{"id":385,"date":"2024-06-30T17:00:24","date_gmt":"2024-06-30T10:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=385"},"modified":"2024-06-30T17:00:24","modified_gmt":"2024-06-30T10:00:24","slug":"nguon-goc-dia-danh-thom-rom-o-thot-not","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/06\/30\/nguon-goc-dia-danh-thom-rom-o-thot-not\/","title":{"rendered":"NGU\u1ed2N G\u1ed0C \u0110\u1ecaA DANH \u201cTH\u01a0M R\u01a0M\u201d \u1ede TH\u1ed0T N\u1ed0T"},"content":{"rendered":"\n<p>Th\u01a1m R\u01a1m l\u00e0 t\u00ean r\u1ea1ch, t\u00ean c\u1ea7u, t\u00ean ch\u1ee3, t\u00ean l\u00e0ng ngh\u1ec1 \u0111an l\u01b0\u1edbi\u2026 \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n H\u01b0ng, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1. C\u00e1i t\u00ean Th\u01a1m R\u01a1m khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn M\u00d9I TH\u01a0M C\u1ee6A R\u01a0M.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong b\u00e0i \u201cL\u00e0ng \u0111an l\u01b0\u1edbi Th\u01a1m R\u01a1m\u201d \u0111\u0103ng tr\u00ean Mekong Delta Explorer (kh\u00f4ng ghi ng\u00e0y \u0111\u0103ng, kh\u00f4ng ghi t\u00e1c gi\u1ea3) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>\u201cL\u00e0ng \u0111an l\u01b0\u1edbi n\u1eb1m \u1edf \u1ea5p T\u00e2n L\u1ee3i 2, x\u00e3 Thu\u1eadn H\u01b0ng, huy\u1ec7n Th\u1ed1t N\u1ed1t \u2013 TP C\u1ea7n Th\u01a1. Do l\u00e0ng ngh\u1ec1 n\u1eb1m k\u1ec1 c\u00e2y c\u1ea7u tr\u00ean QL 91 (\u0111\u01b0\u1eddng \u0111i TP Long Xuy\u00ean \u2013 An Giang) c\u00f3 c\u00e1i t\u00ean r\u1ea5t d\u1ec5 th\u01b0\u01a1ng: \u201cTh\u01a1m R\u01a1m\u201d n\u00ean ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec7t s\u00f4ng H\u1eadu quen g\u1ecdi l\u00e0 \u201cL\u00e0ng \u0111an l\u01b0\u1edbi Th\u01a1m R\u01a1m\u201d. B\u00e0 con Th\u01a1m R\u01a1m sinh s\u1ed1ng ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u1edbi 2 ngh\u1ec1 ch\u00ednh l\u00e0: l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0 ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi. V\u1ec1 Th\u01a1m R\u01a1m nh\u1eefng ng\u00e0y sau v\u1ee5 m\u00f9a, s\u1ebd d\u1ec5 d\u00e0ng b\u1eaft g\u1eb7p nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh nh\u1ed9n nh\u1ecbp c\u1ee7a m\u00f9a g\u1eb7t l\u00faa, m\u00f9i th\u01a1m r\u01a1m m\u1edbi \u1ea5m \u00e1p \u0111\u1ed3ng qu\u00ea\u2026 C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec v\u1eady m\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh danh l\u00e0 x\u00f3m Th\u01a1m R\u01a1m. Khi l\u00e0ng ngh\u1ec1 l\u00e0m \u0103n kh\u1ea5m kh\u00e1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111an l\u01b0\u1edbi t\u1eeb Hu\u1ebf c\u0169ng theo \u201cti\u1ebfng th\u01a1m\u201d t\u00ecm v\u00e0o sinh s\u1ed1ng. D\u1ea7n d\u1ea7n, h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean ngh\u1ec1 \u0111an l\u01b0\u1edbi Th\u01a1m R\u01a1m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hu\u1ebf \u1edf C\u1ea7n Th\u01a1.\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fmekongdeltaexplorer.vn%2Fcam-nang-du-lich-mien-tay%2Flang-dan-luoi-thom-rom.html%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3yWk0pltC9__aBQrRlnpD_oxYTH1ey7Z3rj_30lLyL9M9rhg8WrhxrDes_aem_lI_UGhvVbehabUnhZD9SZQ&amp;h=AT15Zyv-6Ujw1RsDzCJZixAPLXFdiAzd8Ge8ZDCpLQhAVpt2gr2CPM4XA0jBAv_3BscJgSJtA0SOZfTPXm72rQfgmmCVzuXeKc2VJ-QO1cpbRxVpyjuA3q2J6Q4IzYAs9g&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT3NHTD4gx1HVK5xsVgLP0iSX_9umz9vSKBYjoybSK0v5NvHnWvSJF4RVU5eGY5VoqZT4mcnlvmnFL9_jBxbqIoYW0qhSxb2a7ANuEuLNWt8ulPWkS46rhhmCMYcP1RuPxCqOGOkrXd9VI01C_ipXZvOTHdWBC4cQOBoxwb9kxLnyW04qxyd2qKIG1kxi8y0wdFiMFMZvgdAMB9SsMA1f6Y1fA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">http:\/\/mekongdeltaexplorer.vn\/&#8230;\/lang-dan-luoi-thom-rom&#8230;<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n theo b\u00e0i \u201cL\u00e0ng l\u01b0\u1edbi Th\u01a1m R\u01a1m \u0111\u00f3n l\u0169\u201d c\u1ee7a Kh\u00e1nh Trung \u0111\u0103ng tr\u00ean C\u1ea7n Th\u01a1 Online, ng\u00e0y 10\/08\/2018, th\u00ec \u201cl\u00e0ng ngh\u1ec1 \u0111an l\u01b0\u1edbi Th\u01a1m R\u01a1m \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n H\u01b0ng, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, TP C\u1ea7n Th\u01a1.\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fbaocantho.com.vn%2Flang-luoi-thom-rom-don-lu-a100905.html%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3FzN9NWtTIVM52XuUKYTfKw4WTYvoHLWfywp5d0ARk97gD2hJ6JX96y8g_aem_gXL9IEPkiYkgf6-mqMFNMA&amp;h=AT16_LGqgcEiPL7Di_N70qJFnTuqh5ZMvRTDFKNGN2EjAyLgzBGsCYaUWbD0pet0lzHLvYeaLjjEylLF7YFlcFUfZDYss7RLcniXylTfaADyF7OL7__yMmWs7xCsm-t6pw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT3NHTD4gx1HVK5xsVgLP0iSX_9umz9vSKBYjoybSK0v5NvHnWvSJF4RVU5eGY5VoqZT4mcnlvmnFL9_jBxbqIoYW0qhSxb2a7ANuEuLNWt8ulPWkS46rhhmCMYcP1RuPxCqOGOkrXd9VI01C_ipXZvOTHdWBC4cQOBoxwb9kxLnyW04qxyd2qKIG1kxi8y0wdFiMFMZvgdAMB9SsMA1f6Y1fA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/baocantho.com.vn\/lang-luoi-thom-rom-don-lu&#8230;<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 2 \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh T\u00e2n H\u01b0ng v\u00e0 Thu\u1eadn H\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i xin ghi s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 30\/12\/1876, l\u00e0ng T\u00e2n H\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t v\u1ed1n thu\u1ed9c l\u00e0ng T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, h\u1ea1t Long Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 27\/11\/1934, 2 l\u00e0ng T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n H\u01b0ng h\u1ee3p nh\u1ea5t th\u00e0nh l\u00e0ng Thu\u1eadn H\u01b0ng (t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh M\u1ef9, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 6\/11\/2007, x\u00e3 Thu\u1eadn H\u01b0ng b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp x\u00e3 T\u00e2n H\u01b0ng (huy\u1ec7n Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 23\/12\/2008, 2 ph\u01b0\u1eddng Thu\u1eadn H\u01b0ng v\u00e0 T\u00e2n H\u01b0ng thu\u1ed9c qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady:<\/p>\n\n\n\n<p>[T\u00c2N THU\u1eacN \u0110\u00d4NG] &gt; [T\u00c2N THU\u1eacN \u0110\u00d4NG + T\u00c2N H\u01afNG] &gt; [THU\u1eacN H\u01afNG] &gt; [THU\u1eacN H\u01afNG + T\u00c2N H\u01afNG]<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1816, th\u00f4n T\u00e2n Th\u1eadn \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh (ch\u01b0a chia t\u1ed5ng), tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. N\u0103m 1832, t\u1ec9nh An Giang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng \u65b0\u9806\u6771, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc \u5b9a\u798f, huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean \u897f \u5ddd, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean \u7d8f\u908a, t\u1ec9nh An Giang \u5b89\u6c5f l\u1eadp n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 17 (1836) do th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed1c T\u00edn \u962e\u7be4\u4fe1 v\u00e0 d\u1ecbch m\u1ee5c Th\u00e1i V\u0103n S\u01a1n \u8521\u6587\u5c71 khai b\u1ea9m c\u00f3 c\u00e2u sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p>\u672c\u6751\u5730\u5206\u82b9\u82f4,\u4e10\u68cb,\u8caa[\u6c35\u6566],\u4e10\ud84d\ude6b\u8a72\u8086\u8655<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: B\u1ed5n th\u00f4n \u0111\u1ecba ph\u1eadn C\u1ea7n Th\u01a1, C\u00e1i K\u00e8, Tham R\u00f4n, C\u00e1i S\u1ed9p cai t\u1ee9 x\u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m d\u1ecbch: \u0110\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a b\u1ed5n th\u00f4n g\u1ed3m 4 x\u1ee9: x\u1ee9 C\u1ea7n Th\u01a1, x\u1ee9 C\u00e1i K\u00e8, x\u1ee9 Tham R\u00f4n, x\u1ee9 C\u00e1i S\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u l\u00e0 x\u00f3m, mi\u1ec7t, khu v\u1ef1c d\u00e2n c\u01b0. B\u1ed1n x\u1ee9 tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u l\u00e0 c\u00e1c khu v\u1ef1c d\u00e2n c\u01b0 \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd c\u00e1c r\u1ea1ch C\u1ea7n Th\u01a1, r\u1ea1ch C\u00e1i K\u00e8, r\u1ea1ch Tham R\u00f4n, r\u1ea1ch C\u00e1i S\u1ed9p.<\/p>\n\n\n\n<p>3 r\u1ea1ch C\u1ea7n Th\u01a1, C\u00e1i K\u00e8, Tham R\u00f4n n\u00f3i tr\u00ean, tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Long Xuy\u00ean 1886 (Plan topographique de l&#8217;arrondissement de Longxuyen 1886) ghi l\u00e0: \u201cR. Cantho B\u00e9\u201d, \u201cR. Tham R\u00f4n\u201d, \u201cR. C\u00e1i K\u00e8\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>2 ch\u1eef \u8caa[\u6c35\u6566] \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u, trong Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 An Giang (Nxb Tp. HCM, 1995), phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cTham \u0110\u00f4n\u201d (tr.256), c\u00f2n ch\u00fang t\u00f4i th\u00ec phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cTham R\u00f4n\u201d. S\u1edf d\u0129 ch\u00fang t\u00f4i phi\u00ean \u00e2m nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 v\u00ec B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Long Xuy\u00ean 1886 n\u00f3i tr\u00ean v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u01b0 li\u1ec7u kh\u00e1c, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean 1920 (Plan topographique de la province de Longxuyen 1920), \u0110\u1ecba ch\u00ed t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean, \u1ea5n b\u1ea3n 1924 (Monographie de la Province de Longxuy\u00ean (Cochinchine) \u9f8d\u5ddd\u7701), \u00c9ditions du Moniteur de l\u2019Indochine, Hanoi, 1924) c\u1ee7a Victor Duvernoy \u0111\u1ec1u ghi t\u00ean r\u1ea1ch \u0111ang x\u00e9t l\u00e0 \u201cTham R\u00f4n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb c\u00e1c th\u00f4ng tin v\u1eeba n\u00eau, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m cho r\u1eb1ng, d\u00f9 cho c\u00e1c nh\u00e0 l\u1eadp \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng n\u0103m 1836 d\u00f9ng 2 ch\u1eef N\u00f4m \u201c\u8caa[\u6c35\u6566]\u201d \u0111\u1ec3 k\u00fd \u00e2m 2 t\u1eeb g\u00ec \u0111i n\u1eefa th\u00ec t\u00ean ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef \u201cTham R\u00f4n\u201d c\u0169ng \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u1ec5 l\u1eafm l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m 1886.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo ghi nh\u1eadn c\u1ee7a Victor Duvernoy, trong \u0110\u1ecba ch\u00ed t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean &#8211; \u1ea5n b\u1ea3n 1924, c\u1ea7u Tham R\u00f4n t\u1ea1i c\u00e2y s\u1ed1 29,530 l\u00e0 lo\u1ea1i c\u1ea7u s\u1eaft Eiffel s\u1ed1 2, d\u00e0i 21m, r\u1ed9ng 2,84m, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i n\u0103m 1913 (tr.16). C\u0169ng theo t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y, kinh Tham R\u00f4n d\u00e0i 20km, r\u1ed9ng 10m, s\u00e2u 2,50m.<\/p>\n\n\n\n<p>Kinh Tham R\u00f4n, tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean 1920 ghi l\u00e0 \u201cCanal Tham Ron\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam, trong cu\u1ed1n T\u1ec9nh An Giang 1959 (Nxb Ph\u01b0\u01a1ng Nam V\u0103n Ngh\u1ec7, S\u1ea3i G\u00f2n, 1959) vi\u1ebft v\u1ec1 r\u1ea1ch v\u00e0 kinh Tham R\u00f4n nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cR\u1ea1ch v\u00e0 kinh Tham R\u00f4m l\u01b0u th\u00f4ng cho ghe v\u00e0 t\u00e0u s\u00f4ng h\u1ea1ng nh\u1ecf (d\u00e0i 66 c\u00e2y s\u1ed1)\u201d (tr.18).<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam \u0111\u00e3 vi\u1ebft sai ho\u1eb7c nh\u00e0 in s\u1eafp ch\u1eef sai n\u00ean \u201cR\u00f4n\u201d th\u00e0nh \u201cR\u00f4m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ed t\u1ec9nh An Giang 1963 c\u00f3 2 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kinh Tham R\u00f4n:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKinh Tham-r\u00f4n d\u00e0i 21 km ch\u1ea3y d\u1ecdc theo ranh h\u1ea1t An-Giang \u2013 PhongDinh, t\u1eeb R\u1ea1ch Th\u1ed1t-N\u1ed1t \u0111\u1ebfn G\u00f2-\u0111\u1ecf (sic).<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cR\u1ea1ch Th\u1ed1t-n\u1ed1t t\u1eeb Qu\u1eadn Th\u1ed1t-n\u1ed1t \u0111\u1ebfn Gi\u1ed3ng Ri\u1ec1ng (Ki\u00ean Giang) g\u1eb7p kinh Th\u00e2m-r\u00f4n v\u00e0 Kinh Th\u1ea7y 8 t\u1ea1i km 25 (C\u1edd \u0111\u1ecf) x\u1ea3 Th\u1ea1nh-Ph\u00fa.\u201d (tr.30)<\/p>\n\n\n\n<p>Theo ch\u00fang t\u00f4i t\u00ean kinh v\u1eabn l\u00e0 Tham-r\u00f4n m\u1eb7c d\u00f9 trong \u0111o\u1ea1n sau b\u1ecb \u0111\u00e1nh m\u00e1y sai th\u00e0nh \u201cTh\u00e2m-r\u00f4n\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m cho r\u1eb1ng, trong \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng l\u1eadp n\u0103m 1836, \u0111\u1ecba danh \u0111ang x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd \u00e2m b\u1eb1ng 2 ch\u1eef \u201c\u8caa[\u6c35\u6566]\u201d. Tr\u1ec5 l\u1eafm l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m 1886, \u0111\u1ecba danh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi b\u1eb1ng 2 ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef \u201cTham R\u00f4n\u201d. T\u00ean Tham R\u00f4n ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ed3n t\u1ea1i \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1963. Sau \u0111\u00f3, ch\u01b0a r\u00f5 t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o \u0111\u1ecba danh n\u00e0y \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Th\u01a1m R\u01a1m.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a Tham R\u00f4n l\u00e0 g\u00ec? R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Khmer t\u1eebng g\u1ecdi r\u1ea1ch Tham R\u00f4n l\u00e0 \u201cpr\u00eak Sam r\u00f4n\u201d, trong \u0111\u00f3 \u201cpr\u00eak\u201d \u1796\u17d2\u179a\u17c2\u1780 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 r\u1ea1ch, \u201cSam r\u00f4n\u201d \u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784 l\u00e0 [c\u00e2y] tr\u00f4m. M\u1ee7 c\u00e2y tr\u00f4m th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u00e0m n\u01b0\u1edbc gi\u1ea3i kh\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Sam &gt; Tham c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 Sala \u179f\u17b6\u179b\u17b6 (m\u1ed9t trong c\u00e1c ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 tr\u1ea1m d\u1eebng ch\u00e2n b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng) &gt; Tha La.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede T\u00e2y Ninh c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea1ch Tham R\u00f4n (m\u1ed9t chi l\u01b0u c\u1ee7a s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng v\u00e0 g\u1ea7n ng\u00e3 ba V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng \u2013 Ng\u00e3 C\u1eady \u2013 Ng\u00e3 B\u00e1t), r\u1ea1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh 1896. \u1ede Th\u1ee7 D\u1ea7u M\u1ed9t c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea1ch Tham R\u00f4n (m\u1ed9t chi l\u01b0u \u1edf b\u1edd tr\u00e1i c\u1ee7a S\u00f4ng B\u00e9), r\u1ea1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Th\u1ee7 D\u1ea7u M\u1ed9t 1890.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed3i x\u01b0a c\u00e2y tr\u00f4m m\u1ecdc hoang kh\u00e1 nhi\u1ec1u n\u01a1i. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 d\u00f9ng t\u00ean c\u00e2y l\u00e0m t\u00ean r\u1ea1ch, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 \u1edf Th\u1ed1t N\u1ed1t c\u00f3 r\u1ea1ch Tr\u00f4m (m\u1ed9t chi l\u01b0u b\u00ean b\u1edd ph\u1ea3i r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t, c\u00e1ch v\u00e0m r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t kho\u1ea3ng 5 km). C\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft t\u00ean r\u1ea1ch Tr\u00f4m do ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1eb7t ra hay l\u00e0 r\u1ea1ch n\u00e0y v\u1ed1n c\u00f3 t\u00ean ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 \u201cSam r\u00f4n\u201d, v\u1ec1 sau \u0111\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7t h\u00f3a th\u00e0nh \u201cTr\u00f4m\u201d, t\u1ee9c d\u1ecbch ngh\u0129a ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i phi\u00ean \u00e2m. S\u1edf d\u0129 ch\u00fang t\u00f4i n\u00eau v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Vi\u1ec7t h\u00f3a theo ngh\u0129a l\u00e0 v\u00ec \u1edf b\u00ean b\u1edd t\u1ea3 s\u00f4ng H\u1eadu c\u00f3 \u201cQua ch\u00e2u\u201d \u74dc\u5dde, t\u1ee5c danh \u201cc\u00f9 lao B\u00ed\u201d \u5ca3\u5d97\u79d8 (theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed, quy\u1ec3n 2). C\u00f9 lao n\u00e0y, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd trong Le Cisbassac cho bi\u1ebft t\u00ean ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 \u201ck\u00f2h Iopou\u201d. M\u00e0 \u201ck\u00f2h\u201d \u1780\u17c4\u17c7 th\u00ec c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ed3n hay c\u00f9 lao, \u201cIopou\u201d \u179b\u17d2\u1796\u17c5 th\u00ec c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 b\u00ed r\u1ee3. Nh\u01b0 v\u1eady, t\u00ean c\u00f9 lao B\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i do ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1eb7t ra m\u00e0 l\u00e0 Vi\u1ec7t h\u00f3a theo ngh\u0129a t\u1eeb t\u00ean g\u1ecdi \u201ck\u00f2h Iopou\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ecm hi\u1ec3u ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ecba danh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t kh\u00f3. Do v\u1eady m\u00e0 ch\u00fang ch\u1ec9 t\u1ea1m ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n \u0111\u1ecba danh Th\u01a1m R\u01a1m \u1edf Th\u1ed1t N\u1ed1t kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn \u201cm\u00f9i th\u01a1m c\u1ee7a r\u01a1m\u201d, b\u1edfi l\u1ebd t\u00ean x\u01b0a c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 \u201cTham R\u00f4n\u201d, m\u00e0 \u201cTham R\u00f4n\u201d th\u00ec r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ti\u1ebfng Khmer \u201cSam r\u00f4n\u201d \u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784, ngh\u0129a l\u00e0 [c\u00e2y] tr\u00f4m. Ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 th\u00f4i ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e1c quy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/441692165_7966562153368415_8276062131597893314_n.jpg?_nc_cat=101&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=z7yamQiSb8AQ7kNvgFYH8fH&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYBQ-ideS_q7SwOVntkpDppgj9mo78YkjWm5Pcd7ejFpqQ&amp;oe=668701A3\" alt=\"\" style=\"width:685px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/444501849_7966562190035078_135206094232269293_n.jpg?_nc_cat=103&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=e8ctBPE5CK4Q7kNvgF9KEvy&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYASg3c970NLmoACWGnd47T6QWHG_Rtr9K1Q7ON96H7Flg&amp;oe=66870BA7\" alt=\"\" style=\"width:692px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/444480470_7966562173368413_8219650252089647847_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=xXul6mef5DwQ7kNvgHx2aKO&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYCLep61iTrXWWu95gZ-CuA5Ph90y7817kMpYm8Y8uzfVA&amp;oe=6686EA24\" alt=\"\" style=\"width:684px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100007347915127&amp;comment_id=Y29tbWVudDo3OTY2NTY0MjU2NzAxNTM4Xzk0NTc0NDU5MzkxMjQ1NA%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWYIU0du0yqR9NtFizH8sjKobBpmpxZfLt3G6R23_qQ6shRLpdxwBNHpjpPAYss2mR2aor0_H36UFTk33gqqs3OpSnserNne5zmJ8mC9qlZx_SdSC-Kn3DFjZFM8zgdlOsBIThE-MegC-mlErYrsT0ykxT1Q34zDbqGRtlEueVPOTULv1p9aOan3YsqK10sm3s&amp;__tn__=R]-R\">Sok Kha Mo Ni<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Omon c\u00f3 Ch\u00f9a pothi som rong ( c\u00e2y l\u00e2m v\u1ed3 v\u00e0 c\u00e2y tr\u00f4m). X\u00f3m xung quanh ch\u00f9a mang t\u00ean som rong.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/444483289_3656937287894499_2580014075054519188_n.jpg?_nc_cat=103&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=bd9a62&amp;_nc_ohc=JBvI1FgyJooQ7kNvgGbgN1o&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYAkgEE5EJC88nPD_leWtsOwgDx2nYGLGg-OtjmfqH4lRg&amp;oe=6686F6F9\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid025UKUaBJibZmAHAz6xTmiW3ptnVhUvqXioXm9Z1THoXXiPKvroxoJNyRKmCvC7xj7l?__cft__[0]=AZWYIU0du0yqR9NtFizH8sjKobBpmpxZfLt3G6R23_qQ6shRLpdxwBNHpjpPAYss2mR2aor0_H36UFTk33gqqs3OpSnserNne5zmJ8mC9qlZx_SdSC-Kn3DFjZFM8zgdlOsBIThE-MegC-mlErYrsT0ykxT1Q34zDbqGRtlEueVPOTULv1p9aOan3YsqK10sm3s&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">Ngu\u1ed3n<\/a>: Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p (C\u00e1 v\u00e0ng)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-embed-handler wp-block-embed-embed-handler\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid025UKUaBJibZmAHAz6xTmiW3ptnVhUvqXioXm9Z1THoXXiPKvroxoJNyRKmCvC7xj7l?cft[0]=AZWYIU0du0yqR9NtFizH8sjKobBpmpxZfLt3G6R23_qQ6shRLpdxwBNHpjpPAYss2mR2aor0_H36UFTk33gqqs3OpSnserNne5zmJ8mC9qlZx_SdSC-Kn3DFjZFM8zgdlOsBIThE-MegC-mlErYrsT0ykxT1Q34zDbqGRtlEueVPOTULv1p9aOan3YsqK10sm3s&#038;tn=%2CO%2CP-R\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u01a1m R\u01a1m l\u00e0 t\u00ean r\u1ea1ch, t\u00ean c\u1ea7u, t\u00ean ch\u1ee3, t\u00ean l\u00e0ng ngh\u1ec1 \u0111an l\u01b0\u1edbi\u2026 \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n H\u01b0ng, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1. C\u00e1i t\u00ean Th\u01a1m R\u01a1m khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn M\u00d9I TH\u01a0M C\u1ee6A R\u01a0M. Trong b\u00e0i \u201cL\u00e0ng \u0111an l\u01b0\u1edbi Th\u01a1m R\u01a1m\u201d \u0111\u0103ng tr\u00ean Mekong Delta Explorer (kh\u00f4ng ghi ng\u00e0y \u0111\u0103ng, &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/06\/30\/nguon-goc-dia-danh-thom-rom-o-thot-not\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">NGU\u1ed2N G\u1ed0C \u0110\u1ecaA DANH \u201cTH\u01a0M R\u01a0M\u201d \u1ede TH\u1ed0T N\u1ed0T<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[41,51],"class_list":["post-385","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-th","tag-cao-van-nghiep","tag-thom-rom"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=385"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/385\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}