{"id":416,"date":"2024-06-30T19:26:56","date_gmt":"2024-06-30T12:26:56","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=416"},"modified":"2024-06-30T19:26:56","modified_gmt":"2024-06-30T12:26:56","slug":"dia-danh-trang-bang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/06\/30\/dia-danh-trang-bang\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ecaA DANH TR\u1ea2NG B\u00c0NG"},"content":{"rendered":"\n<p>Tr\u1ea3ng B\u00e0ng l\u00e0 t\u00ean r\u1ea1ch, t\u00ean ch\u1ee3, t\u00ean x\u1ee9, t\u00ean h\u1ea1t thanh tra, t\u00ean qu\u1eadn, t\u00ean huy\u1ec7n, t\u00ean th\u1ecb x\u00e3\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Trong T\u1ef1 v\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i mi\u1ec1n Nam (Nxb Tr\u1ebb, 1999), c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ecba danh Tr\u1ea3ng B\u00e0ng nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n: <strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__[0]=AZX4CypAYZ5Z6mIcAWNT9z6bvWdXRsl2WteLaQD0hftDnbC7XrTTC50IpGDT9teN-CIIMR4nYhggUtEh2HMZ8UOHSV-Xsb79GPIkfq5QdnPpU_4aORlcmVbLCl66xt9jXRINcshJkIq9RZ9ARXtWSivmuI0LZxCtLfyK0R78SeunxnkVMRpxiUxUyRTbDyW6YW9fcaCdQsk200fwLOAtLvSE&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-embed-handler wp-block-embed-embed-handler\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid02njmXZ5iYaysu8cxnfgaD2ffub35KeL6ZbqeLawFVZG2fZCU2jSbFpzUGvXN5h3vxl?cft[0]=AZX4CypAYZ5Z6mIcAWNT9z6bvWdXRsl2WteLaQD0hftDnbC7XrTTC50IpGDT9teN-CIIMR4nYhggUtEh2HMZ8UOHSV-Xsb79GPIkfq5QdnPpU_4aORlcmVbLCl66xt9jXRINcshJkIq9RZ9ARXtWSivmuI0LZxCtLfyK0R78SeunxnkVMRpxiUxUyRTbDyW6YW9fcaCdQsk200fwLOAtLvSE&#038;tn=%2CO%2CP-R\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201cC\u01a1 <a><\/a>Me: srok okn\u00e0 p\u1eb5n (Di c\u1ea3o T.V.K trong Le Cissbassac).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m d\u1ecbch v\u00e0 ch\u1edd nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00eam: S\u1ed1c c\u1ee7a quan l\u1edbn P\u1eb5n.\u201d (tr.608).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong \u0110\u1ea1i Nam qu\u1ea5c \u00e2m t\u1ef1 v\u1ecb (Tom I, 1895), m\u1ee5c t\u1eeb \u201c\u508d B\u00e0ng\u201d, Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a cho bi\u1ebft: \u201cTr\u1ea3ng -. T\u00ean tr\u1ea3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecf b\u00e0ng, v\u1ec1 h\u1ea1t T\u00e2y-ninh.\u201d (tr.33). C\u0169ng theo Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a, trong \u0110\u1ea1i Nam qu\u1ea5c \u00e2m t\u1ef1 v\u1ecb (Tom II, 1896), m\u1ed9t trong c\u00e1c ngh\u0129a c\u1ee7a \u201c\u76de Tr\u1ea3ng\u201d l\u00e0 \u201cTr\u1ed1ng tr\u1ea3i, b\u1eb1ng ph\u1ea3ng; \u0111\u1ed3ng tr\u1ed1ng, \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng.\u201d (tr.471).<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, theo Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a, Tr\u1ea3ng B\u00e0ng \u76de\u508d l\u00e0 t\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng tr\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecf b\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTr\u1ea3ng\u201d v\u1edbi ngh\u0129a l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ed1ng tr\u1ea3i, J.F.M. G\u00e9nirel trong Dictionnaire Annamite-Fran\u00e7ais 1898 ch\u00e9p ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201c\u6d6a\u201d (p.869), Jean Bonet trong Dictionnaire Annamite-Fran\u00e7ais 1899 c\u0169ng ch\u00e9p ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201c\u6d6a\u201d v\u00e0 ch\u00fa th\u00eam: C\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u76de\u201d (p.340).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0ng, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ecf b\u00e0ng, l\u00e0 lo\u1ea1i c\u1ecf th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1n \u0111\u1ec7m, n\u00f3p, bao, t\u00fai x\u00e1ch\u2026 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Lepironia articulata. V\u1edbi ngh\u0129a n\u00e0y, Jean Bonet trong Dictionnaire Annamite-Fran\u00e7ais 1899 c\u0169ng ch\u00e9p ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201c\u508d\u201d (p.18), c\u00f2n J.F.M. G\u00e9nirel trong Dictionnaire Annamite-Fran\u00e7ais 1898 th\u00ec ch\u00e9p ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201c\u65c1\u201d (p.19).<\/p>\n\n\n\n<p>Theo B\u1ea3ng k\u00ea l\u00e0ng, \u1ea5p, t\u1ed5ng, qu\u1eadn, t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh &#8211; n\u0103m 1923 c\u1ee7a Vi\u1ec7n Vi\u1ec5n \u0110\u00f4ng B\u00e1c C\u1ed5 H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0ng Long-ch\u1eef \u9686\u6e1a, t\u1ed5ng Giai-ho\u00e1 \u4f73\u5316, qu\u1eadn Tr\u1ea3ng B\u00e0ng \u76de\u76e4 c\u00f3 4 \u1ea5p: \u201cX\u00f3m M\u1edbi \u576b\u8cb7, X\u00f3m D\u1ea7u \u576b\u6cb9, X\u00f3m B\u00e0u B\u00e0ng \u576b\u6ce1\u65c1, X\u00f3m B\u00e0u N\u0103ng \u576b\u6ce1\u80fd\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo ch\u00fang t\u00f4i, r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u201cD\u1ea7u\u201d \u6cb9 l\u00e0 c\u00e2y d\u1ea7u, \u201cB\u00e0ng\u201d \u65c1 l\u00e0 c\u1ecf b\u00e0ng, \u201cN\u0103ng\u201d \u80fd l\u00e0 c\u1ecf n\u0103n (t\u1ee9c \u201cN\u0103n\u201d b\u1ecb vi\u1ebft sai ch\u00ednh t\u1ea3 th\u00e0nh \u201cN\u0103ng\u201d, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 t\u00ean c\u1ee7a c\u1ee5 Phan Thanh Gi\u1ea3n \u6f58\u6e05\u7c21 h\u1ed3i x\u01b0a h\u1ed3i c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e0 vi\u1ebft l\u00e0 \u201cGi\u1ea3ng\u201d, h\u1ecd Li\u00ean \u9023 c\u0169ng b\u1ecb vi\u1ebft sai th\u00e0nh \u201cLi\u00eang\u201d). B\u00e0ng v\u00e0 n\u0103n l\u00e0 2 lo\u1ea1i c\u1ecf th\u01b0\u1eddng sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t nhi\u1ec5m ph\u00e8n n\u1eb7ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ean x\u1ee9 Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, tr\u00ean m\u1ed9c b\u1ea3n n\u0103m M\u1eadu Tu\u1ea5t (1898) c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i ch\u00f9a Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0u \u1edf Tr\u1ea3ng B\u00e0ng kh\u1eafc l\u00e0 \u201c\u76de\u76d8\u201d (ch\u1eef \u201c\u76de\u201d c\u00f3 \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 \u201ctr\u1ea3n\u201d ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1i ch\u00e9n nh\u1ecf; ch\u1eef \u201c\u76d8\u201d (gi\u1ea3n th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u1eef \u76e4) c\u00f3 \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 \u201cb\u00e0n\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1i m\u00e2m, c\u00e1i ch\u1eadu)[1].<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng (Inspection de Trang-bang) v\u1ed1n l\u00e0 h\u1ea1t thanh tra Quang Ho\u00e1. V\u00ec h\u1ea1t thanh tra Quang Ho\u00e1 \u0111\u1eb7t l\u1ef5 s\u1edf t\u1ea1i Tr\u1ea3ng B\u00e0ng n\u00ean kho\u1ea3ng n\u0103m 1863 \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng[2]. Theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 5\/6\/1871, h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng b\u1ecb gi\u1ea3i th\u1ec3, 3 t\u1ed5ng Giai Ho\u00e1, H\u00e0m Ninh H\u1ea1, M\u1ef9 Ninh b\u1ecb s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh, t\u1ed5ng C\u1ea7u An H\u1ea1 b\u1ecb s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ea1t thanh tra Ch\u1ee3 L\u1edbn, t\u1ed5ng M\u1ed9c Ho\u00e1 b\u1ecb s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ea1t thanh tra T\u00e2n An. Trong kho\u1ea3ng 1872-1874, h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh \u0111\u1ed5i g\u1ecdi h\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh (Arrondissement de Tay-ninh), th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 h\u1ea1t T\u00e2y Ninh. \u0110\u1ea7u n\u0103m 1900, h\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh (Province de Tay-ninh). Kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1903, qu\u1eadn Tr\u1ea3ng B\u00e0ng (\u201cPoste administratif de Trang-bang\u201d) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp g\u1ed3m 4 t\u1ed5ng Giai Ho\u00e1, H\u00e0m Ninh H\u1ea1, M\u1ef9 Ninh, Tri\u00eam Ho\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec \u0111\u1ecba b\u00e0n h\u1ea1t thanh tra Quang Ho\u00e1 (sau \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng) c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ecba b\u00e0n huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 c\u0169 n\u00ean Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a trong \u0110\u1ea1i Nam qu\u1ed1c \u00e2m t\u1ef1 v\u1ecb 1896, m\u1ee5c t\u1eeb \u201c\u4ed6 Tha\u201d m\u1edbi vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ecba danh Tha La nh\u01b0 sau: \u201c\u2026, t\u00ean x\u1ee9, \u1edf g\u1ea7n Tr\u1ea3ng-b\u00e0ng, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Quang-ho\u00e1.\u201d (tr.354)<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ean qu\u1eadn Tr\u1ea3ng B\u00e0ng trong B\u1ea3ng k\u00ea l\u00e0ng, \u1ea5p, t\u1ed5ng, qu\u1eadn, t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh &#8211; n\u0103m 1923 vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u76de\u76e4\u201d. L\u00fac \u0111\u00f3 qu\u1eadn n\u00e0y g\u1ed3m 3 t\u1ed5ng H\u00e0m Ninh H\u1ea1, M\u1ef9 Ninh, Tri\u00eam Ho\u00e1 v\u00ec t\u1ed5ng Giai Ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n sang qu\u1eadn Th\u00e1i B\u00ecnh m\u1edbi l\u1eadp trong kho\u1ea3ng 1917-1922.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ean qu\u1eadn Tr\u1ea3ng B\u00e0ng trong s\u1eafc phong ti\u00ean hi\u1ec1n Tr\u00f9m C\u1ea3 \u0110\u1eb7ng V\u1eeba \u5148\u8d12\ud840\uddb3\u5947\u9127\ud84c\udce3do vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i ban ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 6 n\u0103m B\u1ea3o \u0110\u1ea1i th\u1ee9 t\u00e1m (18\/10\/1933) c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u76de\u76e4\u201d [3].<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng, theo Hu\u00ecnh T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a, Tr\u1ea3ng B\u00e0ng \u76de\u508d l\u00e0 t\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng tr\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecf b\u00e0ng. Ch\u1eef b\u00e0ng v\u1edbi ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ecf b\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201c\u65c1\u201d, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 \u1ea5p X\u00f3m B\u00e0u B\u00e0ng \u576b\u6ce1\u65c1. C\u00f2n x\u1ee9 Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, qu\u1eadn Tr\u1ea3ng B\u00e0ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft \u76de\u76d8 ho\u1eb7c \u76de\u76e4 (ch\u1eef \u76d8 l\u00e0 gi\u1ea3n th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u1eef \u76e4). V\u00ec 2 ch\u1eef \u76de\u76e4 c\u00f3 \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 \u201cTr\u1ea3n B\u00e0n\u201d n\u00ean c\u00f3 nh\u00e0 phi\u00ean \u00e2m 2 ch\u1eef \u76de\u76e4 trong s\u1eafc phong Tr\u00f9m c\u1ea3 \u0110\u1eb7ng V\u1eeba l\u00e0 \u201cTr\u1ea3n B\u00e0n\u201d. Phi\u00ean \u00e2m nh\u01b0 v\u1eady tuy kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef l\u00e0 \u201cTr\u1ea3ng B\u00e0ng\u201d, nh\u01b0ng l\u1ea1i khi\u1ebfn ch\u00fang t\u00f4i li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u00ean quan Okn\u00e0 P\u1eb5n[4] trong Di c\u1ea3o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd (theo l\u1eddi k\u1ec3 c\u1ee7a c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt ng\u01b0\u1eddi Khmer g\u1ecdi Tr\u1ea3ng B\u00e0ng l\u00e0 Okn\u00e0 P\u1eb5n th\u00ec r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u201cP\u1eb5n\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c\/ b\u1ecb n\u00f3i tr\u1ea1i th\u00e0nh B\u00e0n, v\u00e0 v\u00ec B\u00e0n g\u1ea7n \u00e2m v\u1edbi B\u00e0ng (ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ecf b\u00e0ng) n\u00ean v\u1ec1 sau B\u00e0n b\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u00e0nh B\u00e0ng. C\u0169ng theo c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n trong T\u1ef1 v\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i mi\u1ec1n Nam, s\u00f4ng Nha M\u00e2n, trong Di c\u1ea3o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd vi\u1ebft l\u00e0 \u201cpr\u00eak okna m\u1eb5n\u201d (tr.552). Nh\u01b0 v\u1eady, r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 Okna\/ \u1ed0c nha &gt; Nha, M\u1eb5n &gt; M\u00e2n. N\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec t\u1ea1i Okn\u00e0\/ \u1ed0c nha trong \u0111\u1ecba danh Tr\u1ea3ng B\u00e0ng l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea3n ho\u1eb7c Tr\u1ea3ng? Th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u!<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n\n\n\n<p>[1] Tr\u00ean m\u1ed9c b\u1ea3n c\u00f3 c\u00e1c d\u00f2ng ch\u1eef sau \u0111\u00e2y: \u201c\u76de\u76d8\u8655\u798f\u6d41\u5bfa\u85cf\u677f. \u5929\u904b\u620a\u620c\u5e74\u5341\u4e8c\u6708\u521d\u516b\u65e5. \u962e\u662f\u5f97\u5949\u4f9b\u201d. T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: Tr\u1ea3ng B\u00e0ng x\u1ee9 Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0u t\u1ef1 t\u1ea1ng b\u1ea3n. Thi\u00ean v\u1eadn M\u1eadu Tu\u1ea5t ni\u00ean th\u1eadp nh\u1ecb nguy\u1ec7t s\u01a1 b\u00e1t nh\u1eadt. Nguy\u1ec5n Th\u1ecb \u0110\u1eafc ph\u1ee5ng c\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>[2] Trong T\u1eeb \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh Nam b\u1ed9 (Nxb Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia, 2008), t\u00e1c gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y: \u201cTr\u1ea3ng B\u00e0ng \u2013 H\u1ea1t thanh tra t\u1eeb 16-8-1867 do \u0111\u1ed5i t\u00ean t\u1eeb h\u1ea1t tht.Quang Ho\u00e1. Ng\u00e0y 5-6-1871 gi\u1ea3i th\u1ec3 nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ea1t tht.T\u00e2y Ninh. Xtn.\u201d (tr.1225). Ch\u00edn n\u0103m sau, trong cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed h\u00e0nh ch\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c 1859-1954 (Nxb T\u1ed5ng H\u1ee3p Tp. HCM, 2017), t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ea1t h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng nh\u01b0 sau: \u201cQuy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 17-2-1863 t\u00e1ch \u0111\u1ecba b\u00e0n c\u0169 huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 kh\u1ecfi ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh ri\u00eang, h\u1ea1t thanh tra Quang Ho\u00e1 ri\u00eang sau \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng v\u00ec l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, g\u1ed3m c\u00e1c t\u1ed5ng M\u1ef9 Ninh, Giai Ho\u00e1 v\u00e0 H\u00e0m Ninh H\u1ea1 (m\u1edbi l\u1eadp). T\u1ed5ng H\u00e0m Ninh H\u1ea1 c\u00f3 c\u00e1c th\u00f4n tr\u00edch t\u1eeb t\u1ed5ng H\u00e0m Ninh c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh c\u0169 v\u00e0 t\u1eeb t\u1ed5ng Long Tuy Th\u01b0\u1ee3ng huy\u1ec7n B\u00ecnh Long. Ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a t\u1ed5ng H\u00e0m Ninh c\u0169 \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ed5ng H\u00e0m Ninh Th\u01b0\u1ee3ng. [BOCF n\u0103m 1862-1863, k\u00fd hi\u1ec7u J.1014]. \u201cQuy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 11-2-1864 t\u00e1ch t\u1ed5ng C\u1ea7u An H\u1ea1 huy\u1ec7n B\u00ecnh Long nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, t\u00e1ch t\u1ed5ng B\u00ecnh Th\u1ea1nh Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh. Huy\u1ec7n B\u00ecnh Long c\u00f2n l\u1ea1i 3 t\u1ed5ng tr\u1ea3 v\u1ec1 v\u1ec1 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. [BOCF n\u0103m 1864-1865, k\u00fd hi\u1ec7u J.1016]. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 17-2-1863 v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp h\u1ea1t thanh tra Quang Ho\u00e1 v\u00e0 Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 11-2-1864 v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u00e1p nh\u1eadp t\u1ed5ng C\u1ea7u An H\u1ea1 v\u00e0o h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng\u201d, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean h\u1ea1t thanh tra Quang Ho\u00e1 th\u00e0nh h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng x\u1ea3y ra trong kho\u1ea3ng n\u0103m 1863, t\u1ee9c ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m tin c\u00e2u \u201cTr\u1ea3ng B\u00e0ng \u2013 H\u1ea1t thanh tra t\u1eeb 16-8-1867 do \u0111\u1ed5i t\u00ean t\u1eeb h\u1ea1t tht.Quang Ho\u00e1\u201d trong T\u1eeb \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh Nam b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p>[3] Nguy\u00ean v\u0103n c\u00e2u \u0111\u1ea7u l\u00e0: \u201c\u6555\u897f\u5be7\u7701\u76de\u76e4\u90e1\u54b8\u5be7\u4e0b\u7deb\u5609\u7984\u793e\u5949\u4e8b\u5148\u8d12\ud840\uddb3\u5947\u9127\ud84c\udce3\u2026\u201d. T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: S\u1eafc T\u00e2y Ninh t\u1ec9nh, Tr\u1ea3ng B\u00e0ng qu\u1eadn, H\u00e0m Ninh H\u1ea1 t\u1ed5ng, Gia L\u1ed9c x\u00e3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 ti\u00ean hi\u1ec1n Tr\u00f9m c\u1ea3 \u0110\u1eb7ng V\u1eeba&#8230; Nhi\u1ec1u nh\u00e0 cho r\u1eb1ng v\u1ecb ti\u00ean hi\u1ec1n n\u00e0y l\u00e0 \u00f4ng \u0110\u1eb7ng V\u0103n Tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u00ean hu\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 D\u1eeba, tr\u00ean bia m\u1ed9 c\u0169ng ghi l\u00e0 D\u1eeba, c\u00f2n \u0110\u1eb7ng th\u1ebf t\u1ed9c ph\u1ea3 th\u00ec ghi l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Th\u1ebf Tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>[4] Okn\u00e0, ch\u1eef Khmer l\u00e0 \u17a7\u1780\u1789\u17c9\u17b6, c\u00e1c c\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00fang ta h\u1ed3i x\u01b0a phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201c\u1ed0c nha\u201d, ch\u1eef N\u00f4m vi\u1ebft l\u00e0 \u5c4b\u7259 ho\u1eb7c \u5594\u7259. \u1ed0c nha l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. C\u0169ng c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u01b0 ch\u1ee9c danh \u201c\u1ed0c nha\u201d (\u17a7\u1780\u1789\u17c9\u17b6) c\u1ee7a \u00f4ng Lim Hak Seng (\u179b\u17b8\u1798\u17a0\u17b6\u1780\u17cb\u179f\u17c1\u1784), tr\u00ean b\u1ea3o th\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ti\u1ebfng Vi\u1ec7t l\u00e0 \u201cquan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c\u201d. (<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=pfbid02KiVcvbWsYzL7aA1rJj1kQq96bMcCb64UYY5GvqNSoaknrorsjuwdC6oafHQeWnbjl&amp;id=100007347915127&amp;__cft__[0]=AZX4CypAYZ5Z6mIcAWNT9z6bvWdXRsl2WteLaQD0hftDnbC7XrTTC50IpGDT9teN-CIIMR4nYhggUtEh2HMZ8UOHSV-Xsb79GPIkfq5QdnPpU_4aORlcmVbLCl66xt9jXRINcshJkIq9RZ9ARXtWSivmuI0LZxCtLfyK0R78SeunxnkVMRpxiUxUyRTbDyW6YW9fcaCdQsk200fwLOAtLvSE&amp;__tn__=-UK-R\">https:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=3057363574518543&amp;id=100007347915127<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/419702811_7439902056034430_3040031801899802974_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=B97MrPQqr1gQ7kNvgFTPvMJ&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYB5FBFltYNqJLNssdxIOFiHfVJMc-xYKkxiDWtQqvr3ew&amp;oe=66871217\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/419993552_7439908386033797_2074324759979893947_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=_hn_9zVJiyMQ7kNvgFdRzAR&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYA5AxUiJjB7FshKeXmEQHqVjOlm6I41yBshcgYxOlgFSw&amp;oe=668719C1\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":r94:\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100007347915127&amp;__cft__[0]=AZWOykvJ4w6eCttfaucxbqEfh9YeCc6q0_5u86rXJlyxdqEraQ2jV87iIO7lA6TLdBbVAPcfTXkQCdrch1gF2zObdCQziLXcbxtqESRdcPBm2x3mX-SqJRPvQ5oGTaj5etw&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>Sok Kha Mo Ni<\/strong><\/a><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=pfbid02KiVcvbWsYzL7aA1rJj1kQq96bMcCb64UYY5GvqNSoaknrorsjuwdC6oafHQeWnbjl&amp;id=100007347915127&amp;__cft__[0]=AZWOykvJ4w6eCttfaucxbqEfh9YeCc6q0_5u86rXJlyxdqEraQ2jV87iIO7lA6TLdBbVAPcfTXkQCdrch1gF2zObdCQziLXcbxtqESRdcPBm2x3mX-SqJRPvQ5oGTaj5etw&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">22 Th\u00e1ng 2, 2022<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-embed-handler wp-block-embed-embed-handler\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=pfbid02KiVcvbWsYzL7aA1rJj1kQq96bMcCb64UYY5GvqNSoaknrorsjuwdC6oafHQeWnbjl&#038;id=100007347915127&#038;cft[0]=AZWOykvJ4w6eCttfaucxbqEfh9YeCc6q0_5u86rXJlyxdqEraQ2jV87iIO7lA6TLdBbVAPcfTXkQCdrch1gF2zObdCQziLXcbxtqESRdcPBm2x3mX-SqJRPvQ5oGTaj5etw&#038;tn=%2CO%2CP-R\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c th\u1eddi vua Thi\u1ec7u Tr\u1ecb: lim hak Seng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi danh trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>*<\/p>\n\n\n\n<p>\u1796\u17d2\u179a\u17c7\u1785\u17c1\u178f\u17b7\u1799\u179a\u1794\u179f\u17cb \u17a7\u1780\u1789\u17c9\u17b6 \u179b\u17b8\u1798\u17a0\u17b6\u1780\u17cb\u179f\u17c1\u1784\u17d4<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/274459366_3057363661185201_1562884772894483098_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=833d8c&amp;_nc_ohc=NnQgCK6B-QQQ7kNvgFjBfwQ&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYAq1D7yPqLK3OGbItT62axbguOWiWO1Zm9wZjIdu0nbHg&amp;oe=668725A4\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/274368877_3057363757851858_5586117377275973312_n.jpg?_nc_cat=104&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=833d8c&amp;_nc_ohc=KvMO8DfW6tAQ7kNvgGaa-g6&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYDrtCXCV9pTYwaWvsrHqDtgzGqrXwSV710RKNsMulun4g&amp;oe=6687292D\" alt=\"\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tr\u1ea3ng B\u00e0ng l\u00e0 t\u00ean r\u1ea1ch, t\u00ean ch\u1ee3, t\u00ean x\u1ee9, t\u00ean h\u1ea1t thanh tra, t\u00ean qu\u1eadn, t\u00ean huy\u1ec7n, t\u00ean th\u1ecb x\u00e3\u2026 Trong T\u1ef1 v\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i mi\u1ec1n Nam (Nxb Tr\u1ebb, 1999), c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ecba danh Tr\u1ea3ng B\u00e0ng nh\u01b0 sau:<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[41],"class_list":["post-416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tr","tag-cao-van-nghiep"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=416"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/416\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}