{"id":105,"date":"2023-03-07T11:55:14","date_gmt":"2023-03-07T04:55:14","guid":{"rendered":"https:\/\/diabaangiang.wordpress.com\/?p=105"},"modified":"2023-03-07T11:55:14","modified_gmt":"2023-03-07T04:55:14","slug":"dia-phan-thon-hoa-lac-1836-cap-nhat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/2023\/03\/07\/dia-phan-thon-hoa-lac-1836-cap-nhat\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ecaA PH\u1eacN TH\u00d4N H\u00d2A L\u1ea0C 1836 (c\u1eadp nh\u1eadt)"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0BPxCdrbpmzLFo1wyUMKC3yCpk6v4Ytmx9ENYn33c74G9x2UH4BX5WTWbo4Saay7ol<\/p>\n\n\n\n<p>(T\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, t\u1ec9nh An Giang<\/p>\n\n\n\n<p>(B\u1ed5n c\u0169 so\u1ea1n l\u1ea1i)<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u trong Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 An Giang (Nxb Tp. HCM, 1995), v\u00e0o n\u0103m l\u1eadp \u0111\u1ecba b\u1ea1 1836, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean t\u1ec9nh An Giang g\u1ed3m 2 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean v\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean; huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean g\u1ed3m 4 t\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng, An Ph\u00fa, An Th\u00e0nh, An To\u00e0n; t\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng g\u1ed3m 11 th\u00f4n c\u00f2n \u0111\u1ecba b\u1ea1: B\u00ecnh Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng, H\u00f2a L\u1ea1c, L\u00fd Nh\u01a1n, M\u1ef9 H\u1ed9i \u0110\u00f4ng, Nh\u01a1n An, Nh\u01a1n L\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n H\u01b0ng, To\u00e0n \u0110\u1ee9c, V\u0129nh H\u1eadu, V\u0129nh L\u1ed9c, V\u0129nh To\u00e0n, v\u00e0 1 th\u00f4n m\u1ea5t \u0111\u1ecba b\u1ea1: M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n H\u00f2a L\u1ea1c, t\u00e1c gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u vi\u1ebft nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>\u201cH\u00d2A L\u1ea0C th\u00f4n, \u1edf x\u1ee9 Tham Lu\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>. \u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1eebng v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Long S\u01a1n (t\u1ed5ng An Th\u00e0nh).<\/p>\n\n\n\n<p>. T\u00e2y gi\u00e1p s\u00f4ng, nh\u00ecn sang t\u1ed5ng Ch\u00e2u Ph\u00fa thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>. Nam gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>. B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n V\u0129nh H\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Th\u1ef1c canh \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng 83.2.8.0:<\/p>\n\n\n\n<p>. Vu \u0111\u1eadu th\u1ed5 68.7.0.0 (10 s\u1edf v\u00e0 BT\u0110C 3 s\u1edf c\u1ed9ng 23.0.0.0)<\/p>\n\n\n\n<p>. Th\u1ed5 vi\u00ean 14.5.8.0 (9 s\u1edf)<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; R\u1eebng ch\u1eb1m 1 kho\u1ea3nh.\u201d (tr.224-225)<\/p>\n\n\n\n<p>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i xin tr\u00edch d\u1ecbch v\u00e0 t\u1ea1m ch\u00fa gi\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n H\u00f2a L\u1ea1c \u548c\u6a02, t\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng \u5b89\u826f, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean \u6771\u5ddd, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean \u7d8f\u908a, t\u1ec9nh An Giang \u5b89\u6c5f do th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng L\u00ea V\u0103n Khu\u00ea \u9ece\u6587\u7845, d\u1ecbch m\u1ee5c H\u1ed3 V\u0103n H\u00e2n \u80e1\u6587\u6b23 c\u00f9ng b\u1ed5n th\u00f4n b\u1ea9m.<\/p>\n\n\n\n<p>* Nguy\u00ean v\u0103n:<\/p>\n\n\n\n<p>\u672c\u6751\u5730\u5206\u53c2\u7bed\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u6797\u53c8\u8fd1\u672c\u7e23\u5b89\u57ce\u7e3d\u9f8d\u5c71\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u6c5f\u53c8\u6a6b\u5c0d\u897f\u5ddd\u7e23\u5468\u5bcc\u7e3d\u5468\u5bcc\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u672c\u7e3d\u5e73\u76db\u6771\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u672c\u7e3d\u6c38\u539a\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>* Phi\u00ean \u00e2m:<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5n th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn Sam\/Tham R\u00f4n x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn l\u00e2m, h\u1ef1u c\u1eadn b\u1ed5n huy\u1ec7n, An Th\u00e0nh t\u1ed5ng, Long S\u01a1n th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn giang, h\u1ef1u ho\u00e0nh \u0111\u1ed1i T\u00e2y Xuy\u00ean huy\u1ec7n, Ch\u00e2u Ph\u00fa t\u1ed5ng, Ch\u00e2u Ph\u00fa th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng B\u00ecnh Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng V\u0129nh H\u1eadu th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>* D\u1ecbch:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a b\u1ed5n th\u00f4n[1] \u1edf x\u1ee9 Sam\/Tham R\u00f4n [2].<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1eebng, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Long S\u01a1n, t\u1ed5ng An Th\u00e0nh c\u1ee7a b\u1ed5n huy\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p s\u00f4ng[3], \u0111\u1ed1i ngang \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Ch\u00e2u Ph\u00fa, t\u1ed5ng Ch\u00e2u Ph\u00fa, huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean[4].<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n V\u0129nh H\u1eadu c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>* T\u1ea1m ch\u00fa gi\u1ea3i:<\/p>\n\n\n\n<p>[1] B\u1ed5n th\u00f4n (\u672c\u6751): T\u1ee9c th\u00f4n H\u00f2a L\u1ea1c (\u548c\u6a02). \u0110\u1ea7u th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, t\u1ec9nh An Giang (Ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c v\u00ec l\u1ef5 s\u1edf c\u1ee7a t\u1ec9nh n\u00e0y \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c) b\u1ecb chia th\u00e0nh nhi\u1ec1u h\u1ea1t thanh tra (Inspection). Theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 15-6-1867, th\u00f4n H\u00f2a L\u1ea1c, t\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c h\u1ea1t thanh tra Tuy Bi\u00ean; 2 th\u00e1ng sau, theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 16-8-1867, h\u1ea1t thanh tra Tuy Bi\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u1ea1t thanh tra Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c. Trong kho\u1ea3ng 1872-1874, h\u1ea1t thanh tra \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n (Arrondissement), th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 h\u1ea1t. Kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1876, th\u00f4n (\u6751) \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 l\u00e0ng (village), nh\u01b0ng trong c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n H\u00e1n N\u00f4m v\u1eabn vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u6751\u201d (th\u00f4n). \u0110\u1ea7u n\u0103m 1900, h\u1ea1t thanh tham bi\u1ec7n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ec9nh (Province). N\u0103m 1901, d\u00e2n s\u1ed1 l\u00e0ng H\u00f2a L\u1ea1c l\u00e0 1.182 ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m 1917, l\u00e0ng H\u00f2a L\u1ea1c, t\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c qu\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00e0nh; \u0111\u1ebfn n\u0103m 1919, qu\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00e0nh \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh qu\u1eadn Ch\u00e2u Ph\u00fa, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u0103m 1939, t\u00ean qu\u1eadn Ch\u00e2u Ph\u00fa l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u1ea1i t\u00ean Ch\u00e2u Th\u00e0nh nh\u01b0 c\u0169. Trong kho\u1ea3ng 1956-1957, t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c v\u00e0 t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean (tr\u1eeb qu\u1eadn L\u1ea5p V\u00f2) h\u1ee3p nh\u1ea5t th\u00e0nh t\u1ec9nh An Giang, qu\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c c\u0169 \u0111\u1ed5i th\u00e0nh qu\u1eadn Ch\u00e2u Ph\u00fa thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang. N\u0103m 1964, t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i l\u1eadp, qu\u1eadn Ch\u00e2u Ph\u00fa thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c. Sau n\u0103m 1975, t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c b\u1ecb gi\u1ea3i th\u1ec3 v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o t\u1ec9nh An Giang, l\u00fac \u0111\u00f3 x\u00e3 H\u00f2a L\u1ea1c thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa T\u00e2n (m\u1edbi l\u1eadp). Theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 25-4-1979, \u1ea5p H\u00f2a B\u00ecnh v\u00e0 \u1ea5p H\u00f2a An c\u1ee7a x\u00e3 H\u00f2a L\u1ea1c h\u1ee3p v\u1edbi \u1ea5p Ph\u00fa M\u1ef9 Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a x\u00e3 Ph\u00fa L\u00e2m th\u00e0nh x\u00e3 Ph\u00fa Th\u00e0nh (m\u1edbi l\u1eadp). .<\/p>\n\n\n\n<p>[2] X\u1ee9 Sam\/ Tham R\u00f4n (\u53c2\u7bed\u8655): Theo m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb \u0111i\u1ec3n H\u00e1n N\u00f4m, ch\u1eef \u201c\u53c2\u201d c\u00f3 \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 sam, s\u00e2m, t\u1ea3m, tham, xam, \u00e2m N\u00f4m l\u00e0 kh\u01b0\u01a1m, s\u00e2m, tham; ch\u1eef \u201c\u7bed\u201d, d\u1ecb th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u1eef \u201c\u7c60\u201d, c\u00f3 \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 lung, l\u1ed9ng; \u00e2m N\u00f4m l\u00e0 lung, lu\u00f4ng, lu\u1ed3ng, l\u1ed3ng, ru\u1ed3ng. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u phi\u00ean \u00e2m 2 ch\u1eef \u201c\u53c2\u7bed\u201d l\u00e0 \u201cTham Lu\u00f4ng\u201d, c\u00f2n ch\u00fang t\u00f4i th\u00ec t\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cSam\/ Tham R\u00f4n\u201d, v\u00e0 cho r\u1eb1ng x\u1ee9 Sam\/ Tham R\u00f4n l\u00e0 khu v\u1ef1c 2 b\u00ean b\u1edd r\u1ea1ch m\u00e0 n\u00e0y nay g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m. Theo ch\u00fang t\u00f4i, r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m (theo t\u00ean g\u1ecdi ng\u00e0y nay) c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 \u201cSam r\u00f4n\u201d (\u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784), ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e2y tr\u00f4m (m\u1ee7 c\u1ee7a c\u00e2y n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m n\u01b0\u1edbc gi\u1ea3i kh\u00e1t). R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00fac ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ecdi t\u00ean con r\u1ea1ch l\u00e0 \u201cSam r\u00f4n\u201d r\u1ed3i l\u1ea7n l\u1ea7n v\u1ec1 sau n\u00f3i tr\u1ea1i th\u00e0nh \u201cTham r\u00f4n\u201d, cu\u1ed1i c\u00f9ng, ch\u01b0a r\u00f5 t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, \u201cTham r\u00f4n\u201d \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u201cTh\u01a1m R\u01a1m\u201d. V\u00ec ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m l\u1eadp \u0111\u1ecba b\u1ea1 1836, con r\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cSam R\u00f4n\u201d hay \u201cTham r\u00f4n\u201d n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m 2 ch\u1eef \u201c\u53c2\u7bed\u201d l\u00e0 \u201cSam\/ Tham R\u00f4n\u201d. (Ch\u1eef \u201c\u53c2\u201d c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201csam\u201d ho\u1eb7c \u201ctham\u201d; m\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a th\u1ea5y t\u1eeb \u0111i\u1ec3n H\u00e1n N\u00f4m ghi nh\u1eadn ch\u1eef \u201c\u7bed\u201d v\u1edbi \u00e2m \u201cr\u00f4n\u201d nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng lo\u1ea1i tr\u1eeb kh\u1ea3 n\u0103ng c\u00e1c c\u1ee5 h\u1ed3i x\u01b0a m\u01b0\u1ee3n ch\u1eef \u201c\u7bed\u201d n\u00e0y \u0111\u1ec3 k\u00fd \u00e2m \u201cr\u00f4n\u201d). Con r\u1ea1ch \u0111ang x\u00e9t, theo ch\u00fang t\u00f4i ch\u00ednh l\u00e0 con r\u1ea1ch (kh\u00f4ng ghi t\u00ean) n\u1eb1m trong \u0111\u1ecba b\u00e0n l\u00e0ng H\u00f2a L\u1ea1c, t\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c (Plan topographique de la provinve de Chaudoc) 1900-1903. (<a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/13476480@N07\/11945385436?fbclid=IwAR3r6zEK0xx7_4lDABxHHIaejZ64ySFZOpeeO8jhPRC3ulWnUqQlOpG2mYo\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/www.flickr.com\/photos\/13476480@N07\/11945385436&#8230;<\/a>). C\u00f2n theo b\u1ea1n <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?__cft__[0]=AZUdGlgxRj8WDqv_alULSX6yFyJ0HyFqz_qCibai9GdjdWcv7PHvkUWP0zrdIYP1Sjzh6i4E_8_yQVqIEHQ5GAXiOlcRphM5wQdOPOxISCSW4oGHgUw6dWr1NwpuC1eYR0Nes8Fiv1_PBJNMTbrWNr1p&amp;__tn__=-]K-R\">Tuan Vo<\/a>, con r\u1ea1ch \u0111ang x\u00e9t, tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a S\u1edf T\u00e0i nguy\u00ean M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 ghi r\u00f5 con r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m k\u1ebf b\u00ean ch\u1ee3 Th\u01a1m R\u01a1m. (Xin xem h\u00ecnh v\u1ebd c\u1ee7a b\u1ea1n <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?__cft__[0]=AZUdGlgxRj8WDqv_alULSX6yFyJ0HyFqz_qCibai9GdjdWcv7PHvkUWP0zrdIYP1Sjzh6i4E_8_yQVqIEHQ5GAXiOlcRphM5wQdOPOxISCSW4oGHgUw6dWr1NwpuC1eYR0Nes8Fiv1_PBJNMTbrWNr1p&amp;__tn__=-]K-R\">Tuan Vo<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>[3] T\u00e2y gi\u00e1p s\u00f4ng (\u897f\u8fd1\u6c5f): s\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u00f4ng H\u1eadu (H\u1eadu giang \u5f8c\u6c5f)<\/p>\n\n\n\n<p>[4] T\u00e2y gi\u00e1p s\u00f4ng, \u0111\u1ed1i ngang \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Ch\u00e2u Ph\u00fa, t\u1ed5ng Ch\u00e2u Ph\u00fa, huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean (\u897f\u8fd1\u6c5f\u53c8\u6a6b\u5c0d\u897f\u5ddd\u7e23\u5468\u5bcc\u7e3d\u5468\u5bcc\u6751\u5730\u5206): Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u d\u1ecbch l\u00e0 \u201cT\u00e2y gi\u00e1p s\u00f4ng, nh\u00ecn sang t\u1ed5ng Ch\u00e2u Ph\u00fa thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean\u201d, t\u1ee9c d\u1ecbch thi\u1ebfu 5 ch\u1eef \u201c\u5468\u5bcc\u6751\u5730\u5206\u201d (Ch\u00e2u Ph\u00fa th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn).<\/p>\n\n\n\n<p>* N\u00f3i th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (quy\u1ec3n 7) c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch (Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a, 2005), c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u201c100 t\u1ea7m \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch L\u1ea5p V\u00f2 r\u1ed3i ch\u1ea3y ra H\u1eadu Giang. Ven theo s\u00f4ng \u0111i xu\u1ed1ng 21.030 t\u1ea7m, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua c\u00e1c r\u1ea1ch C\u00e1 H\u1ed3, C\u00e1i D\u1ea7u, Tham Lung, Lai Vung, [74b] C\u00e1i M\u00edt, C\u00e1i S\u00e2u, B\u00e0u H\u1ed1t, C\u00e1i B\u1ea7n, B\u00ecnh Th\u1ee7y, Tr\u00e0 M\u01b0\u01a1ng, C\u00e1i Kh\u1ebf, \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u. T\u1eeb c\u1eeda r\u1ea1ch n\u00e0y \u0111i ngang qua s\u00f4ng 70 t\u1ea7m, d\u1ecdc theo c\u00f9 lao L\u0103ng r\u1ed3i th\u00f4ng v\u00e0o ph\u00eda ph\u1ea3i r\u1ea1ch C\u1ea7n Th\u01a1 l\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n Giang.\u201d (tr.328)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1i \u1ee9ng 2 ch\u1eef \u201cTham Lung\u201d (theo phi\u00ean \u00e2m c\u1ee7a Phan \u0110\u0103ng) trong \u0111o\u1ea1n tr\u00ean, trong b\u1ea3n H\u00e1n N\u00f4m ch\u00e9p l\u00e0 \u201c\u53c2\u7bed\u201d. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111o\u00e1n t\u00e1c gi\u1ea3 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh d\u00f9ng 2 ch\u1eef \u201c\u53c2\u7bed\u201d \u0111\u1ec3 k\u00fd \u00e2m t\u00ean con r\u1ea1ch m\u00e0 trong Monographie de la Province de Longxuy\u00ean (Cochinchine) \u9f8d\u5ddd\u7701 (\u00c9ditions du Moniteur de l\u2019Indochine, H\u00e0 N\u1ed9i, 1924) c\u1ee7a Victor Duvernoy ghi l\u00e0 \u201cTham-r\u00f4n\u201d (tr.16), t\u1ee9c con r\u1ea1ch m\u00e0 nay \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m (thu\u1ed9c \u0111\u1ecba b\u00e0n ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n H\u01b0ng, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1). R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ean r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m n\u00e0y v\u00e0 t\u00ean r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m \u1edf x\u00e3 H\u00f2a L\u1ea1c, huy\u1ec7n Ph\u00fa T\u00e2n, t\u1ec9nh An Giang \u0111\u1ec1u tr\u1ea3i qua m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784\u201d (Sam r\u00f4n\/ c\u00e2y tr\u00f4m) &gt; Sam R\u00f4n &gt; Tham R\u00f4n &gt; Th\u01a1m R\u01a1m.<\/p>\n\n\n\n<p>P\/S: Xin ch\u00e2n th\u00e0nh c\u00e1m \u01a1n c\u00e1c b\u1ea1n L\u00ea H\u1eadu, L\u00ea Ti\u00ean S\u1eafc, Th\u1ea1ch Ba Xuy\u00ean, Tr\u1ea7n Kong Tuan Vo \u0111\u00e3 \u0111\u00e3 nhi\u1ec7t t\u00ecnh g\u00f3p \u00fd. Nh\u1edd c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn qu\u00fd b\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea1n m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u201cso\u1ea1n l\u1ea1i\u201d b\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng 2 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/333577314_539429284978980_4523816023061782974_n.jpg?_nc_cat=103&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=730e14&amp;_nc_ohc=cA7rjL80GQwAX_Pz7eK&amp;_nc_oc=AQks4k2kfvcRfbUkBubN8Yk_cCr-l2UuAeQN4wpdmQB6YDnsTt5vgxUVsNBRAw6d0bU&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AfDI9lEsSu-z3QohKGfl8FiockMt_wBV3eNo8ldMZNV4ew&amp;oe=640B14D0\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/330409742_868345664239565_2707381642437776164_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=730e14&amp;_nc_ohc=3HKd4PIw4sAAX-3b887&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AfBh--F7eX9hlcGz3p7mKphDoB8U3cDM4DvnKnAKyjoOdw&amp;oe=640BAF30\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/327784103_952915859203474_2691718412065508086_n.jpg?_nc_cat=106&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=730e14&amp;_nc_ohc=Nb6XelJrpeoAX_JazQV&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AfAv1Ro7kblOreq2MysF83-BJqZVx-Asxr8ScTUwYiFDmw&amp;oe=640C9DE0\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/330635630_952475472773982_3784317697867577281_n.jpg?_nc_cat=102&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=730e14&amp;_nc_ohc=F8Y_GL451UcAX_3a6ui&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AfDnd7_I8w6P1kAoVtjysd1Fjw0aiMtL5dh3NeZaCdvrFQ&amp;oe=640C51C0\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/329940566_505384451809995_6283103996097278326_n.jpg?_nc_cat=106&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=730e14&amp;_nc_ohc=K1zW3i_zAwUAX9FPLWU&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AfDN_BjTVscJHpZqFhmJfuuwtwA9nJlqY64tLG70cumslQ&amp;oe=640BD77D\" alt=\"\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1c gi\u1ea3 Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0BPxCdrbpmzLFo1wyUMKC3yCpk6v4Ytmx9ENYn33c74G9x2UH4BX5WTWbo4Saay7ol (T\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, t\u1ec9nh An Giang (B\u1ed5n c\u0169 so\u1ea1n l\u1ea1i) Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u trong Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 An Giang (Nxb Tp. HCM, 1995), v\u00e0o n\u0103m l\u1eadp \u0111\u1ecba b\u1ea1 1836, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean t\u1ec9nh An Giang g\u1ed3m 2 huy\u1ec7n &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/2023\/03\/07\/dia-phan-thon-hoa-lac-1836-cap-nhat\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ecaA PH\u1eacN TH\u00d4N H\u00d2A L\u1ea0C 1836 (c\u1eadp nh\u1eadt)<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-105","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoa-lac"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}