{"id":575,"date":"2024-07-05T11:08:13","date_gmt":"2024-07-05T04:08:13","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=575"},"modified":"2024-07-05T11:08:13","modified_gmt":"2024-07-05T04:08:13","slug":"hinh-tuong-ca-sau-trong-van-hoa-dan-gian-khmer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/hinh-tuong-ca-sau-trong-van-hoa-dan-gian-khmer\/","title":{"rendered":"H\u00ccNH T\u01af\u1ee2NG C\u00c1 S\u1ea4U TRONG V\u0102N H\u00d3A D\u00c2N GIAN KHMER"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":R5al5bb9l5qq9papd5aq:\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100002978782946&amp;__cft__[0]=AZW0xq7DkRDZNvvJM6t0XSTeXwttH9FveSyeY1EYyfJFBcQ4O0cfezydSHvDnguYedDSZk2EyXrEc7XIzysH-y1MwJbn2EvFgi17SDdhNkmHu5_0YXFlVu7pZQ8OlZj4rDk&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/strong><\/a><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=pfbid05sasByoUosqNKWPtgHZi7mggNUa672Xc1EbVy3sPCqzgd6UzaRGgMydVnxSYoqXpl&amp;id=100002978782946&amp;__cft__[0]=AZW0xq7DkRDZNvvJM6t0XSTeXwttH9FveSyeY1EYyfJFBcQ4O0cfezydSHvDnguYedDSZk2EyXrEc7XIzysH-y1MwJbn2EvFgi17SDdhNkmHu5_0YXFlVu7pZQ8OlZj4rDk&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">20 Th\u00e1ng 4<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ccNH T\u01af\u1ee2NG C\u00c1 S\u1ea4U TRONG V\u0102N H\u00d3A D\u00c2N GIAN KHMER<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1 s\u1ea5u l\u00e0 lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t, th\u01b0\u1eddng ng\u1ee5 c\u01b0 \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ea7m l\u1ea7y, s\u00f4ng su\u1ed1i, v\u1edbi d\u00e3 t\u00ednh hung h\u00e3n v\u00e0 s\u1ef1 nguy hi\u1ec3m c\u1ee7a n\u00f3 lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda cho con ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, m\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo\u00e0i v\u1eadt n\u00e0y, t\u1eeb xa x\u01b0a nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch kh\u1ed1ng ch\u1ebf n\u00f3 \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i tr\u1eeb tai h\u1ecda, song song \u0111\u00f3 x\u00e1c l\u1eadp t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng h\u00f2ng l\u00f4i k\u00e9o th\u1ebf l\u1ef1c n\u00e0y v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh \u0111\u1ec3 giam b\u1edbt nh\u1eefng g\u00ec b\u1ea5t \u1ed5n t\u1eeb n\u00f3 g\u00e2y ra. S\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i n\u00e0y, tr\u1ea3i qua h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u1ebfp c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n xung quanh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y, ta th\u1ea5y r\u1ea5t r\u00f5 trong v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n gian c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i v\u00e0o h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng ca s\u1ea5u, xin n\u00f3i qua m\u1ed9t ch\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer x\u01b0a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 v\u00e0i nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Khmer s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc n\u00ean ch\u1ec9 th\u00edch \u1edf tr\u00ean nh\u1eefng gi\u1ed3ng \u0111\u1ea5t cao. Nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00e0y nh\u00ecn s\u01a1 qua c\u00f3 v\u1ebb h\u1ee3p l\u00fd, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf l\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ee7 quan. Ch\u1eb3ng qua ng\u01b0\u1eddi Khmer th\u00edch \u1edf tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t cao r\u00e1o l\u00e0 \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho m\u1ecdi sinh ho\u1ea1t, tr\u00e1nh ng\u1eadp \u00fang, l\u0169 l\u1ee5t\u2026ch\u1ee9 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc. M\u00e0 tr\u00e1i l\u1ea1i, b\u1ed9 ph\u1eadn c\u01b0 d\u00e2n c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00f4ng nghi\u1ec7p n\u00e0y l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t t\u1ed1t ngay t\u1eeb thu\u1edf xa x\u01b0a. M\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u00e0 ngay t\u1eeb thu\u1edf binh minh c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, ng\u01b0\u1eddi Khmer \u0111\u00e3 t\u1ef1 cho t\u1ed5 ti\u00ean m\u00ecnh c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb th\u1ee7y t\u1ed9c, th\u00f4ng qua truy\u1ec1n thuy\u1ebft Ho\u00e0ng t\u1eed Pras Th\u00f4ng v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa Neang Neak. Nh\u01b0ng xa x\u01b0a h\u01a1n \u0111\u00f3 l\u00e0 truy\u1ec1n thuy\u1ebft th\u1edd k\u00ednh Neang Konghing v\u00e0 Krop\u01a1 [\u1793\u17b6\u1784\u1782\u1784\u17d2\u17a0\u17b8\u1784 \u1793\u17b7\u1784 \u1780\u17d2\u179a\u1796\u17be]. Neang Konghing t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho n\u1eef Th\u1ea7n \u0110\u1ea5t M\u1eb9 v\u00e0 Krop\u01a1 (c\u00e1 s\u1ea5u) t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho Th\u1ea7n N\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ea5t v\u00e0 N\u01b0\u1edbc l\u00e0 hai y\u1ebfu t\u1ed1 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng, s\u1ef1 ph\u1ed1i ng\u1eabu \u00e2m d\u01b0\u01a1ng n\u00e0y mang t\u00ednh s\u1ed1ng c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u01b0 d\u00e2n n\u00f4ng nghi\u1ec7p t\u1eeb h\u00e0ng ng\u00e0n \u0111\u1eddi nay. Chuy\u1ec7n k\u1ec3 r\u1eb1ng, v\u00e0o bu\u1ed5i b\u00ecnh minh c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, tr\u00ean m\u1eb7t \u0110\u1ecba C\u1ea7u n\u00e0y ch\u1ec9 to\u00e0n l\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00ec v\u1eady ch\u01b0a c\u00f3 n\u01a1i cho con ng\u01b0\u1eddi sinh s\u1ed1ng. M\u1ed9t ng\u00e0y n\u1ecd, Neang Konghing s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi t\u1eadn c\u00f9ng \u0111\u00e1y bi\u1ec3n s\u00e2u, n\u00e0ng \u0111\u1ee9ng tr\u00ean m\u1ed9t con c\u00e1 s\u1ea5u r\u1ed3i tr\u1ed3i l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc. N\u00e0ng xo\u1eafn v\u00e0 vung b\u00fai t\u00f3c l\u00e0m n\u01b0\u1edbc tung t\u00f3e \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i. T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t t\u1eeb t\u1eeb l\u1ed9 ra \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi sinh s\u1ed1ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 d\u00e2n t\u1ed9c Khmer cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn ng\u00e0y nay.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, trong s\u00e2u th\u1eb3m c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1ea7ng t\u00e2m th\u1ee9c c\u0169, h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 s\u1ea5u v\u1eabn c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 r\u1ea5t thi\u00eang li\u00eang. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, ta th\u1ea5y c\u00f2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1eadm n\u00e9t trong h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u00e2y c\u1edd h\u00ecnh c\u00e1 s\u1ea5u trong tang l\u1ec5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer. Chuy\u1ec7n k\u1ec3 r\u1eb1ng, ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4 g\u00e1i ng\u00e0y ng\u00e0y ra b\u1edd s\u00f4ng d\u1ea1o ch\u01a1i, n\u00e0ng th\u01b0\u1eddng \u0111em chuy\u1ec7n c\u1ee7a l\u00f2ng c\u1ee7a m\u00ecnh t\u00e2m s\u1ef1 v\u1edbi ch\u00e0ng c\u00e1 s\u1ea5u t\u1ed1t b\u1ee5ng. B\u1eefa n\u1ecd, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1eeb \u0111\u00e2u xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t con c\u00e1 s\u1ea5u hung \u00e1c kh\u00e1c, n\u00f3 lao t\u1edbi \u0111\u1ecbnh \u0103n th\u1ecbt c\u00f4 g\u00e1i. V\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ea5p b\u00e1ch, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1ea1n m\u00ecnh, ch\u00e0ng c\u00e1 s\u1ea5u ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00e1ch nu\u1ed1t c\u00f4 g\u00e1i v\u00e0o b\u1ee5ng m\u00ecnh r\u1ed3i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi k\u1ebb hung \u00e1c kia. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, ch\u00e0ng c\u00e1 s\u1ea5u t\u1ed1t b\u1ee5ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfn th\u1eafng k\u1ebb \u0111\u1ed9c \u00e1c, nh\u01b0ng v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh c\u0169ng b\u1ecb tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng. Ch\u00e0ng c\u00e1 s\u1ea5u t\u1ed1t b\u1ee5ng c\u1ed1 leo l\u00ean b\u1edd v\u00e0 c\u1ea7u c\u1ee9u d\u00e2n l\u00e0ng \u0111\u1ebfn m\u1ed5 b\u1ee5ng m\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u c\u00f4 g\u00e1i ra. Nh\u01b0ng th\u01b0\u01a1ng thay c\u00f4 g\u00e1i \u0111\u00e3 t\u1eaft th\u1edf, gi\u00e2y ph\u00fat cu\u1ed1i c\u00f9ng, ch\u00e0ng c\u00e1 s\u1ea5u tr\u0103n tr\u1ed1i: xin m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi h\u00e3y may l\u00e1 c\u1edd tang theo h\u00ecnh h\u00e0i c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u1ec3 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a c\u00f4 \u1ea5y \u0111\u1ebfn n\u01a1i an ngh\u1ec9 cu\u1ed1i c\u00f9ng. C\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129a c\u1eed cao \u0111\u1eb9p c\u1ee7a ch\u00e0ng c\u00e1 s\u1ea5u, d\u00e2n l\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u00fang theo \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00e0ng. K\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u00e1 c\u1edd tang bao gi\u1edd c\u0169ng mang h\u00ecnh con c\u00e1 s\u1ea5u. N\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1m tang ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e1 c\u1edd t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho anh linh c\u1ee7a ch\u00e0ng c\u00e1 s\u1ea5u t\u1ed1t b\u1ee5ng nhi\u1ebfp d\u1eabn vong h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean kia. C\u00f2n n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1m tang c\u1ee7a nam gi\u1edbi th\u00ec c\u00f3 hai l\u00e1 c\u1edd t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho s\u1ef1 hi sinh anh d\u0169ng trong tr\u1eadn chi\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u con ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p c\u1ea3nh nguy nan.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2u chuy\u1ec7n tr\u00ean tuy k\u1ebft c\u1ea5u h\u1ebft s\u1ee9c gi\u1ea3n \u0111\u01a1n, nh\u01b0ng l\u1ea1i n\u1ed9i h\u00e0m nhi\u1ec1u t\u1ea7ng ngh\u0129a s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c nh\u00e2n v\u0103n. C\u00e1 s\u1ea5u c\u0169ng nh\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng c\u00f3 thi\u1ec7n c\u00f3 \u00e1c, cho n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn cho b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0o trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng. V\u00ec \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng sa v\u00e0o t\u00e0 ki\u1ebfn, l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i b\u1ea3n t\u00ednh s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng x\u00e3 h\u1ed9i h\u00e0ng ng\u00e0y, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa s\u1ef1 \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a hai m\u1eb7t thi\u1ec7n \u00e1c, nh\u01b0ng bao gi\u1edd m\u1ea7m thi\u1ec7n c\u0169ng n\u1ea9y n\u1edf t\u1eeb h\u1ea1t thi\u1ec7n, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng b\u1ec1n v\u1eefng v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 b\u1ec7 \u0111\u1ee1 \u0111\u1ec3 n\u00e2ng con ng\u01b0\u1eddi l\u00ean cao so v\u1edbi mu\u00f4n lo\u00e0i mu\u00f4n v\u1eadt kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u cho s\u1ef1 thi\u1ec7n l\u01b0\u01a1ng, ngh\u0129a hi\u1ec7p, c\u00e1 s\u1ea5u c\u00f2n l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho s\u1ef1 gian tr\u00e1, vong \u00e2n b\u1ed9i ngh\u0129a. Bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Khmer kh\u1eafc t\u1ea1c tr\u00ean th\u00e0nh g\u1ecdng chi\u1ebfc xe b\u00f2 c\u1ee7a m\u00ecnh. Chuy\u1ec7n l\u00e0: \u201cX\u01b0a kia, c\u00f3 l\u1ea7n tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n, m\u1ed9t con s\u1ea5u n\u1eb1m trong r\u1eebng \u0111\u00f3i kh\u00e1t qu\u00e1 b\u00f2 ra b\u1edd s\u00f4ng kh\u00f4ng n\u1ed7i. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe b\u00f2 \u0111i qua, h\u1ecfi n\u00f3 : T\u1ea1i sao s\u1ea5u kh\u00f4ng \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u00f4ng l\u1ea1i n\u1eb1m gi\u1eefa r\u1eebng ? S\u1ea5u \u0111\u00e1p: T\u00f4i b\u1ecb \u0111\u00f3i v\u00e0 kh\u00e1t qu\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u00f4ng ph\u00eda n\u00e0o m\u00e0 b\u00f2 ra. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe ch\u1ec9: S\u1ea5u \u0111i ra ph\u00eda T\u00e2y, \u0111\u1ed9 m\u1ed9t d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ebd \u0111\u1ebfn s\u00f4ng. S\u1ea5u bu\u1ed3n b\u00e3 n\u00f3i : T\u00f4i \u0111i kh\u00f4ng n\u1ed7i, nh\u1edd \u00f4ng cho t\u00f4i n\u1eb1m tr\u00ean xe v\u1eady. Ng\u01b0\u1eddi kia b\u1eb1ng l\u00f2ng ch\u1edf s\u1ea5u \u0111i. U\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc xong, s\u1ea5u tr\u1edf m\u1eb7t \u0111\u00f2i \u0103n th\u1ecbt con b\u00f2, cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe \u0111\u00e3 c\u1ed9t n\u00f3 tr\u00ean g\u1ecdng xe qu\u00e1 ch\u1eb7t. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe t\u1ee9c m\u00ecnh cho con v\u1eadt v\u00f4 \u01a1n, d\u1eaft s\u1ea5u \u0111\u1ebfn nh\u1edd m\u1ed9t \u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u00e1 x\u1eed gi\u00f9m. \u00d4ng n\u00e0y s\u1ee3 s\u1ea5u c\u00f3 ng\u00e0y \u0103n th\u1ecbt m\u00ecnh v\u00ec \u00f4ng s\u1ed1ng tr\u00ean s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc n\u00ean x\u1eed s\u1ea5u th\u1eafng, ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 quy\u1ec1n \u0103n con b\u00f2. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec b\u1ea3n th\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng ta. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe kh\u00f4ng ch\u1ecbu, li\u1ec1n d\u1eaft b\u1ecf tr\u00e1nh xa. S\u1ea5u r\u01b0\u1ee3t theo. Hai \u0111\u1eb1ng c\u00e3i v\u00e3 r\u00f9m l\u00ean. \u0110i m\u1ed9t kho\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe g\u1eb7p m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e0 c\u1ee5t tay v\u00ec b\u1ecb s\u1ea5u t\u00e1p m\u1ea5y th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe nh\u1edd \u00f4ng gi\u00e0 x\u1eed h\u1ecd. \u00d4ng l\u00e3o nh\u1edb m\u1ed1i th\u00f9 n\u00ean x\u1eed s\u1ea5u thua kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n th\u1ecbt con b\u00f2. \u0110\u00f3 l\u00e0 theo ch\u1ee7 quan c\u1ee7a \u00f4ng ta. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe \u0111\u1eafc ch\u00ed, \u0111\u00e1nh b\u00f2 k\u00e9o xe \u0111i. Con s\u1ea5u \u0111\u1ecbnh t\u00e1p \u00f4ng gi\u00e0, nh\u01b0ng ti\u1ebfc con b\u00f2 n\u00ean r\u01b0\u1ee3t theo. L\u00e1t sau, hai \u0111\u00e0ng g\u1eb7p m\u1ed9t con ch\u1ea1ch \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u00f4ng b\u00f2 l\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe nh\u1edd ch\u1ea1ch ph\u00e2n x\u1eed. Ch\u1ea1ch l\u00e0 b\u1ea1n c\u1ee7a s\u1ea5u n\u00ean x\u1eed s\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec c\u1ea3m t\u00ecnh c\u00e1 nh\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe kh\u00f4ng ch\u1ecbu, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e1nh xe \u0111i. S\u1ea5u v\u1eabn theo b\u00e1m g\u00f3t. G\u1eb7p kh\u1ec9 \u0111\u1ed9t, hai \u0111\u00e0ng nh\u1edd x\u1eed. Kh\u1ec9 kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1eed sao cho \u0111\u00fang lu\u1eadt, c\u1eed \u0111\u01b0a m\u1eb7t kh\u1ec9 ra ch\u1ecbu. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe li\u1ec1n lo h\u1ed1i l\u1ed9, h\u1ee9a s\u1ebd cho c\u01a1m. M\u1eebng qu\u00e1, kh\u1ec9 x\u1eed s\u1ea5u thua. S\u1ea5u th\u1ea5y v\u1eady, h\u1ee9a v\u1edbi kh\u1ec9 s\u1ebd cho c\u01a1m nhi\u1ec1u h\u01a1n ; kh\u1ec9 li\u1ec1n x\u1eed s\u1ea5u th\u1eafng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe l\u1ea1i h\u1ee9a cho th\u00eam nhi\u1ec1u, kh\u1ec9 x\u1eed s\u1ea5u thua. S\u1ea5u h\u1ee9a cho nhi\u1ec1u h\u01a1n, kh\u1ec9 x\u1eed s\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c. X\u1eed theo l\u1ed1i m\u1eafc phong \u1ea5y m\u1ed9t h\u1ed3i kh\u1ec9 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe \u0111\u1eadp m\u1ea5y h\u00e8o ch\u1ea1y m\u1ea5t. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 n\u00ean x\u1eed kh\u00f4ng n\u00ean th\u00e2n. Chi\u1ec1u xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe th\u1ea5y s\u1ea5u theo ho\u00e0i, gi\u1eadn qu\u00e1 t\u00ednh \u0111\u1eadp lu\u00f4n b\u00f5 gh\u00e9t, Th\u00ecnh l\u00ecnh th\u1ecf \u1edf trong b\u1ee5i nh\u1ea3y ra h\u1ecfi \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i. Th\u1ecf n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam v\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u1ea5t c\u00e1c lo\u00e0i th\u00fa. Nghe s\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe c\u1ed9t m\u00ecnh qu\u00e1 ch\u1eb7t tr\u00ean g\u1ecdng xe b\u00f2 n\u00ean \u0111\u00f2i \u0103n th\u1ecbt con b\u00f2, th\u1ecf li\u1ec1n b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe c\u1ed9t s\u1ea5u l\u1ea1i th\u1eed coi th\u1ebf n\u00e0o. Th\u1ea5y c\u1ed9t s\u1ea5u xong, th\u1ecf b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t \u0111\u1ea7u s\u1ea5u m\u00e0 r\u1eb1ng: S\u1ea5u l\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u00f4 \u01a1n, ch\u1ebft \u0111\u00e1ng \u0111\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh xe l\u1ea5y kh\u00fac m\u00ecnh s\u1ea5u x\u00e0o n\u1ea5u \u0103n v\u1edbi c\u01a1m c\u00f2n c\u00e1i \u0111\u1ea7u th\u00ec c\u1ed9t tr\u00ean g\u1ecdng xe, d\u01b0\u1edbi c\u00e1i \u00e1ch. Ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi Mi\u00ean quen l\u1ec7 ti\u1ec7n c\u00e1i \u0111\u1ea7u s\u1ea5u tr\u00ean g\u1ecdng xe b\u00f2 l\u00e0 do t\u00edch n\u00e0y\u201d (theo Truy\u1ec7n c\u1ed5 Cao Mi\u00ean c\u1ee7a L\u00ea H\u01b0\u01a1ng, t\u1eadp 2, trang 438-440, NXB Khai Tr\u00ed 1969).<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2u chuy\u1ec7n tr\u00ean, ta th\u1ea5y n\u00f3 n\u1eb1m trong m\u00f4 t\u00edp truy\u1ec7n k\u1ec3 v\u1ec1 con v\u1eadt vong \u00e2n b\u1ed9i ngh\u0129a nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9u c\u1ecdp, c\u1ee9u s\u00f3i\u2026r\u1ed3i c\u00e1c con v\u1eadt n\u00e0y quay l\u1ea1i \u0111\u00f2i \u0103n th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Khmer x\u01b0a \u0111\u00e3 t\u00f4 \u0111\u1eadm th\u00eam nhi\u1ec1u t\u00ecnh ti\u1ebft, m\u1ed7i t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea3n \u00e1nh t\u00ednh t\u01b0 l\u1ee3i, t\u01b0 th\u00f9 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng khi\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i nh\u00ecn \u201cch\u00ednh ki\u1ebfn\u201d, m\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o phi\u1ebfn di\u1ec7n. Nh\u01b0ng c\u00e1i k\u1ebft l\u1ea1i l\u00e0 quy lu\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e2n qu\u1ea3, b\u1ea5t k\u1ef3 ai d\u00f9 c\u00f3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u \u0111i n\u1eefa v\u1eabn kh\u00f4ng ra ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3. C\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1eeba mang t\u00ednh nh\u00e2n gian, v\u1eeba mang m\u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o, n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u00e0i h\u1ecdc v\u00e0 s\u1ef1 \u01b0\u1edbc v\u1ecdng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. B\u00e0i h\u1ecdc l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng v\u00f4 \u01a1n, l\u00f2ng tham s\u1ef1 \u00edch k\u1ef7 s\u1ebd \u0111\u01b0a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ng\u00f5 c\u1ee5t. \u01af\u1edbc v\u1ecdng l\u00e0 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng lu\u00f4n g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t l\u00e0nh, su\u00f4n s\u1ebb, tr\u00e1nh nh\u1eefng tr\u1edf ng\u1ea1i tr\u00ean b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng m\u01b0u sinh v\u1ea1n l\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Song song v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n \u201ccon v\u1eadt v\u00f4 \u01a1n\u201d tr\u00ean, ta th\u1ea5y c\u00e1 s\u1ea5u c\u00f2n t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho nghi\u1ec7p l\u1ef1c, qu\u1ea3 b\u00e1o nh\u00e3n ti\u1ec1n v\u00e0 tri\u1ebft l\u00fd \u201ch\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u1ecb ng\u1ea1n\u201d (quay \u0111\u1ea7u l\u00e0 b\u1edd) qua c\u00e2u chuy\u1ec7n S\u1ef1 t\u00edch n\u00fai Thuy\u1ec1n [\u1797\u17d2\u1793\u17c6\u179f\u17c6\u1796\u17c5]. C\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y kh\u00e1 d\u00e0i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 sau. X\u01b0a \u1edf v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc x\u1ee9 Cao Mi\u00ean l\u00e0 bi\u1ec3n m\u00eanh m\u00f4ng, lo\u00e0i v\u1eadt c\u00f2n bi\u1ebft n\u00f3i ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi, tr\u00ean ch\u00f3t n\u00fai Kravanh c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ea1o s\u1ef9 tu h\u00e0nh \u0111\u1eafc \u0111\u1ea1o. M\u1ed9t l\u1ea7n nh\u00e0n du, ng\u00e0i g\u1eb7p m\u1ed9t \u0111\u1ee9a con g\u00e1i b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i, b\u00e8n \u0111em v\u1ec1 nu\u00f4i d\u1ea1y kh\u00f4n l\u1edbn v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Ramsay Sok. L\u00fac \u1ea5y, m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng bu\u00f4n g\u1ed1c ho\u00e0ng t\u1ed9c c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con trai th\u00f4ng minh thanh t\u00fa t\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2u Reachkol c\u0169ng xin ng\u00e0i \u0111\u1ea1o s\u1ef9 l\u00ean n\u00fai h\u1ecdc \u0111\u1ea1o. \u0110\u00f4i trai g\u00e1i n\u00e0y y\u00eau nhau t\u1eeb l\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc khi Ch\u00e2u Reachkol h\u1ea1 s\u01a1n, ng\u00e0i \u0111\u1ea1o s\u1ef9 \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u1ec5 th\u00e0nh h\u00f4n cho h\u1ecd v\u00e0 t\u1eb7ng ri\u00eang cho n\u00e0ng Ramsay Sok m\u1ed9t chi\u1ebfc tr\u00e2m b\u1eb1ng v\u00e0ng ch\u1ea1m ng\u1ecdc. \u0110\u00f4i v\u1ee3 ch\u1ed3ng tr\u1ebb s\u1ed1ng v\u1edbi nhau m\u1ed9t th\u1eddi gian th\u00ec Ch\u00e2u Reachkol l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i bu\u00f4n v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 Nokoreach. T\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0y, Ch\u00e2u Reachkol l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi c\u00f4ng ch\u00faa Neang Mikha. Sau ba n\u0103m chung s\u1ed1ng v\u1edbi v\u1ee3 m\u1edbi th\u00ec Ch\u00e2u Reachkol l\u1ea1i nh\u1edb c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 c\u0169. Nh\u00e2n d\u1ecbp c\u00f4ng ch\u00faa Neang Mikha l\u00e2m b\u1ed3n, ch\u00e0ng l\u1ea5y c\u1edb ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i bu\u00f4n \u0111\u1ec3 lo cho t\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i. C\u00f4ng ch\u00faa Neang Mikha \u01b0ng thu\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u00e0ng \u0111i, nh\u01b0ng n\u00e0ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra th\u00e1i \u0111\u1ed9 v\u00e0 h\u01b0\u1edbng \u0111i kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p n\u00ean bi\u1ebft ngay m\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1ed3ng l\u1eeba. N\u00e0ng v\u00f4 c\u00f9ng t\u1ee9c gi\u1eadn, li\u1ec1n sai c\u00e1 s\u1ea5u A Thonn \u0111u\u1ed5i theo tr\u1ea3 th\u00f9 gi\u00fap m\u00ecnh. N\u00f3i v\u1ec1 n\u00e0ng Ramsay Sok, t\u1eeb ng\u00e0y ti\u1ec5n ch\u1ed3ng \u0111i, ng\u00e0y n\u00e0o n\u00e0ng c\u0169ng ra b\u1edd bi\u1ec3n ng\u00f3ng \u0111\u1ee3i ch\u1ed3ng v\u1ec1. M\u1ed9t h\u00f4m, n\u00e0ng th\u1ea5y c\u00e1nh bu\u1ed3m tr\u1eafng ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda m\u00ecnh v\u00e0 bi\u1ebft ngay \u0111\u00f3 l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u1ed3ng \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1. Ngay sau \u0111\u00f3, n\u00e0ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 m\u1ed9t con c\u00e1 s\u1ea5u kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111ang \u0111u\u1ed5i theo t\u1ea5n c\u00f4ng t\u1eeb ph\u00eda sau thuy\u1ec1n. Ch\u00e2u Reachkol v\u00e0 \u0111\u00e1m th\u1ee7y th\u1ee7y t\u00ecm \u0111\u1ee7 c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 nh\u01b0 qu\u0103ng c\u00e1c l\u1ed3ng g\u00e0 v\u1ecbt cho s\u1ea5u \u0103n\u2026 nh\u01b0ng con s\u1ea5u v\u1eabn m\u1ed9t m\u1ef1c trung th\u00e0nh v\u1edbi ch\u1ee7 t\u00ecm c\u00e1ch t\u1ea5n c\u00f4ng, quy\u1ebft nh\u1ea5n ch\u00ecm thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0103n th\u1ecbt cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e2u Reachkol. Trong l\u00fac th\u1eadp t\u1eed nh\u1ea5t sinh \u1ea5y, n\u00e0ng Ramsay Sok kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch n\u00e0o c\u1ee9u ch\u1ed3ng, li\u1ec1n qu\u01a1 \u0111\u1ea1i c\u00e2y tr\u00e2m tr\u00ean \u0111\u1ea7u ph\u00f3ng b\u1eeba v\u00e0o con c\u00e1 s\u1ea5u. Kh\u00f4ng ng\u1edd c\u00e2y tr\u00e2m ph\u00e9p m\u1ea7u kia v\u1eeba ch\u1ea1m m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ea5t li\u1ec1n n\u1ed5i l\u00ean. Kh\u1eafp v\u00f9ng t\u1eeb Thmar Ancheang \u0111\u1ebfn d\u00e3y n\u00fai Dangrek \u0111\u1ec1u h\u00f3a ra \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, th\u1ebf l\u00e0 Ch\u00e2u Reachkol \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t n\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch cho \u0111\u1ecba h\u00ecnh n\u01a1i \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Khmer x\u01b0a c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Camphuchia \u0111\u00e3 truy\u1ec1n thuy\u1ebft h\u00f3a : \u201cChi\u1ebfc ghe c\u1ee7a ch\u00e0ng h\u00f3a th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i, ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 n\u00fa Thuy\u1ec1n \u2013 Phnom Samp\u00e2u. Con s\u1ea5u kh\u1ed5ng l\u1ed3 b\u1ecb ch\u1eb7n \u0111\u1ee9ng n\u1eeda ch\u1eebng ph\u00eda sau chi\u1ebfc ghe, \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111u\u00f4i c\u1eafm s\u00e2u xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, l\u1ed3i kh\u00fac m\u00ecnh \u1edf tr\u00ean. B\u1ecb ngh\u1eb9t th\u1edf, con v\u1eadt v\u00f9ng v\u1eaby h\u1ebft s\u1ee9c, c\u1ed1 qu\u1eady b\u00f9n \u0111\u1ec3 r\u00fat \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111u\u00f4i l\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u00e0i n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec b\u1ed1n ch\u00e2n c\u0169ng b\u1ecb k\u1eb9t trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t. Sau c\u00f9ng n\u00f3 r\u00e1n thu h\u1ebft t\u00e0n l\u1ef1c, nhoi \u0111\u1ea7u, r\u00fat \u0111u\u00f4i ra \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ch\u1ec9 k\u1ecbp th\u1edf h\u1eaft ra, r\u1ed3i h\u1ed3n l\u00eca kh\u1ecfi x\u00e1c. Ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i n\u1ed5i l\u00ean ngay ch\u1ed7 con s\u1ea5u ch\u1ebft g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ed3i s\u1ea5u (Phnom Krap\u01b0), hai c\u00e1i \u0111\u1ea7m ch\u1ed7 s\u1ea5u qu\u1eady \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111u\u00f4i g\u1ecdi l\u00e0 B\u01b0ng m\u0169i (B\u00e2ng Chrom\u00f3c)v\u00e0 B\u01b0ng \u0111u\u00f4i (B\u00e2ng Kantu\u00f4i). Hai c\u00e1i l\u1ed3ng g\u00e0 v\u00e0 l\u1ed3ng v\u1ecbt tr\u00f4i c\u00e1ch \u0111\u00f3 xa xa ho\u00e1 th\u00e0nh hai g\u00f2 \u0111\u1ea5t l\u1edbn, m\u1ed9t g\u00f2 g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ed3i l\u1ed3ng g\u00e0 (Phnom Trung mon), m\u1ed9t g\u00f2 g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ed3i l\u1ed3ng v\u1ecbt (Phnom Trung tia)\u201d (theo Truy\u1ec7n c\u1ed5 Cao Mi\u00ean c\u1ee7a L\u00ea H\u01b0\u01a1ng, t\u1eadp II, trang 48-49, NXB Khai Tr\u00ed 1969).<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u00e0 trong th\u1ef1c t\u1ebf x\u01b0a nay con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb s\u1ea5u \u0103n th\u1ecbt \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u00edt. V\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi Khmer c\u0169ng c\u00f3 c\u00e2u chuy\u1ec7n N\u00e0ng c\u00f4ng ch\u00faa b\u1ecb s\u1ea5u qu\u1eafp mang \u00fd ngh\u0129a h\u1ebft s\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 quy lu\u1eadt c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau. Chuy\u1ec7n l\u00e0, x\u01b0a kia \u1edf th\u00e0nh Oudong c\u00f3 m\u1ed9t n\u00e0ng c\u00f4ng ch\u00faa r\u1ea5t xinh \u0111\u1eb9p. B\u1eefa n\u1ecd c\u00f4ng ch\u00faa ra h\u1ed3 sen d\u1ea1o ch\u01a1i, v\u00f4 t\u00ecnh l\u1ecdt v\u00e0o m\u1eaft c\u1ee7a m\u1ed9t thanh ni\u00ean bi\u1ebft \u0111\u1ea1o thu\u1eadt. Anh ch\u00e0ng n\u00e0y li\u1ec1n b\u00e0y m\u01b0u k\u1ebf h\u00f3a m\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1 s\u1ea5u b\u01a1i xu\u1ed1ng h\u1ed3 \u0111\u1ec3 r\u00ecnh qu\u1eafp n\u00e0ng \u0111i. Nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh, n\u00e0ng c\u00f4ng ch\u00faa b\u1ecb ch\u1ebft m\u00e0 g\u00e3 thanh ni\u00ean kia c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. N\u00e0ng c\u00f4ng ch\u00faa ch\u1ebft oan r\u1ea5t hi\u1ec3n linh, ng\u01b0\u1eddi trong l\u00e0ng \u0111\u00e3 l\u1eadp th\u00e1p th\u1edd n\u00e0ng, nh\u01b0ng l\u1ea1 thay th\u00e1p ch\u1ec9 x\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u1eb7t, c\u00f2n m\u1eb7t ch\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh su\u1ed1t 500 n\u0103m nh\u01b0 th\u1ebf. Ng\u00e0y n\u1ecd, Th\u00e1i t\u1eed Sihanouk tu\u1ea7n du qua \u0111\u00e2y, ng\u00e0i b\u00e8n v\u00e1i c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t vi\u00ean \u0111\u00e1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec3 x\u00e2y ti\u1ebfp th\u00e1p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c anh linh c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa ch\u1ea5p thu\u1eadn. V\u00e0 di t\u00edch n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. C\u00e2u chuy\u1ec7n tr\u00ean h\u1ea7u nh\u01b0 r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u1ea1i g\u1eedi m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 quy lu\u1eadt c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p. T\u00ecnh y\u00eau n\u1ebfu b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p s\u1ebd l\u00e0 th\u1ee9 t\u00ecnh y\u00eau ch\u1ebft. V\u00e0 n\u1ebfu ai \u0111\u00f3, d\u00f9ng quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00ecnh y\u00eau th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3 tr\u00ean, \u1edf mi\u1ec1n Nam B\u1ed9 c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ecba danh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn lo\u00e0i c\u00e1 s\u1ea5u nh\u01b0 Hang S\u1ea5u, B\u00e0u S\u1ea5u, V\u1ed3 Con S\u1ea5u, Ch\u00f9a \u0110\u1ea7u S\u1ea5u, V\u00e0m \u0110\u1ea7u S\u1ea5u&#8230; Xin l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh ng\u1eabu nhi\u00ean \u1edf Ki\u00ean Giang l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5. \u0110\u1ecba danh C\u1ea7u Cap\u01a1he (theo qu\u1ed1c l\u1ed9 61 t\u1eeb Minh L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1ebfn Nh\u1ee9t). Trong \u0111\u1ecba danh n\u00e0y, t\u1eeb \u201cCap\u01a1he\u201d c\u00f3 hai y\u1ebfu t\u1ed1, \u201cC\u00e0 p\u01a1\u201d l\u00e0 c\u00e1ch ph\u00e1t \u00e2m [Kro p\u01a1 &#8211; \u1780\u17d2\u179a\u1796\u17be &#8211; c\u00e1 s\u1ea5u]; \u201che\u201d [\u17a0\u17c2 -cu\u1ed9c di\u1ec5u h\u00e0nh \/ \u0111\u00e1m r\u01b0\u1edbc], \u201cCap\u01a1he\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1 s\u1ea5u tr\u1ed3i l\u00ean n\u1eb1m s\u1eafp l\u1edbp n\u1ed1i \u0111u\u00f4i nhau. \u0110\u1ecba danh n\u00e0y v\u1ec1 sau c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc th\u00e0nh [Krop\u01a1hel- \u1780\u17d2\u179a\u1796\u17be \u17a0\u17c2\u179b &#8211; c\u00e1 s\u1ea5u b\u01a1i], \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, v\u00ec c\u00e1 s\u1ea5u n\u01a1i n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng b\u01a1i ! V\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0110\u00e0o Chu\u00f4ng l\u00fd gi\u1ea3i nh\u01b0 sau: \u201cN\u1ebfu l\u00e0 Kro P\u01a1 Hel (c\u00e1 s\u1ea5u b\u01a1i) th\u00ec ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u1ecba danh, v\u00ec th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u00e1 s\u1ea5u \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u01a1i nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea1i sao c\u00e1 s\u1ea5u n\u01a1i kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u01a1i m\u00e0 kh\u00f4ng h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u1ecba danh m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 \u1edf \u0111\u00e2y. L\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd, thi\u1ebfu c\u01a1 s\u1edf thuy\u1ebft ph\u1ee5c, nh\u01b0ng khi n\u00f3 l\u00e0 Kro P\u01a1 He (c\u00e1 s\u1ea5u n\u1ed1i \u0111u\u00f4i) th\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u1ecba danh, v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m: Ch\u1ee9ng t\u1ecf n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00e1 s\u1ea5u r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Theo t\u1eeb ng\u1eef n\u00e0y th\u00ec n\u01a1i \u0111\u00e2y ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1 s\u1ea5u, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng giao th\u00f4ng t\u1eeb x\u01b0a n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, c\u00e1 s\u1ea5u tr\u1ed3i l\u00ean n\u1ed1i \u0111u\u00f4i nhau nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e3 g\u00e2y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng cho ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00e2y. Do c\u00e1 s\u1ea5u nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, khi n\u00f3 n\u1ed5i l\u00ean s\u1eafp l\u1edbp \u0111\u00e3 g\u00e2y ra c\u1ea3nh s\u1ee3 h\u00e3i cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi g\u1ecdi c\u00e1i t\u00ean d\u00e2n gian l\u00e0 C\u00e0 P\u01a1 He, c\u00f2n theo ch\u1eef vi\u1ebft th\u00ec ph\u1ea3i vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc l\u00e0 Kro P\u01a1 He, c\u00f2n t\u1eeb Kro P\u01a1 Hel th\u00ec th\u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. Do \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1eb7t t\u00ean c\u00e2y c\u1ea7u n\u00e0y l\u00e0 Ca P\u01a1\u201d (theo Nh\u1eefng \u0111\u1ecba danh ti\u1ebfng Khmer ho\u1eb7c c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ti\u1ebfng Khmer \u1edf Ki\u00ean Giang \u2013 \u0110\u00e0o Chu\u00f4ng, trang 86, NXB H\u1ed9i Nh\u00e0 v\u0103n 2019).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00f3i v\u1ec1 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 s\u1ea5u trong v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n gian Khmer l\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i nhi\u1ec1u ch\u1ed7 c\u00f2n nh\u1eefng tr\u1ea7m t\u00edch li\u00ean quan m\u00e0 ch\u00fang ta ng\u00e0y nay ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 khai m\u1edf c\u0169ng nh\u01b0 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. Nh\u01b0ng t\u1ef1u trung, lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t n\u00e0y t\u1eeb kh\u1edfi th\u1ee7y \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3 lu\u00f4n g\u00e2y \u00e1m \u1ea3nh v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady m\u00e0 trong d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u00edt truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u1ec1 b\u1eaft s\u1ea5u hay b\u1ecb s\u1ea5u b\u1eaft. V\u00e0 c\u0169ng v\u00ec n\u1ed7i \u00e1m \u1ea3nh n\u00e0y m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 g\u1eafng n\u00edu k\u00e9o ch\u00fang b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u00f4n th\u1ea7n \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng. M\u1eb7c d\u00f9 l\u00e0 v\u1eady, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i c\u00e1 s\u1ea5u lu\u00f4n r\u1ea5t hung t\u1ee3n, nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n b\u1eaft m\u1ed3i c\u1ee7a ch\u00fang, v\u00e0 c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00e2y d\u00e2n gian Khmer \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u00e1o d\u1ee5c con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, t\u00ecnh y\u00eau, l\u1ebd s\u1ed1ng&#8230; Ng\u00e0y nay, con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi t\u1ea7m hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, c\u00e1 s\u1ea5u kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c nh\u01b0 xa x\u01b0a, nh\u01b0ng h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng n\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh trong l\u01b0\u1ee1ng di\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a b\u00e0 con Khmer \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng mi\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00c0O TH\u00c1I S\u01a0N<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/438948701_7124796180962937_7442562464557519275_n.jpg?stp=dst-jpg_p526x296&amp;_nc_cat=111&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=833d8c&amp;_nc_ohc=xA7Iq9IspDMQ7kNvgG1heuL&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AYAJZpcM7Ar7T0oi15MfquF-4A9vGi_Od_w4rlyR6ThWWw&amp;oe=668D1E35\" alt=\"\" style=\"width:686px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/camchieu.phanthi?comment_id=Y29tbWVudDo3MTI0Nzk2MTY0Mjk2MjcyXzczMzY3OTkwMjMwMzU0MA%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZW0xq7DkRDZNvvJM6t0XSTeXwttH9FveSyeY1EYyfJFBcQ4O0cfezydSHvDnguYedDSZk2EyXrEc7XIzysH-y1MwJbn2EvFgi17SDdhNkmHu5_0YXFlVu7pZQ8OlZj4rDk&amp;__tn__=R]-R\">Phan Th\u1ecb C\u1ea9m Chi\u1ebfu<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n hay v\u00e0 l\u1eddi b\u00ecnh \u0111\u1ea7y \u00fd ngh\u0129a v\u1ec1 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng lo\u00e0i c\u00e1 S\u1ea5u. N\u0103m nay h\u00ecnh nh\u01b0 l\u00e0 n\u0103m con r\u1eafn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer th\u00ec ph\u1ea3i. B\u1eefa em \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng bia Neak. V\u1eady n\u00e0ng Neang Neak kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec v\u1ec3 ngh\u0129a hay kh\u00f4ng? Nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n tr\u00ean c\u0169ng&nbsp;<a><\/a>l\u00e0m em nh\u1edb t\u1edbi truy\u1ec7n &#8220;B\u1eaft S\u1ea5u r\u1eebng U Minh H\u1ea1&#8221; c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n S\u01a1n Nam. Nh\u00e2n v\u1eadt \u00f4ng N\u0103m H\u00ean chinh ph\u1ee5c c\u00e1 S\u1ea5u b\u1eb1ng tay kh\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p><img decoding=\"async\" height=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/static.xx.fbcdn.net\/rsrc.php\/v3\/yw\/r\/8iuTX4LlGZO.png\">T\u00e1c gi\u1ea3<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100002978782946&amp;comment_id=Y29tbWVudDo3MTI0Nzk2MTY0Mjk2MjcyXzE4Mjg5NjkwMDc1MzA1NTc%3D&amp;__cft__[0]=AZW0xq7DkRDZNvvJM6t0XSTeXwttH9FveSyeY1EYyfJFBcQ4O0cfezydSHvDnguYedDSZk2EyXrEc7XIzysH-y1MwJbn2EvFgi17SDdhNkmHu5_0YXFlVu7pZQ8OlZj4rDk&amp;__tn__=R]-R\">\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/camchieu.phanthi?__cft__[0]=AZW0xq7DkRDZNvvJM6t0XSTeXwttH9FveSyeY1EYyfJFBcQ4O0cfezydSHvDnguYedDSZk2EyXrEc7XIzysH-y1MwJbn2EvFgi17SDdhNkmHu5_0YXFlVu7pZQ8OlZj4rDk&amp;__tn__=R]-R\">Phan Th\u1ecb C\u1ea9m Chi\u1ebfu<\/a>&nbsp;N\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m R\u00f4ng ( R\u1ed3ng) c\u1ee7a l\u1ecbch Khmer. Ni\u00eang Neak l\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa r\u1eafn, l\u00e0 th\u1ee7y t\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer.<\/p>\n\n\n\n<p><img decoding=\"async\" height=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/static.xx.fbcdn.net\/rsrc.php\/v3\/yw\/r\/8iuTX4LlGZO.png\">T\u00e1c gi\u1ea3<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100002978782946&amp;comment_id=Y29tbWVudDo3MTI0Nzk2MTY0Mjk2MjcyXzc4MDkyNTcwNzMwODUwNQ%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZW0xq7DkRDZNvvJM6t0XSTeXwttH9FveSyeY1EYyfJFBcQ4O0cfezydSHvDnguYedDSZk2EyXrEc7XIzysH-y1MwJbn2EvFgi17SDdhNkmHu5_0YXFlVu7pZQ8OlZj4rDk&amp;__tn__=R]-R\">\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/camchieu.phanthi?__cft__[0]=AZW0xq7DkRDZNvvJM6t0XSTeXwttH9FveSyeY1EYyfJFBcQ4O0cfezydSHvDnguYedDSZk2EyXrEc7XIzysH-y1MwJbn2EvFgi17SDdhNkmHu5_0YXFlVu7pZQ8OlZj4rDk&amp;__tn__=R]-R\">Phan Th\u1ecb C\u1ea9m Chi\u1ebfu<\/a>&nbsp;Con r\u1ed3ng trong v\u0103n h\u00f3a Khmer kh\u00e1c v\u1edbi r\u1ed3ng c\u1ee7a Vi\u1ec7t &#8211; Hoa. R\u1ed3ng Khmer kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":r1l:\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ncvanhoanambo?__cft__[0]=AZVAyk-H1vYe8mJLdYXDIZ2gzYVB27sezYQm320HrhgDvg7ij7v5CCJbzzHsFNIKt-GZ4p9AX_27B5HdoyroaPGYHZa2LYKYLQ_uHANSoKHCCcAfj2lJBq2dYfffmxhALSxB7HjKS9bpkvyF5ITSoqCqx8ozRhABGPVku9OxOn_efA&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u00f3a Nam B\u1ed9<\/strong><\/a><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ncvanhoanambo\/posts\/pfbid03587mL7FxJ4RxApbZpCTeLPJG1YThDMLpCcF54zM5XgzAPnc3LJA64cLxBjZi7nyXl?__cft__[0]=AZVAyk-H1vYe8mJLdYXDIZ2gzYVB27sezYQm320HrhgDvg7ij7v5CCJbzzHsFNIKt-GZ4p9AX_27B5HdoyroaPGYHZa2LYKYLQ_uHANSoKHCCcAfj2lJBq2dYfffmxhALSxB7HjKS9bpkvyF5ITSoqCqx8ozRhABGPVku9OxOn_efA&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">3 Th\u00e1ng 10, 2021<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"16\" width=\"16\" alt=\"\ud83d\udc0a\" src=\"https:\/\/static.xx.fbcdn.net\/images\/emoji.php\/v9\/tfd\/1\/16\/1f40a.png\"> V\u00c0I N\u00c9T V\u1ec0 H\u00ccNH T\u01af\u1ee2NG C\u00c1 S\u1ea4U TRONG D\u00c2N GIAN KHMER <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"16\" width=\"16\" alt=\"\ud83d\udc0a\" src=\"https:\/\/static.xx.fbcdn.net\/images\/emoji.php\/v9\/tfd\/1\/16\/1f40a.png\"><\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3: \u0110\u00c0O TH\u00c1I S\u01a0N<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/240454922_377137494012962_7298635312041455092_n.jpg?stp=dst-jpg_s600x600&amp;_nc_cat=111&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=MWvrH1Lzsh0Q7kNvgFiOQv8&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AYCvFYF-f9UiYxyX1XJho9qCE9c8RcMwhP3LE7RvnhzSGQ&amp;oe=668D381B\" alt=\"\" style=\"width:687px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/240509344_377137550679623_7811805884056313807_n.jpg?_nc_cat=105&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=c3bJ6KiMRnsQ7kNvgENhtN8&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AYCr16-1Wv_-IctzBoG0s4AWTMEJRSe1vW4flaTosfLrcA&amp;oe=668D5557\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/239598193_377137510679627_2203155915028618734_n.jpg?_nc_cat=107&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=WbneR3erIukQ7kNvgF8e95K&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;gid=AQXqzFoYZoQPrwe1mH3iiN7&amp;oh=00_AYA3JtlShloOKGg7HbALen0Es4fcH10KBj7iag2tOmK3Tw&amp;oe=668D34C0\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/thanhhai.pham.7739?comment_id=Y29tbWVudDozNzcxMzc5MDA2Nzk1ODhfNDAyNzk5MjExNDQ2Nzkw&amp;__cft__[0]=AZVAyk-H1vYe8mJLdYXDIZ2gzYVB27sezYQm320HrhgDvg7ij7v5CCJbzzHsFNIKt-GZ4p9AX_27B5HdoyroaPGYHZa2LYKYLQ_uHANSoKHCCcAfj2lJBq2dYfffmxhALSxB7HjKS9bpkvyF5ITSoqCqx8ozRhABGPVku9OxOn_efA&amp;__tn__=R]-R\">Thanh Hai Pham<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>h\u00ecnh \u1ea3nh tr\u00ean ch\u00f9a 5 thuy\u1ec1n. n\u00fai t\u00e0 l\u01a1n<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/244250633_4206765186109808_2894408696654658423_n.jpg?_nc_cat=111&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=bd9a62&amp;_nc_ohc=ikjBMBdwZHAQ7kNvgH5DE4M&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AYCK4qkhX7XY8DJOJow-Ujs4eidzOzNN_c9Yylrwf_zpcg&amp;oe=668D2DBC\" alt=\"\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n 20 Th\u00e1ng 4&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp; H\u00ccNH T\u01af\u1ee2NG C\u00c1 S\u1ea4U TRONG V\u0102N H\u00d3A D\u00c2N GIAN KHMER C\u00e1 s\u1ea5u l\u00e0 lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t, th\u01b0\u1eddng ng\u1ee5 c\u01b0 \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ea7m l\u1ea7y, s\u00f4ng su\u1ed1i, v\u1edbi d\u00e3 t\u00ednh hung h\u00e3n v\u00e0 s\u1ef1 nguy hi\u1ec3m c\u1ee7a n\u00f3 lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda cho con ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, m\u00e0 &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/hinh-tuong-ca-sau-trong-van-hoa-dan-gian-khmer\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">H\u00ccNH T\u01af\u1ee2NG C\u00c1 S\u1ea4U TRONG V\u0102N H\u00d3A D\u00c2N GIAN KHMER<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[55],"class_list":["post-575","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-c","tag-dao-thai-son"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/575","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=575"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/575\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}