{"id":121,"date":"2023-03-17T18:55:31","date_gmt":"2023-03-17T11:55:31","guid":{"rendered":"https:\/\/diabaangiang.wordpress.com\/?p=121"},"modified":"2023-03-17T18:55:31","modified_gmt":"2023-03-17T11:55:31","slug":"dia-gioi-thon-thanh-hoa-trung-vao-nam-1836","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/2023\/03\/17\/dia-gioi-thon-thanh-hoa-trung-vao-nam-1836\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ecaA GI\u1edaI TH\u00d4N TH\u1ea0NH HO\u00c0 TRUNG V\u00c0O N\u0102M 1836"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p https:\/\/www.facebook.com\/groups\/404960459909117\/permalink\/494852640919898\/<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1836 (Minh M\u1ea1ng th\u1eadp th\u1ea5t ni\u00ean), t\u1ec9nh An Giang g\u1ed3m 2 ph\u1ee7: T\u00e2n Th\u00e0nh v\u00e0 Tuy Bi\u00ean. Ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean g\u1ed3m 2 huy\u1ec7n: \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean v\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean. Huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean g\u1ed3m 3 t\u1ed5ng: Ch\u00e2u Ph\u00fa, \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u, trong Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 An Giang (Nxb Tp. HCM, n\u0103m 1995), t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc g\u1ed3m 13 th\u00f4n; trong \u0111\u00f3:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; 9 th\u00f4n c\u00f2n \u0111\u1ecba b\u1ea1: M\u1ef9 Ph\u01b0\u1edbc, M\u1ef9 Th\u1ea1nh, T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng, Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung, Tho\u1ea1i S\u01a1n, Th\u1edbi Thu\u1eadn, V\u0129nh Ch\u00e1nh, V\u0129nh Ph\u00fa, V\u1ec9nh Trinh,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; 4 th\u00f4n m\u1ea5t \u0111\u1ecba b\u1ea1: M\u1ef9 \u0110\u1ee9c, Ph\u00fa Ho\u00e0, T\u00e2n L\u1ed9c, Th\u1edbi H\u01b0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTH\u1ea0NH HO\u00c0 TRUNG th\u00f4n, \u1edf ba x\u1ee9 Th\u1ed1c S\u01a1n \u0110\u00e0 H\u1eefu Ng\u1ea1n, Th\u1ed1c S\u01a1n \u0110\u00e0 T\u1ea3 Ng\u1ea1n, Th\u1edbi Th\u1ea1nh Ch\u1eadu H\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch C\u00e1 H\u00fa v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y gi\u00e1p r\u1ea1ch Tr\u00e0 \u1ed4i v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Th\u1edbi Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam gi\u00e1p r\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn, nh\u00ecn sang \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c\u201d. (S\u0111d, tr.256)<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede tr\u00ean l\u00e0 l\u1eddi d\u1ecbch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i xin tr\u00edch d\u1ecbch m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n trong nguy\u00ean t\u00e1c \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n TH\u1ea0NH HO\u00c0 TRUNG \u76db\u548c\u4e2d (t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc \u5b9a\u798f, huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean \u897f\u5ddd, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean \u7d8f\u908a, t\u1ec9nh An Giang \u5b89\u6c5f) theo l\u1eddi b\u1ea9m b\u00e1o c\u1ee7a th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng Ph\u1ea1n V\u0103n Ngang \u8303\u6587\u4ef0 [1] v\u00e0 d\u1ecbch m\u1ee5c Hu\u1ef3nh V\u0103n (?) \u9ec4\u6587[\u725c\u594e].[2]<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean v\u0103n:<\/p>\n\n\n\n<p>\u672c\u6751\u5730\u5206\u79bf\u5c71\u6cb1\u53f3\u5cb8\u79bf\u5c71\u6cb1\u5de6\u5cb8\u6cf0\u76db\u6d32\u4e0b\u8a72\u53c1\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\ud867\udd5c[\u9b5a\u4e4e]\u6cb1\u4f86\u65b0\u9806\u6771\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u8336\u6933\u6cb1\u4f86\u6cf0\u9806\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6797<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u5927\u6c5f\u6a2a\u5c0d\u65b0\u797f\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u79bf\u5c71\u6cb1\u53f3\u5cb8\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\ud867\udd5c[\u9b5a\u4e4e]\u6cb1\u4f86\u65b0\u9806\u6771\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u79bf\u5c71\u6cb1<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6797\u53c8\u8fd1\u8352\u9591\u571f<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u5927\u6c5f\u6a2a\u5c0d\u6cf0\u76db\u6d32\u4e0b\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u79bf\u5c71\u6cb1\u5de6\u5cb8\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u79bf\u5c71\u6cb1<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u8336\u6933\u6cb1\u53c8\u8fd1\u6797<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6797<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u5927\u6c5f\u6a2a\u5c0d\u6cf0\u76db\u6d32\u4e0b\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u6cf0\u76db\u6d32\u4e0b\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u5927\u6c5f<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u6cf0\u9806\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u5927\u6c5f\u6a2a\u5c0d\u79bf\u5c71\u6cb1\u5de6\u5cb8\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u5927\u6c5f\u6a2a\u5c0d\u65b0\u797f\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m:<\/p>\n\n\n\n<p>* B\u1ed5n th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0 h\u1eefu ng\u1ea1n, Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0 t\u1ea3 ng\u1ea1n Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 cai tam x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng c\u1eadn C\u00e1 H\u00f4 \u0111\u00e0, lai T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y c\u1eadn Tr\u00e0 U\u1ed1i \u0111\u00e0, lai c\u1eadn Th\u1edbi Thu\u1eadn th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam c\u1eadn l\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc c\u1eadn \u0111\u1ea1i giang ho\u00e0nh \u0111\u1ed1i T\u00e2n L\u1ed9c th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>* Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0 h\u1eefu ng\u1ea1n x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng c\u1eadn C\u00e1 H\u00f4 \u0111\u00e0, lai T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y c\u1eadn Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam c\u1eadn l\u00e2m, h\u1ef1u c\u1eadn hoang nh\u00e0n th\u1ed5,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc c\u1eadn \u0111\u1ea1i giang, ho\u00e0nh \u0111\u1ed1i Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>* Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0 t\u1ea3 ng\u1ea1n x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng c\u1eadn Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y c\u1eadn Tr\u00e0 U\u1ed1i \u0111\u00e0, h\u1ef1u c\u1eadn l\u00e2m,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam c\u1eadn l\u00e2m,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc c\u1eadn \u0111\u1ea1i giang, ho\u00e0nh \u0111\u1ed1i Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>* Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng c\u1eadn \u0111\u1ea1i giang,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y c\u1eadn Th\u1edbi Thu\u1eadn th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam c\u1eadn \u0111\u1ea1i giang, ho\u00e0nh c\u1eadn Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0 t\u1ea3 ng\u1ea1n x\u1ee9,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc c\u1eadn \u0111\u1ea1i giang, ho\u00e0nh \u0111\u1ed1i T\u00e2n L\u1ed9c th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m d\u1ecbch:<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0110\u1ecba ph\u1eadn b\u1ed5n th\u00f4n g\u1ed3m ba khu v\u1ef1c: b\u1edd h\u1eefu r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t[3], b\u1edd t\u1ea3 r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t v\u00e0 Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1[4].<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch C\u00e1 H\u00f4[5], l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y gi\u00e1p r\u1ea1ch Tr\u00e0 U\u1ed1i[6], l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Th\u1edbi Thu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam gi\u00e1p r\u1eebng.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn[7], \u0111\u1ed1i ngang \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c[8].<\/p>\n\n\n\n<p>* Khu v\u1ef1c b\u1edd h\u1eefu r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch C\u00e1 H\u00f4, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y gi\u00e1p r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam gi\u00e1p r\u1eebng, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ea5t hoang nh\u00e0n,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ed1i ngang khu v\u1ef1c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>* Khu v\u1ef1c b\u1edd t\u1ea3 r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y gi\u00e1p r\u1ea1ch Tr\u00e0 U\u1ed1i, l\u1ea1i gi\u00e1p r\u1eebng,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam gi\u00e1p r\u1eebng,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ed1i ngang khu v\u1ef1c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>* Khu v\u1ef1c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn,<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Th\u1edbi Thu\u1eadn,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ed1i ngang khu v\u1ef1c b\u1edd t\u1ea3 r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ed1i ngang \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m ch\u00fa gi\u1ea3i:<\/p>\n\n\n\n<p>[1] T\u00ean c\u1ee7a th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng, nguy\u00ean v\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ch\u1eef \u4ef0. M\u00e0 ch\u1eef n\u00e0y c\u00f3 c\u00e1c \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0: ngang, ng\u01b0\u1ee1ng, nh\u1ea1ng; v\u00e0 \u00e2m N\u00f4m l\u00e0: kh\u01b0\u1ee1ng, ng\u00e3ng, ng\u01b0\u1ee1ng, ng\u1ea9ng, ng\u1eabng, ng\u1eb3ng, ng\u1eb5ng, ng\u1eedng. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m ch\u1ecdn \u00e2m \u201cngang\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>[2] T\u00ean c\u1ee7a d\u1ecbch m\u1ee5c, nguy\u00ean v\u0103n g\u1ed3m b\u1ed9 \u201cng\u01b0u\u201d \u725c b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 ch\u1eef \u201ckhu\u00ea\u201d \u594e b\u00ean ph\u1ea3i. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef N\u00f4m [\u725c\u594e] n\u00e0y c\u00f3 nh\u1eefng \u00e2m n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>[3] Th\u1ed1c S\u01a1n \u0111\u00e0 \u79bf\u5c71\u6cb1 l\u00e0 t\u00ean ch\u1eef, r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t l\u00e0 t\u00ean t\u1ee5c. Th\u1ed1t N\u1ed1t, trong s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh ch\u00e9p l\u00e0 \u201cTh\u1ed1c N\u1ed1c\u201d \u79bf\u8844 (t\u1edd 1003- (78a), trong cu\u1ed1n Monographie de la Province de Longxuy\u00ean (Cochinchine) \u9f8d\u5ddd\u7701 (\u00c9ditions du Moniteur de l\u2019Indochine, H\u00e0 N\u1ed9i, 1924) c\u1ee7a Victor Duvernoy ch\u00e9p l\u00e0 \u201cTh\u1ed1t N\u1ed1t\u201d \u79bf\u788c. Theo Victor Duvernoy, Th\u1ed1c N\u1ed1c l\u00e0 t\u00ean x\u01b0a, v\u1ec1 sau \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Th\u1ed1t N\u1ed1t, v\u00e0 ti\u1ebfng Th\u1ed1c N\u1ed1c do \u0111\u1ecdc tr\u1ea1i t\u1eeb ti\u1ebfng Cam B\u1ed1t \u201cSrok Nok\u201d , c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cx\u1ee9 s\u1edf c\u1ee7a quan l\u1ea1i x\u01b0a\u201d. (S\u0111d, tr.78). V\u00e0o n\u0103m l\u1eadp \u0111\u1ecba b\u1ea1 1836, t\u00ean r\u1ea1ch \u0111ang x\u00e9t c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u201cTh\u1ed1c N\u1ed1c\u201d \u79bf\u8844.<\/p>\n\n\n\n<p>[4] Khu v\u1ef1c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1: C\u00f9 lao T\u00e2n L\u1ed9c ng\u00e0y nay, theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 n\u0103m 1836 g\u1ed3m 2 c\u00f9 lao:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; C\u00f9 lao Th\u1edbi Th\u1ea1nh (t\u1ee9c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u \u6cf0\u76db\u6d32) thu\u1ed9c 2 th\u00f4n: t\u1eeb \u0111\u1ea7u c\u00f9 lao \u0111\u1ebfn ngang v\u00e0m r\u1ea1ch Tr\u00e0 U\u1ed1i (t\u1ee9c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u th\u01b0\u1ee3ng \u6cf0\u76db\u6d32\u4e0a) thu\u1ed9c th\u00f4n Th\u1edbi Thu\u1eadn; t\u1eeb ngang v\u00e0m r\u1ea1ch Tr\u00e0 U\u1ed1i \u0111\u1ebfn \u0111u\u00f4i c\u00f9 lao (t\u1ee9c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 \u6cf0\u76db\u6d32\u4e0b) thu\u1ed9c th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ean TH\u1edaI TH\u1ea0NH c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gh\u00e9p t\u1eeb ch\u1eef TH\u1edaI c\u1ee7a th\u00f4n Th\u1edbi Thu\u1eadn (Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u th\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c th\u00f4n n\u00e0y) v\u1edbi ch\u1eef TH\u1ea0NH c\u1ee7a th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung (Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 thu\u1ed9c th\u00f4n n\u00e0y).<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; C\u00f9 lao C\u00e1t (t\u1ee9c Sa ch\u00e2u \u6c99\u6d32) thu\u1ed9c th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c sau khi Ph\u00e1p chi\u1ebfm 3 t\u1ec9nh mi\u1ec1n T\u00e2y, th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung chia ra th\u00e0nh hai th\u00f4n: Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung nh\u1ee9t v\u00e0 Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec. L\u00fac \u0111\u00f3 \u201cTh\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1\u201d thu\u1ed9c th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t. Ng\u00e0y 20\/10\/1875, ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t tr\u00ean c\u1ed3n T\u00e2n L\u1ed9c thu\u1ed9c l\u00e0ng Th\u1edbi Thu\u1eadn, l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c l\u00e0ng T\u00e2n L\u1ed9c \u0110\u00f4ng b\u1ecb chuy\u1ec3n sang l\u00e0ng T\u00e2n L\u1ed9c T\u00e2y m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp. Sau bi\u1ebfn c\u1ed1 30\/04\/1975, 2 x\u00e3 T\u00e2n L\u1ed9c \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n L\u1ed9c T\u00e2y h\u1ee3p nh\u1ea5t th\u00e0nh x\u00e3 T\u00e2n L\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>[5] R\u1ea1ch C\u00e1 H\u00f4 \ud867\udd5c[\u9b5a\u4e4e]: Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u d\u1ecbch \u00e2m l\u00e0 r\u1ea1ch C\u00e1 H\u00fa. Con r\u1ea1ch n\u00e0y nh\u1ecf v\u00e0 ng\u1eafn, \u1edf kho\u1ea3ng gi\u1eefa r\u1ea1ch B\u00edt V\u00e0m v\u00e0 r\u1ea1ch C\u1ea7n Th\u01a1 B\u00e9. (xin xem l\u1ea1i b\u00e0i \u0110\u1ecba gi\u1edbi th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng v\u00e0o n\u0103m 1836 <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid02Q3QtB3TU2cUMshbyFu7ir7duXcEyn2Lo6NandF8GpbHuYC7zyfEraDiYb8q7bVhUl?__cft__[0]=AZXfPefEp8-_B8A5uqhXQigOrN1W5gQhZIq6E0UawLGqeJLi7PXoC6w_UVxvvOP0dLThRDBWP3d-uDhkj7H79eaQhHOgP6lBpe8bVyKXglQUX5pA4qnx3OUDHXIVn9BjudSpHBO7aFYKy2tnjAkwEH-y&amp;__tn__=-UK-R\">https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/2318166441541376<\/a>). Trong s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch (Nxb Thu\u1eadn Ho\u00e1, n\u0103m 2003) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n: \u201c(\u2026) b\u1edd b\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t, r\u1ea1ch r\u1ed9ng 6 t\u1ea7m, s\u00e2u 2 t\u1ea7m, ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn c\u00f9ng hai b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0 v\u00e0 ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn. 2.100 t\u1ea7m, hai b\u00ean b\u1edd \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0, \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch C\u00e1 H\u1ed3, r\u1ea1ch \u1edf b\u00ean ph\u1ea3i, r\u1ed9ng 3 t\u1ea7m, s\u00e2u 1 t\u1ea7m, ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00f9ng r\u1eebng ch\u1eb1m xanh t\u1ed1t, kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0\u201d. (S\u0111d, tr.332). [R\u1ea1ch] C\u00e1 H\u1ed3, trong nguy\u00ean t\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 \ud867\udd5c\u547c. Hai ch\u1eef n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc l\u00e0 C\u00e1 H\u00f4. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1ea1ch C\u00e1 H\u00f4 \ud867\udd5c\u547c n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 r\u1ea1ch C\u00e1 H\u00f4 \ud867\udd5c[\u9b5a\u4e4e] m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang x\u00e9t hay kh\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>[6] R\u1ea1ch Tr\u00e0 U\u1ed1i \u8336\u6933: Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u d\u1ecbch \u00e2m l\u00e0 Tr\u00e0 \u1ed4i.<\/p>\n\n\n\n<p>[7] S\u00f4ng l\u1edbn (\u0111\u1ea1i giang \u5927\u6c5f): t\u1ee9c s\u00f4ng H\u1eadu.<\/p>\n\n\n\n<p>[8] Th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c \u65b0\u797f: Th\u00f4n n\u00e0y, v\u00e0o n\u0103m 1836, thu\u1ed9c t\u1ed5ng An Ph\u00fa, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, t\u1ec9nh An Giang. (Kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c \u0110\u00f4ng).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00f3i th\u00eam:<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 11 n\u0103m T\u1ef1 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 (08\/01\/1953), th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung \u0111\u01b0\u1ee3c vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c ban s\u1eafc th\u1ea7n Th\u00e0nh ho\u00e0ng b\u1ed5n c\u1ea3nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c sau khi Ph\u00e1p chi\u1ebfm 3 t\u1ec9nh mi\u1ec1n T\u00e2y, th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung b\u1ecb t\u00e1ch l\u00e0m 2 th\u00f4n: Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t v\u00e0 Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec. C\u1ea3 2 th\u00f4n m\u1edbi n\u00e0y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc, huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, t\u1ec9nh An Giang. L\u00fac \u0111\u00f3 khu v\u1ef1c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 thu\u1ed9c th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Kho\u1ea3ng n\u0103m 1871, Ph\u00e1p l\u1eadp th\u00eam t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, 2 th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t v\u00e0 Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, h\u1ea1t thanh tra Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Kho\u1ea3ng 1873-1874, h\u1ea1t thanh tra \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1875, khu v\u1ef1c Th\u1edbi Th\u1ea1nh ch\u00e2u h\u1ea1 thu\u1ed9c l\u00e0ng (th\u00f4n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh l\u00e0ng) c\u1ee7a Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t b\u1ecb chuy\u1ec3n giao cho l\u00e0ng T\u00e2n L\u1ed9c T\u00e2y m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1877, l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec b\u1ecb c\u1eaft m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp l\u00e0ng Th\u1ea1nh An.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1900, h\u1ea1t tham bi\u1ec7n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ec9nh.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1908, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp (l\u00fac \u0111\u1ea7u Ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 Circonscription, v\u1ec1 sau g\u1ecdi l\u00e0 D\u00e9l\u00e9gation). L\u00fac n\u00e0y 3 l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t, Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec v\u00e0 Th\u1ea1nh An \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1917, l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec l\u1ea1i b\u1ecb c\u1eaft th\u00eam 2 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp 2 l\u00e0ng m\u1edbi l\u00e0 Th\u1ea1nh Ph\u00fa v\u00e0 Th\u1ea1nh Qu\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1930, l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1edbi l\u00e0ng Th\u1ea1nh An th\u00e0nh l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung An.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1856, th\u1eddi VNCH, x\u00e3 (l\u00e0ng \u0111\u1ed5i th\u00e0nh x\u00e3) Th\u1ea1nh Qu\u1edbi b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00eam x\u00e3 m\u1edbi l\u00e0 x\u00e3 Th\u1ea1nh An (tr\u00f9ng t\u00ean v\u1edbi l\u00e0ng Th\u1ea1nh An b\u1ecb xo\u00e1 t\u00ean sau khi h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1edbi l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u00ec th\u00e0nh l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung An). L\u00fac n\u00e0y 5 x\u00e3 Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t, Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung An, Th\u1ea1nh Ph\u00fa, Th\u1ea1nh Qu\u1edbi v\u00e0 Th\u1ea1nh An \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau n\u0103m 1965, c\u00e1c t\u1ed5ng m\u1eb7c nhi\u00ean gi\u1ea3i th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1972, t\u00ean l\u00e0ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung Nh\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat g\u1ecdn th\u00e0nh Trung Nh\u1ee9t, t\u00ean Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung An \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat g\u1ecdn th\u00e0nh Trung An. T\u1eeb n\u0103m n\u00e0y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 30\/04\/1975, 5 x\u00e3 (v\u1ed1n t\u1eeb m\u1ed9t g\u1ed1c l\u00e0 th\u00f4n Th\u1ea1nh Ho\u00e0 Trung th\u1eddi vua Minh M\u1ea1ng) Trung Nh\u1ee9t, Trung An, Th\u1ea1nh Ph\u00fa, Th\u1ea1nh Qu\u1edbi v\u00e0 Th\u1ea1nh An v\u1eabn thu\u1ed9c qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn5-5.fna.fbcdn.net\/v\/t1.6435-9\/52384645_2329087873782566_9008943097362513920_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=b9115d&amp;_nc_ohc=L7x7WjfaqBUAX-F3XCA&amp;_nc_ht=scontent.fsgn5-5.fna&amp;oh=00_AfBEq-Zi5MzpH7Ob9b6ztBcm-tQVg2lkl5LYItcUwSZ9qg&amp;oe=643BBBA0\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn5-3.fna.fbcdn.net\/v\/t1.6435-9\/52392582_2329087880449232_4669443316989820928_n.jpg?_nc_cat=104&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=b9115d&amp;_nc_ohc=X_2-jnoVlAkAX_rIPKL&amp;_nc_oc=AQm12BX1vmGJvhDPUX367oz1I17gv3dJmZTQm1zsflHbFowYKjwLuLUzTkV2fe9k-cCcyWSxWmMCcr1MjLR3V25v&amp;_nc_ht=scontent.fsgn5-3.fna&amp;oh=00_AfBo7CPW2OEwqDqbo3S7ShbmSgwRBGq98wxbnJ0qIqD61w&amp;oe=643BAEA7\" alt=\"\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1c gi\u1ea3 Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p https:\/\/www.facebook.com\/groups\/404960459909117\/permalink\/494852640919898\/ V\u00e0o n\u0103m 1836 (Minh M\u1ea1ng th\u1eadp th\u1ea5t ni\u00ean), t\u1ec9nh An Giang g\u1ed3m 2 ph\u1ee7: T\u00e2n Th\u00e0nh v\u00e0 Tuy Bi\u00ean. Ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean g\u1ed3m 2 huy\u1ec7n: \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean v\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean. Huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean g\u1ed3m 3 t\u1ed5ng: Ch\u00e2u Ph\u00fa, \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh. Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u, trong Nghi\u00ean &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/2023\/03\/17\/dia-gioi-thon-thanh-hoa-trung-vao-nam-1836\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ecaA GI\u1edaI TH\u00d4N TH\u1ea0NH HO\u00c0 TRUNG V\u00c0O N\u0102M 1836<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[76],"tags":[],"class_list":["post-121","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-thanh-hoa-trung"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}