{"id":428,"date":"2024-06-30T19:39:31","date_gmt":"2024-06-30T12:39:31","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=428"},"modified":"2024-06-30T19:39:31","modified_gmt":"2024-06-30T12:39:31","slug":"dia-danh-bac-lieu-vai-nghi-van","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/06\/30\/dia-danh-bac-lieu-vai-nghi-van\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ecaA DANH B\u1ea0C LI\u00caU \u2013 V\u00c0I NGHI V\u1ea4N"},"content":{"rendered":"\n<p>B\u1ea1c Li\u00eau l\u00e0 t\u00ean ch\u1ee3, tr\u00ean r\u1ea1ch, t\u00ean qu\u1eadn (poste administratif), t\u00ean h\u1ea1t tham bi\u1ec7n (arrondissement), th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 h\u1ea1t, t\u00ean t\u1ec9nh (province), t\u00ean th\u1ecb x\u00e3\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1ee3 B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, ch\u1ec9 th\u1ea5y t\u00ean ch\u1ee3 B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong cu\u1ed1n Ni\u00ean gi\u00e1m Nam K\u1ef3 1870 in n\u0103m 1869 (Annuaire de la Cochinchine Fran\u00e7aise pour l\u2019ann\u00e9 1870, Saigon, Imprimerie du Gouvernement, Saigon, 1869).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00e1c ch\u1ee3 S\u1ed1c Tr\u0103ng, B\u00e3i X\u00e0o, \u0110\u1ea1i Ng\u00e3i, B\u1ea1c Li\u00eau<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n: <strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-embed-handler wp-block-embed-embed-handler\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid02FPCf6FsTNbaW9ynihXe6DzWtb3sNLbedvu34qUZWmXRLz94ZB4ZoLxzFS3N5xMbal?cft[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2&#8211;HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&#038;tn=%2CO%2CP-R\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>(Nguy\u00ean v\u0103n: March\u00e9s Soc-trang, Bay-xao, Dai-ngay, Bac-lieu) \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u1ea1t thanh tra S\u1ed1c Tr\u0103ng (Inspection de Soc-trang). Kho\u1ea3ng cu\u1ed1i n\u0103m 1882, qu\u1eadn B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp g\u1ed3m 2 t\u1ed5ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0 v\u00e0 Th\u1ea1nh H\u01b0ng, l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1eb7t t\u1ea1i B\u1ea1c Li\u00eau (theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 18\/7\/1882). Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 nhi\u1ec7m cai qu\u1ea3n qu\u1eadn B\u1ea1c Li\u00eau l\u00e0 quan huy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n x\u1ee9. \u0110\u1ebfn kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1883, h\u1ea1t B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp c\u0169ng g\u1ed3m 2 t\u1ed5ng Th\u1ea1nh Ho\u00e0, Th\u1ea1nh H\u01b0ng v\u1ed1n thu\u1ed9c h\u1ea1t S\u1ed1c Tr\u0103ng v\u00e0 3 t\u1ed5ng Long Thu\u1ef7, Qu\u1ea3ng Long, Qu\u1ea3ng Xuy\u00ean v\u1ed1n thu\u1ed9c h\u1ea1t R\u1ea1ch Gi\u00e1, l\u1ef5 s\u1edf t\u1ea1i B\u1ea1c Li\u00eau (theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 18\/12\/1882). \u0110\u1ea7u n\u0103m 1990, h\u1ea1t B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ec9nh B\u1ea1c Li\u00eau (theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 20\/12\/1899).<\/p>\n\n\n\n<p>Trong cu\u1ed1n Nam K\u1ef3 v\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh mi\u1ec1n T\u00e2y in n\u0103m 1894 (La Cochichine et ses habitants: Provinces de l\u2019Ouest, Saigon, Imprimerie Commerciale Rey, 1894), B\u00e1c s\u0129 J.C. Baurac cho r\u1eb1ng, ch\u00e2u th\u00e0nh B\u1ea1c Li\u00eau n\u1eb1m hai b\u00ean b\u1edd r\u1ea1ch B\u1ea1c Li\u00eau, c\u01b0 d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba g\u1ed3m ng\u01b0\u1eddi Hoa, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Mi\u00ean, trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Hoa chi\u1ebfm ph\u1ea7n l\u1edbn. (Bac-lieu (ville).- Situ\u00e9 sur les deux rives du rach B\u1ea1c-lieu\u2026 La population indig\u00e8ne est compos\u00e9e de Chinois, d\u2019Annamites et de Cambodgiens; les Chinois sont en majorit\u00e9\u2026\u201d) (p.372)<\/p>\n\n\n\n<p>Trong cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed t\u1ec9nh B\u1ea1c Li\u00eau \u1ea5n b\u1ea3n 1925 (Monographie de la province de Baclieu, Saigon, Imprimerie de l\u2019Union Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ee7a, 1925), Louis Girerd cho bi\u1ebft: T\u1eeb B\u1ea1c Li\u00eau c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1 \u2013 li\u1ec1u tranh\u201d (Le mot Bacli\u00eau signifiant p\u00eacherie-chaume). (p.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"16\" width=\"16\" alt=\"\ud83d\ude0e\" src=\"https:\/\/static.xx.fbcdn.net\/images\/emoji.php\/v9\/t83\/1\/16\/1f60e.png\"><\/p>\n\n\n\n<p>Trong T\u1ef1 v\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i mi\u1ec1n Nam (Nxb Tr\u1ebb, 1999), c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cB\u1ea1c Li\u00eau: \u0111d, t\u1ec9nh s\u1ed1 20 c\u1ee7a N.V. \u0111\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u00faa g\u1ea1o, mu\u1ed1i, c\u00e1 bi\u1ec3n, t\u00f4m t\u00e9p t\u01b0\u01a1i v\u00e0 t\u00f4m kh\u00f4. C\u00f3 c\u00e2u h\u00e1t v\u00ed:<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea1c Li\u00eau n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y l\u1edd \u0111\u1edd,<\/p>\n\n\n\n<p>D\u01b0\u1edbi s\u00f4ng c\u00e1 ch\u1ed1t, tr\u00ean b\u1edd Tri\u1ec1u ch\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec1u ch\u00e2u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, v\u00ec th\u1eddi Ph\u00e1p, h\u1ecd \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00f4ng. Truy nguy\u00ean, C\u01a1 Me g\u1ecdi B\u1ea1c Li\u00eau l\u00e0 P\u00f4 Loeu (P\u00f4 l\u00e0 c\u00e2y L\u00e2m V\u1ed3, Ph\u1eadt nh\u1eadp Ni\u1ebft B\u00e0n d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y n\u00e0y, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi Mi\u00ean r\u1ea5t tr\u1ecdng v\u1ecdng v\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed1n. C\u00f2n loeu l\u00e0 tr\u00ean cao. P\u00f4 Loeu l\u00e0 ch\u1ed7, v\u00f9ng c\u00f3 c\u00e2y B\u1ed3 \u0110\u1ec1 (L\u00e2m V\u1ed3) cao nh\u1ee9t.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u \u0111\u1ecdc P\u00f4 L\u00e9o, \u00e2m ra ti\u1ebfng ta l\u00e0 B\u1ea1c Li\u00eau (b\u1ea1c l\u00e0 m\u1ecfng, x\u1ea5u, b\u1ea1c b\u1ebdo). (Kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i B\u1eafc Li\u00eau, v\u00ec v\u1ed1n \u1edf v\u1ec1 Nam tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 Vi\u1ec7t Nam).<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00f4 Loeu, c\u0169ng vi\u1ebft P\u00f4 Loeuh.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ec9nh B\u1ea1c Li\u00eau nay l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a t\u1ec9nh Minh H\u1ea3i (g\u1ed3m C\u00e0 Mau v\u00e0 B\u1ea1c Li\u00eau).\u201d (tr.59)<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00c0I NGHI V\u1ea4N<\/p>\n\n\n\n<p>1. Nghi v\u1ea5n v\u1ec1 t\u00ean ti\u1ebfng Khmer:<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Wikipedia ti\u1ebfng Khmer, \u0111\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u1796\u179b\u179b\u17b6\u179c\u201d (Google phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 Pol Leav). (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fkm.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25E1%259E%2596%25E1%259E%259B%25E1%259E%259B%25E1%259E%25B6%25E1%259E%259C%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR07eAyoU1SuyhNez2sF-BkXB1iK_m3ya1nJyO_jJo4NEGzkNUSWHJsDfc4_aem_TPOHyOSKfNiF-NqtkoS8eQ&amp;h=AT0-Nos35i_Za9sd64gMb7ARrd30P_j9dKldepkrlAcMORvtC334bwJ1uHd_dbyw5Fhf_5dqv2ONW8CakTIQrJu-uyCxfjDxc2R_iv8bjqNj2-skJ7VKA3X7aCTEOAsU5g&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT25UvITau0F6NtjWVGVLRAFcBjPap4VImacAZ2LLqYTlpbB5JrRmA7NJ3IHj2cbaUwLIV4J79V4W3pG2EVi_73gQ9mFK6Vj0iPqXqjzs_-euIDyFTP-HbN6j6lUnqPhkaWi8-4RjvyfJPityobg0TSmzQNofUj0buKHAjCRFYN9JKjMspi_zk63zUBLBsxWGRjPbVyymY4vf4jCmFWurLOn8mtTprmc6dST5Zfz\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/km.wikipedia.org\/&#8230;\/%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%9B&#8230;<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>Theo T\u1eeb \u0111i\u1ec3n Khmer Vi\u1ec7t, \u1796\u179b (Pol) l\u00e0 \u201cQu\u00e2n l\u00ednh, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i\u201d v\u00e0 \u179b\u17b6\u179c (Leav) l\u00e0 \u201cN\u01b0\u1edbc L\u00e0o\u201d. V\u1eady \u00fd ngh\u0129a \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ecba danh \u1796\u179b\u179b\u17b6\u179c (Pol Leav) l\u00e0 g\u00ec? C\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o kh\u00f4ng? N\u1ebfu l\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o, v\u1eady th\u00ec s\u1ef1 t\u00edch c\u00f3 li\u00ean quan nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n n\u1ebfu B\u1ea1c Li\u00eau l\u00e0 \u201cP\u00f4 Loeu\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u201cch\u1ed7, v\u00f9ng c\u00f3 c\u00e2y B\u1ed3 \u0110\u1ec1 (L\u00e2m V\u1ed3) cao nh\u1ee9t\u201d nh\u01b0 l\u1eddi c\u1ee7a c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng, v\u1eady th\u00ec ch\u1eef Khmer vi\u1ebft ra sao? (Ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft \u201cP\u00f4\u201d ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e2y b\u1ed3 \u0111\u1ec1, ch\u1eef Khmer l\u00e0 \u1796\u17c4\u1792\u17b7\u17cd).<\/p>\n\n\n\n<p>2. Nghi v\u1ea5n v\u1ec1 t\u00ean ch\u1eef H\u00e1n\/ ch\u1eef N\u00f4m:<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ea1t B\u1ea1c Li\u00eau, trong cu\u1ed1n Nam K\u1ef3 \u0111\u1ecba h\u1ea1t t\u1ed5ng th\u00f4n danh hi\u1ec7u m\u1ee5c l\u1ee5c \u2013 San \u0111\u1ecbnh n\u0103m Nh\u00e2m Th\u00ecn 1892 c\u1ee7a To\u00e0 Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nam K\u1ef3 vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u6cca\u907c\u8f44\u201d (T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: B\u1ea1c Li\u00eau h\u1ea1t). L\u00fac \u0111\u00f3 h\u1ea1t B\u1ea1c Li\u00eau g\u1ed3m 5 t\u1ed5ng: \u76db\u548c (Th\u1ea1nh Ho\u00e0), \u76db\u8208 (Th\u1ea1nh H\u01b0ng), \u9686\u6c34 (Long Thu\u1ef7), \u5ee3\u9686 (Qu\u1ea3ng Long), \u5ee3\u5ddd (Qu\u1ea3ng Xuy\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t Bac lieu 1898 (Plan topographique de l&#8217;arrondissement de Bac-Lieu 1896) ghi \u0111\u1ecba danh \u0111ang x\u00e9t l\u00e0 \u201cB\u00e1c-Li\u00eau\u201d. (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbtv1b53029527s%2Ff1%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR0t275p7-ioqUpIHQDAKF6JLTj2EW8cVPP8cTpLXCganjQ9Z3QZwH4EjW8_aem_bz_bDOgmlGaja3AenFo8Iw&amp;h=AT2qzNQ-utLZChrGnJPYymQhIpWtOqLEDtwSMArWNxXti6jPZqAs9h6IHKgIbCHfd6L5tfZYReJGjYb5YVEKV7y6a5HFSqYFckblOnU3q5yj_T1C1fKC-_up7jcKpJFAuQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT25UvITau0F6NtjWVGVLRAFcBjPap4VImacAZ2LLqYTlpbB5JrRmA7NJ3IHj2cbaUwLIV4J79V4W3pG2EVi_73gQ9mFK6Vj0iPqXqjzs_-euIDyFTP-HbN6j6lUnqPhkaWi8-4RjvyfJPityobg0TSmzQNofUj0buKHAjCRFYN9JKjMspi_zk63zUBLBsxWGRjPbVyymY4vf4jCmFWurLOn8mtTprmc6dST5Zfz\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b53029527s\/f1<\/a>.)<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ea1c Li\u00eau (t\u00ean h\u1ea1t v\u00e0 t\u00ean ch\u1ee3), trong cu\u1ed1n L\u1ecbch Annam th\u00f4ng d\u1ee5ng trong Nam K\u1ef3 1899 c\u1ee7a To\u00e0 Th\u00f4ng ng\u00f4n quan Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c (Saigon, Nh\u00e0 in Qu\u1ea3n h\u1ea1t, 1899) in l\u00e0 \u201cB\u1eafc-li\u00eau\u201d. C\u0169ng theo cu\u1ed1n n\u00e0y, \u201cCh\u1ee3 B\u1eafc-li\u00eau, t\u1ea1i l\u00e0ng V\u1ec9nh L\u1ee3i, t\u1ed5ng Thanh-ho\u00e0.\u201d (tr.180). V\u1ec1 t\u00ean l\u00e0ng v\u00e0 t\u00ean t\u1ed5ng, theo ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 V\u0129nh L\u1ee3i (h\u1ed3i x\u01b0a ch\u1eef V\u0129nh th\u01b0\u1eddng b\u1ecb vi\u1ebft sai th\u00e0nh V\u1ec9nh) v\u00e0 Th\u1ea1nh Ho\u00e0 (trong m\u1ee5c \u201cS\u1ed1 hi\u1ec7u l\u00e0ng trong m\u1ed7i ph\u1ea7n t\u1ed5ng\u201d in \u201cT\u1ed4NG TH\u1ea0NH-HO\u00c0\u201d). V\u1ec1 t\u1eeb \u201cB\u1eafc\u201d (trong B\u1eafc Li\u00eau) c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 do trong b\u1ea3n ti\u1ebfng Ph\u00e1p vi\u1ebft l\u00e0 \u201cBac\u201d, c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 L\u1ecbch Annam th\u00f4ng d\u1ee5ng trong Nam K\u1ef3 1899 ghi th\u00eam d\u1ea5u thanh sai th\u00e0nh \u201cB\u1eafc\u201d, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ean ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 \u201c\u5317\u201d (B\u1eafc) (xin xem th\u00eam \u0111o\u1ea1n tr\u00edch t\u1eeb website Baidu \u1edf d\u01b0\u1edbi).<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i, \u0111\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c Louis Girerd 1925 gi\u1ea3i th\u00edch l\u00e0 \u201cp\u00eacherie-chaume\u201d (ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1 \u2013 li\u1ec1u tranh).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 l\u1ebd Louis Girerd hi\u1ec3u \u201cB\u1ea1c\u201d \u8584 l\u00e0 ngh\u1ec1 h\u1ea1 b\u1ea1c, ngh\u0129a l\u00e0 ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1, ngh\u1ec1 ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi; \u201cLi\u00eau\u201d \u5bee l\u00e0 mao li\u00eau ngh\u0129a l\u00e0 li\u1ec1u tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau, Wikipedia ti\u1ebfng Trung vi\u1ebft nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u8584\u907c (\u8d8a\u5357\u6587: B\u1ea1c Li\u00eau) \u4fc2\u8d8a\u5357\u4e00\u7701, \u7701\u6703\u8584\u907c\u5e02, \u4eba\u53e3\u5927\u7d0480\u842c.\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fzh-yue.wikipedia.org%2Fwiki%2F%25E8%2596%2584%25E9%2581%25BC%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2OQvazZlViXcYq6Kf3-HAAVdQ7Z2ooJsjUP3zVqYqlKVr969McMGdotps_aem_lqQUeDcLw4a76SGI97L3uw&amp;h=AT0MUVMn7NCZvZShTgIRWCc7pQpignVSxrY_Zof-wHNba9DtGxUY1EZovvaAw4ALI1ZIrLRgFkFa1E0W2UVG62XlL_iatabIW9CUsWNCirUxnXNKCULVAIuOvNeUbDuYAA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT25UvITau0F6NtjWVGVLRAFcBjPap4VImacAZ2LLqYTlpbB5JrRmA7NJ3IHj2cbaUwLIV4J79V4W3pG2EVi_73gQ9mFK6Vj0iPqXqjzs_-euIDyFTP-HbN6j6lUnqPhkaWi8-4RjvyfJPityobg0TSmzQNofUj0buKHAjCRFYN9JKjMspi_zk63zUBLBsxWGRjPbVyymY4vf4jCmFWurLOn8mtTprmc6dST5Zfz\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/zh-yue.wikipedia.org\/wiki\/%E8%96%84%E9%81%BC<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: B\u1ea1c Li\u00eau (Vi\u1ec7t Nam v\u0103n: B\u1ea1c Li\u00eau) h\u1ec7 Vi\u1ec7t Nam nh\u1ea5t t\u1ec9nh, t\u1ec9nh h\u1ed9i B\u1ea1c Li\u00eau th\u1ecb, nh\u00e2n kh\u1ea9u \u0111\u1ea1i \u01b0\u1edbc 80 v\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n Baidu th\u00ec vi\u1ebft nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u8584\u907c\u7701 (\u8d8a\u5357\u8a9e: T\u1ec9nh B\u1ea1c li\u00eau\/\u6f22\u5583\u6587: \u7701\u5317\u907c, \u4e2d\u570b\u5927\u9678\u8b6f\u4f5c\u201c\u8584\u5bee\u7701\u201d, \u662f\u8d8a\u5357\u7684\u4e00\u500b\u7701, \u4f4d\u65bc\u8d8a\u5357\u5357\u65b9.\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fbaike.baidu.hk%2Fitem%2F%25E8%2596%2584%25E9%2581%25BC%25E7%259C%2581%2F7272345%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2LWIy7rFQGo-gqmbKttm_zmOoRUJjA0h4F9LjloSW2i94VDjajiG4n0BE_aem_R2gRpohtTCDGb_LVvmRHFA&amp;h=AT2zpWGm92HsMoY6cTxRlhA8Zy9luDrRGUlAFn1BnUlG6fmXjzzEsO-dlNSUvK-41vp1Q6Y269T3puqr_7ZgIW9KOovyJCCpz8vcIpYnYN8MdaatvPfwt43vV0EpZ0j1lg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT25UvITau0F6NtjWVGVLRAFcBjPap4VImacAZ2LLqYTlpbB5JrRmA7NJ3IHj2cbaUwLIV4J79V4W3pG2EVi_73gQ9mFK6Vj0iPqXqjzs_-euIDyFTP-HbN6j6lUnqPhkaWi8-4RjvyfJPityobg0TSmzQNofUj0buKHAjCRFYN9JKjMspi_zk63zUBLBsxWGRjPbVyymY4vf4jCmFWurLOn8mtTprmc6dST5Zfz\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/baike.baidu.hk\/&#8230;\/%E8%96%84%E9%81%BC%E7&#8230;\/7272345<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: B\u1ea1c Li\u00eau t\u1ec9nh (Vi\u1ec7t Nam ng\u1eef: t\u1ec9nh B\u1ea1c Li\u00eau\/ H\u00e1n N\u00f4m v\u0103n: t\u1ec9nh B\u1eafc Li\u00eau), Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i l\u1ee5c t\u00e1c \u201cB\u1ea1c Li\u00eau t\u1ec9nh, th\u1ecb Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00edch nh\u1ea5t c\u00e1 t\u1ec9nh, v\u1ecb \u01b0 Vi\u1ec7t Nam nam ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb c\u00e1c th\u00f4ng tin tr\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m suy ra r\u1eb1ng, \u0111\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ch\u1eef H\u00e1n ho\u1eb7c ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0: \u6cca\u907c (B\u1ea1c Li\u00eau), \u8584\u907c (B\u1ea1c Li\u00eau), \u8584\u5bee (B\u1ea1c Li\u00eau), \u5317\u907c (B\u1eafc Li\u00eau), t\u1ee9c c\u00f3 2 ch\u1eef \u6cca v\u00e0 \u8584 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 k\u00fd \u00e2m \u201cB\u1ea1c\u201d v\u00e0 2 ch\u1eef \u907c v\u00e0 \u5bee \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 k\u00fd \u00e2m \u201cLi\u00eau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ec trong 2 ch\u1eef \u201cB\u1ea1c\u201d \u6cca v\u00e0 \u8584, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1eef \u8584 l\u00e0 c\u00f3 c\u00e1c ngh\u0129a l\u00e0 \u201cm\u1ecfng, x\u1ea5u, b\u1ea1c b\u1ebdo\u201d, v\u1eady th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n mu\u1ed1n n\u00f3i ch\u1eef \u201cB\u1ea1c\u201d trong \u0111\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1eef \u201cB\u1ea1c\u201d \u8584 n\u00e0y? Theo c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Tri\u1ec1u \u201c\u0111\u1ecdc\u201d \u0111\u1ecba danh \u0111ang x\u00e9t l\u00e0 \u201cP\u00f4 L\u00e9o\u201d, v\u1eady ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u vi\u1ebft ra sao? L\u00e0 \u8584\u907c hay l\u00e0 \u8584\u5bee?<\/p>\n\n\n\n<p>3. Nghi v\u1ea5n v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c vay m\u01b0\u1ee3n:<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111\u1ecba danh \u0111ang x\u00e9t b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb ti\u1ebfng Khmer (t\u1ea1m cho l\u00e0 \u201cPol Leav\u201d) r\u1ed3i t\u1eeb ti\u1ebfng Khmer \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 \u201cP\u00f4 L\u00e9o\u201d, sau c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea1c Li\u00eau. V\u1eady th\u00ec xin h\u1ecfi, trong ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc g\u1ecdi 2 c\u00e1i ngu\u1ed3n \u0111\u00f3 (ngu\u1ed3n ti\u1ebfng Khmer v\u00e0 ngu\u1ed3n ti\u1ebfng Ti\u1ec1u) \u0111\u00f3 l\u00e0 g\u00ec?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/415925005_7407601599264476_4828682063986093462_n.jpg?_nc_cat=101&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=_aL6vr93GUgQ7kNvgEf8NTS&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYBm-Wzxc8s7ophZ-ZjTZdhAgt1-6StwkJRwouAAAn6PVw&amp;oe=66872DB5\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsgn19-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/416283620_7408141289210507_2083613564738172250_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=SpApndY_8L0Q7kNvgGNcBPE&amp;_nc_ht=scontent.fsgn19-1.fna&amp;oh=00_AYBxrRcbJXjIYgr3FwWX-Vd7jjVxOtmvaSwPyh5GeKZlsA&amp;oe=66870FAF\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/quy.la.545?comment_id=Y29tbWVudDo3NDA3NTk5OTIyNTk3OTc3XzkwMTExMjU2ODI4NjQ3Ng%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Quy La<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f3p vui : C\u00f3 c\u00e2u h\u00e1t r\u1eb1ng :B\u1ea1c Li\u00eau \u0103n c\u00e1 b\u1ecf \u0111\u1ea7u \/ S\u00e0i G\u00f2n th\u1ea5y v\u1eady x\u1ecf x\u00e2u \u0111em v\u1ec1 !<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/phihung.tang.9?comment_id=Y29tbWVudDo3NDA3NTk5OTIyNTk3OTc3XzQxNDU0Mjk1NDIzMDA0MQ%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Phi Hung Tang<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/quy.la.545?__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Quy La<\/a>&nbsp;Anh \u01a1i, em l\u1ea1i bi\u1ebft m\u1ed9t \u201cd\u1ecb b\u1ea3n\u201d c\u1ee7a c\u00e2u n\u00e0y Anh \u1ea1. C\u00e1c \u00d4ng c\u00e1c B\u00e0 \u1edf S\u00e0i G\u00f2n hay \u1edf Nam K\u1ef3 c\u00e1ch \u0111\u00e2y 60-70 n\u0103m tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft c\u00e2u \u201cQu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0103n c\u00e1 b\u1ecf \u0111\u1ea7u, Tri\u1ec1u Ch\u00e2u th\u1ea5y v\u1eady x\u1ecf x\u00e2u mang v\u1ec1\u201d. M\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i th\u00f4i n\u00f3 \u0111\u00e3 l\u1ed9t t\u1ea3 g\u1ea7n nh\u01b0 g\u1ea7n h\u1ebft s\u1ef1 c\u00e1ch bi\u1ec7t gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o r\u1ed3i, n\u00f3 n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 t\u00e0i s\u1ea3n gi\u1eefa 2 d\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u (Tri\u1ec1u Ch\u00e2u) v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng (Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng), n\u00f3i l\u00ean s\u1ef1 h\u00e3nh di\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u v\u00e0 s\u1ef1 khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o. C\u00e2u n\u00e0y h\u00e0m \u00fd n\u00f3i l\u00ean ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng \u0111a ph\u1ea7n l\u00e0 r\u1ea5t kh\u00e1 gi\u1ea3, c\u00f3 ti\u1ec1n, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u th\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n h\u01a1n nhi\u1ec1u. V\u1eady t\u1ea1i sao l\u1ea1i x\u1ea3y ra c\u1edb s\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady nh\u1ec9? nh\u1edb l\u1ea1i thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u 2 d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh c\u00f9ng s\u00e1t c\u00e1nh b\u00ean nhau, c\u00f9ng th\u1ec1 non h\u1eb9n bi\u1ec3n, c\u00f9ng r\u1eddi c\u1ed1 qu\u1ed1c v\u1edbi quy\u1ebft t\u00e2m \u201cph\u1ea3n Thanh ph\u1ee5c Minh\u201d sao b\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i k\u1ebb ngh\u00e8o ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u th\u1ebf n\u00e0y? th\u00f4i th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 t\u1ea1i c\u00e1i s\u1ed1, m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1 l\u1edbn anh Ti\u1ec1u ph\u00f2 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, c\u00f2n m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1 l\u1edbn anh Qu\u1ea3ng l\u1ea1i ph\u00f2 Nguy\u1ec5n \u00c1nh, l\u00fac \u0111\u1ea7u 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 chi\u1ebfn h\u1eefu t\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ee7 t\u00fac, nh\u01b0ng khi ra sa tr\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ebft ch\u1ebft chi\u1ebfn h\u1eefu cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi th\u00f4i, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec Nguy\u1ec5n \u00c1nh c\u0169ng th\u1eafng Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, anh Ti\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ecf ch\u1ea1y th\u1eadt xa \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh b\u1ecb t\u00e0n s\u00e1t, c\u00f2n anh Qu\u1ea3ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u01b0u ti\u00ean thu\u1ebf kho\u00e1n, c\u1ed9ng v\u1edbi b\u1ea3n t\u00ednh th\u00edch bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e0m gi\u00e0u n\u00ean anh Qu\u1ea3ng \u0111\u00e3 gi\u00e0u l\u1ea1i c\u00e0ng gi\u00e0u h\u01a1n. Th\u1eadt kh\u1ed5 th\u00e2n cho t\u1ea5m th\u00e2n Ti\u1ec1u t\u1ee5y, ch\u1ea1y b\u00e1n s\u1ed1ng b\u00e1n ch\u1ebft, ch\u1ea1y v\u00e0o v\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Khmer Nam b\u1ed9 ng\u00e0y nay, thay t\u00ean \u0111\u1ed5i h\u1ecd, v\u1ee9t b\u1ecf ti\u1ebfng n\u00f3i, l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ef1c kh\u1ed5 ch\u1ec9 mong \u0111\u1ed5i l\u1ea1i b\u00ecnh y\u00ean kh\u00f4ng m\u1ea5t c\u00e1i m\u1ea1ng, ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady m\u00e0 ng\u00e0y nay v\u00e0o v\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng b\u00e0o Khmer \u1edf Nam b\u1ed9 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng g\u1eb7p c\u00e1c c\u00f4 thi\u1ebfu n\u1eef Khmer da tr\u1eafng nh\u01b0 h\u1ed9t g\u00e0 b\u00f3c, m\u1eaft 1 m\u00ed ho\u1eb7c m\u00ed l\u00f3t \u0111\u1eb9p t\u1ef1a H\u1eb1ng Nga l\u00e0m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea7m tr\u1ed3, th\u1eafc m\u1eafc, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u00e2u c\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c em n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 m\u00e0 \u00d4ng c\u1ee5, \u00d4ng k\u1ecb c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 c\u00e1c quan l\u1edbn, quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ecba ch\u1ee7 &#8230; h\u1ecd c\u00f3 c\u1eedu thu\u00ea th\u1eadp thi\u1ebfp m\u00e0 thi\u1ebfp n\u00e0o nhan s\u1eafc c\u0169ng nghi\u00eang b\u00ecnh \u0111\u1ed5 n\u01b0\u1edbc, chim bay c\u00e1 t\u1ea9u. M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u kh\u00e1c th\u00ec b\u1ecf ch\u1ea1y sang t\u1eadn x\u1ee9 Nam Vang l\u1eadp nghi\u1ec7p v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u di c\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Tri\u1ec1u Ch\u00e2u gi\u00e0u kh\u00e9t ti\u1ebfng nh\u01b0ng \u00e2n o\u00e1n xa x\u01b0a v\u1eabn gi\u1eef canh c\u00e1nh trong l\u00f2ng m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi n\u00ean sau n\u00e0y VN c\u00f3 chi\u1ebfn tranh, ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng VN d\u1ea1t qua b\u1ec3n l\u00e0m \u0103n th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p r\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eafc r\u1ed1i. C\u00f2n m\u1ed9t \u00f4ng Ti\u1ec1u n\u1eefa m\u1edbi th\u1ea3m, \u00f4ng n\u00e0y ch\u1ea1y tr\u1ed1n Nguy\u1ec5n \u00c1nh sang x\u1ee9 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 d\u00f4ng th\u1eb3ng qua V\u1ecdng C\u00e1c x\u1ee9 Xi\u00eam La v\u00ec vua Ai Lao truy b\u1eaft giao n\u1ed9p cho Nguy\u1ec5n \u00c1nh, \u00f4ng Ti\u1ec1u n\u00e0y h\u1ee3p v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u di c\u01b0 sang tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Tri\u1ec1u Ch\u00e2u r\u1ea5t gi\u00e0u c\u00f3, \u0111\u01a1n c\u1eed nh\u01b0 \u00f4ng Siwanatra l\u00e0m t\u1edbi Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Th\u00e1i l\u1eadn \u0111\u00f3. Trong \u0111\u00e1m lo\u1ea1n qu\u00e2n lo\u1ea1n quan ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1i ch\u1ebft qua x\u1ee9 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u con r\u1ed3ng ch\u00e1u ti\u00ean bay theo c\u00f9ng, r\u1ed3ng ti\u00ean n\u00e0y l\u00e0 th\u00e2n c\u1eadn ho\u1eb7c binh l\u00ednh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 n\u00ean c\u0169ng b\u1ecb truy s\u00e1t gay g\u1eaft, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn x\u1ee9 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 y\u00ean l\u00e0nh nh\u01b0ng l\u1ea1i tr\u00e1nh v\u1ecf cam th\u00ec \u0111\u1ea1p nh\u1ea7m v\u1ecf qu\u00edt, b\u1ecb t\u00e0n s\u00e1t v\u00f4 k\u1ec3, k\u1ebb ch\u1ebft nhi\u1ec1u h\u01a1n k\u1ebb s\u1ed1ng, r\u1ed3ng ti\u00ean ph\u1ea3i bay lung tung m\u1edbi tr\u00e1nh h\u1ecda di\u1ec7t th\u00e2n, qua x\u1ee9 n\u00e0y g\u1eb7p ph\u1ea3i con voi L\u00e0o \u0103n ti\u1ec1n \u0111\u00fat l\u00f3t Nguy\u1ec5n \u00c1nh n\u00ean n\u00f3 tr\u1edf n\u00ean hung d\u1eef v\u00e0 t\u00e0n \u00e1c v\u00f4 c\u00f9ng, n\u00f2 d\u00e0y x\u00e9o ho\u1eb7c b\u00e0n giao r\u1ed3ng ti\u00ean cho Nguy\u1ec5n \u00c1nh x\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u1eb9p th\u00ec kh\u00f4ng \u0103n ti\u1ec1n k\u1ecbp (Kip l\u00e0 ti\u1ec1n L\u00e0o) v\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00f4ng \u01a1n con voi L\u00e0o n\u00e0y Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0111\u00e3 th\u1eb3ng th\u1eebng c\u1eaft \u0111\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u cho Voi, \u00f4i nh\u1ee5c nh\u00e3 qu\u00e1, nh\u1ee5c h\u01a1n c\u1ea3 vua H\u00e0n Qu\u1ed1c ng\u00e0y x\u01b0a g\u1eb7p Vua T\u00e0u ch\u1ea5p nh\u1eadn 9 l\u1ea1y 3 qu\u1ef3 \u0111\u1ec3 to\u00e0n m\u1ea1ng, trong khi \u0111\u00f3 th\u00ec Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 l\u1ea1i \u0111ang ru ng\u1ee7 h\u00e0ng v\u1ea1n vong linh T\u00e0u \u1edf G\u00f2 \u0110\u1ed1ng \u0110a. R\u1ed3ng ti\u00ean x\u1ee9 L\u00e0o \u2013Th\u00e1i n\u00e0y c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed v\u00f4 c\u00f9ng th\u1ea3m kh\u1ed1c, h\u1ecd d\u00f9ng x\u01b0\u01a1ng thay g\u1ea1ch, d\u00f9ng m\u00e1u thay h\u1ed3 \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng nh\u00e0 m\u00e0 s\u1ed1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh l\u00ean m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u00f4 c\u00f9ng ki\u00ean c\u01b0\u1eddng, anh d\u0169ng v\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00ec lu\u00f4n lu\u00f4n h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 C\u1ed1 qu\u1ed1c, h\u1ecd \u0111\u00e3 tham gia \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o \u1edf \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7 v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 S\u00e0i G\u00f2n, mang chi\u1ebfn th\u1eafng d\u00e2ng l\u00ean T\u1ed5 ph\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Quang Trung nh\u01b0 l\u00e0 m\u00f3n qu\u00e0 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a nh\u1ea5t. C\u00f2n 2 d\u00e2n t\u1ed9c Qu\u1ea3ng \u2013 Ti\u1ec1u th\u00ec ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 h\u1eefu h\u1ea3o nhi\u1ec1u r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u00f9 nhau nh\u01b0 x\u01b0a, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf \u1edf S\u00e0i G\u00f2n ng\u00e0y nay th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00f3 v\u1eabn h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u \u00edt nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u \u1edf SG cho con h\u1ecdc n\u00f3i ti\u1ebfng Qu\u1ea3ng \u0111\u1ec3 d\u1ec5 b\u1ec1 l\u00e0m \u0103n ch\u1ee9 anh Qu\u1ea3ng r\u1ea5t hi\u1ebfm cho con h\u1ecdc ti\u1ebfng Ti\u1ec1u. V\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i ng\u00e0y x\u01b0a \u201cQu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0103n c\u00e1 b\u1ecf \u0111\u1ea7u, Tri\u1ec1u Ch\u00e2u th\u1ea5y v\u1eady x\u1ecf x\u00e2u mang v\u1ec1\u201d \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 phai nh\u1ea1t r\u1ea5t nhi\u1ec1u, kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u00e0u ngh\u00e8o b\u1ecb thu h\u1eb9p th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eadn ra n\u1eefa. Tr\u00e2n tr\u1ecdng!<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/cuong.chung?comment_id=Y29tbWVudDo3NDA3NTk5OTIyNTk3OTc3XzkwMjI1MzkzNDU2MTYzNA%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Cuong Chung<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/xuyen.thachba?__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Th\u1ea1ch Ba Xuy\u00ean<\/a>&nbsp;: th\u00f4ng tin tr\u00ean c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m ch\u1ee9ng &#8211; ch\u1edb em c\u00f3 t\u00ecm hi\u1ec3u &amp; \u0111\u1ecdc s\u00e1ch v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u \u1edf Vi\u1ec7t Nam, Cam-b\u1ed1t, Th\u00e1i &amp; \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 th\u00ec th\u1ea5y ko ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i b\u1ea3n t\u00e1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1u &amp; Qu\u1ea3ng \u1edf Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng ko ph\u1ea3i th\u00f9 h\u1eb1n g\u00ec nh\u01b0 \u1edf tr\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/phihung.tang.9?comment_id=Y29tbWVudDo3NDA3NTk5OTIyNTk3OTc3Xzc3OTMwOTM1NDE5Mzg2Mw%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Phi Hung Tang<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0i \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 \u0111\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecba danh B\u1ea1c Li\u00eau th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi Khmer vi\u1ebft l\u00e0 \u1796\u179b\u179b\u17b6\u179c, \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t \u0111\u1ecdc l\u00e0 Puol Li\u00eau, trong \u0111\u00f3 \u1796\u179b = Puol = \u201cl\u00ednh, binh l\u00ednh, b\u1ed9 \u0111\u1ed9i, &#8230;\u201d c\u00f2n \u179b\u17b6\u179c = Li\u00eau = \u201cL\u00e0o, n\u01b0\u1edbc L\u00e0o, Ai Lao, V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, &#8230;\u201d. Theo m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u m\u00e0 H\u00f9ng \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ecdc v\u00e0 nh\u1edb \u0111\u1ea1i kh\u00e1i l\u00e0: ng\u00e0y x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi Khmer v\u1eabn th\u01b0\u1eddng c\u00f3 chi\u1ebfn tranh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o (Li\u00eau), trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi Khmer c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 binh l\u00ednh L\u00e0o v\u00e0 mang giam t\u1ea1i \u0111\u00e2y n\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi n\u00f4m na nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 \u201c\u1796\u179b\u179b\u17b6\u179c = l\u00ednh L\u00e0o\u201d l\u00e2u d\u1ea7n ch\u1ebft t\u00ean m\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u1ecba danh. Nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch l\u00e0 \u1796\u179b\u179b\u17b6\u179c = Puol Li\u00eau l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh B\u1ea1c Li\u00eau, c\u00e1i n\u00e0y kh\u00f3 qu\u00e1 nh\u01b0ng H\u00f9ng c\u0169ng xin \u0111\u01b0a ra c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1 nh\u00e2n nh\u01b0 sau: c\u00e1i n\u00e0y c\u00f3 2 t\u1eeb nh\u01b0ng t\u1eeb Li\u00eau (L\u00e0o) gi\u1eef nguy\u00ean n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1ea3i th\u00edch, ch\u1eef c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 \u201cPoul = B\u1ea1c\u201dqu\u1ea3 l\u00e0 r\u1ea5t gai g\u00f3c. B\u00e2y gi\u1edd m\u00ecnh x\u00e9t m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e0nh t\u1ed1 c\u00f3 \u00e2m Khmrer l\u00e0 \u201cP\u201d l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh \u00e2m \u201cB\u201d (m\u1eb7c d\u00f9 trong c\u00e1ch phi\u00ean \u00e2m t\u1eeb ch\u1eef Khmer sang ch\u1eef Latin th\u00ec \u00e2m P \u0111a ph\u1ea7n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean \u00e2m th\u00e0nh B).<\/p>\n\n\n\n<p>1. \u1796\u17bb\u1791\u17d2\u1792 (Ph\u1eadt, Ph\u1eadt \u0111\u00e0, &#8230;) \u00e2m Khmer \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201cPut Thek\u201d, phi\u00ean \u00e2m Latin l\u00e0 \u201cBudha\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>2. \u1796\u17c4\u1792\u17b7 (c\u00e2y B\u1ed3 \u0111\u1ec1 &#8230;) \u00e2m Khmer \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201cP\u00f4 Thi\u201d, phi\u00ean \u00e2m Latin l\u00e0 \u201cBodhi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u1796\u17d2\u179a\u17a0\u17d2\u1798 (Ph\u1ea1m Thi\u00ean, \u0110\u1ea5ng s\u00e1ng t\u1ea1o, &#8230;) \u00e2m Khmer \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u201cPrum Ma\u201d, phi\u00ean \u00e2m Latin l\u00e0 \u201cBrahma\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady ta th\u1ea5y, \u00e2m \u201cP\u201d trong ti\u1ebfng Khmer s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean \u00e2m sang ch\u1eef Latin l\u00e0 ch\u1eef \u201cB\u201d, V\u00e0 ch\u1eef \u1796\u179b (Puol) trong \u1796\u179b\u179b\u17b6\u179c (Puol Li\u00eau) th\u00ec Puol s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean \u00e2m ch\u1eef \u0111\u1ea7u l\u00e0 \u201cB\u201d v\u00e0 r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ch\u1eef \u201cB\u1ea1c\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng l\u00fd do t\u1ea1i sao ch\u1eef Puol l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh ch\u1eef B\u1ea1c th\u00ec th\u1eadt s\u1ef1 r\u1ea5t kh\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch (c\u00f3 khi n\u00e0o li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ch\u1eef H\u00e1n kh\u00f4ng nh\u1ec9? ch\u1eef \u201cB\u1ea1c\u201d trong ti\u1ebfng H\u00e1n c\u00f3 g\u1ea7n \u00e2m Poul kh\u00f4ng nh\u1ec9? ch\u1ee9 ch\u1eef \u201cB\u1ea1ch\u201d theo \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 \u201cP\u1ea3i\u201d), v\u1eabn ch\u01b0a gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef B\u1ea1c = Puol, mong c\u00e1c b\u1ea1n n\u00e0o bi\u1ebft th\u00ec gi\u1ea3i th\u00edch gi\u00f9m, c\u00e1m \u01a1n c\u00e1c b\u1ea1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/huynhvulam?comment_id=Y29tbWVudDo3NDA3NTk5OTIyNTk3OTc3XzM1Mzg2MzkwNzI3ODEyNg%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Hu\u1ef3nh V\u0169 Lam<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Theo d\u00f5i<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/phihung.tang.9?__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Phi Hung Tang<\/a>&nbsp;\u1ede S\u00f3c Tr\u0103ng c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ecba danh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o l\u00e0 \u1ea5p &#8220;S\u00f3c L\u00e8o&#8221;, v\u00f9ng L\u1ecbch H\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng. &#8220;V\u1ecbnh b\u00e0 L\u00e8o&#8221; \u1edf B\u00e3i X\u00e0u.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100007347915127&amp;comment_id=Y29tbWVudDo3NDA3NTk5OTIyNTk3OTc3XzY1NjU0MzM1MzEwMDkzMQ%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWAcLK1uqDgNae3Q8O_WOEXCaf4MutaZ3_NjRhp-VjeB8pA9eAaV3pUHbWjgwNEbDiH0-R2--HFL5PgpIvEGj9uD_-PVERPzF9_SjJ56YFbOidkEbQdMoe_ysrHYbx8UcODoXyuUFumxDz1yLZf46KsdtjEZ9OjVXdeSqRQvVX0EpEMkVSqPPHXhA7QWIIV1olAVPZytQOpotRLcayt-RFH&amp;__tn__=R]-R\">Sok Kha Mo Ni<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 khi n\u00e0o c\u00f3 d\u1eef li\u1ec7u th\u00e1p c\u1ed5 v\u0129nh h\u01b0ng th\u00ec bi\u1ebft \u0111\u00e2u gi\u1ea3i \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c &#8221; b\u1ea1c li\u00eau&#8221;. N\u01a1i v\u1eeba c\u00f3 y\u1ebfu t\u1ed1<\/p>\n\n\n\n<p>Xi\u00eam c\u00e1n: \u1796\u17d2\u179a\u17c2\u1780\u1787\u17d2\u179a\u17c5<\/p>\n\n\n\n<p>Li\u00eau: \u179b\u17b6\u179c<\/p>\n\n\n\n<p>Tri\u1ec1u ch\u00e2u: \u1791\u17b6\u1787\u17b6\u179c<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9 ph\u00f2ng: \u17a0\u17c4\u1795\u17bb\u1784<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u1ea1c Li\u00eau l\u00e0 t\u00ean ch\u1ee3, tr\u00ean r\u1ea1ch, t\u00ean qu\u1eadn (poste administratif), t\u00ean h\u1ea1t tham bi\u1ec7n (arrondissement), th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 h\u1ea1t, t\u00ean t\u1ec9nh (province), t\u00ean th\u1ecb x\u00e3\u2026 Ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1ee3 B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, ch\u1ec9 th\u1ea5y t\u00ean ch\u1ee3 B\u1ea1c Li\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong cu\u1ed1n Ni\u00ean gi\u00e1m Nam K\u1ef3 &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/06\/30\/dia-danh-bac-lieu-vai-nghi-van\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ecaA DANH B\u1ea0C LI\u00caU \u2013 V\u00c0I NGHI V\u1ea4N<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[39,41],"class_list":["post-428","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b","tag-bac-lieu","tag-cao-van-nghiep"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}