5 r\u1eb1ng : thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean chi\u1ebfn tr\u1eadn, m\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m qu\u1ea3n qu\u00e2n c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho th\u01b0\u1ee3ng ty trong ngo\u00e0i xem x\u00e9t nh\u1eefng v\u00f5 bi\u1ec1n thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ecdc. Nh\u01b0ng n\u1ea5n n\u00e1 l\u00e2u ng\u00e0y, vi\u1ec7c qua l\u00e0 qu\u00ean, ho\u1eb7c nhu nh\u01a1 c\u1ea9u th\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, ho\u1eb7c n\u1ec3 nang t\u00ecnh di\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb h\u00e8n m\u1ea1t k\u00e9m c\u1ecfi, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0o \u0111\u1ea5y. t\u1ee9c nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu h\u00e8n m\u00e0 m\u1ea5y n\u0103m nay \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y m\u1ed9t m\u1ef1c im l\u1eb7ng. Xem m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00ec ch\u1ed7 kh\u00e1c kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i d\u1ee5 l\u1ea1i 2, 3 l\u1ea7n \u0111\u1ec3 bi\u1ebft g\u1eafng g\u1ecfi. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh \u1edf Kinh, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u x\u00e9t k\u1ef9 thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e3nh binh, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i gi\u00e0 s\u1ee9c y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a gi\u00e0 y\u1ebfu, nh\u01b0ng \u01b0\u01a1n h\u00e8n kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, t\u00e2u xin b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. K\u1ebb n\u00e0o h\u00e8n k\u00e9m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, li\u1ec7u cho gi\u00e1ng b\u00e3i ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00e0i ngh\u1ec7 gi\u1ecfi giang, sai ph\u00e1i \u0111\u1eafc l\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u1ee9 ni\u00ean h\u1ea1n l\u00e2u m\u1edbi, t\u01b0 c\u00e1ch cao th\u1ea5p, \u0111\u1ec1u cho ch\u1ec9 t\u00ean b\u1ea7u c\u1eed, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean, \u0111\u1ec3 r\u00f5 vi\u1ec7c khuy\u00ean r\u0103n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u0169ng th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o s\u00e1t. \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n ch\u1ea5n, Trung qu\u00e2n H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 nh\u1ecb K\u1ef3 v\u00f5 v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean.<\/p>\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong ch\u00e1u V\u1ecdng C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n T\u1ed5ng nhung Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ebft l\u00e0m \u00e2n k\u1ef5 u\u00fd coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ninh thi\u1ebfp. Duy th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng b\u00e1o r\u1eb1ng : c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c Y\u1ebft gi\u1eb7c Y \u0111em h\u01a1n 1000 qu\u00e2n, m\u01b0u mu\u1ed1n xua b\u1eaft d\u00e2n M\u01b0\u1eddng \u1edf S\u00e2m Ti\u1ec7p. Ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n Chi Trinh l\u00e0 L\u00e3nh binh Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i, Ph\u00f3 l\u0129nh binh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng d\u00f2 x\u00e9t, b\u1ecdn kia \u0111\u00e3 r\u00fat lui ngay. L\u1ea1i nghe n\u00f3i t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri ph\u00e1i \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n tu\u1ea7n th\u00e1m c\u00e1c x\u1ee9 H\u1ed3 H\u1ea3i [Bi\u1ec3n H\u1ed3], T\u1ea7m B\u00f4ng, Cam Nh\u00e2n c\u0169ng ch\u1eb3ng qua \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1 gi\u1eef th\u00f4i, t\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y t\u1ea5t l\u00e0 v\u00f4 s\u1ef1. Nh\u01b0ng s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00f9a thu, vi\u1ec7c bi\u00ean b\u1ecb c\u1ee7a ta c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean s\u01a1 su\u1ea5t, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed3n, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u \u0111\u1ecba h\u1ea1t ph\u00f2ng b\u1ecb r\u1ea5t nghi\u00eam, \u0111\u1ec3 cho c\u00f5i \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>C\u1ea5p binh kh\u00ed cho 5 dinh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. (M\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed9t b\u1ed9 c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh, c\u01a1 n\u00e0o binh s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c 9 \u0111\u1ed9i 10 \u0111\u1ed9i th\u00ec c\u1ea5p cho 200 gi\u00e1o d\u00e0i, 1 l\u00e1 c\u1edd vu\u00f4ng, 10 l\u00e1 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, gi\u00e1o theo v\u1edbi c\u1edd, dao theo v\u1edbi c\u1edd m\u1ed7i th\u1ee9 11 c\u00e1i, khi\u00ean m\u00e2y v\u00e0 dao theo v\u1edbi khi\u00ean m\u1ed7i th\u1ee9 6 c\u00e1i, m\u00f5, tr\u1ed1ng, [\u0111\u00e1nh tr\u00ean m\u00ecnh ng\u1ef1a], m\u1ed7i th\u1ee9 4 c\u00e1i. C\u01a1 n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 5 hay 6 \u0111\u1ed9i th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 \u1edf tr\u00ean. C\u00f2n tr\u1ed1ng tr\u1eadn, chi\u00eang \u0111\u1ed3ng, thanh la \u0111\u1ed3ng, kh\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, loa g\u1ecdi b\u1eb1ng thau, c\u00e1i b\u1ea1t b\u1eb1ng thau, \u1ed1ng hi\u1ec7u b\u1eb1ng thau, c\u00f2i, t\u00f9 v\u00e0 m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u00e1i. Duy s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, c\u01a1 n\u00e0o \u0111\u1ee7 th\u00ec c\u1ea5p 30 kh\u1ea9u, c\u01a1 n\u00e0o 5, 6 \u0111\u1ed9i th\u00ec c\u1ea5p cho 15 kh\u1ea9u. G\u1eb7p khi sai ph\u00e1i, c\u1ea5p th\u00eam cho c\u01a1 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 200 kh\u1ea9u).<\/p>\n<p>C\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho th\u1ed5 bi\u1ec1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. (V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 4 quan, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng ; Qu\u1ea3n c\u01a1, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng ; Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u00ed sai, Qu\u1ea3n c\u01a1, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng 15 uy\u1ec3n ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u00ed sai, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 1 quan 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eb1ng, sung Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. L\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 8 b\u1eaft \u0111\u1ea7u).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c quan trong h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 Tri huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Duy V\u1ef9, kh\u00e9o v\u1ed7 nu\u00f4i d\u00e2n, d\u00e2n \u0111\u1ec1u tin y\u00eau ; Tri huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e2n v\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3ng kh\u00e1i. Ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f3 nh\u1ecdc phi\u1ec1n k\u1ecbch, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0m l\u1ea5y ; Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Ba Xuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e2n gi\u1ea3ng d\u1ea1y ch\u0103m ch\u1ec9, h\u1ecdc tr\u00f2 theo h\u1ecdc r\u1ea5t \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. tr\u1ea7n Duy V\u1ef9, T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e2n \u0111\u00e3 qua t\u1ec9nh th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ef1c, 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 tu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng, 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1eabn c\u00e1n, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn, chu\u1ea9n giao b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u00e2n ch\u0103m ch\u1ec9 d\u1ea1y h\u1ecdc c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, l\u1eadp t\u1ee9c cho th\u0103ng Gi\u00e1o th\u1ee5, do b\u1ed9 x\u00e9t b\u1ed5.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 V\u0129nh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u00e2n gian \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. Nh\u01b0ng v\u00ec d\u00e2n m\u1ecdn ngu d\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3. Nay tuy \u0111\u00e3 b\u1eaft n\u1ed9p v\u00e0o quan, r\u1ed3i sau n\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0m ra, th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y. V\u1eady xin chi\u1ec3u c\u00e1c th\u1ee3 r\u00e8n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u1edf l\u00f2 b\u1eaft \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n g\u1ea7n ph\u1ee7, huy\u1ec7n ho\u1eb7c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng cho \u1edf l\u1ebb t\u1ebb v\u00e0o ch\u1ed7 r\u1eebng r\u1eadm h\u1ebbo l\u00e1nh. Ph\u00e0m nh\u1eefng qu\u00e2n kh\u00ed nh\u01b0 c\u00e2u li\u00eam, g\u01b0\u01a1m, s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh n\u00e0y, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft th\u1ee3 r\u00e8n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u00ea l\u00e0m, tra x\u00e9t tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : ch\u1ee9a gi\u1ea5u binh kh\u00ed, lu\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00f3i r\u00f5, v\u1eabn kh\u00f4ng n\u00ean cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ri\u00eang. Nh\u01b0ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u1ea1i quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thi h\u00e0nh th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ea5y th\u00f4i, n\u1ebfu v\u1ed9i \u0111u\u1ed5i c\u00e1c th\u1ee3 r\u00e8n \u0111\u1ebfn \u1edf t\u1ee5 c\u1ea3 \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n ph\u1ee7, huy\u1ec7n, \u0111\u1ed3n, b\u1ea3o \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c sinh nhai, th\u00ec d\u00e2n gian nh\u1eefng \u0111i\u1ec1n kh\u00ed c\u00e0y b\u1eeba, dao li\u1ec1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 h\u01b0 h\u1ecfng t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 t\u1ef1 xa \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 thu\u00ea l\u00e0m, phi\u1ec1n ph\u1ee9c bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o, th\u1ef1c c\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f3 l\u00e0m. K\u1ec3 ra, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t cho d\u00e2n, n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u00fd d\u1ea1y b\u1ea3o, th\u00ec ra l\u1ec7nh c\u1ed1 nhi\u00ean ph\u1ea3i theo, can g\u00ec ph\u1ea3i bo bo nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n s\u1ee9c h\u1ea1 cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n hi\u1ec3u b\u1ea3o cho r\u1ed9ng kh\u1eafp, hi\u1ec7n gi\u1edd thi\u00ean h\u1ea1 y\u00ean \u1ed5n, ng\u01b0\u1eddi Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 c\u00f9ng m\u1ed9t phong ho\u00e1 nh\u01b0 nhau, ph\u1ea3i n\u00ean c\u00e0y c\u1ea5y y\u00ean nghi\u1ec7p, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng l\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh. Ph\u00e0m l\u00e0 d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o ri\u00eang c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, s\u00fang l\u1edbn, gi\u00e1o d\u00e0i ; c\u00e1c th\u1ee3 r\u00e8n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m thu\u00ea cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nh\u1eefng th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed \u1ea5y, ai ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ph\u1ea3i b\u1eaft t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed. Khi\u1ebfn cho d\u00e2n bi\u1ebft s\u1ee3 m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y. Quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn t\u1ed5ng l\u00fd n\u00ean th\u1eddi th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m so\u00e1t, c\u1ed1t cho \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh l\u00e0 ph\u1ea3i tu\u00e2n, \u0111\u00e3 c\u1ea5m l\u00e0 ph\u1ea3i th\u00f4i. N\u00ean kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb c\u00f2n l\u00e0m ri\u00eang, ch\u1ee9a ri\u00eang nh\u1eefng binh kh\u00ed \u1ea5y, th\u00ec quan l\u1ea1i t\u1ed5ng l\u00fd c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea3.<\/p>\n<p>S\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111em s\u1ed5 s\u00e1ch k\u00ea s\u1ed1 m\u1ee5c \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 do d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y m\u1edbi khai kh\u1ea9n v\u1ec1 n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean. (Gia \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 140 m\u1eabu ; Bi\u00ean Ho\u00e0 h\u01a1n 6 m\u1eabu ; V\u0129nh Long h\u01a1n 1900 m\u1eabu ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng h\u01a1n 700 m\u1eabu ; An Giang h\u01a1n 260 m\u1eabu ; H\u00e0 Ti\u00ean h\u01a1n 670 m\u1eabu, c\u1ed9ng h\u01a1n 4930 m\u1eabu). B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi s\u1ed5 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec nh\u1eefng \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 th\u1ef1c tr\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecf hoang. Chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh th\u1ea7n v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>X\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i H\u1ed5 C\u01a1 v\u00e0 b\u1ea3o Thi N\u1ea1i t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Vua ngh\u0129 c\u1eeda bi\u1ec3n Thi N\u1ea1i n\u01b0\u1edbc s\u00e2u n\u00fai cao, thuy\u1ec1n t\u00e0u \u0111i l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng hay \u0111\u1ed7 l\u1ea1i, c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu. Ph\u00e1i ty b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh m\u1ed7i b\u00ean 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh xem h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ea5t \u1ea5y. B\u00e8n chu\u1ea9n cho l\u1eadp m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf x\u1ee9 H\u1ed5 C\u01a1, g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i H\u1ed5 C\u01a1. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 b\u1ea3o l\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t \u1edf g\u00f2 c\u00e1t \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi ph\u00e1o \u0111\u00e0i, g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ea3o Thi N\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 v\u1edbi nhau. Sai thu\u00ea 500 d\u00e2n phu x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y. (X\u1ee9 H\u1ed5 C\u01a1 \u1edf b\u1edd \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t n\u00fai cao h\u01a1n 7 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n. Ph\u00e1o \u0111\u00e0i x\u00e2y h\u00ecnh tr\u00f2n, chu vi 27 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n \u0111\u00e0i cao 5 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, 3 m\u1eb7t \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, b\u00ean t\u1ea3, b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u x\u00e2y b\u1eadc \u0111\u00e1, chia \u0111\u1eb7t 10 c\u1ed7 s\u00fang gang H\u1ed3ng y, 2 c\u1ed7 s\u00fang gang Ph\u00e1ch s\u01a1n, 6 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng Qu\u00e1 s\u01a1n. M\u1eb7t sau l\u00e0m c\u1eeda \u0111\u00e0i, kho\u1ea3ng gi\u1eefa \u0111\u00e0i v\u1ec1 m\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y c\u1ed9t c\u1edd, b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1eb7t kho thu\u1ed1c s\u00fang, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0m tr\u1ea1i l\u00ednh. G\u00f2 c\u00e1t \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n ngang \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u1ee9 H\u1ed5 C\u01a1, c\u00e1ch nhau h\u01a1n 280 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ea3o \u0111\u1eafp h\u00ecnh d\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1u 10 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea3 h\u1eefu ngang \u0111\u1ec1u 7 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, th\u00e2n lu\u1ef9 cao 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c. M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y b\u1eadc \u0111\u1ec3 s\u00fang, chia \u0111\u1eb7t s\u00fang gang H\u1ed3ng y, Ph\u00e1ch s\u01a1n m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u1ed7, 2 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng Qu\u00e1 s\u01a1n. M\u1eb7t sau l\u00e0m c\u1eeda b\u1ea3o, qu\u00e3ng gi\u1eefa b\u1ea3o l\u00e0m m\u1ed9t tr\u1ea1i l\u00ednh. Ch\u1ed7 g\u1ea7n b\u1ea3o l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e0 vu\u00f4ng, cho vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n \u1edf).<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi x\u00e2y d\u1ef1ng xong, ph\u00e1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 30 bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh \u1ea5y sung l\u00e0m th\u1ee7 h\u1ed9 ph\u00e1o \u0111\u00e0i v\u00e0 b\u1ea3o \u1ea5y. L\u1ea1i ch\u1ebf c\u1edd ph\u00e1t \u0111\u1ec3 treo. (C\u1edd v\u1ea3i v\u00e0ng 3 l\u00e1, \u0111\u1ec1u d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc ; c\u1edd \u0111\u1ecf, c\u1edd g\u1ea5m \u0111\u1ecf tr\u1eafng, c\u1edd g\u1ea5m lam tr\u1eafng m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u00e1 ; theo nh\u01b0 m\u1eabu c\u1edd c\u1ee7a ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i. C\u00f2n c\u1edd v\u00e0ng, th\u00ec g\u1eb7p ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 ng\u00e0y s\u00f3c, v\u1ecdng, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng chi\u1ec3u l\u1ec7 thay \u0111\u1ed5i m\u00e0 treo. C\u00f2n c\u00e1c c\u1edd kh\u00e1c th\u00ec khi th\u1ea5y ngo\u00e0i bi\u1ec3n xa c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1ed1ng nh\u01b0 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u d\u00e2y, m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ee7a b\u1ea3n qu\u1ed1c hay l\u00e0 thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 chi\u1ebfc th\u00ec treo c\u1edd hi\u1ec7u \u0111\u1ecf, \u0111\u1ebfn 3, 4 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean th\u00ec treo c\u1edd hi\u1ec7u g\u1ea5m \u0111\u1ecf tr\u1eafng. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ea3n qu\u1ed1c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 c\u1edd treo tr\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, treo c\u1edd v\u00e0ng l\u00ean ; thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c th\u00ec c\u0169ng h\u1ea1 c\u1edd treo tr\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, treo c\u1edd g\u1ea5m lam tr\u1eafng l\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n Thi N\u1ea1i th\u1ea5y tr\u00ean \u0111\u00e0i treo c\u1edd g\u00ec, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o ngay cho t\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y vi\u1ec7c).<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, cho tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ban cho qu\u1ea1t tre v\u00e0 thao \u0111eo qu\u1ea1t, kh\u0103n tay v\u1ea3i t\u00e2y \u0111\u1ecf. V\u00f5 t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7, v\u0103n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u ban cho c\u00e1c th\u1ee9 \u1ea5y c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh c\u0169 \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i l\u00e0 th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u0169 kh\u1ed1, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Thu h\u1ed9 l\u00fd quan ph\u00f2ng V\u0169 kh\u1ed1 ; \u0111\u1ea1o L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb c\u0169 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng (\u0110\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u1ed1m v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd kh\u1ecfi b\u1ec7nh \u0111\u1ebfn b\u1ed9 h\u1eadu b\u1ed5).<\/p>\n<p>Vua cho tri\u1ec7u \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u00f3 Ch\u1ec9 cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m \u0111\u1ebfn Kinh. Cho Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i thu thu\u1ebf m\u1ecf v\u00e0ng L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng. (L\u1ea1ng S\u01a1n : m\u1ecf La S\u01a1n m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 10 tu\u1ed5i 5 l\u1ea1ng, b\u00e1n cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua v\u00e0ng c\u00e1m 4 l\u1ea1ng. Cao B\u1eb1ng : m\u1ecf Th\u01b0\u1ee3ng Pha, H\u1ea1 Pha m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 4 l\u1ea1ng v\u00e0ng ; m\u1ecf T\u0129nh \u0110\u00e0 3 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>M\u1ed9 binh \u1edf Cao B\u1eb1ng, v\u1ec1 v\u1ec7 Cao B\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f2n 1 \u0111\u1ed9i. Chu\u1ea9n cho g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i Cao B\u1eb1ng, b\u1ecf t\u00ean v\u1ec7 \u0111i.<\/p>\n<p>Ch\u1ecdn l\u1ea5y th\u00eam ng\u1ea1ch l\u00ednh t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Cung d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : hi\u1ec7n l\u00ednh t\u1ec9nh \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, m\u00e0 x\u00e9t ra d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 trong h\u1ea1t t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd h\u1ea1ng th\u1ee7y h\u1ed3i c\u0169ng nhi\u1ec1u, xin n\u00ean cho ch\u1ecdn l\u00ednh l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i. Vua giao cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n cho l\u00e0 : binh qu\u00fd h\u1ed3 tinh, kh\u00f4ng c\u1ea7n nhi\u1ec1u. B\u1ecdn qu\u1ea3n su\u1ea5t n\u1ebfu ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft hu\u1ea5n luy\u1ec7n s\u1eb5n s\u00e0ng, chi\u1ebfn thu\u1eadt \u0111\u1ec1u tinh th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111\u1ee7 l\u00e0m nanh vu\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u00fap, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecdn nhi\u1ec1u l\u00ednh l\u00e0m g\u00ec. Duy m\u1ed9t h\u1ea1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh h\u01a1i \u00edt, t\u1ea1m cho ch\u1ecdn th\u00eam, c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ebf ph\u1ea3i th\u1ebf. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c qu\u00e2n dinh \u1edf Kinh c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ef1c t\u1ec9nh ng\u1ea1ch binh \u0111\u00e3 thu\u1ed9c s\u1ed1 nhi\u1ec1u. N\u1ebfu h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, th\u00ec do th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ed1c cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n cho \u0111i khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, c\u1ed1 s\u1ee9c c\u00e0y ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng d\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i ch\u1ecdn l\u00ednh n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0y \u1ea5y, sai 2 b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 Binh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ch\u1ecdn l\u1ea5y, c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 360 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 2 \u0111\u1ed9i, v\u00e0o c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 1 \u0111\u1ed9i r\u01b0\u1ee1i (V\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 nguy\u00ean ng\u1ea1ch 8 \u0111\u1ed9i, c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 nguy\u00ean ng\u1ea1ch 8 \u0111\u1ed9i r\u01b0\u1ee1i). C\u00f2n th\u1eeba h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y. Th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan 2 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb lang trung \u0111\u1ebfn th\u01b0 l\u1ea1i, th\u01b0\u1edfng chung 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Nguy\u00ean ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c. Tr\u1ecdng Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m gi\u00e1m kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111em m\u1ef1c v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb vi\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 tham h\u1eb7c. Tr\u1ecdng Nguy\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, \u00e1n b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXVI<\/a> \u2013 216<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], m\u00f9a thu th\u00e1ng 8, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n X\u00e3 t\u1eafc l\u00e0m l\u1ec5 Thu t\u1ebf. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc xu\u00e2n thu 2 k\u1ef3 t\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 V\u0103n Mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf. N\u0103m \u1ea5y k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m k\u00ednh c\u1ea9n d\u1ef1 b\u1ecb, l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u00e0y \u201cM\u1eadu\u201d tr\u00ean, \u201c\u0110inh\u201d tr\u00ean th\u00e1ng \u1ea5y, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1o, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh. H\u00f4m \u1ea5y khi l\u00e0m l\u1ec5, kh\u00ed tr\u1eddi t\u1ea1nh m\u00e1t, l\u1ec5 nghi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1 thong th\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t \u0111\u1eb9p l\u00f2ng, nh\u00e2n th\u1ea5y c\u00e2y c\u1ed1i \u1edf \u0111\u00e0n s\u1edf xanh t\u1ed1t, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cSau khi m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c d\u1eef d\u1ed9i, m\u00e0 c\u00e2y c\u1ed1i \u1edf n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c xanh t\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00ed \u0111\u1ea5t sinh ra th\u1ebf. x\u00e9t ra, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a tr\u1ed3ng c\u00e2y \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc, nh\u01b0 : nh\u00e0 H\u1ea1 tr\u1ed3ng c\u00e2y t\u00f9ng, nh\u00e0 \u00c2n tr\u1ed3ng c\u00e2y b\u00e1ch, nh\u00e0 Chu tr\u1ed3ng c\u00e2y l\u1eadt, c\u0169ng ch\u1eb3ng qua tu\u1ef3 th\u1ed5 ng\u01a1i m\u00e0 tr\u1ed3ng nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00e2y \u1ea5y \u0111\u00f3 th\u00f4i. T\u1ec3 Ng\u00e3i n\u00f3i : \u201cl\u1eadt l\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i\u201d, t\u01b0\u1edfng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ebf. L\u1ea1i nh\u01b0 L\u1ec5 gia c\u00f3 ch\u00e9p : \u201ckhi c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111i \u0111em c\u1ea3 th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111i\u201d v\u00ec vi\u1ec7c binh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, \u00fd n\u00f3i kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 chuy\u00ean v\u1eady, l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y c\u0169ng c\u00f2n c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e2y c\u1ed1i, kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1ea3i ngh\u0129a mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng, n\u1ebfu gi\u1ea3i ngh\u0129a th\u00ec th\u00e0nh ra xuy\u00ean t\u1ea1c v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTa xem \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc c\u00f3 c\u00e1i c\u1eeda g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eeda \u201cLinh tinh\u201d((1) Linh tinh : c\u00e1i c\u1eeda c\u00f3 c\u00e1c l\u1ed7 th\u1ee7ng vu\u00f4ng nh\u1ecf.1), \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 theo ngh\u0129a th\u00f4ng tho\u00e1ng kh\u00ed tr\u1eddi. V\u1eady n\u00ean tra r\u00f5 ki\u1ec3u c\u00e1ch ch\u1ebf t\u1ea1o, giao cho b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m\u201d. Th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5, v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ea5p s\u1ef1, b\u1ed3i t\u1ef1, c\u1ee7 nghi, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ty c\u00e1c nha, nh\u1ea1c sinh, ca sinh, t\u1ec3 phu, thi\u1ec7n phu [nh\u00e0 b\u1ebfp] c\u1ea5p, k\u1ef7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 : \u201cThi\u00ean c\u01a1 d\u1ef1 tri\u1ec7u((1) Thi\u00ean c\u01a1 d\u1ef1 tri\u1ec7u : c\u01a1 tr\u1eddi d\u1ef1 \u0111i\u1ec1m ra.1)\u201d \u0111\u00e3 xong. Vua cho l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n x\u00e9t v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c, r\u1ed3i sau m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn s\u1ed1, kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. Sai c\u1ea5t v\u00e0o B\u00ed C\u00e1c (th\u01a1 \u1ea5y l\u1ea5y s\u1ed1 10 can, l\u00e0m ra nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00e0nh 200 b\u00e0i, t\u1eeb Gi\u00e1p \u0111\u1ebfn Qu\u00fd, ch\u1eef \u0111\u1ecf, ch\u1eef \u0111en \u0111\u1ec1u 100 b\u00e0i, m\u1ed7i b\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1eddi d\u1eabn gi\u1ea3i, m\u00e0 l\u1eddi d\u1eabn gi\u1ea3i g\u1ed1c \u1edf m\u1ecdi v\u1eadt l\u00fd, b\u1ea3o cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft s\u1ef1 t\u1ed1t, x\u1ea5u, h\u1ed1i h\u1eadn, lo s\u1ee3. \u0110\u1ebfn kho\u1ea3ng n\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb, m\u1edbi cho kh\u1eafc in \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, s\u1eeda \u0111\u1eafp b\u1ea3o th\u00e0nh((2) B\u1ea3o th\u00e0nh : l\u00e0 th\u00e0nh bao n\u01a1i l\u0103ng t\u1ea9m b\u00ean trong v\u00e0 b\u00ean ngo\u00e0i.2) c\u1ea3 trong l\u1eabn ngo\u00e0i, \u1edf c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng li\u1ec7t th\u00e1nh v\u00e0 \u0111\u1ebf h\u1eadu (m\u1ed7i l\u1ea7n x\u00e2y cao th\u00eam 2, 3 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1eddng l\u1ea7n ngo\u00e0i, x\u00e2y th\u00eam c\u1eeda c\u00f3 c\u00e1nh \u0111\u00f3ng). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua \u0111\u1ebfn y\u1ebft l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1 tr\u1edf v\u1ec1, d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e2y t\u00f9ng, c\u00e2y thu \u1edf l\u0103ng \u1ea5y xanh t\u1ed1t, r\u1ea5t tho\u1ea3 l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a ta. Nh\u00e2n ngh\u0129 : c\u00e1ch th\u1ee9c c\u0169 x\u00e2y \u0111\u1eafp 2 l\u1ea7n b\u1ea3o th\u00e0nh trong ngo\u00e0i \u1edf c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1i th\u1ea5p, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tho\u1ea3 l\u00f2ng chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng. N\u00ean sai b\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, xem k\u1ef9 l\u0103ng s\u1edf n\u00e0o ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng l\u1ee3i cho vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1eafp v\u1ec1 n\u0103m nay, th\u1eddi t\u00e2u xin h\u01b0ng c\u00f4ng, c\u00f2n s\u1edf n\u00e0o ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng l\u1ee3i v\u1ec1 sang n\u0103m, c\u0169ng chi\u1ebfu \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, b\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u xin l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc 8 n\u01a1i. Vua b\u00e8n sai th\u1ef1 Trung qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ebfn l\u0103ng V\u0129nh C\u01a1((3) V\u0129nh C\u01a1 : l\u0103ng c\u1ee7a Gia D\u1ee5 ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf x\u00e3 H\u1ea3i C\u00e1t, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0.3) ; H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh \u0111\u1ebfn l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1((4) Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1 : l\u0103ng c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1ed5 Gia D\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf x\u00e3 La Kh\u00ea, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0.4) ; V\u0169 l\u00e2m T\u1ea3 d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, \u0111\u1ebfn l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng((5) Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng : l\u0103ng c\u1ee7a Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu Tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u1edf x\u00e3 H\u1ea3i C\u00e1t, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0.5) ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u0103ng V\u0129nh H\u01b0ng((6) V\u0129nh H\u01b0ng : l\u0103ng c\u1ee7a Hi\u1ebfu Tri\u1ebft ho\u00e0ng h\u1eadu Chu th\u1ecb \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ecbnh S\u01a1n, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0.6) ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o \u0111\u1ebfn l\u0103ng Quang H\u01b0ng((7) Quang H\u01b0ng : l\u0103ng c\u1ee7a Hi\u1ebfu Tri\u1ebft ho\u00e0ng h\u1eadu T\u1ed1ng th\u1ecb \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0.7) ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5, \u0111\u1ebfn l\u0103ng V\u0129nh M\u1eadu((8) V\u0129nh M\u1eadu : l\u0103ng c\u1ee7a Hi\u1ebfu Ngh\u0129a ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ecbnh M\u00f4n huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0.8) ; Quy\u1ec1n qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u1ebfn l\u0103ng V\u0129nh Phong((9) V\u0129nh Phong : l\u0103ng c\u1ee7a Hi\u1ebfu Ninh ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf x\u00e3 Long H\u1ed3, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0.9) ; T\u1ea3 qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ebfn l\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh((1) C\u01a1 Th\u00e1nh : l\u0103ng c\u1ee7a H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u1edf x\u00e3 C\u01b0 Ch\u00ednh, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y.1) ; \u0111\u1ec1u chia nhau \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>C\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a th\u01b0 t\u1eeb c\u00f4ng v\u0103n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ea1y ng\u1ef1a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang h\u1ea1n. vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean ki\u1ec3m x\u00e9t, xem tr\u1ea1m n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho ng\u1ef1a c\u00f4ng, ho\u1eb7c c\u00f3 gi\u00e0, \u1ed1m g\u1ea7y y\u1ebfu th\u00ec sai b\u00e1n \u0111i, c\u1ea5p th\u00eam cho ti\u1ec1n c\u00f4ng, ch\u1ecdn mua ng\u1ef1a kh\u00e1c kho\u1ebb m\u1ea1nh v\u00e0 nghi\u00eam tr\u00e1ch b\u1ecdn d\u1ecbch th\u1eeba, d\u1ecbch m\u1ee5c, s\u1ee9c cho c\u00e1c tr\u1ea1m phu ph\u1ea3i luy\u1ec7n t\u1eadp vi\u1ec7c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a,\u2026 c\u00f3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ec7 tin t\u1ee9c, c\u00f4ng v\u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5 ng\u00e0y gi\u1edd, ai tr\u00e1i l\u1ec7nh tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, vi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ty c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00e0n t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua sai th\u01b0\u1ee3ng ty \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh trong ngo\u00e0i x\u00e9t nghi\u1ec7m c\u00e1c vi\u00ean Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf c\u00e1c ngu\u1ed3n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u00e1c h\u1ea1t, c\u1ee9 ch\u1ecdn c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c v\u1ec7 ra, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tu\u1ed5i gi\u00e0 s\u1ee9c y\u1ebfu th\u00ec sung b\u1ed5. \u0110\u00f3 l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng b\u1ecdn h\u1ecd gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao n\u00ean m\u1edbi li\u1ec7u n\u01a1i cho \u0111\u1ebfn gi\u1eef vi\u1ec7c, kh\u00f4ng n\u1ee1 ru\u1ed3ng b\u1ecf m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0ng Th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u0169ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tu\u1ea7n ph\u00f2ng, n\u1ebfu gi\u00e0 y\u1ebfu qu\u00e1 l\u00e0m sao l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nay chu\u1ea9n cho c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ebfn x\u00e9t r\u00f5 c\u00e1c vi\u00ean Th\u1ee7 ng\u1ef1 thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, ai tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c c\u00f2n m\u1ea1nh, v\u1eabn \u0111\u1ec3 cho gi\u1eef ch\u1ee9c ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, th\u00ec tr\u00edch ra t\u00e2u xin cho v\u1ec1 h\u01b0u, ch\u1edb \u0111\u1ec3 k\u1ebb h\u00e8n k\u00e9m v\u1eabn l\u00e0m m\u00e3i nh\u01b0 ng\u1ef1a m\u1ebfn t\u1ea7u, c\u00f3 khi nh\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : n\u01a1i th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y c\u00e1c huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ecba gi\u1edbi d\u00e0i r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf r\u1eebng xa c\u00f2n nhi\u1ec1u. \u0110\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i chi\u00eau d\u1ee5, th\u00ec n\u01a1i h\u01a1i g\u1ea7n c\u00f3 18 s\u00e1ch, t\u00ecnh nguy\u1ec7n quy ph\u1ee5c n\u1ed9p thu\u1ebf ; c\u00f2n c\u00f3 n\u01a1i mu\u1ed1n quy ph\u1ee5c, nh\u01b0ng ch\u01b0a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ; c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 c\u1eady \u0111\u1ea5t \u1edf hi\u1ec3m v\u00e0 xa, kh\u00f4ng ch\u1ecbu quy ph\u1ee5c. V\u1eady xin v\u00e0o kho\u1ea3ng cu\u1ed1i th\u00e1ng 10, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 11, n\u01b0\u1edbc l\u0169 \u0111\u00e3 h\u1ebft, th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh 200, 300 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng n\u01a1i \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n \u1ea5y, tuy\u00ean b\u1ea3o uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u quy ph\u1ee5c. N\u1ebfu d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1, ho\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh cho l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng huy\u1ec7n thu\u1ed9c th\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, d\u1ea7n d\u1eabn \u0111\u00e3 quen m\u1eb7c \u00e1o qu\u1ea7n, y\u00ean \u1edf l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o ho\u00e1, th\u00ec nh\u1eefng Man \u1edf r\u1eebng xa h\u1ebbo l\u00e1nh, ch\u01b0a ch\u1ecbu quy ph\u1ee5c, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ra uy v\u0169. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay 4 ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, gi\u00e1o ho\u00e1 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c, l\u1ea5y \u0111\u1ee9c l\u00e0m cho h\u1ecd m\u1ebfn, th\u00ec b\u1ecdn Man ch\u01b0a quy ph\u1ee5c, c\u00f9ng b\u1ea3o nhau tr\u00f4ng \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh m\u00e0 h\u1ecd t\u1ef1 quy ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i x\u00e9t 18 s\u00e1ch quy ph\u1ee5c \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111em thu\u1ebf l\u1ec7 v\u1ec1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n, tr\u00f9 ngh\u0129 l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n c\u00e1c s\u00e1ch ch\u01b0a quy ph\u1ee5c, nh\u01b0 t\u1ef1 li\u1ec7u \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf, m\u00e0 h\u1ecd nghe ti\u1ebfng ch\u1ecbu lui, nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn v\u00f5 l\u1ef1c th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u1ed9t phen. N\u1ebfu h\u1ecd \u1edf xa, m\u00e3i n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm h\u1ebbo l\u00e1nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ch\u01b0a bi\u1ebft thanh gi\u00e1o c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 \u0111em nhi\u1ec1u qu\u00e2n t\u1edbi, kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u1ecd s\u1ee3 tr\u1ed1n, th\u00ec kh\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111i l\u00e0 h\u01a1n. T\u01b0\u1edfng c\u00e1c s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi man nh\u1ecf m\u1ecdn \u1ea5y, c\u1eady hi\u1ec3m tr\u1edf g\u00ec m\u00e0 d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i ta. N\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi chi\u00eau d\u1ee5 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ec3 h\u1ecd vui theo, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecdc qu\u00e2n l\u00f9ng b\u1eaft, cho th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. V\u1eady n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ef1 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, n\u00ean \u0111i th\u00ec \u0111i, ch\u01b0a n\u00ean \u0111i th\u00ec d\u1ea7n d\u1ea7n l\u1ea5y \u0111\u1ee9c m\u00e0 gi\u00e1o ho\u00e1, c\u1ed1t cho h\u1ee3p v\u1edbi c\u01a1 nghi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : c\u00e1c d\u00f2ng s\u00f4ng thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra. T\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p g\u00ec, h\u1eb1ng ng\u00e0y ch\u1ec9 r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c, cha anh kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n c\u1ea5m, t\u1ed5ng l\u00fd c\u00f9ng nhau dung t\u00fang, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1eefng b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft \u0111\u01b0a ra x\u00e9t x\u1eed. Th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y x\u1eed t\u1ed9i, ch\u1ec9 tr\u1eebng tr\u1ecb b\u1eb1ng xuy tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i. Xin xu\u1ed1ng s\u1eafc cho b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m r\u00f5 n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd v\u1ec1 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e0 \u00e1n n\u1eb7ng, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n cha anh ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea5m gi\u1eef, t\u1ed5ng l\u00fd bi\u1ebft t\u00ecnh m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm, lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00f3i r\u00f5, theo t\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam n\u1eefa ch\u0103ng ? H\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, ru\u1ed9ng th\u1eeba m\u1ea7u t\u1ed1t, \u0111\u1ea5t th\u1eeba l\u1ee3i l\u1ed9c, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft khuy\u00ean b\u1ea3o ti\u1ec3u d\u00e2n, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u1edf y\u00ean l\u00e0m \u0103n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ecdn du th\u1ee7 kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p g\u00ec, c\u00f9ng t\u00fang ph\u1ea3i l\u00e0m tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i, th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y thu\u1ed9c v\u1ec1 ai ? L\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1ed9i mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m n\u1eb7ng, sao n\u00f3i d\u1ec5 th\u1ebf! L\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng cho thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Cung trong t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : m\u1ed9t d\u1ea3i n\u00fai li\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00fa d\u1eef, ng\u01b0\u1eddi \u0111i qua v\u1eabn s\u1edfn l\u00f2ng. \u0110\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1i binh d\u00e2n, ki\u1ebfm c\u00e1ch b\u1eaft gi\u1ebft, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec7t h\u1ebft. Xin cho m\u1ed9 50 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i t\u1ecbch, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i L\u00e2m x\u1ea1((1) L\u00e2m x\u1ea1 : b\u1eafn \u1edf r\u1eebng.1) m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 mong gi\u1ed1ng \u00e1c th\u00fa tuy\u1ec7t h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y kh\u00f4ng k\u00e9m 1 ngh\u00ecn, 5, 6 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu bi\u1ebft ch\u0103m d\u1ea1y b\u1ea3o luy\u1ec7n t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn tinh th\u1ea1o t\u1ea5t c\u1ea3, l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 cho \u0111i kh\u1eafp r\u1eebng n\u00fai, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u00e1c th\u00fa, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, th\u00ec \u0111i gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01a1n m\u1ed9 ri\u00eang b\u1ecdn l\u00ednh kh\u00e1c \u01b0 ?<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng x\u00e9t h\u1ea1t \u1ea5y, c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 r\u1eebng, m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t h\u01a1i \u00edt. Nay truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u01b0\u1ee3ng ty 3 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho chi\u00eau m\u1ed9 m\u1ed7i t\u1ec9nh 3 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed9i L\u00e2m x\u1ea1, chuy\u00ean vi\u1ec7c gi\u1ebft th\u00fa l\u00e0m g\u00ec. Hu\u1ed1ng chi 3 t\u1ec9nh \u1ea5y d\u00e2n thu\u1ea7n, vi\u1ec7c gi\u1ea3n, vi\u1ec7c \u00e1n m\u1ea1ng, vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u0169ng \u00edt, th\u01b0\u1eddng nh\u1eadn x\u00e9t ra c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c. V\u1eady tr\u00e1ch c\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 c\u00e1c l\u00e3nh binh, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00ednh tuy\u1ec3n, l\u00ednh m\u1ed9, c\u1ed1t y\u1ebfu h\u1ebft th\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1eadp luy\u1ec7n, cho th\u00f4ng th\u1ea1o ; tu\u00e2n theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, th\u00ec th\u01b0\u1eddng thay nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c r\u1eebng chia \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft nh\u1eefng gi\u1ed1ng tr\u00f9ng \u0111\u1ed9c, th\u00fa d\u1eef \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n, v\u1ea3 l\u1ea1i ng\u1ee5 \u00fd vi\u1ec7c thao di\u1ec5n n\u1eefa, th\u00ec khi h\u1eefu s\u1ef1 d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u th\u00e0nh ra m\u1ed9t b\u1ecdn qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u1ea1nh v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea Khi\u00eam Quang trong t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u0111i, v\u00e0 l\u00ednh b\u1ecf tr\u1ed1n, th\u1ea5y c\u00e1c t\u1ec9nh t\u01b0 b\u1eaft, m\u00e0 \u00edt th\u1ea5y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o, v\u00ec l\u00e0 d\u00e2n gian dung t\u00ecnh, dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm, c\u00f9ng l\u00e0 l\u00fd d\u1ecbch, ki\u1ec3m x\u00e9t kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. Xin b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u00e1i \u00fd \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o gi\u00e1p, m\u1ed7i \u1ea5p trong \u0111\u00e1m d\u1ecbch m\u1ee5c, tr\u00edch ra 1 ng\u01b0\u1eddi, chuy\u00ean ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi trong \u1ea5p, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng kh\u00e1m x\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb gian t\u1ebf. N\u1ebfu th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o lai l\u1ecbch kh\u00f4ng r\u00f5, b\u00e1o cho l\u00fd tr\u01b0\u1edfng b\u1eaft gi\u1ea3i. N\u1ebfu d\u00e1m nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 \u1ea9n gi\u1ea5u \u0111i, th\u00ec l\u1ea5y t\u1ed9i c\u1ee7a k\u1ebb can ph\u1ea1m m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u1ea3o nhau c\u1ed1 g\u1eafng, th\u00ec k\u1ebb can ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u0111i kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 dung th\u00e2n, m\u00e0 l\u00ednh tr\u1ed1n c\u0169ng \u00edt \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u1ef1ng ra ph\u00e1p lu\u1eadt, qu\u00fd v\u1ec1 c\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7u, kh\u00f4ng qu\u00fd v\u1ec1 h\u01b0 v\u0103n. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p b\u1ea3o gi\u00e1p, l\u00fac m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1t, \u0111\u1ebfn khi sinh t\u1ec7, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 danh m\u00e0 th\u00f4i. Nay kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1i th\u1ef1c, m\u00e0 ch\u1ec9 chu\u1ed9ng c\u00e1i danh, c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc l\u00e0 ph\u1ea3i. Trong 1 t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u01b0\u1ee3ng ty b\u1ed1, \u00e1n, l\u1ea1i c\u00f3 ph\u1ee7 huy\u1ec7n, cho \u0111\u1ebfn t\u1ed5ng c\u00f3 t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, l\u00e0ng c\u00f3 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i c\u00f3 quan \u1ea3i \u0111\u1ed3n canh x\u00e9t h\u1ecfi, \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ea3. N\u1ebfu c\u00f9ng nhau c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ec3 \u00fd tu\u1ea7n ph\u00f2ng kh\u00e1m x\u00e9t, th\u00ec k\u1ebb gian t\u1ebf c\u00f2n b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 sinh ra, k\u1ebb \u0111\u00e0o ph\u1ea1m b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 tr\u1ed1n n\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c l\u1ea7n l\u1eefa coi th\u01b0\u1eddng, th\u00ec d\u1eabu \u0111\u1eb7t th\u00eam b\u1ea3o gi\u00e1p h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u1ec1 x\u00e9t k\u1ebb gian, b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 kh\u00e1c \u01b0 ? N\u1ebfu h\u1ecd l\u1ea1i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, dung t\u00ecnh \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 gi\u1ea5u gi\u1ebfm, th\u00ec l\u1ea5y ai \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t \u01b0 ? C\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i th\u00ec d\u1ec5 m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec kh\u00f3 v\u1eady. Duy c\u00f3 b\u1ecdn d\u1eadt ph\u1ea1m, \u0111\u00e0o binh((1) D\u1eadt ph\u1ea1m : k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111i ; \u0110\u00e0o binh : l\u00ednh tr\u1ed1n \u0111i.1) m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n n\u1ea5p, c\u0169ng t\u1ea1i quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thi h\u00e0nh th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay chu\u1ea9n th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, c\u00e1c tr\u1ef1c, t\u1ec9nh, c\u1ed1t ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng s\u1ee9c cho Ph\u1ee7 huy\u1ec7n, Ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1ee9c cho T\u1ed5ng l\u00fd, h\u1ebft l\u00f2ng tu\u1ea7n x\u00e9t, ph\u00e0m c\u00f3 nh\u1eefng d\u1eadt ph\u1ea1m, \u0111\u00e0o binh, ph\u1ea3i x\u00e9t ra b\u1eaft gi\u1ea3i, m\u00e0 l\u0129nh th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung ch\u1ee9a, gi\u1ea5u gi\u1ebfm, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, ho\u1eb7c khi ph\u00e1t gi\u00e1c ra l\u1ea1i b\u1ecb t\u1ed9i l\u1ed7i. \u0110\u1ec3 c\u00f9ng r\u0103n b\u1ea3o l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 \u0111\u1ecba gi\u1edbi s\u1edf t\u1ea1i m\u00ecnh m\u00e0 tra x\u00e9t, th\u00ec k\u1ebb gian tr\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 dung ch\u1ee9a, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t b\u1ea3o gi\u00e1p m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean ninh v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : X\u00e3 B\u1ed3ng H\u1ea3i, huy\u1ec7n Y\u00ean Kh\u00e1nh thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y s\u1ed1 \u0111inh \u0111\u1ebfn h\u01a1n 900 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10000 m\u1eabu. T\u1ef1u trung c\u00f3 nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng c\u00f4ng, nh\u1eefng t\u00ean c\u01b0\u1eddng h\u00e0o th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u1ea7m \u0111\u1ee3 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, th\u01b0\u1eddng sinh ki\u1ec7n c\u00e1o, b\u1ecf thi\u1ebfu ng\u1ea1ch thu\u1ebf. Nay xin chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia l\u00e0m 9 x\u00e3, \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m 1 t\u1ed5ng, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 t\u1ed5ng B\u1ed3ng H\u1ea3i. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu s\u1ed1 \u0111inh chia c\u1ea5p \u0111\u1ec1u nhau, c\u00f2n ru\u1ed9ng t\u01b0 cho ch\u1ee7 c\u00f3 ru\u1ed9ng tr\u00f4ng coi. C\u00f2n nh\u01b0 binh \u0111inh c\u1ee9 theo s\u1ed1 d\u00e2n hi\u1ec7n chia t\u00ednh su\u1ea5t m\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ea5y, th\u1eeba th\u00ec r\u00fat v\u1ec1, thi\u1ebfu th\u00ec tuy\u1ec3n th\u00eam, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i tranh t\u1ee5ng m\u00e0 thanh tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ebf kho\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai quan kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00e1c t\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa, tu\u1ed5i t\u1eeb 40 tr\u1edf l\u00ean. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o h\u1ea1ch 3 h\u00f4m, \u0111\u1ee7 c\u00e1ch th\u1ee9c v\u0103n 3 k\u1ef3, theo nh\u01b0 ph\u00e9p thi. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd h\u1ea1n c\u00f3 1 h\u00f4m, l\u01b0\u1ee3c ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i v\u1ec1 th\u01a1, v\u0103n, 2, 3 \u0111\u1ec1 m\u1ee5c, \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch. Nh\u1eefng T\u00fa t\u00e0i \u1ee9ng h\u1ea1ch 49 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ef1 tr\u00fang v\u00e0o h\u1ea1ng b\u00ecnh c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi. Chu\u1ea9n cho \u00e1n b\u1ed5 l\u00e0m Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, c\u00f2n th\u00ec cho v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khoa thi.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc thi v\u00e0o th\u00e1ng 7. X\u00e9t ra, tr\u01b0\u1eddng \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00ed xa, trong Kinh c\u00f3 ph\u00e1i quan \u0111i ch\u1ea5m tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 6 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1edbi k\u1ecbp k\u1ef3 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng, m\u00e0 th\u00e1ng \u1ea5y kh\u00ed tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng n\u00f3ng n\u1ef1c nung n\u1ea5u, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3. Nh\u00e2n ngh\u0129 : \u0111\u1eb7t ra khoa thi H\u01b0\u01a1ng trong ti\u1ebft thu \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed h\u00e0nh ; h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 v\u1ec1 th\u00e1ng m\u1ea1nh((1) M\u1ea1nh thu : t\u1ee9c th\u00e1ng 7 \u00e2m l\u1ecbch.1). Nay \u0111\u1ed5i l\u1ea5y th\u00e1ng 9 v\u00e0o thi ; ph\u00e0m nh\u1eadt k\u1ef3 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng, treo b\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u1edf Kinh c\u00f3 kh\u00e2m ph\u00e1i c\u00e1c quan coi vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec sau ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 8, \u0111\u1ec1u chia \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, cho trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e1t m\u1ebb. \u0110\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ta th\u1ec3 t\u1ea5t \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng l\u1ea5y khoa thi H\u01b0\u01a1ng sang n\u0103m l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u. T\u1eeb sau c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>\u1edf Kinh ph\u00e1t ra 1000 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u00f2 m\u00e1y \u0111\u00e1, t\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1c h\u1ea1ng khuy\u1ebft((2) Khuy\u1ebft : c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt c\u1ee7a n\u01a1i \u1ea5y. C\u00f3 4 h\u1ea1ng : t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, y\u1ebfu khuy\u1ebft, trung khuy\u1ebft, gi\u1ea3n khuy\u1ebft.2), m\u1edbi \u0111\u1eb7t hay \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t, cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c An Giang (ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean l\u00e0 n\u01a1i trung khuy\u1ebft [\u00edt vi\u1ec7c v\u1eeba] ; th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Phong Ph\u00fa l\u00e0 n\u01a1i gi\u1ea3n khuy\u1ebft [\u00edt vi\u1ec7c] ; ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0129nh An l\u00e0 n\u01a1i trung khuy\u1ebft ; th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean v\u00e0 An Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i gi\u1ea3n khuy\u1ebft ; ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Phong Nhi\u00eau ; th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Phong Th\u1ecbnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i gi\u1ea3n khuy\u1ebft).<\/p>\n<p>C\u1ea5p k\u00ednh \u201cv\u1ea1n l\u00fd\u201d cho k\u1ef3 \u0111\u00e0i Kinh v\u00e0 c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n ; k\u00ednh \u201cthi\u00ean l\u00fd\u201d cho ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u201cH\u1ed5 C\u01a1\u201d ; c\u00f2n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, th\u1ecb v\u1ec7, 3 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 v\u00e0 \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, m\u1ed7i n\u01a1i 1 \u1ed1ng k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn V\u0103n mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 \u201cth\u00edch \u0111i\u1ec7n\u201d((1) Th\u00edch \u0111i\u1ec7n : \u0111\u1eb7t ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb m\u00e0 t\u1ebf.1), khi l\u00e0m l\u1ec5 xong, d\u1ee5 cho N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay ta v\u1eeba \u0111\u00fang ng\u0169 tu\u1ea7n [50 tu\u1ed5i], \u0111i l\u1ea1i kho\u1ebb m\u1ea1nh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, t\u01b0\u1edfng nh\u1edb \u0111\u1ebfn b\u1eadc th\u00e1nh tri\u1ebft ng\u00e0y x\u01b0a, \u0111\u1eb7t l\u1ec5 nghi long tr\u1ecdng, l\u1ea5y ng\u00e0y \u201c\u0111inh\u201d m\u00f9a thu, th\u00e2n \u0111\u1ebfn V\u0103n mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5. H\u1ebft th\u1ea3y l\u1ec5 nghi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu tho\u1ea3, \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00f2ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u01b0\u1edbc ho\u00e0. \u0110\u00e1ng n\u00ean ban \u01a1n kh\u1eafp c\u1ea3, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ng\u00e0y qu\u1ed1c kh\u00e1nh. V\u1eady b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u1ee9c gi\u1eef \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u h\u1eadu, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ea5p s\u1ef1, b\u1ed3i t\u1ef1, c\u1ee7 nghi \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9. Ngo\u00e0i ra thu\u1ed9c ty c\u00e1c nha, d\u1ef1 v\u00e0o ban ch\u1ea5p s\u1ef1, cho ch\u00ed b\u1ecdn bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng chung 700 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0 nghi\u1ec7p, h\u1ecdc ch\u00ednh \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u 2 th\u00e1ng ti\u1ec1n b\u1ed5ng ; c\u00e1c t\u00f4n sinh, gi\u00e1m sinh, \u1ea5m sinh, h\u1ecdc sinh h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 m\u1eabu m\u1ef1c \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu ch\u1ea5t ph\u00e1c m\u1ed9c m\u1ea1c, xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho L\u1ec5, C\u00f4ng 2 b\u1ed9, tr\u00f9 ngh\u0129 s\u01a1n th\u1ebfp l\u1ea1i, v\u00e0 \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc mi\u1ebfu d\u1ef1ng th\u00eam c\u1eeda \u201clinh tinh\u201d [c\u1eeda c\u00f3 l\u1ed7 h\u1ed5ng vu\u00f4ng] cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3 th\u1edd nh\u01b0 nh\u1eefng ph\u1ea1n \u0111\u1ef1ng c\u01a1m ki\u1ec3u vu\u00f4ng, ki\u1ec3u tr\u00f2n, b\u00e1t d\u1ef1ng b\u1eb1ng g\u1ed7, b\u1eb1ng nan \u0111an v.v\u2026 c\u1ea7n n\u00ean s\u1eeda sang g\u00ec n\u1eefa th\u00ec t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 Nh\u1ea5t t\u1ea3 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Su\u1ea5t, tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p, th\u0103ng th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 : nh\u1ecb, tam, t\u1ee9 v\u00e0 ng\u0169 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ee9 H\u1eefu dinh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ng\u0169 Trung dinh, v\u1eabn ki\u00eam Qu\u1ea3n v\u1ec7 Long thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00f3m k\u00ea danh s\u00e1ch c\u00e1c quan vi\u00ean, v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, m\u00e0 gi\u00e0, \u1ed1m \u0111\u00e3 h\u01b0u tr\u00ed v\u00e0 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng, d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 vua xem. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho nguy\u00ean Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, gia h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n ; v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, sung L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, \u0111\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 100 quan ti\u1ec1n. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Tr\u1eebng, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 ; V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc T\u00e0i, \u0111\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 80 quan. Nguy\u00ean Hi\u1ec7p l\u00e3nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Ch\u00e2u ; V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh, L\u00e2m Oai ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o, H\u1ed3 B\u00f4i, v\u00e0 Tr\u1ea7n Qu\u1ea3ng T\u1ee9, \u0111\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 70 quan. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea7n ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1eefu (b\u1ecb gi\u00e1ng, tr\u1eadt t\u1ee9 ph\u1ea9m), \u0111\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 40 quan. Nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tr\u1ea7n Quang D\u01b0\u01a1ng (b\u1ecb gi\u00e1ng, tr\u1eadt ng\u0169 ph\u1ea9m) 30 quan. Nguy\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00f2ng (c\u00f4ng th\u1ea7n theo \u0111i V\u1ecdng c\u00e1c) 50 quan. Nguy\u00ean Lang trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea3o 30 quan.<\/p>\n<p>Duy c\u00f3 th\u1ef1 Lang trung v\u1ec1 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u, tr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e2n ph\u1ea1m vi\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ti\u1ebfn d\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 L\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t ra (N\u0103m th\u1ee9 16 c\u00f3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng do L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean, \u0111\u1ec1u truy thu l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1eafc), n\u00ean c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c mang nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u1edf H\u00e0 T\u0129nh l\u1ea1i su\u1ea5t l\u01b0\u1ee3c \u0111em th\u1ef1 h\u00e0m l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. B\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean tham h\u1eb7c. Vua giao vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t b\u00e0n x\u1eed. Thi\u1ec7u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, truy thu l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1eafc ; b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 Thi\u1ec1u, th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu ; T\u00e1n thi\u1ec7n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu Nghi, th\u0103ng th\u1ee5 T\u01b0 nghi\u1ec7p ; Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea1c, th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 L\u00ea Ch\u00e2n, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : b\u00e0i minh kh\u1eafc v\u00e0o chu\u00f4ng, v\u00e0o bia \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5, trong c\u00f3 ch\u1eef ph\u1ea1m v\u00e0o mi\u1ebfu hu\u00fd c\u1ee7a Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, xin n\u00ean k\u00ednh \u0111\u1ed5i \u0111i. V\u00e0 xin s\u1eafc cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c kh\u1eafp thu\u1ed9c h\u1ea1t, ph\u00e0m h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng v\u1eadt ki\u1ec7n c\u00f3 vi\u1ebft hay kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef t\u00f4n hu\u00fd \u0111\u1ec1u cho m\u00e0i \u0111\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u00e0i minh \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 l\u00e0 b\u00e0i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed5 Hi\u1ec3n T\u00f4ng Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta ng\u1ef1 ch\u1ebf ra, v\u0103n c\u1ee7a ti\u00ean th\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng n\u00ean thay \u0111\u1ed5i, hu\u1ed1ng h\u1ed3 theo l\u1ec5 kh\u00f4ng n\u00ean ch\u00fa tr\u1ecdng ri\u00eang v\u1ec1 mi\u1ebfu th\u1edd cha, h\u00e1 n\u00ean nh\u00e2n ch\u1eef ph\u1ea1m hu\u00fd \u1edf mi\u1ebfu ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111em v\u0103n c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed5 ta, khinh su\u1ea5t t\u1ef1 \u00fd thay \u0111\u1ed5i \u0111i \u01b0 ? L\u1eddi t\u00e2u sao m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf \u01b0 ! Duy vi\u1ec7c n\u00f3i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean \u0111\u1ed5i tr\u00e1nh \u0111i, th\u00ec chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh\u201d. (Ph\u00e0m c\u00e1c v\u1eadt ki\u1ec7n \u0111\u1ed3 c\u1ed5, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1c b\u00e0i minh, k\u00fd, \u0111\u1ec1, v\u1ecbnh, tr\u00f3t \u0111\u00e3 vi\u1ebft ho\u1eb7c kh\u1eafc c\u00e1c ch\u1eef t\u00f4n hu\u00fd, th\u00ec chi\u1ec3u theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u00e3 k\u00ednh g\u1eedi \u0111\u1ebfn n\u0103m tr\u01b0\u1edbc : khi vi\u1ebft v\u0103n c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1eef hu\u00fd th\u00ec gia th\u00eam n\u00e9t l\u00ean tr\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u00e3 kh\u1eafc \u1ea5y m\u00e0i c\u1ea1o n\u00e9t ch\u1eef \u0111i, n\u1ebfu ai tr\u00e1i l\u1ec7nh kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt \u201cvi ch\u1ebf\u201d [tr\u00e1i ch\u1ebf th\u01b0 ] m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c. Cho Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Nhu th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Xu\u00e2n Quang khi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u, tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u00e1n m\u1ea1ng c\u1ea9u th\u1ea3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vi\u1ec7c ph\u00e1t ra, chu\u1ea9n cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111i H\u01b0ng Y\u00ean, c\u1ea5p cho m\u1ed9t h\u1ea1n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 b\u1eaft k\u1ebb can ph\u1ea1m. Khi h\u1ebft h\u1ea1n v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n t\u1ed9i, b\u00e8n b\u1ecb gi\u00e1ng, b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean b\u1ecb tr\u1eadn gi\u00f3 to th\u1ed1t nhi\u00ean \u0111\u1ebfn, 3 huy\u1ec7n : Kim \u0110\u1ed9ng, Ph\u00f9 Dung, Ti\u00ean L\u1eef thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed5 g\u00e3y. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00e1c huy\u1ec7n \u1ea5y \u1edf v\u1ec1 b\u1edd ph\u00eda h\u1eefu s\u00f4ng C\u1eedu An, h\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, ru\u1ed9ng l\u00faa b\u1ecb ng\u1eadp m\u1ea5t, \u0111\u00e3 t\u1eebng nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u ch\u1eefa, \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e3 h\u01a1i h\u1ed3i l\u1ea1i. Nay \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb ng\u1eadp l\u1ee5t, l\u1ea1i g\u1eb7p n\u1ea1n gi\u00f3, th\u00ec tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u ?\u201d. B\u00e8n sai t\u1ec9nh th\u1ea7n, chi ti\u1ec1n \u1edf kho ra l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu nh\u1eefng nh\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1i ph\u00e1t ch\u1ea9n cho (nh\u00e0 l\u1edbn c\u1ea5p cho 3 quan, nh\u00e0 nh\u1ee1 2 quan, nh\u00e0 nh\u1ecf 1 quan).<\/p>\n<p>\u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n gi\u00e1 g\u1ea1o ch\u1ee3t cao v\u1ecdt. Chu\u1ea9n cho binh \u0111inh \u1edf t\u1ec9nh, v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng, t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 9 tr\u1edf v\u1ec1 sau, chi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho to\u00e0n th\u00f3c, \u0111\u1ee3i gi\u00e1 g\u1ea1o l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i theo l\u1ec7 chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. V\u00e0 mua th\u00f3c tr\u1ea3 theo gi\u00e1 ch\u1ee3 ch\u1ee9a v\u00e0o kho \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i con \u0111\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i v\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ea1m. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201c\u1edf H\u00e0 N\u1ed9i t\u1eeb b\u1ebfn \u0111\u00f2 Ch\u00e2u Giang, ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m H\u00e0 H\u1ed3i, ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, m\u1ed7i khi m\u01b0a l\u1ee5t, m\u00f4ng m\u00eanh 4 ph\u00eda, ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u00e0nh \u0111i l\u1ea1i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u0103n tr\u1edf s\u1ef1 \u0111i thuy\u1ec1n. C\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u v\u1ec1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ea5t th\u1ea5p, m\u00e0 \u0111\u00ea b\u1ed1i l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i c\u1ea3, \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t lan tr\u00e0n, s\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 th\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c 6, 7 th\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. N\u1ebfu c\u00f3 b\u1ed3i \u0111\u1eafp cao th\u00eam c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho d\u1ef1 b\u1ecb nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 th\u00f4i. Nay nghe h\u1eb1ng n\u0103m k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c l\u00e0m d\u00e3 m\u00e1i nh\u00e0, b\u1eafc s\u00e0n m\u00e0 \u1edf ; ho\u1eb7c d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf l\u1eabn v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u00ecnh ch\u00f9a, l\u00e2u \u0111\u1ebfn 2, 3 th\u00e1ng, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp r\u00fat lui, m\u1edbi l\u1ea1i v\u1ec1 \u1edf ch\u1ed7 nh\u00e0 c\u0169. D\u1eabu l\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf b\u1eaft ph\u1ea3i th\u1ebf, nh\u01b0ng d\u00e2n ta b\u1ecb c\u00e1i t\u00ecnh tr\u1ea1ng ng\u1eadp l\u1ee5t kh\u1ed5 s\u1edf \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n h\u00e1 n\u1ee1 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean ng\u1ed3i nh\u00ecn m\u00e0 ch\u1eb3ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u01b0\u1edbt ch\u00e2n x\u1eafn qu\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u1edbt \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n, \u0111em m\u1ed9t v\u00f2ng con \u0111\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ecf thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng, Duy Ti\u00ean \u1ea5y theo t\u1eebng \u0111o\u1ea1n m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i. Ch\u1ed7 tr\u0169ng th\u1ea5p th\u00ec b\u1ed3i b\u1ed5 th\u00eam, ch\u1ed7 v\u1ee1 l\u1ee1 th\u00ec \u0111\u1eafp l\u1ea5p l\u1ea1i, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n ch\u1eb7t nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb b\u1ebfn \u0111\u00f2 Ch\u00e2u Giang \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m H\u00e0 H\u1ed3i, ch\u1ed7 n\u00e0o tr\u0169ng l\u1edf, theo th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1eafp cao l\u00ean, n\u01a1i n\u00e0o hay b\u1ecb gi\u00f3 m\u01b0u x\u00f3i \u0111\u1eadp, d\u00f9ng c\u1ecdc v\u00e0 c\u1eeb s\u00e1ch \u0111\u00f3ng li\u00ean ti\u1ebfp, \u1edf gi\u1eefa \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t l\u00ean cho ch\u1eafc. N\u00ean h\u1ebft th\u1ea9y tr\u00f9 t\u00ednh cho k\u1ef9, l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng kh\u00f4 r\u00e1o, thu\u00ea d\u00e2n kh\u1edfi c\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1eafp\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n cho l\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, hai vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u kh\u1edfi c\u00f4ng, s\u1ee3 kh\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 xong vi\u1ec7c. B\u00e8n t\u00e2u xin : \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m xin \u0111\u1ebfn sang xu\u00e2n h\u00e3y s\u1eeda \u0111\u1eafp, c\u00f2n con \u0111\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ecf, t\u1ea1m cho d\u00e2n tu\u1ef3 nghi s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u00faa chi\u00eam, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u00e3 th\u01b0, s\u1ebd l\u1ea1i x\u00e9t ngh\u0129. Vua y theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 d\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec3 t\u1eadp b\u1eafn c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cS\u00fang l\u1edbn Ch\u1ea5n uy theo l\u1ec7 d\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang 10 c\u00e2n, nay th\u00ed nghi\u1ec7m ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u00f3 8 c\u00e2n, m\u00e0 ti\u1ebfng n\u1ed5 \u0111\u00e3 th\u1ea5y d\u1eef d\u1ed9i, th\u00ec th\u1ee9 thu\u1ed1c m\u1edbi ch\u1ebf n\u00e0y xem ra m\u00e3nh li\u1ec7t h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00e2n l\u1ea1ng s\u1ed1 thu\u1ed1c s\u00fang n\u00ean d\u00f9ng, th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u theo m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh. (C\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, gang, s\u1eaft, khi di\u1ec5n b\u1eafn \u0111\u1ea1n gang, \u0111\u1ea1n ch\u00ec th\u00ec l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 5 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 20 c\u00e2n thu\u1ed1c nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 16 c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 4 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 15 c\u00e2n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 12 c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o 4 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 14 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 11 c\u00e2n, 3 l\u1ea1ng, 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 4 t\u1ea5c, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 13 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 10 c\u00e2n, 6 l\u1ea1ng, 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 12 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 9 c\u00e2n, 9 l\u1ea1ng, 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 11 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 8 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng, 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 10 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 8 c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 9 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 7 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 8 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 6 c\u00e2n, 6 l\u1ea1ng, 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 7 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 6 c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 7 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 5 c\u00e2n 9 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 6 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 5 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o 3 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 6 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng, 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 5 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 c\u00e2n, 6 l\u1ea1ng, 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 5 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 4 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 c\u00e2n 9 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 4 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 c\u00e2n, 3 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 3 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 3 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 2 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 2 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 2 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng, 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 2 c\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 c\u00e2n 9 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 c\u00e2n, 6 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 12 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c, 6 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 14 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 11 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 12 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 9 l\u1ea1ng, 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 10 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 8 l\u1ea1ng ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 8 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 6 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 6 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 4 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 l\u1ea1ng, 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 3 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 9 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 2 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 l\u1ea1ng, l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 8 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 2 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 7 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 1 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 6 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 l\u1ea1ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o 5 ph\u00e2n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 4 ph\u00e2n ; l\u00f2ng s\u00fang n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 4 ph\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. S\u00fang Th\u1ea7n c\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 1 l\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; s\u00fang th\u1ea7n c\u01a1, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 8 ph\u00e2n. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang Xung ti\u00eau, di\u1ec5n b\u1eafn c\u00e1c \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, li\u00ean ch\u00e2u v\u00e0 lan can, t\u1edbi k\u1ef3 chi\u1ebfu theo xa g\u1ea7n, x\u00e9t \u0111\u1ed9 d\u00f9ng thu\u1ed1c, kh\u00f4ng n\u00ean \u1ea5n \u0111\u1ecbnh).<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, \u0111\u1ed5i th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thuy\u1ec1n h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i t\u00ean l\u00e0 Y\u1ebft Gi\u1ea3, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 thuy\u1ec1n \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n ; t\u1ec9nh th\u1ea7n xin theo l\u1ec7 thuy\u1ec1n bu\u00f4n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0o c\u1ea3ng ; n\u1ebfu h\u1ecd mu\u1ed1n mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, c\u0169ng chi\u1ec3u theo ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh chi\u1ebft thu thu\u1ebf h\u00e0ng ho\u00e1 (ph\u00e0m mua ho\u00e1 v\u1eadt, tr\u1ecb gi\u00e1 100 quan, th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 10 quan).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1nh thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n v\u00e0o c\u1ea3ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 thu\u1ebf ch\u00ednh cung, c\u00f2n nh\u01b0 mua ho\u00e1 v\u1eadt, n\u1ebfu h\u1ecd mua, \u0111\u1ed5i ri\u00eang v\u1edbi d\u00e2n, th\u1eddi \u0111\u00e1nh thu\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i. Nay Y\u1ebft Gi\u1ea3 \u0111em h\u00e0ng ho\u00e1 T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thu mua, h\u1ecd mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, ho\u1eb7c mu\u1ed1n nh\u1eadn mua, c\u0169ng l\u1ea5y ho\u00e1 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 cung c\u1ea5p. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf h\u00e0ng ho\u00e1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch v\u1ed7 y\u00ean th\u00e2n m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi xa. N\u00ean cho mi\u1ec5n thu\u1ebf. Nh\u01b0ng n\u00ean hi\u1ec3u b\u1ea3o t\u1ecf r\u00f5 cho h\u1ecd bi\u1ebft \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y nh\u00e0 c\u00f4ng qu\u00e1n, kho th\u00f3c c\u00f4ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam (c\u00f4ng qu\u00e1n 1 s\u1edf, 4 ph\u00eda x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch vu\u00f4ng \u0111\u1ec1u 9 tr\u01b0\u1ee3ng ; th\u00e2n cao 3 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u x\u00e2y 1 c\u1eeda t\u00f2 v\u00f2. Kho th\u00f3c c\u00f4ng 3 to\u00e0, x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u d\u00e0i 15 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u d\u00e0i 23 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y 1 c\u1eeda t\u00f2 v\u00f2).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed (ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Th\u1ea7n, T\u00f9ng qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ea9m, Tuy qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Trinh, H\u00e0m Thu\u1eadn qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ee7, T\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean B\u1ea3o, Ho\u00e0 qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Qu\u1ea7n, ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Tr\u1eef, m\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u t\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0 l\u1ea1i t\u00f2ng b\u00e1t, ch\u00e1nh c\u1eedu, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 30 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean T\u1ed1ng, t\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e1nh t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 25 ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0 Ngh\u0129a qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean T\u1ec3, Ninh qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean B\u1eadt, m\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u t\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e1nh, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 20 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n qu\u1ed1c c\u00f4ng Mi\u00ean Tinh, t\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 20 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1c Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean V\u0169, Tr\u1ea5n Man qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Th\u1ef1c, T\u00e2n B\u00ecnh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Phong, S\u01a1n T\u0129nh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Lang, L\u1ea1c Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Khoan, ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Cung, Mi\u00ean Li\u00eau, Mi\u00ean Gia, m\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u t\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e1nh, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ee7 An nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean h\u1ea1t, b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi. Ki\u1ebfn T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Quan, Qu\u1ea3ng Tr\u1ea1ch qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean C\u01b0, Tr\u1ea5n T\u0129nh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean D\u1ea7n, An B\u00ecnh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Ngung, ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Ti\u1ec7p, m\u1ed7i ph\u1ee7 b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 10 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ee7 Tuy Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean S\u1ee7ng, t\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 8 ng\u01b0\u1eddi. Ba Xuy\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean T\u00fac, Tr\u1ea5n Bi\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Thanh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean C\u1ea7u, Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Uy\u1ec3n, ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Tu\u1ea5n, Mi\u00ean Tranh, Mi\u00ean S\u1ea1, m\u1ed7i ph\u1ee7 b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 8 ng\u01b0\u1eddi. Duy c\u00f3 An Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean H\u1ea1t, ph\u1ee7 thu\u1ed9c hi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ef1 ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u ng\u1ea1ch c\u0169).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : vi\u1ec7c th\u0103m d\u00f2 c\u00e1c h\u1ed9 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh c\u1ee9 t\u00ean Ti\u1ec3n \u0110\u1ea1i H\u01b0ng (con Ti\u1ec3n Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c) l\u00e0ng H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1, b\u00e1o c\u00f3 h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 nh\u1ecf c\u1ee7a ph\u01b0\u1eddng Khai V\u0129 \u0111\u1ed7 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n, xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn g\u1ecdi v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n nguy\u00ean thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1ec9nh th\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00ean th\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u0103m d\u00f2 tin t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ebf m\u00e0 k\u1ef3 th\u00e1ng t\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, trong t\u1eadp t\u00e2u n\u00f3i : ph\u01b0\u1eddng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ed3i, kh\u00f4ng th\u1ea5y qua l\u1ea1i ki\u1ebfm c\u00e1 n\u1eefa. Nay l\u1ea1i n\u00f3i : hi\u1ec7n nay \u0111\u1eadu \u1edf Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n, l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o sao l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ea5t nh\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf ? Hay l\u00e0 cho ch\u1ed7 \u1ea5y h\u1ebbo l\u00e1nh xa x\u00f4i, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u0103m d\u00f2 x\u00e1c th\u1ef1c, ch\u1ec9 nghe tin \u0111\u1ed3n m\u00e0 h\u00e0m h\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean ch\u0103ng ? Sai t\u00e2u l\u1ea1i cho r\u00f5 r\u00e0ng. Khi t\u00e2u l\u00ean l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 : binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n bi\u1ec3n ph\u00e1i \u0111i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n c\u00f3 s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee3i thu\u1eadn gi\u00f3 s\u1ebd ra bi\u1ec3n d\u00f2 la.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u00e9t, v\u00e0 s\u1ebd ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u0103m d\u00f2 Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n, v\u1ec1 th\u00e1ng n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u00f9ng l\u00e0 vi\u1ec7c cho ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc di c\u01b0 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 th\u00e0nh n\u01a1i y\u00ean vui, b\u00e0n c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ec3 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>R\u1ed3i b\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn ph\u00eda nam h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1ec9nh c\u00f3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf thuy\u1ec1n t\u1edbi, duy c\u00f3 gi\u00f3 b\u1eafc l\u00e0 thu\u1eadn. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n h\u01a1i xa, s\u00f3ng gi\u00f3 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i n\u00ean theo ti\u1ebft h\u1eadu v\u1ec1 chi\u1ec1u gi\u00f3 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc m\u1edbi l\u00e0 \u1ed5n ti\u1ec7n. Xin h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7, \u1edf t\u1ec9nh theo l\u1ec7 c\u00f3 ph\u00e1i thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 th\u00e1m b\u00e1o m\u1ed9t th\u1ec3 ; t\u1eeb th\u00e1ng 8 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12, th\u1eddi h\u1eadu chi\u1ec1u gi\u00f3 \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, binh thuy\u1ec1n theo l\u1ec7 r\u00fat v\u1ec1, th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i thuy\u1ec1n ri\u00eang, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1edbi x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i b\u00e1o v\u1ec1 cho t\u1ec9nh. Ph\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng do t\u1ec9nh tho\u1ea3 bi\u1ec7n l\u1ea5y, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec l\u00e0m t\u1eadp k\u00ednh \u0111\u1ec7 l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n h\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u1edf Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u1ed1t m\u00e0u, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5y tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ee3i v\u1ec1 ki\u1ebfm c\u00e1 l\u00e0m mu\u1ed1i, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 trao \u0111\u1ed5i. Nh\u01b0ng l\u00e0ng H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 \u1edf s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ea5y, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 200 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi \u00edt, ch\u01b0a th\u1ec3 khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft. T\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc d\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u1ebfn \u1edf, ph\u00f2ng gi\u1eef l\u1eabn cho nhau, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf mang d\u1ea7n d\u1ea7n ; x\u00e9t ra tr\u01b0\u1edbc kia, \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n h\u1ea3i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo quan binh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, quen ch\u1ecbu s\u00f3ng gi\u00f3. Nay xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u00e1i \u0111i T\u00e2y Tr\u00e0ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, d\u1ef1ng r\u00e0o s\u00e1ch l\u00e0m nh\u00e0 tam x\u00e3, c\u00f9ng l\u00e0 x\u00e9t c\u1ea5p thuy\u1ec1n, s\u00fang, kh\u00ed gi\u1edbi, l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n, g\u1ea1o, th\u00ec do t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 t\u00e2u thi h\u00e0nh. Nh\u01b0ng n\u00ean m\u1ed9 th\u00eam 100 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n h\u1ea3i tam, t\u1ee9, chia ban thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u nhau. L\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang, cho t\u1ee5 t\u1eadp l\u00e0m \u0103n nu\u00f4i s\u1ed1ng. V\u1ec1 b\u1ecdn binh d\u00e2n, c\u00f3 ai kh\u00f4ng t\u1ef1 s\u1eafm \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc chi c\u1ea5p cho, \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c m\u1edf mang khai kh\u1ea9n. \u0110\u1ee3i sau khi th\u00e0nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u cho qu\u1ea3n nh\u1eadn l\u00e0m c\u01a1 nghi\u1ec7p ri\u00eang. Nh\u01b0 th\u1ebf v\u1eeba \u0111\u00f3ng gi\u1eef, v\u1eeba c\u00e0y c\u1ea5y, binh d\u00e2n \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n, c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01a1i y\u00ean vui, m\u00e0 gi\u1eb7c y\u00ean l\u1eb7ng. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, thu\u1ed9c c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n, ch\u1ec9 c\u00f3 2 \u0111\u1ed9i, s\u1ed1 l\u00ednh h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 \u0111i, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i L\u1ea1ng S\u01a1n nh\u1ea5t, nh\u1ecb, v\u00e0 giao cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam h\u1eb7c t\u00e2u : thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf vi\u1ec7n, bi\u00ean t\u1eadp b\u1ed9 \u201cT\u1eadp v\u1eadn tr\u00edch y\u1ebfu\u201d, trong c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 sai l\u1ea7m, v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u1ef1 m\u00ecnh ki\u1ec3m so\u00e1t s\u01a1 su\u1ea5t, xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua sai 6 b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t l\u1ea1i, tr\u00edch ra sai l\u1ea7m h\u01a1n 600 ch\u1ed7, chu\u1ea9n cho c\u1ea3i ch\u00ednh l\u1ea1i. V\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : b\u1ed9 s\u00e1ch T\u1eadp v\u1eadn, c\u00f3 \u00edch v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m th\u01a1 r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u00e3 sai vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 khoa m\u1ee5c \u1edf trong vi\u1ec7n, h\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f9ng bi\u00ean t\u1eadp, in ra thi h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu m\u1ef1c trong tr\u01b0\u1eddng v\u0103n ngh\u1ec7. Khi \u1ea5y b\u1ea3n th\u1ea3o \u0111\u00e3 xong, ta cho vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4ng, truy\u1ec1n cho kh\u1eafc in. Nay vi\u1ec7c kh\u1eafc in \u0111\u00e3 xong, c\u00f2n nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc kia bi\u00ean t\u1eadp s\u01a1 su\u1ea5t, hi\u1ec7u \u0111\u00ednh kh\u00f4ng t\u00ednh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i phi\u1ec1n thay \u0111\u1ed5i, l\u1ed7i \u1ea5y ch\u1ed1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady b\u1ecdn thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf vi\u1ec7n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, Thi\u00eam c\u0169ng b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua ra ng\u1ef1 ch\u1ea7u, b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTa xem b\u1ed9 s\u00e1ch Ch\u00ednh y\u1ebfu \u0111\u00e3 ch\u00e9p n\u00f3i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1ee5n v\u1eb7t. K\u1ec3 ra, ngh\u0129 ch\u1eef y\u1ebfu, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00f3m t\u1eaft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu th\u00f4i, n\u1ebfu h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u ch\u00e9p ghi c\u1ea3, th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 s\u1eed. L\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e0 ch\u00e9p s\u1eed l\u1eddi l\u1ebd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u qu\u00ea m\u00f9a, l\u00f2ng ta c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba \u00fd. Nay ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thong th\u1ea3, ng\u00e0y kh\u00e1c s\u1ebd sai s\u1eed quan s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Lang b\u1ed5 th\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa ; T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa. Lang ngh\u1ec9 ph\u00e9p v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tang ch\u01b0a h\u1ebft h\u1ea1n, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho 100 quan ti\u1ec1n, sai l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c n\u01a1i m\u1edbi b\u1ed5. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, nh\u00e0 c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0, cho em ru\u1ed9t l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u1ee9c v\u1eabn gi\u1eef h\u00e0m Y ph\u00f3, v\u1ec1 qu\u00ea ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng thay anh.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m ; T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t ki\u00eam bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m, th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 ; Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu s\u1eeda l\u00e0m ng\u00f4i sinh ph\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 vua \u1edf n\u00fai Hi\u1ebfu, ph\u00e1t ra binh d\u00e2n 3000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m. Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>S\u00e9t \u0111\u00e1nh \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu. Vua nghe l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, h\u1ecfi b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ?\u201d Phan Huy Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u1eabu nhi\u00ean, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3, nh\u00e0 Di Lu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 Di Lu\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i h\u1ecdc th\u1ea7n \u1edf \u0111\u1ea5y gi\u1ea3ng t\u1eadp, c\u00e1c s\u0129 t\u1eed \u0111i l\u1ea1i ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea1ch s\u1ebd, n\u00ean s\u00e9t \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o, ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 nh\u1ebd. C\u00f2n \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu, l\u00e0 n\u01a1i ph\u1ee5ng th\u1edd t\u00f4n nghi\u00eam, b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u00e1nh, \u0111\u1ea1i hi\u1ec1n, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c th\u1ecbnh \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng c\u00f3 ai n\u00f3i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, sao l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, ta th\u1ef1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u b\u1edfi t\u1ea1i \u0111\u00e2u ?\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201c\u0110\u00e1nh v\u00e0o n\u01a1i n\u00e0o ?\u201d Th\u1ef1c th\u01b0a : \u1edf gian th\u1ee9 2 b\u00ean h\u1eefu, c\u1ea1nh ch\u1ed7 v\u1ecb th\u1edd \u00e1 th\u00e1nh M\u1ea1nh T\u1eed. Vua n\u00f3i : \u201cTa nghe n\u00f3i tri\u1ec1u nh\u00e0 Minh, v\u1ec1 t\u1ee9 ph\u1ed1i((1) T\u1ee9 ph\u1ed1i : Nhan T\u1eed, T\u1eed T\u01b0, T\u0103ng T\u1eed v\u00e0 M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0 4 v\u1ecb th\u1edd ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed \u1edf V\u0103n Mi\u1ebfu1) ri\u00eang tru\u1ea5t b\u1ecf M\u1ea1nh T\u1eed, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed trong 7 thi\u00ean, ho\u1eb7c c\u00f3 bi\u1ec7n b\u00e1c nhi\u1ec1u c\u00e2u qu\u00e1 \u0111\u00e1ng ch\u0103ng ? \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, c\u00e2u n\u00e0o c\u0169ng t\u1ef1 nhi\u00ean, nh\u01b0 c\u00e2u : \u201cqu\u00e2n qu\u00e2n, th\u1ea7n th\u1ea7n, ph\u1ee5 ph\u1ee5, t\u1eed t\u1eed, [ngh\u0129a l\u00e0 vua ra vua, t\u00f4i ra t\u00f4i, cha ra cha, con ra con] l\u1eddi l\u1ebd \u00f4n ho\u00e0, h\u00e0m s\u00fac kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau \u00fd t\u1ee9, mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau cho l\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu. C\u00f2n l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed c\u00f3 c\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c ; ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 r\u0103n cha ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u0103n con \u0111\u01b0\u1ee3c. Bi\u1ec7n b\u00e1c b\u1ebb bai qu\u00e1 l\u1eafm, th\u00e0nh ra b\u1ed9c l\u1ed9 qu\u00e1, ng\u01b0\u1eddi sau \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 e ng\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u th\u01a1 r\u1eb1ng : \u201cKhu\u1ea5t c\u00e1i an n\u0103ng h\u1eefu nh\u1ecb th\u00ea, l\u00e2n nh\u00e2n ninh \u0111\u1eafc h\u00faa \u0111a k\u00ea\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 : ng\u01b0\u1eddi \u0103n m\u00e0y \u0111\u00e2u c\u00f3 2 v\u1ee3, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u g\u00e0 \u0111\u1ec3 cho \u0103n c\u1eafp. H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u00ea bai l\u00e0 n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u01b0 ? B\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf c\u1ee7a C\u00e0n Long nh\u00e0 Thanh, c\u0169ng cho c\u00e2u n\u00f3i \u201cx\u00e3 t\u1eafc vi tr\u1ecdng, qu\u00e2n vi khinh\u201d ngh\u0129a l\u00e0 x\u00e3 t\u1eafc l\u00e0 tr\u1ecdng, vua l\u00e0 khinh, c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i kh\u00ed qu\u00e1. \u0110\u1ee7 th\u1ea5y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ea3 k\u00edch kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i \u00f4n ho\u00e0, s\u1ef1 ng\u1edd n\u00f3i vi\u1ec3n v\u00f4ng, kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec7ng ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Tuy th\u1ebf, M\u1ea1nh T\u1eed sinh \u1edf \u0111\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, l\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1eddi Xu\u00e2n Thu kh\u00e1 xa, ng\u01b0\u1eddi chu\u1ed9ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u00ec chu\u1ed9ng h\u1ecd T\u00f4n, h\u1ecd Ng\u00f4 ((2) T\u00f4n V\u0169 v\u00e0 Ng\u00f4 Kh\u1edfi.2), ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1i nh\u00e2n ngh\u0129a, th\u00ec theo h\u1ecd D\u01b0\u01a1ng, h\u1ecd M\u1eb7c. N\u1ebfu ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n nh\u01b0 ch\u00e9m \u0111inh ch\u1eb7t s\u1eaft c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed, th\u00ec sao hay b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng m\u00ea ho\u1eb7c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. T\u00f3m l\u1ea1i, mu\u1ed1n ng\u0103n ch\u1eb7n l\u00f2ng d\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ph\u00e1 ngang kh\u00f4ng theo d\u00f2ng, m\u00e0 t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau, th\u00ec c\u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng ai to b\u1eb1ng. M\u1ea1nh T\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 b\u1eadc \u00e1 th\u00e1nh, ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d. B\u00e8n sai ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ki\u00eam qu\u1ea3n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : V\u0103n mi\u1ebfu ng\u1eabu nhi\u00ean l\u1ea1i s\u00e9t \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c gi\u1ea3 gi\u00e1m th\u1ea7n [quan \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m] kh\u00f4ng h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn, h\u1ecdc quan ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, n\u00ean tr\u1eddi m\u01b0\u1ee3n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u00e0 th\u00f4i. Xin \u0111em gi\u00e1m th\u1ea7n c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111u\u1ed5i v\u1ec1, h\u1ecdc th\u1ea7n c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf v\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00e1i l\u1ed7i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u1ed1c s\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa cho vi\u1ec7c \u1ea5y, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a l\u0169 kia, \u0111\u00e3 ph\u00ea b\u1ea3o kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u1ea1i ta t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00f2ng th\u00e1nh \u0111\u1ea1o, l\u01b0u \u00fd v\u0103n h\u1ecdc, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ch\u00fat xao nh\u00e3ng. Nay l\u1ea1i c\u00f3 tai d\u1ecb \u1ea5y, \u00fd h\u1eb3n ta ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, l\u1ec5 k\u1ebb s\u0129, ch\u01b0a ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o ch\u0103ng ? K\u00ednh th\u1ea7y tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n ch\u0103ng ? H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 th\u00edch \u0111i\u1ec7n ; nghi v\u0103n kh\u00f4ng h\u1ee3p ch\u0103ng ? Ta t\u1ef1 m\u00ecnh s\u1eeda ch\u1eefa ch\u01b0a r\u1ed3i, c\u00f2n r\u1ed7i \u0111\u00e2u m\u00e0 tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi. X\u00e9t ra \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc V\u0103n mi\u1ebfu, g\u1eb7p c\u00f3 tai bi\u1ebfn, c\u00f3 b\u00e1i v\u0103n t\u1ebf c\u00e1o t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh. B\u00e8n truy\u1ec1n tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111\u1ebfn V\u0103n mi\u1ebfu b\u00e0y l\u1ec5 nghi \u0111\u1ec3 c\u00e1o t\u1ea1, v\u00e0 \u0111em \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u00fd c\u1ee7a ta, n\u00f3i v\u00e0o trong v\u0103n kh\u1ea5n, \u0111\u1ec3 r\u00f5 t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ea3nh t\u1ec9nh c\u1ee7a ta. Khi x\u01b0a n\u0103m Ung Ch\u00ednh th\u1ee9 2 tri\u1ec1u Thanh, V\u0103n mi\u1ebfu b\u1ecb ch\u00e1y, sau khi tr\u00f9ng tu, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111i\u1ec1m m\u00e2y l\u00e0nh, t\u1ef1 cho c\u00f4ng qu\u00e1 ngang nhau, \u0111\u00f3 h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ed1i v\u1edbi ti\u00ean th\u00e1nh \u01b0 ? Ta r\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ee5c\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e1 \u0110\u1ea1t t\u1eeb V\u0103n mi\u1ebfu tr\u1edf v\u1ec1. Vua h\u1ecfi : \u201cNg\u01b0\u01a1i th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ec1 s\u00e9t \u0111\u00e1nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. B\u00e1 \u0110\u1ea1t th\u01b0a : k\u00e8o c\u1ed9t \u0111\u1ec1u v\u1ee1 n\u00e1t, gi\u00e1p g\u1ea7n b\u1ec7 x\u00e2y b\u00ean h\u1eefu, c\u0169ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft x\u00e1m \u0111en, m\u00e0 b\u00e0i v\u1ecb c\u00e1c v\u1ecb th\u1edd ph\u1ed1i b\u00ean h\u1eefu, c\u00e1c v\u1ecb ti\u00ean tri\u1ebft th\u1edd b\u00ean h\u1eefu v\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u1eabn y nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n s\u00e9t c\u00f3 tri th\u1ee9c, h\u00e1 c\u00f3 \u0111\u00e1nh b\u1eady. Cho l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00eau m\u00e0 tr\u00fang ph\u1ea3i th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, c\u00e1c trung th\u1ea7n, hi\u1ebfu t\u1eed sao kh\u00f4ng ai b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu cho r\u1eb1ng : \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, th\u00ec b\u1ecdn [V\u01b0\u01a1ng] M\u00e3ng, [T\u00e0o] Th\u00e1o, sao \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh. \u00fd h\u1eb3n : thi\u1ec7n \u00e1c r\u00f5 r\u1ec7t, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn h\u00ecnh ph\u1ea1t d\u01b0\u1edbi \u00e2m. Duy gi\u1ed1ng t\u00e0, ma, y\u00eau qu\u00e1i n\u1ea5p h\u00ecnh kh\u00f3 th\u1ea5y, n\u00ean th\u1ea7n s\u00e9t v\u00e2ng m\u1ec7nh tr\u1eddi d\u1eb9p tr\u1eeb \u0111i, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u00e0 th\u00f4i ?\u201d.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u00f9ng t\u00e2u n\u00f3i : s\u00f4ng, ng\u00f2i, c\u1ed3n, b\u00e3i, thu\u1ed9c to\u00e0n h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y, h\u1eb1ng n\u0103m v\u1ec1 th\u00e1ng 5, 6 qu\u1eadn ch\u00faa v\u00e0 huy\u1ec7n qu\u00e2n c\u00f9ng b\u1ecdn thu\u1ed9c bi\u1ec1n, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ec1 b\u1ed5n ph\u1eadn m\u00ecnh th\u00ec \u0111em b\u00e1n m\u00e0u ; v\u1ec1 \u0111\u1eadu kh\u1ea5u th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m khi \u0111\u00e3 ch\u00edn, th\u1ed5 m\u1ee5c sai d\u00e2n \u1edf ch\u00e2n n\u00fai \u0111i h\u00e1i nh\u1eb7t, qu\u1eadn ch\u00faa chi b\u1ea1c tr\u1ea3 gi\u00e1 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. N\u0103m nay c\u00e1c ch\u1ed7 s\u00f4ng, ng\u00f2i, c\u1ed3n, b\u00e3i, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e3 \u0111em b\u00e1n, c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111em b\u00e1n ; m\u00e0 \u0111\u1eadu kh\u1ea5u ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u00edn, qu\u1eadn ch\u00faa c\u0169ng c\u00f3 ph\u00e1t b\u1ea1c giao cho Ph\u1ee7 \u00fay H\u1ea3i T\u00e2y ; theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc thu mua\u2026 .Nay b\u1ecdn qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n qu\u00e2n, \u0111\u00e3 d\u1eddi v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1eady s\u00f4ng, ng\u00f2i, c\u1ed3n, b\u00e3i, ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u00e3 b\u00e1n r\u1ed3i, n\u00ean c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ecdn chuy\u00ean bi\u1ec7n th\u1ed5 quan, m\u00e0 truy thu n\u1ed9p v\u00e0o kho ; ch\u1ed7 n\u00e0o ch\u01b0a b\u00e1n, chi\u1ebfu theo gi\u00e1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho b\u00e1n \u0111i (s\u00f4ng, ng\u00f2i, 136 s\u1edf, c\u1ed9ng th\u00e0nh b\u1ea1c 2590 l\u1ea1ng, b\u1ea1c ti\u1ec3u k\u00ea [b\u1ea1c c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u con g\u00e0 nh\u1ecf] 3952 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n 11200 quan ; c\u1ed3n, b\u00e3i 3006 s\u1edf, c\u1ed9ng th\u00e0nh b\u1ea1c 8080 l\u1ea1ng ; b\u00f4ng s\u1ee3i 3300 c\u00e2n). V\u1ec1 \u0111\u1eadu kh\u1ea5u xin sai ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn n\u00fai \u1ea5y tu\u1ea7n ti\u1ec5u, nh\u01b0ng s\u1ee9c th\u1ed5 d\u00e2n h\u00e1i nh\u1eb7t, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u n\u1ed9p quan m\u00e0 l\u0129nh gi\u00e1 ti\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n ri\u00eang cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf, xin th\u01b0 cho khi n\u00e0o l\u00e0m xong s\u1ebd ti\u1ebfp \u0111\u1ec7.<\/p>\n<p>L\u1ea1i thu\u1ebf l\u1ec7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u0103m nay, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n tha cho 3 ph\u1ea7n 10 ; nay n\u00ean thu 7 th\u00e0nh, m\u00e0 h\u00e3y c\u00f2n \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu \u1edf d\u00e2n. N\u1ebfu do ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u01b0u quan chi\u1ec3u thu, th\u00ec t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5, c\u1ee9 hi\u1ec7n s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc 10 ph\u1ea7n, thu l\u1ea5y 1 ph\u1ea7n. Theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi phi\u1ec1n ph\u1ee9c v\u1ee5n v\u1eb7t m\u00e0 thu v\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. N\u1ebfu cho th\u1ed5 m\u1ee5c chi\u1ec3u thu, th\u00ec khi h\u1ecd n\u1ed9p tr\u1ea3 l\u1ea1i, e c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ef1c c\u1ea3. V\u1eady xin r\u1ed9ng mi\u1ec5n cho. \u0110\u1ee3i khi n\u00e0o l\u1ea5y tr\u01b0\u1ee3ng \u0111o t\u00ednh th\u00e0nh m\u1eabu, s\u00e0o, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf, tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu th\u1ebf. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m ph\u1ea3n. T\u1eeb khi Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n b\u1ecb t\u1ed9i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean can ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb giam x\u00e9t, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u1edd s\u1ee3 ; l\u1ea1i nghe tin b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu v\u00e0 La Ki\u00ean b\u1ecb l\u1ed7i, c\u00e0ng c\u00f3 l\u00f2ng o\u00e1n v\u1ecdng. B\u1ea5y gi\u1edd b\u1ecdn Huy\u1ec7n u\u00fd, \u1edf huy\u1ec7n Th\u00e1i Th\u1ecbnh, ph\u1ee7 Ninh Th\u00e1i l\u00e0 T\u00f9ng Hi\u00ean ; Huy\u1ec7n u\u00fd, huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng phong, ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0 l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u00e2n (T\u00f9ng Hi\u00ean khi Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n c\u00f2n b\u00e9 th\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u sai b\u1ea3o, \u0110\u00e0o V\u00e2n l\u00e0 th\u00f4ng gia c\u1ee7a T\u00f9ng Hi\u00ean) \u0111\u1ec1u \u0111em gia quy\u1ebfn v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n, mang theo kh\u00ed gi\u1edbi, th\u1edbt voi, l\u1ebbn tr\u1ed1n \u0111i, m\u01b0u \u0111\u1ecbnh qu\u1ea5y r\u1ed1i. Th\u1ed5 m\u1ee5c ph\u1ee7 V\u00f5 C\u00f4ng l\u00e0 \u1ed1c Nha t\u00ean l\u00e0 L\u1ea1p (t\u1ee5i c\u1ee7a Nh\u00e2m Vu) h\u1ecdp b\u1ecdn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 ph\u1ee7 nha. Nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n B\u00ecnh Xi\u00eam, quy\u1ec1n th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng Hi\u1ec1n, t\u01b0 v\u1ee5 do Kinh ph\u00e1i ra l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00e1ch (\u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i kh\u00e1m \u0111o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t) v\u00e0 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Th\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft. Tri ph\u1ee7 [V\u00f5 C\u00f4ng] l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u0129nh, s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Kinh thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, xin qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 V\u00f5 C\u00f4ng ; Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0, li\u1ec7u c\u01a1 ph\u1ee7 d\u1ee5 ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i cho l\u00e0 l\u00ednh \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, b\u00e0n v\u1edbi b\u1ecdn Kh\u00e2m sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n, t\u01b0 g\u1ecdi bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u00e0 : An Giang, V\u0129nh Long m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 1000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. R\u1ed3i h\u1ed9i h\u00e0m l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u ngay l\u00ean n\u00f3i : nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y sinh chuy\u1ec7n, th\u1ed5 d\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u1edd v\u1ef1c s\u1ee3 tr\u1ed1n, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 m\u1ed9t m\u1eb7t s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 t\u00e2m ph\u1ee7 d\u1ee5 ; m\u1ed9t m\u1eb7t s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u nghi\u00eam ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 d\u1ee9t k\u1ebb ngo\u00e0i d\u00f2m d\u1ecf.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y, r\u1eebng n\u00fai nhi\u1ec1u ng\u1ea3, ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n ch\u1eb7n b\u1eaft, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh, ho\u1eb7c Qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1 l\u1ea5y 2 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 1000 bi\u1ec1n binh ; t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u0169ng ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1, v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh \u0111i ngay \u0111\u1ebfn theo b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n sai khi\u1ebfn. V\u00e0 treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng h\u1eadu : kh\u00f4ng c\u1ee9 binh d\u00e2n Kinh, Th\u1ed5, ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch l\u00e0 T\u00f9ng Hi\u00ean \u0111em n\u1ed9p, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 200 quan ti\u1ec1n ; th\u1ee9 ph\u1ea1m l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u00e2n v\u00e0 t\u00ean L\u1ea1p, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n. N\u1ebfu b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ecdn l\u0169 \u1ea5y, th\u00ec m\u1ed7i t\u00ean ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng cho 10 quan ti\u1ec1n ; ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5 quan\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nu\u00f4i voi \u0111\u1ec3 v\u1eadn ch\u1edf, c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n Kinh nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2 \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u1eadt th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n gian, lu\u1eadt ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u1ea5m. Duy d\u00f9ng v\u1ec1 v\u1eadn ch\u1edf, th\u00ec cho d\u00f9ng voi c\u00e1i th\u00f4i, c\u00f2n voi \u0111\u1ef1c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c binh, nh\u00e0 d\u00e2n sao \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i ri\u00eang. Truy\u1ec1n cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n b\u1ea3o kh\u1eafp th\u1ed5 d\u00e2n, h\u1ec5 ai c\u00f3 voi \u0111\u1ef1c, ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc h\u1ebft m\u00e0 l\u0129nh gi\u00e1 ti\u1ec1n tr\u1ea3 l\u1ea1i, n\u1ebfu d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n Nam Th\u00e1i, ph\u1ee7 Nam Ninh l\u00e0 An H\u1ed3ng, t\u1ee5 h\u1ecdp th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em \u0111\u1ebfn ph\u00e1 huy\u1ec7n l\u1ef5. Th\u1ef1 Tri huy\u1ec7n l\u00e0 La V\u0103n Ch\u1ee9c, Ch\u1ee7 s\u1ef1 kinh ph\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ef1u ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean Uy, \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng xin c\u1ee9u vi\u1ec7n. D\u00e2n Kinh tr\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi. An H\u1ed3ng b\u00e8n c\u00f9ng Huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n Nam Th\u1ecbnh l\u00e0 Ba M\u1ea1t, h\u1ecdp b\u1ecdn lan tr\u00e0n qua \u0111\u1ed3n Th\u00f4ng B\u00ecnh, gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n Kinh h\u01a1n 90 ng\u01b0\u1eddi. T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng \u1edf s\u00fac Sa L\u1ea7y [c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Sa_R%C3%A0i\">Sa R\u00e0i<\/a>] l\u00e0 \u00c2m (b\u1ecdn c\u1ee7a La Ki\u00ean), c\u0169ng h\u1ecdp th\u1ed5 d\u00e2n theo gi\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n. B\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ed3n B\u00f4ng Nguy\u00ean, \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf n\u01a1i \u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ee3p qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em binh thuy\u1ec1n t\u1eeb V\u0169ng C\u00f9 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean Uy ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed l\u1ea1i th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n theo s\u00f4ng Tr\u00ed T\u01b0\u1eddng, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed3n Th\u00f4ng B\u00ecnh, B\u00f4ng Nguy\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u00e0 t\u01b0 ngay cho Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn Quang Ho\u00e1. Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn Nam Ninh, ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ea1y, v\u00e0 d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean ngay. (S\u00f4ng Tr\u00ed T\u01b0\u1eddng t\u1ee9c s\u00f4ng Ti\u1ec1n Giang t\u1ec9nh M\u1ef9 Tho).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 t\u00ednh ph\u00f3ng t\u00fang kh\u00f3 ki\u1ec1m ch\u1ebf, khi ph\u1ee5c, khi ph\u1ea3n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00e9m gi\u1ebft c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y trong c\u00f5i s\u1ea1ch kh\u00f4ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec h\u1ecd, sai t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c, v\u1edbt h\u1ecd \u1edf trong l\u1ea7m than, \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean chi\u1ebfu \u0111\u1ec7m. T\u1ea1i sao l\u1ea1i sinh ra hi\u1ec1m o\u00e1n, tr\u1edf m\u1eb7t hi\u1ec1m th\u00f9 v\u1edbi d\u00e2n Kinh, m\u00e0 l\u00e0m c\u00e0n gi\u1ebft h\u1ea1i. X\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y xi\u1ebft n\u1ed7i t\u1ee9c gi\u1eadn t\u00f3c \u0111\u1ee9ng d\u1ef1ng l\u00ean. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn binh, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u1ee7 ph\u1ea1m, tr\u0103m dao v\u1eb1m m\u1ed5 \u0111em ch\u00e2n tay m\u00ecnh m\u1ea9y chia treo n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn l\u00e0m b\u1eady tr\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ed9t d\u1ea1. C\u00f2n c\u00e1c b\u1ecdn l\u0169 n\u00f3 c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan binh, ho\u1eb7c ch\u00ednh k\u1ebb tay gi\u1ebft d\u00e2n Kinh, h\u1ebft th\u1ea3y cho \u0111em gi\u1ebft c\u1ea3 ; c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, th\u00ec tha cho, \u0111\u1ec3 h\u1ecd truy\u1ec1n b\u00e1 l\u1eabn nhau, bi\u1ebft l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u1ee9 ti\u1ebft th\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean th\u00ec b\u1ecdn h\u1ecd ng\u1ea7m m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, kh\u00f4ng nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ea1o d\u1ee5 n\u00e0y h\u00f4m n\u00e0o ph\u00e1t t\u1edbi, chu\u1ea9n cho \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao, h\u1ecdp h\u1ebft bi\u1ec1n binh m\u00e3n ban, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i theo \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, v\u00e0 \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 k\u1ebb ph\u1ea3n lo\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh : Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, c\u0169ng \u0111\u1ec1u g\u1ecdi c\u00e1c bi\u1ec1n binh m\u00e3n ban, s\u1eafp \u0111\u1ee7 s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, thuy\u1ec1n b\u00e8, \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i.<\/p>\n<p>C\u00f2n t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i th\u00eam 500 bi\u1ec1n binh ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, l\u1ec7 theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t dinh K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n qu\u1ea3n l\u0129nh 400 l\u00ednh v\u1ec7 \u1ea5y, chia nhau ng\u1ed3i 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thanh h\u1ea3i, \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng, ch\u1edf t\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ed5i v\u00e1t thuy\u1ec1n kh\u00e1c, chuy\u1ec3n ch\u1edf \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, theo b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Cho Tham tri l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang sung l\u00e0m Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ; Kh\u00e2m sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c quy\u1ec1n ki\u00eam Tr\u1ea5n T\u00e2y Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Do\u00e3n U\u1ea9n quy\u1ec1n sung Tr\u1ea5n T\u00e2y bang bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Hi\u1ec7p t\u00e1n, tr\u00f9 ngh\u0129 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c ; c\u00f2n ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba h\u1ea1t An Giang c\u00f9ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, trong ngo\u00e0i c\u00f9ng ph\u1ea3i vi\u1ec7n tr\u1ee3 nhau. Nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u1edf h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c ty m\u00e0 l\u00e0m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, l\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 kh\u1ea9n y\u1ebfu, ph\u1ea3i n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi nhau cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, ch\u1edb n\u00ean k\u1ebb n\u1ecd ng\u01b0\u1eddi kia coi nhau ri\u00eang bi\u1ec7t, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea7m l\u1ee1, can t\u1ed9i kh\u00f4ng nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 bi\u1ec1n, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, L\u00e3nh ph\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 Sa M\u1ed9c (t\u1ee5i c\u1ee7a Tr\u00e0 Long), xua \u0111u\u1ed5i d\u00e2n m\u1edbi \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, l\u00e0m ph\u1ea3n b\u1ecf \u0111i ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ph\u1ee5 th\u1ee7 \u0111\u1ed3n X\u00e0 N\u0103ng l\u00e0 B\u1ed3n T\u1ed1t c\u0169ng \u0111em th\u1ed5 binh tr\u1ed1n \u0111i. B\u1ecdn gi\u1eb7c n\u1ed5i d\u1eady kh\u1eafp c\u1ea3 m\u1ecdi n\u01a1i, ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng ki\u1ec1m ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u01b0u quan v\u00e0 d\u00e2n Kinh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn l\u1ed7i v\u00e0 n\u00f3i : th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n, ng\u1ea5m ng\u1ea7m th\u00f4ng nhau l\u00e0m ph\u1ea3n, ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u00edt, n\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng lan tr\u00e0n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. Hu\u1ed1ng chi gi\u1eb7c Xi\u00eam ng\u1ea5p ngh\u00e9 \u1edf ngo\u00e0i, ho\u1eb7c nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng lo, m\u00e0 \u0111\u00f2i g\u1ecdi l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn, duy c\u00f3 600 bi\u1ec1n binh \u1edf An Giang \u0111\u1ebfn n\u01a1i, \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00edch ra 500 t\u00ean u\u1ef7 cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111em \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf ph\u1ee7 Ninh Th\u00e1i, \u0111\u1ee3i khi l\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111\u1ed1c chia \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y, t\u1eeb khi quy ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd, kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf kho\u00e1 t\u1ea1p d\u1ecbch g\u00ec l\u00e0 phi\u1ec1n n\u1eb7ng, m\u00e0 d\u00e1m qu\u00ean \u01a1n c\u1eafn l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng l\u1ea1 \u0111\u00e1ng gi\u1eadn. V\u1eady truy\u1ec1n cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i th\u00eam 1500 bi\u1ec1n binh, V\u0129nh Long 2000, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 1000, An Giang, Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u 500, tr\u01b0\u1edbc sau cho \u0111\u1ee7 10000 t\u00ean, \u0111i ngay \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c quan c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 c\u00f2n manh t\u00e2m l\u00e0m ph\u1ea3n, nh\u01b0 b\u1ecdn Sa M\u1ed9c, B\u1ed3n T\u1ed1t, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 300 quan ; t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00f3 ti\u1ebfng, th\u01b0\u1edfng 100 quan ; t\u00ean ti\u1ec3u \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u01b0\u1edfng 30 quan ; b\u1eaft s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi trong t\u1ee5i gi\u1eb7c th\u01b0\u1edfng 10 quan ; ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c th\u01b0\u1edfng 5 quan. C\u00e1c l\u01b0u quan ti\u1ebft th\u1ee9 b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i, chu\u1ea9n cho tra r\u00f5, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t g\u1ea5p hai v\u00e0 truy t\u1eb7ng cho 1 ch\u1ee9c h\u00e0m. D\u00e2n Kinh b\u1ecb n\u1ea1n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u00e2n nh\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n 3 quan, tr\u1ebb con 1 quan ; kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n nh\u00e2n, th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thu ch\u00f4n cho. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u01a1 su\u1ea5t vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef giao b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed. X\u00e9t ra b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng kia, v\u1ed1n kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, hi\u1ec7n nay bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, Bang bi\u1ec7n, Hi\u1ec7p t\u00e1n, ph\u1ea3i n\u00ean b\u00e0y m\u01b0u \u0111\u1eb7t m\u1eb9o, ai l\u01b0u l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7, ai n\u00ean \u0111em binh \u0111i \u0111\u00e1nh. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1ebft ngay \u1edf n\u01a1i g\u1ea7n, n\u01a1i g\u1ea5p, th\u00ec ch\u1ed7 kh\u00e1c nghe th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e3 run s\u1ee3, t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m c\u1eed \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i chia ph\u00e1i linh tinh, l\u00ednh m\u00e0 \u00edt th\u00ec s\u1ee9c kh\u00f4ng chuy\u00ean. N\u1ebfu n\u01a1i n\u00e0o c\u00f2n d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em binh t\u1edbi, h\u1ebft th\u1ea3y th\u00e0nh ra c\u00e1m b\u1ed9t c\u1ea3. H\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u00e0m cho xong vi\u1ec7c. Hi\u1ec7n nay n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp ch\u01b0a lui, gi\u1eb7c Xi\u00eam n\u1ebfu c\u00f3 nghe bi\u1ebft, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn nh\u00f2m ng\u00f3, th\u00ec l\u0169 gi\u1eb7c m\u1ecdn th\u1ebf ph\u1ea3i c\u00f4 l\u1eadp, kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb gi\u00fap, d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. Kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f2n ch\u00fat ch\u1eadm tr\u1ec5, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ho\u1eb7c b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 m\u1ea7m m\u1ed1ng n\u1ea3y n\u1edf ra, l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t tay gi\u1eb7c m\u1ea1nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u00e2u n\u00f3i : ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi nhau. Nay th\u1ed5 d\u00e2n Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u00e2y bi\u1ebfn, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 cho B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, \u0111em 600 bi\u1ec1n binh \u0111i t\u1edbi ph\u1ee7 l\u1ef5, chia ph\u00e1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1i ngay 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; n\u1ebfu g\u1eb7p Tr\u1ea5n T\u00e2y tr\u01b0ng g\u1ecdi \u0111\u1ebfn th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf, T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long -T\u01b0\u1eddng, Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 quy\u1ec1n h\u1ed9 \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, b\u1ed5 th\u1ee5 Th\u1ed1ng ch\u1ebf. T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; \u0110\u00f4 th\u1ed1ng H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>Huy\u00ean v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m t\u1eeb bi\u1ec7t, xin \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay gi\u1eb7c th\u1ed5 qu\u1ea5y r\u1ed1i, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean. Qu\u00e2n \u0111i ph\u1ea3i c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt, t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh c\u1ed1t ph\u1ea3i nghi\u00eam t\u00fac, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f2n ch\u00fat nhu nh\u01a1. Ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u00f2i g\u1ecdi qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i theo \u0111\u1ecba th\u1ebf xa g\u1ea7n, h\u1eb9n cho ng\u00e0y gi\u1edd ; n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, ph\u1ea3i l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n trong h\u1ea1t, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i tu\u00e2n theo hi\u1ec7u l\u1ec7nh. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec khi ra tr\u1eadn ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, ai c\u00f2n d\u00e1m r\u00fat lui n\u1eefa \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, v\u1ec1 v\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu, La Ki\u00ean, c\u00f3 bi\u1ebft nh\u1eefng t\u00ean n\u00e0o kh\u00f4ng ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n nghe n\u00f3i con em l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ecdn \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u00e0 Long l\u00e0 nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u1ea3\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u1ebf c\u01b0\u1ee1i h\u1ed5, t\u1ea5t ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi ch\u1edbm\u201d. B\u00e8n sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n : ph\u00e0m con em c\u1ee7a b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu, La Ki\u00ean, t\u00ean n\u00e0o tu\u1ed5i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft giam l\u1ea1i ; c\u00f2n k\u1ebb l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00fang t\u00ean n\u00e0o l\u00e0 b\u1ecdn li\u1ec1u ch\u1ebft, c\u0169ng m\u1ed9t lo\u1ea1t b\u1eaft giam ; ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng cho ph\u00e2n t\u00e1n \u0111i c\u00e1c n\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u1edf t\u1ee5 h\u1ecdp m\u1ed9t ch\u1ed7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f9ng theo nhau l\u00e0m ph\u1ea3n, nh\u01b0 s\u00fac Sa L\u1ea7y [c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Sa_R%C3%A0i\">Sa R\u00e0i<\/a>] \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u1ee7a La Ki\u00ean ; Sa M\u1ed9c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u0169ng l\u00e0 b\u1ecdn l\u0169 c\u1ee7a Tr\u00e0 Long, x\u00e9t v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 v\u00ec c\u1edb b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu b\u1ecb t\u1ed9i m\u00e0 sinh ra.<\/p>\n<p>Vua l\u1eb7ng y\u00ean h\u1ed3i l\u00e2u, b\u00e8n xu\u1ed1ng s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, \u00e1p gi\u1ea3i Tr\u00e0 Long, La Ki\u00ean v\u1ec1 Kinh, v\u00e0 c\u1ea3 Nh\u00e2m Vu n\u1eefa \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t, r\u1ed3i th\u00ec tra h\u1ecfi kh\u00f4ng ai cung nh\u1eadn, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c, giam c\u1ea5m. B\u1ecdn Tr\u00e0 Long xin vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi v\u1ec1 cho h\u1ecd h\u00e0ng th\u00e2n nh\u00e2n b\u1ea3o ph\u1ea3i quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c khoan gi\u1ea3m b\u1edbt t\u1ed9i. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 bi\u1ec1n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nha Ti\u00ean ; Huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n Khai Bi\u00ean l\u00e0 Bi\u00ean K\u1ebf, t\u1ee5 h\u1ecdp th\u1ed5 binh, th\u1ed5 d\u00e2n, h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef tr\u1ea1m Qu\u1ea3ng Tr\u01b0\u1eddng, huy\u1ec7n V\u0129nh Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00e1nh h\u00e3m \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 ph\u1ee7 l\u1ef5. Binh \u1edf \u0111\u1ed3n \u1ea5y \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f3 ch\u1ed1ng n\u1ed5i, \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean. L\u1ea1i c\u00f3 h\u01a1n 300 th\u1ed5 ph\u1ec9 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Phong, l\u1ea5n qua huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m xua \u0111u\u1ed5i b\u1eaft hi\u1ebfp th\u1ed5 d\u00e2n, c\u00f9ng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Khai [Bi\u00ean], Qu\u1ea3ng [Bi\u00ean] c\u00f9ng l\u00e0m m\u1ed9t t\u1ee5i c\u1ee9u vi\u1ec7n cho nhau. H\u1ed9 ph\u1ee7 v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7, \u0111em binh \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng tr\u1ea1m Qu\u1ea3ng Tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u00e1n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Nguy\u00ean, Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; l\u1ea1i kh\u1ea9n t\u01b0 cho t\u1ec9nh An Giang ph\u00e1i binh \u1edf n\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u1ea5y hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi Tri ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u ph\u00f2ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n. L\u1ea1i cho l\u00e0 hi\u1ec7n l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 100 t\u00ean, m\u00e0 bi\u1ec1n binh m\u00e3n ban, qu\u00ea \u1edf hai huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i xa, \u0111\u00e3 \u0111\u00f2i g\u1ecdi ra ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t lo\u1ea1t. B\u00e8n t\u01b0 g\u1ecdi \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, An Giang, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t c\u01a1 binh, \u0111i ngay \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, r\u1ed3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i n\u00f3i : \u1edf Kinh c\u00f3 ph\u00e1i L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n, \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1m \u0111o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e2n gi\u1eb7c g\u00e2y bi\u1ebfn, r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5, b\u00e0n lu\u1eadn gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u1edf hai h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y, An Giang, sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n, kh\u00f4ng ti\u1ec7n t\u01b0 g\u1ecdi, chu\u1ea9n cho g\u1ecdi ngay 1000 h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng k\u00e8m v\u1edbi quan qu\u00e2n, chia ph\u00e1i \u0111i ; t\u1ec9nh An Giang c\u0169ng th\u1ebf. C\u00f2n Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n cho l\u01b0u \u1edf t\u1ec9nh b\u00e0n lu\u1eadn gi\u00fap \u0111\u1ee1, v\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n tra h\u1ecfi th\u1ed5 d\u00e2n g\u00e2y bi\u1ebfn l\u00e0 b\u1edfi quan l\u1ea1i nh\u0169ng nhi\u1ec5u, hay l\u00e0 c\u00f3 duy\u00ean c\u1edb g\u00ec kh\u00e1c, c\u1ee9 th\u1ef1c l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec1n binh \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c v\u00e1t thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 hai t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean bi\u1ebft : ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u00e1c, h\u00e3y \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i ; c\u00e1c t\u1ec9nh : Long, T\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean, \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i c\u00f4ng t\u00e1c, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb sai ph\u00e1i ; v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c, m\u00e0 binh g\u1ecdi \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 1000 ng\u01b0\u1eddi. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh : Long, T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 binh \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 \u0111\u00f2i b\u1eaft h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng v\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng kh\u00ed gi\u1edbi, th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n ph\u00e1i \u0111\u1ebfn ngay, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c. X\u00e9t ra, b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1eb3ng qua l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, ch\u1ec9 v\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa ; t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u1ecdp \u0111\u00f4ng binh l\u1ef1c, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ecba h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c, h\u01a1n n\u1eefa, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p. Xin s\u1eafc cho c\u00e1c t\u1ec9nh T\u1ea3 k\u1ef3 [B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0], ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i h\u1ecdp, cho s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cKh\u00f4ng ph\u1ea3i hoang mang, ta \u0111\u00e3 v\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i\u201d. B\u00e8n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ph\u00e1i 200 l\u00ednh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u 300, \u0111i mau \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u1ec7 theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn v\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng ph\u1ee7 Ninh Th\u00e1i, sai b\u1ecdn Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Khi \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i : L\u1ee3i B\u1eafc v\u00e0 R\u1eebng Me, t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 B\u1ed3n T\u1ed1t, c\u00f9ng t\u00ean Huy\u1ec7n u\u00fd Ng\u1ecdc Bi l\u00e0 Th\u1ea1ch Vi\u1ebft, h\u1ecdp b\u1ecdn h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i d\u1ecdc theo r\u1eebng, ph\u1ea5t c\u1edd, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, b\u1eafn s\u00fang ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i. \u0110\u1ee9c Trung th\u00fac qu\u00e2n \u0111\u00e1nh r\u1ea5t d\u1eef, gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u00e8n tan v\u1ee1 tr\u1ed1n ch\u1ea1y, \u0111u\u1ed5i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. B\u00e8n l\u01b0u Tri ph\u1ee7 Ninh Th\u00e1i l\u00e0 T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu gi\u1eef v\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em binh thuy\u1ec1n th\u1eb3ng t\u1edbi H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u1eabn bi\u1ebft gi\u1eb7c kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0 tan v\u1ee1\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o binh \u1ea5y m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c 1 l\u1ea7n, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u1eebng l\u1eaby ti\u1ebfng qu\u00e2n. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu v\u00e0 b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i th\u1ebb b\u1ea1c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng v\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. C\u00f2n T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n b\u1ecb l\u1ed7i, ph\u1ea3i gi\u00e1ng b\u1ed5, nay \u0111\u1ea7u ti\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c, cho th\u0103ng b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1. C\u00e1c binh d\u00e2n th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, th\u01b0\u1edfng chung cho 500 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i x\u00e9t trong t\u1eadp t\u00e2u c\u00f3 n\u00f3i c\u00f3 th\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 S\u00f4 Ti\u1ebfp, t\u1ef1 \u0111em binh d\u00e2n th\u1ee7 h\u1ea1 theo quan qu\u00e2n, v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 Li\u1ec5u \u0110\u00e0m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ecdn c\u1ee7a t\u00ean ph\u1ea1m ngh\u1ecbch L\u1ea1p gi\u1ea3i n\u1ed9p, c\u00f9ng l\u00e0 Huy\u1ec7n u\u00fd l\u00e0 M\u00e2n M\u1ea1t, th\u1ed5 m\u1ee5c t\u00ean M\u1ed9c, b\u1ec1n l\u00f2ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c. X\u00e9t ra b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5, m\u00e0 bi\u1ebft ph\u00e1t l\u1ed9 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m tr\u1eddi cho bi\u1ebft n\u00f3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i tr\u00e1nh, kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecdn gi\u1eb7c m\u00ea ho\u1eb7c, t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u00f3 th\u1ef1c \u0111\u00e1ng n\u00ean khen. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i. Nh\u01b0ng truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn h\u1ecd bi\u1ebft c\u1ee9 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, nh\u01b0 : T\u00f9ng Hi\u00ean, \u0110\u00e0o V\u00e2n, Sa M\u1ed9c, B\u1ed3n T\u1ed1t v\u00e0 t\u00ean L\u1ea1p, Ba M\u1ea1t m\u00e0 c\u1ed1 h\u1ebft s\u1ee9c b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ec3 l\u1ea5y h\u1eadu th\u01b0\u1edfng ; c\u00f2n th\u1ed5 d\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, \u0111\u1ec1u cho chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1, ai bi\u1ebft s\u1edbm quay v\u1ec1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd kh\u1ecfi ng\u1edd s\u1ee3 ch\u1ea1y t\u1ea3n m\u00e1t xa\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : c\u00f3 h\u01a1n 300 t\u00ean t\u00f9 ph\u1ea1m v\u1ec1 t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u, \u0111\u1ed3, ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111i\u1ec1n tr\u1ea1i h\u1ea1t \u1ea5y t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Tr\u00f3t \u0111\u00e3 l\u1ef1a nh\u1eefng t\u00ean kho\u1ebb m\u1ea1nh, th\u00e1o b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch, chia l\u00e0m 6 \u0111\u1ed9i d\u0169ng s\u0129, ph\u00e1i theo quan binh \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. C\u00f2n c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t ph\u1ed1i \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, S\u01a1n T\u0129nh, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, c\u00f3 k\u1ebb t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo qu\u00e2n, c\u0169ng xin cho theo \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110ang khi c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u1ed1 nhi\u00ean n\u00ean quy\u1ec1n bi\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf. Duy b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, kh\u00f4ng n\u00ean d\u1ed3n th\u00e0nh to\u00e0n m\u1ed9t \u0111\u1ed9i. Nh\u01b0ng tr\u00f3t \u0111\u00e3 d\u1ed3n b\u1ed5 r\u1ed3i, ph\u00e0m c\u00f3 sai ph\u00e1i, n\u00ean chia thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m b\u00e1o tin \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean thu\u1ed9c Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, th\u01b0\u1edfng cho tr\u1ea1m m\u1ee5c \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1m men \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1eeb tr\u1ea1m Th\u1eeba N\u00f4ng tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i tr\u1ea1m m\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf ; phu tr\u1ea1m m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 10 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i ngh\u0129 h\u1ecd \u0111i l\u1ea1i phi\u1ec1n nh\u1ecdc, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed7i tr\u1ea1m 20 quan ti\u1ec1n n\u1eefa. Duy 8 tr\u1ea1m : Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc, Nam Ch\u00e2u, B\u00ecnh Ph\u00fa, Ph\u00fa Th\u1ecbnh, Ph\u00fa Ho\u00e0, Ho\u00e0 M\u00e3, Ho\u00e0 Qu\u00e2n v\u00e0 Thu\u1eadn Lai, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u00fai khe, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 30 quan.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXVII<\/a> \u2013 217<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9. Sai s\u1eeda l\u00e0m th\u00e0nh bao v\u00e2y \u1edf Hi\u1ebfu S\u01a1n. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf n\u01a1i n\u00fai Hi\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i b\u1eaft binh d\u00e2n kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 khi \u1ea5y \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft m\u01b0a ng\u1eadp, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 8 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, n\u00ean h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho v\u1ec1 c\u1ea3. X\u00e9t ra th\u00e0nh bao \u1ea5y, r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng, m\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y \u0111\u1eafp, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00ednh \u0111\u1ed9 m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ea5t ph\u1ea3i d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c khai \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 th\u00e0nh th\u1ec3 th\u1ebf, th\u00ec sau n\u00e0y k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0m, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ebf \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00f4i ch\u00fat. Hu\u1ed1ng chi n\u01a1i \u1ea5y, nguy\u00ean l\u00e0 n\u00fai cao, n\u1ebfu c\u00f3 m\u01b0a ng\u1eadp, c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i. V\u1eady ph\u00e1i ra Qu\u1ea3n v\u1ec7 1 ng\u01b0\u1eddi, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 4 ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ec1n binh 200 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 theo b\u1ecdn Kh\u00e2m thi\u00ean, Gi\u00e1m th\u00e0nh ch\u1ec9 b\u1ea3o. \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa n\u01a1i th\u00e0nh bao n\u00fai \u1ea5y, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1ng nh\u00e0 x\u01b0\u1edfng \u1edf tr\u00ean. R\u1ed3i ra c\u00f4ng khai \u0111\u00e0o, d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng, ngang tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng, ho\u1eb7c 7, 8 th\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu kh\u00ed \u0111\u1ea5t c\u00f2n kh\u00f4 r\u00e1o th\u00ec \u0111\u00e0o s\u00e2u d\u1ea7n ; n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc \u1edf n\u00fai ch\u1ea3y ra, th\u00ec tu\u1ef3 th\u1ebf kh\u01a1i 1 c\u00e1i ng\u00f2i nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 kh\u00ed n\u01b0\u1edbc th\u00eam \u01b0\u1edbt, ch\u1ea3y th\u00f4ng ra ch\u00e2n n\u00fai, c\u1ed1t cho kh\u00f4 r\u00e1o s\u1ea1ch s\u1ebd. V\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 cho \u0111\u1ebfn binh \u0111inh, \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. \u0110\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, c\u0169ng chu\u1ea9n cho th\u1eddi th\u01b0\u1eddng thay nhau \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m \u0111\u1ed1c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung t\u00e2u n\u00f3i : v\u1ec1 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n c\u00f3 thi\u00ean tai b\u1ecb h\u1ea1i n\u00ean cho ho\u00e3n ch\u1eadm l\u1ea1i. Nay c\u1ee9 theo s\u1ed1 d\u00e2n tr\u00e1ng trong s\u1ed5 \u0111inh, theo l\u1ec7 l\u1ef1a ch\u1ecdn s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, xin d\u1ed3n l\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ed9i : t\u1ee9, ng\u0169, l\u1ee5c, th\u1ea5t thu\u1ed9c c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng, g\u1ed3m v\u1edbi 3 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ng\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc, chia ban l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 Ninh B\u00ecnh trung, cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 5 c\u01a1 l\u00e0 : trung, ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu, m\u00e0 b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng \u0111i.<\/p>\n<p>Sung l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n b\u00e9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n t\u00e2u n\u00f3i : l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, sung ch\u1ee9c gi\u1ea3ng t\u1eadp c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed 15 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9c ch\u00ednh t\u1ef1 10 ng\u01b0\u1eddi ; sung gi\u00e1o t\u1eadp c\u00e1c ho\u00e0ng t\u00f4n 2 ng\u01b0\u1eddi. Nay sung l\u00e0m gi\u1ea3ng t\u1eadp, ch\u00ednh t\u1ef1 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ch\u1ec9 c\u00f3 16 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3ng d\u1ea1y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u00f4n tu\u1ed5i \u0111\u00e3 h\u01a1i l\u1edbn, gi\u00e1o t\u1eadp c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi. Xin do b\u1ed9 l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa, tu\u1ed5i t\u1eeb 40 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng v\u00e0 th\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 50 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u1eeba h\u1ea1ng l\u1edbn v\u1eeba h\u1ea1ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Quan \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m t\u00e2u n\u00f3i : T\u00f4n sinh h\u1ecdc \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Loan, T\u00f4n Th\u1ea5t C\u00f9, khoa thi n\u0103m nay \u0111\u1ed7 T\u00fa t\u00e0i, c\u00f3 n\u00ean do b\u1ed9 h\u1ea1ch b\u1ed5 kh\u00f4ng ? Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Loan c\u00f2n ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ea7y c\u00f3 b\u1ea1n m\u00e0i gi\u0169a th\u00eam, \u0111\u1ec3 mong n\u00ean t\u00e0i n\u00ean \u0111\u1ee9c, h\u00e1 n\u00ean v\u1ed9i b\u1ed5 quan ch\u1ee9c, th\u00e0nh ra t\u1ef1 h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ee9c h\u1ecdc. Chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo h\u1ea1ng \u01b0u, chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u01b0u \u1edf Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ef3 thi\u201d. (Ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t thi \u0111\u1ed7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb c\u00e1c vi\u00ean n\u00e0y).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean c\u00e1c c\u00e2y, c\u1ecf, chim, mu\u00f4ng, t\u1eeb x\u01b0a t\u1edbi nay, noi theo nhau m\u00e0 g\u1ecdi ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c, c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t phen kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ec3 \u0111\u00ednh ch\u00ednh l\u1ea1i t\u00ean g\u1ecdi. N\u00ean l\u1ef1a ch\u1ecdn thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf\u00a0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, v\u00e0 nha n\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng h\u01a1i \u00edt, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn l\u1ea5y 1, 2 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111em lo\u00e0i chim c\u00e1, tham x\u00e9t \u0111\u00ednh ch\u00ednh l\u1ea1i, bi\u00ean ch\u00e9p th\u00e0nh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTa xem c\u00e1c c\u00e2y c\u1ecf, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ed5 ng\u01a1i n\u1ebfu tr\u00e1i t\u00ednh ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y, th\u00ec kh\u00f4ng tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy nh\u1ea5t \u1edf Kinh th\u00e0nh ta, c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, nam, b\u1eafc, c\u00f3 \u0111em c\u00e2y c\u1ecf g\u00ec \u0111\u1ebfn tr\u1ed3ng, kh\u00f4ng th\u1ee9 n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ecba gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed \u00f4n ho\u00e0 c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea1i, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An m\u01b0a l\u1ee5t, g\u1ea1o \u0111\u1eaft. T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho ph\u00e1t ra 60000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o m\u00e0 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh v\u1eadn \u0111\u1ebfn l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u00f4n l\u0103ng c\u00e1c li\u1ec7t Th\u00e1nh \u0111\u1ebf v\u00e0 H\u1eadu, \u0111\u00e3 s\u1eeda xong ; vua sai c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, chia \u0111i \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>T\u00ean th\u1ed5 m\u1ee5c huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m, ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean, t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, l\u00e0 Y La Vi\u1ec7t T\u1ed1t theo b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Phong qu\u1ea5y r\u1ed1i. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Quang Huy\u00ean, v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh \u1edf t\u1ec9nh An Giang nghe tin b\u00e1o, b\u00e8n th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n, qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em binh thuy\u1ec1n, mang theo th\u1ed5 bi\u1ec1n, l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1, sung bi\u1ec7n ph\u1ee7 u\u00fd Ch\u00e2n Tri\u1ebft v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u00e0n Bi\u1ec7n \u1edf c\u01a1 An Bi\u00ean, \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Khi t\u1edbi tr\u1ea1m Ti\u00ean N\u00f4ng, Ch\u00e2n Tri\u1ebft, H\u00e0n Bi\u1ec7n \u0111em 700 th\u1ed5 binh, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i tr\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau, b\u1ecb thua. Hu\u1ea5n nghe tin, b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ea3o V\u0129nh T\u1ebf. B\u1ecdn Tri\u1ebft b\u00e8n theo gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111i. Th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u, b\u1ecf nha ch\u1ea1y v\u1ec1 An Giang c\u00e1o c\u1ea5p. L\u00ea Quang Huy\u00ean b\u00e8n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u1ee9ng vi\u1ec7n, Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh d\u00e2ng s\u1edb kh\u1ea9n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : Huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Sa Tu\u00e2n c\u0169ng l\u00e0m ph\u1ea3n, Tri huy\u1ec7n l\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Th\u1ea1nh, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebft, th\u1ebf c\u00f4 ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn k\u00fd ng\u1ee5. N\u01a1i \u1ea5y c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u00f9ng l\u00ean ti\u1ebfp, \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f3 \u00edt, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 tr\u00edch l\u01b0u l\u1ea1i s\u1ed1 bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng s\u1ebd \u0111\u1ed5i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y \u1ea5y l\u00e0 500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p h\u00e3y l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i th\u1ef1c c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u00f3. C\u00f2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u nhi\u1ec7m, cho theo Quang Huy\u00ean l\u00e0m qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>D\u1ee5 cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ebft th\u1ee9 c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m v\u00e0 tr\u1ea1m Qu\u1ea3ng Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m lo\u1ea1n, th\u00ec m\u1ed9t d\u1ea3i ven \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i. X\u00e9t ra, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, g\u1ea7n \u0111\u00e2y V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo l\u1eafm ; nh\u01b0ng con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ea1n sau An \u2013 H\u00e0, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang kh\u1edbp, c\u00f2n th\u1ea5y b\u0103n kho\u0103n trong l\u00f2ng. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 vi\u00ean L\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em 1000 bi\u1ec1n binh th\u1eb3ng t\u1edbi H\u00e0 Ti\u00ean c\u1ee9 theo s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf th\u00f4ng \u0111\u1ebfn An Giang h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, cho \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng h\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed1i lo v\u1ec1 sau n\u1eefa. L\u1ea1i d\u1eddi qu\u00e2n sang \u0111\u1ecba ph\u1eadn ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u1edb \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ed5 tr\u1ed1n sang c\u00f5i gi\u1eb7c. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf r\u1ea5t quan y\u1ebfu, t\u01b0\u1edfng c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, v\u1ed1n am hi\u1ec3u vi\u1ec7c binh c\u01a1, c\u0169ng \u0111\u00e3 m\u01b0u t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ta ph\u1ea3i n\u00f3i nhi\u1ec1u. N\u1ebfu ch\u01b0a ngh\u0129 t\u1edbi k\u1ebf \u0111\u00f3, th\u00ec h\u00f4m t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y t\u1edbi n\u01a1i, l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao t\u00e2u n\u00f3i : th\u1ed5 d\u00e2n huy\u1ec7n Nam Th\u00e1i bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u00e0n b\u1eady, \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y \u0111\u1ed3n B\u1ed3ng Nguy\u00ean. B\u1ecdn gi\u1eb7c t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, m\u00e0 b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n H\u1ee3p, binh thuy\u1ec1n \u1edf s\u00f4ng nh\u00e1nh B\u1ea5t T\u1ee9c, tr\u00f9ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfn ; c\u00f2n th\u1ee7 ng\u1ef1 Ph\u1ea1m V\u0103n Quy\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m ra s\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng h\u00e8n k\u00e9m. C\u00f3 nguy\u00ean th\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i huy\u1ec7n Tuy L\u1ea1p, sung bi\u1ec7n Huy\u1ec7n u\u00fd l\u00e0 B\u1ed3 Bang, nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u00ean An H\u1ed3ng g\u00e2y bi\u1ebfn, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean Oai, t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ee3p l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Tr\u1ea7n H\u1ee3p, Ph\u1ea1m V\u0103n Quy\u1ec1n, nh\u00fat nh\u00e1t tr\u00f9ng tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1. Khi t\u1edd d\u1ee5 t\u1edbi n\u01a1i, n\u1ebfu h\u1ecd \u0111\u00e3 gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n Ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c, tri\u1ec7t v\u1ec1 nghi\u00eam x\u00e9t ; ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1 kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn thay c\u1ea7m qu\u00e2n. C\u00f2n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u00ed, \u0111em qu\u00e2n \u0111i h\u1ee3p \u0111\u00e1nh, s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y tu\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i ch\u01b0a ? S\u1ef1 tr\u1ea1ng th\u1ebf n\u00e0o ? Kh\u00f4ng th\u1ea5y tin t\u1ee9c g\u00ec, n\u00ean tra x\u00e9t cho ra c\u00e1i c\u1edb tr\u00f4ng ng\u00f3ng ch\u1eadm tr\u1ec5 \u1ea5y v\u00ec \u0111\u00e2u, v\u00e0 tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. C\u00f2n nh\u01b0 B\u1ed3 Bang l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean th\u1ed5 m\u1ee5c, c\u00f2n hay m\u1ed9t l\u00f2ng theo thu\u1eadn kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo b\u1ecdn gi\u1eb7c, t\u00ecnh nguy\u1ec7n h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng n\u00ean khen. Chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, l\u0129nh Huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n Nam Th\u00e1i. Nh\u01b0ng sai \u0111i chi\u00eau t\u1eadp th\u1ed5 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ec9 m\u1ee5c ph\u1ec9 ph\u1ea1m, t\u1ecf ra c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, l\u1ea1i cho h\u1eadu th\u01b0\u1edfng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u1ea7n H\u1ee3p r\u1ed3i sau \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y, thu ph\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u1ed3n B\u00f4ng Nguy\u00ean. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 ! D\u1eabu ch\u01b0a c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng b\u1eaft ch\u00e9m gi\u1eb7c \u0111\u00e1ng ghi, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i ph\u1ea5n kh\u1edfi. Chu\u1ea9n cho khoan tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng tr\u1eadn \u1ea5y, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u1ea1t nh\u1eefng huy\u1ec7n Nam Th\u00e1i, Ph\u00f9 Nam, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi Huy\u1ec7n u\u00fd m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 B\u1ed3 Bang, d\u1eb9p h\u1ebft b\u00e8 l\u0169 c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i ; r\u1ed3i th\u1eb3ng t\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, theo b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00fac Giao l\u1ea1i t\u00e2u : h\u00f4m ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i h\u01a1n 200 l\u00ednh t\u1ec9nh, u\u1ef7 cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec7p qu\u1ea3n l\u00e3nh, \u0111i ngay \u0111\u1ebfn h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vua khen l\u00e0 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p, th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ebd ph\u1ea3i, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>B\u1ecdn B\u1ed1, \u00e1n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh ph\u00e1 huy\u1ec7n V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, sung bi\u1ec7n Tri huy\u1ec7n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ec b\u1ecf ch\u1ea1y v\u1ec1 t\u1ec9nh. \u0110\u00e3 ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 h\u1eefu An Giang, ki\u00eam qu\u1ea3n s\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n tr\u1ed3ng c\u00e2y ch\u00e0m l\u00e0 Mai V\u0103n T\u00edch \u0111em 100 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. X\u00e9t ra, t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nay b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ed5 sinh chuy\u1ec7n, ch\u01b0a ch\u1eafc gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u1ebfn, m\u00e0 hi\u1ec7n binh \u1edf t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 140 ng\u01b0\u1eddi, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u01b0 ngay cho Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, ph\u00e1i ngay bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u1ec1 g\u00ec kh\u00e1c. \u0110\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 \u0111\u00f2i g\u1ecdi binh d\u00f5ng nay mai s\u1ebd \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t nghe th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i s\u1ee3 tan m\u00e0 th\u00f4i. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho Mai V\u0103n T\u00edch \u0111i ngay \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c cho h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 B\u1ed3n \u0110\u1ed9t ; Ph\u00f3 c\u01a1 l\u00e0 H\u1ed3 M\u1ecbch \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111em th\u1ed5 binh, th\u1ed5 d\u00e2n h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng v\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ea3 ph\u1ee7 th\u00e0nh b\u1eafn s\u00fang khi\u00eau chi\u1ebfn. Tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng v\u00e0 L\u00e3nh binh l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i, \u0111em binh ra \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c lui ch\u1ea1y. L\u1ee3i qua s\u00f4ng \u0111u\u1ed5i theo, g\u1eb7p qu\u00e2n mai ph\u1ee5c, \u0111\u00e1nh nhau b\u1ecb ch\u1ebft, b\u1ecf m\u1ea5t s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft c\u0169ng nhi\u1ec1u. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n nghe b\u00e1o l\u1eadp t\u1ee9c sai Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Vinh \u0111em 800 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. L\u1ea1i nghe b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1eafp \u0111\u00e1nh \u00fap v\u00e2y th\u00e0nh ph\u1ee7 M\u1ef9 L\u00e2m. L\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u00f3, \u0111em 300 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn d\u1eb9p, v\u00e0 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : m\u1eb7t sau h\u1ea1t l\u1ef5, t\u1eeb c\u00e1c huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng Phong li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ea1t Th\u00e1i Th\u1ecbnh, Ninh Th\u00e1i v\u00e0 Th\u00e2u Trung, m\u1ed9t d\u1ea3i ven r\u1eebng, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm gi\u1eef. V\u1ec1 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc h\u1ea1t l\u1ef5 nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t : Nam Ninh, Nam Th\u1ecbnh, Ph\u00f9 Nam, L\u01b0 An v\u00e0 K\u1ef3 T\u00f4, b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u1eabn th\u00f4ng tin t\u1ee9c v\u1edbi nhau. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 v\u00e2ng m\u1ec7nh th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng nhau, h\u00e3y t\u1ea1m chia ph\u00e1i ph\u00f2ng th\u1ee7 quanh th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, \u0111\u1ee3i bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1eadp t\u1ee9c chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft. X\u00e9t ra b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, t\u1edbi nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y 2 tu\u1ea7n [10 ng\u00e0y l\u00e0 1 tu\u1ea7n] m\u00e0 ch\u01b0a di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ecdn n\u00e0o c\u1ea3, s\u1edbm t\u1ed1i r\u1ea5t l\u00e0 s\u1ed1t ru\u1ed9t c\u1ea5p thi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cSai ph\u00e1i kh\u00f4ng tr\u00fang kh\u1edbp, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng, t\u1ee9c gi\u1eadn kh\u00f4n xi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1ch d\u1ee5ng binh kh\u00f4ng c\u1ed1t \u1edf qu\u00e2n nhi\u1ec1u, qu\u00fd h\u1ed3 t\u00ednh th\u1eddi, x\u00e9t th\u1ebf m\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nh\u1eefng n\u01a1i ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t kia \u0111\u00e3 ch\u01b0a c\u00f3 th\u00e0nh b\u1ea3o, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 kho ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i chia ph\u00e1i linh tinh l\u00e0m g\u00ec ? Nay chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u s\u1ef1 th\u1ebf \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, m\u00e0 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7c n\u00ean tr\u00ec ho\u00e3n hay n\u00ean c\u1ea7n k\u00edp. N\u1ebfu ch\u1ed7 n\u00e0o v\u00f4 s\u1ef1, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111i, ch\u1ed7 n\u00e0o tuy c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c nho nh\u1ecf, m\u00e0 kh\u00f4ng quan y\u1ebfu l\u1eafm, c\u0169ng n\u00ean r\u00fat ph\u00e1i binh v\u1ec1. Duy 2 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, ph\u1ea3i n\u00ean ph\u00e1i nhi\u1ec1u tr\u1ecdng binh, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef m\u1ed1i lo v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. C\u00f2n th\u00ec thu h\u1ecdp bi\u1ec1n binh trong h\u1ea1t, ch\u1ecdn ra m\u1ed9t \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng coi. C\u1ee9 ch\u1ed7 n\u00e0o g\u00e2y bi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7u m\u1ee5c t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00ec \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh di\u1ec7t ngay. R\u1ed3i t\u1eeb ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean h\u1ebft, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf chia s\u1ee9c y\u1ebfu, m\u00e0 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e9t s\u1ea1ch. N\u00ean m\u01b0u t\u00ednh cho ch\u00f3ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i l\u1eddi Ch\u1ec9 \u0111\u00e3 n\u00f3i t\u1ecf r\u00f5 n\u00e0y. C\u00f2n nh\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u00f2ng gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng bi\u1ebft xem c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ec3 b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n ch\u1eb7n ph\u1ee5c k\u00edch, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i b\u1ecb gi\u1ebft tr\u1eadn. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, c\u00f2n Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i tuy l\u00e0 tr\u1eadn \u1ea5y c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00f3ng n\u1ea3y khinh su\u1ea5t, nh\u01b0ng bi\u1ebft ph\u1ea5n d\u0169ng kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u00e1ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng, gia \u01a1n c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t b\u1ed9i g\u1ea5p hai l\u1ec7.<\/p>\n<p>C\u00f2n trong t\u1eadp c\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y Huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n Ch\u00e2n T\u00e0i l\u00e0 M\u1ed9c T\u1ee9c, b\u1ecb 300 t\u00ean trong b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn b\u1ee9c b\u00e1ch, m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo, t\u1ef1 \u0111em gia quy\u1ebfn v\u1ec1 th\u00e0nh r\u00f5 l\u00e0 th\u1ef1c l\u00f2ng theo thu\u1eadn, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 10 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn. V\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 : Vu Khi\u00eam, T\u00f4n Ly, \u0110\u1ed7 C\u1ed1, H\u00e0n H\u1ea5p, hi\u1ec7n theo qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec1u l\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch, n\u00ean kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 u\u00fd l\u1ea1o, khi\u1ebfn cho h\u1ecd gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u1ef1ng c\u00f4ng v\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u y\u00ean h\u1ecdp\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eefa tr\u01b0\u1edbc V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, t\u1edbi nay \u0111\u00e3 10 h\u00f4m ch\u01b0a th\u1ea5y ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn kh\u00e1c, ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u1ecdn gi\u1eb7c nghe th\u1ea5y \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, l\u1ea9n tr\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 t\u0103m t\u00edch, kh\u00f3 l\u00f9ng b\u1eaft m\u00e0 th\u1ebf \u01b0 ? X\u00e9t ra, b\u1ecdn qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p \u0111\u00e1nh cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3 g\u00ec. Ch\u1ec9 s\u1ee3 m\u1ed9t phen ch\u00fang b\u1ecb s\u1ea9y ch\u00e2n theo gi\u1eb7c, r\u1ed3i s\u1ee3 t\u1ed9i tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau d\u1ee5, l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f3. Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn h\u1ecd k\u00e9o \u0111\u00e0n sinh chuy\u1ec7n, ta v\u1eabn \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng th\u1ebf t\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xui gi\u1ee5c l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ea3o l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1eafp \u0111em gi\u1ebft h\u1ea1i h\u1ebft c\u1ea3. N\u00ean ch\u00fang m\u1edbi c\u00f9ng nhau t\u1ee5 h\u1ecdp g\u00e2y bi\u1ebfn, m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u1ed5 b\u00e1ch v\u1ec1 h\u00ecnh phi\u1ec1n, thu\u1ebf n\u1eb7ng m\u00e0 sinh ra nh\u01b0 th\u1ebf. Nay c\u1ee9 H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u b\u00e0y, th\u00ec t\u00ean th\u1ed5 binh l\u00e0 H\u1ed1ng c\u00f3 n\u00f3i : n\u1ebfu Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, th\u00ec gi\u1ebft m\u1ed9t m\u00ecnh Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n th\u00f4i, sao l\u1ea1i mu\u1ed1n gi\u1ebft h\u1ebft th\u1ed5 quan \u1edf c\u00e1c s\u00fac. C\u1ee9 \u0111\u00f3 m\u00e0 xem, th\u00ec duy\u00ean do b\u1ecdn gi\u1eb7c g\u00e2y n\u00ean ph\u1ea3n b\u1ea1n, t\u1ea5t c\u00f3 t\u00ean th\u1ed5 t\u00f9 gian ho\u1ea1t \u1edf trong th\u00eam \u0111\u1eb7t chuy\u1ec7n ra, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng sai s\u1ef1 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n c\u1ee7a ta. Nay chu\u1ea9n cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, x\u00e9t xem n\u01a1i n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eadp t\u1eaft \u0111i. L\u1ea1i ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ti\u1ebfng th\u1ed5, \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3u b\u1ea3o, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : b\u1ecdn kia b\u1ea3o l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1ebft h\u1ebft c\u00e1c th\u1ed5 quan, ch\u1eb3ng qua n\u00f3i b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00f4i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c, r\u1ea5t l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh, kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0m m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ngh\u0129a, gi\u1ebft m\u1ed9t k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed9i. T\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eeba r\u1ed3i, th\u1ed5 d\u00e2n t\u1eeb \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c tr\u1edf v\u1ec1 quy thu\u1eadn, th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd \u0111\u00f3i kh\u00e1t kh\u1ed1n kh\u1ed5, th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o ; th\u1ed5 bi\u1ec1n c\u00f3 l\u00f2ng quy thu\u1eadn, th\u00ec trao cho ch\u1ee9c quan. Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Xi\u00eam, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i m\u1ed9t c\u00e1ch x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ; m\u00e0 b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Thu, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u t\u01b0\u1edbc m\u1edbi tuy\u00ean phong, d\u1eabu c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i. C\u00f2n vi\u1ec7c d\u1eddi v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n cho tr\u1ecdn v\u1eb9n th\u00e2n danh. M\u1ea5y vi\u1ec7c \u1ea5y, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1eaft ai c\u0169ng tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00f3 tai ai c\u0169ng nghe th\u1ea5y, ch\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3 gi\u1eadn l\u00e2y \u0111\u1ebfn th\u1ed5 d\u00e2n, m\u00e0 b\u1ea3o l\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1ebft h\u1ea1i h\u1ebft c\u1ea3 \u01b0 ? Nay \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta xui gi\u1ee5c, g\u00e2y n\u00ean m\u1ed1i lo\u1ea1n, c\u1ed1t n\u00ean s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng r\u1eeda n\u1ed7i oan cho. N\u1ebfu l\u00e0 l\u00ednh, cho \u0111\u1ebfn qu\u00e2n m\u00f4n \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u1ec1u khoan mi\u1ec5n, cho l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u00ednh nh\u01b0 c\u0169 ; n\u1ebfu l\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 y\u00ean nghi\u1ec7p sinh nhai. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, n\u1ebfu bi\u1ebft b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m \u0111em n\u1ed9p quan, th\u00ec mi\u1ec5n cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 ghi c\u00f4ng sau. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u00ea kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, gi\u1ebft h\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng, d\u1eabu h\u1ed1i l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp. \u0110\u1ec3 c\u00f9ng b\u1ea3o l\u1eabn nhau, gi\u1ea3i t\u00e1n c\u00e1c b\u1ecdn l\u0169, t\u00fang nhi\u00ean c\u00f3 1, 2 \u0111\u1ee9a hung h\u0103ng t\u1ea5t c\u0169ng th\u1ebf c\u00f4 kh\u00f4ng ai gi\u00fap, r\u1ed3i c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nh\u01b0 b\u1ecdn Nh\u00e2m Tr\u1eadt, \u1ed1c T\u00e2m \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1edf trong d\u00e2n Th\u1ed5, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, l\u00e0m c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9, b\u1ecdn h\u1ecd qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, th\u00ec sai chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n. N\u1ebfu ngo\u00e0i m\u1eb7t thu\u1eadn theo, trong b\u1ee5ng tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft giam, ch\u1edb b\u1ecb h\u1ecd l\u1eeba ho\u1eb7c, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u1eefa.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh An Giang t\u1ea3i 20000 quan ti\u1ec1n, 20000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 V\u0129nh Long. L\u1ea1i t\u1ea3i 30000 quan ti\u1ec1n, 50000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ebfn An Giang \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a th\u00eam.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNay \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9, vi\u1ec7c g\u1ecdi l\u00ednh ph\u1ea3i \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u1ec1 thu\u1ebf l\u1ec7 ti\u1ec1n c\u1ee7a \u1edf c\u00e1c c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2 trong 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 cung vi\u1ec7c qu\u00e2n nhu. N\u00ean t\u01b0 \u0111i cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u nghi\u00eam s\u1ee9c cho b\u1ecdn s\u1edf t\u1ea1i ng\u1ed3i thu thu\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ; l\u1ea1i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t, ch\u1edb cho h\u1ecd l\u1ea5y n\u00ea v\u00ec l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, \u0111\u1ec3 d\u1ee5ng \u00fd xoay vi\u1ec7c ri\u00eang, l\u00e0m gi\u1ea3m thi\u1ebfu thu\u1ebf c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u1ea1ch M\u00e3, g\u1eb7p b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 2000 \u0111\u1ee9a, t\u1ef1 li\u1ec7u t\u00ednh qu\u00e2n gi\u1eb7c nhi\u1ec1u, qu\u00e2n m\u00ecnh \u00edt, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba lui, qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n r\u00fat v\u1ec1. Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh s\u00e1t \u0111\u1ed3n Chu Nham, C\u1ee7 c\u00f9ng B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n, h\u1ebft s\u1ee9c ng\u0103n gi\u1eef, r\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh nguy c\u1ea5p th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cSao l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta r\u1ea5t l\u00e0 b\u1ef1c gi\u1eadn\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho li\u1ec7u c\u01a1 d\u1eb9p gi\u1eb7c ; l\u1ea1i l\u1ea5y n\u00ea l\u00e0 binh \u00edt, quanh co tr\u00f4ng ng\u00f3ng, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c lan tr\u00e0n. V\u1eady \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i n\u00ean h\u0103ng m\u1ea1nh l\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khoan th\u1ee9 cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc quy\u1ebft kh\u00f4ng khoan tha\u201d.<\/p>\n<p>Tha cho b\u1ecdn quan vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 : L\u00ea Nguy\u00ean Huy, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, Ho\u00e0ng V\u0103n Minh, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh, L\u00ea H\u1ef1u, V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng Hi\u1ec7u, H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng, V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1t \u0111i An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Vua sai b\u1ed9 Binh ph\u00e1i 2 vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i qu\u1ea3n gi\u1ea3i. B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : ph\u1ea1m vi\u00ean \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i 1 vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111i sau.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn h\u1ecd khi x\u01b0a \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ef1 c\u00f3 quan ch\u1ee9c, nay sai \u0111i g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, t\u01b0\u1edfng n\u00ean c\u1ea3m k\u00edch h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p l\u00ean, l\u1ea1i c\u00f2n lo h\u1ecd tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u01b0 ? L\u0169 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1edb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ta nh\u00e2n ti\u1ebft ch\u1ea1p cu\u1ed1i n\u0103m, t\u1ea1m tha b\u1ecdn quan vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, t\u1edbi xu\u00e2n sang n\u0103m kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ng\u1ee5c, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng gi\u1eef l\u00f2ng t\u00edn v\u1eady. N\u00ean t\u01b0 cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam d\u1ef1 b\u1ecb thuy\u1ec1n s\u1eb5n \u0111\u1ee3i b\u1ecdn kia \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 t\u1edbi, t\u1ee9c kh\u1eafc cho \u0111\u00e1p theo ch\u1edf \u0111i, s\u1edbm \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u1ef1ng c\u00f4ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec khi gi\u1eb7c th\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u00ecnh, l\u1ea1i \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ? Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do g\u00ec m\u00e0 khoan tha \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ebft Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng [m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 9]. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m theo l\u1ec7, t\u1ebft Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng n\u00ean l\u00ean n\u01a1i cao \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng phong c\u1ea3nh t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. X\u00e9t c\u00e1c l\u00e2u c\u00e1c \u1edf Kinh th\u00e0nh, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean cao \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn h\u00f4m \u0111\u00f3 ta t\u1edbi v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 Quang, ho\u1eb7c h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng ti\u1ebft, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00ean n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh l\u00e0m g\u00ec ?\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y ti\u1ebft \u1ea5y, v\u00ec b\u1eadn l\u00f2ng \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, b\u00e8n \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c \u1ea5y ; nh\u01b0ng cho tr\u0103m quan \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. C\u00e1c gi\u00e1m sinh, t\u00f4n sinh, \u1ea5m sinh h\u1ecdc \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m, c\u0169ng \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng chung cho ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn nh\u1ecf m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 100 quan.<\/p>\n<p>\u0110\u00ea s\u00f4ng con huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam, t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee1. (\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn nh\u1eefng x\u00e3 Ki\u1ec7n Kh\u00ea, Ninh Ph\u00fa v\u00e0 An X\u00e1, d\u00e0i h\u01a1n 17 tr\u01b0\u1ee3ng). T\u1ec9nh th\u1ea7n v\u00e0 Ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai \u0111i kh\u00e1m ngay, xem t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ecb tai h\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o, n\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ec7t h\u1ea1i l\u1eafm th\u00ec ph\u00e1t ch\u1ea9n cho. L\u00e3nh binh l\u00e0 Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 li\u1ec1n \u0111\u1ed1c binh d\u00e2n h\u00e0n l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 v\u1ee1. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho H\u1eefu Ho\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, binh d\u00e2n ti\u1ec1n 200 quan.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh m\u01b0a to gi\u00f3 l\u1edbn ru\u1ed9ng l\u00faa b\u1ecb ng\u1eadp, nh\u00e0 d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed5 n\u00e1t. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u chi ti\u1ec1n g\u1ea1o trong kho ra \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p. T\u1ec9nh Thanh Hoa gi\u00e1 g\u1ea1o nh\u00e2n \u0111\u00f3 ch\u1ee3t cao v\u1ecdt l\u00ean, l\u1ea1i sai ph\u00e1t th\u00f3c kho, x\u00e9t s\u1ed1 d\u00e2n th\u1ef1c b\u00e1n cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh c\u0169ng b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t t\u1ed5n h\u1ea1i l\u00faa, t\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, gi\u00f3 m\u01b0a l\u00e0m tai h\u1ea1i, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f3 ph\u1ea7n thi\u1ec7t h\u1ea1i nhi\u1ec1u, tuy c\u00f3 1, 2 t\u1ec9nh ch\u01b0a t\u1eebng t\u00e2u b\u00e1o, nh\u01b0ng \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean ti\u1ebfp, s\u1ef1 th\u1ec3 c\u00f9ng li\u00ean quan v\u1edbi nhau, h\u1ea1t n\u00e0y b\u1ecb tai th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec h\u1ea1t kh\u00e1c ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb l\u00e2y t\u1edbi. N\u1ebfu tr\u01b0ng thu th\u00f3c g\u1ea1o, nh\u1ea5t kh\u00e1i thu b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o c\u1ea3, t\u01b0\u1edfng nh\u00e2n d\u00e2n n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f3. V\u1eady gia \u01a1n cho c\u00e1c t\u1ec9nh : Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 v\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o v\u1ec1 c\u00e1c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean \u0111\u1ebfn b\u1ea3o V\u0129nh T\u1ebf, sai L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 mang theo khi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc. V\u1eeba m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c giao chi\u1ebfn \u0111\u00e3 r\u00fat lui. Huy\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111em binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u1ea5n t\u1edbi. B\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 2000 \u0111\u1ee9a t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea1i ch\u1ed1ng c\u1ef1, qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i ra s\u1ee9c, ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, s\u00fang b\u1eafn ra b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c tan v\u1ee1 tr\u1ed1n ch\u1ea1y h\u1ebft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft c\u00e1c thuy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, thu ph\u1ee5c l\u1ea1i ph\u1ee7 l\u1ef5 T\u0129nh Bi\u00ean. Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd v\u00f5 bi\u1ec1n l\u1ea1i r\u00fat lui m\u00e0 v\u0103n vi\u00ean l\u1ea1i l\u1eadp c\u00f4ng tr\u1ea1ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u00e1ng gi\u1eadn, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u00e1ng khen. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho L\u00ea Quang Huy\u00ean th\u1ef1c th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh, gia h\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y nh\u01b0 : Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 t\u1ea3 An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, v\u00e0 c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 ; bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 1000 quan ti\u1ec1n. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh, \u0111i tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Quang Huy\u00ean li\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i th\u0103m d\u00f2 th\u1ea5y \u1edf n\u01a1i c\u1eeda quan Giang Th\u00e0nh (g\u1ea7n t\u1ec9nh l\u1ef5 H\u00e0 Ti\u00ean), gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u r\u1ee7 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ea5y. Huy\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tan. L\u1ea1i nghe \u1edf Cam La, C\u1ed1t Ph\u1ee7 (\u0111\u1ec1u t\u00ean \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang) c\u00f3 gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111em binh tr\u1edf v\u1ec1 T\u0129nh Bi\u00ean, n\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p vi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1 \u0110\u1ed1c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, t\u1eeb An Giang \u0111i qua Phong Tr\u1ef1c sang H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, Huy\u00ean b\u00e8n chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn Cam La, C\u1ed1t Ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. D\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf An Giang n\u1ebfu nghe ti\u1ebfng Quang Huy\u00ean th\u1eeba th\u1eafng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ea5t v\u00eda ch\u1ea1y tan, t\u01b0\u1edfng trong 1, 2 h\u00f4m, s\u1ebd c\u00f3 tin th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u1ebfn n\u01a1i v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 binh \u1edf huy\u1ec7n Khai Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, b\u1ecf tr\u1ed1n h\u1ebft, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 V\u0129nh ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Gia, \u0111em 20 t\u00ean l\u00ednh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. \u0110i \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch M\u00f4n (t\u00ean \u0111\u1ea5t), g\u1eb7p h\u01a1n 100 qu\u00e2n gi\u1eb7c, s\u00fang v\u00e0 cung b\u1eafn ra lo\u1ea1n x\u1ea1. Gia h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c lui ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u1eadn r\u1eebng huy\u1ec7n Ninh Th\u00e1i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua khen l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p v\u00e0 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n Nam Th\u00e1i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y lan tr\u00e0n qua \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, Gia \u0110\u1ecbnh, d\u00e2n th\u1ed5 v\u00e0 d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m \u0111\u1ec1u theo \u0111i, v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Quang Phong. L\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i qu\u00e2n gi\u1eb7c nhi\u1ec1u, b\u1ecf kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ea1y. Vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean ngo\u1ea3nh l\u1ea1i b\u1ea3o \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Nguy\u00ean r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1nh c\u0169ng ch\u1ebft, ch\u1ea1y c\u0169ng ch\u1ebft, ta th\u00e0 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft\u201d. Gi\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ee9t l\u00e1 c\u1edd c\u1ee7a V\u0103n Nguy\u00ean c\u1ea7m tay, Nguy\u00ean c\u0169ng ch\u1ea1y. Nhi\u00ean b\u00e8n b\u1ecb h\u1ea1i. Gi\u1eb7c ng\u1ea7m sang qua s\u00f4ng nh\u00e1nh X\u1ec9 Kh\u00ea, c\u00e1ch ph\u1ee7 th\u00e0nh h\u01a1n 1 d\u1eb7m. B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, sai V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea7m, Ph\u00f3 c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Thanh, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh \u1eadp l\u1ea1i, b\u1eafn ch\u1ebft nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a. Gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat lui, d\u1ef1a r\u1eebng l\u00e0m hi\u1ec3m, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra tr\u1eadn \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan, \u0111em binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, r\u1ed3i l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi t\u00e2u v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ef1u trung d\u1eabu c\u00f3 b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, nh\u01b0ng gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u00f4i k\u00e9o x\u00e1c v\u00e0o r\u1eebng, ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p n\u00e0o, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng. Nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 ; trong khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f3 bi\u1ebft ra s\u1ee9c t\u00ed ch\u00fat, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ti\u1ec1n cho bi\u1ec1n binh c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh \u0111em binh d\u0169ng h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1 tu\u1ea7n, ch\u01b0a nghe th\u1ea5y ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft 1 t\u00ean c\u1eeb kh\u00f4i n\u00e0o, ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5, \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec. V\u1eady t\u1ee9c kh\u1eafc gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, kh\u00f4ng cho l\u1ea5y c\u00f4ng kh\u00e1c kh\u1ea5u tr\u1eeb. Nay ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c, trong h\u1ea1n 10 h\u00f4m ph\u1ea3i ch\u00e9m gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c cho y\u00ean l\u1eb7ng con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y. R\u1ed3i Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan th\u00ec t\u1ee9c th\u1eddi ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eafng \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh th\u00ec v\u1eabn ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf T\u00e2y Ninh \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean d\u00e2n, \u0111\u1ed9 m\u1ea5y h\u00f4m c\u0169ng v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f2n nh\u01b0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean khi l\u00e2m nguy c\u00f2n kh\u1ea3ng kh\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u00e1ng n\u00ean khen, chu\u1ea9n cho truy t\u1eb7ng h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t g\u1ea5p hai v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 h\u01a1n 2000 t\u00ean, \u0111\u00e1nh v\u00e2y \u0111\u1ed3n Chu Nham r\u1ed3i \u0111\u1ed1t \u0111\u00e0i H\u1ecfa Phong \u1edf n\u00fai L\u1ed9c T\u1ef5, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng reo h\u00f2 ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn lu\u1ef9 d\u00e0i. Nguy\u00ean B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi L\u00e3nh binh H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 \u1edf tr\u00ean lu\u1ef9, l\u1ea5y s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn, \u1ed1ng phun l\u1eeda, \u0111\u1ed1c l\u00ednh b\u1eafn \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c ng\u1ea7m lui v\u00e0o r\u1eebng, gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u1ea9n n\u1ea5p.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Trung Ngh\u0129a l\u00e0m t\u1edd c\u00e1o c\u1ea5p t\u00e2u l\u00ean ngay v\u00e0 n\u00f3i : b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf V\u0129nh T\u01b0\u1eddng ng\u00e0y th\u00eam qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Mai V\u0103n T\u00edch \u0111em \u0111\u1ea1o binh ti\u1ebfn \u0111i g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf Sa K\u1ef3 (t\u00ean \u0111\u1ea5t), th\u1ebf kh\u00f3 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi, \u0111\u00e3 r\u00fat lui v\u1ec1 t\u1ec9nh. X\u00e9t ra l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh \u00edt \u1ecfi, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i c\u1ee9u vi\u1ec7n, m\u00e0 s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf \u1edf ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, b\u1ecb gi\u1eb7c ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c quan b\u00e1o kh\u00f4ng th\u00f4ng, vi\u00ean Kinh ph\u00e1i l\u00e0 L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long, An Giang, g\u1ecdi qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ti\u1ebfp. V\u1eady xin xu\u1ed1ng s\u1eafc ph\u00e1i \u0111\u1ea1i binh t\u1edbi, m\u1ed9t \u0111\u1eb1ng do An Giang ti\u1ebfn \u0111i, m\u1ed9t \u0111\u1eb1ng do \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Kim D\u1eef h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n d\u1ee5 cho B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, ki\u00eam l\u0129nh c\u1ea3 B\u1ed1 ch\u00ednh, c\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang chu\u1ea9n cho \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh ki\u00eam gi\u1eef l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tan c\u1ea3, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y, \u0111em nh\u1eefng b\u1ecdn l\u0169 ch\u00fang c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i ti\u00eau di\u1ec7t cho b\u1eb1ng h\u1ebft, r\u1ed3i th\u1eb3ng t\u1edbi gi\u1ea3i v\u00e2y cho t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. T\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean c\u0169ng \u0111\u00e3 nh\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn \u0111em qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ta th\u00fac gi\u1ee5c n\u1eefa. H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u00e3 gi\u1ea3i v\u00e2y, th\u00ec \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1eafc th\u1eafng, chuy\u1ec3n t\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Khai, Qu\u1ea3ng, d\u1eb9p tr\u1eeb b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m lo\u1ea1n, ti\u1ebft th\u1ee9 ph\u00e1i binh d\u0169ng \u0111i ng\u0103n gi\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ta ngh\u0129 : \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 l\u00fac t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c t\u1ea1i tr\u1eadn, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00e2u l\u00ean r\u1ed3i m\u1edbi th\u01b0\u1edfng cho, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng h\u0103ng h\u00e1i ch\u1ed1ng k\u1ebb \u0111\u1ecbch c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh : Gia \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n T\u00e2y, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, n\u1ebfu binh d\u00e2n \u1edf h\u00e0ng tr\u1eadn, c\u00f3 ai c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c ngay t\u1ea1i tr\u1eadn, th\u00ec t\u1ee9c th\u1eddi theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng l\u1edbn nh\u1ecf, ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho, \u0111\u1ec3 c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng kh\u00ed h\u0103ng h\u00e1i c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh, r\u1ed3i sau h\u00e3y \u0111em vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh t\u00e2u n\u00f3i : nguy\u00ean L\u00e3nh binh gi\u00e1ng Cai \u0111\u1ed9i h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia, xin t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em m\u1ed9t to\u00e1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. X\u00e9t ra s\u1ee9c kho\u1ebb c\u1ee7a vi\u00ean \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quang, \u0111em 300 binh, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng Phong ng\u0103n gi\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Khi \u0111i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng nh\u00e1nh B\u1eafc Nam, c\u00f9ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, thu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o, g\u01b0\u01a1m, dao, n\u1ecf \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Gia l\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. Chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y d\u1eabu ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c c\u1eaft l\u1ea5y tai, m\u00e0 quan binh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00fat ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u h\u0103ng m\u1ea1nh, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. V\u1eady gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng chung cho 200 quan ti\u1ec1n. Hi\u1ec7n nay con \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u00e3 c\u00f3 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1edbi, binh l\u1ef1c kh\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m xong vi\u1ec7c. C\u00f2n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quang, Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia, n\u00ean t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh s\u0129, nh\u00e2n th\u1eafng th\u1ebf s\u1edbm \u0111\u1ebfn ti\u00eau di\u1ec7t b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i \u1edf huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y h\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, t\u1ecf r\u00f5 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang v\u00e0 V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, theo nhau l\u00e0m ph\u1ea3n b\u1ecf \u0111i, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u01b0a d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh h\u1ebft, v\u00ec h\u1ecd l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n quen th\u00f3i man di \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u01b0\u1edbng theo hay b\u1ed9i b\u1ea1n, theo l\u1ec7nh hay tr\u00e1i l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t m\u1ef1c nghe theo b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n c\u1ea3. T\u1eeb sau khi t\u00ean N\u1eb7c Y\u1ec3m theo v\u1ec1 quy ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd, k\u1ebf \u0111\u1ebfn b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu, La Ki\u00ean, \u0111\u1ec1u b\u1ecb vi\u1ec7c ri\u00eang m\u00e0 can t\u1ed9i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i ph\u00e1t ra c\u00e1i \u00e1n Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n c\u0169ng d\u1eddi \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, nh\u00e2n t\u00ecnh kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ph\u1ea7n s\u1ee3 h\u00e3i. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ed5 bi\u1ec1n kh\u00e1c c\u0169ng n\u01a1m n\u1edbp s\u1ee3 t\u1ed9i s\u1eafp \u0111\u1ebfn, c\u00e0ng kh\u00f4ng t\u1ef1 y\u00ean l\u00f2ng. V\u00ec th\u1ebf, n\u00ean b\u1ecdn d\u00e2n nh\u1eb9 d\u1ea1 d\u1ec5 m\u00ea ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1ecdn ch\u00fang xui gi\u1ee5c l\u1eeba d\u1ed7 \u0111\u1ec1u n\u1ed5i d\u1eady h\u00f9a theo, ch\u1eb3ng k\u1ecbp ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00ean hay kh\u00f4ng n\u1eefa ? Nay \u0111\u00e1nh th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f3, m\u00e0 v\u1ed7 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f3. V\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta chia \u0111\u1ea5t \u1ea5y l\u00e0m qu\u1eadn huy\u1ec7n l\u00e0 v\u00ec \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n h\u1ecd \u1edf \u0111\u1ea5t h\u1ecd m\u00e0 th\u00f4i. Nay ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf v\u1ec1, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111i, r\u1ed3i l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat tr\u1ed1n \u0111i. \u0110\u00e1ng s\u1ee3 l\u00e0 sau khi \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111i h\u1ebft, \u0111\u1ea5t \u1ea5y th\u00e0nh b\u1ecf kh\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 v\u1edbi Xi\u00eam, th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1ng h\u1eefu d\u1ee5ng ; \u0111\u1ea5t d\u1eabu v\u1ec1 ta th\u00ec g\u00e2y ra t\u1ed5n ph\u00ed v\u00f4 d\u1ee5ng. M\u01b0u k\u1ebf c\u1ed1t y\u1ebfu hi\u1ec7n nay, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng v\u1ed7 y\u00ean, m\u00e0 b\u1ed9 m\u00e1y \u0111\u1ec3 v\u1ed7 y\u00ean, t\u1ea5t ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. X\u00e9t ra b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n tin ph\u1ee5c, xin cho tr\u1edf v\u1ec1 n\u01a1i c\u0169, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea3 l\u00f2ng ; c\u00f2n N\u1eb7c Y\u1ec3m giam c\u1ea5m \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u0169ng n\u00ean t\u1ea1m tha, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u00e1o c\u00e1o l\u1eabn nhau, th\u00ec k\u1ebb b\u1ed9i b\u1ea1n, t\u1ef1 kh\u1eafc quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf v\u1ec1, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m manh t\u00e2m d\u00f2m d\u1ecf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m lo\u1ea1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1edfi T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f2 x\u00e9t ng\u0103n gi\u1eef tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean b\u1ecdn l\u00eau l\u1ed5ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u1eddi \u0111i\u00eau ngoa, do\u1ea1 n\u1ea1t, d\u1ed7 d\u00e0nh, g\u00e2y n\u00ean m\u1ea7m lo\u1ea1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf. B\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n kia ch\u01b0a tho\u00e1t kh\u1ecfi c\u00e1i t\u00ednh m\u1ecdi r\u1ee3, d\u1ec5 m\u00ea ho\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u b\u1ea3o, ch\u1ec9 bi\u1ebft s\u1ee3 oai m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ebfn \u0111\u1ee9c. Nay \u0111\u00e3 sa ch\u00e2n theo k\u1ebb ph\u1ea3n b\u1ea1n, th\u1ebf s\u1ebd d\u1ea7n d\u1ea7n lan tr\u00e0n r\u1ed9ng ra, ch\u00ednh n\u00ean ph\u1ea3i m\u1ed9t phen \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p d\u1eef d\u1ed9i, gi\u1ebft b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf, \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u g\u00e2y \u00e1c, bi\u1ebft m\u00e0 r\u0103n s\u1ee3, r\u1ed3i sau l\u1ea5y \u0111\u1ee9c ho\u00e1 v\u1ed7 v\u1ec1 cho h\u1ecd m\u1ebfn ph\u1ee5c. C\u00f2n k\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, \u0111\u1ec1u cho khoan tha \u0111\u1ec3 v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec uy v\u00e0 \u00e1i \u0111\u1ec1u c\u1eed h\u00e0nh c\u1ea3, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebfp ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu hi\u1ec7n nay, ta \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho thi h\u00e0nh. M\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n r\u1ed7i l\u00e2u d\u00e0i, ch\u1eb3ng g\u00ec hay b\u1eb1ng th\u1ebf ?<\/p>\n<p>N\u1ebfu b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, xin th\u1ea3 t\u00ean Y\u1ec3m kh\u1ecfi n\u01a1i giam c\u1ea5m, cho Ng\u1ecdc V\u00e2n v\u1ec1 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec b\u1ecdn th\u1ed5 man t\u1ef1 y\u00ean, sao th\u1ea5y t\u00ednh l\u1ebd ph\u1ea3i l\u1ea1i nh\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u1ebf \u01b0 ? K\u1ec3 ra th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn suy t\u00f4n \u0111\u00e2u ? N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn suy t\u00f4n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u b\u00e0y l\u1eddi n\u00f3i, c\u00e0ng n\u00ean xin ch\u00ednh ph\u00e1p gi\u1ebft \u0111i \u0111\u1ec3 d\u1ee9t c\u00e1i l\u00f2ng ng\u1ea5p ngh\u00e9 tr\u00f4ng ng\u00f3ng, h\u00e1 n\u00ean v\u00f4 c\u1edb bu\u00f4ng tha cho v\u1ec1, \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 l\u1ea1i d\u1ed7 d\u00e0nh th\u1ed5 d\u00e2n \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi t\u00ean Y\u1ec3m tr\u00e1i anh, ph\u1ea3n n\u01b0\u1edbc, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha, ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f9ng b\u00e1ch m\u1edbi v\u1ec1 quy ph\u1ee5, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 v\u1ed9i ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111i th\u00f4i, tha ra l\u1ea5y danh t\u1eeb g\u00ec ? C\u00f2n b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Thu d\u1eddi v\u1ec1 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, c\u0169ng v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n ng\u1ea7m ch\u1ee9a m\u01b0u kh\u00e1c, \u0111\u00e3 m\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ed9i, s\u1ee3 ch\u00fang l\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, ho\u1eb7c nh\u00e2n b\u00e8 l\u0169 xui gi\u1ee5c l\u00e0m b\u1eady, l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1eafc t\u1ed9i, n\u00ean m\u1edbi d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, m\u00e0 h\u1eadu \u0111\u00e3i cho nh\u00e0 c\u1eeda ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ecdn n\u01a1i t\u1ed1t cho \u1edf, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c an to\u00e0n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, m\u00e0 mu\u1ed1n cho v\u1ec1 ch\u1ed7 c\u0169. N\u1ebfu c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra l\u00e0 m\u00ecnh k\u00e9m l\u1ef1a h\u1ecd m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ee9c nh\u01b0, hi\u1ec7n nay th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i cho Ng\u1ecdc V\u00e2n v\u1ec1, tha t\u00ean Y\u1ec3m, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb9p l\u00f2ng h\u1ecd, th\u00ec h\u1ecd d\u00f2 bi\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u1ecbu k\u00e9m. N\u1ebfu h\u1ecd l\u1ea1i y\u00eau c\u1ea7u xin ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho th\u1ed5 quan, noi theo phong t\u1ee5c Th\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea1i l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u0169ng s\u1ebd ph\u1ea3i nghe \u01b0 ? Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n ra th\u1ec3 th\u1ed1ng g\u00ec ? Hu\u1ed1ng chi, \u0111ang l\u00fac ng\u1ecdn l\u1eeda b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ch\u00fang b\u1ed1c l\u00ean, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c s\u1edbm d\u1eb9p t\u1eaft \u0111i, l\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c x\u1eed ho\u00e0, ch\u1ecbu nh\u00fan theo ch\u00fang \u0111\u1ec3 th\u00eam c\u00e1i \u00e1c cho ch\u00fang m\u00e0 ch\u00fang l\u1ea1i c\u00e0ng ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u00ec ng\u00e0y kh\u00e1c l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 tr\u1ecb n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang \u01b0 ?<\/p>\n<p>Ta xem r\u00f5 l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u00f3i c\u00e0n, ki\u1ebfn th\u1ee9c h\u1eb9p h\u00f2i, duy c\u00f3 c\u00e2u : \u201cth\u1eafng h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f3, v\u1ed7 y\u00ean h\u1ecd m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f3\u201d, c\u00f2n l\u00e0 \u0111\u00fang l\u1ebd, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, d\u1ee5 ch\u1ec9 ph\u00e1t \u0111i, t\u1eebng b\u1ea3o h\u1ecd bi\u1ebft : ai b\u1ecf gi\u00e1o v\u1ec1 h\u00e0ng th\u00ec tha t\u1ed9i, ai \u0111\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00fa kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1ebft, n\u1ebfu chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi quay v\u1ec1 th\u00ec c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea5y vi\u1ec7c y\u00ean h\u1ecdp v\u1ed7 v\u1ec1 l\u00e0m k\u1ebf s\u00e1ch h\u01a1n h\u1ebft c\u1ea3, c\u00f2n \u0111\u1ee3i \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u00eam th\u1eeba. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong phong ho\u00e1 ph\u00e1p \u0111\u1ed9, t\u01b0\u1edfng l\u00e0 c\u00f3 d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i can \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i g\u00ec, m\u00e0 c\u00f9ng nhau k\u00fd t\u00ean t\u00e2u b\u00e0y, x\u00e9t ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng c\u1ea3, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m qu\u00e1i l\u1ea1. T\u1ea1m ngh\u0129 l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn ng\u00f4n quan, gia \u01a1n khoan tha t\u1ed9i cho\u201d.<\/p>\n<p>Cho L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 L\u00e3nh binh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ; V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u1ea3i, b\u1ed5 th\u1ee5 L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh An Giang ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n, b\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, nh\u01b0ng ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00f2n h\u00e0m cung b\u1ea3o nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00e1ch b\u1ecf thu l\u1ea1i. Nguy\u00ean Tham tri, sung Tham t\u00e1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, gi\u00e1ng l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, nh\u01b0ng quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ; Th\u1ecb lang sung Hi\u1ec7p t\u00e1n l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c, gi\u00e1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, nh\u01b0ng v\u1eabn ki\u00eam Tr\u1ea5n T\u00e2y Hi\u1ec7p t\u00e1n c\u01a1 v\u1ee5.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Minh Gi\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y bi\u1ebfn, giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, xin x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 h\u1ea1t \u1ea5y sinh vi\u1ec7c qu\u1ea5y r\u1ed1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1edfi b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 v\u1ed7 v\u1ec1, ng\u0103n ng\u1eeba kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang l\u1ebd, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau tan l\u00f2ng gian t\u00e0, \u0111\u1ebfn khi l\u00e2m s\u1ef1 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n tr\u00e1i l\u1ebd, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tr\u1ecb n\u1ed5i h\u1ecd. Th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn b\u1ecdn gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i, th\u00f3i ngoan ng\u1ea1nh ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1edbn d\u1ea7n, ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, ng\u1ecdn l\u1eeda b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u00e0ng b\u1ed1c to l\u00ean, ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn quan binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i \u1edf \u0111\u00e2u ? B\u1ed9 th\u1ea7n gi\u1eef ph\u00e9p, h\u1eefu s\u1ef1, n\u1ebfu v\u1ed9i \u0111em tr\u1ecb t\u1ed9i, th\u00ec d\u1eabu mu\u1ed1n v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, sao b\u1eb1ng t\u1ea1m trao cho gi\u1eef ch\u1ee9c, m\u00e0 chuy\u00ean tr\u00e1ch ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng \u01b0 ? \u0110\u1eb7c c\u00e1ch cho gi\u00e1ng ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn B\u1ed1, \u00e1n V\u0129nh Long l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean, L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y r\u1ea5t kh\u1ea9n, \u0111\u00e3 t\u01b0 \u0111i \u0111\u00f2i g\u1ecdi l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh 3000 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng c\u00f2n thi\u1ebfu 1000 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 bi\u1ec1n binh v\u1eadn ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u1ebfn h\u1ea1t, xin cho b\u1eaft l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng 1000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 c\u01a1 Long ngh\u0129a nh\u1ea5t, nh\u1ecb l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u0111i ngay. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u00e0 Ti\u00ean chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n Chu Nham. Quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, \u0111em binh v\u1eeba \u0111\u1ebfn, b\u00e8n b\u00e0n c\u00f9ng v\u1edbi nguy\u00ean B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n, u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7, qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em h\u01a1n 600 bi\u1ec1n binh, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. \u0110\u1ed3n \u1ea5y r\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu (\u0111\u1eb1ng sau \u0111\u1ed3n d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ed3n l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm), gi\u1eb7c ho\u1eb7c \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ed3n, ho\u1eb7c \u1edf r\u1eebng r\u1eadm 2 b\u00ean \u0111\u1ed3n, s\u00fang n\u1ecf b\u1eafn li\u00ean ti\u1ebfp. Qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ea7u \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n, c\u00f9ng b\u1eafn nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, c\u1ea7u ch\u1ee3t b\u1ecb g\u1eaby, b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1ea5n l\u1ea1i ch\u1ed1ng ch\u1ecdi. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd th\u1ee7 v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec7p ; Cai \u0111\u1ed9i th\u1ee7y v\u1ec7 An Giang l\u00e0 Ng\u00f4 Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng v\u00e0 bi\u1ec1n binh t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c nhi\u1ec1u. C\u1ee7 c\u0169ng b\u1ecb tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng, lui v\u1ec1 lu\u1ef9 \u0111\u00e0i. B\u1ecdn Phong v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 tr\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn l\u1ed7i, v\u00e0 t\u00e2u n\u00f3i : \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp c\u00e1i lu\u1ef9 d\u00e0i h\u01a1n 400 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eb7t 3 \u0111\u1ed3n : Trung, T\u1ea3, H\u1eefu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef. Duy c\u00f3 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb \u0111\u1ed3n b\u00ean H\u1eefu, \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng Th\u1ee7y Tr\u00e0ng d\u00e0i h\u01a1n 180 tr\u01b0\u1ee3ng ; v\u00e0 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb \u0111\u1ed3n b\u00ean T\u1ea3 \u0111\u1ebfn ph\u00e1o \u0111\u00e0i d\u00e0i h\u01a1n 40 tr\u01b0\u1ee3ng h\u00e3y c\u00f2n b\u1ecf kh\u00f4ng ch\u01b0a \u0111\u1eafp, n\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00f3, d\u00f2m d\u1ecf qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 kh\u1ea9n s\u1ee9c cho \u0111\u1eafp th\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n k\u00edn b\u1ec1n v\u1eefng r\u1ed3i. L\u1ea1i 2 ph\u1ee7 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, Khai Bi\u00ean, c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c v\u00e2y ch\u1eb7t, xin qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. \u0110\u00e3 ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 Mai V\u0103n T\u00edch \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i d\u1eb9p. Vi\u00ean Kinh ph\u00e1i l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n \u0111i \u0111\u1ebfn An Giang, th\u00fac l\u1ea5y vi\u1ec7n binh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh v\u00e0 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f3 h\u01a1n 900 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c chia \u0111i \u0111\u1ed3n Chu Nham v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i \u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb1ng sau nh\u01b0 : n\u00fai \u0110\u1ecba T\u1ea1ng, n\u00fai L\u1ed9, n\u00fai L\u1ed9c T\u1ef5, v\u00e0 n\u00fai T\u1ec9nh T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp li\u1ec7u c\u01a1 l\u00f9ng b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o, ta cho l\u00e0 quan binh \u0111\u00e3 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u1ebft tan b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 r\u1ed3i. Nay c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1eafp th\u00e0nh t\u1ef1 gi\u1eef, ch\u01b0a t\u1eebng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o. Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n, \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u00e0o h\u1ea1ng b\u1ecf \u0111i, m\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong m\u1edbi th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u00e0y m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t l\u00e0 t\u1ee9c gi\u1eadn t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc l\u00ednh t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1eb3ng qua l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1ea5t th\u1eddi. Nay hi\u1ec7n binh nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 900 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 ch\u1ec9 \u1edf trong th\u00e0nh gi\u1eef ch\u1eb7t l\u1ea1i \u0111\u1eafp th\u00eam lu\u1ef9 d\u00e0i \u0111\u1ec3 cho b\u1ec1n v\u1eefng, ch\u1ec9 t\u1ecf ra cho gi\u1eb7c bi\u1ebft m\u00ecnh l\u00e0 y\u1ebfu, t\u0103ng th\u00eam kh\u00ed th\u1ebf c\u1ee7a gi\u1eb7c. X\u00e9t ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed7 V\u0103n Gia, \u0111em binh c\u00f3 20 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft lui \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1m gi\u1eb7c h\u01a1n tr\u0103m \u0111\u1ee9a, xem th\u1ebf h\u00e1 kh\u00f4ng x\u1ea5u h\u1ed5 \u01b0 ? D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111em binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u00ea Quang Huy\u00ean hi\u1ec7n nay t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 nh\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn, qu\u00e9t cho b\u1eb1ng h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t T\u0129nh Bi\u00ean r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111em theo L\u00e3nh binh H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf g\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00e0nh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i v\u00e2y cho 2 ph\u1ee7 huy\u1ec7n Khai Bi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, r\u1ed3i chuy\u1ec3n t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y, hi\u1ec7p nhau \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n, m\u1ed9t m\u1ef1c nh\u00fat nh\u00e1t, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, chu\u1ea9n cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong tuy\u00ean Ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh sung l\u00e0m qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc tr\u1eadn, ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f2n s\u1ee3 h\u00e3i r\u1ee5t r\u00e8, chu\u1ea9n cho L\u00ea Quang Huy\u00ean \u0111em ch\u00e9m ngay tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n r\u1ed1i r\u00edt th\u00fac g\u1ecdi qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n m\u00e0 ch\u1eb3ng n\u00ean vi\u1ec7c g\u00ec, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9, l\u1eadp t\u1ee9c gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, b\u1eaft v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u00e2y theo b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i. Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec7p, Ng\u00f4 Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed t\u00e2u n\u00f3i : y t\u1ef1 H\u00f9ng Ng\u1ef1 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u1edf B\u1ed3ng Nguy\u00ean nghe \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o : th\u00f4n B\u00ecnh Giang (t\u00ean th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Kinh \u1edf) huy\u1ec7n Nam Th\u00e1i c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y ; r\u1ed3i l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf th\u00f4n X\u01b0\u1edbng Ca (t\u00ean th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf), l\u1eadp t\u1ee9c sai th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u00edch v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u \u0111em bi\u1ec1n binh chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111i tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i t\u1ef1 \u0111em theo Ch\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ef1u v\u00e0 Huy\u1ec7n u\u00fd l\u00e0 B\u1ed3 Bang ti\u1ebfp theo sau \u0111\u00e3 \u01b0\u1edbc h\u1eb9n l\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u00e0o g\u1eb7p gi\u1eb7c, n\u00ean d\u1eebng qu\u00e2n l\u1ea1i m\u00e0 phi b\u00e1o ngay, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9. \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a B\u00edch th\u1ea5y gi\u1eb7c li\u1ec1n t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn r\u1eebng, g\u1eb7p qu\u00e2n mai ph\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c, B\u00edch c\u00f9ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u1ef3 v\u00e0 bi\u1ec1n binh b\u1ecb h\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00e3 \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat lui t\u1ea3n m\u00e1t. X\u00e9t ra qu\u00e2n ta lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u0111\u1ec1u th\u1eafng l\u1ee3i, c\u00f3 tr\u1eadn gi\u1ebft ch\u1ebft 30 \u0111\u1ee9a, c\u00f3 tr\u1eadn gi\u1ebft ch\u1ebft 40 \u0111\u1ee9a, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 k\u1ec3. Ch\u1ec9 duy c\u00f3 L\u00ea V\u0103n B\u00edch tr\u00e1i l\u1eddi \u01b0\u1edbc h\u1eb9n, khinh th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n Kinh \u1edf huy\u1ec7n Nam Th\u00e1i ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean Oai h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ecnh h\u00ecnh gieo neo hi\u1ec7n m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y. Tr\u00f3t \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, trong \u0111\u00e1m \u1ea5y c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi tinh nhanh kho\u1ebb m\u1ea1nh, t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo qu\u00e2n, \u0111\u00e3 d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, cho nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n l\u00e0 La V\u0103n Ch\u1ee9c cai qu\u1ea3n. C\u00f2n B\u1ed3 Bang xin v\u1ec1 2 t\u1ed5ng Tuy V\u0103n th\u01b0\u1ee3ng, Tuy V\u0103n h\u1ea1 \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n c\u1ee7a t\u00ean \u1ea5y cai qu\u1ea3n khi tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng v\u00ec v\u1ee3 con t\u00ean \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u0169 ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 Ba M\u1ea1t, An H\u1ed3ng b\u1eaft, s\u1ee3 c\u00f2n y\u00eau m\u1ebfn b\u1ecdn c\u00f9ng t\u1ee5i, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1eeba d\u1ed1i d\u1ed7 d\u00e0nh, n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n cho \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec lu\u00f4n m\u1ea5y h\u00f4m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00ean gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng c\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p hay kh\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i r\u00f5. Nh\u01b0 qu\u1ea3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em b\u00eau \u1edf ven r\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, v\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1eaft l\u1ea5y tai b\u00ean h\u1eefu \u0111\u01b0a t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i tra x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i tr\u1eadn, chi\u1ec3u l\u1ec7 m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho h\u1ecd. L\u00ea V\u0103n B\u00edch d\u1eabu l\u1ea7m l\u1ee1 v\u1ec1 khinh \u0111\u1ecbch, nh\u01b0ng ra tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho truy t\u1eb7ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd truy t\u1eb7ng l\u00e0m C\u1ea5m binh Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 quan ti\u1ec1n, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n d\u1eb9p gi\u1eb7c, m\u00e0 ch\u1ec9 \u1edf sau \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, kh\u00f4ng t\u1eebng th\u00e2n ra m\u1eb7t tr\u1eadn m\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i bi\u1ec1n binh c\u00f3 n\u1ea1n ch\u1ebft tr\u1eadn \u1ea5y. V\u1eady t\u1ee9c kh\u1eafc gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Huy\u1ec7n u\u00fd l\u00e0 B\u1ed3 Bang l\u1ec7 theo quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1, sai \u0111i chi\u00eau t\u1eadp th\u1ed5 d\u00e2n c\u1ee7a n\u00f3, ho\u1eb7c m\u01b0u l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, ho\u1eb7c c\u00f9ng b\u1ea3o nhau \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eb3ng c\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i v\u00f4 \u00edch. N\u1ebfu n\u00f3 qu\u00ean \u01a1n theo gi\u1eb7c, ch\u1eb3ng qua 1 t\u00ean t\u00f4i t\u1edb c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n Kinh l\u00e1nh gi\u1eb7c, t\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean t\u1ea3i nhi\u1ec1u ti\u1ec1n g\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 1 quan. Duy x\u00e9t v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y L\u00ea V\u0103n B\u00edch b\u1ecb h\u1ea1i, l\u1eddi l\u1ebd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng, chu\u1ea9n cho \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t xem t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ebf n\u00e0o ? V\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c, qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u00f3 c\u1eaft l\u1ea5y tai ghi v\u00e0o h\u1ed3 s\u01a1 l\u01b0u l\u1ea1i kh\u00f4ng ? Hay n\u00f3i h\u00e3o \u0111\u1ec3 t\u1eafc tr\u00e1ch, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed3 Bang \u0111\u00e3 \u0111i, nh\u00e2n v\u00ec cha t\u00ean \u1ea5y theo gi\u1eb7c, b\u00e8n kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i n\u1eefa.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho binh thu\u1ed9c c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf Kinh, s\u1ed1 binh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban, g\u1ed3m v\u1edbi s\u1ed1 binh v\u1ec1 th\u00e1ng sau s\u1ebd t\u1edbi ban, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf ng\u0169, chi cho l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n ; duy c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i linh tinh, v\u1eabn theo ban l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 H\u1ea3i T\u00e2y, nghe tin ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u00e1o c\u1ea5p nh\u01b0ng v\u00ec nh\u1eefng huy\u1ec7n Th\u00e1i Th\u1ecbnh, Giang H\u1eefu, Ng\u1ecdc Bi, Th\u00e2u Trung \u1edf ph\u1ee7 h\u1ea1t, c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp v\u00e0 d\u00e2n \u1edf n\u00fai \u0110\u1eadu Kh\u1ea5u c\u0169ng h\u1ecdp b\u1ecdn m\u01b0u toan qu\u1ea5y r\u1ed1i, ch\u01b0a ti\u1ec7n chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u1ebfn H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Trung b\u00e8n ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 An Giang c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u1ed4n, \u0111em h\u01a1n 300 l\u00ednh t\u1edbi c\u1ee9u vi\u1ec7n. B\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh s\u00e1t \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 M\u1ef9 L\u00e2m, Ph\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 My H\u1ed3ng m\u1edf c\u1eeda ph\u1ee7 \u0111\u00f3n v\u00e0o, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Tri ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Di\u1ec5n c\u00f9ng l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Kinh 50 t\u00ean ch\u1ea1y tho\u00e1t \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 ph\u1ee7 V\u00f5 C\u00f4ng d\u1eebng \u0111\u1ed7 l\u1ea1i. B\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111em h\u01a1n 300 t\u00ean \u0111u\u1ed5i theo, v\u1eeba g\u1eb7p \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t s\u1ed1 nhi\u1ec1u, r\u00fat lui v\u1ec1 r\u1eebng \u1ea9n n\u1ea5p. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh chia \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. V\u00e0 n\u00f3i : b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00f9ng nhau l\u00e0m ph\u1ea3n, t\u00ednh ra ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y tu\u1ea7n, m\u00e0 \u0111\u00e3 lan tr\u00e0n kh\u1eafp n\u01a1i, l\u1ea1i lan c\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf s\u1edf t\u1ea1i H\u00e0 Ti\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f9ng nhau bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, ch\u1ed7 nhi\u1ec1u th\u00ec 1, 2 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ed7 \u00edt c\u0169ng kh\u00f4ng k\u00e9m v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh v\u00e2y \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, ho\u1eb7c m\u1eb7t th\u1ee7y m\u1eb7t b\u1ed9 gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n Kinh. Kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xa ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1edbi d\u00e1m ngang ng\u01b0\u1ee3c c\u00e0n gi\u1ee1, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn 4 ph\u00eda g\u1ea7n h\u1ea1t, cho t\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m ven s\u00f4ng, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng ra v\u00e0o t\u1ee5 h\u1ecdp, h\u1ec5 c\u00f3 quan binh \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng, theo d\u00f5i th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft g\u00ec, quan qu\u00e2n \u0111i th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u1ebfn. V\u00ec th\u1ebf n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111i, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft d\u1eef d\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean h\u1eb1ng ng\u00e0y mong bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u0111\u1ee7 c\u1ea3, s\u1ebd th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111em binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb quan binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p 1 phen d\u1eef d\u1ed9i n\u00e0o, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng, n\u1ea5p v\u00e0o b\u1ee5i, c\u00f9ng nhau xua \u0111u\u1ed5i xui gi\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n, m\u1ed7i ng\u00e0y lan tr\u00e0n d\u1ea7n ra, ch\u00ednh n\u00ean s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft ngay. \u0110\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 \u0111\u00f2i g\u1ecdi binh d\u0169ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 r\u1ed3i ; duy c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u1ea3i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh, m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Tr\u1ea5n T\u00e2y, v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i trong r\u1eebng, t\u00ednh t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u00e3 am hi\u1ec3u th\u00f4ng th\u1ea1o. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ea1o d\u1ee5 n\u00e0y ph\u00e1t \u0111\u1ebfn h\u00f4m n\u00e0o, n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh hay \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn h\u1ea1t, th\u00ec b\u1eaft th\u00eam l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng 1000 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em theo \u0111i. Do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i h\u1ea1t, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi C\u00f4ng Huy\u00ean, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp, b\u00e0y c\u00e1ch v\u00e2y b\u1ecdc \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang l\u1ea5y n\u01a1i r\u1eebng s\u00e2u l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, l\u00e9n n\u1ea5p ng\u1ea7m tr\u1ed1n. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i chi\u00eau d\u1ee5 r\u1ed9ng kh\u1eafp, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 th\u1ed5 binh, th\u1ed5 d\u00e2n, ai tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 b\u1ecb gi\u1eb7c xua \u0111u\u1ed5i hi\u1ebfp b\u00e1ch, nay c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean c\u1eeb m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn quan v\u00e0 \u0111em kh\u00ed gi\u1edbi ra th\u00fa \u0111\u1ec1u cho r\u1eeda h\u1ebft t\u1ed9i c\u0169. N\u1ebfu l\u00e0 l\u00ednh cho sung \u0111\u1ed9i ng\u0169, l\u00e0 d\u00e2n cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p khi\u1ebfn cho quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u y\u00ean t\u0129nh. R\u1ed3i l\u1ea1i d\u1eddi qu\u00e2n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c, th\u00ec gi\u1eb7c t\u1ea5t nhi\u00ean nghe th\u1ea5y t\u0103m h\u01a1i \u0111\u00e3 s\u1ee3 m\u00e0 tan c\u1ea3, cho s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho b\u1ed1, \u00e1n V\u0129nh Long, g\u1ecdi b\u1eaft th\u00eam 1000 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 (2 l\u1ea7n g\u1ecdi b\u1eaft th\u00eam l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng l\u00e0 2000 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m c\u00e1c c\u01a1 Long ngh\u0129a tam, t\u1ee9, ng\u0169, l\u1ee5c).<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ea5t ph\u00e1c th\u1ef1c th\u00e0, c\u00f3 th\u1ec3 tin c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 ph\u1ea7n h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3. Ta cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. K\u1ec3 ra ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ch\u1eef ngh\u0129a, th\u1ea1o ti\u1ebfng Kinh, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y ngh\u0129a l\u00fd hi\u1ec3u b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p th\u00ec \u00f9 \u1ef3 nh\u01b0 c\u1ee5c \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, l\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ea3o quy\u1ec7t d\u1ed1i tr\u00e1, d\u1eabu mu\u1ed1n c\u1ed1 ch\u00f5 v\u00e0o tai m\u00e0 b\u1ea3o ban cho bi\u1ebft, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta \u0111\u00e3 t\u00ednh c\u00f3 ng\u00e0y nay t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i. May sao ! Hi\u1ec7n nay, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh, binh \u00edt th\u00ec l\u1ea5y th\u00eam, l\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu th\u00ec t\u0103ng th\u00eam, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ed7 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c gian nan to l\u1edbn \u1ea5y, th\u00e0 r\u1eb1ng \u1edf \u0111\u1eddi ta, ch\u1edb n\u00ean \u1edf \u0111\u1eddi con ch\u00e1u ta\u201d.<\/p>\n<p>Lang trung V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Khi\u00eam d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : tr\u1ed9m nghe c\u00e1c h\u1ea1t : Tr\u1ea5n T\u00e2y, H\u00e0 Ti\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, ti\u1ebft th\u1ee9 t\u00e2u b\u00e1o d\u00e2n Man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, l\u00f2ng th\u1ea7n c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Th\u1ea7n khi tr\u01b0\u1edbc \u1edf Cam L\u1ed9, t\u1eebng \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, v\u1ec1 t\u00ednh t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man, phong t\u1ee5c m\u1ecdi r\u1ee3 c\u0169ng c\u00f3 bi\u1ebft t\u00fd ch\u00fat. L\u1ea1i c\u00f3 nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh, t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu An c\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi th\u1ea7n r\u1eb1ng : ng\u01b0\u1eddi Man ch\u1ea5t ph\u00e1c kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec n\u1ebfu b\u1ea3o l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i, th\u00ec h\u1ecd c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, h\u00e1 mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf n\u01a1i r\u1eebng n\u00fai cho kh\u1ed5 \u01b0 ? L\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. Th\u1ea7n xin \u0111em Nguy\u1ec5n H\u1eefu An \u0111i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, Gia \u0110\u1ecbnh, v\u00e1t l\u1ea5y 300 th\u00fa binh, 700 binh \u1edf t\u1ec9nh, voi 5 th\u1edbt, tr\u00e1ch c\u1ee9 nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n thay phi\u00ean \u0111\u01b0a \u0111i nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ea7u n\u00fai, th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y. N\u01a1i n\u00e0o c\u00f2n quy thu\u1eadn th\u00ec v\u1ed7 v\u1ec1 d\u1ee5 d\u1ed7, n\u01a1i n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 th\u00ec \u0111\u00e1nh d\u1eb9p d\u1eef d\u1ed9i, \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cSao l\u1ea1i c\u00f3 d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u00e2y, H\u00e0 Ti\u00ean, th\u1ed5 man qu\u1ea5y r\u1ed1i, quan binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u01b0a d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng. Ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, sao kh\u00f4ng m\u1ed9t m\u00ecnh xin \u0111i, th\u1eb3ng t\u1edbi n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9, theo c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean sai ph\u00e1i, gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u1ef1ng c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 b\u00e1o t\u00fd ch\u00fat nh\u1ecf m\u1ecdn. L\u1ea1i xin c\u1ea5p cho m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i l\u00ednh v\u00e0 voi, c\u1ee9 th\u1ed5 d\u00e2n thay phi\u00ean ch\u1ec9 d\u1eabn, \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea7u n\u00fai, tu\u1ef3 c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ef1 suy x\u00e9t. K\u1ec3 ra, \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, H\u00e0 Ti\u00ean kh\u00ed th\u1ebf c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng h\u0103ng h\u00e1i, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p b\u00e1ch, 1 t\u00ean l\u00ednh c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng c\u1ee7a 1 t\u00ean l\u00ednh, c\u00f2n s\u1ee3 sai ph\u00e1i ch\u01b0a chu, vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f2n ph\u1ea3i c\u1ea5p ri\u00eang cho ng\u01b0\u01a1i binh v\u00e0 voi nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111i t\u1eaft t\u00ecm m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m g\u00ec ? Hu\u1ed1ng chi x\u00e9t l\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y, th\u00ec ch\u1ec9 nghe m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n H\u1eefu An \u0111\u00e3 v\u1ed9i khinh su\u1ea5t n\u00f3i v\u00e0o t\u00e2u. To\u00e0n l\u00e0 nghe nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ednh t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng binh. X\u00e9t ra ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i h\u00e3o, c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e2u!\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u : kho\u00e1 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t n\u0103m nay, v\u1ec1 2 huy\u1ec7n : Thu\u00fd V\u00e2n, Qu\u1ebf Phong, c\u00f9ng 6 v\u1ea1n 7 t\u1ed5ng, huy\u1ec7n Ngh\u0129a \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, xin do ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, s\u1eeda l\u00e0m s\u1ed5 tuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, n\u1ebfu c\u00f3 ai \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, ai m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, m\u1edbi t\u0103ng t\u1ee5c th\u00ec s\u1ee9c \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu t\u00e0n t\u1eadt mi\u1ec5n cho kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cK\u1ef3 duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh n\u0103m nay, \u1edf Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho m\u1ed7i t\u1ec9nh ri\u00eang bi\u1ec7t 1 tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n. Nh\u00e2n ngh\u0129 : \u0111\u1ecba th\u1ebf 2 h\u1ea1t g\u1ea7n li\u1ec1n, \u0111i l\u1ea1i c\u0169ng ti\u1ec7n ; hu\u1ed1ng h\u1ed3 t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 t\u1ec9nh m\u1edbi \u0111\u1eb7t n\u1ebfu v\u1ed9i ri\u00eang bi\u1ec7t t\u1eebng tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ee1 ng\u1ee1 l\u1eabn l\u1ed9n, t\u1ea1m cho theo kho\u00e1 l\u1ec7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835], h\u1ee3p l\u1ea1i tuy\u1ec3n c\u1ea3 \u1edf tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n Ngh\u1ec7 An\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u0103m d\u00f2 vi\u1ec7c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea5n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao. Ph\u00e1i nh\u00e2n l\u00e0 b\u1ecdn L\u00fd \u1ee8ng L\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng ((1) Minh H\u01b0\u01a1ng : t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c thu\u1ed9c tri\u1ec1u nh\u00e0 Minh sang nh\u1eadp t\u1ecbch \u1edf n\u01b0\u1edbc ta.1), khi v\u1ec1 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi t\u00e2u l\u00ean. Vua khen l\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u s\u00e1ng t\u1ecf, th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201c<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chi%E1%BA%BFn_tranh_nha_phi%E1%BA%BFn_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t\">Vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Thanh khu x\u1eed v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao<\/a>, sao m\u00e0 nhu nh\u01a1 kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao th\u00e2n \u0111\u1ebfn Y\u00ean Kinh, t\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft b\u00e0y t\u1ecf khi\u1ebfu kh\u1ed1ng vi\u1ec7c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ri\u00eang thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn g\u00e2y vi\u1ec7c. Vua Thanh tin l\u1eddi n\u00f3i, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng tra x\u00e9t, \u0111em L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb v\u1ec1 Kinh tr\u1ecb t\u1ed9i. \u00dd h\u1eb3n mu\u1ed1n c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0m k\u1ebf gi\u1ea3ng ho\u00e0 ch\u0103ng ? K\u1ec3 ra, vi\u1ec7c L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb c\u1ea5m thu\u1ed1c phi\u1ec7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a vua. Nay l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c g\u00e2y bi\u1ebfn, \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho b\u1ea7y t\u00f4i, l\u00e0 ngh\u0129a l\u00fd g\u00ec ? X\u00e9t ra, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n tham lam kh\u00f4ng ch\u00e1n, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u00e1nh nhau, Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n c\u1ea7u ho\u00e0, th\u00ec t\u00ednh ph\u00ed t\u1ed5n v\u1ec1 \u0111em qu\u00e2n \u0111i, b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Nay l\u1ea1i \u0111em c\u00e1i thu\u1eadt \u1ea5y d\u1eddi sang cho n\u01b0\u1edbc Thanh, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Thanh ch\u1ecbu b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c th\u00ec nh\u1ee5c qu\u1ed1c th\u1ec3 bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! Ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng kia to\u00e0n d\u00f9ng c\u00e1i m\u01b0u tr\u00ed v\u1ec1 l\u1ed1i bu\u00f4n b\u00e1n, d\u1eabu \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u0169ng th\u1ebf, th\u1eadt \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p><a>Quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u1edf h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y, l\u00e0 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n, vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u00e1 b\u1eadn r\u1ed9n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean d\u1ecbch l\u00e0m vi\u1ec7c. Nay \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u00e1o \u0111\u00e0i, qu\u00e2n nhu s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, th\u1ee9 g\u00ec c\u0169ng th\u00eam nhi\u1ec1u. N\u1ebfu theo l\u1eddi b\u00e0n : \u1edf Phi\u00ean ty, ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 3 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eeda ph\u1ea9m 6 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec chia ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Xin th\u00eam b\u00e1t ph\u1ea9m 1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1eedu ph\u1ea9m 3 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, ph\u00e1i \u0111\u1ebfn 4 s\u1edf \u1edf \u0111\u00e0i th\u00e0nh m\u1ed7i s\u1edf \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/a><\/p>\n<p>Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 b\u1ecdn B\u1ea1ch \u0110\u00f4ng \u00f4n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1ef1 h\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u1ed1c gi\u1ecfi v\u1ec1 n\u1ed9i kinh v\u00e0 ngo\u1ea1i khoa, v\u00e0 s\u01b0 \u1edf ch\u00f9a, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u00e1p thu\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o s\u0129, qu\u1ea3 c\u00f3 ph\u00e1p thu\u1eadt m\u1ea7u nhi\u1ec7m gi\u1edbi h\u1ea1nh gi\u1eef v\u1eefng th\u00ec ph\u00e1i d\u1eabn v\u1ec1 Kinh thu d\u00f9ng. C\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 th\u1ea7n s\u1ee3 r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o ch\u00ednh nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c l\u00f2ng d\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd t\u00f4n chu\u1ed9ng \u0111\u1ea1o ch\u00ednh, tru\u1ea5t b\u1ecf \u0111\u1ea1o t\u00e0. Xin ch\u1ec9 t\u01b0 h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u1ed1c gi\u1ecfi th\u00f4i, c\u00f2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, t\u1ea5t ph\u1ea3i g\u1ed1c \u1edf l\u1ebd tr\u1eddi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed1t ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc trong 2 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, kh\u00f4ng m\u1ea5t ch\u00ednh \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ec1 d\u00f2ng tam gi\u00e1o((1) Tam gi\u00e1o : Nho, Th\u00edch, \u0110\u1ea1o.1), c\u1eedu l\u01b0u((2) C\u1eedu l\u01b0u : Nho gia l\u01b0u, \u0110\u1ea1o gia l\u01b0u, \u00c2m d\u01b0\u01a1ng gia l\u01b0u, Ph\u00e1p gia l\u01b0u, Danh gia l\u01b0u, M\u1eb7c gia l\u01b0u, Tung ho\u00e0nh gia l\u01b0u, T\u1ea1p gia l\u01b0u, v\u00e0 N\u00f4ng gia l\u01b0u (tra T\u1ef1 \u0111i\u1ec3n).2), d\u1eabu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00f3 ph\u00e1p thu\u1eadt tinh th\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c tai, gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea5y y\u00eau thu\u1eadt m\u00e0 m\u00ea ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi ta, th\u00ec d\u00e2n gian c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, mu\u1ed1n v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u00ecm h\u1ecfi, \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ban Ph\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u00ean l\u1ec7ch v\u1eady. \u0110\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u1eddi \u0111\u1ed5i t\u00e2m thu\u1eadt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, m\u00e0 ph\u1ea3i n\u00f3i c\u00e2u \u1ea5y \u01b0 ?<\/p>\n<p>Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 v\u00ec th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc trong khi c\u00f2n v\u00f4 s\u1ef1, ai c\u00f3 m\u1ed9t ngh\u1ec7 thu\u1eadt g\u00ec m\u1ed9t t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, mu\u1ed1n cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u1ecf ra, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n d\u00f9ng. R\u1ed3i sau bi\u00ean thu\u1ef3 Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 lo\u1ea1n, ta \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c binh, ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00fat n\u00e0o t\u1ea1m ng\u01a1i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong ch\u1ed1n phong ho\u00e1 ph\u00e1p \u0111\u1ed9, t\u01b0\u1edfng c\u00f3 d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i, can \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i g\u00ec, l\u1ea1i ch\u1eafp nh\u1eb7t nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua, \u0111\u1ee9ng t\u00ean li\u1ec1n nhau tr\u00ecnh b\u00e0y, m\u00e0 l\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e2u c\u0169 h\u1ee7 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u1eed ngh\u0129 \u0111em thi th\u1ed1 th\u1ef1c s\u1ef1 qu\u1ea3 c\u00f3 b\u1ed5 \u00edch g\u00ec kh\u00f4ng ?\u201d<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i m\u1ea5t ch\u1ee9c. Cho th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111\u1ed5i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh nhau \u1edf th\u00f4n X\u01b0\u1edbng Ca, g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a l\u1ea1nh, Tr\u00ed cho l\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 s\u1ee3 r\u00e9t, gi\u1ee5c \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n B\u00edch ti\u1ebfn l\u00ean mau. \u0110\u1ebfn khi g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau, thu\u1ed1c s\u00fang b\u1ecb \u01b0\u1edbt, s\u00fang b\u1eafn kh\u00f4ng n\u1ed5. Tr\u00ed \u0111\u00e3 gi\u1ee5c \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 ti\u1ebfp vi\u1ec7n ; l\u1ea1i sai th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1eb1ng sau gi\u1eb7c. Tr\u0103n tr\u1edf \u0111i l\u1ea1i, c\u1ee9u vi\u1ec7n kh\u00f4ng k\u1ecbp, b\u00e8n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh cho b\u1ecb thua, r\u1ed3i b\u00e1o man l\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00ean gi\u1eb7c, m\u00e0 bi\u1ec1n binh s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho L\u00ea V\u0103n B\u00edch tr\u00e1i l\u1eddi h\u1eb9n. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ef1u c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y \u0111em vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m s\u1edb tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed \u0111em binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 tr\u00e1i l\u1ebd, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u1ecfng vi\u1ec7c, l\u1ea1i d\u00e1m \u0111\u1eb7t l\u1eddi b\u00e1o l\u00e1o, gi\u1ea5u thua l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Sai l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, m\u00e0 cho Uy\u1ec3n thay coi qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t \u0111\u1ebfn n\u01a1i x\u00e9t h\u1ecfi. Tr\u00ed xin nh\u1eadn t\u1ed9i l\u1eeba d\u1ed1i. X\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu, r\u1ed3i ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m binh. \u0110\u1ee9c H\u1ef1u ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, sai chu\u1ea9n \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y theo sai ph\u00e1i. M\u1eabn \u0110\u1ea1t chu\u1ea9n cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, b\u00e0n gi\u00fap vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea Kim Tr\u1ee3 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u1ea1t ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb dinh K\u1ef3 v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 nh\u1ea5t H\u1eadu b\u1ea3o l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn Chi\u1ebfu, Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Phan \u0110\u1ee9c Chi\u1ebfu ; Cai \u0111\u1ed9i gia h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 : V\u0169 L\u00e2u, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng, Tr\u1ea7n Kim, \u0111\u1ec1u \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, theo b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n chia ph\u00e1i sung l\u0129nh l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho b\u1ea1c l\u1ea1ng, \u00e1o, qu\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i bi\u1ec1n binh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 c\u01a1, \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ecdi l\u1ea5y 4 v\u1ec7, do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y. C\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n \u0111\u1ebfn binh \u0111inh \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao t\u00e2u n\u00f3i : l\u00ednh t\u1ec9nh th\u01b0a \u00edt, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y g\u1ecdi h\u1ecdp l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1000 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 T\u01b0\u1eddng d\u0169ng t\u1ea3, h\u1eefu, ph\u00e1i theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf B\u1ed3ng Nguy\u00ean. R\u1ed3i sau l\u1ea1i g\u1ecdi th\u00eam 1000 n\u1eefa, s\u1eafp d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 ti\u1ec1n h\u1eadu, nh\u01b0ng theo l\u1eddi d\u1ee5 ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1eaft gi\u1eb7c. Nay Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u00ed \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c b\u1ecb thua, n\u00ean cho ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00eam, m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u t\u00e2y b\u1eafc t\u1ec9nh h\u1ea1t, gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u1eeb tr\u1ea1m H\u00f9ng Ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Tuy\u00ean Oai, tr\u1ea3i 3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00ean l\u00ednh \u00edt kh\u00f3 tr\u1ea5n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin cho r\u00fat l\u01b0u l\u1ea1i 1000 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng \u1ea5y \u1edf t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n gi\u1edd v\u00f4 s\u1ef1, v\u1ec1 bi\u1ec1n binh v\u00e0 1000 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng g\u1ecdi ra l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh gi\u1eef, s\u1ed1 binh \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ; m\u00e0 hi\u1ec7n nay \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p chia ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, vi\u1ec7c th\u00eam l\u00ednh ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c quan y\u1ebfu. L\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft li\u1ec7u t\u00ednh cho m\u00ecnh, li\u1ec7u t\u00ednh cho ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 nh\u1eefng hoang mang, v\u1ed9i mu\u1ed1n r\u00fat l\u1ea1i l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng n\u00ean ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1 v\u1ec7. V\u00e0 vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed b\u00e1o b\u1eady gi\u1ea5u thua, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t ra, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh ph\u00e1t gi\u00e1c ra, r\u1ed3i m\u1edbi bi\u1ebft. T\u00f3m l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng v\u00f4 t\u00e0i. V\u1eady t\u1ee9c kh\u1eafc gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Ng\u00e0y n\u00e0o t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ph\u1ea3i t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111em 1000 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng g\u1ecdi th\u00eam l\u1ea7n sau n\u00e0y, ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y. N\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh sai ph\u00e1i ho\u1eb7c c\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho l\u1ea5y th\u00eam l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng \u0111\u1ed9 3 hay 5 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd r\u00fat b\u1edbt binh l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c c\u01a1 m\u01b0u, t\u1ea5t theo qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00fac Giao r\u1ed3i l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : vi\u00ean Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf Th\u00f4ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Ti\u1ebfn S\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Sa L\u1ea7y, l\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf s\u00f4ng nh\u00e1nh Phong L\u00e2m. M\u1ea1n d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean Oai ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Quang Ho\u00e1, c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf, m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf th\u00f4n X\u01b0\u1edbng Ca, quan binh c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u00e1nh th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ee3p (tr\u01b0\u1edbc \u1edf B\u00f4ng Nguy\u00ean, nh\u00e2n c\u00f3 b\u1ec7nh v\u1ec1 t\u1ec9nh) \u0111i \u0111\u1ebfn H\u00f9ng Ng\u1ef1, qu\u1ea3n l\u0129nh 300 h\u01b0\u01a1ng binh, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Th\u00f4ng B\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u1eb3ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec, ch\u1ec9 nh\u1eefng b\u00e0y t\u00e2u l\u1ea3m nh\u1ea3m, ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 d\u1ee5ng th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : quan binh ti\u1ebft th\u1ee9 c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau, \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u01a1 ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai ; \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u01a1 ph\u1ee7 Ninh Th\u00e1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, b\u1eafn ch\u1ebft c\u0169ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u c\u00f3 thu ho\u1ea1ch kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec7 n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Vua cho c\u00f4ng tr\u1ea1ng b\u1eaft gi\u1eb7c c\u1ee7a 2 \u0111\u1ea1o quan, binh \u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ea1o Nghi Ho\u00e0 l\u00e0 h\u01a1n nh\u1ea5t, m\u00e0 \u0111\u1ea1o Ninh Th\u00e1i l\u00e0 th\u1ee9 hai. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5, chu\u1ea9n cho L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2n, th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng \u0111i v\u00e0o \u0111\u1ea5y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9, bi\u1ec1n binh \u0111\u1ea1o \u1ea5y th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n. T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, \u0111\u1ea1o binh \u1ea5y t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh \u0111inh ; th\u01b0\u1edfng chung cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129, \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh b\u1ea3o huy\u1ec7n Khai Bi\u00ean, \u0111em h\u01a1n 60 th\u00fa binh, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf b\u1edd s\u00f4ng Sa La, gi\u1eb7c gi\u1ea3i v\u00e2y ch\u1ea1y. S\u0129 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i L\u00f4 \u00fac, B\u00e0 \u0110\u00e1t, g\u1eb7p h\u01a1n 2000 gi\u1eb7c, c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed1i tr\u1eadn, m\u00ecnh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, c\u00f2n nh\u1ecbn \u0111au c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, th\u1ebf r\u1ea5t kh\u1ea9n b\u00e1ch. V\u1eeba g\u1eb7p \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u01a1 Mai V\u0103n T\u00edch do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, gi\u1eb7c thua to, tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, b\u00e8n c\u00f9ng nhau ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n b\u00ean t\u1ea3 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1ed1t ch\u00e1y c\u00e1c thuy\u1ec1n \u1edf th\u1ee7y tr\u01b0\u1eddng r\u1ed3i \u0111i. Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ban khen, chu\u1ea9n cho Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129, th\u0103ng b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u0129nh Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean.<\/p>\n<p>Phong l\u1ea1i n\u00f3i : \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, trong ng\u0103n b\u1ecdn Man, L\u00e8o ; ngo\u00e0i ph\u00f2ng gi\u1eef qu\u00e2n gi\u1eb7c (t\u1ee9c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam), m\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh, duy c\u00f3 L\u00e3nh binh v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 1 ng\u01b0\u1eddi. L\u00e3nh binh l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a kh\u1ecfi, b\u00e0n t\u00ednh u\u1ef7 nhi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi. Xin s\u1eafc cho b\u1ed9 k\u00edp ph\u00e1i 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 gi\u1ecfi giang c\u00e1ng \u0111\u00e1ng, sung l\u00e0m gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n L\u00e3nh binh quan ph\u00f2ng t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, l\u1ea1i sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1eafc \u0111i \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd \u0111i An Giang, \u0111\u1ec1u theo th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i sung \u0111em l\u00ednh d\u00f5ng t\u1edbi c\u00e1c n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u00e2u n\u00f3i : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 h\u01a1n 1000 \u0111\u1ee9a, v\u01b0\u1ee3t qua s\u00f4ng x\u00e2m l\u1ea5n nh\u1eefng n\u01a1i : M\u00f4ng Ph\u1ee5, C\u1ea7n Th\u0103ng, huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1, xua \u0111u\u1ed5i \u1ee9c hi\u1ebfp th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y huy\u1ec7n th\u00e0nh. Qu\u00e2n th\u1ee9 ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh v\u00e0 L\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan ph\u00e1i u\u1ef7 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Thanh \u0111\u1ebfn n\u01a1i ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng. X\u00e9t ra nay ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1, b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam l\u00ean, m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng li\u00ean ti\u1ebfp v\u1edbi nhau, l\u1ea1i g\u1eb7p ti\u1ebft m\u01b0a l\u1ee5t, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u0169ng kh\u00f3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u00e1i quan binh nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a s\u1edbm ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i, nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd th\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man, \u0111em d\u1ecbch ra th\u00ec \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cH\u1ecd m\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng ch\u1ee7 trong n\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n v\u00e0 t\u00ean Y\u1ec3m t\u1ea5t c\u1ea3 5 ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean d\u1ea5y qu\u00e2n \u0111i t\u00ecm ki\u1ebfm, kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng th\u00f4i\u201d. T\u1edd s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i vi\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd, \u1edf \u0111\u00f3 ng\u0103n d\u1eb9p, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng ; nay gi\u1eb7c qua s\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u1ebfn, ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u00fa ch\u00e2n, sao kh\u00f4ng \u0111\u00f3n ngay khi ch\u00fang sang s\u00f4ng n\u1eeda ch\u1eebng m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft cho m\u1ed9t phen k\u1ecbch li\u1ec7t, khi\u1ebfn cho m\u1ea3nh \u00e1o gi\u00e1p c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n mang v\u1ec1. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i, xua \u0111u\u1ed5i d\u1ed7 d\u00e0nh th\u1ed5 d\u00e2n huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 c\u00f9ng r\u1ee7 nhau l\u00e0m ph\u1ea3n, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. V\u1eady L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u01b0u d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0 quan v\u00f5, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, \u0111em binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1. Ng\u00e0y n\u00e0o t\u1edd d\u1ee5 t\u1edbi n\u01a1i, n\u1ebfu chi\u1ec3u xem hi\u1ec7n s\u1ed1 binh v\u00e0 d\u00f5ng c\u00f3 bao nhi\u00eau, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 300 t\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh c\u00f2n th\u00ec mang theo kh\u1edfi h\u00e0nh \u0111i ngay \u0111\u1ebfn T\u00e2y Ninh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh th\u00ec tri\u1ec7t v\u1ec1 t\u1ec9nh, h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t L\u00ea Qu\u1ed1c Trinh, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f2n vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c, d\u1ecbch ra v.v. th\u00ec x\u00e9t ra, b\u1ecdn Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, \u0111\u00e3 mang \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed3i \u0111\u1eafp, phong h\u00e0m Qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n qu\u00e2n h\u1eadu \u0111\u00e3i \u0111\u1ebfn ch\u1eebng n\u00e0o. Th\u1ebf m\u00e0 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn y\u00ean ph\u1eadn, l\u1ea1i ch\u1ee9a gi\u1eef 2 l\u00f2ng, t\u1ef1 mang l\u1ea5y l\u1ed7i v\u00e0o m\u00ecnh, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n l\u00e0 \u0111\u00e1ng l\u1eafm. C\u00f2n nh\u01b0 Ng\u1ecdc V\u00e2n, Ng\u1ecdc Thu, Ng\u1ecdc Nguy\u00ean, d\u1eddi v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, c\u0169ng l\u00e0 mu\u1ed1n b\u1ea3o to\u00e0n cho h\u1ecd, l\u1ea1i gia cho phong t\u01b0\u1edbc nh\u01b0 c\u0169, n\u00e0o c\u00f3 gi\u1ebft h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u00e2u. \u0110\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng nh\u00e2n ngh\u0129a chu \u0111\u00e1o, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tai m\u1eaft, ai c\u0169ng nghe th\u1ea5y c\u1ea3. C\u00f2n nh\u01b0 t\u00ean Y\u1ec3m, b\u1ed9i n\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3n anh, ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00f9 c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u1edb g\u00ec m\u00e0 h\u1ecd v\u00ec n\u00f3 g\u00e2y bi\u1ebfn ? Ch\u1eb3ng qua c\u00f3 1, 2 \u0111\u1ee9a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 l\u00f2ng, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch, gi\u1ea3 d\u1ed1i phao tin, l\u1eeba d\u1ed1i d\u1ed7 d\u00e0nh nh\u1eefng d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, m\u01b0u toan qu\u1ea5y r\u1ed1i, t\u1ef1 r\u01b0\u1edbc l\u1ea5y di\u1ec7t vong m\u00e0 th\u00f4i. Hu\u1ed1ng chi d\u00e2n Th\u1ed5, d\u00e2n Ch\u00e0m \u1edf Nam Ninh \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n man \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u00e1ch nhau xa, d\u00f9 tr\u00e2u ng\u1ef1a \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Sao m\u00e0 c\u0169ng b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, \u0111\u1ec3 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ed7i \u01b0 ? Nay n\u00ean \u0111em c\u00e1i \u00fd \u1ea5y, vi\u1ebft theo ch\u1eef Man, Th\u1ed5, ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ti\u1ebfng Th\u1ed5 ti\u1ebfng Ch\u00e0m, \u0111i kh\u1eafp hi\u1ec3u b\u1ea3o, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, \u0111\u1ec1u cho tha t\u1ed9i. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1eb1ng b\u1eady v\u1ec1 l\u1eddi n\u00f3i phao l\u1eeba d\u1ed1i quy\u1ebfn r\u0169 m\u00e0 h\u1ecd bi\u1ebft r\u00f5 con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed1t, x\u1ea5u, n\u00ean theo n\u00ean l\u00e1nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn binh \u0111ao m\u00e0 t\u1ef1 ph\u1ee5c t\u00f2ng v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u00e2y bi\u1ebfn, \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh d\u0169ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. X\u00e9t ra, quan qu\u00e2n c\u1ee7a ta, mang s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 s\u1eafc b\u00e9n, m\u00e0 gi\u1eb7c nh\u1edd c\u1eady ch\u1eb3ng qua l\u00e0 cung n\u1ecf b\u1eafn t\u00ean th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef9 ngh\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c. V\u1eady d\u1ee5 sai T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh : Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ec1u chi ra da tr\u00e2u s\u1ed1ng, ch\u1ebf th\u00e0nh nhi\u1ec1u l\u00e1 ch\u1eafn b\u1eb1ng da, nh\u01b0 h\u00ecnh c\u00e1i m\u1ed9c, d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc, ngang tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c. L\u1ea1i l\u1ea5y nhi\u1ec1u t\u1ed5 k\u00e9n, ho\u1eb7c l\u01b0\u1edbi r\u00e1ch, v\u1ea3i d\u00e0y, k\u1ebft th\u00e0nh nhi\u1ec1u l\u1edbp cho d\u00e0y, ch\u1ebf l\u00e0m \u00e1o ch\u0169i \u0111\u1ec3 m\u1eb7c, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 m\u0169i t\u00ean kh\u00f4ng b\u1eafn su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi ra tr\u1eadn, l\u1ef1a nh\u1eefng binh d\u0169ng trong h\u00e0ng ng\u0169 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o can \u0111\u1ea3m v\u00e0 c\u00f3 s\u1ee9c l\u1ef1c, sai trong m\u1eb7c \u00e1o ch\u0169i \u1ea5y, ngo\u00e0i m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eadn, ho\u1eb7c tay c\u1ea7m l\u00e1 ch\u1eafn da, dao ng\u1eafn, \u0111i tr\u01b0\u1edbc x\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u00ec qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 c\u1eady c\u00f3 \u0111\u1ed3 v\u1ec7 th\u00e2n, \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i tranh nhau ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 cung n\u1ecf c\u1ee7a gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, t\u1ee9c th\u00ec tan v\u1ee1 b\u1ecb thua ngay. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf hay \u0111\u1ec3 tr\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ecbch v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh t\u00e2u n\u00f3i : c\u00f3 vi\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Gia h\u1eadu, thu\u1ed9c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Tri, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n \u1ed1m v\u1ec1 qu\u00ea, nay \u0111\u00e3 kh\u1ecfi b\u1ec7nh, nghe tin b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c gi\u00fap vi\u1ec7c. \u0110\u00e3 x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 ch\u00fat quen th\u1ea1o lu\u1eadt qu\u00e2n. Nay hi\u1ec7n \u0111\u00e3 g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c 1000 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 Ngh\u0129a d\u0169ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, \u0111\u1ec3 cho vi\u00ean \u1ea5y tr\u00f4ng coi hu\u1ea5n luy\u1ec7n, l\u00e0m th\u1eddi sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua y cho, sai l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean, l\u1ec7 theo l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao b\u1ecb \u1ed1m, xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c ; vua cho \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u1ec3, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, H\u00e0 Th\u00fac Giao l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u1ea1i((1) \u0110\u1ea1i l\u1ea1i : c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf t\u1ec9nh.1) trong 1 t\u1ec9nh, g\u1eb7p vi\u1ec7c hoang mang, kh\u00f4ng c\u00f3 thi th\u1ed1 t\u00ed g\u00ec. Nay l\u1ea1i l\u1ea5y n\u00ea c\u00f3 b\u1ec7nh \u00fd toan tr\u00fat b\u1ecf tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Xem ra y kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho l\u1ea1m d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng \u0111\u1ea1i l\u1ea1i, h\u00e3y t\u1ea1m dung cho \u1edf trong quan tr\u01b0\u1eddng. V\u1eady gi\u00e1ng xu\u1ed1ng h\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, theo qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh m\u1edbi l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : Th\u00fac Giao d\u01b0\u1edbi t\u00ean hi\u1ec7n c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 8 c\u1ea5p. B\u00e8n sai c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft \u0111i theo qu\u00e2n ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>S\u00e9t \u0111\u00e1nh V\u0103n mi\u1ebfu t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (\u1edf c\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 v\u1ecb th\u1edd th\u1ee9 2, gian th\u1ee9 nh\u1ea5t ph\u00eda h\u1eefu mi\u1ebfu. C\u1ed9t \u1ea5y b\u1ecb x\u00e9 to\u1ea1c t\u1eeb \u0111\u1ea7u tr\u1edf xu\u1ed1ng, d\u00e0i h\u01a1n 3 th\u01b0\u1edbc. Th\u00e1ng 3, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], c\u00e1i c\u1ed9t n\u01a1i \u1ea5y c\u0169ng b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh, t\u1ec9nh th\u1ea7n t\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i gi\u1ea5u, kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1eadp l\u00ean). Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, vua sai t\u1ec9nh th\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i, v\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o t\u1ea1.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 th\u00e0nh T\u0129nh Gia \u1edf Thanh Hoa, n\u0103m nay t\u1eeb th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 9, binh d\u00e2n trong th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay m\u1eafc b\u1ec7nh, t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang ti\u1ec5n tr\u1eeb tai, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m g\u00ec. T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y v\u00e0o t\u00e2u t\u1eadn n\u01a1i, v\u00e0 xin d\u1eddi ph\u1ee7 th\u00e0nh \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 T\u0129nh Gia c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3n Th\u1ed5 S\u01a1n kh\u00f4ng\u201d ? Th\u01b0a : ph\u1ea3i. Vua n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh \u1ea5y khi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 t\u1ed1t m\u1edbi \u0111\u1eafp n\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng lo v\u1ec1 kh\u00ed \u0111\u1ed9c c\u1ee7a n\u00fai khe. Nay l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi b\u00e1o l\u1ea1 \u1ea5y, ta r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m qu\u00e1i g\u1edf. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0111\u1eddi ngu\u1ef5 T\u00e2y, khi x\u00e2m l\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, ch\u1ed7 \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u00f3 ch\u00f4n nhi\u1ec1u x\u00e1c ch\u1ebft, l\u00e2u ng\u00e0y th\u00e0nh y\u00eau m\u1ea1 ra th\u1ebf ch\u0103ng ? B\u1ed9 C\u00f4ng n\u00ean t\u01b0 cho Thanh Hoa, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u1edf trong th\u00e0nh s\u00e2u \u0111\u1ed9 5, 7 th\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 th\u00ec d\u1eddi ch\u00f4n \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f2n \u00e2n h\u1eadn, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. C\u00f2n vi\u1ec7c d\u1eddi ph\u1ee7 th\u00e0nh, c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, h\u00e1 n\u00ean l\u1ea5y c\u00e1i c\u1edb nh\u1ecf nh\u1eb7t \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i su\u1ea5t l\u01b0\u1ee3c b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u01b0 ?\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i b\u1ea3n danh s\u00e1ch c\u00e1c \u00e1n \u0111em x\u00e9t v\u1ec1 m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y, g\u1ed3m h\u01a1n 430 t\u00ean ph\u1ea1m, tr\u00edch ra l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn((1) T\u1edd phi\u1ebfn : t\u1ee9c l\u00e0 t\u1edd t\u00e2u.1) d\u00e2ng tr\u00ecnh l\u00ean. Vua \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 \u1edf, sai ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed, ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng, v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed : H\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0 Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh ; T\u1ea3 t\u00f4n nh\u00e2n Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng l\u00e0 Mi\u00ean Nghi ; H\u1eefu t\u00f4n nh\u00e2n Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng l\u00e0 Mi\u00ean An Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t l\u1ea1i, v\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n c\u1ee9 theo l\u1ebd ph\u1ea3i s\u1edf ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. B\u1ecdn Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0 Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u nh\u01b0\u1eddng cho ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, l\u1ea5y b\u00ecnh t\u00ecnh, theo l\u1ebd ph\u1ea3i, l\u00e0m b\u1ea3n n\u00f3i r\u00f5 duy\u00ean do t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t : \u201cVi\u1ec7c x\u00e9t ngh\u0129 n\u00ean y hay kh\u00f4ng y ph\u1ea3i cho \u0111\u00fang l\u00fd, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ea5y b\u00fat son c\u1ee7a ta, ph\u00ea thay v\u00e0o, cho xong vi\u1ec7c \u00e1n\u201d. Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng d\u00e1m, xin cho k\u00ea r\u00f5 v\u00e0o m\u1ea3nh gi\u1ea5y \u0111\u1ecf d\u00e1n v\u00e0o d\u00e2ng tr\u00ecnh. Vua y cho.<\/p>\n<p>R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay ta v\u1eeba \u0111\u00fang tu\u1ed5i th\u1ecd ng\u0169 tu\u1ea7n [50 tu\u1ed5i] vui m\u1eebng v\u00e0 \u01a1n tr\u1ea1ch \u0111\u1ec1u cho thi h\u00e0nh. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u gia \u01a1n, \u0111\u00e3 t\u1eebng tuy\u00ean b\u1ed1, c\u00f2n 1 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, c\u0169ng n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng theo m\u1ee9c khoan h\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng m\u1edf l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u1ecf ra \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh r\u1ed9ng r\u00e3i. V\u1eady nh\u1eefng t\u00ean can ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u00ecnh \u0111\u00edch th\u1ef1c n\u00ean x\u1eed quy\u1ebft [ch\u00e9m] c\u1ed9ng l\u00e0 74 t\u00ean \u1ea5y, gia \u01a1n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c v\u00f2ng t\u00ean ra 1 th\u1ee9((2) Nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m x\u1eed t\u1eed c\u00f2n giam l\u1ea1i \u0111\u1ee3i x\u00e9t, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu l\u00e0m danh s\u00e1ch k\u00ea li\u1ec7t ra \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. N\u1ebfu t\u00ean n\u00e0o vua l\u1ea5y b\u00fat son v\u00f2ng t\u00ean, th\u00ec \u0111em ra x\u1eed t\u1eed.2) ; c\u00f2n th\u00ec gi\u1ea3m cho t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n (55 t\u00ean ph\u1ea1m, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i gi\u00e0 c\u0169ng gia \u01a1n gi\u1ea3m cho t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n (1 t\u00ean), ph\u00e1t l\u00e0m n\u00f4 (1 t\u00ean), giao v\u1ec1 d\u00e2n qu\u1ea3n th\u00fac (3 t\u00ean) ; c\u00f9ng nh\u1eefng t\u00ean c\u00f2n l\u01b0u giam \u0111\u1ee3i x\u00e9t l\u00e0 h\u01a1n 360 ng\u01b0\u1eddi. R\u1ed3i l\u1ea1i cho l\u00e0 giam c\u1ea5m c\u00f2n nhi\u1ec1u, l\u1ea1i gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n cho c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 : L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u v\u00e0 c\u00e1c t\u00f9 can t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed g\u1ed3m h\u01a1n 200 t\u00ean ph\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng Gia T\u00f4 l\u00e0 b\u1ecdn <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A1ctin%C3%B4_T%E1%BA%A1_%C4%90%E1%BB%A9c_Th%E1%BB%8Bnh\">T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Th\u1ecbnh<\/a> (ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 N\u1ed9i) \u0111em gi\u1ebft \u0111i, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o v\u00e0 vi\u00ean d\u1ecbch \u0111i b\u1eaft 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ho\u00e3n k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh, \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m m\u1edbi thi h\u00e0nh. Th\u00e1ng 6 n\u0103m nay, ba t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u00ednh t\u1edbi kho\u00e1 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, \u0111\u00e3 gia h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n hai t\u1ec9nh Thanh, Ngh\u1ec7 c\u00f3 b\u00e1o b\u1ecb thi\u00ean tai m\u01b0a l\u1ee5t. Vua \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u0103m lo \u0111\u1ebfn d\u00e2n b\u1ecb kh\u1ed1n kh\u00f3, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u ch\u1eefa, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh d\u1eabu v\u00f4 s\u1ef1, l\u1ea1i c\u00f9ng t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An h\u1ee3p tuy\u1ec3n, n\u00ean \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n c\u1ea3.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXVIII<\/a> \u2013 218<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng. Vua nh\u00e2n kh\u00f3 \u1edf, sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1nh c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu t\u1ebf thay.<\/p>\n<p>\u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 khoa thi H\u01b0\u01a1ng. Vua sai H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh ki\u00eam T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i ; th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ef1, sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Ho\u00e1n sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh ; B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n [c\u1ea3 hai tr\u01b0\u1eddng] c\u1ed9ng 26 ng\u01b0\u1eddi, (Tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i 14 ng\u01b0\u1eddi : B\u00f9i Tu\u1ea5n, Tr\u1ea7n V\u1ef9, Nguy\u1ec5n Huy Hu\u1ef3nh, Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh T\u00e1, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eebng, Nguy\u1ec5n Hy Nguy\u00ean, Ng\u00f4 Ch\u1ea9n, Ng\u00f4 Th\u1ee7, V\u0169 T\u00e1 An, Phan \u0110\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u1ea1c, V\u0169 V\u0103n L\u00fd, Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Ngh\u1ecb, C\u00e1t V\u0103n Tu\u1ef5. Tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh 12 ng\u01b0\u1eddi : \u0110\u1ed7 Ph\u00e1t, B\u00f9i Duy Phan, V\u0169 Quang Hi\u1ec3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1, \u0110\u1ed7 Huy Uy\u1ec3n, \u0110\u00e0o Danh V\u0103n, Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ee3p, \u0110\u1eb7ng Xi\u1ec3n, Ph\u1ea1m Kim Chung, V\u0169 Huy Du\u1ec7, Ph\u1ea1m C\u00f4ng B\u1ed3i v\u00e0 \u0110\u00e0o C\u00f4ng Nh\u1ea5t. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng, sau khi treo b\u1ea3ng, quan tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1m \u0111em s\u1ed1 m\u1ee5c l\u1ea5y \u0111\u1ed7 t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n danh s\u00e1ch ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec7 sau. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi xong xu\u00f4i, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em danh s\u00e1ch c\u1eed nh\u00e2n, t\u00fa t\u00e0i, c\u00f9ng s\u1edb t\u00e2u \u0111\u1ec1u ph\u00e1t \u0111\u1ec7 c\u1ea3, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t. Khu\u00ea t\u00e2u n\u00f3i : L\u1ec7 tr\u01b0\u1eddng : thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i, c\u00f3 khoa \u0111\u1ea1o 2 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n v\u1ec1 vi\u1ec7c thi c\u1eed r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng, ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 gian \u1edf ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, cho n\u00ean \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb l\u00fac c\u00f2n nh\u1ecf m\u1ecdn, ng\u0103n gi\u1eef t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi ch\u1edbm ph\u00e1t ra, nghi\u00eam m\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c sung ph\u00e1i, kh\u00f4ng k\u1ec3 n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng, ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y \u0111\u00eam thay \u0111\u1ed5i ra v\u00e0o, th\u1eadm ch\u00ed s\u1ed5 t\u00ean c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf vi\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft, th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed7i khi c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u00ean cho h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng, vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o ho\u1eb7c ra \u0111i kh\u1eafp ngo\u00e0i tr\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t, c\u00f9ng h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f9ng g\u1eb7p nhau. T\u1edbi khi n\u1ed9p quy\u1ec3n c\u0169ng ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc \u1edf nh\u00e0 Th\u1eadp \u0111\u1ea1o c\u1ea7m quy\u1ec3n thi xem. Sau khi ch\u1ea5m duy\u1ec7t xong \u1edf n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng, \u1edf ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ed7 hay \u0111\u00e1nh h\u1ecfng, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u00f3 d\u1ee5ng t\u00ecnh \u1edf trong, h\u00e1 ch\u1eb3ng d\u1ec5 l\u00e0m \u01b0 ? T\u1ee9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng thi \u1edf Ngh\u1ec7 An n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1t gi\u00e1c ra vi\u1ec7c Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Di\u1ec5n th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng t\u00e1c t\u1ec7, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m. V\u1eady xin t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 ph\u00e1i Khoa \u0111\u1ea1o sung l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean x\u00e9t \u1edf n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean x\u00e9t \u1edf ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ra v\u00e0o. N\u1ebfu n\u1ed9i ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 x\u1ea3y ra t\u00ecnh t\u1ec7 ri\u00eang bi\u1ec7t g\u00ec, th\u00ec chuy\u00ean do vi\u00ean c\u1ee7 s\u00e1t tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n nh\u01b0 khi c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u00ean, vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra ngo\u00e0i tr\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng v\u1edbi quan ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i \u1edf nh\u00e0 Th\u1eadp \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111em quy\u1ec3n v\u0103n c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed c\u1ea7m xem ; m\u00e0 s\u1ed5 bi\u00ean t\u00ean h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a vi\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 bi\u1ebft. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u1ee9t h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i hi\u1ec1m nghi, ng\u0103n c\u1ea5m c\u00e0ng chu \u0111\u00e1o, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i t\u1ec7 n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u r\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ea3i, theo \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : M\u1ed9t t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd d\u1ea1y nu\u00f4i y\u00ean r\u1ed7i g\u1ea7n 40 n\u0103m, sinh \u0111\u1ebb t\u1ea5t ph\u1ea3i nhi\u1ec1u ra, th\u1ebf m\u00e0 x\u00e9t s\u1ed5 \u0111inh \u0111\u1ec7 n\u1ed9p n\u0103m th\u1ee9 18, so v\u1edbi ng\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng l\u00e0m, kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd tr\u1ed1n tr\u00e1nh kh\u00e1c, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111em s\u1ed5 \u1ea5y cho tuy\u1ec3n duy\u1ec7t, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 x\u00e1c th\u1ef1c. Xin sai t\u1ec9nh th\u1ea7n s\u1ee9c cho c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, c\u1ee9 d\u00e2n s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u1ed5i l\u00e0m s\u1ed5 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t kh\u00e1c, ki\u1ec3m x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd gi\u1ea5u b\u1edbt \u0111i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1, t\u1ea1m cho v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u1ef1c canh, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eadu s\u00f3t, h\u1ea1n cho trong n\u0103m nay ph\u1ea3i th\u00fa nh\u1eadn n\u1ed9p thu\u1ebf, n\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c ra l\u00e0 c\u00f3 l\u1eadu s\u00f3t, th\u00ec gia l\u00ean m\u1ee9c n\u1eb7ng tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea1i cho l\u00e0 6 t\u1ec9nh \u1edf men ngo\u00e0i bi\u00ean x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, l\u00e0m s\u1ed5 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh th\u1ea7n, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, ch\u00e2u, huy\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111em ch\u00ednh th\u1ec3 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, hi\u1ec3u b\u1ea3o x\u00e3 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft r\u00f5, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c m\u00e0 bi\u00ean b\u00e1o. V\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0m s\u1ed5, c\u0169ng ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 b\u1ea3o. Ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ed1t cho gi\u1ea3n ti\u1ec7n, \u0111\u1ec3 s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm xong, d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u1ed5n ph\u00ed. L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c l\u1ea1i d\u1ecbch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ch\u00fat n\u00e0o sinh t\u1ec7, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m vi\u1ec7c \u1ea5y b\u1ecb t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh V\u0129nh Long l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Ngh\u0129a th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0. Th\u1ef1 ph\u1ee7 t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung t\u00e2u n\u00f3i : thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y 5 x\u00e3 An L\u01b0\u01a1ng, Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, Ph\u00fa L\u1eabm, Gia M\u00f4, L\u1ed7 S\u01a1n \u1edf huy\u1ec7n L\u1ea1c An, v\u00e0 t\u1ed5ng Th\u1ea1ch Bi tr\u01b0\u1edbc, nay \u0111\u1eb7t l\u00e0m 7 x\u00e3 : Do Nh\u00e2n, \u0110\u1ecbch Gi\u00e1o, Tu\u00e2n L\u1ed9, Phong Ph\u00fa, Quy M\u1ef9, M\u1ef9 Ho\u00e0, Phu Vinh, c\u1ed9ng 12 x\u00e3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i ven n\u00fai, ph\u00eda nam gi\u00e1p Thanh Hoa, ph\u00eda t\u00e2y gi\u00e1p H\u01b0ng Ho\u00e1, r\u1eebng r\u1eadm, thung l\u0169ng d\u00e0i r\u1ed9ng, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, b\u1ecdn gi\u1eb7c d\u1ec5 ra v\u00e0o l\u1ea9n tr\u1ed1n, m\u00e0 b\u1ea3o Ph\u00f9 Li\u1ec5n c\u00e1ch xa n\u00fai khe, quan binh gi\u1eef b\u1ea3o kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u00eam coi \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf 12 x\u00e3 \u1ea5y, x\u00e3 Phong Ph\u00fa, \u1edf v\u00e0o qu\u00e3ng gi\u1eefa, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 b\u1ea3o, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 b\u1ea3o Phong Ph\u00fa, ph\u00e1i 2 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u01a1 Ninh H\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i huy\u1ec7n l\u1ef5 L\u1ea1c An \u0111\u00e3 xem \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 V\u0169 Lao, l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i v\u1eeba trung \u0111\u1ed9i m\u00e0 r\u1ea5t r\u1ed9ng cao r\u00e1o, kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng c\u0169ng nh\u1eb9. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc vi\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf \u0111\u00f3. Xin nh\u00e2n c\u00e1i n\u1ec1n c\u0169, \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ef5, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c m\u1eb7t, m\u00e0 quan l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3 c\u0169ng ti\u1ec7n. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh ch\u1ee3t cao v\u1ecdt. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em th\u00f3c \u1edf kho gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra v\u00e0 cho d\u00e2n vay.<\/p>\n<p>C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y, t\u1eeb xu\u00e2n t\u1edbi thu, b\u1ec7nh d\u1ecbch l\u1ea1i ph\u00e1t, d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb truy\u1ec1n nhi\u1ec5m ch\u1ebft (h\u01a1n 4900 ng\u01b0\u1eddi) ; \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai ph\u00e1t ti\u1ec1n tu\u1ea5t, x\u00e9t t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan t\u00e2u b\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c qu\u1edf.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh d\u0169ng t\u1edbi, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chia ph\u00e1i \u0111i ng\u0103n gi\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, hi\u1ec7n c\u00f2n 2080 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i c\u00f3 th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111i theo 40 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u xin \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn. \u0110\u00e3 th\u01b0\u01a1ng u\u1ef7 cho Hi\u1ec7p t\u00e1n Cao H\u1eefu D\u1ef1c, \u0111em h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn binh d\u0169ng, ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n c\u1ea1nh h\u1ea1t l\u1ef5. Khi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u00e1n Xuy, s\u00f4ng Ti\u1ec1n, c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e0i ngh\u00ecn t\u00ean \u1edf trong b\u1ee5i r\u1eadm \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng reo h\u00f2. B\u00e8n sai b\u1ecdn th\u1ed5 bi\u1ec1n, th\u1ed5 m\u1ee5c, \u0111\u1ec1u \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 ti\u1ebfn \u0111i tr\u01b0\u1edbc ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quang Th\u1ea3o, \u0111\u1ed1c \u0111\u00e1nh. B\u1eafn s\u00fang ph\u00e1 v\u1ee1 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng 14 t\u00ean ph\u1ea1m, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tan, \u0111\u00e3 chi ra th\u1ebb b\u1ea1c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Nghi Ho\u00e0, \u0111\u00e1nh qu\u1ea5y ph\u1ee7 l\u1ef5, th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh B\u1eb1ng \u0111em binh giao chi\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat lui t\u1ea3n m\u00e1t.<\/p>\n<p>L\u00ednh ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c tr\u1ed1n v\u1ec1, v\u00e0 th\u00e1m t\u1eed ph\u1ee7 ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 \u0111\u1ec1u n\u00f3i : nghe tin b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u01b0u th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u0169ng b\u00e1o c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc s\u00f4ng phao l\u00ean r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecd cho ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00f9, cho Xi\u00eam l\u00e0 \u00e2n nh\u00e2n, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 vi\u1ec7n binh c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i s\u1ebd ra \u0111\u00e1nh\u201d. X\u00e9t ra, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd h\u1ec5 g\u1eb7p quan binh, th\u00ec ch\u1ea1y tr\u1ed1n ngay v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c, m\u00e0 ch\u00fang s\u1edf d\u0129 phao ti\u1ebfng th\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam nh\u01b0 th\u1ebf, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf h\u00e3o huy\u1ec1n, \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i m\u00ea ho\u1eb7c th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00f3 th\u00f4i. Duy \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, h\u01a1n n\u1eefa vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng g\u1ea7n \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n \u00e1p. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Nh\u00e2m Tr\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n \u1ed1m, d\u1eddi v\u1ec1 \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh h\u1ea1t l\u1ef5, nh\u00e2n \u0111\u00eam \u0111em gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n \u0111i ; m\u00e0 \u1ed1c T\u00e2m th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u1ee9ng ch\u1ef1c, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng g\u00ec l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t th\u00ec theo, sau l\u01b0ng th\u00ec tr\u00e1i. Nh\u01b0ng x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i n\u00e9t m\u1eb7t, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 d\u00e1ng ng\u1edd s\u1ee3, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111em giam c\u1ea5m \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y xui gi\u1ee5c, d\u1ed7 d\u00e0nh b\u1ea1 \u0111\u00e2u r\u1ee7 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ea5y, l\u1ea5y vi\u1ec7c ra v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm l\u00e0m \u0111\u1eb7c k\u1ebf. Nay quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, d\u1eabu ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft to l\u1edbn, nh\u01b0ng ra tr\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. V\u1eady Th\u1ed1ng su\u1ea5t l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c, \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh B\u1eb1ng \u1edf \u0111\u1ea1o Nghi Ho\u00e0 ; c\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 \u0110\u1ecbnh ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u01b0ng, t\u1ea1i tr\u1eadn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c c\u1eaft l\u1ea5y tai, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng, k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Tr\u1ea7n H\u01b0ng l\u1ea1i gia cho h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. C\u00f2n vi\u1ec7c th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o tin b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c m\u01b0u th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111\u00f3 d\u1eabu l\u00e0 l\u1eddi truy\u1ec1n v\u0103n c\u00f3 m\u1ed9t m\u1eb7t, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u00e1ng tin. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u1ee3i h\u1ea1i quan h\u1ec7 kh\u00f4ng nh\u1ecf, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1eabn c\u00e1n cho \u0111i th\u0103m d\u00f2 \u0111\u00edch x\u00e1c, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u00f9ng \u0111\u1ebfn gi\u00fap s\u1ee9c l\u00e0m b\u1eady, th\u00ec h\u1ecfa t\u1ed1c l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf Kinh th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan binh \u0111i ngay. N\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i th\u00f4i th\u00ec chuy\u00ean tr\u00e1ch cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh d\u0169ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed1ng n\u00e0o. N\u1ebfu ch\u1ea7n ch\u1eeb ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 bi\u1ec1n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c l\u00e0 \u1ed1c T\u00e2m chu\u1ea9n cho gi\u1ea3i v\u1ec1 V\u0129nh Long giam c\u1ea5m, b\u1eaft ph\u1ea3i u\u1ef7 cho thu\u1ed9c h\u1ea1 chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 nhi\u1ec1u v\u00e0 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c n\u1ed9p, l\u1eadp t\u1ee9c khoan tha cho. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf s\u1ebd l\u1ea1i tr\u1ecb t\u1ed9i c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i An Giang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u0111em binh thuy\u1ec1n t\u1ea3i g\u1ea1o \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y. Khi v\u1ec1 \u0111i qua s\u00f4ng nh\u00e1nh Th\u1ea3o Kh\u00ea, thu\u1ed9c h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Phong, g\u1eb7p gi\u1eb7c ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, L\u1ec5 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh nh\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ea1y, thuy\u1ec1n b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y m\u1ea5t. \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ebft, sao cho nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n l\u1ec7nh. Sai l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea1nh l\u1ea1i n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quang, \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Phong, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Sau khi r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng v\u00ec d\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf, ph\u00e0m c\u00f3 h\u1ed9 t\u1ed1ng \u1ed1ng \u0111\u1ef1ng gi\u1ea5y t\u1edd c\u1ee7a tr\u1ea1m, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a qu\u00e2n, ph\u1ea3i ph\u00e1i nhi\u1ec1u binh thuy\u1ec1n, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, sai khi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi. Xin s\u1eafc cho Tr\u1ea5n T\u00e2y ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u00f3, c\u00f9ng nhau thay phi\u00ean chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, ta \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 truy\u1ec1n cho s\u1edbm \u0111em ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i, r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u1edb g\u00ec l\u1ea1i \u0111em r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1 v\u1ec7 ? Nay gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u00e0m ng\u1ea1nh tr\u1edf th\u00ec l\u1ed7i \u1edf ai. V\u1eady t\u1ea1m theo m\u1ee9c nh\u1eb9 gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. C\u00f2n b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nghi Ho\u00e0, \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ed9 bi\u1ec1n L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2n v\u00e0 th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh B\u1eb1ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e1nh cho ph\u1ea3i thua r\u1ed3i, chu\u1ea9n s\u1ee9c cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quang \u0111em qu\u00e2n \u0111i nhanh t\u1edbi n\u01a1i hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u1ea5y, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u1edf ng\u1ea1i. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5, \u0111un \u0111\u1ea9y nhau\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Quang Huy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111em binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea1i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y. Nay t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 h\u01a1i kh\u00e1, l\u1ea1i c\u00f3 l\u00ednh d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u0111\u00f4ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, Bang bi\u1ec7n, Hi\u1ec7p t\u00e1n, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u1ee7 xong vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng c\u00e1c th\u1ed5 ph\u1ec9 thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean, c\u00f2n gi\u1eef hi\u1ec3m \u1edf \u0111\u1ed3n Chu Nham, n\u00fai L\u1ed9c S\u01a1n, v\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, Khai Bi\u00ean, l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c ra v\u00e0o lan tr\u00e0n, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 chuy\u00ean tr\u00e1ch cho L\u00ea Quang Huy\u00ean, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng, quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh binh m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt, ph\u1ea3i kh\u00edch l\u1ec7 kh\u00ed th\u1ebf c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ? Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em b\u1ecdn gi\u1eb7c thu\u1ed9c con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed3n Chu Nham, s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft \u0111i, r\u1ed3i d\u1eddi qu\u00e2n chia \u0111i Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, Khai Bi\u00ean d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i. C\u1ed1t sao cho san ph\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t lo\u1ea1t, ch\u1edb n\u00ean chuy\u1ec3n \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m g\u00ec. C\u00f2n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong chu\u1ea9n cho r\u00fat v\u1ec1 An Giang, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1edbi th\u1ef1 L\u00e3nh binh m\u1edbi l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng, v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf Kinh ph\u00e1i ra l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd, chia \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n : Th\u01b0\u1ee3ng Phong, Phong Nh\u01b0\u01a1ng \u1edf Nghi Ho\u00e0, v\u00e0 H\u00e0 \u00c2m, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, t\u00ecm b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. \u0110\u1ea1o n\u00e0o l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ebd c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng ; \u0111\u1ea1o n\u00e0o c\u00f2n nh\u00fat nh\u00e1t h\u00e8n k\u00e9m, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u00e1ch ph\u1ea1t nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n c\u00f3 tang v\u1ec1 qu\u00ea \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, v\u00ec th\u1ea5y Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 vi\u1ec7c, t\u00ecnh nguy\u1ec7n chi\u00eau m\u1ed9 th\u1ee7 h\u1ea1, \u0111i theo b\u1eaft gi\u1eb7c. T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean b\u1ed9. Vua y cho.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : chia ph\u00e1i 3 \u0111\u1ea1o bi\u1ec1n binh, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf n\u00fai \u0110\u1ecba T\u1ea1ng, n\u00fai L\u1ed9c, n\u00fai L\u1ed9c T\u1ef5 v\u00e0 n\u00fai T\u1ec9nh T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 T\u0129nh Bi\u00ean l\u00e0 Th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u00ea Quang Huy\u00ean t\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u00f3, do n\u01a1i Giang Th\u00e0nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u1ed9i nhau \u0111\u00e1nh d\u1eb9p (Huy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u1edf C\u1ed1c Ph\u1ee7, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn x\u1ee9 Tr\u00e0 C\u1ee5c d\u1eb9p tr\u1eeb th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. C\u00e1c \u0111\u1ea1o binh \u0111\u00e1nh gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 nhi\u1ec1u, gi\u1eb7c ho\u1eb7c tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm, ho\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Chu Nham \u0111\u00f3ng gi\u1eef. \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Quang Huy\u00ean c\u0169ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai \u0111em n\u1ed9p. Ti\u1ebfp tin b\u00e1o, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u1edf x\u1ee9 Di Tham, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u01b0 b\u00e0n v\u1edbi Quang Huy\u00ean chuy\u1ec3n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ec9 m\u1ee5c l\u00e0 X\u00e0 N\u1ed9n C\u0103n, c\u00f2n b\u1ecdn l\u0169 tan ch\u1ea1y c\u1ea3. L\u1ea1i \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n S\u0129, Mai V\u0103n T\u00edch, c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn gi\u1eb7c, thu l\u1ea1i \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u1eeda bi\u1ec3n, gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y \u1edf Qu\u1ea3ng Bi\u00ean. Duy c\u00f3 vi\u00ean sung bi\u1ec7n Tri huy\u1ec7n V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ec, c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam Giang Th\u00e0nh, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft.<\/p>\n<p>S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec quan binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, t\u1ef1u trung \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00ea Quang Huy\u00ean, c\u00f3 vi\u00ean hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 Phan L\u01b0\u01a1ng K\u00fd ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1ee7a t\u00ean ph\u1ec9 m\u1ee5c, chu\u1ea9n cho v\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 quan ti\u1ec1n, c\u00f2n th\u00ec theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. C\u00e1c \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u1eaft l\u1ea5y tai n\u00e0o, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1eaft c\u00f9ng tr\u00f4ng th\u1ea5y, chu\u1ea9n cho x\u00e9t xem, c\u1ee9 gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan. C\u00f2n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ec b\u1ecb ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn, truy t\u1eb7ng Tri huy\u1ec7n, v\u00e0 chi\u1ebfu h\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng c\u1ea5p \u1ea5y ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong t\u1eadp c\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y : b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n, ra s\u1ee9c ch\u00e9m gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e0 s\u00fang b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean, x\u00e9t ra tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecdn \u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c, khi \u0111em qu\u00e2n \u0111i th\u1ea5y gi\u1eb7c hoang mang, nh\u00fat nh\u00e1t khi\u1ebfp s\u1ee3 bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, nay m\u1ed9t m\u00ecnh s\u1ea5n v\u00e0o ch\u1ed7 gi\u1eb7c, l\u1ea1i h\u0103ng h\u00e1i tranh l\u00ean tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1eddi t\u00e2u h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u01b0a n\u00f3i h\u1ebft s\u1ef1 th\u1ef1c. T\u1eeb nay c\u00e1c Qu\u1ea3n l\u00e3nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u00f3 \u0111em c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7u l\u1ef1c t\u00e2u b\u00e1o l\u00ean, ph\u1ea3i n\u00ean tra x\u00e9t \u0111\u00edch x\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec3 m\u1eb7t thi\u00ean t\u01b0, h\u1ed7n t\u1ea1p gian m\u1ea1o, k\u00ea li\u1ec7t v\u00e0o trong t\u1eadp, \u0111\u1ec3 can t\u1ed9i l\u1ed7i. B\u1ecdn Trung Ngh\u0129a h\u00e3y c\u1ee9 theo l\u00e0m qu\u00e2n nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ee3i x\u00e9t c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng, s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng cho b\u1ed5 d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 binh \u1edf 2 c\u01a1 An bi\u00ean nh\u1ea5t nh\u1ecb, thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang, t\u1eeb khi th\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Ch\u00e2n Tri\u1ebft v\u00e0 H\u00e0n Bi\u1ec7n l\u00e0m ph\u1ea3n b\u1ecf \u0111i, th\u00ec b\u1ecdn l\u00ednh \u1ea5y c\u00f9ng nhau l\u1ebbn tr\u1ed1n, trong s\u1ed1 \u1ea5y c\u00f3 19 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea1i l\u00ednh. T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u xin \u0111em ch\u00e9m, \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn h\u1ecd ngu xu\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, m\u1ed9t khi b\u1ecb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c l\u1eeba d\u1ed1i d\u1ed7 d\u00e0nh m\u00e0 b\u1ecf \u0111i, nay l\u1ea1i quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1. N\u1ebfu v\u1ed9i gh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u1ea1i d\u1ee9t con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd, m\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c kia, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 r\u00eau rao. Ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c tha ra. Nh\u01b0ng n\u00ean l\u1ea5y l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t h\u1ecd \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi nhau, \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng quy thu\u1eadn, kh\u1ecfi b\u1ecb l\u1eddi n\u00f3i phao l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u1ec3 gi\u00e1o ho\u00e1 k\u1ebb gian ngoan, thu ph\u1ee5c k\u1ebb ph\u1ea3n b\u1ea1n, n\u1ebfu ch\u00fang c\u1ed1 \u00fd l\u1ea1i tr\u1ed1n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai ph\u00e1t 10 \u1ed1ng k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho Tr\u1ea5n T\u00e2y 3 \u1ed1ng ; An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean 2 \u1ed1ng ; Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 1 \u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac 2 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn Ch\u1ea5n h\u1ea3i. Sai ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m theo \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0m (1 c\u1ed7 ch\u1ea5t b\u1eb1ng gang, trong l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c, 2 ph\u00e2n ; 1 c\u1ed7 ch\u1ea5t b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, trong l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n). Khi \u0111\u00fac xong \u0111em th\u00ed nghi\u1ec7m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9ng t\u1ed1t.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 th\u1ee9 s\u00fang l\u1edbn \u1ea5y d\u00f9ng v\u1ec1 th\u1ee7y chi\u1ebfn r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c, l\u1ea1i sai \u0111\u00fac th\u00eam 30 c\u1ed7 ch\u1ea5t b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>C\u00e1c s\u01b0 \u1edf ch\u00f9a, thu\u1eadt s\u0129, \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u1ed1c \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 v\u00e2ng m\u1ec7nh t\u1edbi Kinh. Vua sai ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch chi c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o h\u1eb1ng th\u00e1ng. C\u00f3 v\u1ecb s\u01b0 \u1edf ch\u00f9a Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Gi\u00e1c Ng\u1ed9 d\u1ed1c l\u00f2ng tu luy\u1ec7n, t\u1ecbch c\u1ed1c (kh\u00f4ng \u0103n c\u01a1m) g\u1ea7n 40 n\u0103m. Vua khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5 h\u1ea1nh cao phong, chu\u1ea9n c\u1ea5p cho 1 \u0111\u1ea1o v\u0103n b\u1eb1ng t\u0103ng c\u01b0\u01a1ng, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o v\u1ea3i m\u00e0u nh\u00e0 ch\u00f9a m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 5 c\u00e1i, cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ee5 tr\u00ec \u1edf ch\u00f9a B\u00e1t Nh\u00e3, n\u00fai Long ; c\u00f2n ch\u00f9a \u1ea5y sai quan t\u1ec9nh chi c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng trong kho tr\u00f9ng tu l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i x\u00e2y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh B\u1eafc Ninh. B\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n m\u01b0a nhi\u1ec1u \u0111\u1ed5 l\u1edf, t\u1ec9nh th\u1ea7n xin cho gi\u1ea3m b\u1edbt b\u1ec1 cao, b\u1ec1 d\u00e0y, \u0111\u1ed5i x\u00e2y l\u1ea1i. Vua chu\u1ea9n cho h\u1ecdp h\u1ebft bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u00e0 m\u01b0\u1edbn th\u00eam d\u00e2n phu \u0111\u1ed9 2, 3 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng x\u00e2y xong, th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n, chuy\u00ean bi\u1ec7n v\u00e0 binh d\u00e2n k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Quang, l\u1ea5y con g\u00e1i h\u00e1t \u1edf trong h\u1ea1t l\u00e0m v\u1ee3 l\u1ebd, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o ph\u00e1t ra, d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i. Vua cho l\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1ef1 th\u00fa tr\u01b0\u1edbc, gia \u01a1n, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u1ea5y, c\u0169ng cho \u0111o\u00e0n t\u1ee5.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o : d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay m\u01b0a l\u1ee5t kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng th\u1ea5y nguy hi\u1ec3m, d\u1eabu qu\u00e3ng \u0111\u00ea s\u00f4ng con gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 1, 2 ch\u1ed7 v\u1ee1, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp l\u1ea5p h\u00e0n kh\u1ea9u \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i, m\u00e0 \u0111\u00ea s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd tr\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn, gi\u00fap \u0111\u1ee1 linh thi\u00eang c\u1ee7a th\u1ea7n H\u00e0 b\u00e1 ra s\u1ee9c, l\u00f2ng ta xi\u1ebft bao m\u1eebng c\u1ea3m. Chu\u1ea9n cho l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf kho, \u0111em l\u00ean S\u01a1n T\u00e2y, theo l\u1ec7 s\u1eeda th\u00eam l\u1ec5 ph\u1ea9m b\u1eb1ng l\u1ee3n, t\u1ea1 mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh th\u1ea7n v\u00e0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n th\u00e2n bi\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c sang h\u1ed9 \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng ho\u00e0ng n\u1eef th\u1ee9 8 l\u00e0 Nhu Thu\u1eadn l\u00e0m Phong Ho\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa, thu\u1ef5 \u0110oan Di\u1ec5m.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 : B\u00ecnh Th\u00e1i, B\u00ecnh H\u01b0ng, B\u1ea3o L\u1ed9c, B\u1ea3o Thu\u1eadn, ti\u1ec1n b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ec1u 100 quan, l\u1ea5y n\u0103m nay l\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c, t\u1edd s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i h\u0103ng ch\u00ed ti\u1ebfn \u0111i ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng, c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean\u201d. L\u1ea1i sai th\u1ef1 L\u00e3nh binh V\u0129nh Long l\u00e0 L\u00ea Khoan M\u1ea1nh, l\u1ec7 theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1ch h\u00e0nh binh, th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t, hi\u1ec7u l\u1ec7nh, r\u1ea5t qu\u00fd ph\u1ea3i nghi\u00eam minh, \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u1ee5c, m\u1edbi hay c\u00f3 c\u00f4ng. Nay Nam K\u1ef3 \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ed1t n\u00ean th\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i tin \u0111\u00fang, ph\u1ea1t ph\u1ea3i qu\u1ea3 quy\u1ebft m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed5 v\u0169 kh\u00edch l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng qu\u00e2n. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u0110\u1ed1c ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng bi\u1ebft : n\u1ebfu c\u00f3 vi\u00ean \u0111\u1ed1c qu\u00e2n c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn, th\u00ec t\u1eeb L\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai g\u1eb7p gi\u1eb7c m\u00e0 r\u00fat lui, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, ai m\u1ea1nh b\u1ea1o can \u0111\u1ea3m \u0111i l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean c\u1eeb kh\u00f4i c\u1ee7a gi\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u c\u1eaft l\u1ea5y tai, th\u00ec chi ra th\u1ebb b\u1ea1c, ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, r\u1ed3i sau t\u00e2u l\u00ean.\u201d<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh d\u1eb9p gi\u1eb7c t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 S\u01a1n T\u0129nh, nh\u00e2n v\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y xi\u1ebft, binh thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng \u0111i l\u00ean, b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ec9 \u1edf ven b\u1edd s\u00f4ng v\u00e0 b\u1ee5i r\u1eadm trong r\u1eebng ng\u1ea7m b\u1eafn ra, qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft, v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba \u0111i, tr\u1ea3i h\u01a1n 10 ng\u00e0y, m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u1ea5t ph\u1ee7 \u1ea5y. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1t th\u00eam binh thuy\u1ec1n, c\u1ee9 t\u1eeb V\u0169 C\u00f4ng, M\u1ef9 L\u00e2m cho \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u0129nh men theo con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1edd s\u00f4ng, li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9, ch\u1ee3t \u0111\u1ebfn b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u1eadt, sau th\u00e0nh \u0111\u1ea5t ph\u1ee7 \u1ea5y b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf v\u00e0o ph\u1ee7. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, Tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh, th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh, c\u00f9ng nhau \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai t\u1ea1i tr\u1eadn, gi\u1eb7c lui ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng. Nghe tin b\u00e1o, \u0111\u00e3 ph\u00e1t giao b\u00e0i th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u1eb1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 chi\u1ec3u c\u1ea5p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf ven s\u00f4ng, g\u1ea7n c\u1ea1nh h\u1ea1t l\u1ef5, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp, \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn s\u00f4ng h\u1ea1t L\u01b0u An chia \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Khi \u0111\u1ebfn s\u00f4ng nh\u00e1nh K\u00ea C\u00f4n, gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng b\u1eafn ra, qu\u00e2n ta l\u00ean b\u1edd \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ta b\u00e8n lu\u00f4n m\u1ea5y h\u00f4m \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a gi\u1eb7c k\u1ec3 c\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn n\u00f3c. Nay T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111\u1ebfn h\u1ea1t h\u1ed9i b\u00e0n, s\u1eafp \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 d\u1eb9p b\u1eaft gi\u1eb7c. Duy l\u00ednh g\u1ecdi l\u1ea5y \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, t\u1ef1u trung l\u1ea1i c\u00f3 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng xen v\u00e0o m\u1ed9t n\u1eeda. Xin \u0111\u1ee3i bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh ph\u00e1i ra v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf T\u1ea3 k\u1ef3((1) T\u1ea3 k\u1ef3 : g\u1ed3m B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa An, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0.1), \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, s\u1ebd t\u1ee9c th\u1eddi th\u00e2n \u0111\u1ed1c ti\u1ebfn d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o c\u1ee7a b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u01b0 kh\u01b0 gi\u1eef \u1edf h\u1ea1t l\u1ef5, chia ph\u00e1i linh tinh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh, ch\u01b0a nghe th\u1ea5y thi th\u1ed1 m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y m\u1ed9t phen r\u1ea5t d\u1eef, cho s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. Ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5, k\u00e9o d\u00e0i h\u1eb1ng tu\u1ea7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng lan tr\u00e0n, l\u1edbn th\u00eam t\u1ed9i \u00e1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ed7i v\u1ec1 kh\u00f4ng kh\u00e9o v\u1ed7 y\u00ean, ng\u0103n gi\u1eef, g\u00e2y ra m\u1ed1i hi\u1ec1m kh\u00edch ; sau l\u1ea1i kh\u00f4ng s\u1edbm ti\u00eau di\u1ec7t \u0111i, th\u00e0nh th\u00eam ra qu\u1ea5y nhi\u1ec5u nhi\u1ec1u n\u01a1i, v\u1eady t\u1ed9i \u1ea5y \u1edf ai ? Nay \u1edf Kinh c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1eeda so\u1ea1n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan binh, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi tinh nhu\u1ec7, ch\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0m th\u1ed1ng l\u00e3nh, s\u1eafp \u0111em qu\u00e2n \u0111i. Nh\u01b0ng ta c\u00f2n ngh\u0129 : b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf m\u1ecdn, m\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u1ed7 y\u00ean, l\u1ea1i l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a vi\u00ean \u0111\u1ea1i l\u1ea1i [quan to \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh] coi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i. N\u1ebfu c\u1ee9 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111\u00e1nh thay, m\u00e0 sau m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1eb7t b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o ? N\u00ean c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho th\u1ec3 di\u1ec7n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ngh\u0129 m\u00e0 ra t\u00e0i ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u, b\u1ed5 ch\u1eefa l\u1ea1i c\u00e1i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu l\u1ea1i c\u1ee9 thu tay trong tay \u00e1o, ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u1ec3 xem, kh\u00f4ng c\u00f3 thi th\u1ed1 t\u00ed ch\u00fat n\u00e0o th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ef1 x\u1ea5u h\u1ed5, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng s\u1ee3 c\u1ea3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc n\u1eefa \u01b0 ? X\u00e9t ra b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea1i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea5y v\u00e0o \u0111\u00e2u ? m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u01a1n 2 th\u00e1ng, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7m c\u1ef1 l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. C\u1ea7n n\u00ean sai ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 la k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, ho\u1eb7c \u1edf n\u01a1i n\u00e0o ch\u00fang c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef c\u1ea5t ri\u00eang th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh s\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1t ch\u00e1y h\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00f2n m\u1ed9t h\u1ed9t, th\u00ec ch\u00fang d\u1eabu c\u00f3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, r\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft \u0111\u00f3i th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho l\u00e0 ti\u1ebft th\u1ee9 ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111i v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam tr\u1ef1c((2) Nam tr\u1ef1c : Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.2), T\u1ea3 k\u1ef3 t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1eaft gi\u1eb7c, t\u00ednh ra h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u0169ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u k\u00e9o d\u00e0i ch\u1eadm tr\u1ec5. B\u00e8n sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u01b0\u1ee3ng ty \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven \u0111\u01b0\u1eddng, h\u1ec5 th\u1ea5y bi\u1ec1n binh h\u1ea1ng n\u00e0o \u0111i qua h\u1ea1t n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c th\u00fac gi\u1ee5c \u0111i cho r\u00f5 nhanh.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Gia ti\u1ec1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ch\u00e2n, \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf ph\u1eadn s\u00f4ng h\u1ea1t Nghi Ho\u00e0, v\u1eeba \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng nh\u00e1nh Ma \u0110a thu\u1ed9c H\u1eadu Giang, th\u1ea5y tr\u1ea1i gi\u1eb7c b\u1ecf kh\u00f4ng, b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t, ch\u1ee3t c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb trong r\u1eebng x\u00f4ng ra, Ch\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng n\u1ed5i, k\u00edp ch\u1ea1y xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n, b\u1ecf m\u1ea5t s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf, bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u00e3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n d\u00e2ng \u00e1n xin x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ed5i l\u1ea1i xin x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft. Khoa \u0111\u1ea1o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1t, V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t l\u1ea1i, cho Ch\u00e2n l\u00e0 t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf, m\u00e0 qu\u00e2n \u0111em \u0111i, l\u1ea1i l\u1eabn c\u1ea3 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng, k\u1ef7 lu\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c quen th\u1ea1o, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, xin cho theo \u00e1n tr\u01b0\u1edbc. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTrong khi h\u00e0nh qu\u00e2n, n\u00ean theo qu\u00e2n ph\u00e1p thi h\u00e0nh. N\u1ebfu h\u1ebft th\u1ea3y l\u00e0m th\u00e0nh \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng nh\u1eefng trong qu\u00e2n, th\u1ebf kh\u00f3 xem x\u00e9t chu \u0111\u00e1o, m\u00e0 \u00e1n \u0111\u1ec7 l\u00ean, \u0111\u00e3 do b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t l\u1ea1i, d\u0103n d\u1edf ch\u1eadm tr\u1ec5 d\u00e0i ng\u00e0y, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u m\u1edbi b\u1ecb gi\u1ebft, th\u00ec sao nghi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o \u0111e n\u1eb9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p c\u00f3 sai ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i, th\u00ec \u0111\u1ec1u theo t\u00ecnh t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 x\u1eed, nh\u01b0 ra tr\u1eadn r\u00fat lui, \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, r\u1ed3i sau m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean ; c\u00f2n t\u00ecnh t\u1ed9i h\u01a1i nh\u1eb9, n\u00ean tr\u00e1ch ph\u1ea1t, c\u0169ng theo l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n, nh\u01b0ng ph\u00e1t \u0111i tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1ee3i sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, s\u1ebd theo l\u1ec7 m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5y n\u00ean c\u00f4ng, m\u00e0 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb ti\u1ebft \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c Xi\u00eam ho\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ebfn x\u00e2m nhi\u1ec5u ch\u0103ng ? S\u1eafc cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tr\u00f9 t\u00ednh x\u00e9t ngh\u0129 c\u00f3 n\u00ean d\u1ef1 ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ? hay \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac b\u00e1o, m\u1edbi ph\u00e1i \u0111i, th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng ?<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n cho l\u00e0 : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 kia qu\u1ea5y r\u1ed1i, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo. Nh\u01b0ng t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng gi\u1eb7c Xi\u00eam, ch\u1ec9 bi\u1ebft tham l\u1ee3i, kh\u00f4ng r\u1ed7i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn m\u01b0u xa, h\u1ecd c\u00f3 gi\u00fap k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c m\u00e0 \u0111\u1ebfn hay kh\u00f4ng, kh\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu \u0111\u1ee3i t\u1edbi k\u1ef3 tin b\u00e1o, r\u1ed3i m\u1edbi ph\u00e1t binh \u0111i, th\u00ec chi b\u1eb1ng khi nh\u00e0n h\u1ea1 d\u1ef1 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n. Xin n\u00ean tr\u00edch c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00ednh \u1edf Kinh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban, d\u1ed3n l\u00e0m 5 v\u1ec7, r\u1ed3i ch\u1ecdn sai 2 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u1ed1ng su\u1ea5t, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t cho kh\u1edfi h\u00e0nh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u1ed5n tho\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u0169ng h\u1ee3p \u00fd ta. B\u00e8n ph\u00e1i v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, dinh V\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u1eeda v\u1ec7, h\u1ee3p l\u00e0m 1 v\u1ec7, cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Kim \u0111\u1ee9ng qu\u1ea3n su\u1ea5t. V\u1ec7 H\u1eadu dinh Th\u1ea7n c\u01a1, v\u1ec7 Trung dinh Ti\u1ec1n phong, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u1eeda v\u1ec7, h\u1ee3p l\u00e0m 1 v\u1ec7, cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Trung dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ngh\u0129a Th\u1ecbnh \u0111\u1ee9ng qu\u1ea3n su\u1ea5t. V\u1ec7 Trung dinh Long v\u00f5, v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u1ed5 uy \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u1eeda v\u1ec7, h\u1ee3p l\u00e0m 1 v\u1ec7, cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Trung dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Di\u1ec7p \u0111\u1ee9ng qu\u1ea3n su\u1ea5t. V\u1ec7 H\u1eadu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 v\u1ec7 tam dinh K\u1ef3 V\u00f5 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u1eeda v\u1ec7, h\u1ee3p l\u00e0m 1 v\u1ec7, cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 H\u1eadu dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u0169 \u0111\u1ee9ng qu\u1ea3n su\u1ea5t. V\u1ec7 nh\u1ecb H\u1eefu b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1ecb H\u1eadu b\u1ea3o \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u1eeda v\u1ec7, h\u1ee3p l\u00e0m 1 v\u1ec7, cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 nh\u1ea5t Trung b\u1ea3o l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Bi\u1ec7n, \u0111\u1ee9ng qu\u1ea3n su\u1ea5t. L\u1ea5y gi\u1edd t\u1ed1t ng\u00e0y 17, h\u00e0nh trang nh\u1eb9 nh\u00e0ng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng t\u1ea1i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ee3i Th\u1ed1ng su\u1ea5t \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ebfn n\u01a1i, \u0111em \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y d\u1eb9p gi\u1eb7c\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 cho 2 t\u1ec9nh : \u201cNam, Ng\u00e3i, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ra 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7, hay Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111em 1 v\u1ec7 hay 1 c\u01a1 bi\u1ec1n binh, kh\u00ed gi\u1edbi s\u1eafc b\u00e9n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u0169ng cho \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0 Kinh k\u1ef3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p, \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng coi chi\u1ebfc thuy\u1ec1n V\u00e2n \u0110i\u00eau, l\u0129nh ch\u1edf \u00e1o tr\u1eadn, kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a 5 v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i, t\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec7 giao v\u00e0 l\u0129nh ch\u1edf s\u00fang \u0111\u1ea1n, thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh (s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u00f2 m\u00e1y \u0111\u00e1 1000 kh\u1ea9u ; \u0111\u1ea1n 10000 vi\u00ean ; \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u c\u1ee7a s\u00fang l\u1edbn \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa b\u1ecdc s\u1eaft 200 bao ; \u0111\u1ea1n s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n 500 bao ; thu\u1ed1c s\u00fang m\u1edbi mua c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 500 c\u00e2n ; gi\u1ea5y \u0111en((1) C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 gi\u1ea5y r\u00e1p \u0111\u00e1nh s\u00fang, lau s\u00fang.1) c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 2000 t\u1edd). L\u1ea1i cho l\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c h\u00e0ng tr\u1eadn r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. B\u00e8n ph\u00e1i b\u1ecdn H\u1ed9 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1ea7n ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ty C\u1ea3nh t\u1ea5t l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1ecd, c\u1ed9ng 23 ng\u01b0\u1eddi, ng\u1ed3i k\u00e8m v\u00e0o chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n sung l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, sung l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Huy, sung l\u00e0m T\u00e1 l\u00fd c\u01a1 v\u1ee5, chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd.<\/p>\n<p>V\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec t\u1ed1i s\u1ebd th\u1ea5y b\u1ea1i vong ngay, v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed9ng phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111i d\u1eb9p. Duy \u0111\u1ecba gi\u1edbi h\u1ea1t \u1ea5y g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c [t\u1ee9c Xi\u00eam], nay g\u1eb7p l\u00fac ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u0169ng n\u00ean d\u1ef1 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00e3 ph\u00e1i 5 v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh, 2 v\u1ec7, c\u01a1 Nam, Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc ; chu\u1ea9n cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb t\u1eeb \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn n\u01a1i thay qu\u1ea3n l\u0129nh b\u1ecdn \u1ea5y ti\u1ebfn \u0111i. H\u00f4m \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, n\u1ebfu b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f2n 1, 2 b\u1ecdn nh\u1ecf th\u00ec chuy\u00ean do b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n li\u1ec7u l\u00fd, b\u1ea5t t\u1ea5t l\u1ea1i ph\u1ea3i l\u00ednh Kinh ra tay kh\u00f3 nh\u1ecdc, t\u1ea1m \u0111\u00f3ng t\u1ea1i \u0111\u00f3, \u0111\u1ee3i c\u00f3 Ch\u1ec9 cho tr\u1edf v\u1ec1. N\u1ebfu ho\u1eb7c c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam r\u00ecnh ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c hi\u1ec7p nhau l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ng\u0103n ch\u1ed1ng, gi\u1ebft cho h\u1ecd m\u1ed9t phen r\u1ea5t d\u1eef d\u1ed9i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd khi\u1ebfp s\u1ee3 l\u00e2u d\u00e0i, cho y\u00ean b\u1edd c\u00f5i ngo\u00e0i bi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf dinh K\u1ef3 v\u00f5.<\/p>\n<p>Ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, thuy\u1ec1n c\u00f4ng h\u1eb1ng n\u0103m \u0111i ra ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1eadp \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ngo\u00e0i bi\u1ec3n, nh\u00e2n \u0111em v\u1eadt h\u1ea1ng ch\u1edf l\u00f3t trong thuy\u1ec1n, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 th\u1ee9 c\u1ea7n d\u00f9ng ; v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t s\u1ef1 h\u01b0 th\u1ef1c, \u0111\u1ed9ng, t\u0129nh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ra sao, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00eam vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1edd bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc ta, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00e1i t\u00ednh c\u1ee7a b\u1ecdn di \u0111\u1ecbch, th\u1ea5y l\u1ee3i l\u00e0 tranh nhau, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111o\u00e1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u1ebd ph\u1ea3i. B\u1edfi th\u1ebf, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u1ed1c gia, l\u00e0 ph\u1ea3i nghi\u00eam ngh\u1ecb c\u1ef1 tuy\u1ec7t, kh\u00f4ng th\u00e8m c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ecd t\u00ednh c\u00e1i l\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Nh\u01b0ng t\u1edbi \u0111\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i h\u1ecdp ch\u1ee3 \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi di \u0111\u1ecbch c\u00f9ng giao thi\u1ec7p, r\u1ed1t cu\u1ed9c v\u1ec1 sau nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc Th\u1ed5 Ph\u1ed3n v\u1edbi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, n\u01b0\u1edbc Li\u00eau, n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 v\u1edbi nh\u00e0 T\u1ed1ng, nh\u00e2n m\u1ed1i l\u1ee3i m\u00e0 sinh chuy\u1ec7n, \u0111\u1ec3 m\u1ed1i lo cho ngo\u00e0i c\u00f5i ven. Qu\u00e1 h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 Th\u00e1i t\u1ed5 nh\u00e0 Minh, khi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, c\u1eady c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c, ch\u1ebf t\u1ea1o ra t\u00e0u l\u1edbn, sai Tr\u1ecbnh Ho\u00e0 v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i di \u0111\u1ecbch, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00f9ng trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng ho\u00e1. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u00edch v\u1ec1 k\u1ef9 ngh\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ecd tinh x\u1ea3o, h\u1eb1ng n\u0103m do ng\u01b0\u1eddi di \u0111\u1ecbch \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf trong n\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi di \u0111\u1ecbch v\u00e0o n\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i h\u1eadn \u0111i \u0111\u00e1nh Nh\u1eadt B\u1ea3n b\u1ecb ch\u1ebft h\u1ebft qu\u00e2n, m\u00e0 su\u1ed1t \u0111\u1eddi nh\u00e0 Minh, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1i n\u1ea1n gi\u1eb7c l\u00f9n ((1) V\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt B\u1ea3n l\u00f9n, n\u00ean g\u1ecdi th\u1ebf.1). D\u1ea7n \u0111\u1ebfn M\u00e3n Ch\u00e2u d\u1ea5y l\u00ean m\u00e0 Trung Qu\u1ed1c th\u00e0nh ra di \u0111\u1ecbch. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 di \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ea7n v\u1eady.<\/p>\n<p>C\u00e1c n\u01b0\u1edbc di \u0111\u1ecbch \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y l\u1edbn m\u1ea1nh nh\u1ea5t, kh\u00f4ng n\u01a1i n\u00e0o b\u1eb1ng \u0110\u1ea1i t\u00e2y [Ch\u00e2u \u00c2u], Ti\u1ec3u t\u00e2y [\u1ea4n \u0110\u1ed9], ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n x\u00e2y d\u1ef1ng cho n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 l\u1ee3i, c\u1ed1 s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft l\u1ea5y cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf g\u1ea7n li\u1ec1n nh\u01b0 Ch\u00e0 V\u00e0, \u00d4 T\u00e0u \u0111\u1ec1u b\u1ecb ki\u00eam t\u00ednh c\u1ea3. N\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng to l\u1edbn, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 cho h\u1ecd th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u1ea5y M\u00e3 Cao [\u00c1o M\u00f4n], nay l\u1ea1i m\u01b0u toan \u0110\u00e0i Loan, v\u00e0 h\u1ecdp chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, n\u00e1o \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 M\u00e2n, Vi\u1ec7t ((2) M\u00e2n : t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ec9nh Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn ; Vi\u1ec7t : t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng (Trung Qu\u1ed1c).2) \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 c\u00e1i c\u1ed1 t\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a mi\u1ec1n bi\u1ec3n m\u1ea1n \u0111\u00f4ng n\u01b0\u1edbc Thanh. Vi\u1ec7c ng\u0103n gi\u1eef t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi ch\u1edbm c\u00f3 v\u00e0 khi c\u00f2n nh\u1ecf, kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng s\u1edbm t\u00ednh \u0111\u1ebfn v\u1eady.<\/p>\n<p>K\u1ec3 ra, kh\u00f4ng chu\u1ed9ng c\u1ee7a l\u1ea1, th\u1eddi ng\u01b0\u1eddi xa h\u00e0ng ph\u1ee5c, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i m\u00e0 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y x\u01b0a s\u1edf d\u0129 c\u1ef1 tuy\u1ec7t b\u1ecdn man di v\u1eady. D\u00e2ng hi\u1ebfn \u0111\u1ed3 ch\u00e2u b\u00e1u l\u1ea1, kh\u1eafp c\u1ea3 4 di, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eddi c\u1eadn th\u1ebf, s\u1edf d\u0129 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1ed1i lo v\u1ec1 di \u0111\u1ecbch v\u1eady. X\u00e9t ra, h\u00e0ng ho\u00e1 T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, th\u1ee9 r\u1ea5t \u0111\u1eb9p m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ed3 pha l\u00ea. Nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 v\u1eadt ch\u00f3ng h\u01b0 h\u1ecfng, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 v\u1ea3i v\u00f3c mua \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9a nhi\u1ec1u c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. N\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f4ng nhi\u00ean cho d\u00e2n ch\u00fang d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng, th\u00ec c\u00f3 qu\u00fd chu\u1ed9ng c\u00e1i \u0111\u1ed3 hoa m\u1ef9 \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec ? Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u1ea5y l\u1ee3i m\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, nguy\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1i \u00fd c\u1ee7a ta, t\u1ea1i sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn, t\u1ef1 cho l\u00e0 ta th\u00edch ho\u00e1 v\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0m ra. N\u1ebfu l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edfng ta l\u00e0 b\u00e9o b\u1edf, t\u00e0u t\u00e2y, h\u00e0ng t\u00e2y ch\u1edf \u0111\u1ebfn li\u1ec1n n\u1ed1i nhau, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n s\u1ee3 ph\u00e9p, kh\u00f4ng d\u00e1m c\u00f9ng h\u1ecd giao th\u00f4ng ; n\u1ebfu xu\u1ea5t c\u1ee7a kho \u0111\u1ec3 thu mua, th\u00ec ti\u1ec1n \u0111\u00e2u m\u00e0 mua cho xu\u1ec3. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi c\u1ef1 tuy\u1ec7t, th\u00ec sinh o\u00e1n, s\u1ebd l\u1ea5y n\u00ea v\u00ec ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e2u n\u00f3i. S\u1ee3 ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i lo ngo\u00e0i \u00fd ki\u1ebfn kh\u00f4ng k\u1ecbp \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng ch\u0103ng ? V\u1eady n\u00ean t\u1ef1 ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng c\u1eeda c\u1ef1 tuy\u1ec7t vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd coi ta nh\u01b0 tr\u1eddi, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 l\u01b0\u1eddng. T\u00fang s\u1eed h\u1ecd c\u00f3 mu\u1ed1n xoay t\u00ecm c\u00e1ch g\u00ec v\u1edbi ta, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u00e2n c\u00e1i g\u00ec m\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t nhi\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9t m\u00e0 \u0111\u1ebfn. Th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng v\u1ec1 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a ta, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i mong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng m\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean b\u1ec1n v\u1eefng.<\/p>\n<p>C\u00f2n mu\u1ed1n x\u00e9t l\u00f2ng c\u1ee7a h\u1ecd th\u1ef1c th\u00e0 hay gi\u1ea3 tr\u00e1 th\u00ec thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Thanh c\u00f3 \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ta l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m b\u1edbt ng\u1ea1ch thu\u1ebf cho h\u1ecd, b\u1eaft h\u1ecd l\u0129nh v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111em \u0111i trao \u0111\u1ed5i, th\u00ec t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man di, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ch\u1eb3ng qua tr\u00f4ng th\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, l\u00e0 n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh g\u00e2y h\u1ea5n, m\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f4ng ng\u1edd t\u1edbi. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1eadn g\u1ed1c, m\u00e0 ch\u1ec9 t\u00ecm \u1edf ng\u1ecdn th\u00f4i. X\u00e9t ra, nh\u00e2n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc ta ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u00e2u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u chuy\u00ean ngh\u1ec1 n\u1ea5u ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t l\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u00f3i kh\u00f4ng \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u00e9t kh\u00f4ng m\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u0129 tr\u1ecdng vi\u1ec7c sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 l\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u00e1p h\u1ea1t, ph\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ea5p cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111em g\u1ea1o \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 \u0103n, l\u1ee3i \u1ea5y kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn b\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 ph\u00e1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i thao di\u1ec5n, nh\u00e2n \u0111em ph\u1ea9m v\u1eadt x\u1ebfp l\u00f3t trong thuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng trao \u0111\u1ed5i l\u1ea5y c\u00e1c th\u1ee9 : s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, thu\u1ed1c s\u00fang, v\u1ea3i v\u00f3c, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m qu\u1ed1c d\u1ee5ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ea5t \u1edf ven bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i bi\u1ec3n ch\u1ed7 n\u00e0o hi\u1ec3m ch\u1ed7 n\u00e0o d\u1ec5 \u0111i, v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1edf thuy\u1ec1n, Th\u1ee7y s\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd, trong Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n g\u1eb7p c\u00f3 sai ph\u00e1i qua l\u1ea1i bi\u1ec3n l\u1edbn, s\u00f3ng gi\u00f3, \u0111\u1ec1u ch\u1edf \u0111\u00fang ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, chuy\u1ebfn \u0111i chuy\u1ebfn v\u1ec1, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3. C\u00f2n thuy\u1ec1n n\u00e0o sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n n\u01a1i g\u1ea7n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn ch\u1edf kh\u00f4ng quen, s\u01a1 su\u1ea5t b\u1ee1 ng\u1ee1 \u0111i hay \u0111\u1eadu hoang mang l\u1ea7m l\u1eabn, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng h\u1ecfng vi\u1ec7c. Xem th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, quan qu\u00e2n t\u1eadp quen \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, th\u1ea5y c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u, \u0111em so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng am hi\u1ec3u quen th\u1ea1o, th\u00ec \u0111\u1eb1ng n\u00e0o h\u01a1n, \u0111\u1eb1ng n\u00e0o k\u00e9m \u01b0 ?<\/p>\n<p>K\u1ec3 ra, ng\u0103n gi\u1eef b\u1ecdn di \u0111\u1ecbch, t\u1ef1 c\u00f3 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu ta \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec h\u1ea5n kh\u00edch b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 sinh ra \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Minh kia h\u1eb1ng n\u0103m cho ng\u01b0\u1eddi di \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c trong n\u01b0\u1edbc, cho \u1edf chung \u0111\u1ee5ng. N\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u00e0 v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, ph\u00e0m b\u1edd bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc Minh, ch\u1ed7 n\u00e0o hi\u1ec3m tr\u1edf, b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5. Su\u1ed1t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i nh\u00e0 Minh m\u00e0 c\u00f3 c\u00e1i lo gi\u1eb7c l\u00f9n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ea7u c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u1ee3i v\u1ec1 b\u1ea1c thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, cho ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00ean b\u1edd, m\u1edf 13 c\u1eeda h\u00e0ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, r\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i nh\u00e2n thu\u1ed1c phi\u1ec7n th\u1ecbnh h\u00e0nh, th\u1ebf kh\u00f3 ng\u0103n c\u1ea5m, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ea3o h\u1ecd \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft s\u1ebd chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 b\u1eb1ng b\u1ea1c ; r\u00fat l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat n\u00e0o, h\u1ecd b\u1ecb l\u1ed7 v\u1ed1n n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u00e2u n\u00f3i, r\u1ed3i m\u00e0 h\u1ecdp chi\u1ebfn thuy\u1ec1n l\u00e0m to chuy\u1ec7n, c\u1ea3n tr\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc Thanh. Suy x\u00e9t v\u1ec1 duy\u00ean do sinh ra vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Thanh c\u0169ng c\u00f3 t\u1ef1 m\u00ecnh g\u00e2y ra v\u1eady.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ea3n tri\u1ec1u ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng : h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ef1, h\u1ecd \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng theo, ch\u1ec9 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i coi nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi di \u0111\u1ecbch th\u00f4i. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ch\u1ec9 cho th\u1ea3 neo \u0111\u1eadu \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n, \u0111\u1ed5i ch\u00e1c mua b\u00e1n xong xu\u00f4i, l\u1ea1i b\u1eaft ch\u1edf thuy\u1ec1n \u0111i, kh\u00f4ng h\u1ec1 cho l\u00ean b\u1edd \u1edf l\u00e2u, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng cho c\u00f9ng h\u1ecd trao \u0111\u1ed5i ri\u00eang. V\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u0103n l\u1ea5p t\u1eeb khi m\u1edbi ch\u1edbm ra, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb khi c\u00f2n nh\u1ecf m\u1ecdn r\u1ea5t l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. Tuy nhi\u00ean h\u1ecd c\u00f3 l\u00f2ng gi\u1ea3o quy\u1ec7t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 r\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 sinh l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?<\/p>\n<p>K\u1ec3 ra, bi\u1ebft t\u1ef1 tr\u1ecb th\u00ec m\u1ea1nh, c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng lo. Nay c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i ; c\u1eeda bi\u1ec3n Thi N\u1ea1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u1ea1i m\u1edbi x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i H\u1ed5 C\u01a1, \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu ; c\u00f2n \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n \u1edf V\u0129nh Long ; \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o chia ph\u00e1i l\u00ednh th\u00fa tu\u1ea7n ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u1eeba s\u1ef1 lo b\u1ea5t ng\u1edd. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ta ng\u0103n gi\u1eef b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i th\u1ebf \u0111\u00e1ng s\u1ee3 m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb m\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u0169ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau tan l\u00f2ng t\u00e0. Kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch tr\u1edf xa x\u00f4i, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00f4ng th\u1eb3ng v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh l\u00e1ng gi\u1ec1ng ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00f5i \u0111\u1ea5t, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i manh t\u00e2m nh\u00f2m ng\u00f3 n\u1eefa. Sao l\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh s\u1edf d\u0129 b\u1ecb khinh l\u1eddn m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i sinh ra ng\u1edd v\u1ef1c \u01b0 ? N\u1ebfu b\u1ea3o l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec3 cho d\u1ee9t thuy\u1ec1n h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1eefa, th\u00ec ta d\u1eabu kh\u00f4ng \u0111i, ch\u1eafc \u0111\u00e2u l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u01b0 ? \u0110\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eafc l\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, th\u00ec ta l\u1ea1i s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111i. L\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u00fd, ch\u1ec9 t\u1ecf cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft l\u00e0 y\u1ebfu th\u00f4i. Hu\u1ed1ng chi c\u00e2u n\u00f3i, xin gi\u1ea3m thu\u1ebf kh\u00f3a, sai ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh, l\u0129nh c\u00e1c ho\u00e1 h\u1ea1ng, \u0111em \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng kia trao \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh, l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u00f4ng s\u1ef1 l\u00fd. K\u1ec3 ra, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u1eabn khoe khoang v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u1ecd kh\u00e9o l\u00e1i thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n n\u1ecd sang bi\u1ec3n kia nh\u01b0 bay. Nay qu\u00e2n ta c\u0169ng bi\u1ebft l\u00e1i ch\u1edf thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n kh\u00f4ng k\u00e9m s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a h\u1ecd, th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0m cho h\u1ecd ch\u00f9n l\u00f2ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 2 \u0111\u1eb1ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 u\u1ef7 cho ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111i do th\u00e1m, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin, m\u00e0 c\u00f3 nghe bi\u1ebft, c\u0169ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nghe l\u1ecfm chuy\u1ec7n \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng x\u00f3 ch\u1ee3, ch\u1ec9 l\u00e0m cho nao l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, sao c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c d\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc di \u0111\u1ecbch \u01b0 ? T\u00f3m l\u1ea1i, ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1eddi t\u00e2u kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9, thu l\u1ea1i \u0111\u1ed3n Chu Nham. B\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb sau khi v\u00f2ng v\u00e2y \u1edf Qu\u1ea3ng Bi\u00ean b\u1ecb tan v\u1ee1, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y t\u1ee5 h\u1ecdp, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 3000 ng\u01b0\u1eddi. Phong b\u1eaft ph\u00e1 ch\u1eb1m r\u1eadm, b\u1eafc c\u1ea7u \u0111i, th\u00e2n \u0111\u1ed1c 900 binh d\u0169ng, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Gi\u1eb7c d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng tr\u00e1nh g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, tranh nhau l\u00ean tr\u01b0\u1edbc lu\u1ef9, h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n x\u00f4ng pha trong tr\u1eadn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Nha Ti\u00ean, b\u1ecdn gi\u1eb7c khi\u1ebfp s\u1ee3, quan binh th\u1eeba th\u1ebf, ho\u1eb7c l\u1ea5y dao ch\u00e9m, ho\u1eb7c l\u1ea5y gi\u00e1o \u0111\u00e2m, gi\u1ebft ch\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00e2m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00f4 k\u1ec3, gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y tan, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110em tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua r\u1ea5t khen v\u00e0 vui l\u00f2ng, l\u1eadp t\u1ee9c xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c ch\u1ee9c h\u00e0m Lang trung, v\u1eabn quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, c\u1ea5t b\u1ed5 cho l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, th\u01b0\u1edfng cho 300 quan ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u1eb1ng b\u1ea1c ; c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u00e0\u00a0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u00fac, gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng, b\u1ed5 th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ; Bang bi\u1ec7n Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb7ng V\u0103n Dao, \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ee5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. C\u00f2n c\u00e1c Su\u1ea5t c\u01a1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 th\u1ee9 ; th\u00ed th\u1ef1, th\u00ed sai \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 ; v\u1ec1 binh d\u0169ng th\u01b0\u1edfng chung cho 2000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 : gi\u1ee5c Th\u1ef1 ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean v\u1ec1 ngay t\u1ec9nh l\u1ef5, nh\u00e2n c\u00e1i th\u1ebf ch\u1ebb tre \u1ea5y, ti\u00eau di\u1ec7t nh\u1eefng b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i, r\u1ed3i th\u1eb3ng t\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Khai Bi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, h\u1ec5 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00ec ra s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, tu\u1ef3 n\u01a1i cho chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n l\u1ea1i v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi L\u00e3nh binh l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Giai, \u0111em h\u01a1n 400 binh d\u0169ng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn T\u00e2y Ninh b\u1eaft gi\u1eb7c, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 lan sang \u0111\u1ebfn h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh, n\u00ean th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1ecb ch\u00fang l\u1eeba d\u1ed1i d\u1ed7 d\u00e0nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c gi\u1eb7c \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u00e3 b\u1ecb quan binh gi\u1ebft tan, m\u00e0 m\u1ed9t r\u1ebbo Tr\u1ea5n T\u00e2y, s\u1ee9c qu\u00e2n t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean. C\u00f2n \u1edf T\u00e2y Ninh ch\u1eb3ng qua nh\u00e2n th\u1ea5y s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay ng\u01b0\u01a1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, n\u00ean tu\u1ef3 nghi m\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec1u ki\u00eam h\u00e0nh c\u1ea3 : ai b\u1ecb gi\u1eb7c xua \u0111u\u1ed5i hi\u1ebfp b\u00e1ch th\u00ec chi\u00eau d\u1ee5 cho v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, k\u1ebb n\u00e0o c\u1ee9 gi\u1eef m\u00ea mu\u1ed9i, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, th\u00ec gi\u1ebft cho h\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed1ng n\u00e0o.<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y, ch\u1ec9 ra v\u00e0o trong \u0111\u00e1m b\u1ee5i r\u1eadm, m\u1ed7i khi g\u1eb7p quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec tr\u1ed1n l\u1ee7i nh\u01b0 chu\u1ed9t, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u00f9ng, sao hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m. Chu\u1ea9n cho m\u01b0\u1edbn m\u1ed9 nh\u00e2n d\u00e2n nh\u00ecn k\u1ebb n\u00e0o du th\u1ee7, du th\u1ef1c, m\u00e0 m\u1ea1nh kho\u1ebb can \u0111\u1ea3m, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u li\u1ec1u ch\u1ebft, \u0111\u1ed9 3 hay 5 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, h\u1eadu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o, \u0111em theo qu\u00e2n th\u1ee9, h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, sai \u0111i tr\u01b0\u1edbc gi\u1ebft gi\u1eb7c. N\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n ch\u1ea1y, t\u1ee9c th\u00ec sai \u0111\u1ec1u c\u1ea7m dao ng\u1eafn, m\u0169i nh\u1ecdn, x\u00f4ng pha c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft trong r\u1eebng, theo l\u1ed1i ch\u1ea1y m\u00e0 \u0111u\u1ed5i gi\u1ebft, th\u00ec gi\u1eb7c t\u1ef1 kh\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh t\u00e2u n\u00f3i : 2 huy\u1ec7n B\u00ecnh An v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, \u0111\u1ecba gi\u1edbi ti\u1ebfp ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9t d\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf n\u00fai r\u1eebng h\u1ebbo l\u00e1nh r\u1eadm r\u1ea1p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u01a1 H\u1eefu Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Kh\u1ea3, qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em 200 binh d\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef. Nay ti\u1ebfp b\u00e1o c\u00f3 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, k\u1ebft h\u1ee3p nhau \u0111\u1ebfn h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9i kh\u0103n v\u1ea3i tr\u1eafng t\u1eeb Nam Ninh \u0111\u1ebfn. Qu\u00e2n ta giao chi\u1ebfn v\u1edbi b\u1ecdn \u1ea5y, vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, b\u1ecb s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, gi\u1eb7c c\u0169ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n lui ch\u1ea1y. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam 500 binh d\u0169ng, th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n l\u0129nh \u0111em \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng Tr\u1ea7n V\u0103n Kh\u1ea3 1 c\u1ea5p v\u00e0 b\u1eaft ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, t\u1eeb ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean v\u1ec1 t\u1ec9nh, t\u1ea1m thay gi\u1eef \u1ea5n, c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng, cho l\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, d\u1eabu \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft tan, m\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 Ch\u00e2n Tri\u1ebft c\u00f2n ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft, th\u1ebf t\u1ea5t l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp nhau l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf. B\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean l\u00e0 gi\u1eb7c Ti\u00ean, d\u1eabu \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, nh\u01b0ng b\u1ecdn l\u0169 s\u00f3t l\u1ea1i h\u00e3y c\u00f2n \u1ea9n n\u00e1u trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t. V\u1eady 2 ph\u1ee7 \u1ea5y, m\u1ed9t n\u01a1i l\u00e0 gi\u1eefa b\u1ee5ng, m\u1ed9t n\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e8n ph\u00e1i u\u1ef7 Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do, Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u1ed1, \u0111em 500 binh d\u0169ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng 400 binh \u0111\u1ea1o Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, tu\u1ef3 c\u01a1 n\u00e3 b\u1eaft. Quang Huy\u00ean l\u1ea1i \u0111em 1200 binh d\u0169ng \u0111\u1ebfn T\u0129nh Bi\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u00e0 h\u1ed9i h\u00e0m d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u00e0n t\u00ednh ph\u00e9p h\u00e0nh binh nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e3 h\u1ee3p \u00fd ta. Ta s\u1ebd tr\u00f4ng mong ng\u1ef1a t\u1edbi l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Quang Huy\u00ean li\u1ec1n do \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u0110\u1ecba T\u1ea1ng, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Giang Th\u00e0nh, nghe tin b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 2000 t\u00ean, t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf n\u00fai B\u00e0 \u0110i\u00ean, Huy\u00ean th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, s\u00fang b\u1eafn ch\u1ebft tr\u1eadn r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vua b\u00e8n th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; Su\u1ea5t c\u01a1 c\u0169ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n S\u01a1 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 th\u1ee9 ; bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n. V\u1eeba g\u1eb7p th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng t\u1edbi t\u1ec9nh l\u1ef5, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh t\u00e2u xin tr\u00edch nh\u1eefng t\u00f9 t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u, kh\u1ed5 sai \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1t \u0111\u1ebfn, l\u00e0 20 t\u00ean, th\u00e1o xi\u1ec1ng x\u00edch cho l\u00e0m binh, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u1ee5c thi\u1ec7n, th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, g\u1eb7p c\u00f3 sai ph\u00e1i sung l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung do Kinh ph\u00e1i ra l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n t\u1eeb t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u00e2y, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : c\u00f3 d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Phong, lan tr\u00e0n qua ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean, nguy\u00ean Ph\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Ch\u00e2n Tri\u1ebft, t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 \u0111em th\u1ed5 binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Khi \u0111i h\u1eafn c\u00f3 kh\u00f3c l\u00f3c, \u0111em cha m\u1eb9 v\u1ee3 con k\u00fd th\u00e1c cho L\u00e3nh binh An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n, Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u nh\u1edd tr\u00f4ng nom cho, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Khi \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n nghe tin Ch\u00e2n Tri\u1ebft lui qu\u00e2n, v\u1ed9i v\u00e0ng s\u1ee3 h\u00e3i b\u1ecf ch\u1ea1y, Bi\u1ec3u c\u0169ng ch\u1ea1y theo, b\u1ecf qu\u00ean m\u1ea5t th\u00e2n quy\u1ebfn c\u1ee7a Ch\u00e2n Tri\u1ebft, n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111i theo gi\u1eb7c. Ch\u00e2n Tri\u1ebft b\u1ecf \u0111i, b\u00e8n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1eeb m\u1ee5c trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c. T\u1eeb b\u1ea5y gi\u1edd tr\u1edf \u0111i b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00e0ng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00eam. Th\u1ef1c l\u00e0 b\u1edfi t\u1ef1 b\u1ecdn Hu\u1ea5n kh\u00f4ng kh\u00e9o x\u1eed tr\u00ed, n\u00ean m\u1edbi g\u00e2y th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec Ch\u00e2n Tri\u1ebft nguy\u00ean c\u00f3 l\u00f2ng ra s\u1ee9c d\u1eb9p gi\u1eb7c, ch\u1ec9 v\u00ec Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n s\u1ee3 h\u00e3i nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, l\u1ea1i x\u1eed tr\u00ed tr\u00e1i l\u1ebd, th\u00e0nh ra l\u1ee1 vi\u1ec7c. V\u1eady t\u1ee9c kh\u1eafc b\u1eaft Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n xi\u1ec1ng x\u00edch l\u1ea1i, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u c\u0169ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u giao cho Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, \u0111\u1ed1c c\u00f9ng v\u1edbi Ni\u1ebft ty l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Th\u1ea1nh tra x\u00e9t ngh\u1ecb x\u1eed\u201d. Khi \u00e1n x\u00e9t xong, Kh\u1eafc Bi\u1ec3u \u0111\u00e3 ch\u1ebft, truy thu l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1eafc ; c\u00f2n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t \u1edf kho ra 2 c\u1ed7 s\u00fang xung ti\u00eau b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng (l\u00f2ng s\u00fang ch\u1ed7 \u0111\u1ea1n ph\u00e1t ra \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c, 4 ph\u00e2n ; l\u00f2ng n\u1ea1p thu\u1ed1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c), \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i 100 qu\u1ea3, t\u1ea3i \u0111\u1ebfn ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ph\u00f2ng H\u1ea3i \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Sai t\u1ec9nh th\u1ea7n d\u1ef1 k\u1ebft s\u1eb5n c\u00e1i b\u00e8 n\u1ed5i l\u00e0m h\u00ecnh d\u00e1ng c\u00e1i thuy\u1ec1n, v\u00e0 l\u1ea5y c\u00e1i ph\u00ean tre l\u00e0m h\u00ecnh d\u00e1ng l\u00e1 bu\u1ed3m. B\u00e8n sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng ; Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Thi\u1ec7n, \u0111em theo th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7 c\u00f9ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111em c\u00e1i b\u00e8 n\u1ed5i \u1ea5y, \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u1ea3o Di\u00ean Chu\u1ef7, ch\u1ed7 con \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e0u thuy\u1ec1n ngo\u00e0i bi\u1ec3n ra v\u00e0o t\u1ea5t ph\u1ea3i qua \u0111\u1ea5y, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh li\u1ec7u t\u1ea7m s\u00fang, b\u1eafn th\u1eed 3 ph\u00e1t s\u00fang xung ti\u00eau, 10 ph\u00e1t s\u00fang h\u1ed3ng ; r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111em c\u00e1i b\u00e8 n\u1ed5i \u1ea5y, d\u1eddi \u0111\u1ebfn trong v\u1ee5ng ch\u1ed7 t\u00e0u thuy\u1ec1n v\u1eabn \u0111\u1eadu \u0111\u1ed7, l\u1ea1i b\u1eafn th\u1eed nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m xem b\u1eafn c\u00f3 tr\u00fang hay kh\u00f4ng, v\u00e0 s\u1ee9c s\u00fang b\u1eafn ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edbc, \u0111\u0103ng k\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng tr\u1edf v\u1ec1 Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u. R\u1ed3i l\u1ea1i ph\u00e1t th\u00eam cho \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang. (M\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang xung ti\u00eau : ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i 100 qu\u1ea3, thu\u1ed1c s\u00fang 400 ph\u00e1t).<\/p>\n<p>Nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf V\u0129nh Long b\u1ecb th\u1ea5t ho\u1ea3, ch\u00e1y lan h\u01a1n 200 n\u00f3c nh\u00e0, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft ch\u00e1y. T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n Tuy\u00ean, L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam, ph\u00e1t ch\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi t\u00e2u. B\u1ed9 H\u1ed9 cho l\u00e0 chuy\u00ean quy\u1ec1n t\u1ef1 ti\u1ec7n tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Tuy\u00ean v\u00e0 Khi\u00eam \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 n\u00f3ng n\u1ef1c lu\u00f4n m\u1ea5y tu\u1ea7n, kh\u00ed h\u1eadu tr\u00e1i ho\u00e0. Vua sai Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ; Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Phong b\u00e1 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Nh\u01b0ng gi\u00f3 b\u1eafc ch\u01b0a th\u1ea5y \u1ee9ng nghi\u1ec7m, l\u1ea1i sai Tham tri Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c n\u01a1i trong thu\u1ed9c h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n m\u01b0a l\u1ee5t, g\u1ea1o c\u1ee7a d\u00e2n \u0103n mua ki\u1ebfm h\u01a1i kh\u00f3, t\u1ef1u trung 1 huy\u1ec7n M\u1ef9 Ho\u00e1, b\u1ecb tai h\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n c\u1ea3, kh\u00f4ng c\u00f2n t\u01b0 s\u1ea3n g\u00ec, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u0129nh mua \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 th\u00f3c b\u00e1n ra. Xin cho chi\u1ebfu s\u1ed1 d\u00e2n c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5, \u0111\u1ec1u cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi vay 1 h\u1ed9c, \u0111\u1ebfn v\u1ee5 h\u1ea1 sang n\u0103m ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p tr\u1ea3. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, ti\u1ebft th\u1ee9 t\u00e2u b\u00e1o l\u00e0 b\u1ecb gi\u00f3 m\u01b0a l\u00e0m tai h\u1ea1i, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai x\u00e9t theo ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecb tai h\u1ea1i nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng m\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c ra hay ph\u00e1t ch\u1ea9n. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho s\u1ed1 thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f2n thi\u1ebfu l\u1ea1i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 n\u01a1i b\u1ecb tai h\u1ea1i nh\u1eb9, th\u00ec sinh l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 ti\u1ec7n th\u01b0 m\u1ed9t ch\u00fat, m\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ecb tai h\u1ea1i n\u1eb7ng, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft th\u1ea3y t\u01b0\u01a1i vui ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i kh\u00f3 m\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh : Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng H\u00f3a, B\u1eafc Ninh v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m x\u00e9t nghi\u1ec7m, \u0111\u1ed3 \u0103n th\u1ee9c d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n gian qu\u1ea3 \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u1ea1ch thu\u1ebf qu\u1ea3 \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed9p thanh tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c hay ho\u1eb7c c\u00f3 t\u1ecf ch\u00fat gieo neo, n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ee9u ch\u1eefa, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Ta l\u1ea1i ngh\u0129 : c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t g\u1eb7p tai h\u1ea1i, v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t nh\u01b0 th\u1ebf, gi\u00e1 g\u1ea1o cao \u0111\u1eaft, nh\u01b0ng ph\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 ch\u00ed ho\u1eb7c nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra. V\u1eady d\u1ee5 cho \u0111\u1ec1u x\u00e9t trong h\u1ea1t ch\u1ed7 n\u00e0o xung y\u1ebfu, nh\u01b0 ph\u1ee7 th\u00e0nh L\u00fd Nh\u00e2n, H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00f9ng l\u00e0 n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng xa, tr\u1ed9m gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n ch\u00ednh, tr\u0103m quan d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u1ea1y m\u1eebng. Vua tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n v\u00ec kh\u00f3 \u1edf, ngh\u1ec9 kh\u00f4ng ra tri\u1ec1u m\u1ea5y h\u00f4m ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd y\u00ean kh\u1ecfi, m\u1edbi ra tri\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>Xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ra tai, l\u1ea1i th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y qu\u1ea5y r\u1ed1i, ta tr\u00f9 t\u00ednh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, \u0111\u00eam ng\u00e0y lo l\u1eafng, l\u1ea1i th\u00eam kh\u00ed b\u1ea5t ch\u00ednh c\u1ee7a n\u1eafng m\u00f9a \u0111\u00f4ng, n\u00ean b\u1ecb c\u1ea3m nhi\u1ec5m. May nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ban \u01a1n, mi\u1ebfu x\u00e3 cho Ph\u01b0\u1edbc, nay ta \u0111\u00e3 kh\u1ecfi b\u1ec7nh, l\u00e0nh m\u1ea1nh, ng\u00e0y th\u00eam khang c\u01b0\u1eddng. H\u00f4m nay ra ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n coi ch\u1ea7u, c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf ai c\u0169ng hoan h\u00f4 m\u1eebng r\u1ee1. \u0110\u00e1ng n\u00ean r\u1ed9ng ban \u01a1n \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng vui. T\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn v\u0103n v\u00f5 quan vi\u00ean v\u00e0 b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch binh \u0111inh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng g\u1ea1o v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. C\u00e1c sinh vi\u00ean h\u1ecdc \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m c\u0169ng th\u01b0\u1edfng 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho Ng\u1ef1 y vi\u1ec7n Th\u00e1i y l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c H\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c gia 2 c\u1ea5p ; Bang bi\u1ec7n l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u1ee9c, c\u1ed9ng 13 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eeda l\u1ec5 tam sinh, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, sai quan \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Ti\u00ean y t\u1ebf 1 tu\u1ea7n. L\u1ea1i sai quan chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u00e0n Giao, X\u00e3 v\u00e0 c\u00e1c mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o t\u1ea1.<\/p>\n<p>Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u vua m\u1edbi ra tri\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, c\u00f3 d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eefa n\u1ecd nh\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 thi\u00ean tai, Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 lo\u1ea1n l\u1ea1c, ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, th\u1ee9c ng\u1ee7 kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o ng\u01a1i ; h\u01a1n n\u1eefa v\u00ec th\u1eddi kh\u00ed b\u1ea5t ch\u00ednh, m\u1edbi b\u1ecb c\u1ea3m m\u1ea1o. Tr\u00ean nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ph\u00f9 h\u1ed9, mi\u1ebfu x\u00e3 ban \u01a1n, nay \u0111\u00e3 y\u00ean kh\u1ecfi, ng\u00e0y th\u00eam l\u00e0nh m\u1ea1nh. Ngh\u0129 n\u00ean s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ebf [tr\u1eddi \u0111\u1ea5t th\u1ea7n linh] \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u1ea5m l\u00f2ng k\u00ednh s\u1ee3 c\u1ea3m k\u00edch\u201d. B\u00e8n sai ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n minh, b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ? b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cVi\u00ean Kinh do\u00e3n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy Thu\u1eadt, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ebb m\u1ea1nh ra coi ch\u1ea7u, c\u00e1c quan ch\u00fac m\u1eebng. M\u00ecnh l\u00e0m vi\u00ean do\u00e3n \u1edf n\u01a1i kinh tri\u1ec7u ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ecdp c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o trong Kinh k\u1ef3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i t\u00ecnh y\u00eau m\u1ebfn k\u00ednh tr\u1ecdng. \u0110\u00f3 d\u1eabu l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u1ee5 \u00fd v\u1ec1 t\u00f4n vua th\u00e2n b\u1ec1 tr\u00ean d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ea1o trung hi\u1ebfu, h\u00e1 ch\u1ea3 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u01b0 ?\u201d<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 sang n\u0103m t\u1edbi kho\u00e1 l\u1ec7 sang n\u01b0\u1edbc Thanh ti\u1ebfn c\u1ed1ng h\u1eb1ng n\u0103m, l\u1ea1i g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft \u201cl\u1ee5c tu\u1ea7n ch\u00ednh th\u1ecd\u201d vua nh\u00e0 Thanh, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ef1a c\u1eed 2 s\u1ee9 b\u1ed9. B\u00e8n cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, sung l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 \u0111i m\u1eebng th\u1ecd ; H\u1ed9 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Phan T\u0129nh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, sung l\u00e0m Gi\u00e1p ph\u00f3 s\u1ee9 ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, gia h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, sung l\u00e0m \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9. \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, gia h\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, sung Ch\u00e1nh s\u1ee9 \u0111i ti\u1ebfn c\u1ed1ng h\u1eb1ng n\u0103m, Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, sung l\u00e0m Gi\u00e1p ph\u00f3 s\u1ee9 ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, gia h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 sung l\u00e0m \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cS\u1ee9 b\u1ed9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh, ph\u1ea3i c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc ng\u00f4n ng\u1eef, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 sung tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi tham b\u1ec9, th\u00e0nh ra b\u1ecb n\u01b0\u1edbc h\u1ecd khinh r\u1ebb, nh\u01b0 s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n, mua ri\u00eang th\u1ef1c v\u1eadt, nay v\u1eabn th\u00e0nh ra tr\u00f2 c\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u00e1ng l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang v\u00e0 V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, s\u1ee9 b\u1ed9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh, th\u01b0\u1eddng \u0111em v\u1eadt h\u1ea1ng trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh. N\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u0103n hi\u1ebfn, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh tr\u1ecdng v\u1ecdng. N\u1ebfu nh\u00e2n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, m\u00e0 trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng ho\u00e1, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft, coi \u0111\u00f3 l\u00e0m khinh tr\u1ecdng, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00e0 nh\u00e3 quan. Xin t\u1eeb nay h\u1ec5 s\u1ee9 b\u1ed9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00f3 n\u00ean mua th\u1ee9 g\u00ec, l\u1ea5y b\u1ea1c l\u1ea1ng m\u00e0 trao \u0111\u1ed5i, c\u00f2n ho\u00e1 v\u1eadt \u0111em k\u00e8m \u0111i th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi t\u00e2u r\u1ea5t kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. K\u1ec3 ra, ho\u00e1 v\u1eadt \u0111\u1ec1u b\u1edfi ch\u1ed7 s\u1ea3n xu\u1ea5t m\u00e0 ra, l\u1ea5y th\u1ee9 c\u00f3 \u0111\u1ed5i th\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3, x\u01b0a nay v\u1eabn th\u1ebf, t\u1ee9c nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng : nh\u1ee5c qu\u1ebf, \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, y\u1ebfn oa, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta s\u1ea3n ra, m\u1ed7i khi g\u1eb7p k\u1ef3 sang s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Thanh, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111em theo \u00edt nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i ph\u1ea9m v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh, nh\u01b0 : nh\u00e2n s\u00e2m, thu\u1ed1c men, s\u00e1ch v\u1edf l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 thanh qu\u00fd \u0111\u1ec3 sung cho qu\u1ed1c d\u1ee5ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf h\u00e0ng ch\u1ee3, \u0111\u1ed5i mua t\u1ea1p ho\u00e1, m\u01b0u toan c\u1ea7u l\u1ee3i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1ec7 quen, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec cho qu\u1ed1c th\u1ec3 \u0111\u00e2u ? Hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111\u1ed5i th\u1ee9 c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f3 m\u00e0 l\u1ea5y th\u1ee9 m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u00edch, h\u00e1 c\u00f3 coi c\u00e1i \u0111\u00f3 l\u00e0 khinh tr\u1ecdng \u01b0 ? C\u00f2n b\u1ea3o l\u00e0 \u0111em b\u1ea1c l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i m\u1edbi ph\u1ea3i, th\u00ec th\u1eed ngh\u0129 l\u1ea5y b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i, c\u00f9ng l\u1ea5y v\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i, 2 \u0111\u1eb1ng c\u00f3 kh\u00e1c nhau c\u00e1i g\u00ec ? S\u1edf ki\u1ebfn k\u00e9m c\u1ecfi b\u1ec9 \u1ed5i, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh, t\u1edbi k\u1ef3 th\u00e1ng 11 n\u00e0y thay ban, ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i 1 ban \u1edf \u0111\u1ed9i ng\u0169 ; c\u00f2n \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, binh \u0111\u1ec1u qu\u00ea thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i thay phi\u00ean \u1edf 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi l\u00ednh t\u1ec9nh chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Nay n\u01a1i \u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, \u0111\u00e3 c\u00f3 300 l\u00ednh t\u1ec9nh, gi\u1eef g\u00ecn l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. C\u00f2n v\u1ec7 \u1ea5y chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 11 n\u00e0y chi\u1ec3u theo th\u1ee9 t\u1ef1 trong ban v\u1ec1 Kinh th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn bi\u1ec3n, n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh ph\u00f2ng gi\u1eef, th\u00ec do t\u1ec9nh \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00ednh \u0111\u00e3 m\u00e3n ban \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed9n g\u00ec.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1ed1n \u0111i. T\u1ef1u trung nguy\u00ean c\u00f3 b\u1ecdn can ph\u1ea1m ph\u00e1t binh s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0 35 ng\u01b0\u1eddi, xin cho \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m \u0111\u1ed9i H\u1ea3i thi\u1ec7n ; c\u00f2n h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb. L\u1ea1i 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb, hi\u1ec7n s\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, xin cho d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean tha ra c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n 3 n\u0103m, nh\u01b0ng ch\u1ec9 l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 t\u01b0, \u1edf b\u1ed9 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Nay t\u1ef1 bi\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u00fang, xin tr\u00ecnh b\u00e0y duy\u00ean do, t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh, b\u1ea3n \u00e1n can tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 k\u1ebb t\u1ed9i nh\u1eb9, c\u00f3 k\u1ebb t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, h\u00e1 n\u00ean vi\u1ec7n l\u1ebd \u0111\u1ee7 ni\u00ean h\u1ea1n m\u00e0 nh\u1ea5t lo\u1ea1t tha ra \u01b0 ?\u201d B\u00e8n sai vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111em t\u1ed9i danh c\u1ee7a c\u00e1c k\u1ebb ph\u1ea1m \u1ea5y tra x\u00e9t l\u1ea1i. \u0110\u00e3 tr\u00edch ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh t\u1ed9i thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng l\u00e0 47 t\u00ean (H\u00e0 N\u1ed9i 19 t\u00ean, Nam \u0110\u1ecbnh 21 t\u00ean, H\u01b0ng Y\u00ean 7 t\u00ean). B\u00e8n truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh chi\u1ebfu t\u00ean g\u1ecdi \u0111\u1ebfn h\u1ecdp, \u0111\u1ec3 v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169, kh\u00f4ng m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh c\u1ea3. T\u1ec9nh th\u1ea7n, b\u1ed9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. Chu\u1ea9n cho h\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o t\u00ecnh t\u1ed9i nh\u1eb9, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu t\u1ed9i n\u1eb7ng l\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111i\u1ec1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean c\u1ea3, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb g\u00ec. Nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00e0m s\u1ed5 kh\u1ea9n c\u1ea5p, b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o l\u00fd d\u1ecbch kh\u00f4ng t\u1ed1t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang gi\u1edf l\u1ed1i x\u1ea3o tr\u00e1, ho\u1eb7c \u0111em ru\u1ed9ng x\u1ea5u sung v\u00e0o c\u1ee7a c\u00f4ng, m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh ri\u00eang chi\u1ebfm ru\u1ed9ng m\u00e0u m\u1ee1 ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch, thay t\u00ean ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, b\u1edbt s\u1ed1 ru\u1ed9ng th\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111i, m\u00e0 th\u00eam c\u00e1i s\u1ed1 ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u v\u00e0o cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ; ho\u1eb7c ru\u1ed9ng th\u1ef1c nhi\u1ec1u h\u01a1n s\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn sau khi sung c\u00f4ng, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u1ea5p, v\u1edbi v\u01b0\u1eddn \u0111\u00e3 hi\u1ec7n th\u00e0nh, m\u1ea1o sung l\u00e0m c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111em c\u1ea5p ri\u00eang cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed1i t\u1ec7 kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1ed9t th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. Nay th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ki\u1ec7n c\u00e1o nhau, n\u1ebfu \u0111\u1ec1u x\u00e9t c\u1ea3, th\u00ec tra kh\u00e1m kh\u00f4ng xu\u1ec3. Xin h\u1ea1n cho trong 15 h\u00f4m ai c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 \u1ea5y, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ef1 th\u00fa, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u01a1n t\u1ed1 c\u00e1o, t\u00e2u xin c\u1ea3i ch\u00ednh l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u1ed1i ki\u1ec7n c\u00e1o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1ch qu\u00e2n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1edbt ch\u1ed7 nhi\u1ec1u th\u00eam cho ch\u1ed7 \u00edt, l\u1ee3i c\u00f4ng c\u1ed9ng cho nh\u00e2n d\u00e2n, r\u1ea5t l\u00e0 ph\u00e9p hay. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ea5y gi\u1edd, g\u1ea5p l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u00ec \u1edf trong \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 1, 2 ch\u1ed7 sai nh\u1ea7m, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec l\u00fd d\u1ecbch h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u00e1nh kho\u00e9 th\u00eam, b\u1edbt, tham, m\u1ea1o, bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, d\u1ed1i tr\u00e1, n\u1ebfu kh\u00f4ng tra x\u00e9t ph\u00e2n bi\u1ec7t, th\u00ec h\u1ecd l\u00e0m tr\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf gian, m\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n th\u1ebf c\u00f4 h\u00e8n y\u1ebfu, kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn l\u00fac m\u1edbi l\u1eadp ph\u00e1p. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed1c c\u00f9ng v\u1edbi 2 ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft b\u00e1o kh\u1eafp c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n bi\u1ebft, h\u1ea1n trong 1 th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u t\u1edbi t\u1ec9nh th\u00fa t\u1ed9i, th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng cho khoan gi\u1ea3m ; n\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00fa, v\u00e0 th\u00fa kh\u00f4ng h\u1ebft, kh\u00f4ng th\u1ef1c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1c ra, ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u th\u00fa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 tra x\u00e9t thi h\u00e0nh. C\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c \u0111i\u1ec1n, th\u1ef1c ng\u1ea1ch, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n. Ch\u1edb \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7n b\u1ea1c b\u1ecb k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa x\u00e2m l\u1ea5n l\u1eeba d\u1ed1i ; c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng, u\u1ef7 cho b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y th\u00eam m\u1ed1i t\u1ec7 v\u00e0o trong \u1ea5y. Vi\u1ec7c xong c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u xin c\u1ea3i ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, th\u00ec m\u1ed1i tranh gi\u00e0nh m\u1edbi y\u00ean l\u1eb7ng l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u1ea1n d\u00e2ng t\u1edd phi\u1ebfn t\u00e2u n\u00f3i : gia \u0111\u00ecnh b\u1ea7n h\u00e0n, xin c\u1ea5p cho \u00e1o m\u1eb7c m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng cho, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, h\u00e1 n\u00ean c\u1ea7u c\u1ea1nh ban \u01a1n. B\u1ecdn C\u00f4ng t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ea7n h\u00e0n, th\u00ec c\u00e1c quan \u1edf Kinh h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 tham \u00f4 cho n\u00ean gi\u00e0u, m\u00e0 b\u1ecdn h\u1ecd thanh li\u00eam cho n\u00ean ngh\u00e8o \u01b0 ? Sao m\u00e0 \u0111\u00ea h\u00e8n \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! Hai vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec1u x\u1eed ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh ngay 40 roi. B\u1ea1n c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00ea Nguy\u00ean Trung kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean vi\u1ebft ch\u1eef \u201c\u0111\u1ec1\u201d c\u0169ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, chu\u1ea9n cho th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung, nh\u01b0ng h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u1ea1n, \u0111\u1ec1u hi\u1ec7p theo gi\u00fap vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu m\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, nh\u00e2n ti\u1ec7n xem \u0111\u01b0\u1eddng quai b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, th\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thai \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng luy\u1ec7n t\u1eadp qu\u00e2n ng\u0169, l\u1ea1i nh\u00e2n l\u00fac nh\u00e0n h\u1ea1, th\u00fac \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh, ch\u1edf \u0111\u00e1 \u0111\u1eafp th\u00eam v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng quai \u1ea5y, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1. Khi v\u1ec1 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ban khen, th\u01b0\u1edfng cho Thai k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, v\u00e0 bi\u1ec1n binh 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n V\u0129nh Long t\u00e2u n\u00f3i : binh d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 nhi\u1ec1u (205 ng\u01b0\u1eddi), c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed1 t\u00f9 ph\u1ea1m ti\u1ebft th\u1ee9 ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn (210 ng\u01b0\u1eddi), gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n, l\u1ec7 theo v\u00e0o s\u1ed5 d\u00e2n. Xin cho trong s\u1ed1 binh d\u00e2n \u1ea5y l\u1ef1a l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i Thanh h\u1ea3i, sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng, v\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m sai \u0111i l\u1ea5y t\u1ed5 y\u1ebfn \u0111\u1ec7 n\u1ed9p ; c\u00f2n th\u00ec cho c\u00f9ng v\u1edbi t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ed5, \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u00f4n An H\u1ea3i. Duy x\u00e9t ra \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ea3o kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y (binh d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n l\u00e0 150 m\u1eabu, \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn, tr\u1ed3ng cau h\u01a1n 8 m\u1eabu, \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng khoai \u0111\u1eadu h\u01a1n 21 m\u1eabu. V\u1ec1 t\u00f9 ph\u1ea1m, m\u1edbi kh\u1ea9n th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n h\u01a1n 23 m\u1eabu, c\u00f2n th\u00ec b\u1ecf hoang, r\u1eebng r\u1eadm c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 h\u01a1n 180 m\u1eabu), m\u00e0 n\u01a1i d\u00e2n \u1edf th\u00ec c\u01a1 ch\u1ec9 [d\u1ef1ng n\u1ec1n x\u00e2y m\u00f3ng] ch\u01b0a th\u00e0nh. V\u1ec1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n theo l\u1ec7 n\u00ean thu thu\u1ebf th\u1ebf n\u00e0o ch\u01b0a d\u00e1m khinh su\u1ea5t ngh\u0129 b\u00e0n.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cChu\u1ea9n cho gia \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu thu\u1ebf m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng x\u00e3 Xu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, Ph\u00fa H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00f3 \u0111\u01a1n k\u00eau n\u00f3i l\u00e0 : c\u00f3 d\u00f2ng c\u1ea3ng c\u0169, gi\u00e1p v\u1edbi s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, t\u1eeb khi c\u1eeda c\u1ea3ng b\u1ecb l\u1ea5p, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi v\u00e0o ru\u1ed9ng, v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n. Xin cho kh\u01a1i \u0111\u00e0o c\u1ea3ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua sai t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. T\u1ec9nh th\u1ea7n n\u00f3i : c\u1eeda c\u1ea3ng \u1ea5y \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng, n\u1ebfu m\u1ed9t phen kh\u01a1i \u0111\u00e0o, th\u00ec l\u1ee3i v\u1ec1 c\u00e1c x\u00e3 \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, m\u00e0 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc chia r\u00f3t v\u00e0o, l\u00f2ng s\u00f4ng ng\u00e0y m\u1ed9t n\u00f4ng l\u00ean, thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i mau ch\u00f3ng, th\u00e0nh ra h\u1ea1i l\u1eafm.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e0o s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f9ng, d\u00e2n kia \u00fd ki\u1ebfn h\u1eb9p h\u00f2i, h\u00e1 n\u00ean chi\u1ec1u theo l\u1eddi xin. Duy h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u1ea1i cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1edb n\u00f3i, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e2u n\u1ee1 khi\u1ebft nhi\u00ean ng\u1ed3i tr\u00f4ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo c\u00e1c d\u00f2ng c\u1ea3ng c\u0169 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c x\u00e3 \u1ea5y, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 c\u00e1t l\u1ea5p th\u00ec kh\u01a1i c\u00e1t \u0111i, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f4ng c\u1ea1n th\u00ec khoi m\u1edf ra, th\u00ec ru\u1ed9ng l\u00faa nh\u1edd \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi v\u00e0o, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u01b0a ng\u1eadp c\u0169ng kh\u01a1i \u1ee9 t\u1eafc. Vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i v\u1eady.\u201d<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh gi\u1eef b\u1ea3o Sa T\u00f4n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, \u0111\u00e1nh b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf \u0111\u1ed3n Chi Trinh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn l\u1edbn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c Minh, Ma, Y v\u00e0 Y\u1ebft \u1edf L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt v\u00e0 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, t\u1ee5 h\u1ecdp b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, L\u1ea1p, L\u00e0o, v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i qu\u00e1n th\u00f4ng v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y r\u1ed1i. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Chi Trinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n cho l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u00e0 S\u00f4 \u1edf xa v\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf, t\u1ef1 r\u00fat Qu\u1ea3n c\u01a1 V\u0129nh t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n v\u1ec1. Khi \u0111i gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ee3t g\u1eb7p ph\u1ee5c binh c\u1ee7a gi\u1eb7c, Thu\u1eadn c\u00f9ng th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, b\u1ecb ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn, l\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft tan v\u1ee1 c\u1ea3, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y h\u1ebft. Gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng \u0111\u1ebfn b\u1ee9c b\u00e1ch \u0111\u1ed3n Chi Trinh. Nh\u00e0n nh\u00e2n th\u1ea5y kh\u00ed th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng ki\u00eau, b\u00e8n \u0111\u00eam sai h\u01a1n tr\u0103m l\u00ednh tinh tr\u00e1ng \u0111\u00e1nh \u00fap, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c c\u1eaft l\u1ea5y tai, \u0111\u00e2m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ee9a. Gi\u1eb7c b\u00e8n th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i v\u00e2y ch\u1eb7t. B\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ed3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t ch\u1edf s\u00fang l\u1edbn \u0111\u1ebfn b\u1eafn. L\u1ea1i \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng nh\u00e1nh, g\u1ea7n \u0111\u1ed3n, d\u1ef1ng 2 c\u00e1i \u0111\u1ed3n l\u1edbn giao nhau l\u1ea5y c\u1ecdc v\u00e1n ch\u1eb7n l\u1ea5p l\u00f2ng s\u00f4ng nh\u00e1nh. C\u00f2n ch\u1ed7 ng\u00e3 ba v\u1ec1 h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng nh\u00e1nh, th\u00ec ch\u1eb7t c\u00e1c c\u00e2y to b\u1ecf ngang ng\u0103n c\u1ea3n, c\u0169ng \u0111\u1eb7t 1 \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb vi\u1ec7n binh c\u1ee7a ta. Nh\u00e0n \u1edf trong \u0111\u1ed3n, qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng gi\u1eef, \u0111\u00e0o h\u1ea7m h\u1ed1 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u1ea1n s\u00fang l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1eb7c. Tr\u1ea3i 24 ng\u00e0y, th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p. S\u00e1ch ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ef1a tr\u00edch h\u01a1n 370 bi\u1ec1n binh, chia ng\u1ed3i c\u00e1c thuy\u1ec1n chi\u1ebfn, th\u00e2n t\u1ef1 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n \u0111i. \u0110\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u00e3 ba s\u00f4ng nh\u00e1nh \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, th\u1eb3ng t\u1edbi n\u01a1i \u0111\u1ed3n s\u1edf giao nhau, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai hai to\u00e1n qu\u00e2n l\u00ean b\u1edd 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, t\u1ef1 m\u00ecnh do l\u00f2ng s\u00f4ng nh\u00e1nh ch\u1eb7t ph\u00e1 c\u00e1c c\u1ecdc v\u00e0 v\u00e1n, r\u1ed3i c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t x\u00f4ng l\u00ean \u0111\u00e1nh b\u1eeba v\u00e0o, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y. Nh\u00e0n th\u1ea5y qu\u00e2n vi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, m\u1edf c\u1eeda \u0111\u1ed3n ra, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u00e1nh \u1eadp l\u1ea1i, gi\u1eb7c tan v\u1ee1 c\u1ea3, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, \u0111\u1ed1t h\u1ebft \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u00e8n gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y. S\u00e1ch c\u00f9ng Nh\u00e0n th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng, cho n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng nguy hi\u1ec3m, quan b\u00e1o kh\u00f3 th\u00f4ng, \u0111\u00f3ng gi\u1eef kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Sa T\u00f4n, \u0111\u1eafp th\u00eam lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. S\u00e1ch nh\u00e2n c\u00f3 b\u1ec7nh, quay v\u1ec1 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, v\u1eabn \u0111\u1ec3 Nh\u00e0n \u1edf \u0111\u00f3 g\u1ed3m cai qu\u1ea3n h\u01a1n 1000 l\u00ednh, chia ph\u00e1i \u0111i ng\u0103n gi\u1eef. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea5y qu\u00e2n \u00edt th\u1eafng qu\u00e2n nhi\u1ec1u, r\u1ed3i chuy\u1ec3n \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng l\u00ean, gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i s\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i c\u1ee7a qu\u00e2n ta, gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y \u1edf \u0111\u1ed3n Chi Trinh, m\u1ea1nh b\u1ea1o, can \u0111\u1ea3m r\u1ea5t l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc ; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u1ed1 gi\u1eef th\u00e0nh tr\u01a1 tr\u1ecdi, gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ra qu\u00e2n k\u1ef3 binh, gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u1ef1ng c\u00f4ng, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 d\u0169ng c\u00f3 m\u01b0u, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. \u0110\u1ec1u chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng to, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng, gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng, gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. B\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 theo v\u1edbi \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng, gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. Bi\u1ec1n binh \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y th\u01b0\u1edfng chung cho 2000 quan ti\u1ec1n. B\u1ecdn Qu\u1ea3n c\u01a1 theo v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng, qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; c\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 1000 quan ti\u1ec1n. B\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn chu\u1ea9n cho truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thi\u1ec7u truy th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo h\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng m\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>X\u00e9t ra 4 m\u1eb7t H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u1eb7c c\u1ea3, h\u01a1n n\u1eefa, l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn Xi\u00eam, L\u00e0o gi\u00fap s\u1ee9c v\u00e2y l\u00e0m b\u1eady, m\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n, ch\u1ec9 c\u00f3 300 \u2013 400 bi\u1ec1n binh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn gi\u1eb7c nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 4000 \u2013 5000 \u0111\u1ee9a, h\u1ecd l\u00e0 t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf c\u00f2n bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i, c\u1ed1 g\u1eafng nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng h\u1ed3 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng h\u1ecd th\u00ec c\u00f3 \u0111\u00e1ng kh\u00f4ng. Th\u1ebf m\u00e0 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 nghe c\u00f3 Cao H\u1eefu D\u1ef1c, t\u1eebng \u0111em binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1ed9t phen th\u00f4i, c\u00f2n b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, Bang bi\u1ec7n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec ? Ch\u01b0a nghe th\u1ea5y d\u1eddi c\u1eeda vi\u00ean m\u00f4n [c\u1eeda n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n] ra m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc. K\u1ec3 ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ebd c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn, nay \u0111ang l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u00e0 l\u1ea1i v\u1eabn ch\u1eadm tr\u1ec5 tr\u00f9 tr\u1eeb, ch\u1ec9 bo bo ng\u1ed3i gi\u1eef, kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1ef1 ph\u1ea3i h\u0103ng h\u00e1i, th\u00ec tr\u1ecdng tr\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i \u1edf \u0111\u00e2u ? Ta r\u1ea5t h\u1ed5 th\u1eb9n thay cho.<\/p>\n<p>T\u00ecnh th\u1ebf hi\u1ec7n nay, b\u00ean trong \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u00ean ngo\u00e0i ng\u0103n gi\u1eef, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u1ea9n y\u1ebfu, n\u00ean ph\u1ea3i kh\u00edch l\u1ec7 t\u01b0\u1edbng s\u0129, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n l\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, cho b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 \u00fd nh\u00f2m ng\u00f3, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf \u1edf trong n\u01a1i l\u00f2ng b\u1ee5ng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh t\u1ef1 kh\u1eafc ph\u1ea3i y\u00ean, m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. Hi\u1ec7n nay qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e3 h\u1ecdp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1edbn, ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u1edf \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ee7 nh\u1edd c\u1eady \u0111\u1eafc l\u1ef1c. N\u00ean l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nhanh nh\u1eb9n t\u00e0i gi\u1ecfi, \u0111em 1000 \u2013 2000 binh, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi Trung \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00ean vi\u1ec7c. Duy c\u00f3 ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, th\u1ebf gi\u1eb7c c\u1eady c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c Ma v\u00e0 Minh, h\u00e3y c\u00f2n hung h\u0103ng, n\u00ean b\u00e0n t\u00ednh vi\u00ean n\u00e0o \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef ph\u1ee7, vi\u00ean n\u00e0o th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ed9 3000 \u2013 4000 ti\u1ebfn \u0111i, c\u1ed1t sao c\u00e0n qu\u00e9t m\u1ed9t tr\u1eadn cho h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf n\u01a1i \u1ea5y, \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c Xi\u00eam nghe ti\u1ebfng, s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00ec, r\u1ed3i li\u1ec7u c\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i coi gi\u1eef, v\u00e0 d\u1eddi qu\u00e2n \u0111i c\u00e1c n\u01a1i \u1edf trong ph\u1ee7 \u0111\u00f3, h\u1ec5 c\u00f3 b\u1ecdn n\u00e0o c\u00f2n t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p cho b\u1eb1ng h\u1ebft, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c. N\u00ean g\u1ea5p m\u01b0u t\u00ednh, ta \u0111\u1ee9ng ng\u00f3ng tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u v\u1ec1 \u0111\u00f3 !\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 lo\u1ea1n, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u01b0u t\u00ednh c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c thua l\u1ee3i h\u1ea1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a tin t\u1ee9c, \u0111\u1ec3 r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n bi\u1ebft h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u1ea9n y\u1ebfu quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 k\u1ef3 h\u1ea1n, ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd s\u1edb th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u00e2u b\u00e1o ngay ; c\u00f2n c\u00e1c t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ec1 sai ph\u00e1i, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u1ed7 y\u00ean, d\u00f2 th\u00e1m, chu\u1ea9n cho 5, 6 h\u00f4m 1 l\u1ea7n, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ed1i kh\u1ea9n t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5 g\u00e1c b\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 n\u1ea1n nhi\u1ec1u h\u1ed5. Vua nghe tin \u0111\u00f3 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ec3u d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n n\u00fai, \u0111\u1ed1t than ki\u1ebfm c\u1ee7i, ki\u1ebfm \u0103n kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o r\u1ed7i, nay b\u1ecb tai \u00e1ch v\u00ec h\u1ed5, ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 ph\u1ea3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u01b0 ?\u201d B\u00e8n sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5, \u0111em v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh v\u00e0 l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 \u1ea5y t\u00ecm c\u00e1ch v\u00e2y b\u1eaft. L\u1ea1i s\u1eafc cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u c\u1ea1m b\u1eaby \u0111\u1ec3 tr\u1eeb \u0111i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u1ea1 V\u0103n Linh (\u0111i v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt m\u1edbi v\u1ec1), ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf B\u00f4ng Nguy\u00ean, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf C\u1ea7n Ch\u1ea5p (t\u00ean \u0111\u1ea5t, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam Th\u1ecbnh, gi\u00e1p \u0111\u1ed3n Th\u00f4ng B\u00ecnh), b\u00e8n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, v\u1eeba m\u1edbi d\u00e0n tr\u1eadn, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y c\u1ea3, \u0111u\u1ed5i theo kh\u00f4ng k\u1ecbp. B\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y l\u00ean. V\u00e0 n\u00f3i : \u0111\u1ed3n Th\u00f4ng B\u00ecnh, ch\u1ec9 ng\u0103n gi\u1eef c\u00f3 1 m\u1eb7t th\u00f4i, m\u00e0 B\u00f4ng Nguy\u00ean \u0111\u1ecba gi\u1edbi gi\u00e1p c\u00e1c huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1, Nam Th\u00e1i, l\u00e0 n\u01a1i b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp, kh\u1ed1ng ch\u1ebf nhi\u1ec1u ch\u1ed7. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u00f3ng \u1edf Th\u00f4ng B\u00ecnh, c\u00f3 tin c\u00e1o c\u1ea5p, s\u1ee3 kh\u00f3 ki\u00eam tr\u00f4ng coi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u00ednh ng\u0103n gi\u1eef \u1edf \u0111\u00f3, m\u00e0 quay v\u1ec1 B\u00f4ng Nguy\u00ean li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea3i n\u00ean ra qu\u00e2n k\u1ef3 binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi th\u1ea5y c\u00f4ng hi\u1ec7u. N\u1ebfu nghi\u00eam b\u00e0y tr\u1eadn th\u1ebf, th\u1eddi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, c\u00f2n t\u00e0i n\u00e0o \u0111i kh\u1eafp r\u1eebng m\u00e0 \u0111u\u1ed5i t\u00ecm mu\u00f4ng th\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00ednh cho k\u1ef9\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u00e1m b\u00e1o b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n \u1edf \u0111\u1ed3n Chu Nham, n\u00fai L\u1ed9c S\u01a1n, ch\u1ea1y l\u1ebbn v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t tr\u1ea1m Qu\u1ea3ng Tr\u01b0\u1eddng (n\u01a1i \u1ea5y l\u00e0 qu\u00e3ng gi\u1eefa t\u1eeb t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Bi\u00ean), \u0111\u00e3 ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n \u0110\u00f4, Su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u1eb1ng, qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em 300 binh d\u0169ng, t\u1eeb \u0111\u1ed3n Chu Nham th\u1eb3ng t\u1edbi Th\u1ed5 S\u01a1n (t\u00ean b\u1ea3o) ; l\u1ea1i phi b\u00e1o cho \u0111\u1ea1o binh \u1edf Qu\u1ea3ng Bi\u00ean l\u00e0 : Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do, Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u1ed1, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Mai (t\u00ean \u0111\u1ea5t), th\u1eb3ng t\u1edbi Qu\u1ea3ng Tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u00e1nh gi\u00e1p l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ph\u00e1 hu\u1ef7 \u0111\u1ed1t h\u1ebft. V\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 t\u1eeb An Bi\u00ean \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c b\u1eaft \u0111i ngay t\u1edbi Khai Bi\u00ean d\u1eb9p tr\u1eeb b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i x\u00e9t c\u00e1c s\u1edf ru\u1ed9ng do qu\u00e2n l\u00ednh c\u00e0y c\u1ea5y \u1edf Lam Th\u1ee5, Sa K\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ed5 S\u01a1n trong h\u1ea1t, nay \u0111\u00e3 gieo m\u1ea1 c\u1ea5y tr\u1ed3ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 m\u1eabu v\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n theo gi\u1eb7c, l\u00faa th\u00f3c g\u1ea7n ch\u00edn, s\u1ed1 l\u1ea1i c\u00e0ng nhi\u1ec1u. B\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i \u1edf trong r\u1eebng, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng. N\u00fai v\u1eafng \u0111\u00eam khuya, kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra. \u0110\u00e3 l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh, m\u1ed9t m\u1eb7t chia \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft v\u00e0 ch\u1eb7n gi\u1eef c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu ; m\u1ed9t m\u1eb7t s\u1eafm \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 c\u1eaft l\u00faa, sai th\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ed9i h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eaft g\u1eb7t l\u00faa \u1ea5y. Ch\u1eafc l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd, h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng. V\u00ed d\u00f9 kh\u00f4ng b\u00f3 tay \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda qu\u00e2n ch\u1ecbu t\u1ed9i, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 qu\u1ef7 ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u1edf trong r\u1eebng trong hang m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u1eb9o thu\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 t\u1ef1 tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, \u0111\u00e3 l\u00e2u chuy\u00ean do vi\u00ean Th\u1ef1 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, d\u1eabu \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u1ebft ph\u00e1 nh\u01b0ng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, gi\u1eb7c v\u1eabn c\u00f2n ra v\u00e0o l\u1ea9n n\u1ea5p. Nay Quang Huy\u00ean n\u1ebfu theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, chuy\u1ec3n sang Khai, Qu\u1ea3ng l\u00e0 n\u01a1i vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 th\u01b0, ch\u1ec9 s\u1ee3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf. Xin v\u1eabn \u0111\u1ec3 Quang Huy\u00ean \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng. C\u00f2n th\u1ea7n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong xin \u0111\u1ee3i vi\u00ean quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng L\u00e3nh binh \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh h\u1ed9i b\u00e0n c\u01a1 m\u01b0u b\u1eaft gi\u1eb7c xong, s\u1ebd t\u1ee9c th\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 An Giang, s\u1eafm s\u1eeda binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Phong, Phong Nh\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c \u1ea5y th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Quang Huy\u00ean bi\u1ebft r\u1ed3i.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea1i b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y lan tr\u00e0n sang t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i Khai Bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u00e2y quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft lu\u00f4n m\u1ea5y h\u00f4m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i. N\u01a1i \u1ea5y d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng r\u1ed3i. Duy c\u00f2n m\u1ed9t d\u1ea3i Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 m\u1ed9t tu\u1ea7n nay, h\u00e3y c\u00f2n ch\u1eadm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. X\u00e9t ra, b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u1edf n\u01a1i bi\u00ean kh\u1ed5n, vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a m\u00ecnh. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb T\u1ea3 k\u1ef3 tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u00f4ng k\u00e9m 20000 ng\u01b0\u1eddi. \u0110em s\u1ed1 binh l\u1ef1c \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t phen r\u1ea5t d\u1eef d\u1ed9i th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1edb sao l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u1ebf ?<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n d\u1ee5, h\u1ea1n cho th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng sau ph\u1ea3i l\u00e0m xong vi\u1ec7c, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khoan tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ea1i ghi c\u00f4ng sau n\u1eefa. N\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y, v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec c\u00f2n d\u00f9ng b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn c\u00e1i tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf n\u01a1i phong c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u1ea5y ta c\u1ee9 theo ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 thi h\u00e0nh th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n bi\u1ebft n\u1ebfu \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ho\u00e0 h\u00e3y t\u1ea1m ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u1ef5, \u0111\u1ee3i c\u00f3 tin b\u00e1o \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, s\u1ebd ti\u1ebfn c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. L\u1ea1i sai b\u1ed9 C\u00f4ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho chi\u1ebfc thuy\u1ec1n V\u00e2n \u0110i\u00eau \u0111i v\u00e0o Nam, nh\u00e2n thu\u1eadn gi\u00f3 ch\u1edf t\u1edbi c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Hu\u00e2n \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0, chuy\u1ec3n giao \u00e1o tr\u1eadn, kh\u00ed gi\u1edbi cho 5 v\u1ec7 binh \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : c\u1ee9 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 tra x\u00e9t Ph\u01b0\u1edbc t\u01b0 v\u1ec1 c\u00e1c l\u01b0u quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft. T\u1ef1u trung ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c l\u00e0 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i quy\u1ec1n th\u1ef1 Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n, ho\u1eb7c l\u00e0 s\u0129 nh\u00e2n th\u00ed th\u1ef1 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ph\u1ea9m tr\u1eadt cao th\u1ea5p kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau ; l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c h\u00e0m. Nay n\u1ebfu chi\u1ebfu ph\u1ea9m gia t\u1eb7ng m\u1ed9t h\u00e0m, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f3 l\u00e0m. Xin cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nguy\u00ean l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5, th\u00ec truy t\u1eb7ng Ch\u1ee7 s\u1ef1 ; nguy\u00ean l\u00e0 ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u00ec truy t\u1eb7ng T\u01b0 v\u1ee5 ; nguy\u00ean ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m, th\u1ef1 ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u00ec truy th\u1ee5 ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, nguy\u00ean L\u1ea1i m\u1ee5c th\u00ec truy t\u1eb7ng Tri s\u1ef1 ; s\u0129 nh\u00e2n th\u00ec truy t\u1eb7ng H\u00e0n l\u00e2m \u0110\u00e3i chi\u1ebfu. Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : n\u0103m nay \u1edf h\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u00f3 h\u01a1n 3000 m\u1eabu, thu th\u00e0nh th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 13000 h\u1ed9c. \u0110\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho binh \u0111inh t\u00f9 ph\u1ea1m h\u01a1n 280 h\u1ed9c, c\u00f2n bao nhi\u00eau ch\u1ee9a v\u00e0o kho. Nh\u01b0ng x\u00e9t trong h\u1ea1t m\u1ed7i th\u00e1ng chi v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u01b0\u1edbc t\u00ednh m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u h\u01a1n 28000 quan v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng. K\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 2 sang n\u0103m, ti\u1ec1n g\u1ea1o ph\u1ea3i chi \u0111\u1ec1u m\u1ed7i th\u1ee9 h\u01a1n 168000 quan v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng. M\u00e0 \u1edf h\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh hi\u1ec7n ch\u1ee9a ti\u1ec1n h\u01a1n 62300 quan, th\u00f3c g\u1ea1o h\u01a1n 91300 h\u1ed9c v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng. V\u1eady c\u00f2n thi\u1ebfu ti\u1ec1n l\u00e0 h\u01a1n 105700 quan, g\u1ea1o h\u01a1n 76700 ph\u01b0\u01a1ng. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u01b0 \u0111i An Giang tr\u00f9 li\u1ec7u ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea3i \u0111\u1ebfn cho.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNay quan binh h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, t\u1ef1 n\u00ean ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111i ngay d\u1eb9p gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u00f3ng binh t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, ng\u1ed3i \u0111\u1ea5y b\u1ecf ph\u00ed ng\u00e0y th\u00e1ng. Hu\u1ed1ng chi t\u1ec9nh An Giang vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f2n ch\u01b0a xong, n\u1ebfu v\u1eadn ch\u1edf b\u1eadn r\u1ed9n, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea1i th\u00eam nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n \u01b0 ? V\u1ea3 th\u00f3c g\u1ea1o hi\u1ec7n tr\u1eef, \u0111em chi c\u1ea5p trong n\u0103m nay, c\u00f2n c\u00f3 ph\u1ea7n th\u1eeba ; duy c\u00f3 ti\u1ec1n th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c sung t\u00fac th\u00f4i. Nay chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh An Giang ch\u1edf giao cho 30000 quan ti\u1ec1n ; \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 12, n\u1ebfu b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 d\u1eb9p xong, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft binh thuy\u1ec1n t\u1ea3i \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 c\u00f3 m\u01b0a. T\u1eeb khi sang \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn gi\u1edd, kh\u00ed tr\u1eddi n\u00f3ng b\u1ee9c, vua \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n sai quan \u0111\u1ebfn c\u1ea7u \u0111\u1ea3o c\u00e1c \u0111\u1ec1n thi\u00eang, tuy c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a nh\u1ecf v\u00e0i l\u1ea7n, nh\u01b0ng n\u1eafng m\u1eb7t tr\u1eddi c\u00e0ng n\u00f3ng d\u1eef. Vua t\u1ef1 m\u00ecnh tu t\u1ec9nh h\u1ebft s\u1ee9c, ph\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a vua v\u1eabn d\u00f9ng, \u0111\u1ec1u c\u1ea5t b\u1ecf h\u1ebft th\u1ee9 b\u1eb1ng v\u00e0ng ng\u1ecdc. L\u1ea1i sai ty Tam ph\u00e1p x\u1eed vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c cho \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3. Th\u01b0\u1eddng \u1edf trong cung \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng m\u1eadt \u0111\u1ea3o. L\u1ea1i thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u00e0n Tam th\u1ea7n((1) Tam th\u1ea7n : t\u1ee9c l\u00e0 tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t, qu\u1ef7 th\u1ea7n (T\u1eeb nguy\u00ean).1) \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y, ngo\u00e0i Ng\u1ecd M\u00f4n, ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng quan 6 b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 1 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed1c l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00eau kh\u1ea5n. R\u1ed3i th\u00ec gi\u00f3 b\u1ea5c n\u1ed5i l\u00ean, m\u00e2y k\u00e9o \u0111en ngh\u1ecbt, m\u01b0a xu\u1ed1ng r\u1ea5t to, xa g\u1ea7n th\u1ea5m kh\u1eafp.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t vui h\u1ea3, l\u1eadp t\u1ee9c cho ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf kho trong n\u1ed9i, s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ea1. Ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y cho tri\u1ec7t \u0111\u00e0n. Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 b\u1ecdn V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho 1 c\u1ea5p v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng Kim ti\u1ec1n \u201cNh\u01b0 \u00fd\u201d h\u1ea1ng nh\u1ecf, 2 cu\u1ed1n sa ; c\u00f2n b\u1ecdn quan l\u1ea1i, bi\u1ec1n binh gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXIX<\/a> \u2013 219<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840]. M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 ; vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o y\u1ebft. Ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, kh\u00f3c b\u1ea3o v\u1edbi th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTa tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n 2 l\u1ea7n b\u1ecb c\u1ea3m m\u1ea1o, n\u1eb1m chi\u00eam bao th\u1ea5y ti\u00ean \u0111\u1ebf ng\u1ef1 tri\u1ec1u, l\u00f2ng ta kh\u00f4n xi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m, mu\u1ed1n r\u1ea3o l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u h\u1ea7u, l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng y\u00ean, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn l\u00ean. T\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ee9ng b\u1ec7nh li\u1ec1n kh\u1ecfi. D\u1eabu l\u00e0 c\u00f4ng hi\u1ec7u v\u1ec1 d\u00f9ng thu\u1ed1c, nh\u01b0ng c\u0169ng nh\u1edd anh linh c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi, ng\u1ea5m ng\u1ea7m gi\u00fap \u0111\u1ee1, n\u00ean m\u1edbi ch\u00f3ng kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>H\u00f4m \u1ea5y, l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o y\u1ebft xong, vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u1ea1y h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, sai th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u1ecdc b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf ((1) Ng\u1ef1 ch\u1ebf : t\u1ef1 vua l\u00e0m ra.1) v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u01a1 l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u00e8n luy\u1ec7n linh t\u00ednh c\u00f2n h\u01a1n c\u00e1i s\u1edf th\u00edch kh\u00e1c. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c v\u1edbi th\u01b0 sinh, d\u1eabu trong khi ng\u00e2m v\u1ecbnh, c\u0169ng c\u00f3 ng\u1ee5 \u00fd l\u00e0m ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc, y\u00eau nu\u00f4i d\u00e2n. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t v\u0103n s\u0129 th\u00f4i, th\u00ec c\u00f3 qu\u00fd g\u00ec ? Ta xem th\u01a1 c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a, duy c\u00f3 \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n Ho\u00e0ng [Th\u00e1i t\u00f4ng] l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3. V\u1ec1 l\u1eddi l\u1ebd \u00fd t\u1ee9 kh\u00e9o l\u00e9o, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, c\u00e1ch \u0111i\u1ec7u m\u1edbi m\u1ebb l\u1ea1 l\u00f9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 theo k\u1ecbp. Nh\u01b0ng \u1edf trong ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 \u00fd v\u1ecb v\u1ec1 c\u1ea3nh l\u00e2m tuy\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng t\u1ef1a nh\u01b0 b\u1ecdn v\u0103n s\u0129 tranh l\u1ea1 \u0111ua kh\u00e9o th\u00f4i. C\u00f2n th\u01a1 c\u1ee7a C\u00e0n Long \u0111\u1eddi Thanh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u00e9p g\u01b0\u1ee3ng, b\u1ec9 l\u1eadu, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb t\u1ee5ng b\u1ea5y gi\u1edd, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ai s\u1eeda n\u1eafn l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i tr\u00f2 c\u01b0\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf, ta m\u1ed7i khi tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111em b\u00e0n v\u1edbi b\u1ecdn khanh, \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. M\u00e0 b\u1ecdn khanh kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3i \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec l\u1ea1, ch\u1ea3 bi\u1ebft th\u01a1 c\u1ee7a ta, qu\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec3n nh\u00e3 ((1) \u0110i\u1ec3n nh\u00e3 : t\u1ee9c l\u00e0 v\u0103n c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ec9 t\u1ee5c. (T\u1eeb nguy\u00ean).1) c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n cho \u0111\u1eddi sau \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng ? Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u00e0m v\u0103n kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1eef, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1eef l\u00e0m qu\u00fd, nh\u01b0 th\u01a1 c\u1ed5 c\u00f3 c\u00e2u \u201cT\u1ebf v\u0169 ng\u01b0 nhi xu\u1ea5t, vi phong y\u1ebfn t\u1eed t\u00e0\u201d [\u0110\u1ed7 Ph\u1ee7 \u675c\u752b: \u201cT\u1ebf v\u0169 ng\u01b0 nhi xu\u1ea5t, Vi phong y\u1ebfn t\u1eed t\u00e0\u201d \u7d30\u96e8\u9b5a\u5152\u51fa, \u5fae\u98a8\u71d5\u5b50\u659c (Th\u1ee7y h\u1ea1m khi\u1ec3n h\u1ee9ng \u6c34\u6abb\u9063\u8208) M\u01b0a nh\u1ecf c\u00e1 con ra, Gi\u00f3 hiu \u00e9n l\u01b0\u1ee3n nghi\u00eang.] (ngh\u0129a l\u00e0 : m\u01b0a l\u00fan ph\u00fan, con c\u00e1 b\u01a1i ra, gi\u00f3 h\u00e2y h\u1ea9y, chim \u00e9n l\u01b0\u1ee3n th\u1ea5p\u201d). Ng\u01b0\u1eddi sau khen l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m hay h\u01a1n c\u1ea3, t\u1ef1 ta xem ra, ch\u1eef \u201cxu\u1ea5t \u51fa\u201d kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng ch\u1eef \u201cth\u01b0\u1edbng \u4e0a\u201d [th\u01b0\u1edbng ngh\u0129a l\u00e0 l\u00ean] 2 ch\u1eef \u201cnhi \u5152, t\u1eed \u5b50\u201d [\u0111\u1ec1u l\u00e0 con] c\u0169ng l\u00e0 b\u1ed5 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 ch\u1eef h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf b\u1edbt \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 7 l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ea7n l\u00e0m Nghi Ho\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Du l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh r\u00fat lui vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9. Th\u1eeba bi\u1ec7n th\u00e1i gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i n\u00f3i b\u00e0n x\u1eb1ng b\u1eady, ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch b\u1eadc, ph\u00e1t ra h\u1ed3 T\u0129nh T\u00e2m sung l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai \u0111\u00ea ti\u1ec7n ; Ph\u1ee5ng nghi th\u00e1i gi\u00e1m l\u00e0 Ch\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc N\u0103ng v\u00ec t\u1ed9i ph\u1ee5 ho\u1ea1, b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0m cung gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : s\u1ed1 thuy\u1ec1n c\u00f3 nhi\u1ec1u, chia \u0111\u1ec3 c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, xin theo l\u1ec7 \u1edf Kinh, m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u00e1i vi\u00ean bi\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111i tu\u1ea7n tra m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u1ebfu x\u1ebfp \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 h\u1ecfng n\u00e1t, tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i c\u00e1c thuy\u1ec1n n\u00e0o sai ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh cho trong 3, 4 ng\u00e0y ph\u1ea3i k\u00e9o l\u00ean b\u1edd, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng d\u1eb1ng \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng, cho kh\u1ecfi ng\u1ea5m n\u01b0\u1edbc b\u1ecb n\u00e1t m\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u n\u00f3i l\u00e0 ph\u1ea3i, sai b\u1ed9 C\u00f4ng th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y c\u1ee7a Tri Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb sau tr\u1edf \u0111i 6 b\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c nha \u1edf Kinh, ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o m\u00e0 ai hay h\u1ebft l\u00f2ng v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ec9nh, tr\u00f9 ngh\u0129 x\u00e1c \u0111\u00e1ng, c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf, ngh\u0129 th\u01b0\u1edfng cho c\u1ea5p k\u1ef7, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tr\u1ecdn ch\u1ee9c v\u1ee5.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean t\u1eeb ph\u1ee7 T\u0129nh Bi\u00ean v\u1ec1 t\u1ec9nh ; quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng L\u00e3nh binh l\u00e0 L\u00ea Quang M\u1eadt c\u0169ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5, Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong b\u00e8n tr\u00edch l\u1ea5y 300 l\u00ednh t\u1ec9nh, \u0111em v\u1ec1 An Giang, chuy\u1ec3n sang Nghi Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eb9p gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Quang Huy\u00ean nghe th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Qu\u1ea3ng Bi\u00ean l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf n\u00fai B\u1ea1ch M\u00e3, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng Quang M\u1eadt \u0111em 700 binh d\u0169ng, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. B\u1ecdn V\u0103n Phong v\u00e0 Quang Huy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb ri\u00eang n\u00f3i : m\u1ed9t d\u1ea3i Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng. Khai Bi\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, \u0111\u00e3 s\u1ee9c \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Do, Mai V\u0103n T\u00edch \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Duy \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u00ean do Quang Huy\u00ean t\u1ef1 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em \u00fd \u1ea5y 2, 3 l\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn, nh\u01b0ng Quang Huy\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c l\u1ea5y n\u00ea theo l\u1eddi d\u1ee5 (v\u1ec1 v\u00f9ng 2 ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0, T\u0129nh Bi\u00ean, tr\u00e1ch th\u00e0nh \u1edf V\u0103n Phong, v\u1ec1 v\u00f9ng 2 ph\u1ee7 huy\u1ec7n : Qu\u1ea3ng, Khai, tr\u00e1ch th\u00e0nh \u1edf Quang Huy\u00ean), mong toan t\u1eafc tr\u00e1ch. X\u00e9t ra \u1edf Qu\u1ea3ng, Khai tr\u01b0\u1edbc sau s\u1ed1 binh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi. Nay Quang Huy\u00ean l\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, th\u1ebf l\u00e0 mu\u1ed1n g\u1ea5p s\u1ee9c v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i, \u0111\u00e3 s\u1ee3 tr\u1ed1n s\u1eafp b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn l\u0169 gi\u1eb7c \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh, h\u00e3y c\u00f2n hung h\u0103ng ch\u01b0a d\u1eb9p xong. Tuy D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong chuy\u00ean gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u0169ng n\u01a1i \u1ea5y, nh\u01b0ng hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u00ecnh gi\u1eb7c lan tr\u00e0n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, \u0111\u1ecba th\u1ebf xa x\u00f4i c\u00e1ch tr\u1edf, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f3 ki\u00eam tr\u00f4ng coi \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ec3.<\/p>\n<p>Ba t\u1edd s\u1edb c\u00f9ng d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi t\u00e2u th\u1eddi L\u00ea Quang Huy\u00ean t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 c\u00e1i \u00fd s\u1ee3 kh\u00f3, tr\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1ecd t\u1edbi ch\u1ed7 kia, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Ch\u1ec9 ch\u1ecdn ch\u1ed7 d\u1ec5, t\u1ef1 chi\u1ebfm cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1ed7 kh\u00f3 l\u1ea1i \u0111un \u0111\u1ea9y cho ng\u01b0\u1eddi, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Chu\u1ea9n c\u00e1ch b\u1ecf h\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh \u0111\u00e3 gia cho tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u0103n. V\u1ec1 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd, \u0111i ngay \u0111\u1ebfn T\u0129nh Bi\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u1eadn vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh. R\u1ed3i l\u1ea1i t\u1edbi nh\u1eefng v\u00f9ng Nghi Ho\u00e0, Th\u01b0\u1ee3ng Phong, Phong Nh\u01b0\u01a1ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p cho y\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n ch\u00fat tr\u00f4ng ng\u00f3ng, c\u00f3 \u00fd \u0111un \u0111\u1ea9y cho ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Ho\u00e0ng Danh H\u00e1n (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Qu\u1ed1c s\u01b0), \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Vua th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u00e0m k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, ti\u1ec1n 100 quan.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u00e0nh T\u00e2y Ninh, v\u1ec1 2 m\u1eb7t ti\u1ec1n v\u00e0 h\u1eefu ph\u1ee7 th\u00e0nh, \u0111\u1ecba ph\u1eadn r\u1eebng r\u00fa, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n chi\u1ebfm gi\u1eef, th\u1ebf r\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf b\u1ec1n v\u1eefng. Tr\u1ecdng b\u00e8n ph\u00e1i u\u1ef7 L\u00e3nh binh l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Giai, qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c c\u00e1c binh d\u00f5ng, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y, qu\u00e2n ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, \u0111\u1ed1t h\u1ebft tr\u1ea1i v\u00e0 r\u00e0o s\u00e1ch c\u1ee7a gi\u1eb7c. Khi ki\u1ec3m l\u1ea1i quan binh 2 \u0111\u1ea1o, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft. Tr\u1ecdng \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : tr\u1eadn n\u00e0y s\u1ef1 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng b\u00f9 l\u1ea1i s\u1ef1 thi\u1ec7t h\u1ea1i, xin t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ed7i v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 ch\u01b0a kh\u00e9o. L\u1ea1i n\u00f3i : Ti\u1ebft th\u1ee9 k\u00ednh theo d\u1ee5 ch\u1ec9, d\u1ecbch ra ch\u1eef Man, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5 kh\u1eafp b\u1ecdn gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng ch\u00fang ph\u1ee5c th\u01b0 l\u1ea1i, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i : trong b\u1ecdn c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m gi\u00fap \u0111\u1ee1, \u0111\u1ee3i khi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 n\u00f3 c\u1ea3 trai l\u1eabn g\u00e1i 5 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc m\u1edbi th\u00f4i. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, d\u1eabu 2, 3 n\u0103m c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00f4i. Ch\u00fang l\u1ea1i n\u00f3i : ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00e1nh nhau ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u00e0ng ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 l\u1ea7m l\u1ed7i, d\u1eabu c\u00f3 b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, l\u1ed7i \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1i. V\u1eady gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Duy bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ea1o, \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn \u1ea5y, c\u0169ng n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng gia khen th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 h\u01a1i kh\u00f3, th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n. V\u1ec1 m\u1eb7t b\u00ean h\u1eefu th\u01b0\u1edfng chung cho 80 quan. X\u00e9t ra, b\u1ecdn gi\u1eb7c quen l\u1ea5y b\u1ee5i r\u1eadm l\u00e0m ch\u1ed7 t\u1ef1a, h\u1ec5 g\u1eb7p quan binh, th\u1ea5y \u00edt th\u00ec n\u1ea5p b\u1eafn, m\u00e0 nhi\u1ec1u th\u00ec l\u1ea9n tr\u1ed1n. T\u1eeb sau h\u1ec5 g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u00f3 gi\u00e1p chi\u1ebfn \u0111\u1ed1i di\u1ec7n m\u1edbi n\u00ean b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn \u0111\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, ch\u1edb n\u00ean b\u1eafn ph\u00f3ng v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm ph\u00ed u\u1ed5ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. L\u1ea1i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 c\u01a1 nghi, ra qu\u00e2n k\u1ef3 binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00faa ch\u00edn, ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, h\u1ec5 th\u1ea5y gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u00e2u, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t h\u1ebft \u0111i, \u1edf qu\u00e3ng \u0111\u1ed3ng n\u00fai, h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng th\u1ee9 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 : l\u00faa, v\u1eebng, khoai, \u0111\u1eadu, c\u0169ng \u0111\u00e0o l\u1ea5y cho h\u1ebft, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00e2u m\u00e0 n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1eefa, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1eaft, c\u0169ng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u1edf r\u1eebng s\u00e2u th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1edd th\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u1eddi l\u1ebd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u khoe khoang, ch\u1eafc c\u00f3 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u00e0o xui gi\u1ee5c l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c. N\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m d\u00f2 h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, xem trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ee9ng th\u1ee7 m\u01b0u, t\u1ee9c th\u1eddi treo th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, ai b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee7 m\u01b0u \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 300 quan, t\u00ean th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m 200 quan ; c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c nho nh\u1ecf ho\u1eb7c 30 hay 50 quan. Li\u1ec7u ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi vui l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u1ef1ng c\u00f4ng, t\u1ef1 kh\u1eafc vi\u1ec7c d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 v\u1eady.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u1ea1 V\u0103n Linh \u0111em qu\u00e2n t\u1edbi \u0111\u1ed3n B\u00f4ng Nguy\u00ean, do th\u00e1m th\u1ea5y b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Nam Th\u00e1i, \u0111\u00e1nh nhau li\u1ec1n m\u1ea5y h\u00f4m, s\u00fang b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00ean, gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp. B\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00f4n Li\u1ec5u Kh\u00ea, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n T\u00e2y, r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea5t l\u00e0 xa r\u1ed9ng, l\u00e2m th\u1eddi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111u\u1ed5i theo \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, th\u00ec ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia n\u00e3 b\u1eaft r\u1ea5t kh\u00f3. M\u00e0 binh d\u0169ng \u0111em \u0111i ch\u1ec9 c\u00f3 1300 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n l\u00e0 s\u1ed1 thi\u1ebfu. Xin sau khi n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp r\u00fat lui, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, n\u00ean tr\u00edch th\u00eam l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 1000 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111i Nam Th\u1ecbnh, Nam Th\u00e1i ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1ebft gi\u1eb7c. \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u00e1i \u0111\u1ebfn 1 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n, h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec gi\u1eb7c \u1ea5y t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f3 tr\u1ed1n kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi v\u1eady.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp, con s\u1ed1 ch\u1eb3ng qua h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang kh\u1edbp, th\u00ec ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u00e0i tr\u0103m quan binh, v\u00e0 s\u00fang l\u1edbn kh\u00ed gi\u1edbi s\u1eafc b\u00e9n, c\u0169ng \u0111\u1ee7 gi\u1ebft gi\u1eb7c, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1eaft nhi\u1ec1u binh d\u0169ng \u0111\u1ec3 th\u00eam t\u1ed5n ph\u00ed kh\u00f3 nh\u1ecdc \u01b0 ? X\u00e9t ra b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng l\u00e0m n\u01a1i v\u1eefng b\u1ec1n, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o d\u00f9ng binh, qu\u00fd \u1edf b\u00e0y m\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c ch\u1eb7n ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u00f3n gi\u1ebft, khi\u1ebfn cho kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng ; ho\u1eb7c \u0111\u1ed1t h\u1ebft ch\u1ed7 ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, khi\u1ebfn cho kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u00f4ng nh\u1edd sinh s\u1ed1ng ; th\u00ec gi\u1eb7c k\u1ebf c\u00f9ng th\u1ebf b\u00e1ch, c\u00f2n tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?<\/p>\n<p>Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u1eefa m\u00f9a \u0111\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc m\u01b0a ti\u00eau h\u1ebft, kh\u00ed tr\u1eddi t\u1ea1nh \u1ea5m, d\u1ec5 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i, m\u00e0 hi\u1ec7n s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 1300 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee7 th\u1eeba s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Chu\u1ea9n cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng nhau tr\u00f9 t\u00ednh cho k\u1ef9, ra s\u1ee9c v\u00e2y b\u1eaft, \u0111em b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i Nam Th\u1ecbnh, Nam Th\u00e1i, b\u1eaft ch\u00e9m cho h\u1ebft s\u1ea1ch, ch\u1edb l\u1ea5y qu\u00e2n \u00edt m\u00e0 t\u1ef1 m\u00e3n t\u00e2m. Chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y bi\u1ec1n binh b\u1eafn tr\u00fang b\u1ecdn gi\u1eb7c, d\u1eabu kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p, nh\u01b0ng \u1edf t\u1ea1i tr\u1eadn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, chu\u1ea9n cho x\u00e9t xem : c\u1ee9 b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 2 quan\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ph\u00e1i u\u1ef7 L\u00e3nh binh l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n, \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, sung l\u0129nh Gia \u0110\u1ecbnh h\u01b0\u01a1ng binh, \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Kim Tr\u1ee3, qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em 1300 binh d\u0169ng, \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Sa T\u00f4n, h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd sung l\u0129nh An Giang h\u01b0\u01a1ng binh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u1ea1t qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em 500 binh d\u0169ng, \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ec1u nh\u00e2n ti\u1ec7n h\u1ed9 t\u1ed1ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Tu\u1ea5n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn s\u00f4ng nh\u00e1nh Sa T\u00f4n, \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c v\u00e2y k\u00edn, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng nh\u00e1nh \u1ea5y, h\u1ebft \u0111o\u1ea1n n\u00e0y sang \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c, c\u00e2y c\u1ed1i n\u1eb1m ch\u1eb7n ngang, qu\u00e2n ta d\u1ecdn ph\u00e1 m\u00e0 \u0111i. Khi \u0111\u1ebfn Chi\u1ebft S\u00fac (t\u00ean \u0111\u1ea5t) 2 b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 d\u1ef1ng r\u00e0o s\u00e1ch, l\u1ea1i c\u00f3 2 \u0111\u1ed3n giao nhau c\u1ee7a gi\u1eb7c, tr\u00ean \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u s\u00fang l\u1edbn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Tu\u1ea5n c\u00f9ng Kim Tr\u1ee3 r\u1ea5n m\u00ecnh \u0111i tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n l\u00ednh, chia \u0111\u01b0\u1eddng l\u00ean b\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh, t\u1eeb gi\u1edd T\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n, \u0111\u1ed3n c\u1ee7a gi\u1eb7c ki\u00ean c\u1ed1, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf c\u1ee7a gi\u1eb7c, 4 m\u1eb7t b\u1eafn ra, \u0111\u1ea1n r\u01a1i xu\u1ed1ng nh\u01b0 m\u01b0a. Kim Tr\u1ee3 v\u00e0 bi\u1ec1n binh b\u1ecb ch\u1ebft \u1edf tr\u1eadn h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Tu\u1ea5n c\u0169ng b\u1ecb s\u00fang b\u1eafn tr\u00fang ng\u00e3 xu\u1ed1ng. B\u00e8n thu qu\u00e2n d\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng. Tu\u1ea5n nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng cho Tu\u1ea5n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, c\u1ea5p th\u00eam cho 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n ; Kim Tr\u1ee3 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, c\u1ea5p th\u00eam cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh x\u00e9t h\u1ecfi, l\u01b0\u1ee3ng cho m\u1ed7i vi\u00ean 1 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 : g\u1ea7n \u0111\u00e2y quan binh \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, ho\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft nh\u01b0 : V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n, L\u00ea Kim Tr\u1ee3, Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i v\u00e0 b\u1ecdn bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u01b0a quan t\u00e0i v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, do t\u1ec9nh th\u1ea7n \u1ea5y b\u1eaft thuy\u1ec1n h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1 qu\u00ea ch\u00f4n c\u1ea5t, v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ee7 l\u1ec5 ph\u1ea9m b\u00f2 l\u1ee3n h\u1ee3p t\u1ebf 1 \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u00e2y bi\u1ebfn, \u0111\u00e3 ti\u1ebft th\u1ee9 ph\u00e1i quan binh v\u00e0 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u0169ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5n s\u1ee9c l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00f4ng pha n\u01a1i ki\u00ean c\u1ed1, r\u1ea5n m\u00ecnh v\u00e0o ch\u1ed7 g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng may b\u1ecb gi\u00e1o m\u00e1c \u0111\u00e2m tr\u00fang. Ta ngh\u0129 : b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecf m\u00ecnh n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111au x\u00f3t. \u0110\u00e3 t\u1eebng chi\u1ec3u theo s\u1ef1 tr\u1ea1ng, gia t\u1eb7ng cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t, v\u00e0 \u0111\u1ee3i sau khi y\u00ean vi\u1ec7c l\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf. Nay chu\u1ea9n cho d\u1ef1ng \u0111\u00e0n s\u1edf tr\u01b0\u1edbc \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ea1n nam Kinh th\u00e0nh. Tr\u00ean b\u00e0y b\u00e0i v\u1ecb c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, bi\u00ean r\u00f5 ch\u1ee9c h\u00e0m t\u00ean h\u1ecd ; d\u01b0\u1edbi b\u00e0y b\u00e0i v\u1ecb c\u00e1c binh d\u0169ng b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn. S\u1eeda l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh v\u00e0 \u00e1o gi\u1ea5y ti\u1ec1n gi\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t ph\u00e1i 1 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 Binh \u0111\u1ebfn t\u1ebf 1 tu\u1ea7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho l\u00e0 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh K\u1ef3 v\u00f5 v\u00e0 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 h\u01a1n 180 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i thuy\u1ec1n Thanh h\u1ea3i t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecb gi\u00f3 tr\u00f4i gi\u1ea1t, l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c. Sai chi\u1ec3u l\u1ec7 tr\u1eadn vong, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai cho gia \u0111\u00ecnh nh\u1eadn, l\u1ea1i \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n Thu\u1eadn An l\u1eadp \u0111\u00e0n sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u1ea1ch M\u00e3, gi\u1eb7c th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Huy\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o : \u201cCon \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng \u1edf L\u1ee3i N\u00f4ng, \u0110\u1ed3 M\u1eadt (\u0111\u1ec1u t\u00ean \u0111\u1ea5t), b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n \u0111\u1ea7y d\u1eaby, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Do \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ecb gi\u1eb7c c\u1ea3n tr\u1edf\u201d. Huy\u00ean b\u00e8n chia binh l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c 2 n\u01a1i, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng ph\u1ee7 th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : T\u1eeb t\u1ec9nh l\u1ef5 cho \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Bi\u00ean m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hi\u1ec3m tr\u1edf, m\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 h\u00e3y c\u00f2n l\u1ebbn l\u00fat \u1ea9n n\u1ea5p nh\u01b0 th\u1ebf, chi\u1ebfu v\u1edbi t\u1edd t\u01b0 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng n\u00f3i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y hi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, c\u00f3 ph\u1ea7n tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u1edf 4 ph\u00eda ph\u1ee7 th\u00e0nh cho \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Th\u1ed5 S\u01a1n, li\u1ec7u c\u01a1 d\u1eb9p cho h\u1ebft, r\u1ed3i sau chuy\u1ec3n t\u1edbi Khai Bi\u00ean qu\u00e9t h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng c\u0169ng t\u00e2u n\u00f3i : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean th\u00ec Ch\u00e2n Tri\u1ebft l\u00e0m \u0111\u1ea7u s\u1ecf, m\u00e0 Ch\u00e2n Tri\u1ebft l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb c\u0169 c\u1ee7a Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n c\u0169, l\u00e0m ch\u1ee9c An ph\u1ee7 \u0111\u00e3 l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tin theo. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng quan Phi\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1eb1ng con m\u1eaft \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u1ef1c l\u00e0 tay c\u1eeb kh\u00f4i trong b\u1ecdn gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00ea Quang Huy\u00ean \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ti\u1ebft th\u1ee9 ch\u00e9m b\u1eaft g\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ec9 1, 2 \u0111\u1ee9a, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, ch\u1eb3ng qua m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt th\u00f4i. Ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ea7n n\u00e0o \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t. N\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00e0y th\u00eam qu\u1ea5y r\u1ed1i. Nh\u1eefng b\u1ecdn l\u0169 c\u1ee7a gi\u1eb7c Ti\u00ean thua tan c\u00f2n l\u1ea1i, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb h\u00f9a theo ph\u1ee5 ho\u1ea1 v\u1edbi nhau, ph\u1ea3i n\u00ean s\u1edbm d\u1eb9p t\u1eaft \u0111i. Ngh\u0129 n\u00ean kh\u1ea9n c\u1ea5p r\u00fat L\u00ea Quang Huy\u00ean v\u1ec1, nh\u01b0ng do con \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng thu\u1ed9c T\u0129nh Bi\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; m\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong th\u00ec theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t Nghi Ho\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u1eadp l\u1ea1i, 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00e1nh gi\u00e1p nhau, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u00e1m gi\u1eb7c tr\u1ed1n n\u1ea5p \u1edf c\u00e1c khu r\u1eebng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn Khai, Qu\u1ea3ng, th\u1ea7n xin c\u00f9ng v\u1edbi quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng L\u00e3nh binh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Hai t\u1edd s\u1edb c\u00f9ng \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean 1 ng\u00e0y. \u1edf l\u00e1 s\u1edb c\u1ee7a Quang Huy\u00ean, vua ch\u1ec9 ph\u00ea 2 ch\u1eef : \u201cTri \u0111\u1ea1o\u201d [bi\u1ebft r\u1ed3i] ; c\u00f2n l\u00e1 s\u1edb c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1ed9t m\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, ch\u1ec9 bi\u1ebft u\u1ef7 th\u00e1c cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 l\u00f2ng n\u1eafm khu\u1ef7u tay \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf, th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m\u201d. B\u00e8n b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc t\u1edd s\u1edb c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 x\u01b0ng m\u1ed9t d\u1ea3i Qu\u1ea3ng Bi\u00ean hi\u1ec7n \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, nay sao l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9, ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 l\u1eeba d\u1ed1i \u01b0 ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 khinh su\u1ea5t d\u00e2ng t\u00e2u, nay l\u1ea1i mu\u1ed1n r\u00fat \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Quang Huy\u00ean v\u1ec1, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng th\u1ef1c l\u1eddi n\u00f3i. D\u1ee5ng t\u00e2m sao m\u00e0 gian x\u1ea3o th\u1ebf ? \u0110\u00e1ng nh\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 \u0111ang l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, mu\u1ed1n cho sau n\u00e0y n\u00ean ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, gia \u01a1n chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u nhi\u1ec7m. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea3y may \u00fd ki\u1ebfn n\u00ean hay ch\u0103ng v\u00e0o l\u00e1 s\u1edb tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean vi\u1ebft ch\u1eef \u0111\u1ec1, chu\u1ea9n gi\u00e1ng V\u0103n Phong 2 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang ; L\u1ec5 khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n S\u0129 \u0110\u0103ng th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh, gia h\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, th\u1ef1c th\u1ee5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 B\u1eafc Ninh, ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh, nh\u01b0ng quy\u1ec1n gi\u00fap \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng Ninh \u2013 Th\u00e1i.<\/p>\n<p>Cho tri\u1ec7u quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh. Cho B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh, th\u0103ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i, ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam ; B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean Ho\u00e0, ki\u00eam h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng ; \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m Hi\u1ec3n th\u0103ng th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean ; \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u00e2n, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0 v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu v\u1ec1 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thai th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u1ea5y nhung v\u1ea3i m\u00e0u \u0111\u1ecf c\u00e1nh gi\u00e1n ch\u1ebf c\u1ea5p \u00e1o m\u1eb7c r\u00e9t cho c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7. Vua qu\u1edf m\u1eafng b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u00e0u \u0111\u1ecf l\u00e0 m\u00e0u s\u1eafc \u00e1o c\u1ee7a \u0111\u00e0n b\u00e0 d\u00f9ng ; t\u1eebng \u0111\u00e3 truy\u1ec1n b\u1ea3o \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi trong cung, l\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea5y th\u1ee9 \u1ea5y may c\u1ea5p cho Qu\u1ea3n v\u1ec7, th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3 quan. \u0110\u1ebfn khi sai h\u1ecfi, l\u1ea1i \u0111\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n l\u1ea1i l\u00e0 \u201cm\u00e0u hoa c\u00e0\u201d ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p ph\u00e1t l\u1ea1i c\u1ea5p m\u00e0u \u0111\u1ecf c\u00e1nh gi\u00e1n. K\u1ec3 ra m\u00e0u hoa c\u00e0 v\u00e0 m\u00e0u \u0111\u1ecf c\u00e1nh gi\u00e1n, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1ng, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd th\u1ee9 kia kh\u00f4ng c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 c\u1ea5p th\u1ee9 n\u00e0y th\u00ec c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 ph\u1ea7n ch\u1ed1ng ch\u1ebf. \u0110\u00e1ng l\u1ebd l\u1ea5y lu\u1eadt \u201cvi ch\u1ebf\u201d [tr\u00e1i ch\u1ec9 vua] x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c. Nh\u01b0ng t\u1ea1m h\u00e3y theo m\u1ee9c nh\u1eb9, m\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t. Vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00f3ng g\u00f4ng b\u00eau ra \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 3 ng\u00e0y ; Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng cho h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng h\u00e3y t\u1ea1m cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai 2 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, h\u1ecfi c\u00e1c h\u1ed9 bu\u00f4n b\u00e1n trong h\u1ea1t, c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p b\u00e1n g\u1ed7 c\u00e2y, th\u00ec chi\u1ebfu gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf ch\u1ee3, ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc cho v\u1ed1n c\u00f4ng b\u1eb1ng g\u1ea1o m\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1ee1i con ng\u1ef1a Ph\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng, \u0111i xem chi\u1ebfc thuy\u1ec1n V\u00e2n Phi m\u1edbi l\u00e0m. Ng\u1ef1a \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam, h\u1ecfi ra th\u00ec l\u00e0 Khinh k\u1ef5 Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 V\u0103n \u0110\u00ea h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc \u0111em ng\u1ef1a \u1ea5y c\u01b0\u1ee1i t\u1eadp, v\u00ec ch\u1ea1y nhanh qu\u00e1 b\u1ecb \u0111au m\u00f3ng ch\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u1ef1a c\u1ee7a ng\u1ef1 d\u1ee5ng kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u1ef1a kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, sao c\u01b0\u1ee1i t\u1eadp l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 khinh su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d. V\u0169 V\u0103n \u0110\u00ea l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh ; Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9.<\/p>\n<p>Chia ph\u00e1i thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>V\u1ec1 thuy\u1ec1n Thanh loan, cho Tham tri l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa sung l\u00e0m Ch\u00ednh bi\u1ec7n ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t, sung l\u00e0m Ph\u00f3 bi\u1ec7n, \u0111i Giang L\u01b0u Ba v\u00e0 Tam Ba L\u0103ng. V\u1ec1 thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 long, cho Lang trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thu sung l\u00e0m Ch\u00ednh bi\u1ec7n \u0111i T\u00e2n Gia Ba.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, khi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 l\u1ea1i \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, ph\u1ea3i chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng th\u00eam ph\u00ed m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc n\u1eefa. Nay c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An ng\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00eam s\u00e2u, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho ph\u00e1i vi\u00ean 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Thanh loan, Thu\u1ef5 long \u1ea5y bi\u1ebft : ng\u00e0y xong vi\u1ec7c tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0o th\u1eb3ng c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An d\u1ee1 h\u00e0ng, c\u00f2n thuy\u1ec1n l\u1ea1i ch\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed7 \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1ec5 quan \u1edf Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, t\u1ef1u trung nh\u01b0 \u0111i \u0110\u1ea1i t\u00e2y, Ti\u1ec3u t\u00e2y, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i r\u1ea5t xa, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc khi kh\u1edfi tr\u00ecnh \u0111\u1ec1u cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c 20 h\u00f4m ; \u0111i L\u00e3 T\u1ed1ng, Giang L\u01b0u Ba, Tam Ba L\u0103ng, Ph\u00fa L\u00e3ng Sa, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01a1i xa, cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc 15 h\u00f4m ; \u0111i T\u00e2n Gia Ba v\u00e0 H\u1ea1 Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01a1i g\u1ea7n, cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc 10 h\u00f4m, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda so\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y xong vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 t\u1edbi n\u01a1i, th\u00ec \u0111i n\u01a1i r\u1ea5t xa cho 15 h\u00f4m, n\u01a1i h\u01a1i xa cho 10 h\u00f4m, n\u01a1i h\u01a1i g\u1ea7n cho 5 h\u00f4m, \u0111\u1ec3 v\u1ec1 ng\u1ee5 s\u1edf ngh\u1ec9 ng\u01a1i, h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u xin : \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1eeda bi\u1ec3n Thi N\u1ea1i, \u0111\u1eb7t 1 c\u00e1i \u0111\u1ed3n c\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, xung quanh \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t, trong th\u00e0nh \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng 1 nh\u00e0 quan x\u00e1, 2 nh\u00e0 qu\u00e2n x\u00e1 (\u0111\u1ec1u l\u1ee3p ng\u00f3i) \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 cho bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y v\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng \u1edf v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ed9 th\u1ee7y b\u00e8. Vua y cho.<\/p>\n<p>Kinh ph\u00e1i L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y g\u00e2y bi\u1ebfn, \u0111\u00e3 x\u00e9t h\u1ecfi k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, th\u1ef1c do ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u00e1c vi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng ty v\u1ed7 v\u1ec1 tr\u1ecb d\u00e2n tr\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, c\u00f9ng nh\u1eefng l\u01b0u quan nh\u01b0 Tri ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 H\u00e0nh, \u0111\u00f2i l\u1ea5y b\u1ea1c h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a th\u1ed5 m\u1ee5c, l\u1ea1i hi\u1ebfp b\u1eaft con g\u00e1i d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5 sung l\u00e0m gia n\u00f4, Tri huy\u1ec7n Trung H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 H\u00f9ng c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y th\u1ee7y l\u1ee3i \u0111\u1ec3 b\u00e1n, \u0111\u1eb7t ri\u00eang \u0111\u1ed3n s\u1edf, \u0111\u00f2i h\u1ecfi thuy\u1ec1n bu\u00f4n ph\u1ea3i \u0111\u01b0a l\u1ec5 v\u1eadt. V\u00e0 d\u00e2n Kinh l\u00ednh Kinh, c\u0169ng c\u1eady th\u1ebf l\u1ea5n \u00e1p ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, nhi\u1ec5u t\u1ec7 nhi\u1ec1u kho\u00e9, n\u00ean m\u1edbi sinh chuy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111\u00f2i g\u1ecdi tra x\u00e9t, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u01b0a ti\u1ec7n. Duy \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng vi\u1ec7c, n\u1ebfu b\u1ecf \u0111\u00f3 kh\u00f4ng h\u1ecfi, th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111e n\u1eb9t. V\u1eady V\u0169 H\u00e0nh, L\u00ea B\u00e1 H\u00f9ng, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1ch ch\u1ee9c b\u1eaft giam kho\u00e1 l\u1ea1i, giao cho b\u1ecdn Do\u00e3n U\u1ea9n, Cao H\u1eefu D\u1ef1c, tra r\u00f5 nghi\u00eam ngh\u0129\u201d. Hai vi\u00ean \u1ea5y sau ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m binh.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh, ki\u00eam qu\u1ea3n T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng thi H\u00e0 N\u1ed9i xong vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, chu\u1ea9n cho v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea mi\u1ec5n cho kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam \u1ea5n tri\u1ec7n \u1edf vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t n\u1eefa.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Long \u2013 T\u01b0\u1eddng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn H\u1ea3i \u0110\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn Gi\u1ea3ng m\u1edbi nghe tin \u1edf Sa T\u00f4n b\u1ecb v\u00e2y, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9nh b\u1ecb binh l\u00ednh \u0111\u1ebfn n\u01a1i ; v\u1eeba g\u1eb7p bi\u1ec1n binh \u1edf 3 v\u1ec7 : H\u1ed5 uy h\u1eefu, Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn h\u1ea1t, t\u1ee9c th\u00ec ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m c\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u0169ng, hi\u1ec7n s\u1ed1 h\u01a1n 4100 ng\u01b0\u1eddi. B\u00e8n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1300 ng\u01b0\u1eddi theo Bang bi\u1ec7n l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n, Hi\u1ec7p t\u00e1n l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh coi gi\u1eef ; c\u00f2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em h\u01a1n 2600 qu\u00e2n l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111em h\u01a1n 1200 qu\u00e2n l\u00e0m h\u1eadu \u0111\u1ea1o, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn \u0111i, r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng mong ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn l\u00e0 c\u00f4ng th\u00e0nh, h\u1eb1ng ng\u00e0y ta tr\u00f4ng ng\u00f3ng thi\u1ebft tha l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u1ec1 \u0111\u1ebfn An Giang, th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng, \u0111em 300 qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 h\u1ea1t T\u0129nh Bi\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u1ed3i \u0111em theo Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd \u0111i c\u00f9ng, qu\u1ea3n l\u0129nh h\u01a1n 700 binh d\u0169ng th\u1eb3ng ti\u1ebfn ph\u1ee7 h\u1ea1t Nghi Ho\u00e0. Nghe tin \u1edf huy\u1ec7n Phong Nh\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c 2000 \u0111\u1ee9a, t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf C\u1ed5 Th\u00e0nh L\u00f2 G\u00f2 [c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Angkor Borei] (con s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t th\u00e0nh, gi\u1eb7c l\u1ea5y b\u00e8 tre l\u1ea5p ngang 3 l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn, 2 b\u00ean s\u00f4ng ch\u1ed7 quan y\u1ebfu d\u1ef1ng 6 n\u01a1i \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i v\u00e0 r\u00e0o g\u1ed7). Phong l\u1eadp t\u1ee9c chia qu\u00e2n l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o, s\u1ea5n l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u1ea5t d\u1eef, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 10 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, \u0111\u00e2m ch\u1ebft, b\u1eafn ch\u1ebft v\u00e0i m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u00e8n b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n, thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho quan binh \u0111i \u0111\u00e1nh chuy\u1ebfn \u1ea5y c\u1ea5p, k\u1ef7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, duy c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ecdn l\u0169 \u0111i\u00eau t\u00e0n ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u ; m\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i ven r\u1eebng \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m ra v\u00e0o l\u00e0m ng\u1ea1nh tr\u1edf. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd qu\u1ea3n l\u00e3nh 300 \u2013 400 bi\u1ec1n binh chuy\u00ean \u1edf Nghi Ho\u00e0, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. C\u00f2n ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c quay v\u1ec1 T\u0129nh Bi\u00ean, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, cho y\u00ean m\u1eb7t \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eeba g\u1eb7p Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an n\u00f3i : b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, l\u00fac m\u1edbi t\u1ee5 h\u1ecdp, tuy \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb Th\u1ef1 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean \u0111\u00e1nh cho m\u1ed9t tr\u1eadn \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, nh\u01b0ng c\u00e1c t\u00ean c\u1eeb m\u1ee5c ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o ; m\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf trong n\u00fai ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tan n\u00e1t, n\u00ean \u0111\u1ebfn nay h\u00e3y c\u00f2n t\u1ee5 h\u1ecdp lan tr\u00e0n. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn d\u1eb9p, nh\u01b0ng tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn c\u00f2n ch\u1eadm. Vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u00e3 th\u01b0, duy c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111i\u00eau t\u00e0n l\u1ebb t\u1ebb \u1edf Khai, Qu\u1ea3ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i l\u1eafm. T\u01b0\u1edfng n\u00ean chuy\u00ean tr\u00e1ch cho th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng v\u1edbi quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng L\u00e3nh binh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt, l\u00f9ng b\u1eaft c\u0169ng \u0111\u1ee7 th\u1eeba s\u1ee9c. C\u00f2n L\u00ea Quang Huy\u00ean h\u00ecnh nh\u01b0 n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 T\u0129nh Bi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00e3 th\u1eafng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed1c c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng, h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 th\u00eam v\u00e0o c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u00f9ng Nghi Ho\u00e0, th\u1ea7n xin t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ed1c th\u00fac Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd \u0111em binh d\u0169ng \u0111i n\u00e3 b\u1eaft. N\u1ebfu s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, quay v\u1ec1 h\u1ea1t c\u0169 Tr\u1ea5n T\u00e2y, th\u00e2n \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan binh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ng\u00f5 h\u1ea7u b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i \u0111\u1ec1u san ph\u1eb3ng m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c l\u1ea1i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u00e1c \u0111i v\u00e0 d\u1ee5 cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cD\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tham t\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 v\u1ed7 v\u1ec1 tr\u1ecb y\u00ean tr\u00e1i l\u1ebd, khi gi\u1eb7c m\u1edbi d\u1ea5y lo\u1ea1n, ch\u1ec9 bo bo gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh, ch\u01b0a t\u1eebng ra qu\u00e2n k\u1ef3 binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 gi\u1ebft gi\u1eb7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Nay \u0111\u00e3 b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, l\u1ea1i b\u1ecf ch\u1ee9c ph\u1eadn, kh\u00f4ng gi\u1ebft gi\u1eb7c \u1edf h\u1ea1t m\u00ecnh, m\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1ebft gi\u1eb7c \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c. K\u1ec3 ra, T\u0129nh Bi\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p, ng\u01b0\u1eddi Man m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ea5t T\u0129nh Bi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn Ch\u00e2n Tri\u1ebft, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb r\u1ea5t gian \u00e1c, m\u00e0 l\u1ea1i s\u1ee3 nh\u01b0 c\u1ecdp, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u00e1nh \u0111i l\u00e0 t\u1ea1i sao ?<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf \u0111i qua T\u0129nh Bi\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh b\u1ecdn gi\u1eb7c, v\u00ec H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 n\u01a1i kh\u1ea9n c\u1ea5p h\u01a1n ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc. Th\u00ec tr\u01b0\u1edbc kia v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ea3i, t\u1ea1m kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn. Khi t\u1edbi H\u00e0 Ti\u00ean gi\u1ebft tan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1m gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ed3n Chu Nham, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 T\u0129nh Bi\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ch\u1ec9 ng\u1ed3i y\u00ean \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111i\u1ec3m t\u00f4 c\u00f4ng tr\u1ea1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u tr\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean. Sau \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 An Giang, \u0111i qua s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1edbi ch\u1ed7 g\u1ea7n l\u00f9ng b\u1eaft. \u0110\u00f3 l\u00e0 2 \u0111i\u1ec1u tr\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 tr\u00e1ch ph\u1ea3i c\u1ed1t y\u1ebfu d\u1eb9p cho xong gi\u1eb7c T\u0129nh Bi\u00ean, m\u1edbi tha t\u1ed9i cho. Nay \u0111\u00e3 gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Phong, Phong Nh\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1ng n\u00ean theo l\u1eddi d\u1ee5 quay v\u1ec1, l\u1ea1i v\u1ed9i mu\u1ed1n tr\u00e1i l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u00e0 gi\u1eb7c \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean th\u00ec u\u1ef7 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 3 \u0111i\u1ec1u tr\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean. N\u1ebfu D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u01b0\u1edbc l\u1ea1 gi\u1ebft gi\u1eb7c, c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng k\u1ebf hay d\u1eb9p gi\u1eb7c, c\u0169ng n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf, cho tr\u00f2n h\u1ebft b\u1ed5n ph\u1eadn. B\u1ea5y gi\u1edd t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1eafc th\u1eafng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9, th\u00ec c\u00f4ng ch\u1eb3ng to l\u1eafm \u01b0 ? Th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho cao t\u01b0\u1edbc h\u1eadu l\u1ed9c \u0111\u1ec3 th\u00f9 lao c\u00e1i c\u00f4ng \u1ea5y. C\u1edb g\u00ec v\u1ed9i mu\u1ed1n nh\u01b0 th\u1ebf ? H\u00e1 r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p l\u1ed1i h\u1ecdc m\u1edbi, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean, n\u00ean m\u1edbi tr\u00e1nh \u0111i \u01b0 ? Hay l\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 d\u1ec5 \u0111\u00e1nh t\u1ef1 nh\u1eadn \u0111i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng ; m\u00e0 \u0111em b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 kh\u00f3 \u0111\u00e1nh \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean u\u1ef7 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho h\u1ecd. N\u1ebfu l\u1eadp t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1ea1i l\u00e0 gian x\u1ea3o.<\/p>\n<p>Th\u1eed ngh\u0129 : D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u1eeb l\u00fac l\u00e0m ti\u1ec3u l\u1ea1i c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c ng\u00e0y nay, th\u00ec ta h\u1eadu \u0111\u00e3i bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, m\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat \u0111\u1ec9nh b\u00e1o b\u1ed5. L\u00e0m quan th\u00ec ch\u1ecdn vi\u1ec7c, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec ch\u1ecdn n\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb, kh\u00f4ng e s\u1ee3 g\u00ec qu\u1ed1c ph\u00e1p. Ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng r\u00f5 d\u1ee5 ch\u1ec9, nghi\u00eam thi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, l\u1ea1i d\u00e1m c\u00f3 \u00fd tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, cho ta l\u00e0 n\u00f3i \u0111\u00f9a ch\u0103ng ? Hay thanh ki\u1ebfm th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng s\u1eafc ch\u0103ng ? Ta kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00f2ng b\u1ee5ng D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong th\u1ebf n\u00e0o, m\u00e0 d\u00e1m tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1eddi n\u00f3i m\u00faa m\u00e9p v\u1edbi ta nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u1eady sao \u0111\u1ea1o d\u1ee5 n\u00e0y ph\u00e1t \u0111i khi\u1ebfn cho h\u1eafn t\u00e2u l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng\u201d. Phong s\u1ee3 h\u00e3i d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua ngh\u0129 c\u00f4ng th\u1eafng tr\u1eadn \u1edf C\u1ed5 Th\u00e0nh, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u1ed9i m\u1ea5t ch\u1ee9c. Vua cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Ninh \u2013 Th\u00e1i \u1edf Kinh ph\u00e1i ra l\u00e0 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t, quy\u1ec1n th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>C\u01b0\u01a1ng khi x\u01b0a c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ef1 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch. T\u1eeb khi Huy\u00ean \u0111i Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, C\u01b0\u01a1ng nh\u1eb7t nh\u1ea1nh nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ee5n v\u1eb7t (Huy\u00ean l\u00fac t\u1eeb T\u0129nh Bi\u00ean v\u1ec1, tr\u00edch \u0111\u1ec3 l\u1ea1i bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, kh\u00f4ng c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng, n\u00ean b\u1ecdn h\u1ecd b\u1ecf v\u1ec1 An Giang), ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c ; v\u00e0 n\u00f3i : Huy\u00ean \u0111em binh d\u0169ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 1500 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea5y l\u00e2u d\u00f9ng d\u1eb1ng, kh\u00f4ng t\u1eebng ti\u1ebfn kh\u1ecfi Khai Bi\u00ean m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ph\u1ea7n nh\u00e1t s\u1ee3. L\u00e0m lu\u00f4n m\u1ea5y t\u1edd s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. R\u1ed3i l\u1ea1i t\u01b0 r\u00fat \u0111\u1ea1o binh 600 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Do, Mai V\u0103n T\u00edch, v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 g\u1eb7t l\u00faa. Huy\u00ean \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 can \u00e1n c\u00e1ch ch\u1ee9c, ta ngh\u0129 y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc D\u0129nh, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf h\u1eb3n, l\u1ea1i ti\u1ebft th\u1ee9 cho kh\u1edfi ph\u1ee5c, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c h\u00e0m ng\u00e0y nay. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb khi t\u1edbi l\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd, kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec. Xem b\u1ea3n t\u1eadp t\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e0 n\u00f3ng c\u00e0n, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i c\u00f3 ph\u1ea7n h\u00e0m h\u1ed3. T\u1ee9c nh\u01b0 m\u1ed9t v\u00f9ng Khai, Qu\u1ea3ng, c\u00f2n ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, quan binh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u00e0 l\u1ea1i t\u01b0 r\u00fat \u0111\u1ea1o binh \u1ea5y v\u1ec1, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y gh\u00e9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao. Khinh su\u1ea5t t\u1ef1 \u00fd ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh, nghi\u1ec5m nhi\u00ean t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 m\u1eaft \u0111\u1ebfn L\u00ea Quang Huy\u00ean. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1edbi l\u00f4ng t\u00ecm v\u1ebft, m\u01b0u mu\u1ed1n h\u00e3m ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o t\u1ed9i, n\u1ebfu l\u1eadp t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng chu\u1ea9n l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch kh\u00f4ng cho l\u00e0m n\u1eefa, gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i ?<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi L\u00ea Quang Huy\u00ean, t\u1ea1i sao l\u1ea1i d\u00f9ng d\u1eb1ng ch\u01b0a ti\u1ebfn \u0111i, t\u00e2u l\u1ea1i cho r\u00f5 r\u00e0ng. Nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho l\u00f9ng b\u1eaft nh\u1eefng b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i \u1edf Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, xong vi\u1ec7c r\u1ed3i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eddi \u0111i Khai Bi\u00ean d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n, r\u1ed3i l\u1ea1i quay v\u1ec1 T\u0129nh Bi\u00ean, l\u00e0m ho\u00e0n to\u00e0n n\u1ed1t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u01b0a l\u00e0m xong. C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 t\u1edbi Kinh, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n t\u1ed9i, r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c cho theo b\u1ed9 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Tham t\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n V\u00e2n \u0110i\u00eau t\u1ea3i giao \u00e1o tr\u1eadn, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 chia c\u1ea5p cho 5 v\u1ec7 l\u00ednh \u1edf Kinh c\u1ea7m gi\u1eef, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng nom thuy\u1ec1n V\u00e2n \u0111i\u00eau l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00e1c bi\u1ec1n binh c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1edf \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 2 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean, d\u1ef1 b\u1eaft thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu s\u1eb5n \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 Bi\u00ean \u2013 Long, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ebfn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n ch\u1edf th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u1ed9t gi\u1edd n\u00e0o. L\u1ea1i ch\u1ecdn \u1edf trong vi\u1ec7n Th\u00e1i y ra, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1eefa thu\u1ed1c v\u1ec1 n\u1ed9i khoa, ngo\u1ea1i khoa, \u0111\u1ec1u m\u1ed7i khoa 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cho quan binh.<\/p>\n<p>Vua nghe tin \u1ea5y, chu\u1ea9n c\u1ea5p cho 40 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 cung thu\u1ed1c men. B\u00e8n cho L\u00e3nh binh m\u1edbi b\u1ed5 \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thai, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean, sai t\u1ee9c th\u1eddi t\u1edbi l\u1ef5, th\u01b0\u1edfng cho 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed v\u00e0 3 th\u00e1ng ti\u1ec1n b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u00e2y Ninh, ph\u00e1i u\u1ef7 Ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Giai, Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i Tham Linh, L\u00f2 G\u00f2 [c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 khu v\u1ef1c L\u00f2 G\u00f2 Xa M\u00e1t ng\u00e0y nay], ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u l\u1ea9n qua \u0111\u1ecba ph\u1eadn r\u1eebng Nam Ninh ch\u1ea1y tho\u00e1t. B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, c\u1ee9 l\u1eddi b\u00e1o t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 d\u1eabu l\u00e0 th\u1eafng l\u1ee3i nho nh\u1ecf, m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f3ng \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ch\u1ea1y, kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ef1c tr\u1ea1ng n\u00ean ghi c\u00f4ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, t\u1ee9c th\u1eddi cho khai ph\u1ee5c ; c\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 500 quan ti\u1ec1n. Nay chu\u1ea9n cho x\u00e9t nh\u1eefng h\u1ea1t g\u1ea7n \u0111\u1ea5y nh\u01b0 : Quang Ho\u00e1, Quang Phong \u1edf T\u00e2y Ninh, h\u1ec5 c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p n\u01a1i n\u00e0o, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u00eau di\u1ec7t \u0111i ; r\u1ed3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nam Ninh, d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n c\u00f2n l\u1ea1i ; xong l\u1ea1i th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f9ng b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 H\u1ed3 H\u1ea3i [Bi\u1ec3n H\u1ed3] ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd phi b\u00e1o c\u1ee7a H\u1ea3i T\u00e2y n\u00f3i : ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ng\u01b0\u1eddi Man, h\u1ecdp b\u1ecdn \u01b0\u1edbc 5000 \u2013 6000 ng\u01b0\u1eddi chia nhau qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ph\u1ee7 h\u1ea1t ; xin th\u00eam qu\u00e2n \u1ee9ng vi\u1ec7n. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng c\u00f9ng nhau th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng cho l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, hi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n 2000 qu\u00e2n, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung v\u00e0 c\u00e1c t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1eafc l\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ; duy \u0111\u1ed3n Sa T\u00f4n \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, s\u1ef1 th\u1ebf ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng nguy c\u1ea5p, n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc. B\u00e8n th\u1eb3ng qua b\u1edd b\u00ean h\u1eefu, ch\u1ed7 c\u1eeda Li\u00ean C\u1ea3ng, th\u1ea5y binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u00f3. H\u1ecfi th\u00ec S\u00e1ch n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nghe tin L\u00e3nh binh V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, n\u00ean thay l\u0129nh qu\u00e2n c\u1ee7a Tu\u1ea5n, s\u1eafp ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn Sa T\u00f4n c\u1ee9u vi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng t\u1ee9c th\u1eddi tr\u00edch binh d\u0169ng \u0111em \u0111i theo, h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch c\u1ed9ng 1500 t\u00ean, u\u1ef7 cho S\u00e1ch kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111i ngay ; c\u00f2n m\u00ecnh t\u1ea1m d\u1eebng \u1edf Li\u00ean C\u1ea3ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh vi\u1ec7n xa cho c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ee3i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f9ng nhau h\u1ed9i h\u1ecdp b\u00e0n lu\u1eadn. B\u1ecdn Do\u00e3n U\u1ea9n, Cao H\u1eefu D\u1ef1c, c\u1ee9 l\u1eddi t\u01b0 t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i n\u00f3i ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u1ea9n c\u1ea5p, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u01b0 ngay cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 Kinh l\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u1edbi h\u1ea1t h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi nghe th\u1ea5y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n th\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh t\u1edbi nay, ta ng\u00e0y \u0111\u00eam mong ng\u00f3ng s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ec3 th\u01b0 \u0111\u1ee1 l\u00f2ng lo ngh\u0129 khuya s\u1edbm c\u1ee7a ta. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac kh\u1ea9n c\u1ea5p \u1edf 2 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ngo\u00e0i bi\u00ean, l\u1ea1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfn, \u00fd c\u00f2n tr\u00f4ng ng\u00f3ng, m\u00e0 l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 l\u00e0m thanh vi\u1ec7n \u1edf xa v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, xem l\u1eddi t\u00e2u xi\u1ebft bao t\u1ee9c gi\u1eadn. K\u1ec3 ra, qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y c\u1ee9u vi\u1ec7n, c\u00f2n \u0111\u1ecbnh c\u1ee9u vi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00e2u ? Gi\u1eb7c \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i c\u00f2n b\u00e0n lu\u1eadn g\u00ec ? \u0110\u00e3 mu\u1ed1n b\u00e0n lu\u1eadn, th\u00ec c\u00f3 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00f3 r\u1ed3i, c\u00f2n \u0111\u1ee3i B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m g\u00ec ? Th\u1ebf th\u00ec L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i theo ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1ea1n m\u00e0 th\u00f4i, th\u1ebf th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ? Hi\u1ec7n nay t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng n\u00ean chia qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ch\u1ec9 huy : L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u1ebfn H\u1ea3i T\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ti\u1ebfn ngay \u0111\u1ebfn H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, m\u1ed9t l\u00e0 gi\u1ea3i v\u00e2y cho Sa T\u00f4n, m\u1ed9t l\u00e0 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean b\u1edd c\u00f5i ngo\u00e0i bi\u00ean. Nh\u01b0 n\u00f3i : \u201cM\u1ed7i n\u01a1i b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f3 5000 \u2013 6000 qu\u00e2n\u201d, th\u00ec \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u01a1n 2000 qu\u00e2n, nay l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam v\u00e0i ngh\u00ecn n\u1eefa, th\u00ec s\u1ee3 g\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c ? H\u1ea3i \u0110\u00f4ng hi\u1ec7n c\u00f3 3000 qu\u00e2n, nay l\u1ea1i th\u00eam 3000 \u2013 4000 n\u1eefa, th\u00ec c\u00f3 k\u00e9m g\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng ? X\u00e9t ra, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, quan binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y qu\u00e2n \u00edt th\u1eafng s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y c\u1ea3. Hu\u1ed1ng chi binh l\u1ef1c ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac \u01b0 ? Nh\u01b0 c\u1ee9 l\u1eddi do th\u00e1m, gi\u1eb7c Xi\u00eam qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u00e1m th\u1ed5 ph\u1ec9 h\u1ecdp b\u1ecdn kh\u00f4ng, th\u00ec ta t\u01b0\u1edfng gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u00f3 \u01b0a g\u00ec b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9, ch\u1ec9 mu\u1ed1n b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e0m nhi\u1ec5u lo\u1ea1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ta, l\u00e0m m\u1ecfi m\u1ec7t s\u1ee9c qu\u00e2n ta, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi xem s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c thua, \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm m\u1ed1i l\u1ee3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1, h\u00e1 ch\u1ecbu \u0111em qu\u00e2n c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u00fap b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u00e0 nh\u1eadn thay \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi \u01b0 ? Th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i phao l\u00ean l\u00e0 h\u1ecdp binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, m\u00e0 \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ch\u1ec9 ph\u00e2n ph\u00e1i 1000 ho\u1eb7c 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, quan binh h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft tan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u1ea5y \u01b0 ? Sao l\u1ea1i s\u1ee3 gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf ? H\u00e1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 ai nh\u01b0 hai ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?<\/p>\n<p>K\u1ec3 ra, hai ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c d\u1ef1ng c\u00f4ng, ta c\u0169ng cho l\u00e0 kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng, n\u00ean u\u1ef7 th\u00e1c cho \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m c\u00e1i tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1ea5y. Nay xem h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, m\u00e0 kh\u00f4ng ai s\u00e1nh k\u1ecbp \u01b0 ? L\u1ea1i khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1edd c\u00e1i c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0 nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi n\u00ean vi\u1ec7c. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n ph\u00e1p r\u1ea5t nghi\u00eam, ngo\u00e0i bi\u00ean c\u1ea3nh \u0111ang nguy c\u1ea5p, m\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1eady th\u00ec n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i g\u00ec ? \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 : \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u00ean khoan dung \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1i t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. V\u1eady m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nay n\u00ean ph\u1ea5n ch\u1ea5n tinh th\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, chia qu\u00e2n cho \u0111i ngay \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i nguy cho 2 ph\u1ee7, v\u00e0 d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ta ph\u1ea3i ph\u00e1i vi\u00ean kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha l\u1ed7i ghi c\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 quanh co kh\u00f4ng ti\u1ebfn, \u0111\u1ec3 h\u1ecfng s\u1ef1 c\u01a1, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111\u1ebfn m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec t\u1ed9i c\u1ee7a l\u0169 ng\u01b0\u01a1i, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 khoan, ta ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u1eef qu\u1ed1c ph\u00e1p m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00f4i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n nghe theo\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m trong Kinh ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c nha m\u00f4n c\u00f3 x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh x\u1eed \u0111o\u00e1n \u00e1n ki\u1ec7n ph\u00e0m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i, thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ed9i nh\u1eb9, ch\u1ec9 n\u00ean x\u1eed \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng cho \u0111\u00e1nh thay b\u1eb1ng roi. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ed9i gian, \u0111\u1ea1o, b\u1ea5t hi\u1ebfu, c\u00e1c \u00e1n n\u1eb7ng \u1ea5y, t\u1ed9i n\u00ean tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3, tr\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t kh\u00e1i l\u1ea5y roi thay. Ghi \u0111\u1ee7 l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ea5m v\u00e1n l\u00e1t d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Quang Minh. B\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u1eedu, Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng coi th\u1ee3 l\u00e0m, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u1ee5ng x\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb5n ph\u1eb3ng, vua h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u tr\u00e1ch ph\u1ea1t c\u1ea3. V\u00e0 xu\u1ed1ng d\u1ee5 : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i h\u1ec5 c\u00e1c th\u1ee3 c\u00f3 v\u00e0o trong cung x\u00e2y d\u1ef1ng tu b\u1ed5 c\u00e1c v\u1eadt ki\u1ec7n \u1edf \u0111i\u1ec7n, \u0111\u00e0i, ph\u1ea3i do b\u1ed9 C\u00f4ng, ho\u1eb7c Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec3 t\u00e2m xem x\u00e9t, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam ng\u1eb7t tham h\u1eb7c. N\u1ebfu a dua che ch\u1edf, \u0111\u1ec1u b\u1eaft t\u1ed9i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh, ki\u00eam T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, nh\u01b0ng ki\u00eam H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh. H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng, nh\u01b0ng sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri, nh\u01b0ng quy\u1ec1n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3. Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, Bi\u1ec7n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n b\u1ed5 th\u1ee5 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh. Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa, th\u0103ng th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c kho \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, nh\u01b0ng ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1. H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, nh\u01b0ng ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u1ea3 t\u00f4n khanh, ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n, l\u1ea1i ki\u00eam l\u0129nh Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Cho Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 L\u00e2m Duy Ngh\u0129a th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5. Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c. Th\u1ef1 Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh b\u1ed5 th\u1ee5 Lang trung b\u1ed9 Binh, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9. H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, sung h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0 Quy\u1ec1n th\u00f9 \u1ee9ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1c l\u00e0 h\u1ea1ng t\u00e0i t\u1eed c\u1ee9ng v\u00e0 nhanh, nay t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u01b0a d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 nhi\u1ec1u. Nguy\u1ec5n C\u1eedu Tr\u01b0\u1eddng, c\u0169ng \u1edf trong khoa gi\u00e1p ra, ta th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o v\u00e0o N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 xem t\u00e0i, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1eadm ch\u1ea1p l\u1ed7 \u0111\u1ed9n, so v\u1edbi H\u00e0 Quy\u1ec1n kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Di\u1ec7u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 B\u1eafc Ninh ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1eadt th\u0103ng b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 x\u00e9t nghi\u1ec7m \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t, t\u1eeb m\u1ea5y n\u0103m t\u1edbi nay, n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u1ee9a ch\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u0103m nay g\u1eb7p m\u1ea5y l\u1ea7n gi\u00f3, l\u1ee5t, trong m\u1ed9t l\u00e0ng 10 nh\u00e0 th\u00ec 9 nh\u00e0 t\u00fang thi\u1ebfu, d\u1eabu c\u00f3 gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n th\u00f3c ra, m\u00e0 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, n\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f2n ch\u01b0a gi\u1ea3m xu\u1ed1ng gi\u00e1 ph\u1ea3i ch\u0103ng. L\u1ea1i trong d\u00e2n gian kh\u00ed d\u1ecbch l\u1ec7 c\u0169ng ch\u01b0a y\u00ean h\u1eb3n, xin \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cho.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai ph\u00e1t th\u00eam th\u00f3c kho, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u01b0a l\u0129nh th\u00f3c b\u00e1n ra, th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 h\u1ed9c. S\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111ong th\u00f3c c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u00e1n ra ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ea1i v\u00e0 thu\u1ebf n\u0103m nay ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u00f9ng ti\u1ec1n thu\u1ebf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu l\u1ea1i, v\u00e0 s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u ho\u00e3n \u0111\u1ebfn v\u1ee5 \u0111\u00f4ng v\u1ee5 h\u1ea1 sang n\u0103m m\u1edbi ph\u1ea3i n\u1ed9p. D\u00e2n x\u00e3 n\u00e0o d\u1ecbch kh\u00ed ch\u01b0a r\u00fat lui th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1t thu\u1ed1c ra \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. L\u1ea1i cho c\u00e1c h\u1ed9 bu\u00f4n, h\u1ed9 l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n th\u00f3c v\u1ed1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 n\u1ed9p. C\u00e1c t\u1ec9nh : Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebft th\u1ee9 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh h\u1ea1t m\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u00e1c h\u1ea1ng thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, v\u00e0 \u0111\u1ec1u gia h\u1ea1n cho ho\u00e3n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 L\u01b0u Qu\u1ef9 v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c Lang d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : nh\u1eefng t\u1ec9nh Tuy\u00ean, H\u01b0ng, Cao, L\u1ea1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 b\u00e0n, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m sai quan \u0111i duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau, phong t\u1ee5c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Duy \u0111\u1ecba th\u1ebf nh\u1eefng h\u1ea1t \u1ea5y r\u1ed9ng xa, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, d\u00e2n \u1edf h\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 8, 9 ng\u00e0y, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 h\u01a1n 20 ng\u00e0y, chi ph\u00ed v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i, s\u1ee3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u00e0nh, ch\u1ed7 n\u00e0o d\u00e2n tr\u00f9, ch\u1ed7 n\u00e0o d\u00e2n \u0111i\u00eau h\u00e1o \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, tuy\u1ec3n quan ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 \u1edf tr\u00ean gi\u1ea5y t\u1edd m\u00e0 x\u00e9t l\u00e0m. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 c\u1ea3, t\u00e0n t\u1eadt th\u00eam b\u1edbt kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, m\u00e0 m\u1ed9t phen sai ph\u00e1i, c\u0169ng l\u00e0 b\u1eadn r\u1ed9n, xin \u0111\u1ec1u giao cho t\u1ec9nh th\u1ea7n ph\u00ea ph\u00f3, do b\u1ed9 tra x\u00e9t, \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng cho thi h\u00e0nh. C\u00f2n vi\u1ec7c sai quan \u0111i duy\u1ec7t tuy\u1ec3n t\u1ea1m \u0111\u00ecnh l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u01a1i d\u00e2n \u0111\u00f4ng, n\u01a1i \u0111i\u00eau h\u00e1o, m\u00e0 chia \u0111\u1ec1u thu\u1ebf kho\u00e1 sai d\u1ecbch. Nh\u1eefng h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y nu\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ed5i th\u1ed5 quan \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan, d\u00e2n n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n, th\u00ec n\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1ec3 v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c, h\u00e1 n\u00ean c\u1ee9 theo th\u1ed5 t\u1ee5c m\u00e0 kh\u00f4ng cho gi\u1ed1ng nhau \u01b0 ? C\u00f2n b\u1ea3o l\u00e0 tuy\u1ec3n quan ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean gi\u1ea5y t\u1edd m\u00e0 x\u00e9t l\u00e0m, th\u00ec khi duy\u1ec7t tuy\u1ec3n t\u1ef1 c\u00f3 d\u00e2n ra \u1ee9ng tuy\u1ec3n, quan tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1m x\u00e9t ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u00e0 chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, \u0111\u00e2u l\u1ea1i c\u00f3 l\u00fd x\u00e9t l\u00e0m \u1edf tr\u00ean gi\u1ea5y \u01b0 ? L\u1ea1i b\u1ea3o s\u1ed5 \u0111inh \u0111\u00e3 xong, giao cho t\u1ec9nh ph\u00ea ph\u00f3, r\u1ed3i do b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00ec t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m s\u1ed5, m\u00e0 l\u1ea1i t\u1ef1 ph\u00ea ph\u00f3, th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 th\u00eam b\u1edbt \u1edf trong, t\u1ef1 \u00fd cho h\u01a1n k\u00e9m, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 ch\u1ed7 ch\u1ecbu n\u1eb7ng ri\u00eang, ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 ri\u00eang \u01b0 ? M\u00e0 b\u1ed9 th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ef1 th\u1ec3. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u trung \u0111\u1ed9 v\u1eeba ph\u1ea3i, h\u00e1 \u0111\u1ec1u xa x\u00f4i c\u1ea3 \u01b0 ? L\u1ea1i khi \u1ee9ng tuy\u1ec3n, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 c\u1ea3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1eadt v\u1ebft t\u00edch th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ecdp h\u1ebft c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e2u, m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n, xin \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, l\u1ea1i c\u00e0ng l\u00e0 m\u01a1 h\u1ed3. Duy tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, c\u1ed1t cho quan d\u00e2n \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n, mong t\u1edbi th\u1ef1c h\u00e0nh. T\u1ef1u trung ch\u1ec9 c\u00f3 1 h\u1ea1t H\u01b0ng Ho\u00e1, \u0111\u01b0\u1eddng h\u01a1i xa h\u01a1n, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i g\u1ecdi h\u1ecdp, th\u1ef1c c\u0169ng ch\u01b0a ti\u1ec7n. V\u1eady n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i 3, 4 ng\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n ; n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i 5, 6 ng\u00e0y tr\u1edf l\u00ean, chu\u1ea9n cho quan tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n tr\u00e1ch c\u1ee9 ch\u00e2u huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng x\u00e9t h\u1ea1ch. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u00e0 c\u1ea3 th\u00ec cho l\u00e0 l\u00e3o nhi\u00eau, l\u00e3o h\u1ea1ng ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ec7nh t\u1eadt, v\u1ebft t\u00edch, th\u00ec cho l\u00e0 nhi\u00eau t\u1eadt, t\u00e0n t\u1eadt ; v\u00e0 h\u1ea1ng tr\u00e1ng \u0111inh xu\u1ea5t tr\u00ecnh gi\u1ea5y cam k\u1ebft l\u00e0m b\u1eb1ng, c\u0169ng cho tr\u01b0\u1eddng quan k\u00ea \u0111em l\u00ean h\u1ea1ng, kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ecdi \u0111\u1ebfn h\u1ecdp. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng t\u1ec9nh : Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 \u0111\u1ec1u do quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng duy\u1ec7t tuy\u1ec3n ; m\u00e0 quan tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng th\u00ec \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u1ea5y ch\u1ee9c B\u1ed1 ho\u1eb7c \u00e1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y ; \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u1ea5y B\u1ed1 ho\u1eb7c \u00e1n \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u1ea5y B\u1ed1 ho\u1eb7c \u00e1n \u1edf B\u1eafc Ninh ; \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u1ea5y B\u1ed1 ho\u1eb7c \u00e1n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, \u1edf Cao B\u1eb1ng l\u1ea5y B\u1ed1 ho\u1eb7c \u00e1n \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean sung ph\u00e1i, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i quan \u1edf Kinh ra cho xa. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn tu\u1ef3 bi\u1ec7n, duy m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi cai \u00e1n do Kinh ph\u00e1i ra, c\u00f2n v\u1ec1 Cai l\u1ea1i th\u00ec chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1eddng quan ch\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf h\u1ea1t, ai l\u00e0 li\u00eam c\u1ea7n l\u1ea5y 1, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111em theo \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c. L\u1ea1i nh\u1eefng t\u1ec9nh \u1ea5y, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, s\u1ed1 \u0111inh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, th\u00ec l\u1ea5y c\u00f4ng th\u1ef1 \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 l\u00e0m tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ef1ng ri\u00eang c\u00e1i nh\u00e0 gianh \u1edf n\u01a1i h\u00e0nh cung n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u1edf Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng chi ra g\u1ea1o kho, s\u1ed1 th\u1eeba ra k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn. B\u1ecdn gi\u00e1m th\u1ee7 c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y l\u00ean. Vua giao b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n t\u1ed9i x\u1eed ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u00e1ch.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cKho ch\u1ee9a th\u00f3c chi thu s\u1ed1 nhi\u1ec1u, th\u1eeba ra, thi\u1ebfu \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi. N\u1ebfu l\u00e0 thi\u1ebfu h\u1ee5t, chi\u1ebfu s\u1ed1 tang b\u1eaft t\u1ed9i c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f3 khoan th\u1ee9 ; c\u00f2n nh\u01b0 th\u1eeba ra, c\u0169ng nh\u1ea5t kh\u00e1i t\u00ednh s\u1ed1 tang x\u1eed t\u1ed9i th\u00ec b\u1ecdn h\u1ecd c\u00f2n thi th\u1ed1 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean theo m\u1ee9c nh\u1eb9 m\u00e0 tr\u00e1ch ph\u1ea1t l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra ng\u1ef1 phi\u00ean ch\u1ea7u, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cMinh Th\u00e1i t\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nghi\u00eam minh, nh\u01b0ng hay gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. M\u00e3 h\u1eadu b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t kh\u00f4ng ngu\u00f4i, gi\u1ebft h\u1ebft c\u1ea3 y sinh, t\u1edbi h\u00f4m ch\u00f4n c\u1ea5t, g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a s\u1ea5m ch\u1edbp kh\u00f4ng ch\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e8n v\u1eddi cao t\u0103ng \u0111\u1ebfn t\u1ee5ng kinh c\u1ea7u t\u1ea1nh, c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh ng\u1ea7m gi\u1ebft nh\u00e0 s\u01b0 \u1ea5y. S\u01b0 \u0111\u1ecdc b\u00e0i k\u1ec7 r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>Phi\u00ean \u00e2m :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 V\u0169 th\u1ea5p thi\u00ean thu\u1ef3 l\u1ec7,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u00f4i minh \u0111\u1ecba c\u1eed ai.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Th\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0 B\u1ed3 t\u00e1t,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u01b0\u01a1ng t\u1ed1ng M\u00e3 nh\u01b0 lai.<\/p>\n<p>D\u1ecbch ngh\u0129a :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u01b0a xu\u1ed1ng \u01b0\u1edbt t\u1ee9c l\u00e0 tr\u1eddi r\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 S\u1ea5m vang t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea5t l\u00ean ti\u1ebfng kh\u00f3c,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u00e1c B\u1ed3 t\u00e1t m\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u00f9ng \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m b\u00e0 ph\u1eadt Nh\u01b0 lai h\u1ecd M\u00e3.<\/p>\n<p>Th\u00e1i t\u1ed5 nghe b\u00e0i k\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft. May sao tr\u1eddi t\u1ea1nh, Th\u00e1i t\u1ed5 cho v\u1eddi nh\u00e0 s\u01b0 mu\u1ed1n th\u01b0\u1edfng cho, nh\u01b0ng nh\u00e0 s\u01b0 s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u00e3 tr\u1ed1n \u0111i r\u1ed3i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khi Th\u00e1i t\u1ed5 m\u1edbi kh\u1edfi binh, \u0111\u1ebfn ch\u01a1i m\u1ed9t ch\u00f9a, s\u01b0 gi\u00e0 h\u1ecfi h\u1ecd t\u00ean, b\u00e8n \u0111\u1ec1 b\u00e0i th\u01a1 \u1edf tr\u00ean v\u00e1ch r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>Phi\u00ean \u00e2m :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 S\u00e1t t\u1eadn Giang Nam b\u00e1ch v\u1ea1n binh,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Th\u1ee7 trung b\u1ea3o ki\u1ebfm huy\u1ebft do tinh.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u00e3o t\u0103ng b\u1ea5t th\u1ee9c anh h\u00f9ng h\u00e1n,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea3m ki\u00eau ki\u00eau v\u1ea5n t\u00ednh danh.<\/p>\n<p>D\u1ecbch ngh\u0129a :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gi\u1ebft h\u1ebft tr\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n \u1edf Giang Nam,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Trong tay c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m b\u00e1u, m\u00e1u h\u00e3y c\u00f2n tanh,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u00e3o t\u0103ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ra l\u00e0 b\u1eadc anh h\u00f9ng,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u00f2n d\u00e1m gi\u1ecdng n\u00f3i run run h\u1ecfi h\u1ecd v\u1edbi t\u00ean.<\/p>\n<p>Sau Th\u00e1i t\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i vua, cho v\u1eddi nh\u00e0 s\u01b0 \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft, th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i. Nh\u00e2n h\u1ecfi c\u00e1c s\u01b0 r\u1eb1ng : \u201cB\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec1 \u1edf tr\u00ean v\u00e1ch sao kh\u00f4ng th\u1ea5y ?\u201d Th\u01b0a r\u1eb1ng : s\u01b0 gi\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1ef1 tay r\u1eeda n\u00e9t ch\u1eef \u0111i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t b\u00e0i k\u1ec7 r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>Phi\u00eam \u00e2m :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ng\u1ef1 b\u00fat \u0111\u1ec1 thi b\u1ea5t c\u1ea3m l\u01b0u,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u01b0u lai duy kh\u1ee7ng qu\u1ef7 th\u1ea7n s\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u1ed1 t\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p th\u1ee7y khinh khinh t\u1ea9y,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Th\u01b0\u1ee3ng h\u1eefu long quang x\u1ea1 \u0111\u1ea9u ng\u01b0u.<\/p>\n<p>D\u1ecbch ngh\u0129a :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u1ec3 l\u1ea1i ch\u1ec9 s\u1ee3 qu\u1ef7 th\u1ea7n c\u0169ng ph\u1ea3i \u00e2u s\u1ea7u<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 N\u00ean l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc ng\u00e0nh d\u01b0\u01a1ng, nh\u1eb9 nh\u00e0ng r\u1eeda h\u1ebft n\u00e9t ch\u1eef,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0C\u00f2n c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a thanh g\u01b0\u01a1m Long tuy\u1ec1n soi th\u1ea5u \u0111\u1ebfn sao \u0110\u1ea9u,\u00a0 sao Ng\u01b0u tr\u00ean tr\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u00e1i t\u1ed5 n\u00f3i : \u201cCh\u01b0a bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ef1c hay kh\u00f4ng, nh\u01b0ng b\u1ecdn s\u01b0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee9ng kh\u1ea9u \u0111\u1ecdc ngay b\u00e0i k\u1ec7, v\u1eady tha t\u1ed9i cho\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e1i t\u1ed5 l\u1ea1i nghe \u1edf Ph\u1ed1 Gi\u00e0ng c\u00f3 nh\u00e0 h\u1ecd Tr\u1ecbnh, m\u1ea5y \u0111\u1eddi c\u00f9ng \u1edf chung v\u1edbi nhau m\u1ed9t nh\u00e0, m\u00e0 gia ph\u00e1p r\u1ea5t nghi\u00eam. Cho v\u1eddi \u0111\u1ebfn khen th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho v\u1ec1. M\u00e3 h\u1eadu n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u00f3 c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng h\u1ec1 tr\u00e1i kh\u00e1c, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u00e0 ho\u00e0 thu\u1eadn. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c ng\u1ea7m m\u01b0u ti\u1ebfm ngh\u1ecbch, h\u00e1 ch\u1eb3ng d\u1ec5 \u01b0 ?\u201d Th\u00e1i t\u1ed5 g\u1eadt \u0111\u1ea7u cho l\u00e0 ph\u1ea3i, l\u1ea1i k\u00edp g\u1ecdi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi : \u201cV\u00ec c\u1edb g\u00ec m\u00e0 c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau \u0111\u01b0\u1ee3c hay th\u1ebf\u201d ? H\u1ecd Tr\u1ecbnh \u0111\u00e1p : \u201cTi\u1ec3u d\u00e2n c\u00e1ch tr\u00ec gia kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1eadt g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 duy kh\u00f4ng nghe l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u00f4i\u201d. Th\u00e1i t\u1ed5 c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea3i \u0111\u1ea5y\u201d, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u1ea3 t\u00e1 l\u00fd ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 Long b\u1ed5 th\u1ee5 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Minh, ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u1ea3 t\u00e1 l\u00fd ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac 15 c\u1ed7 s\u00fang \u201cXung ti\u00eau\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. (L\u00f2ng s\u00fang b\u1eafn \u0111\u1ea1n ra \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 5 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, l\u00f2ng s\u00fang \u0111\u1ec3 n\u1ea1p thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c, c\u00f3 10 c\u1ed7. L\u00f2ng s\u00fang b\u1eafn \u0111\u1ea1n ra \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 5 t\u1ea5c, l\u00f2ng s\u00fang \u0111\u1ec3 n\u1ea1p thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n, c\u00f3 5 c\u1ed7). L\u1ea1i ch\u1ebf 30 c\u00e1i th\u01b0\u1edbc \u0111o, \u0111\u1ec3 th\u00ed nghi\u1ec7m thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec1u theo c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua sai th\u1ef1 T\u1ea3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed \u1edf vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, sung l\u00e0m T\u00e1n l\u00fd c\u01a1 v\u1ee5 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, h\u1ec5 trong qu\u00e2n c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o m\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean, cho \u0111\u1ee9ng \u1edf d\u01b0\u1edbi Ti\u1ebfn L\u00e2m.<\/p>\n<p>Tr\u1ee9 th\u1ea5y b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y xui gi\u1ee5c kh\u1edfi lo\u1ea1n, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u1ed7 y\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c, tu\u1ef3 vi\u1ec7c chia s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh \u1ea5y. Khi v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m \u0111\u1ec3 \u0111i. Vua d\u1ee5 b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, kh\u00f4ng lo l\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea1nh, ch\u1ec9 lo kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u, m\u00e0 trong qu\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 v\u0103n vi\u00ean t\u1ee9 ph\u1ea9m l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Huy, b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c qu\u00e2n, s\u1ee3 ho\u1eb7c ch\u01b0a tr\u00fang kh\u1edbp. Khanh l\u00e0 nho t\u01b0\u1edbng, vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef v\u1ed1n \u0111\u00e3 quen th\u1ea1o, c\u1ed1t n\u00ean c\u00f9ng nhau \u0111\u1eafn \u0111o c\u01a1 nghi, s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi u\u1ef7 nhi\u1ec7m\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ee9 nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPhong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 d\u1ec5 l\u1eeba ho\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u b\u1ea3o, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c nghe th\u1ed5 ty. S\u1edf d\u0129 h\u1ecd d\u1ea5y lo\u1ea1n c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac t\u1ea5t c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 c\u1edb. Ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1ecdn kh\u00f4ng t\u1ed1t b\u1ee9c b\u00e1ch qu\u1ea5y nhi\u1ec5u g\u00e2y bi\u1ebfn ; ho\u1eb7c l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u00e0 Long b\u1ecb t\u1ed9i, b\u1ecdn con em h\u1ecd h\u00e0ng s\u1ee3 ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 xui gi\u1ee5c d\u1ed7 d\u00e0nh l\u1eeba d\u1ed1i nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00f2ng gi\u1ebft h\u1ebft, nh\u01b0ng ch\u00fang \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i, s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf v\u1ec1 n\u1eefa. Ho\u1eb7c ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u1edf r\u1eebng s\u00e2u, ho\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p, Man, th\u00e0nh ra m\u1ed9t kho\u1ea3ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng. T\u01b0\u1edfng c\u0169ng h\u01b0 ph\u00ed t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi \u0111\u00e2y bao nhi\u00eau k\u1ebf ho\u1ea1ch, x\u00e9t ra b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, t\u1ed9i c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 tha gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay nh\u00e2n h\u1ecd theo v\u1ec1 quy thu\u1eadn m\u00e0 gh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb vin v\u00e0o \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ecf m\u1ed3m. Xin gi\u1ea3i b\u1ecdn h\u1ecd ra n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9, sai t\u1ef1 tay vi\u1ebft th\u01b0, khuy\u00ean b\u1ea3o con em h\u1ecd h\u00e0ng, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111em th\u1ed5 d\u00e2n ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. N\u1ebfu ng\u1ea7n ng\u1eeb tr\u00f4ng ng\u00f3ng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u00f3i h\u1ebft s\u1ef1 th\u1ef1c c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e3 vi\u1ebft th\u01b0 r\u0103n b\u1ea3o, m\u00e0 con em h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu nghe theo, th\u00ec t\u1ecf r\u00f5 l\u00e0 b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ecd h\u00e0ng b\u1ecdn l\u0169 ru\u1ed3ng b\u1ecf, t\u1ee9c th\u1eddi \u0111em ch\u00e9m ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ; r\u1ed3i chi\u1ebfu nh\u1eefng n\u01a1i m\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c kh\u00e1c c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u00f5 k\u1ecbch li\u1ec7t \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i, r\u1ed3i sau t\u00f9y c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau d\u1ee5 cho y\u00ean h\u1ecdp, m\u1edbi l\u00e0 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Tr\u00e0 Long d\u1eabu t\u1eebng l\u00e0m \u0111\u1ea7u m\u1ee5c d\u00e2n Man, nh\u01b0ng t\u1eeb l\u00fac tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n Man ch\u01b0a l\u00e0m ph\u1ea3n, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y h\u1eafn l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c m\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd h\u1ed3i t\u00e2m. Nay th\u00ec c\u00f3 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c kh\u00e1c c\u00f9ng nhau ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, c\u00f3 d\u00ednh g\u00ec \u0111\u1ebfn b\u1ecdn Tr\u00e0 Long \u0111\u00e2u ? N\u1ebfu con em b\u1ecdn Tr\u00e0 Long y\u00eau m\u1ebfn h\u1eafn m\u00e0 ra th\u00fa ph\u1ee5c, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd b\u1ecdn gi\u1eb7c Man \u0111\u1ec1u l\u00e0m ph\u1ea3n \u1ea5y, c\u0169ng y\u00eau m\u1ebfn h\u1eafn m\u00e0 ra th\u00fa ph\u1ee5c \u01b0 ? Ho\u1eb7c gi\u1eb7c Man y\u00ean m\u1ebfn h\u1eafn m\u00e0 ra th\u00fa ph\u1ee5c, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd gi\u1eb7c Xi\u00eam gi\u00fap qu\u00e2n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, c\u0169ng y\u00eau m\u1ebfn h\u1eafn m\u00e0 ra th\u00fa ph\u1ee5c \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi trong n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, h\u00e3y c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c Man \u1edf \u0111\u00f3, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 kh\u00f4ng y\u00eau m\u1ebfn b\u1ecdn Tr\u00e0 Long m\u00e0 th\u00f4i, l\u1ea1i c\u00f9ng o\u00e1n gh\u00e9t nhau l\u1eafm. Nay \u0111\u00e3 gi\u00fap d\u00e2n Man l\u00e0m lo\u1ea1n l\u1ea1i theo b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e0 x\u00fai b\u1ea9y, h\u00e1 ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 d\u00e2n Man theo ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n gh\u00e9t c\u1ee7a n\u00f3 \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u1eebng sai b\u1ecdn kia g\u1eedi th\u01b0 khuy\u00ean b\u1ea3o con em, m\u00e0 con em h\u1ecd v\u1eabn tr\u1ed1n v\u1eabn l\u00e0m ph\u1ea3n, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf v\u1ec1, th\u00ec c\u00f3 khuy\u00ean b\u1ea3o c\u0169ng v\u00f4 \u00edch, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i kh\u00e1i.<\/p>\n<p>Nay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o l\u00e0 ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, kh\u00f4ng bao l\u00e2u n\u1eefa c\u0169ng s\u1ebd b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh. T\u1ee9c nh\u01b0 m\u1ecdi n\u01a1i T\u00e2y Ninh, Quang Phong \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; B\u00f4ng Nguy\u00ean, Li\u1ec5u Kh\u00ea \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; T\u0129nh Bi\u00ean, Chu Nham \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean ; X\u00e0 N\u0103ng, C\u1ed5 Th\u00e0nh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i nhi\u1ec1u, nh\u1eefng ch\u1ed7 tr\u1edf ng\u1ea1nh, d\u1ea7n \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, c\u00f3 c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i b\u1ecdn h\u1ecd khuy\u00ean b\u1ea3o d\u1ed7 d\u00e0nh \u0111\u00e2u ? Ch\u1ec9 duy 1 d\u1ea3i H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c hi\u1ec7n c\u00f2n hung h\u0103ng, n\u00ean d\u1eb9p t\u1eaft tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, sau s\u1ebd chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec3 cho y\u00ean nghi\u1ec7p sinh s\u1ed1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu. Ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn Tr\u00e0 Long l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean th\u1ed5 bi\u1ec1n c\u00f3 t\u1ed9i, n\u1ebfu chi\u1ebfu t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111em ch\u00e9m, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u00f5 x\u1eed t\u1ed9i l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng. Duy n\u00f3 l\u00e0 k\u1ebb ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u1ed9i l\u00e0m nh\u01a1 nh\u1edbp dao b\u00faa \u0111\u00f3 th\u00f4i. H\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecdn l\u0169 n\u00f3 ru\u1ed3ng b\u1ecf n\u00f3, r\u1ed3i sau m\u1edbi gi\u1ebft \u01b0 ? L\u1eddi xin kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ki\u1ebfm \u0111em 1 l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ecf th\u00eau con r\u1ed3ng c\u1ee7a ng\u1ef1 d\u1ee5ng trong khi vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ban c\u1ea5p cho b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 khi ra tr\u1eadn \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n h\u1ea1t B\u00ecnh An \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, c\u00f3 gi\u1eb7c Man l\u1ea5n qua, gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i v\u1eadt ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u1ea9n v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn trong r\u1eebng tr\u1ed1n \u0111i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Tu\u1ea5n v\u00ec c\u1ea7m ph\u00f2ng b\u1ea5t l\u1ef1c, b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Li\u00ean C\u1ea3ng, r\u1ed3i d\u1eebng qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfn, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng tho\u1ea3 b\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi. X\u00e9t ra, Sa T\u00f4n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac nguy c\u1ea5p, n\u00ean \u0111em \u0111\u1ea1i binh to\u00e0n s\u1ee9c \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng. L\u1ea1i tr\u00edch giao bi\u1ec1n binh cho \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch ch\u1ec9 c\u00f3 1500 ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea1i l\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh m\u1edbi \u0111\u00e1nh nhau l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc tr\u1edf v\u1ec1, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u00e1 n\u1ee1 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o Sa T\u00f4n tr\u01a1 tr\u1ecdi \u1edf ngo\u00e0i b\u1ee5ng, m\u00e0 kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn \u01b0 ? Ngh\u0129 t\u1edbi \u0111\u00f3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta xi\u1ebft bao s\u1ed1t ru\u1ed9t.<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n, th\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, gi\u1ea3i v\u00e2y cho b\u1ea3o \u1ea5y. N\u1ebfu gi\u1eb7c m\u1ed9t tr\u1eadn b\u1ecb thua tan v\u1ee1 tr\u00f4ng b\u00f3ng gi\u00f3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, th\u00ec l\u1ea1i d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169. N\u1ebfu gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n hung h\u0103ng th\u00ec r\u00fat b\u1ecf b\u1ea3o \u1ea5y, bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 thu c\u00f4ng trong l\u00fac m\u1eb7t tr\u1eddi x\u1ebf b\u00f3ng. N\u1ebfu b\u1ecf b\u1ea3o Sa T\u00f4n, tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ee9u vi\u1ec7n n\u1eefa th\u00ec c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u01b0 ?<\/p>\n<p>T\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2n Tri\u1ebft u\u1ef7 cho b\u1ecdn l\u0169 l\u00e0 : Thu\u00fd Sinh, Ng\u1ecdc Th\u00e2m (nguy\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u1ed5 binh \u1edf c\u01a1 H\u1eefu H\u00e0 Ti\u00ean) \u0111em h\u01a1n 2000 qu\u00e2n t\u1eeb n\u00fai Th\u1ea5t S\u01a1n \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u huy\u1ec7n l\u1ef5 Ki\u00ean Giang, Quy\u1ec1n nhi\u1ebfp vi\u1ec7c huy\u1ec7n l\u00e0 Ho\u00e0ng M\u1eabn Ch\u00ednh [Hu\u1ef3nh M\u1eabn Ch\u00e1nh] v\u00e0 d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Kinh s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1ebfn \u1edf ven b\u1edd s\u00f4ng nh\u00e1nh Gi\u00e1 \u0110\u00e0 [R\u1ea1ch Gi\u00e1], ng\u0103n l\u1ea5p c\u1eeda c\u1ea3ng. Th\u1ef1 ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean nghe b\u00e1o t\u1ee9c th\u1eddi li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i bi\u1ec1n binh hi\u1ec7p c\u00f9ng l\u00ednh ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u1ed3i v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c. Ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do, th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec1u, \u0111em ngay binh thuy\u1ec1n chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn Gi\u00e1 \u0110\u00e0 d\u1eb9p gi\u1eb7c. Ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean. Gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng t\u1ea3n m\u00e1t b\u1ed1n ph\u00eda, b\u00e8n thu l\u1ea1i huy\u1ec7n l\u1ef5. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Do, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 v\u00e0 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i \u0111\u00e1nh chuy\u1ebfn \u1ea5y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, ng\u00e2n ti\u1ec1n 1 \u0111\u1ed3ng ; c\u00f2n binh d\u0169ng th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n. Quang Huy\u00ean l\u1ea1i th\u00e2n \u0111em h\u01a1n 600 binh d\u0169ng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh T\u0129nh Bi\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh An Giang h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay h\u1ec5 \u1edf Kinh c\u00f3 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f3ng m\u1edbi c\u00e1c thuy\u1ec1n, th\u00ec v\u1ec1 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n, \u00f4, L\u00ea v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. N\u1ebfu \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n vua ng\u1ef1 v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng, c\u00f9ng c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, v\u1edbi s\u1eeda ch\u1eefa chi\u1ebfc thuy\u1ec1n n\u00e0o, c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u01a1n th\u1ebfp, ho\u1eb7c b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng l\u00e1, th\u00ec vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ph\u00e1i vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng coi l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m. L\u1ea1i xem x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 \u1edf \u0111\u00f3, ho\u1eb7c c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 x\u00e9n b\u1edbt thi\u1ebfu h\u1ee5t v\u00e0 b\u1ed9 th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, \u0111\u1ec1u cho ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho l\u00e0 trong Kinh ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n H\u1ea3i v\u1eadn, h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 v\u1eadn t\u1ea3i, m\u00e0 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u An, T\u0129nh c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, nh\u01b0ng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc ch\u1ebf ra v\u1eeba ch\u1eadm v\u1eeba n\u1eb7ng, ch\u1edf h\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft ng\u1ea1ch chi\u1ebfc n\u00e0o th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch k\u00ea c\u00e1c s\u1ed1 thu\u1ebf l\u1ec7 v\u1ec1 ti\u1ec1n th\u00f3c s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f2n thi\u1ebfu l\u1ea1i \u1edf d\u00e2n, t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 19. Chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m tha 5 ph\u1ea7n 10 ; duy c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, An Giang, c\u00f2n thi\u1ebfu b\u1ea1c thu\u1ebf h\u01a1n 160 l\u1ea1ng v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb vay th\u00f3c h\u01a1n 2000 h\u1ed9c, \u0111\u1ec1u tha cho h\u1ebft.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd((1) Ti\u1ebft th\u00e1nh th\u1ecd : ng\u00e0y sinh nh\u1eadt c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.1). Vua nh\u00e2n kh\u00f3 \u1edf. L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : vi\u1ec7c th\u1eeba hoan, ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng \u1edf ch\u1ed1n \u0111\u1ecbnh vy [n\u01a1i b\u1ed1 m\u1eb9 \u1edf], n\u0103m th\u00e1ng c\u00f2n d\u00e0i, n\u00ean l\u1ea5y s\u1ef1 vui thu\u1eadn l\u00e0m hi\u1ebfu, vua xin nh\u00e0 vua t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng, ng\u00e0y m\u1ed9t kho\u1ebb m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 tr\u00ean h\u1ea3 l\u00f2ng m\u1eabu h\u1eadu, m\u00e0 c\u00e0ng t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng hi\u1ebfu c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, v\u1eady xin bu\u1ed5i s\u1edbm h\u00f4m \u1ea5y, cho tr\u0103m quan t\u1edbi cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y xu\u1ea5t \u1edf l\u00f2ng th\u00e0nh trung \u00e1i, ta b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, n\u1ec3 theo l\u1eddi xin \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, t\u1eeb Nghi Ho\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 ph\u1ee7 h\u1ea1t T\u0129nh Bi\u00ean, nghe do th\u00e1m b\u1ea3o : b\u1ecdn c\u1ee7a t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Ch\u00e2n Tri\u1ebft, c\u00f2n t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c n\u00fai Xuy T\u1ed1n [c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tri_T%C3%B4n\">Tri T\u00f4n<\/a>, Xo\u00e0i T\u1ed1n] v\u00e0 Ba Xuy l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf (nh\u1eefng n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n h\u1ea1t H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang c\u00f9ng ti\u1ebfp gi\u00e1p). B\u00e8n \u0111\u1ed1c c\u00f9ng L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u00e1ng \u0111em h\u01a1n 700 binh d\u00f5ng, do s\u00f4ng nh\u00e1nh Hi\u1ebfn C\u1ea7n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh x\u1ee9 Xuy T\u1ed1n ; t\u01b0 cho Th\u1ef1 ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh x\u1ee9 Ba Xuy ; \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111\u00e1nh gi\u00e1p c\u00f4ng, l\u1ea5y n\u00fai Nam Vi [nay l\u00e0 <a href=\"https:\/\/maps.app.goo.gl\/BMm5NzffpyyWk2PF9\">n\u00fai Nam Quy<\/a>] l\u00e0 n\u01a1i th\u1eafng \u0111\u1ecba h\u1ed9i binh \u1edf \u0111\u00f3. \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Phong \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Xuy T\u1ed1n, b\u1eaft ch\u00e9m h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Quang Huy\u00ean \u0111\u1ebfn. \u0110em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Huy\u00ean li\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn n\u00fai Tr\u00e0 L\u00e2n, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 : M\u00f4n Tri An R\u1eb7c L\u1ee5c v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai ; c\u00f2n \u0111\u1ec1u t\u1ea3n m\u00e1t tr\u1ed1n ch\u1ea1y. L\u1ea1i x\u00e9t n\u00fai Ba Xuy, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ea5t hi\u1ec3m, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i 1, 2 h\u00f4m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e1o cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean t\u1ee5 h\u1ecdp gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf Xuy T\u1ed1n, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u00e3 t\u01b0 cho Huy\u00ean, m\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean sai h\u1eb9n kh\u00f4ng t\u1edbi, vi\u1ec7c quan h\u1ec7 qu\u00e2n c\u01a1, ch\u00ednh l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u00e1m gi\u1eb7c \u1edf Xuy T\u1ed1n \u0111\u00e3 b\u1ecb V\u0103n Phong gi\u1ebft tan, m\u00e0 Quang Huy\u00ean \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai Tr\u00e0 L\u00e2n, \u0111\u00e1nh nhau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u00f4ng thay l\u1ed7i, t\u1ea1m h\u00e3y mi\u1ec5n x\u00e9t ngh\u0129. X\u00e9t ra Ch\u00e2n Tri\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean r\u1ea5t ki\u1ec7t hi\u1ec7t trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c, chu\u1ea9n cho trao th\u00eam gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng c\u1ee9 binh d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m, ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft, gi\u1ebft \u0111\u01b0a ra x\u00e9t x\u1eed th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 b\u1ed5 cho ch\u1ee9c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u1ea1 V\u0103n Linh, t\u1eeb Li\u1ec5u Kh\u00ea ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf th\u00f4n Nh\u01b0 \u0110\u0103ng, nghe tin b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 b\u1eafc c\u1ea7u \u1edf s\u00f4ng nh\u00e1nh T\u00e2n Tr\u1ea1ch \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ti\u1ebfp vi\u1ec7n cho nhau. B\u00e8n sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00fac, \u0111em 60 t\u00ean l\u00ednh, \u0111i th\u0103m \u0111\u1ecba th\u1ebf. T\u00fac th\u1ea5y gi\u1eb7c h\u1ecdp \u1edf trong r\u1eebng, coi th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111i, sa c\u01a1 b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft, bi\u1ec1n binh c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft. Gi\u1eb7c \u0111em h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ecdn, s\u1ea5n \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n. B\u1ecdn Uy\u1ec3n c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1i vi\u00ean, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho \u0111i quy\u1ec1n th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean, l\u00e0 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh d\u0169ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o ra \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u b\u1eafn s\u00fang m\u1ed9t lo\u1ea1t. Gi\u1eb7c nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a b\u1ecb ch\u1ebft ng\u00e3 l\u0103n ra, b\u00e8n lui ch\u1ea1y. M\u1eabn \u0110\u1ea1t tr\u00fang \u0111\u1ea1n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n thu qu\u00e2n v\u1ec1. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, T\u1ea1 V\u0103n Linh, v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 tr\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00fac, v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai. Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t th\u01b0\u1edfng cho 20 quan ti\u1ec1n, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. C\u00f2n ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean, cho ph\u00e1i vi\u00ean L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 t\u1edbi quy\u1ec1n l\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u00f3 l\u00e3nh binh ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f2ng v\u00e2y \u1edf Sa T\u00f4n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00ean can ph\u1ea1m l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0 Sa M\u1ed9c ch\u1ea1y sang B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n c\u1ea7u c\u1ea1nh ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam vi\u1ec7n tr\u1ee3. Xi\u00eam m\u1ee5c l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri, v\u00ec Sa M\u1ed9c t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Man v\u00e0 b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Thanh, chia nhau qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi. Ch\u1ea5t Tri l\u1ea1i sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Phi Nh\u00e3 L\u1ea1c Xa Thi C\u00f4n \u0111em h\u01a1n v\u1ea1n qu\u00e2n v\u00e2y b\u1ea3o Sa T\u00f4n. L\u1ea1i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n giao nhau, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta. S\u00e1ch t\u1eeb Li\u00ean C\u1ea3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n s\u1edf, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1ed1ng v\u00e0 l\u00e0m nghi binh, r\u1ed3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft kh\u00e1c l\u00e9n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh m\u1ea1n sau gi\u1eb7c. Ng\u00e0y \u0111\u00e3 s\u1eafp t\u1ed1i, gi\u1eb7c r\u00fat lui ra \u0111\u00f3ng \u1edf 4 ph\u00eda ngo\u00e0i b\u1ea3o. S\u00e1ch c\u0169ng thu qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ed3n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. H\u00f4m sau l\u1ea1i th\u00e2n \u0111\u1ed1c c\u00e1c binh d\u0169ng \u0111em \u0111i theo v\u00e0 l\u00ednh \u1edf b\u1ea3o ra \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n c\u1ee7a gi\u1eb7c 14 n\u01a1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 190 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, b\u1eafn ch\u1ebft h\u01a1n 400 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 7 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 gi\u00e1o m\u00e1c kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nh\u00e2n th\u1ebf sai Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quang tri\u1ec7t b\u1ecf \u0111\u1ed3n c\u1ee7a gi\u1eb7c s\u1eeda th\u00eam lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t \u1edf b\u1ea3o. Ch\u1ee3t th\u1ea5y b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea9n n\u00fap, Quang b\u00e8n th\u00fac qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo. S\u00e1ch nghe tin, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi em c\u00f3 ch\u00e2n trong s\u1ed5 Hoa danh [s\u1ed5 ghi t\u00ean con c\u00e1c quan v\u00f5] c\u00f2n \u0111\u1ee3i b\u1ed5 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n L\u1ed9c k\u00edp t\u1edbi ti\u1ebfp \u1ee9ng. Khi \u0111\u1ebfn ph\u1eadn r\u1eebng, b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00f4 l\u00ean 4 ph\u00eda, \u0111\u00e1nh gi\u00e1p c\u00f4ng c\u1ea3 \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb1ng sau. S\u00e1ch m\u00ecnh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, L\u1ed9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft, Quang c\u0169ng b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft. Vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u1ebf s\u1ea5n l\u1ea1i c\u1ee9u vi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, gi\u1eb7c r\u00fat lui, Nh\u00e0n b\u00e8n \u0111\u1ee1 S\u00e1ch v\u1ec1 b\u1ea3o. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cGi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y \u1edf Sa T\u00f4n, r\u1ea5t tho\u1ea3 l\u00f2ng ta. Duy c\u00f3 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ec3 lo cho ta\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ef1c l\u00e0 gian nan tr\u1eafc tr\u1edf. \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch \u0111em s\u1ed1 qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, len l\u1ecfi trong r\u1eebng, m\u1edf t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i to. C\u00f3 d\u0169ng c\u00f3 m\u01b0u, th\u1ef1c l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc, duy trong l\u00fac v\u1ed9i c\u1ee9u Ho\u00e0ng V\u0103n Quang, kh\u00f4ng may b\u1ecb ph\u1ee5c binh c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. C\u0169ng l\u00e0 v\u00ec g\u1ea5p \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y m\u1ed9t c\u1edb nh\u1ecf, m\u00e0 l\u00e0m m\u1ea5t c\u00e1i c\u00f4ng to. Chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, gia qu\u00e2n c\u00f4ng 3 c\u1ea5p, cho 1 c\u00e1i b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng v\u00e0ng c\u00f3 4 ch\u1eef \u201canh h\u00f9ng chi t\u01b0\u1edbng\u201d, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 c\u00e1i nh\u1eabn \u0111eo tay b\u1eb1ng ng\u1ecdc kh\u1ea3m m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Phi long b\u1eb1ng v\u00e0ng h\u1ea1ng l\u1edbn, v\u1edbi 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nh\u1eefng Qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u01a1 c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u1edf trong \u0111\u00e1m qu\u00e2n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng \u0111eo tay v\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; c\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 2000 quan ti\u1ec1n. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n l\u1ea5y m\u1ed9t b\u1ecdn qu\u00e2n tr\u01a1 tr\u1ecdi m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ea5y l\u00e2u, gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m ; k\u1ecbp sau khi gi\u1ea3i v\u00e2y \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch g\u1eb7p ph\u1ee5c binh b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i h\u0103ng h\u00e1i t\u1ef1 m\u00ecnh ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u gi\u1ebft gi\u1eb7c, c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c S\u00e1ch \u0111em v\u1ec1 b\u1ea3o, \u0111\u00e1ng khen l\u00e0 d\u0169ng t\u01b0\u1edbng. Th\u01b0\u1edfng cho 1 c\u00e1i nh\u1eabn \u0111eo tay b\u1eb1ng v\u00e0ng kh\u1ea3m m\u1eb7t pha l\u00ea v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, c\u00f2n bi\u1ec1n binh \u1edf b\u1ea3o th\u01b0\u1edfng chung cho 1000 quan ti\u1ec1n. \u0110o\u00e0n V\u0103n L\u1ed9c ra tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, chu\u1ea9n cho truy t\u1eb7ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. C\u00f2n Ho\u00e0ng V\u0103n Quang b\u1ecb ch\u1ebft d\u1eabu c\u00f3 l\u1ed7i v\u1ec1 khinh su\u1ea5t n\u00f3ng n\u1ea9y, nh\u01b0ng c\u00f2n bi\u1ebft ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u m\u1ea1nh m\u1ebd, so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi r\u00fat lui nh\u00e1t s\u1ee3 c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00e1c, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai.<\/p>\n<p>X\u00e9t ra, b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n th\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u00e3 bao nhi\u00eau ng\u00e0y, m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y thi th\u1ed1 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t g\u00ec. Nay c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec l\u1ea5y to\u00e1n qu\u00e2n l\u1ebb, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c l\u1edbn, l\u1ea1i do c\u00f4ng c\u1ee7a m\u1ed9t m\u00ecnh \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n, t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 \u00fd nh\u00fat nh\u00e1t khi\u1ebfp s\u1ee3. Nay n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh, nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng tr\u1eadn \u1ea5y, tr\u1eeb h\u1ebft \u0111\u00e1m gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u1ea3 \u0111\u1ebfn H\u1ea3i T\u00e2y n\u1eefa, \u0111\u1ec3 s\u1edbm n\u00ean c\u00f4ng xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em giao cho Tr\u1ea5n T\u00e2y kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 5 \u0111\u1ed3ng, kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf 30 \u0111\u1ed3ng, kim ti\u1ec1n B\u00e1t b\u1ea3o v\u00e0 Ng\u0169 b\u1ea3o 15 \u0111\u1ed3ng, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 300 \u0111\u1ed3ng, nh\u1eadn \u0111em ch\u1ee9a l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed, mi\u1ec5n cho tr\u0103m quan kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e0o ch\u1ea7u tham b\u00e1i, l\u1ec7 ban y\u1ebfn c\u0169ng b\u00e3i.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CCXX \u2013 220<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh T\u00fd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 21 [1840], m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 12, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nghi ti\u1ebft ban l\u1ecbch. (L\u1ec7 c\u0169 h\u1eb1ng n\u0103m ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, th\u00e1ng 12, \u0111\u1eb7t l\u1ec5 ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i ho\u00e0, vua ra ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n ; vi\u00ean Kh\u00e2m thi\u00eam gi\u00e1m d\u00e2ng l\u1ecbch xong, quan truy\u1ec1n Ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc Ch\u1ec9, tr\u0103m quan l\u00e0m l\u1ec5 nh\u1eadn l\u1ecbch. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh : tr\u01b0\u1edbc 1 h\u00f4m, ty c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u1eb7t 1 c\u00e1i \u00e1n v\u00e0ng \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecd m\u00f4n, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 c\u00e1i b\u00e0n v\u00e0ng \u1edf ph\u00eda nam c\u00e1i \u00e1n v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ecdng v\u00e0ng che \u0111\u1ee7 c\u1ea3 ; 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu s\u00e2n \u0111\u1eb7t 4 c\u00e1i t\u00e1n v\u00e0ng ; \u0111\u1eb7t ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng l\u1ea1y c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, v\u00e0 quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1eb7t v\u1ecb \u0111\u1ee9ng l\u1ea1y \u1edf ph\u00eda nam c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y. L\u1ea1i \u1edf vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu, quan ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1eb7t 1 c\u00e1i long \u0111\u00ecnh. \u0110\u1ebfn bu\u1ed5i s\u1edbm h\u00f4m \u1ea5y, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, v\u0103n v\u00f5 tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c theo ban \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Ng\u1ecd m\u00f4n. M\u1ed9t vi\u00ean Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m b\u01b0ng h\u00f2m \u0111\u1ef1ng l\u1ecbch v\u1ebd r\u1ed3ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u00e0i ban b\u00ean t\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u1eb7t quan l\u1ecbch \u1edf tr\u00ean c\u00e1i b\u00e0n v\u00e0ng, r\u1ed3i 1 vi\u00ean b\u01b0ng h\u00f2m \u0111\u1ef1ng l\u1ecbch v\u1ebd r\u1ed3ng \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean c\u00e1i long \u0111\u00ecnh \u1edf vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu, \u0111\u1ed3 nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u1ee9ng x\u1ebfp h\u00e0ng 2 b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n Ng\u1ecd m\u00f4n. L\u1ea1i \u1edf ph\u00eda nam c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y, hai b\u00ean d\u00e0n b\u00e0y c\u1edd, gi\u00e1o. L\u1ea1i b\u00e0y t\u00e1n, l\u1ecdng, g\u01b0\u01a1m d\u00e0i v\u00e0 1 b\u1ed9 nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf ngo\u00e0i ban. M\u1ed9t vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf ch\u00e1i b\u00ean \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n ch\u00ednh. M\u1ed9t vi\u00ean quan truy\u1ec1n Ch\u1ec9 c\u0169ng m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u1edf ch\u00e1i b\u00ean \u0111\u00f4ng l\u1ea7u Ng\u1ecd m\u00f4n. Vi\u00ean \u1edf ty b\u1ed9 L\u1ec5 x\u01b0\u1edbng : h\u00e0nh ti\u1ebfn l\u1ecbch l\u1ec5 [l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng l\u1ecbch], quan qu\u1ea3n l\u00fd \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111em thu\u1ed9c vi\u00ean chi\u1ebfu theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ee9ng x\u1ebfp h\u00e0ng r\u1ed3i \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 xu\u1ed1ng. Vi\u00ean \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m b\u01b0ng h\u00f2m \u0111\u1ef1ng l\u1ecbch v\u1ebd r\u1ed3ng \u0111i r\u1ea3o b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn b\u00ean c\u1ea1nh qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed3i qu\u1ef3 xu\u1ed1ng, trao h\u00f2m cho quan qu\u1ea3n l\u00fd ti\u1ebfp nh\u1eadn, b\u01b0ng gi\u01a1 cao l\u00ean tr\u00e1n, xong r\u1ed3i l\u1ea1i trao tr\u1ea3 vi\u00ean b\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111em \u0111\u1ec3 l\u00ean tr\u00ean \u00e1n v\u00e0ng, r\u1ed3i \u0111i r\u1ea3o ra. T\u1eeb quan qu\u1ea3n l\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 5 l\u1ea1y, xong r\u1ed3i, v\u1ec7 Loan nghi khi\u00eang \u00e1n v\u00e0ng \u1ea5y theo c\u1eeda gi\u1eefa Ng\u1ecd m\u00f4n \u0111i v\u00e0o, nh\u00e3 nh\u1ea1c nghi tr\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn tr\u01b0\u1edbc, t\u00e1n, l\u1ecdng gi\u01b0\u01a1ng che, quan qu\u1ea3n l\u00fd \u0111em thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111i theo sau. Qua c\u1ea7u trung \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n sang ph\u00eda \u0111\u00f4ng, do c\u1eeda Nh\u1eadt tinh \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung, \u00e1n v\u00e0ng do c\u1eeda gi\u1eefa \u0111i v\u00e0o, \u0111\u1ebfn s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n ch\u00ednh, \u0111\u1eb7t \u00e1n v\u00e0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m gi\u1eefa. M\u1ed9t vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c t\u1eeb ch\u00e1i b\u00ean \u0111\u00f4ng \u0111i r\u1ea3o \u0111\u1ebfn th\u1ec1m gi\u1eefa, do ph\u00eda b\u00ean t\u1ea3 \u0111i xu\u1ed1ng. M\u1ed9t vi\u00ean Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m b\u01b0ng h\u00f2m \u0111\u1ef1ng l\u1ecbch v\u1ebd r\u1ed3ng trao cho vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c ti\u1ebfp nh\u1eadn, r\u1ed3i chuy\u1ec3n giao cho cung gi\u00e1m \u0111\u1ec7 v\u00e0o trong cung.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, cung ti\u1ebfn l\u1ecbch v\u1ebd r\u1ed3ng, qua c\u1ea7u Trung \u0110\u1ea1o, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e1t g\u1ea1ch b\u00ean t\u1ea3 th\u1ec1m r\u1ed3ng, quan truy\u1ec1n Ch\u1ec9 do ch\u00e1i b\u00ean \u0111\u00f4ng l\u1ea7u Ng\u1ecd m\u00f4n, \u0111i r\u1ea3o \u0111\u1ebfn b\u00ean t\u1ea3 gian ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1ee9ng ngo\u1ea3nh m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda nam, tuy\u00ean l\u00ean r\u1eb1ng \u201cc\u00f3 ch\u1ec9\u201d, r\u1ed3i l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ee9ng ngo\u1ea3nh m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. Tr\u0103m quan \u0111\u1ee9ng v\u00e0o ban r\u1ed3i, \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 xu\u1ed1ng. Quan tuy\u00ean Ch\u1ec9 l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng ngo\u1ea3nh m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda nam tuy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cL\u1ecbch n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu \u0111\u00e3 xong, ban cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh\u201d. Tuy\u00ean xong \u0111i r\u1ea3o ra. Tr\u0103m quan l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, r\u1ed3i chia ban. M\u1ed9t vi\u00ean L\u1ec5 b\u1ed9, m\u1ed9t vi\u00ean Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c t\u1edbi vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu, \u0111em v\u1ec7 Loan nghi khi\u00eang long \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 h\u00f2m l\u1ecbch v\u1ebd r\u1ed3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd, do c\u1eeda t\u1ea3 chuy\u1ec3n giao cho cung gi\u00e1m ti\u1ebfp l\u0129nh d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1ed9t vi\u00ean \u1edf H\u1ed9 b\u1ed9, m\u1ed9t vi\u00ean \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c s\u1ee9c cho v\u1ec7 Loan nghi khi\u00eang b\u00e0n v\u00e0ng \u0111\u1ec3 quan l\u1ecbch, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb, chuy\u1ec3n giao cho cung gi\u00e1m d\u00e2ng v\u00e0o trong \u0111\u1ea1i n\u1ed9i. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y v\u0103n v\u00f5 tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u t\u1edbi vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu k\u00ednh l\u0129nh quan l\u1ecbch v\u1ec1 ph\u1ea7n m\u00ecnh ; ph\u1ee7 Th\u1eeba thi\u00ean g\u1ecdi h\u1ecdp nh\u00e2n vi\u00ean 6 huy\u1ec7n, chi\u1ebfu l\u0129nh quan l\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ea1t m\u00ecnh, c\u1ea5p ph\u00e1t cho c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n trong Kinh k\u1ef3, t\u1ef1 sau ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i).<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 V\u0169 Th\u00e0nh Phong b\u1ecb c\u1ea5t ch\u1ee9c. Phong tr\u01b0\u1edbc m\u1eafc b\u1ec7nh \u0111i\u00ean, \u0111\u00e3 cho th\u00f4i vi\u1ec7c, \u1edf ri\u00eang n\u01a1i t\u0129nh m\u1ecbch \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, b\u1ec7nh t\u00ecnh c\u00e0ng t\u1ec7 h\u01a1n, c\u00f3 l\u00fac c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung t\u1ee3n nh\u01b0 \u0111eo g\u01b0\u01a1m c\u1ea7m s\u00fang, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Lang \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef g\u00ecn, kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i. C\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh th\u00ec do \u0110\u1ed1c th\u1ea7n quy\u1ec1n gi\u1eef l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u1ea1 V\u0103n Linh, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nam Th\u00e1i t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : b\u1ecdn gi\u1eb7c d\u1eabu kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, nh\u01b0ng b\u1ea1 n\u01a1i n\u00e0o t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf n\u01a1i \u1ea5y, c\u00f3 n\u01a1i 300 \u2013 500 t\u00ean, c\u00f3 n\u01a1i h\u01a1n 1000 t\u00ean, d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng l\u00fac \u1ea9n l\u00fac hi\u1ec7n, quan qu\u00e2n ti\u1ebft th\u1ee9 chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y \u0111\u1ed3n ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cC\u00e1c binh d\u0169ng \u1edf t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i nho nh\u1ecf, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 k\u1ec3 c\u00f4ng. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 sai ph\u00e1i \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, c\u0169ng c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng chung cho 500 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean theo l\u1eddi d\u1ee5, \u0111em vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm ti\u00eau di\u1ec7t b\u1ecdn gi\u1eb7c, n\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Khai Bi\u00ean, t\u00e2u l\u00ean tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00e0 nh\u1eadn l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i ti\u1ebft th\u1ee9 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i lu\u00f4n. Th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen ti\u00eau di\u1ec7t san ph\u1eb3ng b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n l\u1ebb t\u1ebb c\u00f2n l\u1ea1i, \u0111i l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i, ch\u01b0a t\u1eebng ti\u1ebfn kh\u1ecfi Khai Bi\u00ean m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc n\u00e0o, \u0111\u1ec3 c\u00f3 ti\u1ebfng t\u0103m ch\u00ea tr\u00e1ch. T\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f3 t\u1eeb, t\u1ea1m gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nay n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u h\u01a1n l\u00ean, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh An Giang, b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2n Tri\u1ebft v\u00e0 c\u00e1c b\u1ecdn l\u0169 c\u1ee7a gi\u1eb7c, cho trong c\u00f5i s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. R\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eddi qu\u00e2n chuy\u1ec3n t\u1edbi Khai Bi\u00ean l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n. X\u00e9t ra, n\u01a1i \u1ea5y l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ed7 \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 ra ngo\u00e0i b\u1ee5ng ngh\u0129. N\u00ean ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 tr\u00f4ng ng\u00f3ng quanh co, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n th\u0103ng b\u1ed5 L\u00e3nh binh Tr\u1ea5n T\u00e2y, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Mai V\u0103n \u0110\u1ed5ng, b\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n, th\u0103ng b\u1ed5 L\u00e3nh binh \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh b\u1ed5 th\u1ee5 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00f4 ru\u1ed9ng \u1edf 2 huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00ednh, Minh Ch\u00ednh, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f9ng gi\u1ed1ng nhau. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc t\u00f4 ru\u1ed9ng 2 huy\u1ec7n \u1ea5y, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 h\u1ea1ng n\u00e0o, m\u1ed7i m\u1eabu thu th\u00f3c 15 th\u0103ng, ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt 1 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n c\u1ecf tranh v\u00e0 tre 30 \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd chu\u1ea9n cho theo nh\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n : ru\u1ed9ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, m\u1ed7i m\u1eabu 40 th\u0103ng th\u00f3c ; ru\u1ed9ng nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 30 th\u0103ng, ru\u1ed9ng tam \u0111\u1eb3ng 20 th\u0103ng ; ru\u1ed9ng c\u1ea5y v\u1ee5 m\u00f9a, m\u1ed7i m\u1eabu 10 th\u0103ng th\u00f3c v\u00e0 ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt 3 ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m ch\u00ednh thu\u1ed9c kho\u00e1 l\u1ec7 thanh tra. Duy x\u00e9t ra 6 t\u1ec9nh : Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho th\u00e1ng 2 n\u0103m \u1ea5y duy\u1ec7t \u0111\u1ecbnh tuy\u1ec3n l\u00ednh, v\u1ec1 vi\u1ec7c thanh tra xin gia h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5, l\u00e0 ti\u1ec7n h\u01a1n. Ngo\u00e0i ra 6 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0110\u1ed5ng l\u00fd, nh\u00e2n vi\u00ean sung \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua y theo, l\u1ea1i s\u1ee9c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean \u0111i thanh tra l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : (H\u00e0 N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 4 ng\u01b0\u1eddi, nay gi\u1ea3m l\u00e0m 3 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Nam, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh Hoa tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 m\u1ed7i h\u1ea1t 3 ng\u01b0\u1eddi, nay gi\u1ea3m l\u00e0m 2 ng\u01b0\u1eddi ; S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 m\u1ed7i h\u1ea1t 1 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam l\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc l\u1ec7 m\u1ed7i h\u1ea1t 2 ng\u01b0\u1eddi, nay gi\u1ea3m l\u00e0m 1 ng\u01b0\u1eddi ; Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, Nam \u0110\u1ecbnh, An Giang v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i h\u1ea1t 2 ng\u01b0\u1eddi ; Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng m\u1ed7i h\u1ea1t 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Th\u1ee3 b\u1ea1c th\u1ee3 \u0111\u00fac \u1edf s\u1edf \u0110\u1ed1c c\u00f4ng thu\u1ed9c V\u0169 kh\u1ed1, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1ed1n l\u00e0m vi\u1ec7c. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu ai tr\u1ed1n chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u201c\u0111\u00e0o binh\u201d [l\u00ednh tr\u1ed1n] m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i. L\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 \u1edf 2 c\u1ee5c \u1ea5y h\u1ec5 ai c\u00f3 con \u0111\u1ebb, em ru\u1ed9t \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo ngh\u1ec1 \u1ea5y cho v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ea1ng th\u1ee3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ea1ng d\u00e2n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u00e0m \u1edf ng\u1ea1ch kh\u00e1c. T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i d\u00e1m dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i ; quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng x\u00e9t ra c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay h\u1ec5 trong Kinh ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c h\u00ecnh, tra k\u1ebft \u00e1n ki\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u00e1n x\u1eed tha cho v\u1ec1, m\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ea3o l\u00e3nh, c\u00f9ng l\u00e0 x\u00e9t ra nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o du \u0111\u00e3ng l\u1ebbn l\u00fat tr\u00fa ng\u1ee5, th\u00ec theo l\u1ec7 x\u1eed t\u1ed9i ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh. C\u00f2n h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi can ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u theo t\u00ecnh t\u1ed9i nh\u1eb9 n\u1eb7ng chi\u1ebfu lu\u1eadt kh\u00e9p t\u1ed9i. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u00e1n n\u00e0o \u0111\u00e1ng nghi cho thanh minh t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n x\u1eed ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, vua ra ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n ch\u00ednh, tr\u0103m quan l\u1ea1y m\u1eebng. Khi l\u00e0m l\u1ec5 xong, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf s\u00e2n r\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c\u00a0 nhau. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho Ng\u1ef1 y l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c H\u1ea1 k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Nh\u00e2n vi\u00ean thu\u1ed9c vi\u1ec7n [Th\u00e1i y], th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00e1i \u0111\u1ec7m \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea7u g\u1ed1i v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y v\u00e0o h\u1ea7u, m\u1ed7i khi qu\u1ef3 t\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1, 2 kh\u1eafc, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea7u g\u1ed1i h\u00e1 kh\u00f4ng nh\u1ee9c \u0111au \u01b0 ? Ta ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111au m\u1ecfi \u1ea5y, n\u00ean sai ch\u1ebf th\u1ee9 \u0111\u1ec7m n\u00e0y c\u1ea5p cho.\u201d<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y tr\u1eddi \u0111\u00f4ng r\u00e9t l\u1ea1nh, cho r\u00fat bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfu S\u01a1n v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i : 11 x\u00e3 th\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea3o Thu\u1eadn T\u0129nh [\u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u00fd] thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p thu\u1ebf ri\u00eang b\u1eb1ng v\u1ea3i tr\u1eafng, m\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u1ea5y l\u00e0m l\u00ednh, b\u1ed5 v\u00e0o qu\u00e2n Th\u1ee7y v\u1ec7, x\u00e9t ra t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t l\u00e0 qu\u1eabn b\u00e1ch. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u01a1i \u1ea5y th\u01b0\u1eddng c\u00f3 gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, xin cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n h\u1ea3i, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1eef l\u1ea5y \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn h\u1ecd \u1edf cheo leo m\u00e3i ngo\u00e0i bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n xa c\u00e1ch, n\u1ebfu d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh t\u1ec9nh, th\u00ec \u0111i l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i, th\u1ef1c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n. V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n, theo l\u1ec7 cung n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ea3i. X\u00e9t ra, n\u01a1i \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n c\u1ea5p cho s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra, th\u00ec g\u00f3p s\u1ee9c ch\u1ed1ng gi\u1eef, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t ri\u00eang \u0111\u1ed9i binh Tu\u1ea7n h\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec ?\u201d<\/p>\n<p>D\u00e2n Man \u1edf t\u1ed5ng Quy H\u1ee3p, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, xi\u00eau t\u00e1n l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1, xin d\u00e2ng 1 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1ch t\u1eadp ng\u1ef1a c\u1ee7a vi\u1ec7n Th\u01b0\u01a1ng t\u1ee9 :<\/p>\n<p>(- V\u1ec1 c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1eadp c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a : c\u1ee9 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n, k\u1ec3 t\u1eeb c\u1eeda \u0110\u00f4ng \u2013 nam ngo\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Gia H\u1ed9i, c\u1ed9ng h\u01a1n 400 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m m\u1ee9c. M\u1ed7i ng\u00e0y s\u1edbm t\u1ed1i 2 bu\u1ed5i, ph\u00e1t ra tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 50 con ng\u1ef1a c\u00f4ng, sai binh \u0111inh t\u1ea1i ban di\u1ec5n t\u1eadp c\u01b0\u1ee1i : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u1eadp 1 v\u00f2ng \u0111i n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1eadp 2 v\u00f2ng \u0111i n\u01b0\u1edbc trung, l\u1ea1i th\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1eadp 3 v\u00f2ng \u0111i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i, c\u1ed1t cho quen th\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u2013 V\u1ec1 c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1eadp ch\u1ea1y ng\u1ef1a m\u00faa g\u01b0\u01a1m v\u00e0 n\u00e9m xi\u00eau n\u00e9m gi\u00e1o : c\u1ee9 10 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n, v\u1ec1 m\u00f4n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ch\u1ea1y m\u00faa g\u01b0\u01a1m, th\u00ec 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i tr\u1ed3ng c\u00e2y chu\u1ed1i cao \u0111\u1ec1u 5 th\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ch\u1ea1y mau m\u00faa g\u01b0\u01a1m ch\u00e9m \u0111\u1ee9t c\u00e2y chu\u1ed1i l\u00e0m m\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u2013 V\u1ec1 m\u00f4n t\u1eadp n\u00e9m xi\u00eau, n\u00e9m gi\u00e1o, c\u0169ng \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1eddng, k\u1ebft h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng r\u01a1m d\u1ef1ng \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u c\u00e1ch nhau 2 tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u1eeba ch\u1ea1y v\u1eeba n\u00e9m xi\u00eau, l\u1ea5y tin v\u00e0o h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi r\u01a1m l\u00e0m m\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u2013 V\u1ec1 c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1eadp c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn s\u00fang ng\u1eafn v\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u00e1nh tr\u1eadn : m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n, Qu\u1ea3n quan g\u1ecdi h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00ednh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ra b\u00e3i t\u1eadp, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea7m kh\u1ea9u s\u00fang ng\u1eafn ng\u1ed3i ng\u1ef1a, x\u1ebfp h\u00e0ng ch\u1eef nh\u1ea5t. Chi\u1ebfu theo ph\u00e9p thao di\u1ec5n s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e0 di\u1ec5n t\u1eadp 3 l\u1ea7n. Ng\u1ef1a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee3 l\u1ed3ng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1ea3ng h\u1ed1t, ph\u1ea3i m\u1ed9t lo\u1ea1t t\u1ec1 ch\u1ec9nh. L\u1ea1i theo l\u1eddi d\u1eb7n b\u1ea3o b\u00f3 bu\u1ed9c, b\u00e0y ra hi\u1ec7p tr\u1eadn, tr\u1ef1c tr\u1eadn((1) Hi\u1ec7p tr\u1eadn, tr\u1ef1c tr\u1eadn : ch\u01b0a r\u00f5 tr\u1eadn b\u00e0y th\u1ebf n\u00e0o.1) nh\u1ea1n tr\u1eadn, m\u1ed7i tr\u1eadn g\u1eb7p nhau \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, \u1edf b\u00ean t\u1ea3, \u1edf b\u00ean h\u1eefu, \u0111\u1ec1u \u1edf tr\u00ean ng\u1ef1a nh\u1ed3i thu\u1ed1c s\u00fang, cho m\u00e3 t\u1ea3i, b\u1eafn ra 2 ph\u00e1t, c\u1ed1t sao ti\u1ebfng s\u00fang b\u1eafn k\u00eau m\u1ed9t lo\u1ea1t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfng sau so le l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n h\u00e0ng th\u1ee9. Ba tr\u1eadn di\u1ec5n xong, Qu\u1ea3n quan ra l\u1ec7nh thu qu\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. C\u1ee9 3 th\u00e1ng 1 k\u1ef3 ph\u00e1i v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t, c\u00f3 ai th\u1ea1o thu\u1ed9c th\u00ec l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean khen th\u01b0\u1edfng, ai c\u00f2n b\u1ee1 ng\u1ee1 th\u00ec n\u00eau ra tham h\u1eb7c).<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1eeda sang l\u00e0m r\u1ea1p, l\u00e0m nh\u00e0 l\u1ea7u c\u00f3 m\u01b0\u1ee3n t\u1ea1m v\u1eadt c\u00f4ng. Nay vi\u1ec7c kh\u00e1nh ch\u00fac \u0111\u00e3 xong, v\u1ec1 v\u1ea3i v\u00f3c th\u00e1o ra, c\u00f2n nguy\u00ean c\u00e2y, nguy\u00ean t\u1ea5m, c\u00f9ng l\u00e0 c\u1eaft ra t\u1eebng \u0111o\u1ea1n, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin cho \u0111em n\u1ed9p tr\u1ea3. Ngo\u00e0i ra c\u1eaft x\u00e9 linh tinh v\u00e0 hao thi\u1ebfu \u0111i, xin cho chi\u1ebfu gi\u00e1 n\u1ed9p ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4ng trong kho\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n n\u0103m nay ban cho r\u1ed9ng kh\u1eafp, l\u00e0 mu\u1ed1n cho c\u00e1c quan v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n, d\u1eabu ph\u00ed v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 v\u1eadt \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd, sao n\u1ee1 t\u00ednh to\u00e1n l\u00e0m g\u00ec ? V\u1eady t\u1eeb ho\u00e0ng th\u00e2n, qu\u1ed1c th\u00edch cho \u0111\u1ebfn d\u00e2n th\u1ee9 c\u00f3 l\u00e0m r\u1ea1p, l\u00e0m l\u1ea7u, m\u00e0 c\u00f3 t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a c\u00f4ng sung vi\u1ec7c c\u1ea7n d\u00f9ng, c\u00f3 c\u1eaft x\u00e9 linh tinh, \u0111\u1ec1u cho \u0111em n\u1ed9p, m\u00e0 c\u00f3 hao h\u1ee5t c\u0169ng mi\u1ec5n cho\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1n ph\u00e1t ra, v\u1ec1 t\u00ean ph\u00fa h\u1ed9 \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean, x\u00e2m l\u1ea5n x\u00e9n b\u1edbt c\u1ee7a d\u00e2n, ta r\u1ea5t kh\u00f4ng vui. X\u00e9t ra, d\u00e2n h\u1ed9 c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00e0y \u0111\u1eb7t nh\u00e0 l\u1ea7u, nh\u00e0 r\u1ea1p chi ph\u00ed k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n, th\u1ebf th\u00ec ti\u1ebfng l\u00e0 ban Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00ed t\u1ed5n cho d\u00e2n, t\u1ef1 ta ngh\u0129 c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. T\u1eeb nay t\u1edbi kh\u00e1nh ti\u1ebft \u201cl\u1ee5c tu\u1ea7n\u201d [60 tu\u1ed5i], b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc xin chi v\u1eadt li\u1ec7u \u1edf kho ra, b\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u00e0m nh\u00e0 l\u1ea7u, nh\u00e0 r\u1ea1p, \u0111\u1ed9 5, 6 n\u01a1i th\u00f4i, l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u0169ng n\u00ean \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, ch\u1edb chu\u1ed9ng xa ph\u00ed h\u00e3o l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 d\u1ef1 so\u1ea1n s\u1eb5n nh\u1eefng c\u00e2u \u1ee9ng \u0111\u1ed1i cho s\u1ee9 b\u1ed9 ta sang n\u01b0\u1edbc Thanh v\u00e0 tra x\u00e9t ban th\u1ee9 c\u1ee7a s\u1ee9 b\u1ed9 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng n\u00e0o t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c ban th\u1ee9, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 n\u01b0\u1edbc Thanh c\u00f3 nh\u1ea7m l\u1eabn v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u00e0 th\u00f4i, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ec7 n\u00e0o s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc ta l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c s\u1ee9 Cao Ly, Nam Ch\u01b0\u1edfng, Xi\u00eam La v\u00e0 L\u01b0u C\u1ea7u \u01b0 ? X\u00e9t ra, Cao Ly l\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u0103n hi\u1ebfn, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0n ; c\u00f2n nh\u01b0 Nam Ch\u01b0\u1edfng th\u00ec v\u1eabn ti\u1ebfn c\u1ed1ng ta, m\u00e0 Xi\u00eam La, L\u01b0u C\u1ea7u \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01b0\u1edbc di d\u1ecbch, th\u1ebf m\u00e0 s\u1ee9 ta l\u1ea1i x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi h\u1ecd, c\u00f2n c\u00f3 qu\u1ed1c th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa. N\u1ebfu l\u1ea1i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00e0 \u0111i ra ngo\u00e0i b\u1ecdn \u0111\u00e0nh ch\u1ecbu tr\u00e1ch ph\u1ea1t, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, vi\u1ec7c \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 c\u1ed1t y\u1ebfu. Ngo\u00e0i ra th\u00ec li\u1ec7u vi\u1ec7c m\u00e0 \u1ee9ng \u0111\u00e1p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n t\u00e2u xin : ng\u00e0y \u0111\u1ebfn Y\u00ean Kinh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec7 t\u1edd bi\u1ec3u m\u1eebng v\u00e0 n\u1ed9p c\u1ed1ng l\u1ec5, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c ban th\u1ee9 b\u1ea9m t\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5, bi\u1ec7n thuy\u1ebft cho ra, \u0111\u1ec3 xem \u00fd t\u1ee9. N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng, th\u00ec l\u00e0m t\u1edd bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 vua Thanh. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Bang bi\u1ec7n l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 Hi\u1ec7p t\u00e1n Cao H\u1eefu D\u1ef1c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf Qu\u1ebf L\u00e2m, nguy\u00ean l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Na Ti\u00ean, h\u1ecdp b\u1ecdn h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ph\u1ee7 h\u1ea1t S\u01a1n T\u0129nh. B\u1ecdn Tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u00f9ng Ngh\u0129a Ph\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc, \u0111em qu\u00e2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111i \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c l\u1ea1i r\u00fat lui v\u00e0o r\u1eebng \u1ea9n n\u1ea5p. L\u1ea1i x\u1ee9 La K\u1ebft, ti\u1ebfp g\u1ea7n th\u00e0nh ph\u1ee7 l\u1ef5, c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00e2n ban \u0111\u00eam l\u1ebbn \u0111\u1ebfn, xua \u0111u\u1ed5i d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y t\u00e0i v\u1eadt. \u0110\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n qua s\u00f4ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, gi\u1eb7c b\u00e8n ch\u1ea1y tan. C\u00f2n th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u1edf x\u1ee9 \u1ea5y, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 sai ph\u1ee7 vi\u00ean \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y cho d\u1eddi h\u1ebft c\u1ea3 v\u1ec1 g\u1ea7n ph\u1ee7 l\u1ef5, m\u00e0 \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u00e0 c\u1eeda, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn gi\u1eb7c ra v\u00e0o t\u1ee5 h\u1ecdp n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCon \u0111\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u0129nh, l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c g\u00ec, nay \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi t\u00e2u, h\u01a1i y\u00ean l\u00f2ng ta. Hi\u1ec7n nay \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y th\u00ec c\u00f3 Kinh l\u01b0\u1ee3c, Tham t\u00e1n, \u0111\u1ec1u th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean. C\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf \u1edf S\u01a1n T\u0129nh, th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y qu\u1ea5y r\u1ed1i, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, t\u1ed9i \u1ea5y c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 tha gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea7u ti\u00ean x\u01b0\u1edbng lo\u1ea1n, ch\u1eb3ng qua 1, 2 t\u00ean th\u1ed5 m\u1ee5c, trong l\u00f2ng th\u1ea5t v\u1ecdng, t\u1ef1 l\u00e0m s\u1ef1 qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u00f3 th\u00f4i. C\u00f2n c\u00e1c ti\u1ec3u d\u00e2n h\u00e8n m\u1ecdn, ho\u1eb7c k\u1ebb b\u1ecb oai th\u1ebf h\u0103ng m\u00e3nh xua \u0111u\u1ed5i hi\u1ebfp b\u00e1ch, m\u00e0 s\u1ee3 ng\u1ecdn l\u1eeda hung ng\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng ? Ho\u1eb7c n\u00f3 phao tin h\u00e3o \u0111\u1ec3 do\u1ea1 n\u1ea1t, m\u00e0 s\u1ee3 b\u1ecb v\u1ea1 l\u00e2y ch\u0103ng ? Kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ecb hi\u1ebfp b\u00e1ch ph\u1ea3i theo. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 : m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1ed9t m\u1eb7t chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1. M\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o ra th\u00fa quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 c\u1ea3. Hay l\u00e0 d\u00e2n Man, Th\u1ed5 ngu xu\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, ch\u1eb3ng r\u00f5 l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c nghe theo t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u00f4i. M\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1ea5y l\u1ea1i b\u1ecba \u0111\u1eb7t phao l\u00ean, b\u1ea3o l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd gi\u1ebft h\u1ebft, l\u00e0m cho n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 b\u1ec1n l\u00f2ng quy ph\u1ee5 v\u1edbi m\u00ecnh. Ho\u1eb7c l\u00e0 quan binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u, h\u1ec5 trong qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 r\u1eebng r\u1eadm thung l\u0169ng th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, c\u1eaft tai, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u0129nh th\u01b0\u1edfng, khi\u1ebfn cho h\u1ecd c\u00e0ng th\u00eam ng\u1edd s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m th\u00f2 \u0111\u1ea7u ra th\u00fa l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb \u1ea5y ch\u0103ng ?<\/p>\n<p>Nay c\u00e1c n\u01a1i : H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, hi\u1ec7n \u0111ang c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ee3i sau khi t\u1ea1m y\u00ean, do b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u00f9 t\u00ednh. Duy nh\u1eefng h\u1ea1t : Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec vi\u1ec7c chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i, ch\u00ednh n\u00ean s\u1edbm thu x\u1ebfp cho \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn : Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ti\u1ebfng Man, r\u1ed9ng \u0111i tuy\u00ean b\u1ea3o, cho d\u00e2n Man bi\u1ebft l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, gi\u00fap y\u00ean d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, ch\u1ec9 gi\u1ebft k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c th\u00f4i, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp theo, kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1ecb t\u1ed9i. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 kh\u00f4ng k\u1ec3 qu\u00e2n hay d\u00e2n v\u00e0 l\u0169 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh, tr\u00f3t \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c xua \u0111u\u1ed5i b\u1eaft hi\u1ebfp, nay n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, \u0111em n\u1ed9p quan th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u1ecfi t\u1ed9i, l\u1ea1i c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu s\u1ee9c b\u1eaft kh\u00f4ng n\u1ed5i, c\u0169ng cho t\u1edbi c\u00e1c qu\u00e2n m\u00f4n v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u00fa, \u0111\u1ec1u cho kh\u1ecfi t\u1ed9i, l\u00e0 l\u00ednh l\u1ea1i cho sung v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u cho l\u1ea1i l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u0169. Ch\u1edb n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c c\u1ed1 ch\u1ea5p u m\u00ea, tr\u1ed1n tr\u00e1nh r\u1eebng s\u00e2u, sau th\u00e0nh ma ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Ho\u1eb7c trong khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f3 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o, x\u00e9t ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111em \u00fd \u1ea5y hi\u1ec3u b\u1ea3o, r\u1ed3i tha cho v\u1ec1 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u1ea3o nhau, s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, th\u00ec b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n d\u1eabu ngu t\u1ed1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y s\u1ed1ng l\u00e0m vui, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f9ng b\u1ea3o nhau v\u1ec1 h\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c, m\u00e0 sau n\u00e0y v\u1ed7 y\u00ean m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u0169ng d\u1ec5 l\u00e0m v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Tham t\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, T\u00e1 l\u00fd l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Huy, \u0111i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1eeba ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ki\u1ebfm, mang l\u00e1 c\u1edd th\u00eau con r\u1ed3ng ban c\u1ea5p cho. L\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m l\u1ec5 nh\u1eadn l\u0129nh \u1edf h\u00e0nh cung, r\u1ed3i \u0111em bi\u1ec1n binh c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y chia nhau ng\u1ed3i v\u00e0o c\u00e1c thuy\u1ec1n th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u1edd s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n \u0111i nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y h\u0103ng m\u1ea1nh ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eafc m\u1ed9t ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, s\u1ebd c\u00f3 tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh T\u1ea1 V\u0103n Linh \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 Nh\u01b0 \u0110\u0103ng, nghe b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf th\u00f4n X\u01b0\u1edbng Ca d\u1ef1ng l\u00e0m nh\u00e0 tr\u1ea1n. B\u00e8n \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 B\u00f4ng Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef. V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o \u1edf s\u00f4ng nh\u00e1nh Long C\u1ed1t (n\u01a1i \u1ea5y gi\u00e1p hai h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y) c\u00f3 gi\u1eb7c. T\u1ea1 V\u0103n Linh th\u00e2n \u0111em h\u01a1n 500 binh d\u0169ng chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a sung bi\u1ec7n Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, c\u01a1 h\u1eefu T\u01b0\u1eddng d\u0169ng l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n L\u1eadp, g\u1eb7p ph\u1ea3i ph\u1ee5c binh, L\u1eadp c\u00f9ng binh d\u0169ng b\u1ecb ch\u1ebft h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t phen n\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c, d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5c c\u00f4ng. Nay l\u1ea1i kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 c\u01a1 nghi, th\u0103m r\u00f5 th\u1ebf gi\u1eb7c, u\u1ef7 cho T\u1ea1 V\u0103n Linh m\u1ed9t m\u00ecnh chuy\u00ean coi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ph\u1ee5c binh c\u1ee7a gi\u1eb7c ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft, kh\u00ed gi\u1edbi c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t. Sao m\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m kh\u00f4ng t\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u1ebf ? Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, T\u1ea1 V\u0103n Linh \u0111i \u0111\u00e1nh chuy\u1ebfn \u1ea5y gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, kh\u00f4ng cho l\u1ea5y c\u00f4ng kh\u00e1c \u0111\u1ec3 kh\u1ea5u tr\u1eeb. C\u00f2n b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n L\u1eadp v\u00e0 bi\u1ec1n binh, chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai.<\/p>\n<p>Nay b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u g\u1eafng s\u1ee9c g\u1ea5p th\u00eam l\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, h\u1ea1n trong n\u0103m nay, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p h\u1ebft b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i Nam Th\u00e1i, Nam Th\u1ecbnh, mang c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng khoan tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n ghi ch\u00e9p c\u00f4ng sau n\u1eefa. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, c\u00f2n ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1eaft giam tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m c\u00f3 nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd th\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man x\u00e9t th\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 \u00fd tr\u00e1ch o\u00e1n Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n [Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng] v\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean \u0111o ru\u1ed9ng v\u1ec1 t\u00ecnh t\u1ec7 mua v\u00e0ng, l\u1eddi l\u1ebd trong th\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u00e3, \u0111\u00e3 d\u1ecbch ra ch\u1eef H\u00e1n, \u0111\u1ec7 n\u1ed9p l\u00ean b\u1ed9.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u1ee7 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u00edn, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 c\u00f2n ra v\u00e0o lan tr\u00e0n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. C\u00f2n nh\u01b0 v\u00f9ng Khai Bi\u00ean th\u0103m d\u00f2 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam binh d\u0169ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi \u00e1n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n S\u1ef9 v\u00e0 \u0111\u1ea1o binh ph\u00e1i \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Khai Bi\u00ean, chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, ch\u1ed7 y\u1ebfu h\u1ea1i, \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n d\u1ee9t s\u1ef1 ng\u1ea5p ngh\u00e9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean ph\u00e1t \u0111\u1ec7 t\u1edd th\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man, t\u1ef1u trung trong th\u01b0 b\u1ea3o l\u00e0 : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n mu\u1ed1n l\u1ea5y qu\u1eadn ch\u00faa l\u00e0m v\u1ee3, b\u1ecdn h\u1ecd kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng ; l\u1ea1i d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng Quan Th\u1ea3o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng nom nghe ng\u00f3ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd kh\u00f4ng t\u1eebng th\u00e2n t\u00edn, h\u1ecd c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u1ef1c k\u00ednh thu\u1eadn, ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghe theo. V\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xa c\u00e1ch, h\u1ecd b\u1ecb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u1ee9c ch\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e2u v.v\u2026\u201d. Th\u1ebf th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng b\u1ecdn h\u1ecd o\u00e1n T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1eafm. C\u00f2n vi\u1ec7c mua v\u00e0ng th\u00ec L\u00ea Quang Huy\u00ean \u1edf An Giang thu\u1ed9c h\u1ea1t kh\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 g\u00ec ki\u00eang n\u1ec3. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c tra r\u00f5, xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 c\u00e1i t\u00ecnh t\u1ec7 \u1ea5y, th\u00ec nghi\u00eam ng\u1eb7t tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, l\u00e0m r\u0103n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. X\u00e9t ra, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 t\u00ednh v\u1ed1n ngu t\u1ed1i, ch\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea3i m\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen c\u00e0n qu\u00e9t l\u1edbn, m\u1edbi bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i. C\u00f2n nh\u01b0 con \u0111\u01b0\u1eddng Khai Bi\u00ean, c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec. N\u1ebfu v\u1ed9i \u0111\u1ebfn chia \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 gi\u1eef, th\u00ec vi\u1ec7c g\u1ecdi binh, v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc. Sao b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Bi\u00ean \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, k\u00edch l\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n s\u0129, cho s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean, r\u1ed3i sau chuy\u1ec3n t\u1edbi \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y, tu\u1ef3 ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u1ec3 b\u1ec1n v\u1eefng ch\u1ed1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 \u1ed5n tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1edbn. L\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n d\u1ee5 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u00ecnh ph\u1ee5c, l\u1ea1i t\u1eeb \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh gi\u1eef \u1ea5n l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i khoa Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tri\u1ec7n, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y theo sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u1ea9m th\u1ee5 : Ch\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i B\u1ea3o, T\u01b0 v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Du, t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u00e0o nh\u00e0 Gi\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp. Chu\u1ea9n cho c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t v\u1edbi \u1ea5m sinh \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m, c\u1ea5p cho h\u1ecdc b\u1ed5ng. Sau n\u00e0y c\u00f3 ai gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00fac, th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Kinh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5, dinh H\u1ed5 uy ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 \u0111\u1ecbnh, Trung qu\u00e2n, l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n An \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5 dinh H\u1ed5 uy ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu ch\u1ea5n, Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tuy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 L\u00ea V\u0103n D\u0169ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Vi\u1ec7c ch\u1eb3ng g\u00ec c\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, l\u1ec5 r\u1ea5t tr\u1ecdng v\u1ec1 t\u1ebf \u0111\u00e0n Nam Giao. Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ta tham x\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n [th\u00e1ng 2 \u00e2m l\u1ecbch], h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam Giao. Sau khi t\u1ebf Giao, c\u00e1c \u0111\u00e0n t\u1ebf ch\u00e9p trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 t\u1ebf m\u1edbi l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ebd ph\u1ea3i x\u01b0a nay, thu\u1eadn theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay gi\u1eef l\u00e0m th\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n. Nay l\u1ec5 th\u1ea7n b\u00e0n cho l\u00e0 th\u00e1ng 3 t\u1ea1nh n\u1eafng, l\u00e0m th\u1eddi k\u1ef3 t\u1ebf Giao, d\u1eabn c\u1ea3 s\u00e1ch Chu l\u1ec5 v\u00e0 H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh c\u00f9ng l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a h\u1ecd C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 : \u201cth\u00e1ng 3 t\u1ebf Giao\u201d. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra truy\u1ec7n C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng b\u1ea3o l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 t\u1ebf Giao v\u00e0o th\u00e1ng 3 l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 3 l\u1ea7n b\u00f3i nh\u01b0 : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u00f3i ng\u00e0y th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n [ng\u00e0y t\u00e2n v\u1ec1 th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n] th\u00e1ng gi\u00eang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec b\u00f3i ng\u00e0y th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n v\u1ec1 th\u00e1ng 2, n\u1ebfu l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec b\u00f3i ng\u00e0y th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n th\u00e1ng 3. Ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00f3i t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00e1ng 3, m\u1edbi l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 t\u1ebf Giao v\u1eady.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u00e1ch Chu l\u1ec5 ch\u00e9p : ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed t\u1ebf tr\u1eddi \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u((1) Vi\u00ean Kh\u00e2u : g\u00f2 tr\u00f2n, hay n\u1ec1n \u0111\u1ea5t cao tr\u00f2n \u0111\u1eafp ra \u0111\u1ec3 t\u1ebf tr\u1eddi.1) \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e0 Chu ki\u1ebfn T\u00fd [l\u1ea5y th\u00e1ng T\u00fd l\u00e0m \u0111\u1ea7u n\u0103m], kh\u00ed nh\u1ea5t d\u01b0\u01a1ng((2) Th\u00e1ng T\u00fd t\u1ee9c l\u00e0 th\u00e1ng 11 sau n\u00e0y[theo \u00c2m l\u1ecbch] t\u1ee9c l\u00e0 th\u00e1ng c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng m\u1edbi sinh ra.2) m\u1edbi sinh. \u0110\u01b0\u01a1ng khi \u1ea5y, ch\u01b0a r\u1ed7i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c kh\u00e1c, \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi, \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u1ec5 \u1ea5y r\u1ea5t l\u1edbn, r\u1ea5t n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ebf \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u, d\u1eabu v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, m\u00e0 l\u1ec5 \u201cK\u1ef3 c\u1ed1c\u201d [c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a] \u0111\u00e3 c\u1eed h\u00e0nh v\u00e0o th\u00e1ng m\u1ea1nh xu\u00e2n [th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch]. Tra \u1edf \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh c\u0169ng th\u1ebf, v\u1eabn ch\u01b0a t\u1eebng ch\u1eb3ng t\u1ebf tr\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ebf kh\u00e1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i x\u00e9t t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n [\u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u00fang t\u1ebf] : m\u1ed9t g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u1ef1, th\u1ee9 g\u1ecdi l\u00e0 trung t\u1ef1, th\u1ee9 n\u1eefa g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ea7n t\u1ef1((3) Theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u00fang t\u1ebf c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng t\u1ebf : \u0111\u1ea1i t\u1ef1 : t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e0n x\u00e3 t\u1eafc,Th\u00e1i mi\u1ebfu, Kh\u1ed5ng T\u1eed. Trung t\u1ef1 : t\u1ee9c l\u00e0 c\u00fang m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng, ti\u00ean n\u00f4ng, \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi. Qu\u1ea7n t\u1ef1 : t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ebf c\u00e1c mi\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u1ec1n..3). Th\u1ebf l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng minh b\u1ea1ch. Tuy r\u1eb1ng t\u1ebf ri\u00eang m\u00e0 \u00fd th\u1ef1c c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi nhau. Nho gi\u1ea3 \u0111\u1eddi nh\u00e0 H\u00e1n l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Th\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTr\u1eddi l\u00e0 ch\u1ee7 c\u1ee7a b\u00e1ch th\u1ea7n\u201d. L\u1ec5 chay s\u1ea1ch c\u00fang tr\u1eddi ch\u01b0a c\u1eed h\u00e0nh, m\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1c qu\u1ea7n t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, t\u01b0\u1edfng c\u00f3 \u00fd h\u01a1i ng\u1ea1i. V\u1eady n\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Giao, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ebf kh\u00e1c l\u00e0 ph\u1ea3i. Duy c\u00f3 th\u00e1ng 2 c\u00f2n r\u00e9t, s\u1ee3 c\u00f3 m\u01b0a gi\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3, ho\u1eb7c c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i cho c\u00e1c nghi ti\u1ebft ch\u0103ng ? X\u00e9t s\u00e1ch Chu l\u1ec5, t\u1ebf tr\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e1i \u0111\u00e0n((1) Th\u00e1i \u0111\u00e0n : \u0111\u00e0n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t c\u1ee7i t\u1ebf tr\u1eddi.1), t\u1ebf th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 Minh \u0111\u01b0\u1eddng((2) Minh \u0111\u01b0\u1eddng : nh\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf b\u1ea3o c\u00e1c vi\u1ec7c ch\u00ednh gi\u00e1o, \u0111\u1eddi x\u01b0a t\u1ebf th\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf \u1edf \u0111\u1ea5y.2), trong s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh, g\u1ed3m c\u00f3 \u00fd th\u00e2n g\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Minh nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e0n l\u00e0m m\u00e1i che \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c h\u00e0nh l\u1ec5. \u0110\u00f3 l\u00e0 h\u1ee3p Th\u00e1i \u0111\u00e0n, Minh \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m m\u1ed9t, c\u0169ng do \u1edf l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 ra. T\u01b0\u1edfng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 cho tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 l\u1ec5 nghi \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a l\u1ec5 Nam Giao, v\u1eabn kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, nay c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i r\u01b0\u1eddm l\u1eddi n\u1eefa. H\u00e3y t\u1ea1m l\u1ea5y m\u1ed9t vi\u1ec7c gi\u1ea3n d\u1ecb m\u00e0 n\u00f3i nh\u01b0 ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed t\u1ebf \u0111\u1ea5t, ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed t\u1ebf tr\u1eddi, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i t\u1ebf \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 t\u1ebf tr\u1eddi sau \u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ebf kh\u00e1c. X\u00e9t ra, b\u1ea3n tri\u1ec1u ta t\u1ebf Giao th\u01b0\u1eddng b\u00f3i ng\u00e0y t\u1ed1t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 l\u1ec5 K\u1ef3 c\u1ed1c, l\u1ec5 Th\u01b0\u1eddng vu((3) Th\u01b0\u1eddng vu : t\u1ebf tr\u1eddi.3) c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, c\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed v\u1eady. L\u1ea1i c\u00f3 c\u1ee9 g\u00ec th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 3 \u0111\u00e2u ? Hu\u1ed1ng chi t\u1ebf Giao l\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u1ef1, h\u00e1 n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i. L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Kh\u1ea3i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1t l\u00fd, th\u00f4i kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i c\u00f4ng sai v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i t\u1ea3i c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng, c\u00f3 g\u1eb7p n\u1ea1n gi\u00f3 b\u00e3o, th\u00ec do vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n c\u1ee9 chi\u1ec3u l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o cho t\u1eeb Cai \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 4 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 2 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; binh \u0111inh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Duy b\u1ecdn Qu\u1ea3n to\u1ea1((4) Qu\u1ea3n to\u1ea1 : vi\u00ean quan ph\u00e1i \u0111i tr\u00f4ng coi ng\u1ed3i t\u1ea1i thuy\u1ec1n \u1ea5y.4) v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m l\u00e1i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd : H\u1ea3i \u0110\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, Th\u00f4ng Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Thu\u1eadn An c\u00f4ng (\u1edf \u1ea5p An T\u00e2n, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea3i \u0110\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ed3ng, Th\u00f4ng Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00fa b\u00e1c ta ; Thu\u1eadn An c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hy l\u00e0 anh ta. Khi x\u01b0a trong l\u00fac khai s\u00e1ng, ho\u1eb7c t\u1eed ti\u1ebft \u1edf n\u01a1i c\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c b\u1ec7nh ch\u1ebft \u1edf trong qu\u00e2n, m\u00e0 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho c\u00fang theo v\u00e0o mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh v\u00e0 th\u1edd c\u00fang \u1edf \u0111\u1ec1n Tri\u1ec3n th\u00e2n. Nh\u01b0ng tu\u1ebf th\u1eddi gi\u1ed7 ch\u1ea1p, c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng nom. Ta mu\u1ed1n d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t l\u00e0m th\u1eeba t\u1ef1, \u0111\u1ec3 t\u1ecf h\u1eadu \u0111\u1ea1o. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n xin d\u1ef1ng 3 ng\u00f4i \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang, do ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t m\u00e0 h\u00e0ng chi\u00eau, h\u00e0ng m\u1ee5c((1) Theo s\u00e1ch Chu l\u1ec5, thi\u00ean t\u1eed c\u00f3 7 mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Th\u00e1i t\u1ed5 \u1edf gi\u1eefa, b\u00ean t\u1ea3 d\u1ef1ng 3 mi\u1ebfu g\u1ecdi l\u00e0 h\u00e0ng chi\u00eau, b\u00ean h\u1eefu d\u1ef1ng 3 mi\u1ebfu g\u1ecdi l\u00e0 h\u00e0ng m\u1ee5c, \u0111\u1ec3 th\u1edd 6 \u0111\u1eddi, 3 mi\u1ebfu chi\u00eau b\u00ean t\u1ea3 th\u1edd c\u00e1c \u0111\u1eddi th\u1ee9 1, 3, 5 ; ba mi\u1ebfu m\u1ee5c b\u00ean h\u1eefu th\u1edd c\u00e1c \u0111\u1eddi th\u1ee9 2, 4, 6.1) t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi nhau, t\u00e2u xin l\u1eadp l\u00e0m th\u1eeba t\u1ef1, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 cung vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang (h\u1eb1ng n\u0103m nh\u1eefng ti\u1ebft : xu\u00e2n, thu, 2 t\u1ebf, ti\u1ebft tr\u1ed3ng c\u00e2y n\u00eau, t\u1ebft ch\u00ednh \u0111\u00e1n, t\u1ebft \u0111oan d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u00e0y gi\u1ed7, m\u1ed7i \u0111\u1ec1n \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 136 quan). Vua nghe theo. Ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u1ea1i xin trong d\u00f2ng d\u00f5i c\u00e1c th\u00e2n phi\u00ean, ch\u1ecdn ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t cho l\u00e0m th\u1eeba t\u1ef1. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi h\u1ecd g\u1ea7n n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba t\u1ef1, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ed1 h\u00e3y c\u00f2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch ra \u0111\u1ec3 l\u1eadp. N\u1ebfu l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd xa th\u00ec so v\u1edbi t\u00ecnh l\u00fd, c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u00ecnh l\u1ea1i. V\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang \u1ea5y, tu\u1ebf th\u1eddi c\u00fang gi\u1ed7, chu\u1ea9n cho ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 b\u1ed9 L\u1ec5 tho\u1ea3 hi\u1ec7p m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : l\u00e0m \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang \u0111\u1ebfn nh\u1eefng 3 n\u01a1i, ch\u1ec9 s\u1ee3 ki\u1ec3u c\u00e1ch r\u1ed9ng qu\u00e1, ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef kh\u00f3 chu. Sau ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m, \u0111\u1eddi xa t\u00ecnh nh\u1ea1t, v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u01b0\u01a1ng kh\u00f3i ph\u1ee5ng th\u1edd, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng k\u00ednh ho\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. Xin ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng 1 ng\u00f4i \u0111\u1ec1n (5 gian 2 ch\u00e1i), gian ch\u00ednh gi\u1eefa th\u1edd H\u1ea3i \u0110\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng ; gian th\u1ee9 2 b\u00ean t\u1ea3 th\u1edd Th\u00f4ng Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng ; gian th\u1ee9 2 b\u00ean h\u1eefu th\u1edd Thu\u1eadn An c\u00f4ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u00e1i ngh\u0129a th\u1edd ri\u00eang, m\u00e0 l\u1ea1i truy\u1ec1n m\u00e3i \u0111\u1ebfn l\u00e2u d\u00e0i. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111inh \u0111i\u1ec1n \u1edf 5 t\u1ec9nh : L\u1ea1ng, B\u00ecnh, H\u01b0ng, Tuy\u00ean v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean. (L\u1ec7 c\u0169 v\u1ec1 thu\u1ebf \u0111inh, h\u1ea1ng tr\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n 5 quan ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan 1 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u h\u1ed9 3 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng 1 b\u00e1t g\u1ea1o. V\u1ec1 thu\u1ebf ru\u1ed9ng, ru\u1ed9ng c\u00f4ng h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p th\u00f3c 60 b\u00e1t, h\u1ea1ng nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 42 b\u00e1t ; h\u1ea1ng tam \u0111\u1eb3ng 25 b\u00e1t ; ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt 1 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n kho\u00e1n ti\u1ec1n kho 15 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n c\u1ecf tranh v\u00e0 tre 10 \u0111\u1ed3ng. Ru\u1ed9ng t\u01b0 : h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng m\u1ed7i m\u1eabu th\u00f3c 20 b\u00e1t, h\u1ea1ng nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 15 b\u00e1t, h\u1ea1ng tam \u0111\u1eb3ng 10 b\u00e1t ; ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt 30 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n kho\u00e1n ti\u1ec1n kho 8 \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n c\u1ecf tranh v\u00e0 tre 10 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn. V\u1ec1 \u0111inh tr\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n 1 quan 2 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u quan 1 ti\u1ec1n ; d\u00e2n \u0111inh gi\u00e0 c\u1ea3, t\u00e0n t\u1eadt th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda. V\u1ec1 ru\u1ed9ng c\u00f4ng : m\u1ed7i m\u1eabu h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng n\u1ed9p th\u00f3c t\u00f4 120 b\u00e1t, h\u1ea1ng nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 84 b\u00e1t, h\u1ea1ng tam \u0111\u1eb3ng 50 b\u00e1t. V\u1ec1 ru\u1ed9ng t\u01b0 : m\u1ed7i m\u1eabu h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng 40 b\u00e1t, h\u1ea1ng nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 30 b\u00e1t, h\u1ea1ng tam \u0111\u1eb3ng 20 b\u00e1t ; ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt \u0111\u1ec1u m\u1ed7i m\u1eabu 1 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng. V\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u00f4ng : m\u1ed7i m\u1eabu ti\u1ec1n thu\u1ebf 6 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u00e1nh 1 ti\u1ec1n. V\u1ec1 \u0111\u1ea5t t\u01b0 : \u0111\u1ea5t l\u00e0m nh\u00e0, v\u01b0\u1eddn, ao, \u0111\u1ec1u m\u1ed7i m\u1eabu ti\u1ec1n thu\u1ebf 2 ti\u1ec1n, ti\u1ec1n g\u1ea1o c\u00e1nh 1 ti\u1ec1n. C\u00f2n ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u h\u1ed9, c\u00f4ng c\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 ti\u1ec1n c\u1eeda \u0111\u00ecnh, ti\u1ec1n kho\u00e1n ti\u1ec1n kho, ti\u1ec1n c\u1ecf tranh v\u00e0 tre \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m c\u1ea3. C\u00f2n nh\u01b0 ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Minh h\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Thanh, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi Man, c\u00f9ng l\u00e0 thu\u1ebf \u0111inh \u0111i\u1ec1n \u1edf huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1, v\u1eabn theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua h\u1ecfi b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c5 t\u1ec9nh L\u1ea1ng, B\u00ecnh, H\u01b0ng, Tuy\u00ean v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean, n\u0103m nay h\u1ed9i h\u1ecdp l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n, \u0111\u00e3 b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 ch\u01b0a ? V\u00e0 con s\u1ed1 t\u0103ng gi\u1ea3m th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d H\u00e0 Duy Phi\u00ean th\u01b0a r\u1eb1ng : c\u00f3 1, 2 t\u1ec9nh m\u1edbi b\u00e1o \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c 1 t\u1ec9nh s\u1ed1 \u0111inh th\u00eam h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi ; s\u1ed1 ru\u1ed9ng th\u00eam h\u01a1n 2000 m\u1eabu, c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c t\u01b0\u1edfng c\u0169ng na n\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1ea5y s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n 1, 2 t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 t\u0103ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u00ec con s\u1ed1 \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng th\u00eam \u1edf 5 t\u1ec9nh c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y m\u1ed9t khai kh\u1ea9n, \u0111\u00e3 g\u1ea5p hai ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 nh\u01b0 : th\u1ee3 b\u1ea1c, th\u1ee3 s\u01a1n, th\u1ee3 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3, th\u1ee3 \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn, xin cho v\u1eabn l\u01b0u ng\u1ea1ch. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n l\u00e0m l\u00f2 r\u00e8n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o qu\u00e1 nhi\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng cho gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00f9ng nh\u1eefng th\u1ee3 kh\u00f4ng quan thi\u1ebft c\u1ea7n d\u00f9ng g\u00ec, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eaft v\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ea1ng d\u00e2n, c\u00f9ng ch\u1ecbu vi\u1ec7c binh, dao. V\u1ec1 nh\u1eefng th\u1ee3 n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i, c\u00f3 n\u0103m n\u00e0o ph\u1ea3i b\u1eaft v\u00e0o Kinh, hay \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh, th\u00ec tha cho thu\u1ebf th\u00e2n, kh\u00f4ng th\u00ec v\u1eabn ph\u1ea3i cung n\u1ed9p theo l\u1ec7. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9, gia h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, sung l\u00e0m \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh ti\u1ebfn c\u1ed1ng h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng sang m\u1ea1n \u0111\u00f4ng v\u1ec1, c\u00f3 b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea1i tang v\u1eadt ch\u01b0a xong, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c \u0111i c\u00f4ng sai, c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 d\u00e2y d\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u1ec1n xong. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua, vua sai c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t truy thu. B\u00e8n cho vi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Duy Thu\u1eadt \u0111\u1ed5i b\u1ed5 h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ec3 thay, v\u00e0 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Kh\u00f4i l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng cho l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ebft tan, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i th\u00f3c g\u1ea1o, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec. B\u00e8n li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u l\u1ea1i binh d\u0169ng ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ; c\u00f2n th\u00ec \u0111em h\u1ebft \u0111i, theo s\u00f4ng nh\u00e1nh Xuy My \u1edf huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 ti\u1ebfn \u0111i, t\u1edbi h\u1ed9i v\u1edbi quan binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ed5 \u1edf Nam Th\u00e1i. M\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Nam Th\u1ecbnh \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u1ebfn T\u00e2y Ninh, ch\u00fang nhi\u1ec1u t\u1edbi h\u01a1n 700 \u0111\u1ee9a. T\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110inh Tu\u00e2n, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a che l\u1ecdng, n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng. Quy\u1ec1n nhi\u1ebfp vi\u1ec7c ph\u1ee7 l\u00e0 Phan Kh\u1eafc Th\u1eadn \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ng\u00f4n ra ti\u1ebfp chuy\u1ec7n. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng reo h\u00f2, ti\u1ebfn g\u1ea7n b\u1edd h\u00e0o \u0111\u00e1nh v\u00e2y. Th\u1eadn s\u1eb5n n\u1ecf c\u1ea7m \u1edf tay b\u1eafn tr\u01b0\u1edbc, l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n U\u00fd l\u1ea5y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang b\u1eafn k\u1ebf ti\u1ebfp lu\u00f4n m\u1ea5y ph\u00e1t tr\u00fang t\u00ean \u0110inh Tu\u00e2n ng\u00e3 xu\u1ed1ng ng\u1ef1a. T\u1ee9c th\u1eddi th\u00fac binh v\u00e0 voi m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh ra \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110inh Tu\u00e2n, ch\u00e9m b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u1eaft l\u1ea5y tai, gi\u1eb7c b\u00e8n tan v\u1ee1, Tu\u00e2n r\u1ed3i sau ch\u1ebft, \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o. T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh nghe b\u00e1o, s\u1ee9c ngay cho vi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Quang Phong l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 D\u01b0\u01a1ng Phong r\u00fat binh v\u1ec1 gi\u1eef \u0111\u1ed3n hi\u1ec7p c\u00f9ng nhau ng\u0103n \u0111\u00e1nh, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e1nh d\u1eb9p T\u00e2y Ninh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, n\u00ean c\u00f3 Ch\u1ec9 cho th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nay l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c ra v\u00e0o, chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i trong kho\u1ea3ng 2 ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, Nam Ninh, \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u1ed7 v\u1ec1, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa. Phan Kh\u1eafc Th\u1eadn bi\u1ebft m\u01b0u ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y s\u1ed1 qu\u00e2n \u00edt th\u1eafng s\u1ed1 gi\u1eb7c nhi\u1ec1u, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng Ng\u0169 b\u1ea3o kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf ; Ph\u1ea1m V\u0103n U\u00fd th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u1ea5p cho 1 c\u00e1i b\u00e0i \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng\u201d b\u1eb1ng b\u1ea1c ; c\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Long \u2013 T\u01b0\u1eddng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, cho l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Sa T\u00f4n, th\u1ebf c\u00f2n hung h\u0103ng. B\u00e8n th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n s\u1edf. Th\u1ea5y gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i ven r\u1eebng, m\u1ed7i nh\u00f3m v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ee9a, g\u1eb7t c\u01b0\u1edbp th\u00f3c l\u00faa, l\u1ea1i c\u00f3 voi ng\u1ef1a \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf. B\u00e8n l\u01b0u Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch gi\u1eef b\u1ea3o (S\u00e1ch b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a kh\u1ecfi), r\u1ed3i chia qu\u00e2n l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, Huy\u00ean l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa ; m\u1ed7i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u h\u01a1n 1 ngh\u00ecn 2, 3 tr\u0103m qu\u00e2n. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n \u0111em 700 l\u00ednh \u1edf b\u1ea3o \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu, t\u1eeb My S\u00fac \u0111\u1ebfn c\u1ea7u T\u00e0 S\u00e0, lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ed3n s\u1edf c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean ph\u1ea1m, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang l\u1edbn, kh\u00ed gi\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i. R\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Chi Trinh, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00e1m gi\u1eb7c v\u00e0i ngh\u00ecn \u0111\u1ee9a \u1ea9n n\u00e9p \u1edf b\u00ean kia s\u00f4ng, qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i theo, l\u1ea1i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, gi\u1eb7c h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 S\u00e2m S\u00fac l\u00e0 c\u00f5i gi\u1eb7c [Xi\u00eam] \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng b\u00e8n v\u1ec1 Sa T\u00f4n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : m\u1ed9t v\u00f9ng H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, ch\u1ec9 nh\u1edd c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u1ee9u vi\u1ec7n, t\u1ef1 cho l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. Nay quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ph\u00e0m nh\u1eefng s\u00fang l\u1edbn m\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam t\u01b0 c\u1ea5p cho, b\u1ecb ta thu l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft ; qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ta gi\u1ebft ch\u1ebft, n\u01a1i \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i h\u1ebft th\u1ea3y b\u1ecb ph\u00e1 tan. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ea5t v\u00eda ch\u1ed9t d\u1ea1, th\u00ec sao ph\u1ea3i tr\u1ed1n \u0111i ban \u0111\u00eam. Nay \u0111\u00e3 \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i c\u00f5i r\u1ed3i, duy c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c Man tr\u1ed1n n\u1ea5p \u1edf r\u1eebng s\u00e2u, ch\u01b0a th\u1ec3 di\u1ec7t h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u00e0y th\u00e1ng k\u00e9o d\u00e0i. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00ecnh h\u00ecnh H\u1ea3i T\u00e2y, c\u0169ng \u0111ang c\u1ea5p thi\u1ebft, h\u00e0ng th\u00e1ng nay tin t\u1ee9c kh\u00f4ng th\u00f4ng. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 tr\u00edch ra binh d\u0169ng c\u00f9ng v\u1edbi l\u00ednh \u1edf b\u1ea3o, c\u1ed9ng h\u01a1n 1400 qu\u00e2n, u\u1ef7 cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n c\u00f9ng \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch \u1edf l\u1ea1i ch\u1ed1ng gi\u1eef, ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y \u0111\u00e3 d\u1eddi qu\u00e2n do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf v\u00f9ng \u1ea5y, k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c b\u1ecdn l\u0169 \u1edf Xi\u00eam, L\u00e0o \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n gi\u00fap nhau l\u00e0m b\u1eady, k\u00e9o \u0111\u1ebfn k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n lu\u1ef9 nhi\u1ec1u s\u1edf, d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng hi\u1ec3m ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n khi kh\u00ed th\u1ebf c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh h\u0103ng h\u00e1i th\u1eb3ng ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1ebft r\u1ea5t d\u1eef, khi\u1ebfn cho b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ee3 oai, v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i tr\u1ed1n xa. Xem t\u1edd t\u00e2u r\u1ea5t l\u00e0 khen ng\u1ee3i h\u00e0i l\u00f2ng. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Li\u00ean C\u1ea3ng d\u00f9ng d\u1eb1ng kh\u00f4ng ti\u1ebfn, b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u khai ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u1ea3 ; B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, d\u1eabu cai qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o binh \u0111i sau, c\u0169ng d\u1ef1 v\u00e0o \u0111i \u0111\u00e1nh chuy\u1ebfn \u1ea5y, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho gia 1 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n \u0111i ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, th\u01b0\u1edfng cho gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng Phi long kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ed1 th\u1ee7 b\u1ea3o Sa T\u00f4n, gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ee9a n\u00e0o d\u00e1m l\u00e0m g\u00ec, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n khi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ra \u0111\u00e1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1ea1i c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch v\u1ec1 b\u1ea3o. H\u00f9ng d\u0169ng th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch cho 1 c\u00e1i kim b\u00e0i c\u00f3 4 ch\u1eef \u201ch\u00f9ng d\u0169ng chi t\u01b0\u1edbng\u201d \u0111\u1ec3 n\u00eau chi\u1ebfn c\u00f4ng. C\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh chuy\u1ebfn \u1ea5y : Qu\u1ea3n v\u1ec7 su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u00e0o Quang B\u1eb1ng 8 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; Bang bi\u1ec7n su\u1ea5t v\u1ec7 su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n V\u0103n 18 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; ngo\u00e0i ra c\u00e1c bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung cho 3000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>X\u00e9t ra nay c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng \u0111i H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u00ean nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng tr\u1eadn, k\u00edp \u0111em b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf v\u00f9ng \u1ea5y v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u01a1i c\u1ed1t y\u1ebfu trong to\u00e0n h\u1ea1t, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean. C\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng \u0111i \u0111\u1ebfn X\u1ef7 C\u1ea3ng v\u1eeba g\u1eb7p binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a H\u1eefu v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 2 c\u01a1 Nam, Ng\u00e3i t\u1edbi \u0111\u00f3. B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o : s\u1ed1 qu\u00e2n nay \u0111\u00e3 th\u00eam nhi\u1ec1u, v\u1ec1 v\u00f9ng H\u1ea3i T\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ea1o binh h\u01a1n 3000 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Gi\u1ea3ng v\u00e0 \u0110\u1ee9c, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng reo h\u00f2 m\u00e0 t\u1edbi, c\u0169ng \u0111\u1ee7 d\u1eb9p t\u1eaft ; m\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf S\u01a1n T\u0129nh t\u1ee5 h\u1ecdp, t\u1eeb Ch\u1ebf L\u0103ng \u0111\u1ebfn th\u00e0nh ph\u1ee7, con s\u1ed1 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, n\u00ean do \u0111\u1ea1o binh 1400 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Huy\u00ean, \u0111i ri\u00eang t\u1edbi c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. B\u00e0n \u0111\u1ecbnh xong, Huy\u00ean t\u1ee9c th\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u00e2y, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i qu\u00e2n kh\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ti\u1ebfn \u0111i, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf My S\u00fac, Chi Trinh, \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a th\u1ea7n \u1edf sau, n\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c r\u1ea5t l\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i l\u1eafm.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ec9 n\u00ean ngh\u0129 s\u1ef1 h\u0103ng h\u00e1i g\u1eafng s\u1ee9c, lo g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Bang bi\u1ec7n l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 Hi\u1ec7p t\u00e1n l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : b\u1ed1n ph\u00eda g\u1ea7n l\u1ef5 s\u1edf th\u00e0nh \u1ea5y, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng \u0111\u1ec3 ra v\u00e0o, quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec ch\u1ea1y tan, \u0111i th\u00ec l\u1ea1i h\u1ecdp. M\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f4ng v\u0103n th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i, v\u00e0 An Giang v\u1eadn ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1ea5t ph\u1ea3i do \u0111\u00f3. Gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng l\u00e9n n\u1ea5p \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, th\u1ea5y c\u00f3 thuy\u1ec1n d\u00e2n, thuy\u1ec1n binh, ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng \u0111i l\u00ean, b\u00e8n \u1edf trong b\u1ee5i r\u1eadm, ng\u1ea7m b\u1eafn s\u00fang n\u1ecf ra. \u0110\u00e3 ph\u00e1i L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111em 600 bi\u1ec1n binh, \u0111\u00e1nh nhau \u1edf s\u00f4ng nh\u00e1nh Thuy\u1ebft N\u1ed9t, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p r\u1ed3i. L\u1ea1i b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n T\u0129nh, m\u01b0u v\u00e2y ph\u1ee7 th\u00e0nh, ph\u1ee7 th\u1ea7n xin th\u00eam qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch c\u00e1c l\u00ednh ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n ph\u00e1i \u0111i th\u00ec l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng n\u00f3i \u0111\u1ecbnh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nam Ninh, c\u00f9ng v\u1edbi quan qu\u00e2n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n c\u00f2n l\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u1ec3 th\u00f4ng v\u1eadn ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Xin ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n chuy\u1ec3n c\u1ea5p cho v\u00e0i ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ea1o binh \u1ea5y \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng th\u00e0nh h\u1ea1t. Xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a vi\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, li\u1ec7u tr\u00edch ra 1000 \u2013 2000 qu\u00e2n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng cho \u0111i ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n T\u0129nh ch\u1eb3ng qua nh\u01b0 \u0111\u00e0n ong l\u0169 ki\u1ebfn t\u1ee5 h\u1ecdp, c\u00f3 l\u00e0m tr\u00f2 g\u00ec. T\u1ee9c nh\u01b0 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, c\u00f3 Xi\u00eam, L\u00e0o c\u1ee9u vi\u1ec7n, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi g\u1eb7p quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau, m\u1ed9t tr\u1eadn, c\u00f2n b\u1ecb thua \u0111au, \u0111ang \u0111\u00eam ph\u1ea3i tr\u1ed1n, hu\u1ed1ng h\u1ed3 b\u1ecdn kh\u00e1c \u01b0 ? Nay \u0111\u00e3 c\u00f3 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean s\u1eafp binh \u0111\u1ebfn d\u1eb9p, t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng. C\u00f2n \u1edf Nam Ninh, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n th\u00f4i, s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ebd th\u1ea5y d\u1eb9p y\u00ean ngay. M\u00e0 hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a vi\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c, hi\u1ec7n l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn, oai thanh \u0111\u00e3 l\u1eebng l\u1eaby tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho h\u1ecd khi\u1ebfp s\u1ee3 r\u1ed3i, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n linh tinh c\u00e1c n\u01a1i ch\u1eafc l\u00e0 nghe th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e3 tan v\u1ee1. Th\u1ebf m\u00e0 v\u1ed9i mu\u1ed1n tr\u00edch l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn 1000 \u2013 2000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111i ti\u1ebfp vi\u1ec7n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, sao m\u00e0 hoang mang v\u1ed9i v\u00e0ng th\u1ebf, kh\u00f4ng chu\u1ea9n y l\u1eddi xin\u201d.<\/p>\n<p>S\u00e1u b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t l\u1ea1i b\u1ed9 s\u00e1ch \u201cTi\u1ec5u b\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c\u201d, x\u00e9t ra nh\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u01a1n 190 ch\u1eef. T\u00e2u l\u00ean xin cho c\u1ea3i ch\u00ednh. Nh\u1eefng vi\u00ean \u0110\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 To\u1ea3n tu, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf mi\u1ebfu L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng (\u0110\u1ed3 th\u1edd theo l\u1ec7 \u1edf mi\u1ebfu th\u1edd \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi, c\u00e1i n\u00e0o ch\u01b0a ch\u1ebf th\u00ec ch\u1ebf th\u00eam, c\u00e1i n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u00fang th\u00ec ch\u1ebf l\u1ea1i. V\u1ec1 l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n theo l\u1ec7 trung t\u1ef1. C\u00e1c l\u1ec5 nh\u01b0 xu\u00e2n thu t\u1ebf v\u00e0 t\u1ebft ch\u00ednh \u0111\u00e1n, l\u1ec5 n\u00e0o n\u00ean chi c\u1ee7a c\u00f4ng, cho b\u00e1ch h\u1ed9 l\u0129nh v\u1ec1 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ec5, kh\u00f4ng n\u00ean to\u00e0n l\u0129nh c\u1ea3 ti\u1ec1n c\u00f4ng).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : l\u00ednh m\u1ed9 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, \u1edf 2 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, s\u1ed1 l\u00ednh c\u00f3 76 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i l\u00ednh Ph\u00e1o th\u1ee7 c\u00f3 23 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i l\u00ednh Tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u00f3 32 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c linh tinh, kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u01a1 \u0111\u1ed9i. Xin cho d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i : nh\u1ea5t, nh\u1ecb v\u00e0 tam c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; v\u00e0 tr\u00edch ra s\u1ed1 gi\u1ea3n binh c\u00f2n th\u1eeba l\u1ea1i \u1edf v\u1ec7 h\u1eefu B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 99 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 Tu\u1ea7n th\u00e0nh.Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan [quan Kinh lu\u00e2n chuy\u1ec3n l\u00ean] \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n, \u0110\u00e0 B\u1eafc, Mai Ch\u00e2u thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 (t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t th\u1ed5 Tri ch\u00e2u).<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1t, ti\u1ebfp g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng, d\u00e2n n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u sang tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf h\u1ea1t ch\u00e2u \u1ea5y, v\u00e0o s\u1ed5 ch\u1ecbu thu\u1ebf, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i sang thu thu\u1ebf l\u1ec7 ri\u00eang, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m m\u1ed1i lo cho d\u00e2n ch\u00e2u \u1ea5y. Nay n\u1ebfu ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa, th\u00ec \u0111\u1ea5t xa, kh\u00ed \u0111\u1ed9c n\u1eb7ng, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n. Xin tr\u00edch c\u00e1c t\u00ean t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n, l\u01b0u v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m cho t\u1ed9i ch\u1ebft ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m binh, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 50 t\u00ean, g\u1ed3m v\u1edbi 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u1ed5 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 gi\u1eef ch\u00e2u th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, sai d\u1ed3n b\u1ecdn t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u00e1t l\u00e0m binh l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ninh bi\u00ean, ch\u1ecdn 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng t\u1eebng kho\u00e1 cho ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m l\u00e1i thuy\u1ec1n thu\u1ed9c Th\u1ee7y s\u01b0, t\u1eeb trong Kinh \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho x\u00e9t c\u00f4ng t\u1eebng kho\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m l\u00e1i thuy\u1ec1n, c\u1ee9 1 n\u0103m l\u00e0m 1 kho\u00e1, k\u1ef3 h\u1eb9n kh\u00ed ng\u1eafn qu\u00e1, s\u1ee3 ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i ngh\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y gi\u1ecfi hay k\u00e9m. Nay xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 n\u0103m 1 kho\u00e1, l\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m : T\u00fd, M\u00e3o, Ng\u1ecd, D\u1eadu l\u00e0m k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t. Ph\u00e0m trong 3 n\u0103m, sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n t\u1eeb 5 l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 ; ho\u1eb7c d\u1eabu \u0111i 2 l\u1ea7n, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c ? C\u00f9ng l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, m\u00e0 ch\u1ee3t g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 ng\u1ea3 nghi\u00eang nguy c\u1ea5p, m\u00e0 m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 l\u1ea1i, khi \u0111i khi d\u1eebng \u0111\u00fang ph\u00e9p, l\u00e0m cho thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u. Ph\u00e1i \u0111i 3 l\u1ea7n, 4 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, ho\u1eb7c 1 l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9. Ph\u00e1i \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 l\u1ea7n n\u00e0o l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t. \u1edf Kinh th\u00ec b\u1ed9 C\u00f4ng c\u00f9ng \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Hi\u1ec7p l\u00fd Th\u1ee7y s\u01b0 ; \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, th\u00ec \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, ho\u1eb7c b\u1ed1 \u00e1n, l\u00e3nh binh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t th\u1ef1c, th\u00f4ng t\u00ednh trong 3 n\u0103m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n sung c\u1ea7m l\u00e1i thuy\u1ec1n, x\u00e9t r\u00f5 c\u00f4ng qu\u00e1, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 l\u00ean, do b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn n\u00fai Ba Xuy v\u00e0 Tr\u00e0 N\u1ee5c, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u1eaft l\u1ea5y tai ; tr\u1ea1i s\u00e1ch v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda, ch\u1ed7 ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y h\u1ebft. L\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Th\u1ef1 ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, \u0111\u00e1nh gi\u00e1p c\u00f4ng b\u1ecdn gi\u1eb7c H\u00e0 \u00c2m c\u00f2n l\u1ea1i \u1edf b\u1edd b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng. Gi\u1eb7c tr\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 tr\u1ed1n ch\u1ea1y. B\u00e8n \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 h\u1ed9i h\u1ecdp th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng. Phong v\u1eabn \u1edf T\u0129nh Bi\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, Huy\u00ean quay v\u1ec1 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, Giang Th\u00e0nh nh\u00e2n ti\u1ec7n t\u1edbi ch\u1ed7 g\u1ea7n c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi l\u00e0 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t, m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u1ec9nh v\u00e0 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho v\u00e0 sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Tham t\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, T\u00e1n l\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 T\u00e1 l\u00fd l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Huy, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y. D\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : Binh thuy\u1ec1n t\u1eeb huy\u1ec7n h\u1ea1t T\u00e2n Th\u00e0nh thu\u1ed9c An Giang ti\u1ebfn \u0111i, \u0111\u01b0\u1eddng qua x\u1ee9 Sa An (t\u00ean \u0111\u1ea5t, thu\u1ed9c ph\u1ee7 Nghi Ho\u00e0 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y), c\u00f3 50, 60 t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng. Sai ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ng\u00f4n ra h\u1ecfi, h\u1ecd b\u00e8n h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cN\u1eef ch\u00faa c\u00f2n kh\u00f4ng ?\u201d, \u0111\u00e1p : \u201cHi\u1ec7n h\u00e3y c\u00f2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh\u201d. H\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u1ea5y tay gi\u01a1 l\u00ean tr\u00e1n n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eef ch\u00faa l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1, xin c\u00f9ng b\u1ea3o nhau ra th\u00fa\u201d. \u0110i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng nh\u00e1nh Thuy\u1ebft N\u1ed9t, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9 500 t\u00ean \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng ch\u1eb7n b\u1eafn. T\u1ee9c th\u1eddi th\u00e2n \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1eaft l\u1ea5y tai, b\u1eaft s\u1ed1ng 3 t\u00ean, c\u00f2n \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Khi t\u1edbi b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0111\u1ed3n th\u1ee7y Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f3 h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, th\u00ec Bang bi\u1ec7n l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 Hi\u1ec7p t\u00e1n l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 h\u1ed9i h\u1ecdp b\u1ecdn l\u0169, k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n, c\u00f9ng nhau \u0111\u00e1nh v\u00e2y h\u1ea1t l\u1ef5, b\u1ecb bi\u1ec1n binh gi\u1ebft tan. Nay c\u00f2n \u1edf \u0111\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n lu\u1ef9. \u0110\u00e3 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng nhau, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n c\u00f9ng v\u1edbi \u0110inh V\u0103n Huy qu\u1ea3n l\u0129nh 3 v\u1ec7, c\u01a1, \u1edf l\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Do\u00e3n U\u1ea9n li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; c\u00f2n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em 4 v\u1ec7 binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn H\u1ea3i T\u00e2y h\u1ed9i c\u00f9ng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1ed9t tr\u1eadn, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng b\u1eaft ch\u00e9m b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u1ee7 s\u1ee9c oai thanh tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean. Ch\u1eafc \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Duy Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0 Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, gi\u1eb7c l\u1edbn \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, ch\u1ec9 m\u01b0u toan d\u1eb9p \u0111\u00e1m gi\u1eb7c nh\u1ecf, nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 ph\u1ea7n ch\u01b0a tho\u1ea3 m\u00e3n l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Nay chu\u1ea9n cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u0110inh V\u0103n Huy l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em m\u1ed9t n\u1eeda bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, h\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1edd s\u1edb d\u00e1n k\u00edn n\u00f3i : th\u1ea7n t\u1eeb khi t\u1edbi Nam K\u1ef3, h\u1ecfi k\u1ef9 v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 v\u00e0 xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, so v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ebf c\u1ee7a t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, h\u01a1i c\u00f3 ch\u1eadm kh\u00f3 h\u01a1n. L\u00e0 v\u00ec, x\u01b0\u1edbng l\u00ean kh\u1edfi ngu\u1ef5 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t V\u0103n V\u00e2n, theo gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c ; c\u00f2n c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111em l\u00ednh th\u1ed5 d\u0169ng, theo quan qu\u00e2n ra s\u1ee9c. T\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1ecb gi\u1ebft, th\u00ec c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c xong. Nay b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t m\u1ed9t n\u01a1i, \u1edf t\u1ea3n m\u00e1t trong c\u00e1c ch\u1ed7 : b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, hoang vu, c\u00e2y r\u1eadm, c\u1ecf t\u1ed1t, b\u00e1t ng\u00e1t 4 ph\u00eda, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tre xanh um t\u00f9m, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng b\u00f9n l\u1ea7y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng nh\u01b0 n\u00fai cao c\u00e2y l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u1eb5n \u0111i t\u1eaft l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng. Nay t\u1eeb An Giang \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y tr\u1ea3i qua C\u1ed5 Kh\u00ea thu\u1ed9c huy\u1ec7n h\u1ea1t Phong Nh\u01b0\u01a1ng ; x\u1ee9 Sa An s\u00f4ng nh\u00e1nh Thuy\u1ebft N\u1ed9t thu\u1ed9c ph\u1ee7 h\u1ea1t Nghi Ho\u00e0 ; t\u1eeb An Giang \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u1ea3i qua s\u00f4ng H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 \u00c2m b\u00ean s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, qu\u00e2n ta v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ph\u00e1t \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n, ch\u00fang b\u00e8n \u0111\u00f3n ch\u1eb7n b\u1eafn ra. M\u00e0 4 b\u00ean h\u1ea1t l\u1ef5 Tr\u1ea5n T\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng h\u00f2 h\u00e9t \u0111\u00e1nh v\u00e2y, quan qu\u00e2n theo g\u00f3t b\u1eaft th\u00ec ch\u1ea1y, r\u1ed3i l\u1ea1i t\u1edbi. Ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u00e0n mu\u1ed7i t\u1ee5, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i h\u1ea1 th\u1ee7. L\u1ea1i nghe t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri, c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y c\u1ea7u ho\u00e0, nh\u01b0ng t\u1ef1u trung th\u1ef1c hay gi\u1ea3 c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft. L\u1ea1i nghe th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o : Ch\u1ea5t Tri sai b\u1ecdn n\u00f3 l\u00e0 gi\u1eb7c C\u1ed1, gi\u1eb7c Hi\u00ean, \u0111i c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e2u k\u1ebft v\u1edbi b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n d\u1ef1ng \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, n\u00f3i phao l\u00e0 \u0111em N\u1eb7c Ong Giun v\u1ec1 l\u1eadp l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1edb. B\u1ecdn gi\u1eb7c Xi\u00eam quen gi\u1ea3o quy\u1ec7t d\u1ed1i tr\u00e1, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00e1ch c\u1ea7u ho\u00e0, \u0111\u1ec3 m\u01b0u toan ho\u00e3n binh, nh\u01b0ng \u1edf trong l\u00e9n l\u00fat xui gi\u1ee5c. Th\u1ed5 d\u00e2n d\u1ec5 m\u00ea ho\u1eb7c kh\u00f3 hi\u1ec3u bi\u1ebft, kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb h\u1ecd l\u1eeba d\u1ed1i, n\u00ean c\u00f9ng r\u1ee7 nhau theo Xi\u00eam, m\u1ed9t c\u00e1ch v\u1eefng ch\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ee9t ra n\u1ed5i. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu trong khi d\u00f9ng binh. T\u1eeb Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u1ea3i t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i 8 ng\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ebfn 1 l\u1ea7n, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 nhu d\u00f9ng trong 1 th\u00e1ng. N\u1ebfu ch\u1ee3t c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i, l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Th\u1ea7n thi\u1ebft ngh\u0129 : ph\u1ea3i n\u00ean gi\u1ebft lui gi\u1eb7c Xi\u00eam, r\u1ed3i sau b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u00f3 \u1edf xa m\u00e0 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n g\u1eb7p m\u1eb7t, \u0111\u1ec3 m\u01b0u t\u00ednh b\u00e0n b\u1ea1c. Th\u1ea7n tr\u1ed9m c\u00f3 th\u1ec9nh c\u1ea7u nh\u01b0 sau : vi\u1ec7c binh c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 quy\u1ec1n bi\u1ebfn, tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c. Gi\u1eb7c Y\u1ec3m nguy\u00ean c\u00f3 t\u1ed9i \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00f3, m\u1edbi r\u1ed3i v\u1ec1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a n\u1ee1 gi\u1ebft ch\u1ebft. Nay xin s\u1eafc cho gi\u1ea3i t\u00ean Y\u1ec3m v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 t\u00ean Giao \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, sai u\u1ef7 cho t\u00ean Giao c\u00f9ng v\u1edbi c\u1eadu c\u1ee7a Ng\u1ecdc V\u00e2n 3 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ebfn \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u1ea5y, tr\u1edf v\u1ec1 b\u00e1o cho th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n, s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng khoan tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 t\u00ean Y\u1ec3m c\u0169ng li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ban \u01a1n cho. Nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n kia, \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ean Giun, t\u00ean Y\u1ec3m, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c g\u00ec, \u0111\u00e3 may \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Y\u1ec3m tr\u1edf v\u1ec1, t\u1ea5t nhi\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi thu\u1eadn theo. Quan qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i lo tr\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc ngo\u1ea3nh sau n\u1eefa, t\u1edbi \u0111\u00e2u \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng chuy\u00ean s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00f4ng cu\u1ed3ng kia c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 tan, m\u00e0 c\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm n\u00ean. L\u1ea1i c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng k\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ebfn 3000 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111i \u0111\u00f3ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n, b\u1ea3o nh\u00e0 tr\u1ea1m, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m, v\u00e0 b\u1ecdn h\u1ecd t\u1ed9i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i hung \u0111\u1ea1i \u00e1c, xin cho c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn l\u00e0m binh, ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i. Sau khi y\u00ean vi\u1ec7c, tu\u1ef3 n\u01a1i chia cho \u0111\u1ec3 \u1edf, d\u1ef1ng th\u00e0nh th\u00f4n \u1ea5p, \u0111\u1ec3 cho khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. L\u00fac y\u00ean t\u0129nh th\u00ec l\u00e0m ru\u1ed9ng, l\u00fac c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng th\u00ec l\u00e0m l\u00ednh. Kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, h\u1ec5 khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u00e0 t\u1ef1 v\u1ee1 tan tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a ch\u1ecbu ra th\u00fa ph\u1ee5c, ch\u1eb3ng qua c\u1eady c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n m\u00e0 th\u00f4i. Nay n\u1ebfu \u0111em gi\u1eb7c Xi\u00eam gi\u1ebft tan, th\u00ec b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 ra th\u00fa ph\u1ee5c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ean Y\u1ec3m, l\u00e0 k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i bu\u00f4ng tha. N\u1ebfu bu\u00f4ng tha ra m\u00e0 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 ra th\u00fa ph\u1ee5c, th\u00ec tha t\u1ed9i cho n\u00f3 \u01b0 ? N\u1ebfu kh\u00f4ng tha t\u1ed9i cho n\u00f3 m\u00e0 l\u1ea1i \u0111em giam c\u1ea5m n\u00f3, th\u00ec ch\u00fang m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e2u n\u00f3i, r\u1ed3i l\u1ea1i r\u1ee7 nhau l\u00e0m ph\u1ea3n, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 x\u1eed tr\u00ed \u01b0 ? L\u1eddi xin kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh. Duy c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m v\u1ec1 t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1 n\u00e0y, c\u0169ng n\u00ean cho \u0111i theo qu\u00e2n ho\u1eb7c bi\u1ebft ra s\u1ee9c d\u1ef1ng c\u00f4ng, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u1ec1u x\u00e9t c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u hi\u1ec7n ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn, t\u00ean n\u00e0o kho\u1ebb m\u1ea1nh th\u00ec cho th\u00e1o b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch, tu\u1ef3 ti\u1ec7n li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft thuy\u1ec1n gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, chuy\u1ec3n giao cho Tr\u1ea5n T\u00e2y, d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, chia ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, Tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd, Bang bi\u1ec7n vi\u1ec7c ph\u1ee7 l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Tri\u1ec7u V\u0103n B\u1ea3o, c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Xi\u00eam m\u1ee5c l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri \u0111em v\u00e0i v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u1ea3i T\u00e2y. Ngo\u00e0i ph\u1ee7 th\u00e0nh c\u00e1ch s\u00f4ng \u0111\u1ed9 h\u01a1n 2 d\u1eb7m, 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i v\u00e2y ch\u1eb7t, l\u1ea1i \u1edf tr\u1ea1m Ca \u00c2u, s\u00f4ng nh\u00e1nh \u0110\u1ea1i Song l\u1ed1i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9u vi\u1ec7n c\u1ee7a ta. B\u1ecdn Trung m\u1ea5y l\u1ea7n ra \u0111\u00e1nh, t\u1ef1 li\u1ec7u nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, \u0111\u00f3ng ch\u1eafc c\u1eeda th\u00e0nh t\u1ef1 gi\u1eef. C\u00f3 m\u1ed9t h\u00f4m gi\u1eb7c treo t\u1edd th\u01b0 \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, n\u00f3i mu\u1ed1n gi\u1ea3ng ho\u00e0. B\u1ecdn Trung l\u00e0m th\u01b0 \u0111\u00e1p : vi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 chuy\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ee3i b\u00e1o \u0111\u1ebfn vi\u00ean Th\u1ee7 hi\u1ebfn \u1edf h\u1ea1t ch\u1ec9 b\u1ea3o. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1eb7t th\u00eam 4 \u0111\u1ed3n \u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh, l\u1ea1i \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t, ch\u1edf s\u00fang l\u1edbn l\u00ean n\u00e3 b\u1eafn. \u0110\u1ea1n nh\u01b0 l\u1eeda ch\u00e1y, nh\u00e0 c\u1eeda trong th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, bi\u1ec1n binh c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft, \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i \u0111\u00e0o hang \u1edf \u0111\u1ec3 l\u00e1nh \u0111\u1ea1n. Gi\u1eb7c l\u1ea1i cho nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng binh b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 cho v\u00e0o th\u00e0nh, y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i ra m\u1eaft \u0111\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n, h\u1ecd m\u1edbi th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh n\u1eefa. B\u1ecdn Trung c\u00f9ng nhau th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng r\u1eb1ng : vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u1ea5p b\u00e1ch, t\u1ea1m nghe ho\u00e0 gi\u1ea3i, \u0111\u1ec3 to\u00e0n t\u00ednh m\u1ec7nh qu\u00e2n s\u0129 trong 1 th\u00e0nh ; nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y u\u1ef7 cho T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 \u0111i. Ch\u1ea5t Tri d\u1ef1 \u0111\u1eb7t nh\u00e0 c\u00f4ng qu\u00e1n \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh th\u00e0nh. Khi \u0110\u1ee9c Trung v\u00e0 Song Thanh \u0111\u1ebfn, c\u00fai m\u00ecnh xu\u1ed1ng l\u1ea1y, Ch\u1ea5t Tri \u0111\u1ee9ng d\u1eady kh\u00f4ng nh\u1eadn, m\u1eddi ng\u1ed3i c\u00f9ng n\u00f3i chuy\u1ec7n, Ch\u1ea5t Tri n\u00f3i : \u201cQu\u00fd qu\u1ed1c c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u1eabn giao hi\u1ebfu v\u1edbi nhau. Khi x\u01b0a Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf Xi\u00eam, t\u1eebng c\u00f9ng v\u1edbi vua Xi\u00eam t\u00f4i giao \u01b0\u1edbc, 2 n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 m\u00e3i m\u00e3i. C\u00f3 ch\u1eef v\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ghi, n\u01b0\u1edbc t\u00f4i ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ed9i \u01b0\u1edbc qu\u00ean \u0111i. Duy n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u1edb n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng [Ai Lao], sau l\u1ea1i l\u1ea7m nghe c\u00e1i th\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c Kh\u00f4i, th\u00e0nh ra hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi nhau. Nay n\u1ebfu ho\u00e0 hi\u1ebfu nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, th\u1ea7n ph\u1ee5c c\u1ea3 2 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 vi\u1ec7c binh, h\u00e1 ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u1ee3i \u01b0 ?\u201d B\u1ecdn Trung nh\u1eadn l\u1eddi, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a Ch\u1ea5t Tri, h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u0103n gi\u1eef g\u00ec. B\u1ecdn Trung nh\u00e2n c\u00e1o t\u1eeb v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec3 b\u00e1o v\u1edbi Th\u1ee7 hi\u1ebfn \u1edf h\u1ea1t. Song Thanh ch\u1ee3t b\u1ecb \u1ed1m, Ch\u1ea5t Tri sai s\u1eeda so\u1ea1n thuy\u1ec1n, s\u00fang, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 600 qu\u00e2n ta, v\u1edbi h\u01a1n 300 d\u00e2n Kinh \u1edf quanh th\u00e0nh, do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ti\u1ebfn \u0111i. L\u1ea1i ph\u00e1i 400 l\u00ednh Xi\u00eam, L\u00e0o \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng t\u1edbi b\u1ebfn \u0111\u00f2 X\u00e1 T\u00e2n. B\u1ecdn \u0110\u1ee9c Trung, Qu\u00fd, B\u1ea3o \u0111em h\u01a1n 1200 qu\u00e2n ta \u0111em theo kh\u00ed gi\u1edbi, do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 kh\u1edfi h\u00e0nh. Ch\u1ea5t Tri ph\u00e1i vi\u00ean Ba l\u1eb7c [t\u00ean quan Xi\u00eam], \u0111em 1000 qu\u00e2n, 30 th\u1edbt voi \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u1ebfn v\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng. Khi \u0111i, Ch\u1ea5t Tri g\u1eedi \u0111\u1ec7 th\u01b0 Xi\u00eam v\u1ec1 th\u00e0nh h\u1ea1t, nh\u1edd chuy\u1ec3n t\u1ea5u l\u00ean. L\u1ea1i \u0111em th\u1ee9 v\u00e0ng c\u00e1m \u0111\u01b0a cho b\u1ecdn Trung m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9t, d\u1eb7n l\u00e0 l\u1eddi giao \u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111\u00fang nh\u01b0 h\u1ed9t v\u00e0ng \u1ea5y m\u1edbi t\u1ed1t. B\u1ecdn Trung nh\u1eadn r\u1ed3i \u0111i.<\/p>\n<p>Hai \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u1eeb X\u1ec9 C\u1ea3ng, chuy\u1ec3n qua H\u1ed3 H\u1ea3i [Bi\u1ec3n H\u1ed3] \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 B\u00f4ng Long, khai ph\u00e1 nh\u1eefng g\u1ed7 ng\u0103n l\u1ea5p, cho qu\u00e2n qua s\u00f4ng l\u00ean b\u1ed9. V\u1eeba \u0111i \u0111\u1ed9 n\u1eeda gi\u1edd, xa tr\u00f4ng th\u1ea5y qu\u00e2n tu\u1ea7n do c\u1ee7a gi\u1eb7c ph\u00f3ng ng\u1ef1a t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc h\u00f4 to l\u00ean r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n ch\u1edb c\u00f3 \u0111\u00e1nh, b\u1ecdn V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1ea3ng ho\u00e0, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u01b0a v\u1ec1, s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ebd \u0111\u1ebfn\u201d. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng ch\u01b0a tin, t\u1ee9c th\u1eddi \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng v\u1eaby qu\u00e2n th\u1eb3ng ti\u1ebfn, qu\u00e2n tu\u1ea7n do c\u1ee7a Xi\u00eam lui ch\u1ea1y, ph\u00fat ch\u1ed1c qu\u1ea3 th\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Kinh t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cBa l\u1eb7c nghe c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a b\u1ecdn Trung \u1edf b\u1ea3o Ca \u00c2u, xin T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n t\u1ea1m tr\u1edf l\u1ea1i, may \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n qu\u00e2n quay v\u1ec1. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng nh\u00ecn nhau kh\u00f4n xi\u1ebft qu\u00e1i l\u1ea1, cho l\u00e0 vi\u1ec7c ra ngo\u00e0i \u00fd \u0111\u1ecbnh li\u1ec7u. N\u1ebfu ti\u1ebfn nhanh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec t\u00ednh m\u1ec7nh h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o binh \u1ea5y, c\u00f2n ch\u01b0a ra kh\u1ecfi v\u00f2ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, ti\u1ebfn lui 2 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u kh\u00f3. Tr\u1eddi \u0111\u00e3 g\u1ea7n t\u1ed1i, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 \u0111em qu\u00e2n tr\u1edf l\u1ea1i b\u1ebfn \u0111\u00f2. H\u00f4m sau b\u1ecdn Trung \u0111\u1ebfn, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh tr\u1ea1ng. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u00e0m s\u1edb th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cCh\u1ea5t Tri l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nh\u00e2n b\u1ecdn Man ph\u1ec9 c\u1ea7u vi\u1ec7n, v\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn l\u0169 \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng ki\u00ean c\u1ed1 nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e2y s\u00e1t ph\u1ee7 th\u00e0nh, r\u1ed3i l\u1ea1i c\u1ea7u ho\u00e0, \u0111\u01b0a tr\u1ea3 quan qu\u00e2n \u1edf ph\u1ee7 th\u00e0nh, cho ch\u00ed ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng s\u00fang l\u1edbn, kh\u00ed gi\u1edbi, kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed9t t\u00fd g\u00ec. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 mu\u1ed1n l\u00e0m k\u1ebb c\u1ea3 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm m\u1ecdn tr\u00ean chi\u1ec1u gi\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1ebf y\u1ebfu c\u1ea7u ho\u00e0. Hu\u1ed1ng chi x\u00e9t nh\u01b0 tin th\u00e1m b\u00e1o th\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 ng\u1ea7m sai chi\u00eau t\u1eadp th\u1ed5 d\u00e2n, m\u01b0u d\u1ef1ng N\u1eb7c Ong Giun l\u00e0 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Ch\u00e2n L\u1ea1p. L\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y d\u1eabu ch\u01b0a x\u00e1c c\u1ee9, song h\u1ecd nhi\u1ec1u ng\u00f3n x\u1ea3o quy\u1ec7t, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng ng\u1edd. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra 2 \u0111\u1ea1o binh d\u0169ng \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, ch\u1eb3ng \u0111\u1ea7y 4000, m\u00e0 s\u1ed1 h\u01a1n ngh\u00ecn l\u00ednh, \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y v\u1ec1 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u1ebfu ti\u1ebfn \u0111i ngay, th\u00ec t\u1eeb B\u00f4ng Long \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u00e0nh, tr\u1ea3i 2 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ven r\u1eebng \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u1eb7c, qu\u00e2n ta ch\u1ec9 \u0111em \u0111\u01b0\u1ee3c 3, 4 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng ; h\u1ecd th\u1eddi gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ed3n ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u00e1nh l\u1ea1i, l\u1ea5y qu\u00e2n ng\u1ed3i r\u1ed7i, ch\u1ecdi v\u1edbi qu\u00e2n \u0111i m\u1ec7t, ch\u01b0a d\u1ec5 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u0111\u00e3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i l\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n, th\u00ec qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cung c\u1ea5p, c\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1ef1 tr\u1edf ng\u1ea1i. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c t\u1edbi ch\u1ed7 Ch\u1ea5t Tri \u1edf \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n thuy\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 x\u00e9t xem h\u1ecd c\u00f3 th\u1eadt c\u1ea7u ho\u00e0 kh\u00f4ng v\u00e0 th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, sau m\u1edbi d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn qu\u00e2n, li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Sa T\u00f4n, nay \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa. V\u1eady \u0111\u00e3 c\u00f3 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, l\u1ea1i c\u00f3 Sa T\u00f4n, chia ph\u00e1i \u0111i ph\u00ed nhi\u1ec1u binh l\u1ef1c. Xin cho r\u00fat qu\u00e2n \u1edf Sa T\u00f4n tr\u1edf v\u1ec1 c\u1ea3 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>T\u1edd s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ea5t c\u00e1t \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111\u00e3 bao n\u0103m nay. Nay b\u1ecdn ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh k\u1ebb l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng c\u00f3 can thi\u1ec7p g\u00ec. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i t\u1ef1 \u0111\u1ebfn gi\u00fap k\u1ebb l\u00e0m b\u1eady, l\u1ebd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ngay th\u1eb3ng. Hu\u1ed1ng chi t\u1edd th\u01b0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u00f3 n\u00f3i : \u201cl\u1eadp l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u1ec3 th\u1ea7n ph\u1ee5c c\u1ea3 2 n\u01b0\u1edbc\u201d, l\u1ea1i mu\u1ed1n t\u1ef1 chi\u1ebfm l\u1ea5y ti\u1ec7n nghi. L\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00f3 h\u1ecd \u0111\u00e3 n\u00eau tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c gi\u1ea3ng ho\u00e0, th\u00ec ta t\u1ea1m l\u1ea5y ch\u1eef ho\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. C\u1ed1t kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t s\u1ef1 kinh doanh \u0111\u1ea1i \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a ta l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, vi\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ta c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1ed1n v\u1eabn h\u1eadu t\u00ecnh l\u00e2n hi\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc sau quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ee5 \u01b0\u1edbc. M\u00e0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ngh\u0129a, m\u1ea5y l\u1ea7n gi\u00fap k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i l\u1eddi minh th\u1ec7. Nay \u0111\u00e3 mu\u1ed1n gi\u1ea3ng ho\u00e0, ph\u1ea3i n\u00ean r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, \u0111\u1ec1u gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a nhau, th\u00ec l\u1eddi gi\u1ea3ng ho\u00e0 m\u1edbi th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n m\u00f4n ch\u00fang t\u00f4i m\u1edbi d\u00e1m tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd do t\u00e2u xin. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, th\u00ec \u0111\u00e1nh nhau m\u1ed9t tr\u1eadn k\u1ecbch li\u1ec7t, \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thua\u201d. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd c\u1ea3, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 cho thi h\u00e0nh. N\u00ean tu\u00e2n theo l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0, xem h\u1ecd \u0111\u1ecbnh li\u1ec7u th\u1ebf n\u00e0o, m\u1ed9t m\u1eb7t s\u1eeda so\u1ea1n ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ed1i tr\u1eadn. C\u00f2n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan binh c\u1ee7a b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c, Tham t\u00e1n, T\u00e1n l\u00fd, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i ngay c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u00f9ng h\u1ed9i h\u1ecdp. L\u1ea1i nh\u01b0 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean r\u1ed3i, chu\u1ea9n y l\u1eddi xin, cho r\u00fat bi\u1ec1n binh \u1edf Sa T\u00f4n v\u1ec1 ph\u1ee7 ; nh\u01b0ng li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1000 qu\u00e2n u\u1ef7 cho 1 vi\u00ean gi\u1ecfi giang \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111\u1ee9ng qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef ; c\u00f2n th\u00ec giao h\u1ebft cho \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n, \u0111em \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ecdn V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, Nguy\u1ec5n Song Thanh, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef \u0111\u1ea5t, hi\u1ec7n s\u1ed1 qu\u00e2n h\u00e3y c\u00f2n 2000 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i 10 ph\u1ea7n nguy c\u1ea5p, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef v\u1eefng th\u00e0nh b\u1ea3o, ri\u00eang c\u00f9ng gi\u1eb7c Xi\u00eam giao ho\u00e0, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1ng c\u00f3 t\u1ed9i. Hu\u1ed1ng chi khi \u0111\u1ebfn ra m\u1eaft t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a Xi\u00eam, ch\u1ecbu qu\u1ef3 g\u1ed1i s\u1ee5p l\u1ea1y ; l\u1ea1i nh\u1eadn v\u00e0ng \u0111\u01b0a cho. H\u00e8n k\u00e9m nh\u01a1 nh\u1edbp \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0m m\u1ea5t qu\u1ed1c th\u1ec3 qu\u00e1 l\u1eafm. \u0110\u00e1ng nh\u1ebd l\u1ea5y qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 : to\u00e1n qu\u00e2n tr\u01a1 tr\u1ecdi, kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khoan cho. V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo \u0111i tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ra s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p><a>Th\u1ebf r\u1ed3i b\u1ecdn Gi\u1ea3ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 cho Ch\u1ea5t Tri bi\u1ec7n thuy\u1ebft b\u1eaft b\u1ebb, vi\u1ec7c gi\u1ea3ng ho\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, Ch\u1ea5t Tri \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n.<\/a><\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 d\u00e2ng danh s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea nh\u00e2n \u0111inh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf l\u1ec7 v\u1ec1 n\u0103m \u1ea5y. V\u1ec1 nh\u00e2n \u0111inh : 970516 ng\u01b0\u1eddi. V\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t : 4063892 m\u1eabu. V\u1ec1 th\u00f3c thu\u1ebf : 2804744 h\u1ed9c. V\u1ec1 ti\u1ec1n thu\u1ebf : 2852462 quan. V\u1ec1 v\u00e0ng : 1471 l\u1ea1ng c\u00f3 l\u1ebb. V\u1ec1 b\u1ea1c : 121114 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh d\u00e2ng danh s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea c\u00e1c th\u00e2n, bi\u1ec1n, binh, d\u1ecbch c\u00e1c h\u1ea1ng, t\u1eeb trong Kinh \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh v\u1ec1 n\u0103m \u1ea5y, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng 212290 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ebb.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t H\u1ee3i, vua b\u1ecb \u1ed1m, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n b\u1ec7nh r\u1ea5t k\u1ecbch. Cho v\u1eddi ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0o h\u1ea7u. B\u00e8n sai \u0110\u0103ng Qu\u1ebf c\u1ea7m n\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng vua n\u1eb1m, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng l\u1ea5y v\u1ec1 ng\u00f4i th\u1ee9 l\u00e0 h\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea5y v\u1ec1 \u0111\u1ee9c, v\u1ec1 tu\u1ed5i, n\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i l\u1edbn. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c gi\u00fap r\u1eadp, h\u1ec5 vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ebd, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean d\u1eabn l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ta m\u00e0 can gi\u00e1n : Ng\u01b0\u01a1i tr\u00f4ng m\u1eb7t ta, n\u00ean ghi nh\u1edb l\u1ea5y\u201d. L\u1ea1i ngo\u1ea3nh tr\u00f4ng ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng, c\u1ea7m l\u1ea5y tay tr\u1ed1i tr\u0103ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf th\u1edd ta \u0111\u1ebfn nay l\u00e0 21 n\u0103m, tr\u1ecdn \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i, m\u1ed9t l\u00f2ng c\u00f4ng trung, b\u00e0y m\u01b0u d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng, ra s\u1ee9c gi\u00fap vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ef1u c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u00e3i ng\u1ed9 m\u1ed9t c\u00e1ch \u01b0u h\u1eadu, h\u1ec5 n\u00f3i g\u00ec ph\u1ea3i nghe, b\u00e0y m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec ph\u1ea3i theo, ng\u00e0y sau c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c theo th\u1edd v\u00e0o nh\u00e0 Th\u1ebf th\u1ea5t\u201d((1) Th\u1ebf th\u1ea5t : t\u1ee9c l\u00e0 nh\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu.1)<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng kh\u00f3c l\u1ea1y xin v\u00e2ng theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh. H\u00f4m \u1ea5y v\u00e0o gi\u1edd H\u1ee3i, vua m\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Quang minh, th\u1ecd 50 tu\u1ed5i, c\u00f3 con trai, con g\u00e1i 142 ng\u01b0\u1eddi (con trai 78 ng\u01b0\u1eddi, con g\u00e1i 64 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng l\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i. Sang n\u0103m l\u00e0 n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u00e0m l\u1ec5 an t\u1eed cung [quan t\u00e0i]((2) V\u1ec1 quan t\u00e0i c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 t\u1eed n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u1eed cung.2) \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n cung Kh\u00e1nh ninh.<\/p>\n<p>Thi\u1ec7u Tr\u1ecb n\u0103m th\u1ee9 1 [1841], th\u00e1ng 3 ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, d\u00e2ng t\u00f4n thu\u1ef5 l\u00e0 : Th\u1ec3 thi\u00ean x\u01b0\u01a1ng v\u1eadn, ch\u00ed hi\u1ebfu thu\u1ea7n \u0111\u1ee9c, v\u0103n v\u0169 minh \u0111o\u00e1n, s\u00e1ng thu\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u00e0nh, h\u1eadu tr\u1ea1ch phong c\u00f4ng, Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e1nh t\u1ed5.<\/p>\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, \u0111em \u00e1n tang v\u00e0o l\u0103ng \u1edf Hi\u1ebfu S\u01a1n. D\u00f9ng l\u1ec5 quan t\u00e0i \u0111i d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ea7m. G\u1ecdi l\u00e0 Hi\u1ebfu l\u0103ng.<\/p>\n<p>Thi\u1ec7u tr\u1ecb n\u0103m th\u1ee9 3, m\u00f9a xu\u00e2n\u00a0 th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o th\u1edd \u1edf nh\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu v\u00e0 b\u00e0i v\u1ecb v\u00e0o th\u1edd \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng ti\u00ean.<\/p>\n<p>Vua l\u00e0 b\u1eadc t\u01b0 ch\u1ea5t th\u01b0\u1ee3ng th\u00e0nh, n\u1ed1i ng\u00f4i sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, c\u1ed1 g\u1eafng m\u01b0u t\u00ednh th\u1ecbnh tr\u1ecb, t\u00f4 \u0111i\u1ec3m c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1i b\u00ecnh, tra c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n x\u01b0a, s\u1eeda l\u00e0m l\u1ec5 nh\u1ea1c, c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c c\u00e2n l\u01b0\u1eddng, xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn ph\u00e1p \u0111\u1ed9, \u0111\u1eb7t khoa c\u1eed \u0111\u1ec3 l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2, c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 khuy\u00ean l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u1eed h\u00e0nh vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa c\u00f3 th\u1eddi \u0111\u1ec3 x\u00e9t phong t\u1ee5c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c s\u00e1t h\u1ea1ch t\u1ea1i Kinh k\u1ef3, \u0111\u1ec3 x\u00e9t c\u00f4ng qu\u00e1 c\u00e1c quan l\u1ea1i, gi\u1ea3ng t\u1eadp vi\u1ec7c v\u0169, t\u01b0\u1eddng t\u1eadn \u1edf khi m\u00f9a xu\u00e2n duy\u1ec7t binh, x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c h\u00ecnh, c\u1ea9n th\u1eadn \u1edf khi m\u00f9a thu x\u00e9t l\u1ea1i. Khu\u00f4n ph\u00e9p r\u1ed9ng r\u00e3i k\u00edn \u0111\u00e1o, ph\u1ea9m ti\u1ebft x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u00e9n \u00e9p quy\u1ec1n th\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u1ea5m c\u1eadn, nghi\u00eam ng\u1eb7t r\u0103n ng\u1eeba nh\u1eefng b\u1ecdn ho\u1ea1n quan ; c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can d\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ngo\u00e0i. V\u1ec1 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u1ecdn ng\u0103n gi\u1eef t\u1eeb l\u00fac ch\u1edbm n\u1ea3y ra, r\u1ea5t l\u00e0 s\u00e2u xa. \u1edf ng\u00f4i 21 n\u0103m, ch\u0103m lo m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 1 ng\u00e0y. Ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u1eddi ph\u00ea b\u1ea3o, d\u1ee5, ch\u1ec9, ch\u1ebf, c\u00e1o, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u00e0m ra. V\u0103n gi\u00e1o th\u1ea5m kh\u1eafp c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Man, Th\u1ed5, v\u00f5 c\u00f4ng l\u1eebng l\u1eaby t\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, L\u00e0o. \u0110\u1ee9c nh\u01b0 th\u00e1nh, c\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh tr\u1ea1ng k\u1ec3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, khi mu\u00f4n vi\u1ec7c nh\u00e0n r\u1ed7i, \u0111\u1ec3 \u00fd v\u0103n ngh\u1ec7 ng\u1ef1 ch\u1ebf ra : th\u01a1 5 t\u1eadp, v\u0103n 2 t\u1eadp, v\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m nh\u01b0 : \u201cThi\u00ean c\u01a1 d\u1ef1 tri\u1ec7u\u201d, \u201cC\u1ed5 kh\u00ed minh v\u0103n\u201d [B\u00e0i minh ghi v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ed5], \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u00e1t t\u1ecf \u0111\u1ea1o huy\u1ec1n di\u1ec7u, m\u00e0 r\u1ed9ng m\u1edf gi\u00e1o ho\u00e1 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng. Duy c\u00f3 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u1ebf t\u00e1c h\u01a1n h\u1eb3n h\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed5i h\u1ebft phong t\u1ee5c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u1ee7 l\u1eadu t\u1eeb th\u1eddi cu\u1ed1i L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, m\u1edf mang v\u0103n minh th\u1ecbnh tr\u1ecb cho n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Nam ta \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi sau. \u0110\u1eb9p \u0111\u1ebd thay ! th\u1ecbnh thay !.<\/p>\n<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ch\u00ednh bi\u00ean \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXVII \u2013 177 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0110inh D\u1eadu, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18 [1837] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 17). M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i. L\u1eddi chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 kh\u00f4ng ri\u00eang, &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-177-220\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Ch\u00ednh bi\u00ean \u2013 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng \u2013 quy\u1ec3n 177 \u2013 220<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[163],"tags":[],"class_list":["post-598","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-minh-mang-nam-thu-18-den-nam-thu-21-nam-1837-1840"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=598"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/598\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}