{"id":63,"date":"2024-08-11T17:40:26","date_gmt":"2024-08-11T10:40:26","guid":{"rendered":"https:\/\/dainamthucluc.wordpress.com\/?p=63"},"modified":"2024-08-11T17:40:26","modified_gmt":"2024-08-11T10:40:26","slug":"thuc-luc-ve-anh-tong-hieu-nghia-hoang-de-nguyen-phuc-thai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/11\/thuc-luc-ve-anh-tong-hieu-nghia-hoang-de-nguyen-phuc-thai\/","title":{"rendered":"Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Anh t\u00f4ng Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Th\u00e1i"},"content":{"rendered":"\n<p>Anh t\u00f4ng Thi\u1ec7u H\u01b0u To\u1ea3n Nghi\u1ec7p Khoan H\u1ed3ng B\u00e1c H\u1eadu \u00d4n Hu\u1ec7 T\u1eeb T\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 Th\u00e1i \u6e99, sinh n\u0103m K\u1ef7 s\u1eedu [1649] (L\u00ea Kh\u00e1nh \u0110\u1ee9c n\u0103m 1, Thanh Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 6), l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. M\u1eb9 l\u00e0 Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng h\u1eadu T\u1ed1ng th\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc kia ho\u00e0ng t\u1eed c\u1ea3 Di\u1ec5n m\u1ea5t s\u1edbm, Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf cho ch\u00faa l\u00e0 l\u1edbn tu\u1ed5i v\u00e0 hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c, phong l\u00e0 T\u1ea3 th\u1ee7y dinh ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ho\u1eb1ng \u00c2n h\u1ea7u, l\u00e0m ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 t\u1ea1i dinh T\u1ea3 th\u1ee7y. N\u0103m \u0110inh m\u00e3o, m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y \u0110inh d\u1eadu, Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng. Ch\u00faa 39 tu\u1ed5i. B\u1ea7y t\u00f4i v\u00e2ng di m\u1ec7nh t\u00f4n ch\u00faa l\u00e0m Ti\u1ebft ch\u1ebf th\u1ee7y b\u1ed9 ch\u01b0 dinh ki\u00eam t\u1ed5ng n\u1ed9i ngo\u1ea1i b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u00e1i ph\u00f3 Ho\u00e0ng qu\u1ed1c c\u00f4ng. Ch\u00faa n\u1ed1i ng\u00f4i, r\u1ed9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t, nh\u1eb9 ph\u00fa thu\u1ebf, tr\u0103m h\u1ecd ai c\u0169ng m\u1eebng vui. B\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u00faa Ngh\u0129a \u7fa9\u4e3b.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, phong s\u1eafc cho c\u00e1c v\u1ecb linh th\u1ea7n trong c\u00f5i. Th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 theo th\u1ee9 b\u1ef1c. Th\u0103ng Ch\u01b0\u1edfng dinh tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c B\u1ea3o \u962e\u5fb7\u5bf6 l\u00e0m Tr\u1ea5n ph\u1ee7, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0111\u1ea1o L\u01b0u \u0110\u1ed3n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u5f35\u798f\u5d17 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh, Th\u1ed1ng su\u1ea5t tr\u1ea5n th\u1ee7 C\u1ef1u Dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00e1ng \u5c0a\u5ba4\u58ef, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ed1ng H\u1eefu Th\u1eadn \u5b8b\u6709\u614e, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1t \u5c0a\u5ba4\u9054 (l\u1ea1i t\u00ean l\u00e0 Sinh \u6ce9, con T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea \u5c0a\u5ba4\u6eaa), T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c Minh \u5b8b\u5fb7\u660e v\u00e0 B\u00ecnh L\u1ed9c \u5e73\u797f (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh, Tr\u1ea5n\u00a0 th\u1ee7 B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u01afng \u962e\u4e45\u61c9, T\u00f4n Th\u1ea5t Ph\u01b0\u01a1ng \u5c0a\u5ba4\u82b3, Cai c\u01a1 Ng\u00f4 Th\u1eafng L\u00e2m \u5433\u52dd\u6797 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u1ee3p \u962e\u6709\u796b l\u00e0m Tham ch\u00ednh, Ch\u00e1nh \u0111o\u00e1n s\u1ef1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chi\u00eau \u962e\u5fb7\u662d l\u00e0m Tham kh\u00e1m, Nha \u00fay V\u0169 Phi Th\u1eeba \u6b66\u4e15\u627f l\u00e0m Tham ngh\u1ecb, \u0110\u00f4 tri Nguy\u1ec5n V\u00f4 \u0110\u1ecbch \u962e\u7121\u6575 l\u00e0m Ch\u00e1nh thi\u00eam s\u1ef1, Ch\u01b0\u1edfng th\u00e1i gi\u00e1m Mai Ph\u01b0\u1edbc H\u00f2a \u679a\u798f\u548c l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Th\u00e1i gi\u00e1m Ng\u00f4 T\u00e2n \u5433\u65b0 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u00e1i gi\u00e1m, Cai h\u1ee3p Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh \u00c2n \u9673\u5ef7\u6069 l\u00e0m C\u00e2u k\u00ea ki\u00eam Tri b\u1ea1, Th\u1ee7 h\u1ee3p Nguy\u1ec5n Khoa Danh \u962e\u79d1\u540d l\u00e0m Cai h\u1ee3p, V\u0103n V\u1ecb \u6587\u6e2d (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Th\u1ee7 h\u1ee3p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng tr\u1eadt theo th\u1ee9 b\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf ru\u1ed9ng m\u1edbi t\u0103ng cho n\u0103m K\u1ef7 d\u1eadu. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1eddi tr\u00ean m\u1edf m\u00e1y xoay v\u1ea7n, r\u1ea3i kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng h\u00f2a khi\u1ebfn m\u1ecdi v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa th\u00edch ; \u0111\u1ee9c vua c\u1ea9n t\u1eeb bu\u1ed5i m\u1edbi, r\u1eafc gieo hu\u1ec7 tr\u1ea1ch \u0111\u1ec3 c\u00f9ng d\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edbi th\u00eam. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta, m\u1edf v\u1eadn v\u1ebb vang, lo d\u00e2n tha thi\u1ebft. \u0110\u1eddi Ho\u00e0ng t\u1ed5, d\u01b0\u1edbi n\u00fai K\u1ef3 vang ti\u1ebfng ph\u01b0\u1ee3ng (1. Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng \u1edf K\u1ef3 S\u01a1n d\u1ef1ng nghi\u1ec7p nh\u00e0 Chu.), con \u0111\u1ecf \u0111\u1ec1u tin \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng soi ; tri\u1ec1u Th\u1ea7n T\u00f4ng, trong \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c gi\u1eef th\u1ebf h\u00f9m (2. L\u01b0u B\u1ecb m\u01b0u kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u00e0 H\u00e1n \u1edf \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c.), d\u00e2n \u0111en \u0111\u1ec1u m\u1eebng l\u00f2ng tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i. \u0110\u00e3 xem g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u01b0u sau. Nay ti\u1ec3u t\u1eed ta, ch\u01b0\u1edbc c\u1ea3 k\u00ednh noi nh\u1edd c\u00f4ng t\u1ed5 \u0111\u1ee9c t\u00f4ng truy\u1ec1n l\u1ea1i ; m\u1ea1ng to v\u00e2ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi cho ng\u01b0\u1eddi thu\u1eadn c\u00f9ng v\u1ec1. Ng\u1ef1 l\u00ean ng\u00f4i l\u1edbn, m\u1ec7nh l\u00e0 s\u1eafc, theo t\u1eebng vi\u1ec7c t\u1eebng th\u1eddi ; n\u00f3i d\u00f9ng c\u00e1o, kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1ecdi ch\u1ed1n. Ph\u00e0m quan trong tri\u1ec1u ngo\u00e0i qu\u1eadn, ch\u1edb g\u1ea7y d\u00e2n \u0111\u1ec3 nu\u00f4i b\u00e9o nh\u00e0 ; c\u00e1c ch\u1ee9c tr\u00ean ph\u1ee7 d\u01b0\u1edbi ch\u00e2u, \u0111\u1eebng b\u1ecf ngay m\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p. Ng\u1ee5c t\u1ee5ng ph\u1ea3i cho c\u00f4ng ch\u00ednh ; thu\u1ebf d\u1ecbch th\u00ec n\u00ean nh\u1eb9 nh\u00e0ng. Quan l\u1ea1i \u0111\u00e3 y\u00ean l\u00e0nh, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u vui nghi\u1ec7p. Ph\u1ea3i n\u00ean suy r\u1ed9ng \u01a1n hu\u1ec7, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa t\u00ecnh nh\u00e2n d\u00e2n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ec7nh ban xu\u1ed1ng, xa g\u1ea7n \u0111\u1ec1u r\u1ea5t m\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1u thu\u1ed9c l\u00e0 V\u0103n Nh\u01b0ng, Gia Du (\u0111\u1ec1u kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) sung v\u0103n ch\u1ee9c, \u0110inh \u0110\u1ee9c Tu\u1ea5n sung Chi\u00eam h\u1eadu ty, n\u1ed9i th\u01b0 t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Tr\u00ed v\u00e0 L\u1eef H\u1eefu Ninh sung T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i ty, 18 ng\u01b0\u1eddi l\u1ec7nh s\u1eed sung L\u1ec7nh s\u1eed ty, 13 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2ng sai sung X\u00e1 sai ty. L\u1ea1i l\u1ea5y H\u00f2a T\u00edn (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0 Th\u1ee7 h\u1ee3p dinh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m v\u0103n ch\u1ee9c \u1edf Ch\u00ednh dinh.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, nh\u00e0 quan x\u00e1 c\u1ee7a ty T\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i th\u1ea5t h\u1ecfa, ch\u00e1y lan ra c\u00e1c nh\u00e0 c\u1ee7a quan v\u00e0 d\u00e2n h\u01a1n 800 nh\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c [\u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00faa]. Ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t v\u00e0 th\u00e2n th\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ec3 tang 3 n\u0103m. T\u1eeb cai \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec3 tang hai tu\u1ea7n Trung nguy\u00ean (3. T\u1ee9c tr\u1ea3i hai l\u1ea7n \u0111\u1ed1t m\u00e3 \u1edf ti\u1ebft Trung nguy\u00ean, r\u1eb1m th\u00e1ng b\u1ea3y.), c\u00e1c n\u1ed9i ngo\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u0103n ch\u1ee9c, c\u00e2u k\u00ea th\u00ec \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n gi\u1ed7 \u0111\u1ea7u, c\u00f2n qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Trung nguy\u00ean. B\u1ea5y gi\u1edd th\u1ea7n d\u00e2n \u1edf trong tri\u1ec1u ngo\u00e0i n\u1ed9i nghe tin c\u00f3 qu\u1ed1c tang, d\u00f9 \u1edf n\u01a1i n\u00fai s\u00e2u hang c\u00f9ng, d\u00f9 l\u00e0 k\u1ebb gi\u00e0 con tr\u1ebb, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng quay ch\u1ea1y k\u00eau g\u00e0o ; ng\u01b0\u1eddi ch\u00e0i c\u00e1 th\u00ec b\u1ecf thuy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb7t c\u1ee7i th\u00ec b\u1ecf b\u00faa, ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00e0y qu\u00ean b\u1edd, ng\u01b0\u1eddi \u0111i ch\u0103n th\u00ec bu\u00f4ng tr\u00e2u, ti\u1ebfng bi th\u01b0\u01a1ng vang kh\u1eafp g\u1ea7n xa.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ednh ch\u00faa r\u1ea5t hi\u1ebfu, khi c\u00fang t\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 th\u00e0nh k\u00ednh, c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ea7m th\u00fa qu\u00fd l\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, l\u1ea5y ph\u1ee7 c\u0169 l\u00e0m mi\u1ebfu Th\u00e1i t\u00f4ng, d\u1eddi d\u1ef1ng ph\u1ee7 m\u1edbi sang Ph\u00fa Xu\u00e2n (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, t\u1ee9c l\u00e0 kinh th\u00e0nh b\u00e2y gi\u1edd), l\u1ea5y n\u00fai \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc (t\u1ee9c n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh) l\u00e0m \u00e1n ; \u0111\u1eafp t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0111\u00e0o h\u1ed3 l\u1edbn, tr\u1ed3ng hoa c\u1ecf c\u00e2y c\u1ed1i, th\u1ec3 ch\u1ebf r\u1ea5t tr\u00e1ng l\u1ec7. L\u1ea1i th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u ch\u1ea3y x\u00f3i v\u00e0o ph\u00eda h\u1eefu, sai x\u00e2y th\u00e1p \u1edf b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, vua ch\u00ednh n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u771f\u81d8\u6b63\u570b\u738b l\u00e0 N\u1eb7c Thu \u533f\u79cb, vua th\u1ee9 hai \u4e8c\u738b l\u00e0 N\u1eb7c N\u1ed9n \u533f\u5ae9, sai b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 \u1ed1c nha \u5c4b\u7259 L\u1ecbch \u0110a Thi Na \u701d\u591a\u65bd\u90a3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng [l\u1ec5 ch\u00faa tr\u01b0\u1edbc].<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eadu th\u00ecn, n\u0103m th\u1ee9 1 [1688] (L\u00ea Ch\u00ednh H\u00f2a n\u0103m 9, Thanh Khang Hy n\u0103m 28), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, m\u01b0a gi\u00f3 to, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00edn (con T\u00f4n Th\u1ea5t D\u01b0\u01a1ng) \u0111i thuy\u1ec1n c\u00e2u c\u00e1 \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u0103ng n\u00fai H\u1ea3i C\u00e1t (t\u1ee9c l\u00e0 l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng (1. Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng l\u0103ng : L\u0103ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.)) c\u01b0\u1eddi n\u00f3i nh\u01b0 kh\u00f4ng, b\u1ed7ng nghe ti\u1ebfng h\u00e9t nh\u01b0 s\u1ea5m, T\u00edn s\u1ee3 run ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i ch\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, d\u1ef1ng ch\u00f9a Thu\u1eadn An.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Long M\u00f4n \u9f8d\u9580\u526f\u5c07 Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn \u9ec3\u9032 gi\u1ebft ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n \u0110\u1ecbch \u694a\u5f65\u8fea \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n M\u1ef9 Tho \u7f8e\u6e6b\u6d77\u53e3, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Ph\u1ea5n d\u0169ng h\u1ed5 oai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, th\u1ed1ng l\u0129nh d\u01b0 ch\u00fang Long M\u00f4n, d\u1eddi \u0111\u1ed3n sang Nan Kh\u00ea \u96e3\u6eaa (2. Ph\u1ee7 bi\u00ean t\u1ea1p l\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 R\u1ea1ch Than.) (nay thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u00f2a \u5065\u548c, t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng), th\u1ee7 hi\u1ec3m \u0111\u1eafp l\u0169y, \u0111\u00fac \u0111\u1ea1i b\u00e1c, \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, th\u1ea3 qu\u00e2n \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vua ch\u00ednh n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Thu o\u00e1n gi\u1eadn, b\u00e8n m\u01b0u v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 \u1ed1c nha C\u1ed1ng Sa \u8ca2\u6c99 b\u1ecf vi\u1ec7c tri\u1ec1u c\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1eafp ba l\u0169y B\u00edch \u0110\u00f4i \u78a7\u5806 [G\u00f2 B\u00edch], C\u1ea7u Nam \u6c42\u5357 v\u00e0 Nam Vang \u5357\u69ae, r\u1ed3i ch\u1eb1ng x\u00edch s\u1eaft ng\u0103n c\u1eeda s\u00f4ng, l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7. Vua th\u1ee9 nh\u00ec l\u00e0 N\u1eb7c N\u1ed9n bi\u1ebft m\u01b0u \u1ea5y, cho ch\u1ea1y b\u00e1o v\u1edbi dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean. Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Mai V\u1ea1n Long \u679a\u842c\u9f8d li\u1ec1n g\u1eedi tr\u1ea1m d\u00e2ng th\u01b0 [c\u1ee7a N\u1eb7c N\u1ed9n]. Ch\u00faa gi\u1eadn l\u1eafm, b\u00e8n tri\u1ec7u c\u00e1c quan b\u00e0n vi\u1ec7c xu\u1ea5t binh. Ch\u01b0\u1edfng dinh T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c Minh \u5b8b\u5fb7\u660e n\u00f3i : \u201cN\u1eb7c Thu l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean man nh\u1ecf gh\u1ebb l\u1edf, kh\u00f4ng c\u1ea7n phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Cai c\u01a1 Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eafng Long \u962e\u52dd\u9f8d (con Nguy\u1ec5n D\u01b0\u01a1ng L\u00e2m) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, quen bi\u1ebft th\u1ee7y th\u1ed5 Ch\u00e2n L\u1ea1p, n\u00ean sai l\u00e0m th\u1ed1ng binh \u0111i \u0111\u00e1nh. V\u1ea3 Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn gi\u1ebft ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng n\u00f3, c\u1ea7m qu\u00e2n \u1edf Nan Kh\u00ea, l\u00f2ng h\u1eafn th\u1ebf n\u00e0o ch\u01b0a l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin sai Ti\u1ebfn l\u00e0m ti\u00ean phong \u0111\u1ec3 xem n\u00f3 theo hay ph\u1ea3n. N\u1ebfu h\u1eafn ho\u00e0i t\u00e2m do d\u1ef1 th\u00ec ta ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ngay. N\u1eb7c Thu ng\u0103n \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea1i binh b\u1ee9c \u0111\u1eb1ng sau, Ti\u1ebfn t\u1ea5t b\u1ecb b\u1eaft. \u0110\u00e3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u1ebfn th\u00ec th\u1eeba th\u1ebf ta \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o Ch\u00e2n L\u1ea1p. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n\u201d. Ch\u00faa theo l\u1eddi. C\u00f3 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng Thi\u00eam L\u1ed9c \u5f35\u6dfb\u797f l\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi V\u1ea1n Long b\u1eb1ng c\u1eadu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tham l\u1ee3i, bi\u1ebft \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ee7a b\u00e1u, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c V\u1ea1n Long l\u00e0m t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 m\u00ecnh theo \u0111i, b\u00e8n v\u00e0o tri\u1ec1u xin v\u1edbi ch\u00faa. Ch\u00faa n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea1n Long tu\u1ed5i gi\u00e0, ta kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u1ecdc v\u00ec vi\u1ec7c qu\u00e2n n\u1eefa\u201d. Thi\u00eam L\u1ed9c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a M\u00e3 Vi\u1ec7n tu\u1ed5i ngo\u00e0i b\u1ea3y ch\u1ee5c m\u00e0 c\u00f2n m\u1eb7c gi\u00e1p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ra tr\u1eadn. Nay V\u1ea1n Long tu\u1ed5i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 60 m\u00e0 c\u1ea7m qu\u00e2n l\u1ea1i \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng, ch\u1eafc trong l\u00f2ng l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed5 th\u1eb9n\u201d. Ch\u00faa b\u00e8n nghe theo, l\u1ea5y V\u1ea1n Long l\u00e0m th\u1ed1ng binh, Nguy\u1ec5n Th\u1eafng Long v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e2n L\u1ec5 \u962e\u65b0\u79ae l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu v\u1ec7 tr\u1eadn, Th\u1ee7 h\u1ee3p V\u0103n V\u1ef5 \u6587\u6e2d l\u00e0m tham m\u01b0u, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Ch\u00e2n L\u1ea1p. Sai Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn l\u00e0m ti\u00ean phong, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ti\u1ebft ch\u1ebf c\u1ee7a V\u1ea1n Long.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef7 t\u1ef5, n\u0103m th\u1ee9 2 [1689], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, Mai V\u1ea1n Long k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n M\u1ef9 Tho, \u0111\u00f3ng \u1edf S\u1ea7m Kh\u00ea \u5c91\u6eaa (1. T\u1ee9c l\u00e0 R\u1ea1ch G\u1ea7m.) (nay thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng \u5efa\u767b t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng), sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Nan Kh\u00ea tri\u1ec7u Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn \u0111em qu\u00e2n s\u1edf b\u1ed9 \u0111\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng gi\u00eang nhu\u1eadn, sai c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 l\u00e0m vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 ch\u00ednh \u0111\u1ed3 v\u00e0 hoa v\u0103n t\u1edbi tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed. Bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 th\u00ec trong k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n th\u00ed chung ch\u00ednh \u0111\u1ed3 v\u00e0 hoa v\u0103n, g\u1ecdi l\u00e0 nhi\u00eau h\u1ecdc. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng, ch\u1ec9 cho h\u1ecdc tr\u00f2 ch\u00ednh \u0111\u1ed3 thi, hoa v\u0103n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ; \u0111\u1ebfn sau l\u1ea1i b\u1ecf c\u1ea3. Ch\u00faa mu\u1ed1n b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i, n\u00ean l\u1ea1i thi h\u00e0nh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 nghe ti\u1ebfng, ai c\u0169ng n\u1ee9c l\u00f2ng.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1eb7c Thu nghe qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn g\u1ea7n b\u1edd c\u00f5i r\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 \u1ed1c nha Gia Tr\u00ecnh \u52a0\u5448 m\u01b0u d\u00f9ng k\u1ebf ho\u00e3n binh, b\u00e8n ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u00f3 t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn t\u00ean l\u00e0 Chi\u00eam Dao Lu\u1eadt \u5360\u9059\u5f8b, sai \u0111em c\u1ee7a b\u00e1u \u0111\u1ebfn dinh Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0103n m\u1ed9t b\u1eefa c\u01a1m c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00e1o \u01a1n. Nay nghe t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111\u00e1nh Ch\u00e2n L\u1ea1p, tr\u1ed9m\u00a0ngh\u0129 kh\u00f4ng khen t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e2u\u201d. Ti\u1ebfn n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cV\u1ea1n Long ng\u00e0y nay tri\u1ec7u ta, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 th\u00e0nh t\u00e2m, ch\u1ec9 l\u00e0 mu\u1ed1n b\u1eaft ta tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i sau s\u1ebd di\u1ec7t N\u1eb7c Thu th\u00f4i. L\u1ebd n\u00e0o ta l\u1ea1i b\u1ecb n\u00f3 \u0111\u00e1nh l\u1eeba. V\u1ec1 n\u00f3i v\u1edbi ch\u00faa m\u00e0y \u0111\u1eebng ng\u1edd !\u201d. Ti\u1ebfn b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m. V\u1ea1n Long gi\u1ee5c m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, bi\u1ebft Ti\u1ebfn qu\u1ea3 c\u00f3 ch\u00ed kh\u00e1c r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo. Trong qu\u00e2n c\u00f3 V\u0103n Th\u00f4ng \u6587\u901a (ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) c\u00f3 t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn, v\u1ed1n hi\u1ec3u ti\u1ebfng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n\u00a0 n\u00f3i v\u1edbi V\u1ea1n Long r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed1ng binh nh\u01b0 mu\u1ed1n b\u1eaft Ti\u1ebfn, n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m cho h\u1eafn l\u00eca b\u1ecf ch\u1ed7 hi\u1ec3m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f4i nghe ng\u01b0\u1eddi Long M\u00f4n c\u00f3 m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e0 h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t c\u00f3 ti\u1ebfng t\u0103m, Ti\u1ebfn nghe ti\u1ebfng v\u1eabn h\u00e2m m\u1ed9 m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft m\u1eb7t. T\u00f4i xin gi\u1ea3 l\u00e0m \u00f4ng gi\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ph\u00e2n tr\u1ea7n l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1ed7 h\u1eafn t\u1edbi h\u1ed9i. Th\u1ed1ng binh nh\u00e2n ch\u1ee5p \u0111\u00e1nh th\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u1ebfn ngay\u201d. V\u1ea1n Long m\u1eebng v\u00e0 sai \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0103n Th\u00f4ng b\u00e8n c\u1ea3i trang t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e3o gia, \u0111\u1ebfn dinh Ti\u1ebfn xin y\u1ebft ki\u1ebfn. Ti\u1ebfn m\u1eebng, m\u1eddi ng\u1ed3i. V\u0103n Th\u00f4ng thong th\u1ea3 n\u00f3i : \u201cT\u00f4i t\u1eeb khi qu\u00e2n Long M\u00f4n thua tr\u1eadn vong m\u1ec7nh \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n Nam, nh\u1edd thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, nay theo quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1eeda th\u1ed1ng binh Tr\u1ea5n Bi\u00ean, cho n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u00e2y g\u1eb7p nhau, \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf ch\u00fat t\u00ecnh h\u01b0\u01a1ng l\u00fd\u201d. Ti\u1ebfn tin l\u1eafm. V\u0103n Th\u00f4ng nh\u00e2n b\u1ea3o Ti\u1ebfn r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ch\u1ecbu m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u1edb sao \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Th\u1ed1ng binh ?\u201d Ti\u1ebfn n\u00f3i : \u201cT\u00f4i ngh\u0129 c\u00e1i th\u00e2n l\u01b0u l\u1ea1c, nh\u1edd ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng cho \u1edf \u0111\u1ea5t n\u00e0y, bao gi\u1edd d\u00e1m qu\u00ean \u01a1n ? Nh\u01b0ng t\u00f4i xem s\u1ef1 \u0103n m\u1eb7c c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p, nay \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh h\u1ecd th\u00ec l\u00e0 b\u1ea5t ngh\u0129a, nh\u01b0ng v\u00ec Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u00e0 ch\u1ed1ng m\u1ec7nh vua th\u00ec l\u00e0 b\u1ea5t trung, ti\u1ebfn tho\u00e1i hai \u0111\u00e0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f3. C\u00f2n mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ef1 th\u1ee7, ch\u1edd xem t\u00ecnh th\u1ebf ra sao\u201d. V\u0103n Th\u00f4ng n\u00f3i : \u201cB\u1ea5t ngh\u0129a l\u00e0 l\u1ed7i nh\u1ecf, b\u1ea5t trung l\u00e0 t\u1ed9i l\u1edbn, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1ecdn g\u00ec ? T\u00f4i ngh\u0129 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u00e2y gi\u1edd kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Th\u1ed1ng binh m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u1edfi m\u1ed1i ng\u1edd, r\u1ed3i sau s\u1ebd d\u1ea7n t\u00ednh k\u1ebf, nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ed1t h\u01a1n\u201d. Ti\u1ebfn n\u00f3i : \u201cTi\u00ean sinh \u0111\u00e3 d\u1ea1y t\u00f4i n\u00ean g\u1eb7p Th\u1ed1ng binh, nh\u01b0ng l\u00fac g\u1eb7p th\u00ec ch\u1ea3 bi\u1ebft Th\u1ed1ng binh c\u00f3 ra th\u00e0nh \u0111\u00f3n t\u00f4i kh\u00f4ng ? c\u00f9ng chia ng\u00f4i t\u1ea3 h\u1eefu v\u1edbi t\u00f4i kh\u00f4ng ? c\u00f3 cho \u0111em qu\u00e2n t\u1edbi h\u1ed9i m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1edd kh\u00f4ng ?\u201d. V\u0103n Th\u00f4ng n\u00f3i : \u201cNh\u01b0\u1eddng chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i k\u1ebb s\u0129, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m c\u1ee7a Th\u1ed1ng binh. T\u00f4i v\u1ec1 n\u00f3i v\u1edbi Th\u1ed1ng binh, \u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u01b0\u1edbc. Ch\u1ec9 mong t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1eebng th\u1ea5t t\u00edn th\u00f4i\u201d. B\u00e8n t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1. M\u01b0u s\u0129 c\u1ee7a Ti\u1ebfn l\u00e0 Ho\u1eafc Sinh \u970d\u751f b\u1ea3o Ti\u1ebfn r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4i nghe ti\u1ebfng Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e3o gia l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00edt n\u00f3i, nay ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0103n n\u00f3i li\u1ebfn tho\u1eafng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 thuy\u1ebft kh\u00e1ch c\u1ee7a V\u1ea1n Long, xin \u0111\u1eebng n\u00ean tin\u201d. Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0103n Th\u00f4ng v\u1ec1 b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi V\u1ea1n Long. V\u1ea1n Long l\u1ea1i sai V\u0103n Th\u00f4ng \u0111i m\u1eddi Ti\u1ebfn, m\u00e0 \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u1edf ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1edd. Qu\u1ea3 nhi\u00ean Ti\u1ebfn \u0111i thuy\u1ec1n ra s\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i. Ph\u1ee5c binh v\u00f9ng d\u1eady, b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u00e1nh v\u00e0o, Ti\u1ebfn b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y, nh\u1eafm l\u1ea9n v\u1ec1 ph\u00eda c\u1eeda bi\u1ec3n L\u00f4i L\u1ea1p. V\u1ea1n Long v\u00e0o l\u0169y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 con Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u ch\u00e9m c\u1ea3, chi\u00eau t\u1eadp d\u01b0 ch\u00fang qu\u00e2n Long M\u00f4n, sai b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n \u0110\u1ecbch l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng Xuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00e3nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00ean phong. Th\u1eeba th\u1eafng, V\u1ea1n Long ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh N\u1eb7c Thu, \u0111\u1ed1t \u0111\u1ee9t x\u00edch s\u1eaft ngang s\u00f4ng, li\u00ean ti\u1ebfp l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ba l\u0169y B\u00edch \u0110\u00f4i, C\u1ea7u Nan v\u00e0 Nam Vang. N\u1eb7c Thu lui gi\u1eef th\u00e0nh Long \u00dac. Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u1eafng Quy\u1ec1n \u962e\u52dd\u6b0a khinh \u0111\u1ecbch ham ti\u1ebfn, b\u1ecb N\u1eb7c Thu \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Th\u1eafng S\u01a1n \u962e\u52dd\u5c71 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, x\u00f4ng tr\u1eadn \u0111\u00e1nh h\u0103ng. N\u1eb7c Thu l\u00f9i ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh c\u1ed1 th\u1ee7. G\u1eb7p m\u01b0a gi\u00f3 s\u1ea5m s\u00e9t n\u1ed5i l\u1edbn. V\u1ea1n Long mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf s\u00f4ng C\u00e1i \u5927\u6c5f, Th\u1eafng S\u01a1n can r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u00fa, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y xi\u1ebft, ta \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y, l\u1ee1 khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch k\u1ebft b\u00e8 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u th\u1ea3 xu\u1ed1ng th\u00ec ta l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ch\u1ed1ng ? Ch\u1eb3ng b\u1eb1ng r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 b\u1ea3n dinh \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a oai nu\u00f4i s\u1ee9c. H\u1ecd th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 r\u00fat \u1eaft sinh tr\u1ec5 n\u1ea3i, ta th\u1eeba l\u00fac kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00e0 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. V\u1ea1n Long theo l\u1eddi. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 l\u00f9i, N\u1eb7c Thu c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u00e0n m\u01b0u, b\u00e8n sai L\u1eb7c Sa \u52d2\u6c99 \u0111\u01b0a l\u1ec5 \u0111\u1ebfn dinh V\u1ea1n Long \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ho\u00e3n binh. V\u1ea1n Long gi\u1eadn b\u1eaft giam l\u1ea1i. N\u1eb7c Thu l\u1ea1i sai n\u1eef s\u1ee9 l\u00e0 Chi\u00eam Dao Lu\u1eadt \u0111em v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn. V\u1ea1n Long h\u1ecfi v\u1eb7n r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc m\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ed1ng hi\u1ebfn, l\u1ea1i \u0111\u1eafp th\u00e0nh l\u0169y, \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec th\u1ebf ?\u201d Dao Lu\u1eadt n\u00f3i : \u201cTi\u1ec3u qu\u1ed1c ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc d\u00e2ng c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn c\u01b0\u1edbp h\u1ebft. L\u1ea1i kh\u1ed5 v\u00ec h\u1ecd c\u01b0\u1edbp b\u00f3c qu\u1ea5y ph\u00e1, cho n\u00ean ph\u1ea3i m\u01b0u gi\u1eef m\u00ecnh th\u00f4i, ch\u1ee9 c\u00f3 d\u00e1m l\u00e0m ph\u1ea3n \u0111\u00e2u\u201d. V\u1ea1n Long tin l\u1eddi v\u00e0 sai Dao Lu\u1eadt c\u00f9ng L\u1eb7c Sa \u0111em h\u1ecbch v\u1ec1 b\u00e1o v\u1edbi N\u1eb7c Thu, b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u1ed1ng. Dao Lu\u1eadt v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y l\u1ec5 c\u1ed1ng \u0111\u1ebfn. V\u1ea1n Long ng\u1edd, h\u1ecdp c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i b\u00e0n. Nguy\u1ec5n T\u00e2n L\u1ec5 n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n ch\u00faa \u0111i d\u1eb9p lo\u1ea1n, c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 b\u1eaft cho k\u1ebb l\u00e0m ph\u1ea3n ph\u1ea3i ph\u1ee5c. Nay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111ang ch\u1ea3y m\u1ea1nh, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111i ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 khinh ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng qu\u00e2n ta l\u1ea1i kh\u00f4ng quen th\u1ee7y th\u1ed5. H\u00e3y c\u1ee9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i n\u00f3 \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch\u201d. V\u1ea1n Long khen l\u00e0 ph\u1ea3i. Th\u1eafng S\u01a1n n\u00f3i : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p hay ph\u1ea3n Ph\u01b0\u1edbc d\u1ed1i tr\u00e1, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng \u0111\u00e1nh g\u1ea5p \u0111i, h\u00e1 n\u00ean ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ec3 cho gi\u00e0 qu\u00e2n \u0111i \u00e0 ?\u201d V\u1ea1n Long n\u00f3i : \u201cL\u00e0m t\u01b0\u1edbng c\u1ed1t l\u1ea5y \u00e2n t\u00edn l\u00e0m tr\u1ecdng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y ch\u00e9m gi\u1ebft l\u00e0 oai. Ta mu\u1ed1n \u0111em th\u00e0nh t\u00edn \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Man, h\u1ecd \u0111\u00e3 h\u00e0ng ph\u1ee5c th\u00ec c\u00f2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u l\u00e0m g\u00ec ?\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chia binh v\u1ee1 \u0111\u1ea5t c\u00e0y c\u1ea5y, kh\u00f4ng lo ph\u00f2ng b\u1ecb chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ch\u00faa coi ch\u1ea7u (b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c qu\u1ed1c hi\u1ebfu \u0111\u00e3 xong, l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng), \u0111\u1eb7t y\u1ebfn \u0111\u00e3i c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Gia phong c\u00e1c v\u1ecb linh th\u1ea7n trong c\u00f5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, nh\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee7a thuy\u1ec1n Minh Nh\u1ea5t c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y b\u1ecb ch\u00e1y.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y \u1ea5t t\u1ef5, c\u1ea7u v\u1ed3ng tr\u1eafng hi\u1ec7n ngang tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 8, tri\u1ec7u Th\u1ed1ng su\u1ea5t \u0111\u1ea1o L\u01b0u \u0110\u1ed3n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 tr\u1ea5n C\u1ef1u Dinh, l\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u01afng (con Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ec1u) l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng dinh th\u1ed1ng su\u1ea5t \u0111\u1ea1o L\u01b0u \u0110\u1ed3n, l\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng dinh B\u00ecnh L\u1ed9c l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 dinh B\u1ed1 Ch\u00ednh, l\u1ea5y b\u1ecdn Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Thi\u00ean, T\u1ed1ng H\u1eefu Thanh, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tr\u00ed l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tham t\u01b0\u1edbng th\u1ee7y dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea \u00c2n \u0110\u1ee9c ch\u1ebft, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng dinh. L\u1ea5y Nguy\u1ec5n D\u01b0\u01a1ng L\u00e2m l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, l\u00e3nh ch\u1ee9c Tham t\u01b0\u1edbng th\u1ee7y dinh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea5y Tri b\u1ea1 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh \u00c2n l\u00e0m Cai b\u1ea1 ph\u00f3 \u0111o\u00e1n s\u1ef1, l\u1ea5y v\u0103n ch\u1ee9c L\u1ec5 T\u00e0i (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m \u0110\u00f4 tri, l\u1ea5y cai h\u1ee3p Minh Ti\u1ebfn (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m C\u00e2u k\u00ea ki\u00eam tri b\u1ea1, l\u1ea5y Nguy\u1ec5n Khoa Danh l\u00e0m C\u00e2u k\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd t\u01b0\u1edbng s\u0129 Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u1edf l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng g\u00ec, v\u00ec Th\u1ed1ng binh Mai V\u1ea1n Long l\u1ea7m tin l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Dao Lu\u1eadt \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfn, l\u00f2ng qu\u00e2n do \u0111\u00f3 o\u00e1n gi\u1eadn. Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Th\u1eafng S\u01a1n \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa c\u1ea3 gi\u1eadn n\u00f3i : \u201cK\u1ebb th\u1ea5t phu tham l\u1ee3i tr\u00e1i ph\u00e9p, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha\u201d. T\u1ee9c th\u00ec tri\u1ec7u qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c thay. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u1eb1ng L\u01b0\u1ee3c \u5f18\u7565 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) ti\u1ebfn c\u1eed Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u00e0o \u962e\u6709\u8c6a (con H\u1eefu D\u1eadt) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed d\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00faa b\u00e8n sai H\u1eefu H\u00e0o l\u00e0m Th\u1ed1ng binh, v\u0103n ch\u1ee9c H\u00f2a T\u00edn \u548c\u4fe1 l\u00e0m Tham m\u01b0u, th\u1ee7 h\u1ee3p Di\u1ec7u \u0110\u1ee9c \u66dc\u5fb7 (kh\u00f4ng r\u00f5 h\u1ecd) l\u00e0m Th\u1ecb chi\u1ebfn, Nguy\u1ec5n Th\u1eafng S\u01a1n l\u00e0m ti\u00ean phong, k\u00e9n th\u00eam qu\u00e2n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, Th\u00e1i Khang v\u00e0 Phan R\u00ed \u6f58\u91cc \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ch\u00e2n L\u1ea1p. B\u00e3i V\u1ea1n Long l\u00e0m th\u1ee9 nh\u00e2n, gi\u00e1ng V\u0103n V\u1ecb l\u00e0m t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n l\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, tr\u1eddi h\u1ea1n, c\u1ea7u \u0111\u1ea3o c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1ea7n h\u01a1n tu\u1ea7n c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a. Ch\u00faa b\u00e8n sai c\u00e1c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n b\u01a1i \u0111ua. Ch\u00faa ng\u1ef1 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n con kh\u00f4ng che t\u00e1n l\u1ecdng g\u00ec h\u1ebft, \u0111\u1ee9ng \u1edf gi\u1eef tr\u1eddi th\u1ea7m kh\u1ea5n. Ng\u00e0y mai m\u01b0a xu\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u00fat. Ch\u00faa \u0111\u1ee9ng \u1edf gi\u1eefa m\u01b0a tr\u00f4ng l\u00ean tr\u1eddi m\u00e0 v\u00e1i, \u00e1o b\u00e0o \u01b0\u1edbt h\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, ch\u00faa sai c\u00e1c quan s\u1eeda l\u1ec5 \u0111\u1ec3 t\u1ea1 c\u00e1c \u0111\u1ec1n thi\u00eang. N\u0103m \u1ea5y l\u00faa m\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, xa g\u1ea7n vui v\u1ebb.<\/p>\n\n\n\n<p>Canh ng\u1ecd, n\u0103m th\u1ee9 3 [1690], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd s\u1eedu, hai m\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f9ng m\u1ecdc (m\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf tr\u00ean s\u1eafc nh\u1ea1t v\u00e0 khuy\u1ebft, m\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf d\u01b0\u1edbi tr\u1ecdn v\u1eb9n m\u00e0 s\u00e1ng, m\u1ed9t l\u00e1t th\u00ec m\u1eb7t tr\u1eddi khuy\u1ebft tan m\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u00e0o ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00edch \u0110\u00f4i, chia b\u00e0y dinh l\u0169y, th\u1ee7y b\u1ed9 ti\u1ebfp nhau \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf d\u1ef1a nhau, qu\u00e2n l\u1ec7nh nghi\u00eam ch\u1ec9nh, ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u khen t\u00e0i n\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, thao di\u1ec5n th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111\u1ecbnh c\u00e1c h\u1ea1ng h\u01a1n k\u00e9m, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n theo&nbsp; th\u1ee9 b\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 5, ch\u00faa sai trung s\u1ee9 (1. Trung s\u1ee9 : S\u1ee9 \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111i ra \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.) \u0111\u1ebfn d\u1ee5 Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u00e0o r\u1eb1ng : \u201cN\u1eb7c Thu n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p n\u1ebfu mu\u1ed1n chu\u1ed9c t\u1ed9i th\u00ec ph\u1ea3i hi\u1ebfn 50 con voi \u0111\u1ef1c, 500 l\u1ea1ng v\u00e0ng, 2.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 50 t\u00f2a t\u00ea gi\u00e1c, \u0111\u1ee7 l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ebfn t\u1ea1 th\u00ec m\u1edbi r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh g\u1ea5p\u201d. H\u1eefu H\u00e0o sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1ea3o cho N\u1eb7c Thu. N\u1eb7c Thu l\u1ea1i sai Dao Lu\u1eadt \u0111em d\u00ea v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn. H\u1eefu H\u00e0o th\u1ea5y th\u1ebf c\u01b0\u1eddi r\u1eb1ng : \u201cNay m\u00e0y l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn l\u00e0m thuy\u1ebft kh\u00e1ch n\u1eefa \u01b0 ? Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 V\u1ea1n Long \u0111\u00e2u ? V\u1ec1 n\u00f3i cho N\u1eb7c\u00a0 Thu ph\u1ea3i s\u1edbm c\u1ed1ng hi\u1ebfn, kh\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ea1i qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u00e0nh qu\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00fang m\u00e0y s\u1ebd tan n\u00e1t h\u1ebft\u201d. Dao Lu\u1eadt n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn c\u0169ng nh\u01b0 con th\u1edd cha, \u0111\u00e2u d\u00e1m c\u00f3 l\u00f2ng g\u00ec kh\u00e1c. B\u1eefa n\u1ecd n\u01b0\u1edbc t\u00f4i \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1eeda so\u1ea1n l\u1ec5 c\u1ed1ng th\u00ec ch\u1ee3t thi\u00ean s\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u00ean ch\u01b0a s\u1eafm \u0111\u1ee7 th\u00f4i. Xin t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n r\u1ed9ng cho m\u1ed9t tu\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u00e2u d\u00e1m tr\u00e1i l\u1ec7nh\u201d. H\u1eefu H\u00e0o mu\u1ed1n cho. B\u1ecdn H\u00f2a T\u00edn, Th\u1eafng S\u01a1n \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p l\u1eeba d\u1ed1i, nhi\u1ec1u m\u00e1nh kh\u00f3e kh\u00f4ng th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c, g\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n Long kh\u00f4ng xa. Ch\u1eb3ng b\u1eb1ng \u0111\u00e1nh \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1eefu H\u00e0o n\u00f3i : \u201cH\u1ecd \u0111\u00e3 v\u1ec1 v\u1edbi ta m\u00e0 ta l\u1ea1i \u0111\u00e1nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1eaft ch\u1eb9t ng\u01b0\u1eddi trong l\u00fac nguy, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00f5. Hu\u1ed1ng chi N\u1eb7c Thu ng\u00e0y nay nh\u01b0 th\u1ecf \u0111\u00e3 ra h\u1ea7m, chim \u0111\u00e3 m\u1eafc l\u01b0\u1edbi, c\u00f2n lo g\u00ec n\u00f3 l\u1eeba d\u1ed1i ?\u201d; b\u00e8n th\u1ea3 cho Dao Lu\u1eadt v\u1ec1. N\u1eb7c Thu li\u1ec1n sai s\u1ee9 l\u00e0 \u1ed1c nha A L\u1eb7c Thi \u963f\u52d2\u65bd \u0111em 20 th\u1edbt voi nh\u1ecf, 100 l\u1ea1ng v\u00e0ng, 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn. H\u1eefu H\u00e0o thu nh\u1eadn. T\u1eeb \u0111\u00f3 N\u1eb7c Thu th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn Dao Lu\u1eadt t\u1edbi qu\u00e2n trung van l\u01a1n. H\u1eefu H\u00e0o tin l\u1eddi, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf trong qu\u00e2n say s\u01b0a h\u00e1t x\u01b0\u1edbng l\u00e0m vui, t\u1ef1 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng m\u1ea5t m\u1ed9t m\u0169i t\u00ean m\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u1ef1 quy ph\u1ee5c, d\u00f9 c\u00e1c danh t\u01b0\u1edbng th\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n th\u1ebf. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u c\u01b0\u1eddi th\u1ea7m. Th\u1ecb chi\u1ebfn Di\u1ec7u \u0110\u1ee9c \u66dc\u5fb7 n\u00f3i : \u201cV\u00e0ng b\u1ea1c t\u00ea t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 s\u1ea3n c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p, nay hi\u1ebfn b\u1eb1ng \u1ea5y, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00e2n t\u00ecnh, chi b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u00e1nh\u201d. H\u1eefu H\u00e0o n\u00f3i : \u201cY\u00ean v\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi xa, qu\u00fd l\u1ec5 m\u00e0 kh\u00f4ng qu\u00fd v\u1eadt. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ch\u1ec9 c\u1ed1ng c\u1ecf tranh, n\u00e0o c\u00f3 ph\u1ea9m v\u1eadt g\u00ec ?\u201d Di\u1ec7u \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi n\u1eefa. T\u1eeb \u0111\u00f3 H\u1eefu H\u00e0o c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a hi\u1ec7p.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh t\u00fd, c\u1ea7u v\u1ed3ng tr\u1eafng hi\u1ec7n ngang tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1eb7c Thu l\u1ea1i sai Dao Lu\u1eadt \u0111em 10 th\u1edbt voi nh\u1ecf, 6 t\u00f2a t\u00ea gi\u00e1c, 50 l\u1ea1ng v\u00e0ng, 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn hi\u1ebfn. H\u1eefu H\u00e0o l\u1ea1i nh\u1eadn. H\u00f2a T\u00edn n\u00f3i : \u201cCh\u00fang ta ra qu\u00e2n, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u00e1nh \u0111\u1ecbch. Nay t\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u1ecbch m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, th\u00ec \u0111\u1ee3i c\u00e1i g\u00ec ?\u201d. Th\u1eafng S\u01a1n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u0169ng xin tr\u01b0\u1edbc ch\u00e9m Dao Lu\u1eadt, sau b\u1eaft N\u1eb7c Thu, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u00f9a c\u1ee3t. H\u1eefu H\u00e0o qu\u00e1t n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u1edf bi\u00ean kh\u1ed5n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng. Ta t\u1eeb tu\u1ed5i nh\u1ecf, theo cha \u0111\u00e1nh tr\u1eadn k\u1ec3 bi\u1ebft bao nhi\u00eau, nay h\u00e1 l\u1ea1i s\u1ee3 b\u1ecdn ti\u1ec3u man n\u00e0y \u01b0 ? Nh\u01b0ng ta \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebf s\u1eb5n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb n\u00ean h\u00f9a nhau \u1ea7m l\u00ean\u201d. B\u00e8n sai r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. H\u00f2a T\u00edn v\u00e0 Th\u1eafng S\u01a1n ng\u1ea7m \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Ch\u00faa c\u1ea3 gi\u1eadn n\u00f3i : \u201cH\u1eefu H\u00e0o c\u0169ng t\u1ed9i nh\u01b0 V\u1ea1n Long, h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 s\u1ebd h\u1ecfi t\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1edbi n\u01a1i. B\u1ecdn H\u00f2a T\u00edn k\u1ec3 h\u1ebft s\u1ef1 tr\u1ea1ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u00e0o l\u1ea7n ch\u1ea7n l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c qu\u00e2n. Ch\u00faa sai t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan ch\u1ee9c c\u1ee7a H\u1eefu H\u00e0o, tru\u1ea5t l\u00e0m th\u1ee9 d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 Th\u00e1i Khang l\u00e0m ph\u1ee7 B\u00ecnh Khang \u5e73\u5eb7.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 con chim l\u1ea1 \u0111\u1eadu \u1edf Ph\u1ee7 Cam, ti\u1ebfng k\u00eau nh\u01b0 kh\u00f3c, h\u01a1n m\u1ed9t tu\u1ea7n m\u1edbi bay \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2n m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 4 [1691], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh th\u00e2n, ch\u00faa kh\u00f4ng kh\u1ecfe, tri\u1ec7u th\u1ebf t\u1eed l\u00e0 T\u1ed9 Tr\u01b0\u1eddng h\u1ea7u \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa v\u00e2ng theo m\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn mong sao n\u1ed1i theo \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ed, l\u00e0m theo \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Con nay k\u1ebf nghi\u1ec7p, n\u00ean noi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, c\u1ea7u hi\u1ec1n \u0111\u00e3i s\u0129, y\u00eau d\u00e2n th\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, \u0111\u1eebng tin l\u1eddi n\u00f3i gi\u00e8m pha, \u0111\u1eebng b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng nghi\u1ec7p l\u1edbn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea1i hi\u1ebfu\u201d. Th\u1ebf t\u1eed l\u1ea1y kh\u00f3c v\u00e2ng m\u1ec7nh. Ch\u00faa l\u1ea1i tri\u1ec7u c\u00e1c th\u00e2n th\u1ea7n, d\u1eb7n d\u00f2 v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 th\u1ebf t\u1eed. H\u00f4m \u1ea5y ch\u00faa b\u0103ng. \u1edf ng\u00f4i 4 n\u0103m, th\u1ecd 43 tu\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf t\u1eed n\u1ed1i ng\u00f4i, \u0111em qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u1ea1i nguy\u00ean so\u00e1i t\u1ed5ng qu\u1ed1c ch\u00ednh Thi\u1ec7u H\u01b0u To\u1ea3n Nghi\u1ec7p Ho\u1eb1ng Ngh\u0129a v\u01b0\u01a1ng. T\u00e1ng \u1edf n\u00fai Kim Ng\u1ecdc (x\u00e3 \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0). Th\u1ebf t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u00f5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf truy t\u00f4n l\u00e0 Thi\u1ec7u H\u01b0u To\u1ea3n Nghi\u1ec7p Khoan H\u1ed3ng B\u00e1c H\u1eadu \u00d4n Hu\u1ec7 T\u1eeb T\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfu Ngh\u0129a v\u01b0\u01a1ng, [truy t\u00f4n] phi l\u00e0 T\u1eeb Ti\u1ebft T\u0129nh Th\u1ee5c Hi\u00ean phi. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 5 l\u1ea1i truy t\u00f4n l\u00e0 Thi\u1ec7u H\u01b0u To\u1ea3n Nghi\u1ec7p Khoan H\u1ed3ng B\u00e1c H\u1eadu \u00d4n Hu\u1ec7 T\u1eeb T\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Anh T\u00f4ng, l\u0103ng g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng M\u1eadu, [truy t\u00f4n] phi l\u00e0 T\u1eeb Ti\u1ebft T\u0129nh Th\u1ee5c Hu\u1ec7 M\u1eabn Hi\u1ebfn Thu\u1eadn Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng h\u1eadu, l\u0103ng g\u1ecdi l\u00e0 V\u0129nh M\u1eadu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anh t\u00f4ng Thi\u1ec7u H\u01b0u To\u1ea3n Nghi\u1ec7p Khoan H\u1ed3ng B\u00e1c H\u1eadu \u00d4n Hu\u1ec7 T\u1eeb T\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 Th\u00e1i \u6e99, sinh n\u0103m K\u1ef7 s\u1eedu [1649] (L\u00ea Kh\u00e1nh \u0110\u1ee9c n\u0103m 1, Thanh Thu\u1eadn Tr\u1ecb n\u0103m 6), l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u00e1i t\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. M\u1eb9 l\u00e0 Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng h\u1eadu T\u1ed1ng &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2024\/08\/11\/thuc-luc-ve-anh-tong-hieu-nghia-hoang-de-nguyen-phuc-thai\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Anh t\u00f4ng Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Th\u00e1i<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134,33,63,70,74,80,84,90,106,9],"tags":[],"class_list":["post-63","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-05-nguyen-phuc-thai","category-33","category-duong-ngan-dich","category-hoang-tien","category-mai-van-long","category-my-tho","category-nac-non","category-nac-thu","category-nguyen-huu-hao","category-tran-thuong-xuyen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}