{"id":303,"date":"2024-06-26T00:51:30","date_gmt":"2024-06-25T17:51:30","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=303"},"modified":"2024-06-26T00:51:30","modified_gmt":"2024-06-25T17:51:30","slug":"can-thay-la-con-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/06\/26\/can-thay-la-con-gi\/","title":{"rendered":"C\u1ea7n Thay l\u00e0 con g\u00ec?"},"content":{"rendered":"\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n s\u00e1ch &#8220;<strong>Chuy\u1ec7n \u0110\u1eddi X\u01b0a C\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd \u2013 Ng\u01b0\u1eddi Gi\u1eef L\u1eeda Cho Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t Mi\u1ec1n Nam<\/strong>&#8221; (Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e2m gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i, NXB V\u0103n H\u1ecdc xu\u1ea5t b\u1ea3n 2020) trang 92 c\u00f3 c\u00e2u chuy\u1ec7n &#8220;B\u1ed0N ANH H\u1eccC TR\u00d2 \u0110\u1eb6T TH\u01a0 TRONG CH\u00d9A&#8221;, v\u1edbi b\u00e0i th\u01a1:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><em>H\u1edbn-V\u01b0\u01a1ng \u0103n \u1edbt m\u1eb7t \u0111\u1ecf g\u00e2y !<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><em>B\u00ean kia Th\u00e1i-t\u1eed \u0111\u1ee9ng khoanh tay<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><em>Th\u1eb1ng m\u1ecdi r\u00e2u r\u00eca c\u1ea7m c\u00e1i m\u00e1c<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><em>Ngo\u00e0i n\u1ea7y c\u00f2 qu\u1eafm \u0111\u1ea1p&nbsp;<strong>c\u1ea7n thay<\/strong><\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e2m ch\u00fa gi\u1ea3i <strong>C\u1ea7n Thay<\/strong> l\u00e0 con c\u1ea7n thay:[1]<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>Con c\u1ea7n thay<\/strong>: Lo\u00e0i r\u00f9a; tr\u1ee9ng n\u00f3 ngon, vua Cao M\u00ean c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1eb7ng \u0103n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 d\u00e0nh cho vua.\u201d (Hu\u00ecnh-T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a &#8211; \u0110\u1ea1i Nam Qu\u1ea5c \u00e2m t\u1ef1 v\u1ecb)<\/p>\n\n\n\n<p>G. Hue c\u1eaft ngh\u0129a&nbsp;<strong>Con c\u1ea7n thay<\/strong>&nbsp;l\u00e0 r\u00f9a s\u1ed1ng trong s\u00f4ng v\u00e0&nbsp;<strong>con c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1edbc<\/strong>&nbsp;l\u00e0 lo\u00e0i r\u00f9a s\u1ed1ng \u1edf ao h\u1ed3.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n theo PGS.TS L\u00ea Trung Hoa trong nghi\u00ean c\u1ee9u&nbsp;<em>\u0110\u1ecba danh \u2013 nh\u1eefng t\u1ea5m bia l\u1ecbch s\u1eed \u2013 v\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc<\/em>, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb ch\u1ec9 c\u1ea7m th\u00fa trong ng\u00f4n ng\u1eef d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 tr\u1edf th\u00e0nh y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee7a \u0111\u1ecba danh \u1edf Nam B\u1ed9 kh\u00e1 phong ph\u00fa. C\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00e0 C\u1ea7n \u0110\u01b0\u1edbc (r\u00f9a), <strong>C\u1ea7n Thay (gi\u1ed1ng r\u00f9a qu\u00fd)<\/strong>, C\u1ea7n Th\u01a1 (c\u00e1 s\u1eb7t r\u1eb1n)\u2026[2]<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n trong Gia \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh Th\u00f4ng Ch\u00ed c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eafc v\u1ec1 con r\u1ea1ch C\u1ea7n Thay tr\u00ean \u0111\u1ecba b\u00e0n x\u00e3 B\u00ecnh Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng, huy\u1ec7n Ph\u00fa T\u00e2n, t\u1ec9nh An Giang. [3]<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ea4p An Thu\u1eadn, x\u00e3 H\u00f2a B\u00ecnh, huy\u1ec7n Ch\u1ee3 M\u1edbi, t\u1ec9nh An Giang c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea1ch C\u1ea7n Thay v\u00e0 nh\u00e0 th\u1edd C\u1ea7n Thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo nh\u1eefng th\u00f4ng tin tr\u00ean, ta ch\u1ec9 bi\u1ebft con c\u1ea7n thay l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ed1ng r\u00f9a qu\u00fd, c\u00f3 tr\u1ee9ng ngon v\u00e0 s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi s\u00f4ng. T\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean cho m\u1ed9t s\u1ed1 con r\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng con c\u1ea7n thay th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 con g\u00ec?<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eed t\u00ecm t\u1eeb Khmer \u1780\u1793\u17d2\u1792\u17b6\u1799 [k\u0251nt\u02b0iey] tr\u00ean google ho\u1eb7c tra t\u1eeb \u0111i\u1ec3n s\u1ebd cho ra k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 <strong>con ba ba<\/strong>.[4] T\u1eeb \u1780\u1793\u17d2\u1792\u17b6\u1799 [kantheay] ph\u00e1t \u00e2m r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi c\u1ea7n thay.<\/p>\n\n\n\n<p>Con ba ba, con cua \u0111inh (to h\u01a1n con ba ba) l\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i r\u00f9a qu\u00fd, mai m\u1ec1m v\u00e0 s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi s\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, c\u1ea7n thay l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eeb g\u1ed1c Khmer \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t lo\u00e0i r\u00f9a qu\u00fd, c\u00f3 mai m\u1ec1m v\u00e0 s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi s\u00f4ng. N\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 con ba ba, con cua \u0111inh ho\u1eb7c con gi\u1ea3i trong ti\u1ebfng Vi\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, t\u00ean g\u1ecdi g\u1ed1c Khmer c\u1ee7a lo\u00e0i r\u00f9a s\u1ed1ng tr\u00ean c\u1ea1n ho\u1eb7c ao h\u1ed3 l\u00e0 <strong>c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1edbc<\/strong> ho\u1eb7c <strong>c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1edbc<\/strong> (r\u00f9a r\u0103ng).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>R\u00f9a c\u00f3 mai c\u1ee9ng:&nbsp;<a href=\"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/2024\/06\/23\/can-duoc\/\">c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1edbc<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/2024\/06\/25\/cang-duoc\/\">c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1edbc<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>R\u00f9a c\u00f3 mai m\u1ec1m:&nbsp;<a href=\"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/2024\/06\/25\/ba-ba\/\">ba ba<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/2024\/06\/25\/cua-dinh\/\">cua \u0111inh<\/a>, gi\u1ea3i,&nbsp;<a href=\"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/2024\/06\/23\/can-thay\/\">c\u1ea7n thay<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb H\u00e1n N\u00f4m li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u00f9a:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u9f07 ngao: con r\u00f9a bi\u1ec3n, con ngao, con tr\u1ea1nh (m\u1ed9t lo\u1ea1i ba ba l\u1edbn \u1edf bi\u1ec3n)<\/li>\n\n\n\n<li>\u9f08 bi\u1ebft, mi\u1ebft: con ba ba, cua \u0111inh<\/li>\n\n\n\n<li>\u9eff ngoan,&nbsp;nguy\u00ean: con gi\u1ea3i, con ba ba, con r\u00f9a c\u1ef1c l\u1edbn<\/li>\n\n\n\n<li>\u9f07 \u00e1o: con ngao, con tr\u1ea1nh (m\u1ed9t lo\u1ea1i ba ba l\u1edbn \u1edf bi\u1ec3n)<\/li>\n\n\n\n<li>\ud867\ude70 tr\u1ea1nh: con ba ba l\u1edbn v\u00e0 d\u1eef<\/li>\n\n\n\n<li>\u9c32 \u00e1o: con ngao, con tr\u1ea1ch, con ba ba lo\u1ea1i l\u1edbn\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>(Danh) Con ngao, con tr\u1ea1ch, con ba ba lo\u1ea1i l\u1edbn. \u00a7 C\u0169ng nh\u01b0 ch\u1eef \u201cngao\u201d&nbsp;<a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E9%BC%87\">\u9f07<\/a>. Xem th\u00eam ch\u1eef \u201ck\u00ecnh\u201d&nbsp;<a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E9%AF%A8\">\u9be8<\/a>. \u25c7Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i&nbsp;<a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E9%98%AE\">\u962e<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E5%BB%8C\">\u5ecc<\/a>: \u201cNgao ph\u1ee5 xu\u1ea5t s\u01a1n, s\u01a1n h\u1eefu \u0111\u1ed9ng, K\u00ecnh du t\u1eafc h\u1ea3i, h\u1ea3i vi tr\u00ec\u201d&nbsp;<a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E9%A9%81\">\u9a41<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E8%B2%A0\">\u8ca0<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E5%87%BA\">\u51fa<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E5%B1%B1\">\u5c71\u5c71<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E6%9C%89\">\u6709<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E6%B4%9E\">\u6d1e<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E9%AF%A8\">\u9be8<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E9%81%8A\">\u904a<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E5%A1%9E\">\u585e<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E6%B5%B7\">\u6d77\u6d77<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E7%88%B2\">\u7232<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E6%B1%A0\">\u6c60<\/a>&nbsp;(Long \u0110\u1ea1i nham&nbsp;<a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E9%BE%8D\">\u9f8d<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E8%A2%8B\">\u888b<\/a><a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/wpy\/%E5%B2%A9\">\u5ca9<\/a>) Con ba ba \u0111\u1ed9i n\u00fai n\u1ed5i l\u00ean, n\u00fai c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, C\u00e1 k\u00ecnh b\u01a1i l\u1ea5p bi\u1ec3n, bi\u1ec3n th\u00e0nh ao.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n tham kh\u1ea3o:<\/p>\n\n\n\n<p>[1] <a href=\"https:\/\/sites.google.com\/site\/nkltnguyenvansam\/tuy%E1%BB%83n-t%E1%BA%ADp\/v%C4%83n-h%E1%BB%8Dc-bi%C3%AAn-kh%E1%BA%A3o\/chuy%E1%BB%87n-%C4%91%E1%BB%9Di-x%C6%B0a?pli=1#_ftnref553\">https:\/\/sites.google.com\/site\/nkltnguyenvansam\/tuy%E1%BB%83n-t%E1%BA%ADp\/v%C4%83n-h%E1%BB%8Dc-bi%C3%AAn-kh%E1%BA%A3o\/chuy%E1%BB%87n-%C4%91%E1%BB%9Di-x%C6%B0a?pli=1#_ftnref553<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[2] <a href=\"https:\/\/vnexpress.net\/nhung-dia-danh-co-nguon-goc-dong-vat-o-nam-bo-3609050-p4.html\">https:\/\/vnexpress.net\/nhung-dia-danh-co-nguon-goc-dong-vat-o-nam-bo-3609050-p4.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>[3] <em>Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed<\/em>&nbsp;\u2013 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c (1765-1825) <strong>&#8211;<\/strong>&nbsp;<strong>Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n (d\u1ecbch, ch\u00fa v\u00e0 kh\u1ea3o ch\u1ee9ng)<\/strong>&nbsp;\u2013 NXB T\u1ed5ng H\u1ee3p TPHCM 2019. M\u1ee5c n\u00f3i v\u1ec1 <strong>\u0110\u00e0m giang<\/strong>&nbsp;[r\u1ea1ch C\u00e1i \u0110\u1ea7m], ch\u00fa gi\u1ea3i s\u1ed1 738.<\/p>\n\n\n\n<p>[4] <a href=\"https:\/\/kheng.info\/search\/?query=%E1%9E%80%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%92%E1%9E%B6%E1%9E%99\">https:\/\/kheng.info\/search\/?query=%E1%9E%80%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%92%E1%9E%B6%E1%9E%99<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nh\u00e2n \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n s\u00e1ch &#8220;Chuy\u1ec7n \u0110\u1eddi X\u01b0a C\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd \u2013 Ng\u01b0\u1eddi Gi\u1eef L\u1eeda Cho Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t Mi\u1ec1n Nam&#8221; (Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e2m gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i, NXB V\u0103n H\u1ecdc xu\u1ea5t b\u1ea3n 2020) trang 92 c\u00f3 c\u00e2u chuy\u1ec7n &#8220;B\u1ed0N ANH H\u1eccC TR\u00d2 \u0110\u1eb6T TH\u01a0 TRONG CH\u00d9A&#8221;, v\u1edbi b\u00e0i th\u01a1: H\u1edbn-V\u01b0\u01a1ng \u0103n \u1edbt m\u1eb7t \u0111\u1ecf &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/06\/26\/can-thay-la-con-gi\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">C\u1ea7n Thay l\u00e0 con g\u00ec?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[37],"class_list":["post-303","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-c","tag-ba-ba"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}