{"id":278,"date":"2024-06-30T16:50:16","date_gmt":"2024-06-30T09:50:16","guid":{"rendered":"https:\/\/diabaangiang.wordpress.com\/?p=278"},"modified":"2024-06-30T16:50:16","modified_gmt":"2024-06-30T09:50:16","slug":"dia-phan-thon-dinh-yen-tong-an-phu-huyen-dong-xuyen-phu-tuy-bien-tinh-angiang-nam-1836","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/2024\/06\/30\/dia-phan-thon-dinh-yen-tong-an-phu-huyen-dong-xuyen-phu-tuy-bien-tinh-angiang-nam-1836\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ecaA PH\u1eacN TH\u00d4N \u0110\u1ecaNH Y\u00caN, T\u1ed4NG AN PH\u00da, HUY\u1ec6N \u0110\u00d4NG XUY\u00caN, PH\u1ee6 TUY BI\u00caN, T\u1ec8NH ANGIANG N\u0102M 1836"},"content":{"rendered":"\n<p>(B\u1ed5n c\u0169 so\u1ea1n l\u1ea1i &#8211; nh\u00e2n \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n \u201cH\u1ed9i th\u1ea3o khoa h\u1ecdc nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed (1832-1899) \u2013 T\u00f4n th\u1ea7n \u0111\u00ecnh M\u1ef9 Th\u1edbi th\u00e0nh ph\u1ed1 Long Xuy\u00ean\u201d ng\u00e0y 18-12-2019 c\u1ee7a H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed t\u1ec9nh An Giang)<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 17 (1836), t\u1ec9nh An Giang g\u1ed3m 3 ph\u1ee7: T\u00e2n Th\u00e0nh, Tuy Bi\u00ean v\u00e0 Ba Xuy\u00ean. Nh\u01b0ng theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 1836, to\u00e0n t\u1ec9nh An Giang ch\u1ec9 g\u1ed3m 2 ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh v\u00e0 Tuy Bi\u00ean. Ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean g\u1ed3m 2 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean <a><\/a>v\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean. Huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean g\u1ed3m 4 t\u1ed5ng: An L\u01b0\u01a1ng, An Ph\u00fa, An Th\u00e0nh v\u00e0 An To\u00e0n. T\u1ed5ng An Ph\u00fa g\u1ed3m 7 th\u00f4n: An Ho\u00e0, B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y, \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, Long H\u1eadu, Nh\u01a1n Ho\u00e0, T\u00e2n B\u00ecnh v\u00e0 T\u00e2n L\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-embed-handler wp-block-embed-embed-handler\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0fa7g4x6UeGnni8eZDNuzmfpmm5EUFA4GCcsMKEPzQiDWuQZGGY8voitC5TXBEGoVl?cft[0]=AZXgZtLzT4iVZBzd5SnZ8t3dhGq8tTkAR0tleU9Gvirp_3s8BlFYviGkjeBt8K5ZFeXQMc2fVmy2o1_Lj1D923L5UW3yTiDfkYC_nmKCtjybh0Oiwgzv3aydHwxov1ui21FWxPkersc4iXpLlxYPhfNcxjT2lTZb2sJl2xZ1itqVUc9es4pdxvl5FGMTOsIfmthuXQcW7GvwtaXVS6QyYJqU&#038;tn=%2CO%2CP-R\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecbnh Y\u00ean th\u00f4n \u5b9a\u5b89\u6751, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u, trong cu\u1ed1n Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 An Giang (Nxb Tp. HCM, n\u0103m 1995), phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201c\u0110\u1ecbnh An th\u00f4n\u201d[1] v\u00e0 cho bi\u1ebft:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0110\u1ecaNH AN th\u00f4n, \u1edf 5 x\u1ee9 C\u00e1i S\u1ee9c Ch\u00e2u, T\u00e2n B\u1ed3i Ch\u00e2u, Th\u1ecb V\u1ea1y Ch\u00e2u, Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean, \u0110\u1ea1i Du Nhi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>. \u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch C\u00e1i \u0110\u00f4i, gi\u00e1p th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c v\u00e0 B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>. T\u00e2y gi\u00e1p r\u1ea1ch S\u1ee9c, gi\u00e1p 2 th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y v\u00e0 An Ho\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>. Nam gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>. B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c v\u00e0 T\u00e2n B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Th\u1ef1c canh \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 1588.3.8.0:<\/p>\n\n\n\n<p>. S\u01a1n \u0111i\u1ec1n 1516.2.0.0 (110 s\u1edf)<\/p>\n\n\n\n<p>. Th\u1ed5 vi\u00ean 72.1.8.0 (37 s\u1edf)\u201d (tr. 230).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i xin tr\u00edch d\u1ecbch v\u00e0i \u0111o\u1ea1n trong nguy\u00ean t\u00e1c \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean \u5b9a\u5b89, t\u1ed5ng An Ph\u00fa \u5b89\u5bcc, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean \u6771\u5ddd, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean \u7d8f\u908a, t\u1ec9nh An Giang \u5b89\u6c5f l\u1eadp ng\u00e0y m\u00f9ng 3 th\u00e1ng 6 n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 17 (1836) do th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc \u5f35\u6587\u798f v\u00e0 d\u1ecbch m\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1 \u962e\u6587\u4e0b khai b\u1ea9m, Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00e1i \u8303\u6587\u6cf0 v\u00f4 s\u1ed5 b\u1ed9, cai t\u1ed5ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u1ebft \u962e\u6587\u96ea h\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111o \u0111\u1ea1t.<\/p>\n\n\n\n<p>NGUY\u00caN V\u0102N:<\/p>\n\n\n\n<p>\u672c\u6751\u5730\u5206\u4e10\u98ed\u6d32, \u65b0\u57f9\u6d32, \u6c0f\ud84c\udf41, \u5c0f\u6cb9\u7136, \u5927\u6cb9\u7136\u8a72\u4e94\u8655:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u4e10\u5806\u6cb1, \u53c8\u8fd1\u672c\u7e3d\u65b0\u797f\u6751\u5730\u5206, \u53c8\u8fd1\u5e73\u57ce\u897f\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u6ec0\u6cb1, \u53c8\u8fd1\u672c\u7e3d\u5e73\u57ce\u897f, \u5b89\u548c\u8cb3\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u672c\u7e3d\u65b0\u797f, \u65b0\u5e73\u8cb3\u6751\u5730\u5206, \u53c8\u8fd1\u5e73\u57ce\u897f\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u4e10\u98ed\u6d32\u8655:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u672c\u7e3d\u5b89\u548c\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u65b0\u57f9\u6d32\u8655:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u901a\u9053\u6cb1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u6c0f\ud84c\udf41\u8655:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u5c0f\u6cb9\u7136\u8655.<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u6ec0\u6cb1, \u53c8\u8fd1\u672c\u7e3d\u5e73\u57ce\u897f\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u672c\u7e3d\u65b0\u797f, \u65b0\u5e73\u8cb3\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5c0f\u6cb9\u7136\u8655:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u5927\u6cb9\u7136\u8655.<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u6c0f\ud84c\udf41\u8655.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u672c\u7e3d\u65b0\u797f, \u65b0\u5e73\u8cb3\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5927\u6cb9\u7136\u8655:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u4e10\u5806\u6cb1, \u53c8\u8fd1\u672c\u7e3d\u65b0\u797f\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u5c0f\u6cb9\u7136\u8655.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6c5f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u672c\u7e3d\u65b0\u797f, \u65b0\u5e73\u8cb3\u6751\u5730\u5206.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea0M PHI\u00caN \u00c2M:<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed5n th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn C\u00e1i S\u1ee9c ch\u00e2u[2], T\u00e2n B\u1ed3i ch\u00e2u[3], Th\u1ecb V\u1ea1y[4], Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean, \u0110\u1ea1i Du Nhi\u00ean[5] cai ng\u0169 x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng c\u1eadn C\u00e1i \u0110\u00f4i \u0111\u00e0, h\u1ef1u c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng T\u00e2n L\u1ed9c th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn, h\u1ef1u c\u1eadn B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y c\u1eadn S\u00fac \u0111\u00e0[6], h\u1ef1u c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y, An Ho\u00e0 nh\u1ecb th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam c\u1eadn giang[7].<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh nh\u1ecb th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn, h\u1ef1u c\u1eadn B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn[8].<\/p>\n\n\n\n<p>* C\u00e1i S\u1ee9c Ch\u00e2u x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng An Ho\u00e0 th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>* T\u00e2n B\u1ed3i Ch\u00e2u x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn Th\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>* Th\u1ecb V\u1ea1y x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn S\u00fac \u0111\u00e0, h\u1ef1u c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh nh\u1ecb th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>* Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn \u0110\u1ea1i Du Nhi\u00ean x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn Th\u1ecb V\u1ea1y x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh nh\u1ecb th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0110\u1ea1i Du Nhi\u00ean x\u1ee9:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn C\u00e1i \u0110\u00f4i \u0111\u00e0, h\u1ef1u c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng T\u00e2n L\u1ed9c th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn giang.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn b\u1ed5n t\u1ed5ng T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh nh\u1ecb th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea0M D\u1ecaCH:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecba ph\u1eadn b\u1ed5n th\u00f4n g\u1ed3m 5 x\u1ee9: x\u1ee9 C\u00f9 lao C\u00e1i S\u1ee9c, x\u1ee9 C\u00f9 lao T\u00e2n B\u1ed3i, x\u1ee9 B\u00e0 V\u1ea1y, x\u1ee9 C\u00e1i D\u1ea7u Nh\u1ecf v\u00e0 x\u1ee9 C\u00e1i D\u1ea7u L\u1edbn:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch C\u00e1i \u0110\u00f4i, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00e2y gi\u00e1p r\u1ea1ch S\u00fac, l\u1ea1i gi\u00e1p 2 th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y, An Ho\u00e0 c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nam gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn hai th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>* X\u1ee9 C\u00f9 lao C\u00e1i S\u1ee9c:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n An Ho\u00e0 c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>* X\u1ee9 C\u00f9 lao T\u00e2n B\u1ed3i:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch Th\u00f4ng \u0110\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>* X\u1ee9 B\u00e0 V\u1ea1y:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p x\u1ee9 C\u00e1i D\u1ea7u Nh\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p r\u1ea1ch S\u00fac, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>* X\u1ee9 C\u00e1i D\u1ea7u Nh\u1ecf:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p x\u1ee9 C\u00e1i D\u1ea7u L\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p x\u1ee9 B\u00e0 V\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>* X\u1ee9 C\u00e1i D\u1ea7u L\u1edbn:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p r\u1ea1ch C\u00e1i \u0110\u00f4i, l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p x\u1ee9 C\u00e1i D\u1ea7u Nh\u1ecf.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 th\u00f4n T\u00e2n L\u1ed9c, T\u00e2n B\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ed5n t\u1ed5ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea0M CH\u00da GI\u1ea2I:<\/p>\n\n\n\n<p>[1] \u0110\u1ecbnh An th\u00f4n \u5b9a\u5b89\u6751: Ch\u1eef \u5b89 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201cAn\u201d ho\u1eb7c \u201cY\u00ean\u201d (l\u1ec5 C\u1ea7u An \u6c42\u5b89 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ec5 K\u1ef3 Y\u00ean). Trong cu\u1ed1n L\u00fd l\u1ecbch di t\u00edch \u0111\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Y\u00ean &#8211; \u0110\u1ecba \u0111i\u1ec3m: x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2, t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p, th\u00e1ng 03 n\u0103m 2011 c\u1ee7a B\u1ea3o t\u00e0ng T\u1ed5ng h\u1ee3p t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTheo truy\u1ec1n thuy\u1ebft \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng: \u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n An l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean khai hoang l\u1eadp \u1ea5p v\u00e0 an c\u01b0 l\u1eadp nghi\u1ec7p cho c\u01b0 d\u00e2n \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y. \u0110\u1ec3 ghi nh\u1edb c\u00f4ng \u01a1n ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u01a1i \u0111\u00e2y gh\u00e9p t\u00ean \u00f4ng v\u1edbi ch\u1eef \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t t\u00ean cho l\u00e0ng (v\u00ec ki\u00eang c\u1eed g\u1ecdi \u0111\u00fang t\u00ean An n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0 Y\u00ean) do \u0111\u00f3 l\u00e0ng c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean.\u201d (tr.1)<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft truy\u1ec3n thuy\u1ebft n\u00eau tr\u00ean c\u00f3 \u0111\u00e1ng tin hay kh\u00f4ng, ch\u1ec9 bi\u1ebft:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Trong \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An\/ Y\u00ean \u5b9a\u5b89 l\u1eadp n\u0103m 1836 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ee7 \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng v\u00e0\/ ho\u1eb7c ch\u1ee7 \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn h\u1ecd Ph\u1ea1m \u8303, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai t\u00ean Ph\u1ea1m V\u0103n An \u8303\u6587\u5b89.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1ea1n H\u1ed3 V\u0103n \u01afng cho bi\u1ebft: \u201c\u00d4ng b\u00e0 t\u00f4i khi x\u01b0a \u0111\u1ec1u n\u00f3i m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, t\u1ed5ng An Ph\u00fa, ch\u1eb3ng th\u1ea5y ai n\u00f3i m\u00ecnh l\u00e0 d\u00e2n x\u1ee9 \u0110\u1ecbnh An m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ch\u1eef Nho\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u00ean [th\u00f4n\/ l\u00e0ng] \u201c\u0110\u1ecbnh y\u00ean\u201d (t\u1ed5ng An Ph\u00fa) \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn tr\u00ean m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i Long Xuy\u00ean (t\u1ec9nh) \u0111\u0103ng tr\u00ean Wikipedia ch\u00fa l\u00e0 \u201cB\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean 1901\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fvi.wikipedia.org%2Fwiki%2FLong_Xuy%25C3%25AAn_(t%25E1%25BB%2589nh)%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3gaRkkZyvTT2I0MBKGaYsL_OUCd30rH5GkDY9NBJXn1SQQRV5dc-wbYsk_aem_XE6xCox_uBBBMr7E8UoQWw&amp;h=AT34-_JbO6aaehO2NtQRiM7dhzwM_wzo1aL89ofx1MIKCzKxIn3prnb966CzKeJ0RNTgyNNVhHiWkTQEwlNyR37DDu2zWLtZtBKHpCPJq0MgN4b6-AqNvdbOw45v8hrNpg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT2gWNRUL5TLHK3VlI3P0OsbzVJmBjrtraQV1IsKCnsQaBFHqiDxdrt738z4tdnm8rfNafU8P1iBN11rsopoW9DlOw1F4MK8byPDzt6iGTubWu2kZXJl9RUbR6SK1OOLnje1d7C9wo1TvMji5XjZ7SOR3e9eCEVmbilEsHxyRyaEMd5TOZFnqgoRB8M-voGYGcV7jV_GIxJg2VsieYFAE-RA30Ru\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Long_Xuy%C3%AAn_(t%E1%BB%89nh)<\/a>. Theo ch\u00fang t\u00f4i, b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd trong kho\u1ea3ng 1871-1876 v\u00ec tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y c\u00f3 t\u1ed5ng Bi\u00ean Th\u00e0nh v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00e0ng T\u00e2n L\u1ed9c T\u00e2y. Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0, trong cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed h\u00e0nh ch\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c (1859-1954) (Nxb T\u1ed5ng H\u1ee3p Tp. HCM, 2017), &#8211; t\u1ed5ng Bi\u00ean Th\u00e0nh g\u1ed3m c\u00e1c th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Kh\u01a1me l\u00e0 Nhu\u1eadn \u1ed0c, V\u1ecdng Th\u00ea, C\u1ea7n \u0110\u0103ng, C\u00e0 Lan, Th\u00e2m Tr\u1ea1ch theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 26-9-1871 (tr.351); &#8211; l\u00e0ng T\u00e2n L\u1ed9c \u0110\u00f4ng t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9 b\u1ecb chia \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00e0nh l\u00e0ng T\u00e2n L\u1ed9c T\u00e2y theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 20-9-1876 (tr.352)<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, n\u1ebfu th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An\/ Y\u00ean \u5b9a\u5b89 l\u00fac m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201c\u0110\u1ecbnh An\u201d th\u00ec t\u00ean th\u00f4n n\u00e0y \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 \u201c\u0110\u1ecbnh Y\u00ean\u201d tr\u1ec5 l\u1eafm l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng 1871-1876.<\/p>\n\n\n\n<p>[2] C\u00e1i S\u1ee9c Ch\u00e2u \u4e10\u98ed\u6d32: l\u00e0 C\u00f9 lao C\u00e1i S\u1ee9c, C\u00e1i S\u1ee9c Ch\u00e2u x\u1ee9 \u4e10\u98ed\u6d32\u8655 l\u00e0 x\u1ee9 C\u00f9 lao C\u00e1i S\u1ee9c. V\u1ec1 t\u00ean g\u1ecdi C\u00e1i S\u1ee9c, b\u1ea1n H\u1ed3 V\u0103n \u01afng n\u00eau \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 sau: \u201c\u1ede \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 \u0111\u1ecba danh C\u00c1I S\u1ee8C l\u1eafm, b\u00e1c h\u1ecdc c\u00f3, b\u00ecnh d\u00e2n c\u00f3, nh\u01b0ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t danh t\u1eeb c\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. Vi\u1ebft \u0111\u00fang l\u00e0 C\u00c1I S\u1ee8T, n\u00f3 ch\u1ec9 ch\u1ed7 s\u00f4ng b\u00ean n\u00e0y s\u1ee9t th\u1ea5u qua s\u00f4ng b\u00ean kia. R\u1ea5t may \u0110\u1ea1i Nam Qu\u1ea5c \u00c2m T\u1ef1 V\u1ecb c\u1ee7a Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a c\u00f2n ghi l\u1ea1i (Nxb Tr\u1ebb, tr. 935). C\u00e1i S\u1ee9t tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f9 lao m\u1ecfng n\u1eb1m gi\u1eefa s\u00f4ng H\u1eadu v\u00e0 r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u. \u0110o\u1ea1n r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u \u2013 V\u00e0m C\u1ed1ng l\u00fac \u0111\u1ea7u r\u1ea5t l\u1edbn, do n\u01b0\u1edbc xo\u00e1y, s\u00f3ng v\u1ed7 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n c\u00f9 lao b\u1ecb s\u1ee5t l\u1edf t\u1ea1o th\u00e0nh r\u1ea1ch. Sau n\u00e0y ph\u00f9 sa b\u1ed3i l\u1eafng r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u nh\u1ecf l\u1ea1i, c\u1ed3n C\u00e1i S\u1ee9t ph\u00ecnh to, tr\u00f9 ph\u00fa, t\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng bi\u1ebfn d\u1ea1ng \u0111i\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede tr\u00ean l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a b\u1ea1n H\u1ed3 V\u0103n \u01afng. Ch\u00fang t\u00f4i xin n\u00f3i th\u00eam l\u00e0 ch\u1eef \u201cS\u1ee9t\u201d (trong \u201cC\u00e1i S\u1ee9t\u201d), Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a ch\u00e9p l\u00e0 \u53f1 (\u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 \u201cs\u1ea5t\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>[3] T\u00e2n B\u1ed3i Ch\u00e2u \u65b0\u57f9\u6d32: l\u00e0 C\u00f9 lao T\u00e2n B\u1ed3i, T\u00e2n B\u1ed3i Ch\u00e2u x\u1ee9 \u65b0\u57f9\u6d32\u8655 l\u00e0 x\u1ee9 C\u00f9 lao T\u00e2n B\u1ed3i. C\u00f3 l\u1ebd \u201ct\u00e2n b\u1ed3i\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i \u0111\u1eafp (m\u1edbi n\u1ed5i). Theo b\u1ea1n H\u1ed3 V\u0103n \u01afng, d\u00e2n gian g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f9 lao n\u00e0y l\u00e0 C\u00f9 lao \u00d4ng B\u1ed3i v\u00e0 con r\u1ea1ch ch\u1ea3y ngang qua c\u00f9 lao n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch \u00d4ng B\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p>[4] Th\u1ecb V\u1ea1y \u6c0f\ud84c\udf41: Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u \u0111\u00e3 sai khi phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cTh\u1ecb V\u1ea1y Ch\u00e2u\u201d (th\u1eeba ch\u1eef \u201cCh\u00e2u\u201d). Th\u1ecb V\u1ea1y \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 [x\u00e9p] B\u00e0 V\u1ea1y, Th\u1ecb V\u1ea1y x\u1ee9 \u6c0f\ud84c\udf41\u8655 l\u00e0 x\u1ee9 [X\u00e9p] B\u00e0 V\u1ea1y. X\u1ee9 n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd g\u1ed3m c\u1ea3 c\u00f9 lao X\u00e9p B\u00e0 V\u1ea1y. L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh trong s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (Quy\u1ec3n 7, ti\u1ec3u m\u1ee5c Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n) cho bi\u1ebft c\u00f9 lao n\u00e0y t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f9 lao \u201cM\u1ee5 V\u1ea1y\u201d \u5a92\ud84c\udf41 (hai ch\u1eef n\u00e0y Phan \u0110\u0103ng phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cM\u1ee5 V\u1eaby\u201d), \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0. C\u00f9 lao X\u00e9p B\u00e0 V\u1ea1y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f9 lao X\u00e9p C\u1ee5t nh\u01b0 l\u1eddi sau \u0111\u00e2y c\u1ee7a b\u1ea1n H\u1ed3 V\u0103n \u01afng:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00f4i l\u00fac nh\u1ecf \u1edf X\u00e9p C\u1ee5t, ph\u00eda b\u00ean ph\u1ea7n \u201c\u0111\u1ea5t c\u00f9 lao\u201d. X\u00e9p C\u1ee5t r\u1ea5t ng\u1eafn, ch\u1ea3y ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t c\u00e2y s\u1ed1 th\u00ec h\u00f2a v\u00e0o x\u00e9p B\u00e0 V\u1ea1y r\u1ed3i \u0111\u1ed5 ra r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u. X\u00e9p B\u00e0 V\u1ea1y vu\u00f4ng g\u00f3c v\u1edbi c\u00f9 lao t\u00f4i \u1edf n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 c\u00f9 lao x\u00e9p C\u1ee5t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f9 lao x\u00e9p B\u00e0 V\u1ea1y. \u00d4ng t\u00f4i n\u00f3i ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t ph\u00eda \u0111\u00f4ng x\u00e9p C\u1ee5t l\u00e0 \u0111\u1ea5t Gi\u1ed3ng (c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 s\u1ecfi \u0111\u1ecf), ph\u1ea7n ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t do ph\u00f9 sa b\u1ed3i \u0111\u1eafp n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00f9 lao. V\u1eady c\u00f9 lao M\u1ee5 V\u1eaby [theo l\u1eddi d\u1ecbch c\u1ee7a Phan \u0110\u0103ng \u2013 CV] ch\u00ednh l\u00e0 c\u00f9 lao x\u00e9p B\u00e0 V\u1ea1y do c\u00e1c c\u1ee5 x\u01b0a H\u00e1n N\u00f4m h\u00f3a ti\u1ebfng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i, gi\u1ed1ng y nh\u01b0 b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1eb7t c\u1ea7u V\u00e0m X\u00e9p l\u00e0 c\u1ea7u X\u1ebfp B\u00e0 V\u00e3i v\u00e0 c\u1ea7u g\u1ea7n h\u00e3ng n\u01b0\u1edbc m\u1eafm Nguy\u00ean H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 c\u1ea7u L\u1ea1ch M\u1eafm!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>[5] Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean \u5c0f\u6cb9\u7136, \u0110\u1ea1i Du Nhi\u00ean \u5927\u6cb9\u7136: Hai ch\u1eef \u201cdu nhi\u00ean\u201d \u6cb9\u7136 trong ti\u1ebfng H\u00e1n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u1edbi ngh\u0129a an nhi\u00ean, ung dung t\u1ef1 t\u1ea1i; c\u00f2n \u201cdu nhi\u00ean\u201d \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u00ean m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y d\u1ea7u v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean l\u00e0 [r\u1ea1ch] C\u00e1i D\u1ea7u B\u00e9, \u0110\u1ea1i Du Nhi\u00ean l\u00e0 [r\u1ea1ch] C\u00e1i D\u1ea7u L\u1edbn, Ti\u1ec3u Du Nhi\u00ean x\u1ee9 \u5c0f\u6cb9\u7136\u8655 l\u00e0 khu v\u1ef1c d\u00e2n c\u01b0 \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u B\u00e9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i Du Nhi\u00ean x\u1ee9 \u5927\u6cb9\u7136\u8655 l\u00e0 khu v\u1ef1c d\u00e2n c\u01b0 \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u L\u1edbn. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u L\u1edbn l\u00e0 con r\u1ea1ch m\u00e0 s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (quy\u1ec3n 7) ch\u00e9p l\u00e0 \u201cC\u00e1i D\u1ea7u r\u1ea1ch\u201d \u4e10\u6cb9\u701d (ch\u1eef \u701d c\u00f3 \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 \u201cl\u1ecbch\u201d). Con r\u1ea1ch n\u00e0y nay th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u, \u0111\u00f4i khi c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u \u0110\u1ecbnh Y\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u \u1edf huy\u1ec7n Ch\u00e2u Th\u00e0nh t\u1ec9nh An Giang m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u Th\u1ecb \u0110am.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea1n H\u1ed3 V\u0103n \u01afng g\u00f3p \u00fd v\u1ec1 con r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u \u1edf \u0110\u1ecbnh Y\u00ean nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00f4i c\u0169ng th\u01b0\u1eddng theo ba t\u00f4i ch\u00e8o ghe t\u1eeb x\u00e9p C\u1ee5t xu\u1ed1ng ch\u1ee3 C\u00e1i D\u1ea7u mua chi\u1ebfu, \u0111\u1ea7y ghe th\u00ec ch\u00e8o t\u1eeb x\u00e9p C\u1ee5t l\u00ean V\u00e0m C\u1ed1ng, ra s\u00f4ng C\u00e1i (s\u00f4ng H\u1eadu) r\u1ed3i \u201cd\u00f2ng t\u00e0u\u201d l\u00ean Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, T\u00e2n Ch\u00e2u,\u2026b\u00e1n n\u00ean nh\u1edb r\u00f5 con r\u1ea1ch n\u1ed1i t\u1eeb ng\u00e3 ba C\u00e1i D\u1ea7u \u0111\u1ebfn V\u00e0m C\u1ed1ng r\u1ed3i tr\u1ed5 ra s\u00f4ng C\u00e1i v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u. N\u0103m s\u00e1u ch\u1ee5c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u00f3 c\u00f2n r\u1ed9ng l\u1eafm, ba t\u00f4i n\u00f3i x\u01b0a kia c\u00f2n r\u1ed9ng h\u01a1n, ghe xu\u1ed3ng \u0111i l\u1ea1i t\u1ea5p n\u1eadp C\u00e1ch v\u00e0m s\u00f4ng C\u00e1i h\u01a1n m\u1ed9t c\u00e2y s\u1ed1 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0110\u00e0ng C\u1ef1u, nay d\u00e3 m\u1ea5t d\u1ea5u nh\u01b0ng \u201cd\u01b0 \u00e2m\u201d v\u1eabn c\u00f2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 r\u1ea1ch \u201cTH\u1ee6 H\u1eacU\u201d (r\u1ea1ch Th\u1ee7 H\u1eadu gi\u1edd ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u00e2y c\u1ea7u Th\u1ee7 H\u1eadu c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay b\u1eb1ng c\u1ed1ng khi x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u1ed1c l\u1ed9 54). Th\u1ee7 l\u00e0 tr\u1ea5n gi\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady s\u00e1ch \u201cHo\u00e0ng Vi\u1ec7t \u2026\u201d m\u00f4 t\u1ea3 ph\u00eda nam s\u00f4ng C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh c\u00f3 r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u,.. c\u00f3 s\u1edf th\u1ee7 C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c. C\u00c1I D\u1ea6U kh\u00e1c C\u00e1i D\u00e2u c\u0169ng \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 nh\u01b0ng r\u1ea1ch C\u00e1i D\u00e2u ch\u1ec9 ch\u1ea1y v\u00e0o ng\u1ecdn c\u00f9n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n ti\u1ec7n n\u00f3i th\u00eam, hai \u0111\u1ea7u r\u1ea1ch C\u00e1i D\u1ea7u \u0111\u1ec1u tr\u1ed5 ra s\u00f4ng C\u00e1i, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc t\u1eeb C\u00e1i D\u1ea7u ch\u00e0y ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean V\u00e0m C\u1ed1ng m\u1ea1nh h\u01a1n, ngo\u1ea1i tr\u1eeb m\u00f9a n\u01b0\u1edbc n\u1ed5i, ghe xu\u1ed3ng th\u01b0\u1eddng n\u01b0\u01a1ng theo con n\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn V\u00e0m C\u1ed1ng m\u1edbi th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc t\u1eeb V\u00e0m C\u1ed1ng ch\u1ea3y v\u00e0o. \u1ede \u0111\u1ea7u v\u00e0m x\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng l\u00e0m n\u01b0\u1edbc m\u1eafm l\u1edbn c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u201ch\u00e3ng n\u01b0\u1edbc m\u1eafm Nguy\u00ean H\u01b0\u01a1ng\u201d, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 b\u1eafc m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u v\u00e1n qua s\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111i t\u1eeb V\u00e0m C\u1ed1ng xu\u1ed1ng C\u00e1i S\u1ee9t. C\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u1eb7t t\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 quen mi\u1ec7ng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cc\u1ea7u h\u00e3ng n\u01b0\u1edbc m\u1eafm\u201d. Sau n\u1ea7y nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, x\u00e2y b\u1ebfn b\u1eafc m\u1edbi, x\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00fac qua s\u00f4ng g\u1ea7n c\u00e2y c\u1ea7u c\u0169, ch\u1eb3ng bi\u1ebft ai tham m\u01b0u, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 C\u1ea6U L\u1ea0CH M\u1eaeM. Ch\u1eef l\u1ea1ch \u0111\u00e2u ph\u1ea3i ti\u1ebfng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf mi\u1ec1n Nam. E s\u1ebd l\u00e0m r\u1ed1i cho c\u00e1c em nh\u1ecf sau n\u00e0y\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>[6] S\u00fac \u0111\u00e0 \u6ec0\u6cb1: t\u1ee9c r\u1ea1ch S\u00fac. Theo Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a, S\u00fac \u6ec0 l\u00e0 \u201cc\u00e2y g\u1ed7 h\u1ea1 r\u1ed3i, c\u00f2n \u0111\u1ec3 nguy\u00ean hay l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9t \u0111o\u1ea1n; m\u1ed9t kh\u00fac, m\u1ed9t c\u00e2y\u201d. Kh\u00f4ng r\u00f5 r\u1ea1ch S\u00fac c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u00fac g\u1ed7 hay kh\u00f4ng. Xin \u0111\u1ec3 \u00fd: Ch\u1eef \u201cs\u00fac\u201d \u6ec0 (trong r\u1ea1ch S\u00fac) ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1eef \u201cs\u1ee9c\u201d \u98ed (trong C\u00f9 lao S\u1ee9c).<\/p>\n\n\n\n<p>[7] Giang \u6c5f: ngh\u0129a l\u00e0 s\u00f4ng, \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 H\u1eadu giang \u5f8c\u6c5f (s\u00f4ng H\u1eadu).<\/p>\n\n\n\n<p>[8] H\u1ef1u c\u1eadn B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u53c8\u8fd1\u5e73\u57ce\u897f\u6751\u5730\u5206: ngh\u0129a l\u00e0: l\u1ea1i gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y. (Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf c\u00fa \u0111o\u1ea1n n\u00e0y).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00d3I TH\u00caM:<\/p>\n\n\n\n<p>1\/. N\u1ebfu ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng l\u1ea7m th\u00ec c\u1ea3 hai \u00f4ng th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 d\u1ecbch m\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean m\u1ed9t s\u1edf \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng hay m\u1ed9t s\u1edf \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>2\/. Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u, \u201cph\u00e2n canh\u201d \u5206\u8015 l\u00e0 ph\u1ea7n s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong l\u00e0ng v\u00e0 \u201cph\u1ee5 canh\u201d \u9644\u8015 thu\u1ed9c ph\u1ea7n s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i l\u00e0ng. (S\u0111d, tr.25). Nh\u01b0ng theo ch\u00fang t\u00f4i, l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ghi ch\u00e9p trong \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n T\u00e2n H\u1ef1u (t\u1ed5ng An M\u1ef9, huy\u1ec7n V\u0129nh An, ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, t\u1ec9nh An Giang), c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f4n kh\u00e1c th\u00ec t\u1eeb \u201cph\u00e2n canh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng chung cho ng\u01b0\u1eddi trong th\u00f4n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00f4n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00f4n th\u00ec trong \u0111\u1ecba b\u1ea1 s\u1ebd ghi th\u00eam t\u00ean th\u00f4n, t\u00ean t\u1ed5ng\u2026 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 \u0111\u1ea5t. Trong th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean c\u00f3 2 ch\u1ee7 \u0111\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u1ed5ng An Ph\u00fa nh\u01b0ng kh\u00e1c th\u00f4n. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa th\u00f4n An Ho\u00e0 v\u00e0 \u00f4ng V\u00f5 V\u0103n Lu\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y. Nguy\u00ean v\u0103n nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1ed5n t\u1ed5ng An Ho\u00e0 th\u00f4n nh\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa ph\u00e2n canh \u672c\u7e3d\u5b89\u548c\u6751\u4eba\u962e\u6587\u79d1\u5206\u8015<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u1ed5n t\u1ed5ng B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y th\u00f4n nh\u00e2n V\u00f5 V\u0103n Lu\u1eadn ph\u00e2n canh \u672c\u7e3d\u5e73\u57ce\u897f\u6751\u4eba\u6b66\u6587\u8ad6\u5206\u8015<\/p>\n\n\n\n<p>3\/. Trong \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean n\u0103m 1836 c\u00f3 \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean \u962e\u6587\u7136 \u0111\u1ee9ng t\u00ean m\u1ed9t s\u1edf \u0111i\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t s\u1edf th\u1ed5, chi ti\u1ebft nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean v\u0103n:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6240\u7530\u58f9\u755d\u7396\u7bd9\u67d2\u5c3a<\/p>\n\n\n\n<p>\u962e\u6587\u7136\u5206\u8015<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u5f35\u6587\u653f\u7530<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u8a72\u540d\u5712<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u962e\u6587\u5f35\u7530<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u5e73\u57ce\u897f\u6751\u5730\u5206<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m:<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edf \u0111i\u1ec1n nh\u1ee9t m\u1eabu c\u1eedu s\u00e0o th\u1ea5t x\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean ph\u00e2n canh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn cai danh vi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m d\u1ecbch:<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edf \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng m\u1ed9t m\u1eabu ch\u00edn s\u00e0o b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean l\u00e0m ch\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y (t\u1ee9c c\u0169ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u00ean v\u0103n:<\/p>\n\n\n\n<p>\u6240\u571f\u67d2\u7bd9\u67d2\u5c3a<\/p>\n\n\n\n<p>\u962e\u6587\u7136\u5712<\/p>\n\n\n\n<p>\u6771\u8fd1\u8a72\u540d\u7530<\/p>\n\n\n\n<p>\u897f\u8fd1\u962e\u6587\u5f35\u7530<\/p>\n\n\n\n<p>\u5357\u8fd1\u6cb1<\/p>\n\n\n\n<p>\u5317\u8fd1\u8a72\u540d\u7530<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m:<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edf th\u1ed5 th\u1ea5t s\u00e0o th\u1ea5t x\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean vi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng c\u1eadn cai danh \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y c\u1eadn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n<\/p>\n\n\n\n<p>Nam c\u1eadn r\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc c\u1eadn cai danh \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m d\u1ecbch:<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1edf \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn b\u1ea3y s\u00e0o b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean ch\u1ee7 v\u01b0\u1eddn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00f4ng gi\u00e1p \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e2y gi\u00e1p \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng<\/p>\n\n\n\n<p>Nam gi\u00e1p r\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1eafc gi\u00e1p \u0111\u1ea5t ru\u1ed9ng c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u00f4ng ch\u1ee7 \u0111\u1ea5t Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean \u962e\u6587\u7136 trong \u0111o\u1ea1n tr\u00edch \u1edf tr\u00ean ch\u00ednh l\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean \u962e\u6587\u7136, sinh n\u0103m M\u1eadu T\u00fd (1768), m\u1ea5t ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 7 n\u0103m B\u00ednh Th\u00e2n (1836), l\u00e0 \u00f4ng n\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng C\u1eed nh\u00e2n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec \u8209\u4eba\u962e\u4ef2\u7bea (1832-1899), ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng t\u1ea1m quy\u1ec1n nhi\u1ebfp \u1ea5n tri\u1ec7n ph\u1ee7 T\u1ecbnh Bi\u00ean, t\u1ec9nh An Giang theo b\u1eb1ng c\u1ea5p ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 9 n\u0103m T\u1ef1 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 19 (1866), sau khi Ph\u00e1p chi\u1ebfm t\u1ec9nh An Giang n\u0103m 1867, \u00f4ng lui v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0 \u1edf th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, t\u1ed5ng An Ph\u00fa v\u00e0 m\u1edf l\u1edbp d\u1ea1y t\u01b0. Th\u00e2n ph\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng C\u1eed nh\u00e2n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec l\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0 \u962e\u6587\u4e88 (1805-1853). N\u1ebfu ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng l\u1ea7m th\u00ec trong \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean 1836 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u1ea5t n\u00e0o t\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p>4\/. \u00d4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean \u962e\u6587\u7136 (1768-1836) t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Cai tr\u1ea1i Nhi\u00ean \u0110\u1ee9c Nam, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n tr\u1ea1i gia \u1edf th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An Ph\u00fa \u5b9a\u5b89\u5bcc, t\u1ed5ng B\u00ecnh An \u5e73\u5b89, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n \u5b9a\u9060 v\u00e0o n\u0103m Gia Long th\u1ee9 2, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 3) c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n d\u1ecbch, ch\u00fa v\u00e0o kh\u1ea3o ch\u1ee9ng (Nxb Tp. HCM, 2019), n\u0103m M\u1eadu Th\u00ecn, ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long th\u1ee9 7 (1808), \u0111\u1ed5i ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n l\u00e0m ph\u1ee7, dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh. Ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n l\u00e3nh 4 huy\u1ec7n (V\u0129nh B\u00ecnh, V\u0129nh An, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, T\u00e2n An), 6 t\u1ed5ng, 353 th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng, \u1ea5p, x\u00f3m, tr\u1ea1i. Huy\u1ec7n V\u0129nh An g\u1ed3m 2 t\u1ed5ng V\u0129nh Trinh v\u00e0 V\u0129nh Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng V\u0129nh Trung g\u1ed3m 52 th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng; trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0110\u1ecbnh An Ph\u00fa th\u00f4n \u5b9a\u5b89\u5bcc\u6751 \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n ch\u00fa th\u00edch nh\u01b0 sau: \u201cNay l\u00e0 x\u00e3 (\u0110\u1ecbnh An), thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2, t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p.\u201d (tr.391)<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb c\u00e1c th\u00f4ng tin n\u00eau tr\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng, th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An Ph\u00fa (theo phi\u00ean \u00e2m c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n) \u5b9a\u5b89\u5bccc\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An (theo phi\u00ean \u00e2m c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u) \u5b9a\u5b89 n\u0103m 1836: ho\u1eb7c \u0110\u1ecbnh An Ph\u00fa \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh An, ho\u1eb7c th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An Ph\u00fa b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00f4n m\u1edbi l\u00e0 \u0110\u1ecbnh An, ho\u1eb7c th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An Ph\u00fa h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1edbi m\u1ed9t th\u00f4n n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00e0nh th\u00f4n m\u1edbi l\u00e0 \u0110\u1ecbnh An.<\/p>\n\n\n\n<p>5\/. Theo s\u00e1ch \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed (An Giang t\u1ec9nh) c\u1ee7a Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 20 (1839), huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh \u65b0\u57ce. \u00d4ng C\u1eed nh\u00e2n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec sinh ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 9 (nhu\u1eadn) n\u0103m Nh\u00e2m Th\u00ecn (1832). C\u00f3 nh\u00e0 cho r\u1eb1ng n\u01a1i sinh c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An, t\u1ed5ng An Ph\u00fa, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, t\u1ec9nh An Giang (nay l\u00e0 x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2, t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p). Theo ch\u00fang t\u00f4i, l\u1eddi \u0111\u00f3 c\u1ea7n t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam v\u00ec, n\u1ebfu v\u00e0o n\u0103m 1832 \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An\/ Y\u00ean v\u00e0 th\u00f4n n\u00e0y thu\u1ed9c t\u1ed5ng An Ph\u00fa, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1839 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, c\u00f2n th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An\/ Y\u00ean \u5b9a\u5b89, tr\u1ec5 l\u1eafm l\u00e0 kho\u1ea3ng 1871-1876 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, n\u0103m 1876 th\u00f4n \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0ng, sau 1956 l\u00e0ng \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 x\u00e3, n\u0103m 1984 x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, theo ch\u00fang t\u00f4i, n\u01a1i sinh c\u1ee7a \u00f4ng C\u1eed nh\u00e2n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec l\u00e0 th\u00f4n \u0110\u1ecbnh An\/ Y\u00ean \u5b9a\u5b89, t\u1ed5ng An Ph\u00fa, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, t\u1ec9nh An Giang (nay l\u00e0 x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean v\u00e0 x\u00e3 \u0110\u1ecbnh An, huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2, t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p).<\/p>\n\n\n\n<p>6\/. Th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c ban \u201cs\u1eafc B\u1ed5n c\u1ea3nh Th\u00e0nh ho\u00e0ng chi th\u1ea7n\u201d v\u00e0o ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 11 n\u0103m T\u1ef1 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 (nh\u1eb1m ng\u00e0y 8-1-1853). Trong s\u1eafc ghi \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh l\u00e0 \u201c\u6771\u5ddd\u7e23\u5b9a\u5b89\u6751\u201d (\u0110\u00f4ng Xuy\u00ean huy\u1ec7n, \u0110\u1ecbnh Y\u00ean th\u00f4n), t\u1ee9c kh\u00f4ng ghi t\u00ean t\u1ed5ng, t\u00ean ph\u1ee7, t\u00ean t\u1ec9nh. V\u00ec n\u0103m 1839, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng, v\u00e0o n\u0103m 1853, th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean thu\u1ed9c t\u1ed5ng An Ph\u00fa, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>7\/. Sau khi chi\u1ebfm t\u1ec9nh An Giang n\u0103m 1867, Ph\u00e1p t\u1ec9nh An Giang th\u00e0nh nhi\u1ec1u h\u1ea1t thanh tra. H\u1ea1t thanh tra Long Xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 27-5-1868. Do Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, th\u00f4n \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, t\u1ed5ng An Ph\u00fa thu\u1ed9c h\u1ea1t thanh tra Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 5-1-1876, h\u1ea1t thanh tra Long Xuy\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Long Xuy\u00ean, th\u00f4n \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 l\u00e0ng (village).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1896, h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Long Xuy\u00ean g\u1ed3m 8 t\u1ed5ng: An B\u00ecnh, An Ph\u00fa, Bi\u00ean Th\u00e0nh, \u0110\u1ecbnh H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc, \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh H\u1ea1, Phong Th\u1ea1nh Th\u01b0\u1ee3ng. H\u1ed9i vi\u00ean H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecba h\u1ea1t g\u1ed3m 10 \u00f4ng: L\u00ea V\u0103n \u0110i\u1ec1n, \u0110\u00e0o V\u0103n Chi\u00eau, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec, L\u00ea V\u0103n L\u00fd, Tr\u1ea7n B\u00e1 Nho, Tr\u1ea7n Nh\u01a1n T\u1eeb, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc \u01a0n, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Kh\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0o Ti\u1ebfn, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n; trong \u0111\u00f3 c\u00f3 2 \u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u c\u1ee7a t\u1ed5ng An Ph\u00fa, 2 \u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh H\u00f2a, 6 \u00f4ng c\u00f2n l\u1ea1i, m\u1ed7i \u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u c\u1ee7a m\u1ed9t trong 6 t\u1ed5ng An B\u00ecnh, Bi\u00ean Th\u00e0nh, \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc, \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh H\u1ea1, Phong Th\u1ea1nh Th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ebfu \u00f4ng h\u1ed9i vi\u00ean H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecba h\u1ea1t Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec ch\u00ednh l\u00e0 \u00f4ng C\u1eed nh\u00e2n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec \u8209\u4eba\u962e\u4ef2\u7bea (ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, t\u1ed5ng An Ph\u00fa) th\u00ec \u00f4ng n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 hai \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u c\u1ee7a t\u1ed5ng An Ph\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4ng C\u1eed nh\u00e2n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec m\u1ea5t ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 12 n\u0103m M\u1eadu Tu\u1ea5t (nh\u1eb1m ng\u00e0y 22-01-1899 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch), h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 67 tu\u1ed5i, m\u1ed9 ph\u1ea7n t\u1ecda l\u1ea1c trong ng\u1ecdn r\u1ea1ch C\u00e1i B\u00e1t, nay thu\u1ed9c \u1ea5p An Kh\u01b0\u01a1ng, x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2, t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>8\/. \u0110\u1ea7u n\u0103m 1900, h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Long Xuy\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean. Theo H\u1ed9i Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, trong cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean 1905 (Monographie de la province de Longxuyen \u9686\u5ddd, Saigon, Imprimerie Saigonnaise, 1905), d\u00e2n s\u1ed1 8 t\u1ed5ng n\u0103m 1901 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t nh\u01b0 sau (xin l\u01b0\u1ee3t tr\u00edch): &#8211; t\u1ed5ng An B\u00ecnh 15.578 ng\u01b0\u1eddi, &#8211; t\u1ed5ng An Ph\u00fa 24.342 ng\u01b0\u1eddi (trong \u0111\u00f3 l\u00e0ng \u0110\u1ecbnh Y\u00ean 7.723 ng\u01b0\u1eddi), &#8211; t\u1ed5ng Bi\u00ean Th\u00e0nh 2.067 ng\u01b0\u1eddi, &#8211; t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh H\u00f2a 36.114 ng\u01b0\u1eddi, &#8211; t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9 25.547 ng\u01b0\u1eddi, &#8211; t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc 10.500 ng\u01b0\u1eddi, &#8211; t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh H\u1ea1 18.252 ng\u01b0\u1eddi, &#8211; t\u1ed5ng Phong Th\u1ea1nh Th\u01b0\u1ee3ng 11.286 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Victor Duvernoy, trong cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean 1924 (Monographie de la Province de Longxuy\u00ean (Cochinchine) \u9f8d\u5ddd\u7701, \u00c9ditions du Moniteur de l\u2019Indochine, H\u00e0 N\u1ed9i, 1924), qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1909 (Nguy\u00ean v\u0103n: \u201cLa Circonscription de Th\u00f4tn\u00f4t, cr\u00e9e en 1909\u201d (tr.78)). Trong cu\u1ed1n T\u1ed5ng ni\u00ean gi\u00e1m \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng 1910, Ph\u1ea7n H\u00e0nh ch\u00ednh (Annuaire g\u00e9n\u00e9ral de l\u2019Indo-Chine fran\u00e7aise 1910, Partie Administrative, Hanoi-Haiphong, Imprimerie d\u2019Extr\u00eame-Orient, 1910), t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean c\u00f3 3 qu\u1eadn: qu\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00e0nh (Circonscription du chef-lieu), qu\u1eadn Ch\u1ee3 M\u1edbi (Circonscription de Cho-moi), qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t (Circonscription de Thot-not); trong \u0111\u00f3: qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t g\u1ed3m 2 t\u1ed5ng An Ph\u00fa v\u00e0 \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, qu\u1eadn tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u00f4ng T\u00f4 B\u1ea3o Th\u00e0nh, huy\u1ec7n h\u1ea1ng nh\u1ee9t (tr.304)<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng theo cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean 1924 n\u00f3i tr\u00ean, l\u00e0ng \u0110\u1ecbnh Y\u00ean \u5b9a\u5b89 (t\u1ed5ng An Ph\u00fa, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t) g\u1ed3m 7 \u1ea5p: An B\u00ecnh \u5b89\u5e73, An H\u00f2a \u5b89\u548c, An Kh\u01b0\u01a1ng \u5b89\u5eb7, An L\u1ea1c \u5b89\u6a02, An L\u1ee3i \u5b89\u5229, An Ninh \u5b89\u5bdc, An Phong \u5b89\u8c50.<\/p>\n\n\n\n<p>9\/. N\u0103m 1934, Ban Qu\u00fd t\u1ebf \u0111\u00ecnh M\u1ef9 Th\u1edbi (qu\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00e0nh, t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean) sang t\u1eadn qu\u00ea \u00f4ng Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec \u1edf l\u00e0ng \u0110\u1ecbnh Y\u00ean (qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean) \u0111\u1ec3 th\u1ec9nh linh v\u1ecb v\u00e0 \u1ea3nh c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 th\u1edd. C\u00f3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng, l\u00fac \u0111\u00f3 trong Ban Qu\u00fd t\u1ebf \u0111\u00ecnh M\u1ef9 Th\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u0169 c\u1ee7a \u00f4ng Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec, l\u1ea1i c\u00f3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng trong Ban Qu\u00fd t\u1ebf \u0111\u00ecnh M\u1ef9 Th\u1edbi l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a \u00f4ng Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p>Ban Qu\u00fd t\u1ebf \u0111\u00ecnh M\u1ef9 Th\u1edbi ng\u00e0y nay cho bi\u1ebft, ph\u00fac th\u1ea7n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u Hu\u1ebf s\u1eafc phong B\u1ed5n c\u1ea3nh th\u00e0nh ho\u00e0ng t\u00f4n th\u1ea7n, linh v\u1ecb t\u1ea1i \u0111\u00ecnh trung M\u1ef9 Th\u1edbi v\u00e0o n\u0103m B\u1ea3o \u0110\u1ea1i th\u1eadp c\u1eedu ni\u00ean\u201d. L\u1eddi n\u00e0y c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i v\u00ec, m\u1eb7c d\u00f9 Ban Qu\u00fd t\u1ebf t\u00f4n \u00f4ng Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u00ec l\u00e0m ph\u00fac th\u1ea7n, nh\u01b0ng t\u00ean \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau trong s\u1eafc th\u1ea7n n\u00f3i tr\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>10\/. N\u0103m 1947, t\u1ed5ng An Ph\u00fa \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c qu\u1eadn L\u1ea5p V\u00f2 m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp, c\u0169ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean (theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 19-5-1947 c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 l\u00e2m th\u1eddi Nam K\u1ef3 t\u1ef1 tr\u1ecb thu\u1ed9c Li\u00ean bang \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng). L\u00fac \u0111\u00f3 t\u1ed5ng An Ph\u00fa g\u1ed3m c\u00e1c l\u00e0ng An H\u00f2a, B\u00ecnh \u0110\u00f4ng, B\u00ecnh Th\u00e0nh T\u00e2y, \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, T\u00e2n B\u00ecnh v\u00e0 T\u00e2n Th\u1ea1nh Trung.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau 1956 l\u00e0ng \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 x\u00e3, v\u00e0 x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c t\u1ed5ng Ph\u00fa Th\u01b0\u1ee3ng, qu\u1eadn L\u1ea5p V\u00f2, t\u1ec9nh V\u0129nh Long. Sau n\u0103m 1965, c\u00e1c t\u1ed5ng m\u1eb7c nhi\u00ean b\u1ecb gi\u1ea3i th\u1ec3. Ng\u00e0y 24-9-1966 \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c t\u1ec9nh Sa \u0110\u00e9c. Sau 30-4-1975, qu\u1eadn \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n. Th\u00e1ng 2-1976, huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2 \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p. Ng\u00e0y 5-1-1981, huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2 \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh huy\u1ec7n Th\u1ea1nh H\u01b0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 6-3-1984, x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean b\u1ecb c\u1eaft 4 \u1ea5p An L\u1ea1c, An Ho\u00e0, An Ninh, An Phong \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp x\u00e3 \u0110\u1ecbnh An. Do s\u1ef1 chia c\u1eaft n\u00e0y m\u00e0 x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean ch\u1ec9 c\u00f2n 3 \u1ea5p An B\u00ecnh, An Kh\u01b0\u01a1ng, An L\u1ee3i. Ng\u00e0y 6-12-1996, 2 x\u00e3 \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, \u0110\u1ecbnh An \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/449343400_8161783600512935_8085789499556559412_n.jpg?_nc_cat=104&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=YOX80_Z65sMQ7kNvgGzTcwO&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYBSVlVIugg1bZJOr-wXN4HQp6M_9199I-7zM5sSv9Gd_Q&amp;oe=668702F0\" alt=\"\" style=\"width:694px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/449464530_8161783593846269_6398128046888583749_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=6yWHMR1z3PcQ7kNvgFnUmFE&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYCCyFB3uxoGdb6WHACayVSis88IezgRYqLjyT3eBcnMnA&amp;oe=66871144\" alt=\"\" style=\"width:685px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/449393752_8161783590512936_371529552371431729_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=0cQJyrQ5UrIQ7kNvgFXpooN&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYDXnyscRVi3mmKE5vMKKDKw9vepp2405hgfyKsiHIXiRw&amp;oe=6686F7DC\" alt=\"\" style=\"width:704px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/449529084_8161783700512925_6286585910893133859_n.jpg?_nc_cat=111&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=E9BdZeQ4zJYQ7kNvgH8Z5Ui&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYAL7-LOlQ8s4ygFVrAGzjDwnsTQBcmsrh2_OzIYrCAPHA&amp;oe=6686F665\" alt=\"\" style=\"width:675px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/449342247_8161783707179591_3908631876977744210_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=L3vWaBscIeEQ7kNvgEwQ6w3&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;gid=AKoRTR8We1UB5SFbHAvW_jY&amp;oh=00_AYBNQGDuNFWF0SGJgvQjHWEO6hz3QlYVmZ_25zWij1_hFA&amp;oe=668705C3\" alt=\"\" style=\"width:692px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/449343944_8161783740512921_5511436926780298524_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=Y-SWFtzC6sMQ7kNvgELfFI7&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYBW6olGT6Ez9OpFgKvXB1AUW9wH9EsS-EOXF-0-pVwBBg&amp;oe=6686F3B6\" alt=\"\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(B\u1ed5n c\u0169 so\u1ea1n l\u1ea1i &#8211; nh\u00e2n \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n \u201cH\u1ed9i th\u1ea3o khoa h\u1ecdc nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed (1832-1899) \u2013 T\u00f4n th\u1ea7n \u0111\u00ecnh M\u1ef9 Th\u1edbi th\u00e0nh ph\u1ed1 Long Xuy\u00ean\u201d ng\u00e0y 18-12-2019 c\u1ee7a H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed t\u1ec9nh An Giang) V\u00e0o n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 17 (1836), t\u1ec9nh An Giang g\u1ed3m 3 ph\u1ee7: T\u00e2n Th\u00e0nh, Tuy Bi\u00ean &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/2024\/06\/30\/dia-phan-thon-dinh-yen-tong-an-phu-huyen-dong-xuyen-phu-tuy-bien-tinh-angiang-nam-1836\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ecaA PH\u1eacN TH\u00d4N \u0110\u1ecaNH Y\u00caN, T\u1ed4NG AN PH\u00da, HUY\u1ec6N \u0110\u00d4NG XUY\u00caN, PH\u1ee6 TUY BI\u00caN, T\u1ec8NH ANGIANG N\u0102M 1836<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-278","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dinh-an"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=278"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diaba\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}