{"id":564,"date":"2024-07-05T10:59:51","date_gmt":"2024-07-05T03:59:51","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=564"},"modified":"2024-07-05T10:59:51","modified_gmt":"2024-07-05T03:59:51","slug":"dia-danh-cua-bien-ganh-hao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/dia-danh-cua-bien-ganh-hao\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ecaA DANH \u201cC\u1eecA BI\u1ec2N G\u00c0NH H\u00c0O\u201d"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":R5al5bb9l5qq9papd5aq:\"><strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__[0]=AZWRvRtGBs7xFGAqsVvNuKfiuMiXOHPGPgf_4rf0ohc8jhb0w2Q0LKoTzoBX3VQoBZ2bUwHJnf2pAIG-C8Nkzp_UDk1eIduN01wisyxHUvM2gHCDGC1RcDgmq_2FrrfOwJ4&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/strong>&nbsp;c\u00f9ng v\u1edbi&nbsp;<strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/lengocquoc.hungle?__cft__[0]=AZWRvRtGBs7xFGAqsVvNuKfiuMiXOHPGPgf_4rf0ohc8jhb0w2Q0LKoTzoBX3VQoBZ2bUwHJnf2pAIG-C8Nkzp_UDk1eIduN01wisyxHUvM2gHCDGC1RcDgmq_2FrrfOwJ4&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c<\/a><\/strong>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<strong>2 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid02HMYhVrv6R1AWVXdbU3Q76ptwH7jFEGUcqX7sFFfmjpAm6caf9VhPmHtqwb4riuwNl?__cft__[0]=AZWRvRtGBs7xFGAqsVvNuKfiuMiXOHPGPgf_4rf0ohc8jhb0w2Q0LKoTzoBX3VQoBZ2bUwHJnf2pAIG-C8Nkzp_UDk1eIduN01wisyxHUvM2gHCDGC1RcDgmq_2FrrfOwJ4&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">16 Th\u00e1ng 10, 2023<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ecaA DANH \u201cC\u1eecA BI\u1ec2N G\u00c0NH H\u00c0O\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed (Quy\u1ec3n 7, m\u1ee5c Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n) c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch (Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a, 2005) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c32.400 t\u1ea7m, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua r\u1ea1ch C\u00e1i Ph\u00e1c, C\u00e1i Chu\u1ed9t, Cai Trung, L\u00e1ng X\u00e1o, L\u00e1ng Bi\u1ec1u \u0111\u1ebfn L\u00e1ng Lu\u1eadn, Tr\u00e0m Dung, L\u00e1ng B\u1ebfn Gi\u00e1 Rai, Ba S\u00e0i, \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n Cao Mi\u00ean. Nh\u00e1nh b\u00ean ph\u1ea3i th\u00ec \u0111\u1ebfn L\u00e1ng B\u00e0u Sen, chung quanh \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0, \u0111\u1ebfn R\u1ea1ch D\u1eeba, \u00d4 R\u00f4, qua r\u1ea1ch L\u00e3o \u0110\u1ed9i, hai b\u00ean b\u1edd \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y c\u00e2y li\u1ec5u n\u01b0\u1edbc m\u1ecdc r\u1eadm r\u1ea1p, ph\u00eda ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u ru\u1ed9ng mu\u1ed1i, \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf \u0111\u1ea1o Long Xuy\u00ean. \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Hoa r\u1ea5t \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Cao Mi\u00ean nh\u01b0ng th\u01b0a th\u1edbt. T\u1eeb b\u00ean nam \u0111\u1ea1o n\u00e0y \u0111i qua ng\u1ea3 ba r\u1ea1ch K\u00eanh \u0110\u00e0o: Nh\u00e1nh tr\u00e1i chuy\u1ec3n xu\u1ed1ng h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng \u0111i qua r\u1ea1ch C\u00e1i Ngang r\u1ed3i th\u00f4ng ra \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Gh\u1ec1nh H\u00e0u, \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u00eda tr\u00e1i [84a] c\u1eeda bi\u1ec3n\u2026\u201d (tr.337)<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00c0I NH\u1eacN X\u00c9T<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed1i \u1ee9ng l\u1eddi d\u1ecbch \u201c\u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n Gh\u1ec1nh H\u00e0u\u201d c\u1ee7a Phan \u0110\u0103ng, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u40c4[\u77f3\u6beb]\u6d77\u9580\u5206\u5b88\u201d (G\u00e0nh H\u00e0u h\u1ea3i m\u00f4n ph\u00e2n th\u1ee7) (T\u1edd 992-83b)).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1eeda bi\u1ec3n G\u00e0nh H\u00e0u, ng\u00e0y nay th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft l\u00e0 \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n G\u00e0nh H\u00e0o\u201d. C\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0y, trong Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed (Quy\u1ec3n 2, m\u1ee5c Tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean) c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u00e9p l\u00e0 \u201c\u8814\u78ef\u6e2f\u201d (H\u00e0o Ky c\u1ea3ng); trong \u0111\u00f3 \u201cH\u00e0u\u201d l\u00e0 con h\u00e0u, \u201cKy\u201d l\u00e0 g\u00e0nh \u0111\u00e1, v\u00e1ch \u0111\u00e1. \u0110\u1ecba danh n\u00e0y tr\u00ean An Nam \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c h\u1ecda \u0111\u1ed3 1838 (th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 B\u1ea3n \u0111\u1ed3 Tabert 1838) ghi l\u00e0 \u201cC\u1eefa G\u00e0nh h\u00e0u\u201d (<a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b53093605j\/f1?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2m0fB14T5Di2jTeGC--eufzcLnqduRovm5nJohwumpYa86vVDKLe1Vzlc_aem_dtw2g67AKebMiG_SqCXrrA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b53093605j\/f1<\/a>.), trong Petit cours de g\u00e9ographie de la Basse-Cochichine (1re \u00c9dition, Saigon, Imprimerie du Gouvernement, 1875, p.28) c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd vi\u1ebft l\u00e0 \u201cC\u1eeda G\u00e0nh-h\u00e0u\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k58365329%2Ff33%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2m0fB14T5Di2jTeGC--eufzcLnqduRovm5nJohwumpYa86vVDKLe1Vzlc_aem_dtw2g67AKebMiG_SqCXrrA&amp;h=AT1yqzy4NAHwp6smv1B461IPHJEQtfX06zIZuMwgfl2nChaE8sYAP7MdgY22EpcqS6cIj10rHwipMswSyoxeIY8k9LMLSjOpmouSQ1OxVx-0Mk8kzhb2wQy9lVVHvyO3rQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT3BStX07CoG5_FZoFrup3FU7bn00PhLttb2eEEoGmLXeIlH91_RtV3NnHlB7SuMU-v0SUPxg0lTqBg_wqhMjjB-_e9G7jqwINmbfGZ7nDZW2iixARAVChGW5jwihYASH5pCmIs5tugLJZj2yV74QqBtwA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k58365329\/f33<\/a>.)<\/p>\n\n\n\n<p>Trong T\u1ef1 v\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i Mi\u1ec1n Nam (Nxb Tr\u1ebb, 1999), h\u1ecdc gi\u1ea3 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n cho bi\u1ebft:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cC\u1eeda G\u00e0nh H\u00e0u:<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>C\u01a1 Me: p\u00e9am pr\u00eak prahut (theo di c\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd ch\u00e9p l\u1ea1i trong Le Cisbassac c\u1ee7a L. Malleret)<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>(Trong t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n Mi\u00ean Ph\u00e1p J.B. Bernard th\u1ea5y ghi:<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f2m pr\u00e2hut: arbre qui sert pour la teinture (c\u00e2y d\u00f9ng l\u00e0m thu\u1ed1c nhu\u1ed9m) (ch\u1eeba ng\u01b0\u1eddi sau \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t).\u201d (tr.270)<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, theo Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd, t\u00ean ti\u1ebfng Khmer c\u1ee7a \u201cc\u1eeda G\u00e0nh H\u00e0u\u201d l\u00e0 \u201cp\u00e9am pr\u00eak prahut\u201d; trong \u0111\u00f3:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u201cp\u00e9am\u201d l\u00e0 c\u1eeda\/ v\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u201cpr\u00eak\u201d l\u00e0 r\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u201cprahut\u201d c\u00f3 th\u1ec3 \u201cpr\u00e2hut\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo J. B. Bernard, trong Dictionnaire cambodgien-fran\u00e7ais (Impr. de la Soci\u00e9t\u00e9 des Missions \u00e9trang\u00e8res, Hongkong, 1902, p.247), \u201cd\u00f2m pr\u00e2hut\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201carbre qui sert pour la teinture\u201d (c\u00e2y d\u00f9ng l\u00e0m thu\u1ed1c nhu\u1ed9m). (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k932766m%2Ff299.item%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR0e8f2yXdNT6wlOw2BhHgv4JLYC93nsfGoSx5bM2uSfWMPouGB4AXSi8As_aem_YmvHdwtkxwCt9msDFijEGA&amp;h=AT1u1s39P8yCcs1fQTLEuYTqR0RfzqqOuIvJBCEpkOVi4fHLA7m7g2jyFqvZMPz9AfwWYxKZQ9jY57Blz5vRGKowHA753lc9RqoYaMfjEcWZ0CXYwC3RZE9CgJCYkhrKLw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT3BStX07CoG5_FZoFrup3FU7bn00PhLttb2eEEoGmLXeIlH91_RtV3NnHlB7SuMU-v0SUPxg0lTqBg_wqhMjjB-_e9G7jqwINmbfGZ7nDZW2iixARAVChGW5jwihYASH5pCmIs5tugLJZj2yV74QqBtwA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k932766m\/f299.item<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i \u0111o\u00e1n, ch\u1eef Khmer m\u00e0 J. B. Bernard phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cpr\u00e2hut\u201d l\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft theo l\u1ed1i x\u01b0a, ng\u00e0y nay \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u1796\u17d2\u179a\u17a0\u17bc\u178f\u201d (Google phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cprohaut\u201d). V\u00e0 \u201c\u1796\u17d2\u179a\u17a0\u17bc\u178f\u201d (prohaut) l\u00e0 t\u00ean m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y l\u00e1 to d\u00e0y, gi\u1ed1ng m\u0103ng c\u1ee5t, tr\u00e1i tr\u00f2n, chua, v\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m thu\u1ed1c nhu\u1ed9m m\u00e0u v\u00e0ng n\u00e2u; t\u00ean khoa h\u1ecdc c\u1ee7a lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y l\u00e0 Garcinia Vilersiana. (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fapp%3Ddesktop%26v%3DocBvALOX5-A%26fbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR0NjxSb24WtmUpHqiQydE_wzm91JcOpCZw0qlA1_LIaaSggnjBEWGiPtXI_aem_DdsaU0FGrYOzXNLoAxdoPA&amp;h=AT069s-wswG0J6-hwftJn8UnET-hc4xUqcDCLJr6oSFQ2YHcGpzCixiVeLuJA75lK300U-BfvW2JtjXMIfF31cD-PZkBMSVw3RyZg84YkzOSZu0z3Rz0Cp_ugM2FFlv0zQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT3BStX07CoG5_FZoFrup3FU7bn00PhLttb2eEEoGmLXeIlH91_RtV3NnHlB7SuMU-v0SUPxg0lTqBg_wqhMjjB-_e9G7jqwINmbfGZ7nDZW2iixARAVChGW5jwihYASH5pCmIs5tugLJZj2yV74QqBtwA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?app=desktop&amp;v=ocBvALOX5-A<\/a>). M\u00e0 c\u00e2y c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Garcinia Vilersiana (trong h\u1ecd b\u1ee9a) ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e2y c\u00f3 t\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e2y \u201cv\u00e0ng nh\u1ef1a\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fvi.wikipedia.org%2Fwiki%2FV%25C3%25A0ng_nh%25E1%25BB%25B1a%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3eSDXonugP9qkPgZwkS5UKxi8PoJh7QN2E5M6nVVyImcMrPSIo8bzqA7A_aem_Bsx9pcCgqD44hL5kkBRQ2w&amp;h=AT0LWUFs9L9B9ZcrdflDLqBfU4TMXXCahPBKOgyqtD1c6AoYxREkJiXfIiJMQ1Py_F2DIahJSwdBSzj7EdZ_7MhdhBlUWJ9tURVHS2mC45cD6SGaAqTVJrbtiZylNHZCOg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT3BStX07CoG5_FZoFrup3FU7bn00PhLttb2eEEoGmLXeIlH91_RtV3NnHlB7SuMU-v0SUPxg0lTqBg_wqhMjjB-_e9G7jqwINmbfGZ7nDZW2iixARAVChGW5jwihYASH5pCmIs5tugLJZj2yV74QqBtwA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%A0ng_nh%E1%BB%B1a<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb c\u00e1c th\u00f4ng tin n\u00eau tr\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m cho r\u1eb1ng, r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u201cC\u1eeda G\u00e0nh H\u00e0o\u201d c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 \u201cp\u00e9am pr\u00eak prahut\u201d ngh\u0129a l\u00e0 \u201cv\u00e0m r\u1ea1ch prahut\u201d, t\u1ee9c v\u00e0m r\u1ea1ch [c\u00e2y] v\u00e0ng nh\u1ef1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng r\u00e0nh ti\u1ebfng Khmer, ch\u1ec9 t\u1ea1m \u0111o\u00e1n nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 th\u00f4i. R\u1ea5t mong qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ee3 gi\u00fap.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/393156522_7100622709962368_2665498659290991585_n.jpg?stp=dst-jpg_s600x600&amp;_nc_cat=101&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=ev-DR5FI6-QQ7kNvgG4TlKS&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AYB-HSwnJqU3kiJ1wRHIT2cKKZb6GWhX4fM0VYwvp3g6Ew&amp;oe=668D1D05\" alt=\"\" style=\"width:692px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/393264033_7100622859962353_6929619442892094810_n.jpg?_nc_cat=103&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=92DPCDVM32IQ7kNvgF9WjL2&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AYCHeCABWDb4RbsriuKLR-nZiQIXm78ZtFsHmhzLz_3l8g&amp;oe=668D3889\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo3MTAwNjI4OTkzMjk1MDczXzI5MzgwNzU5Njc1NTg3Mg%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWRvRtGBs7xFGAqsVvNuKfiuMiXOHPGPgf_4rf0ohc8jhb0w2Q0LKoTzoBX3VQoBZ2bUwHJnf2pAIG-C8Nkzp_UDk1eIduN01wisyxHUvM2gHCDGC1RcDgmq_2FrrfOwJ4&amp;__tn__=R]-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>C\u00c2Y B\u00d9 H\u00daT\/ B\u00d2 H\u00daT\/ B\u1ed2 H\u00daC<\/p>\n\n\n\n<p>Theo cu\u1ed1n Catalogue officiel des produits de la Cochinchine pr\u00e9sent\u00e9s \u00e0 la Foire de Hano\u00ef 1922, trong s\u1ed1 c\u00e1c m\u1eb7t h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng b\u00e0y trong gian h\u00e0ng c\u1ee7a t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh c\u00f3 v\u1ecf tr\u00e0m-sang, v\u1ecf b\u00f9-h\u00fat, v\u1ecf xai, v\u1ecf v\u1eebng. Nh\u1eefng lo\u00e0i c\u00e2y&nbsp;<a><\/a>c\u00f3 v\u1ecf d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nhu\u1ed9m n\u00e0y sinh s\u1ed1ng trong c\u00e1c khu r\u1eebng \u1edf c\u00e1c t\u1ed5ng Giai Ho\u00e1, Tri\u00eam Ho\u00e1, H\u00e0m Ninh Th\u01b0\u1ee3ng, Ho\u00e0 Ninh v\u00e0 Ch\u01a1n B\u00e0 \u0110en. C\u01b0 d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba d\u00f9ng n\u00f3 \u0111\u1ec3 nhu\u1ed9m v\u1ea3i.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; V\u1ecf tr\u00e0m-sang t\u1ea1o ra m\u00e0u n\u00e2u \u0111\u1ecf (rouge-brun);<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; V\u1ecf b\u00f9-h\u00fat t\u1ea1o ra m\u00e0u v\u00e0ng ngh\u1ec7\/ v\u00e0ng cam (jaune safran);<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; V\u1ecf xai t\u1ea1o ra m\u00e0u x\u00e1m nh\u1ea1t (gris\u00e2tre)<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; V\u1ecf v\u1eebng t\u1ea1o ra m\u00e0u n\u00e2u (marron).<\/p>\n\n\n\n<p>(<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k1183328n%2Ff94.item%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3tkc2FJRUrVW1_efIasdnRzuZTSN9cpfH3hds3LTF1Kq8lifNnph2Fh3o_aem_Vpvp0qGFQ4WAsk0GsXbBlQ&amp;h=AT1nu3caL89zXjbpHErf-EQbnhOREqjY4jFiDUXRFhkptpMP3a496vC6BkpIDnGUI-9B4YZeAB3KGCcouMxEIAUG_hz13yojqFp6A4rzXhcLAS0naJKvw7R4S8ugYDUl7A&amp;__tn__=R]-R&amp;c[0]=AT3BStX07CoG5_FZoFrup3FU7bn00PhLttb2eEEoGmLXeIlH91_RtV3NnHlB7SuMU-v0SUPxg0lTqBg_wqhMjjB-_e9G7jqwINmbfGZ7nDZW2iixARAVChGW5jwihYASH5pCmIs5tugLJZj2yV74QqBtwA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k1183328n\/f94.item<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e2y \u201cb\u00f9 h\u00fat\u201d l\u00e0 c\u00e2y m\u00e0 ti\u1ebfng Khmer h\u1ed3i x\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 \u201cpr\u00e2hut\u201d, nay g\u1ecdi l\u00e0 \u201cprohaut\u201d (\u1796\u17d2\u179a\u17a0\u17bc\u178f), t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Garcinia Vilersiana. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, c\u00e2y m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khmer g\u1ecdi l\u00e0 \u201cpr\u00e2hut\u201d, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u1edf T\u00e2y Ninh v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i kh\u00e1c \u1edf mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t h\u00f3a th\u00e0nh [c\u00e2y] \u201cb\u00f9 h\u00fat\u201d, c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 [c\u00e2y] \u201cb\u00f2 h\u00fat\u201d ho\u1eb7c &#8220;b\u1ed3 h\u00fac&#8221;. V\u00e0 r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ean r\u1ea1ch \u201cB\u00f9 H\u00fat\u201d \u1edf huy\u1ec7n Lai Vung t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p v\u00e0 t\u00ean r\u1ea1ch \u201cB\u00e0u H\u00fat\u201d \u1edf huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2 t\u1ec9nh \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ti\u1ebfng Khmer \u201cpr\u00e2hut\/ prohaut\u201d ngh\u0129a l\u00e0 [c\u00e2y] \u201cb\u00f9 h\u00fat\/ b\u00f2 h\u00fat\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e2y n\u00e0y, \u1edf c\u00e1c n\u01a1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ti\u1ebfng Khmer, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e2y \u201cv\u00e0ng nh\u1ef1a\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n \u201cC\u1eeda G\u00e0nh H\u00e0u\u201d, theo Di c\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd, t\u00ean ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 \u201cp\u00e9am pr\u00eak prahut\u201d; trong \u0111\u00f3 \u201cp\u00e9am\u201d l\u00e0 v\u00e0m\/ c\u1eeda, \u201cpr\u00eak\u201d l\u00e0 r\u1ea1ch, \u201cprahut\u201d l\u00e0 [c\u00e2y] \u201cb\u00f9 h\u00fat\/ b\u00f2 h\u00fat\u201d. V\u00ec \u201cpr\u00e2hut\u201d v\u00e0 \u201cG\u00e0nh H\u00e0u\u201d kh\u00e1 xa nhau v\u1ec1 ng\u1eef \u00e2m n\u00ean t\u00f4i xin n\u00f3i l\u1ea1i: c\u1eeda G\u00e0nh H\u00e0u (nay th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft l\u00e0 c\u1eeda G\u00e0nh H\u00e0o), h\u1ed3i x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi Khmer g\u1ecdi l\u00e0 \u201cp\u00e9am pr\u00eak prahut\u201d (theo Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd) ngh\u0129a l\u00e0 \u201cv\u00e0m r\u1ea1ch [c\u00e2y] b\u00f9 h\u00fat\/ b\u00f2 h\u00fat\/ b\u1ed3 h\u00fac\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k1183328n\/f94.item\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k1183328n\/f94.item<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo3MTAwNjI4OTkzMjk1MDczXzIyNDYyMDc0Mzk2ODc3NQ%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZWRvRtGBs7xFGAqsVvNuKfiuMiXOHPGPgf_4rf0ohc8jhb0w2Q0LKoTzoBX3VQoBZ2bUwHJnf2pAIG-C8Nkzp_UDk1eIduN01wisyxHUvM2gHCDGC1RcDgmq_2FrrfOwJ4&amp;__tn__=R]-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>TR\u00c1I B\u1ed2 H\u00daC trong video \u201cGi\u1eef g\u00ecn ngh\u1ec7 thu\u1eadt R\u00f4 b\u0103m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer\u201d (<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/thoisuvtv\/videos\/286157270930211\/?__cft__[0]=AZWRvRtGBs7xFGAqsVvNuKfiuMiXOHPGPgf_4rf0ohc8jhb0w2Q0LKoTzoBX3VQoBZ2bUwHJnf2pAIG-C8Nkzp_UDk1eIduN01wisyxHUvM2gHCDGC1RcDgmq_2FrrfOwJ4&amp;__tn__=R]-R\">https:\/\/www.facebook.com\/watch\/?v=286157270930211&amp;ref=sharing<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>Theo t\u00f4i \u0111o\u00e1n, tr\u00e1i b\u1ed3 h\u00fac l\u00e0 tr\u00e1i c\u1ee7a c\u1ee7a c\u00e2y c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cb\u00f9 h\u00fat\u201d, \u201cb\u00f2 h\u00fat\u201d ho\u1eb7c \u201cv\u00e0ng nh\u1ef1a\u201d, ti\u1ebfng Khmer l\u00e0&nbsp;<a><\/a>\u201cprohaut\u201d (\u1796\u17d2\u179a\u17a0\u17bc\u178f), t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Garcinia Vilersiana.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/394220245_7112036308821008_7319798716385874421_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=bd9a62&amp;_nc_ohc=MtMIECZlyDcQ7kNvgHjPwWD&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AYB-wKMWo0gO_p2yz24vLnRkX4gCvjeOM6Ando42yltCTQ&amp;oe=668D2669\" alt=\"\" style=\"width:684px;height:auto\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1 V\u00e0ng&nbsp;c\u00f9ng v\u1edbi&nbsp;L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c&nbsp;v\u00e0&nbsp;2 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Y\u00eau th\u00edch&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;16 Th\u00e1ng 10, 2023&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp; \u0110\u1ecaA DANH \u201cC\u1eecA BI\u1ec2N G\u00c0NH H\u00c0O\u201d Trong Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed (Quy\u1ec3n 7, m\u1ee5c Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n) c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch (Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a, 2005) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y: \u201c32.400 t\u1ea7m, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/dia-danh-cua-bien-ganh-hao\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ecaA DANH \u201cC\u1eecA BI\u1ec2N G\u00c0NH H\u00c0O\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[41],"class_list":["post-564","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b","category-g","tag-cao-van-nghiep"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=564"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/564\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}