{"id":612,"date":"2024-07-05T13:08:31","date_gmt":"2024-07-05T06:08:31","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=612"},"modified":"2024-07-05T13:08:31","modified_gmt":"2024-07-05T06:08:31","slug":"mot-thoa-uoc-co-lien-quan-den-bien-gioi-tinh-tay-ninh-va-campuchia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/mot-thoa-uoc-co-lien-quan-den-bien-gioi-tinh-tay-ninh-va-campuchia\/","title":{"rendered":"M\u1ed8T THO\u1ea2 \u01af\u1edaC C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN BI\u00caN GI\u1edaI T\u1ec8NH T\u00c2Y NINH V\u00c0 CAMPUCHIA"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":R5al5bb9l5qq9papd5aq:\"><strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__[0]=AZWRePk9teO-QsjHDSU8cpGVRKpm30180Cgxc4AF1xaLFPXG-0qmshgDzk0bXP7-_JTGYsIrYOjj9Z9ZenUDcujz9Pqki2RfiA-7aV7jl_Aj4tIZc43o-UEtLK24dweL6H6ccOzOV7lJ-yQGg-0nTDgK6aqatS1hzzyFo5raniDljCCax7nwXtZQufTTT4QlpWeLP5gyfhZz6VBTER2l6OAX&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/strong>&nbsp;c\u00f9ng v\u1edbi&nbsp;<strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/lengocquoc.hungle?__cft__[0]=AZWRePk9teO-QsjHDSU8cpGVRKpm30180Cgxc4AF1xaLFPXG-0qmshgDzk0bXP7-_JTGYsIrYOjj9Z9ZenUDcujz9Pqki2RfiA-7aV7jl_Aj4tIZc43o-UEtLK24dweL6H6ccOzOV7lJ-yQGg-0nTDgK6aqatS1hzzyFo5raniDljCCax7nwXtZQufTTT4QlpWeLP5gyfhZz6VBTER2l6OAX&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c<\/a><\/strong>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<strong>10 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid03GDgd5jr6BizrAcS9jCnYRhcXZLyF5jrBj55ZKfnmJMa63Pj49wRtDehR5jaaQ8Gl?__cft__[0]=AZWRePk9teO-QsjHDSU8cpGVRKpm30180Cgxc4AF1xaLFPXG-0qmshgDzk0bXP7-_JTGYsIrYOjj9Z9ZenUDcujz9Pqki2RfiA-7aV7jl_Aj4tIZc43o-UEtLK24dweL6H6ccOzOV7lJ-yQGg-0nTDgK6aqatS1hzzyFo5raniDljCCax7nwXtZQufTTT4QlpWeLP5gyfhZz6VBTER2l6OAX&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">24 Th\u00e1ng 10, 2020<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed8T THO\u1ea2 \u01af\u1edaC C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN BI\u00caN GI\u1edaI T\u1ec8NH T\u00c2Y NINH V\u00c0 CAMPUCHIA<\/p>\n\n\n\n<p>(B\u1ed5n c\u0169 so\u1ea1n l\u1ea1i)<\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi chi\u1ebfm xong ba t\u1ec9nh mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng g\u1ed3m Gia \u0110\u1ecbnh (trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh), \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean H\u00f2a (n\u0103m 1862) v\u00e0 ba t\u1ec9nh mi\u1ec1n T\u00e2y g\u1ed3m V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean (n\u0103m 1867), Nam K\u1ef3 l\u1ee5c t\u1ec9nh th\u1eddi nh\u00e0 Nguy\u1ec5n tr\u1edf th\u00e0nh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Theo Wikipedia, \u201cth\u00e1ng 4 n\u0103m 1870, ch\u00ednh quy\u1ec1n Ph\u00e1p \u1edf Nam K\u1ef3 (\u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nam K\u1ef3) c\u00f9ng v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Cao Mi\u00ean do Ph\u00e1p b\u1ea3o h\u1ed9 (\u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 vua Norodom I) b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0m ph\u00e1n k\u00fd k\u1ebft th\u1ecfa \u01b0\u1edbc ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh bi\u00ean gi\u1edbi. Ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eefa Cao Mi\u00ean (Campuchia) v\u1edbi Nam K\u1ef3 thu\u1ed9c Ph\u00e1p (Cochinchine Fran\u00e7aise) thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn so v\u1edbi bi\u00ean gi\u1edbi Cao Mi\u00ean &#8211; Nam K\u1ef3 L\u1ee5c t\u1ec9nh t\u1ea1i 2 khu v\u1ef1c: \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, T\u00e2y Ninh (t\u1ee9c v\u00f9ng l\u1ed3i M\u1ecf v\u1ecbt) th\u00e0nh ph\u1ee7 (khet) Svay Teep (Th\u1ecfa \u01b0\u1edbc ng\u00e0y 9-7-1870), v\u00e0 v\u00f9ng b\u1edd b\u1eafc k\u00eanh V\u0129nh T\u1ebf \u0111\u1ecba b\u00e0n c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 Ti\u00ean, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c (nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00e1c huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u v\u00e0 H\u00e0 \u00c2m) nh\u1eadp v\u00e0o (khet) Tr\u00e9ang (Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 15-7-1873), c\u1eaft t\u1eeb \u0111\u1ea5t Nam K\u1ef3 tr\u1ea3 v\u1ec1 cho Cao Mi\u00ean\u201d. (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fvi.wikipedia.org%2Fwiki%2FNam_K%25E1%25BB%25B3_L%25E1%25BB%25A5c_t%25E1%25BB%2589nh%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR26wuHCAMhweAYM8QswnszPtNzVPhrZk5fwQ00heh9lkI8FEa4fZhU_wnE_aem_dzITa6bE0lHlAIsjyrpw6g&amp;h=AT21_fZMrf2gx7taGK-P1aTTQIdrhAFiB4hHUXIqbWNHC6_-kSfHv3Xu8nuWURsITUwiA_pM1x5nKRfulLo0rna54QOrelFxC6PzBMud2xYZ3sBfqivX0oAvYxcgpxrvhw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT2ke9rOLjDTmOWZfKvkoZLcL_SS4axtBeROaR49IaRoVdaFOuGsYRsCap5_yoUnsISNLSYXMMlT4GLvtT4vJbrq9J9gJ-YEDS4JauqLhGLNlUWzc4x39WHqvYNL4qVqrgPXAbfiOYvyRf6YXZTr1ruNYLyXVLih15PfhwE73eORsrkXGQsz2CyTaE1F5aWtytI8HqVuyTdiS2JOEHUL5CdevW-aPG0\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/&#8230;\/Nam_K%E1%BB%B3_L%E1%BB%A5c_t&#8230;<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i xin ch\u00e9p nguy\u00ean v\u0103n, t\u1ea1m d\u1ecbch, t\u1ea1m ch\u00fa gi\u1ea3i Tho\u1ea3 \u01b0\u1edbc ng\u00e0y 9\/7\/1870:<\/p>\n\n\n\n<p>NGUY\u00caN V\u0102N:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c9 Juillet 1870. &#8211; CONVENTION entre la France et le Cambodge relative \u00e0 la d\u00e9limitation des fronti\u00e8res.<\/p>\n\n\n\n<p>La fronti\u00e8re demeure telle qu\u2019elle a \u00e9t\u00e9 trac\u00e9e sans aucun changement depuis le poteau no 1 (\u00e0 l\u2019embouchure du Peam-prien), jusqu\u2019au poteau no 16 (\u00e0 Ca-sang sur Ca\u00ef-cay).<\/p>\n\n\n\n<p>Le terrain compris entre le Ca\u00ef-bach, et le Ca\u00ef-cay qui faisait partie du territoire fran\u00e7aise (et dont le revenue annuel s\u2019\u00e9l\u00e8ve environ \u00e0 1.000 francs), sera conc\u00e9d\u00e9 au Cambodge, en compensation des 486 maisons environ qui forment les villages situ\u00e9s vers Soc-trang \u00e0 Bang-chrum.<\/p>\n\n\n\n<p>Les poteaux nos 17, 18 et suivants seront annul\u00e9s jusqu\u2019\u00e0 Hung-nguy\u00ean; le Cambodge conservera tout les pays actuellement habit\u00e9 par les Cambodgiens des province Prey-reng, Boni-fud, Soc-thiet.<\/p>\n\n\n\n<p>La limite sera trac\u00e9e ult\u00e9rieurement, et on r\u00e9servera pour les possessions fran\u00e7aises la bande de terrain longeant le Va\u00efco qui est occup\u00e9e par les annamites ou exploit\u00e9 par eux.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sign\u00e9: NORODOM. Sign\u00e9: Contre-amiral CORNULIER LUCINI\u00c8RE.<\/p>\n\n\n\n<p>(<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbpt6k5774279x%2Ff227.item%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3QTXkKRLXTubh--RwJOLUyui_Xfy6DSAKGR6ANeELrS0kI55HUSoQRr4M_aem_Z805dKKIMKvEdE8AHwWjdA&amp;h=AT3Vhpb8VhGM_2brca-n-Msv-v-v7Ts8DPx-S0dBf-0zZ1jhLjG-6HReHsP5kY1-0XQ0rR1Hdpa0_zk9LZPUbZY0GbtidQopxXaSGV5ezz2zd1_grdzf5rGyQO6KvLIYfg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT2ke9rOLjDTmOWZfKvkoZLcL_SS4axtBeROaR49IaRoVdaFOuGsYRsCap5_yoUnsISNLSYXMMlT4GLvtT4vJbrq9J9gJ-YEDS4JauqLhGLNlUWzc4x39WHqvYNL4qVqrgPXAbfiOYvyRf6YXZTr1ruNYLyXVLih15PfhwE73eORsrkXGQsz2CyTaE1F5aWtytI8HqVuyTdiS2JOEHUL5CdevW-aPG0\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/bpt6k5774279x\/f227.item<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea0M D\u1ecaCH:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNg\u00e0y 9 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1870. &#8211; HI\u1ec6P \u01af\u1edaC gi\u1eefa Ph\u00e1p v\u00e0 Campuchia li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 \u0111\u00e3 v\u1ebd m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i n\u00e0o t\u1eeb c\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ed1 1 (t\u1ea1i v\u00e0m Peam-prien[1]) \u0111\u1ebfn c\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ed1 16 (t\u1ea1i Ca-sang tr\u00ean C\u00e1i C\u1ea1y).<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00f9ng \u0111\u1ea5t gi\u1eefa C\u00e1i B\u00e1t v\u00e0 C\u00e1i C\u1ea1y[2] l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a Ph\u00e1p (v\u00e0 c\u00f3 thu nh\u1eadp h\u00e0ng n\u0103m l\u00ean t\u1edbi kho\u1ea3ng 1.000 franc), s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0\u1ee3ng cho Campuchia, b\u00f9 tr\u1eeb 486 ng\u00f4i nh\u00e0 trong c\u00e1c l\u00e0ng n\u1eb1m t\u1eeb Soc-trang \u0111\u1ebfn Bang-chrum[3].<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c[4] s\u1ed1 17, s\u1ed1 18 v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c ti\u1ebfp theo cho \u0111\u1ebfn Hung-nguy\u00ean[5] s\u1ebd b\u1ecb hu\u1ef7 b\u1ecf; Campuchia s\u1ebd gi\u1eef t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Campuchia sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Prey-reng[6], Boni-fud, Soc-thiet.<\/p>\n\n\n\n<p>Ranh gi\u1edbi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1ch ra sau, v\u00e0 d\u1ea3i \u0111\u1ea5t d\u1ecdc theo s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An Nam chi\u1ebfm c\u1ee9 ho\u1eb7c khai th\u00e1c s\u1ebd thu\u1ed9c quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ee7a Ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fd t\u00ean: NORODOM[7]. K\u00fd t\u00ean: Contre-amiral CORNULIER LUCINI\u00c8RE[8].<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea0M CH\u00da GI\u1ea2I:<\/p>\n\n\n\n<p>[1] V\u00e0m Peam-prien: C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 v\u00e0m \u201cPrek Kompong Spean\u201d (xem ch\u00fa gi\u1ea3i 2).<\/p>\n\n\n\n<p>[2] C\u00e1i B\u00e1t v\u00e0 C\u00e1i C\u1ea1y: Theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0 \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n d\u1ecbch, ch\u00fa v\u00e0 kh\u1ea3o ch\u1ee9ng (Nxb T\u1ed5ng H\u1ee3p, Tp. HCM, 2019), s\u00f4ng Thu\u1eadn An [V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng] ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf Quang Phong, ti\u1ebfp \u0111\u1ecba gi\u1edbi Cao Mi\u00ean, l\u00ean ph\u00eda t\u00e2y d\u00f2ng ch\u1ea3y chia l\u00e0m 2 ng\u00e3, nh\u00e1nh ph\u00eda b\u1eafc t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 C\u00e1i B\u00e1t, nh\u00e1nh ph\u00eda t\u00e2y t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 C\u00e1i C\u1eady. R\u1ea1ch C\u00e1i B\u00e1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n T\u00e2n Bi\u00ean, r\u1ed3i th\u00f4ng qua \u0111\u1ea5t Campuchia, ph\u00eda b\u00ean kia mang t\u00ean Tonle Roti. R\u1ea1ch C\u00e1i C\u1eady th\u00f4ng qua \u0111\u1ea5t Campuchia, ph\u1ea7n b\u00ean kia mang t\u00ean Prek Kompong Spean. (S\u0111d, tr.175-176)<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n theo B\u1ea3n \u0111\u1ed3 h\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh 1896 \u2013 v\u1ec1 sau g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 B\u1ea3n \u0111\u1ed3 T\u00e2y Ninh 1896 (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbtv1b530295052%2F%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2_UwDn3krkmo_8giM7PFxTv51eqT8q_l8wHEzCq4FdO33wktaECMXxlSY_aem_2AIrPWh5Yxc2HcCuHdlziw&amp;h=AT24NCbo8lo0I7UwKYmhKATKsCZOuaGxdyis4r_eJIUK6IkaXnYTgVy_86tdNs77p_Dt96sPd8uQWypaIQkIWV0_7XZp3vxp57-QvPKk84yveH_N_cclTLNSrp9qxZZrNw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT2ke9rOLjDTmOWZfKvkoZLcL_SS4axtBeROaR49IaRoVdaFOuGsYRsCap5_yoUnsISNLSYXMMlT4GLvtT4vJbrq9J9gJ-YEDS4JauqLhGLNlUWzc4x39WHqvYNL4qVqrgPXAbfiOYvyRf6YXZTr1ruNYLyXVLih15PfhwE73eORsrkXGQsz2CyTaE1F5aWtytI8HqVuyTdiS2JOEHUL5CdevW-aPG0\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b530295052\/<\/a>), &#8211; nh\u00e1nh ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0 r\u1ea1ch Ng\u00e3 B\u00e1t, r\u1ea1ch n\u00e0y ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng r\u1ea1ch B\u1ebfn B\u1ea1 th\u00ec \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh r\u1ea1ch C\u00e1i B\u00e1t, r\u1ea1ch C\u00e1i B\u00e1t ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn c\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ed1 12 (g\u1ea7n \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ecba danh B\u1ebfn G\u00f5) r\u1ed3i ch\u1ea3y ti\u1ebfp sang Campuchia; &#8211; nh\u00e1nh ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 r\u1ea1ch Ng\u00e3 C\u1ea1y, r\u1ea1ch n\u00e0y ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn c\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ed1 16 (g\u1ea7n \u0111\u00f3 c\u00f3 x\u00f3m Tasang) r\u1ed3i ch\u1ea3y sang Campuchia.<\/p>\n\n\n\n<p>[3] L\u00e0ng Soc-trang v\u00e0 l\u00e0ng Bang-chrum: Hai l\u00e0ng (l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 th\u00f4n) n\u00e0y, tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 T\u00e2y Ninh 1896 ghi l\u00e0 \u201cSroc Trang (Hameau)\u201d (\u1ea5p Sroc Tranh) v\u00e0 \u201cX\u00f3m Bang Chrum\u201d. \u1ea4p Sroc Tranh g\u1ea7n C\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ed1 8. C\u00f2n Bang Chrum (c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 Bang-chrun, Bang-chrong), v\u00e0o n\u0103m 1871, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m t\u00ean c\u1ee7a 1 trong 6 t\u1ed5ng c\u1ee7a h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>[4] C\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c: T\u1ee9c c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c bi\u00ean gi\u1edbi. Tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 T\u00e2y Ninh 1896 c\u00f3 ghi c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 30. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean hi\u1ec3u l\u1ea7m r\u1eb1ng, v\u1ecb tr\u00ed c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ed1 1, s\u1ed1 17 v\u00e0 s\u1ed1 18 n\u00eau trong Tho\u1ea3 \u01b0\u1edbc 9\/7\/1870 tr\u00f9ng kh\u1edbp v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 T\u00e2y Ninh 1896 v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 c\u1ed9t m\u1ed1c ph\u1ea3i di d\u1eddi. Sau khi di d\u1eddi xong, m\u1ed9t s\u1ed1 c\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ebd n\u1eb1m \u1edf v\u1ecb tr\u00ed m\u1edbi. N\u00f3i chung l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f2n c\u1ee5 th\u1ec3 th\u00ec ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ed9t m\u1ed1c n\u00e0o b\u1ecb di d\u1eddi, c\u1ed9t m\u1ed1c n\u00e0o v\u1eabn \u1edf v\u1ecb tr\u00ed c\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>[5] Hung-nguy\u00ean: R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 l\u00e0ng H\u01b0ng Nguy\u00ean. V\u00e0o n\u0103m 1870, l\u00e0ng n\u00e0y thu\u1ed9c t\u1ed5ng H\u01b0ng Long, h\u1ea1t thanh tra T\u00e2n An; \u0111\u1ebfn n\u0103m 1873 th\u00ec chuy\u1ec3n sang t\u1ed5ng M\u1ed9c Ho\u00e1. Tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2n An n\u0103m 1888 \u2013 v\u1ec1 sau g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 B\u1ea3n \u0111\u1ed3 T\u00e2n An 1888 (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbtv1b53167047j%2F%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3wjOzB98lHdjTypY6Mi5Qv0OM9ibFq19GdLy2c7fYDk25-TE9n6kk8P7w_aem_lv0nWqBUshgkE44KJSKTwQ&amp;h=AT23bGZ7LGzKH_V3F4Gmiml5tHAIseou9zvHzemudolcOYQ_5tFPkN0Aghdm5uBL1fmv4PCStIJfTugq40ki76nct5ymOY7irKBssDoYszokl0YS1vVOstr05ujj90FfMA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT2ke9rOLjDTmOWZfKvkoZLcL_SS4axtBeROaR49IaRoVdaFOuGsYRsCap5_yoUnsISNLSYXMMlT4GLvtT4vJbrq9J9gJ-YEDS4JauqLhGLNlUWzc4x39WHqvYNL4qVqrgPXAbfiOYvyRf6YXZTr1ruNYLyXVLih15PfhwE73eORsrkXGQsz2CyTaE1F5aWtytI8HqVuyTdiS2JOEHUL5CdevW-aPG0\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b53167047j\/<\/a>), trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn l\u00e0ng H\u01b0ng Nguy\u00ean c\u00f3 c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c s\u1ed1 51, 51 v\u00e0 52 (tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y c\u00f3 ghi c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c t\u1eeb s\u1ed1 34 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 60).<\/p>\n\n\n\n<p>[6] T\u1ec9nh Prey-reng: t\u1ee9c t\u1ec9nh Prey-veng c\u1ee7a Campuchia.<\/p>\n\n\n\n<p>[7] Chu\u1ea9n \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Cornulier Lucini\u00e8re: \u00d4ng n\u00e0y gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nam K\u1ef3 t\u1eeb ng\u00e0y 8\/1\/1870 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15\/1\/1871.<\/p>\n\n\n\n<p>[8] Norodon: V\u1ecb vua Campuchia n\u00e0y t\u00ean l\u00e0 Ang Vody, l\u1ea5y hi\u1ec7u l\u00e0 Norodom I, tr\u1ecb v\u00ec t\u1eeb n\u0103m 1860 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1904.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00d3I TH\u00caM:<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1863, huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh v\u00e0 huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 c\u1ee7a ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ecb Ph\u00e1p c\u1eaft ra, l\u1eadp th\u00e0nh 2 h\u1ea1t thanh tra (inspection) T\u00e2y Ninh v\u00e0 Quang Ho\u00e1. V\u1ec1 sau h\u1ea1t thanh tra Quang Ho\u00e1 \u0111\u1ed5i thanh h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng. Ng\u00e0y 5\/6\/1871, h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng b\u1ecb s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh. Kho\u1ea3ng n\u0103m 1874, h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n (arrondissement) T\u00e2y Ninh, \u0111\u1ea7u n\u0103m 1900 \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ec9nh (province) T\u00e2y Ninh.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 M\u1ecf V\u1ecbt (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Svay Rieng) nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, khu v\u1ef1c K.Svai T\u00e9ap v\u1ed1n thu\u1ed9c h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, ng\u00e0y nay l\u00e0 v\u00f9ng l\u1ed3i M\u1ecf V\u1ecbt t\u1ec9nh Svay Rieng. (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fvi.wikipedia.org%2Fwiki%2FNam_K%25E1%25BB%25B3%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR0zapmZWjkWCv7U1AeMyRgNo9hn-eWNM_bQqtp_yphADhsDgXy9MaA24hA_aem_8nrKmZBYhgQ0-_fXrYPeAw%23%2Fmedia%2FT%25E1%25BA%25ADp_tin%3ASvayT%25C3%25A9p1870.png&amp;h=AT1dxJP1yJsHBD5oPnGKYwvxvCI3oJ38EaQ9qGtFUBFXd6yNkwuqJaLmNcR9HrsKrQgRsNXqB25Dc5kSmnmxdZQ-in49k5qbI-Jupqd-CT4ySFCg7numcUoLpKI3bV5fog&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT2ke9rOLjDTmOWZfKvkoZLcL_SS4axtBeROaR49IaRoVdaFOuGsYRsCap5_yoUnsISNLSYXMMlT4GLvtT4vJbrq9J9gJ-YEDS4JauqLhGLNlUWzc4x39WHqvYNL4qVqrgPXAbfiOYvyRf6YXZTr1ruNYLyXVLih15PfhwE73eORsrkXGQsz2CyTaE1F5aWtytI8HqVuyTdiS2JOEHUL5CdevW-aPG0\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nam_K%E1%BB%B3&#8230;<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Duong Cong Duc, trong huy\u1ec7n Quang H\u00f3a c\u00f3 8 th\u00f4n Vi\u1ec7t v\u00e0 15 th\u00f4n Khmer. 15 th\u00f4n Khmer n\u00e0y n\u1eb1m trong v\u00f9ng M\u1ecf V\u1eb9t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eaft tr\u1ea3 l\u1ea1i Khmer sau hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh 1870.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo c\u00e1c cu\u1ed1n Annuaire de la Cochinchine fran\u00e7aise (\u1edf sau g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 ACF) n\u0103m 1870 (in n\u0103m 1869), n\u0103m 1871, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi Khmer sinh s\u1ed1ng trong h\u1ea1t thanh tra T\u00e2y Ninh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 400 v\u00e0 300. C\u0169ng trong 2 n\u0103m \u0111\u00f3, trong h\u1ea1t thanh tra Tr\u1ea3ng B\u00e0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Khmer n\u00e0o. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1874, theo ACF n\u0103m 1874, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Khmer trong h\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh l\u00e0 199. V\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 2 cu\u1ed1n ACF n\u0103m 1872 v\u00e0 n\u0103m 1873 n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ed1 li\u1ec7u c\u1ee7a 2 n\u0103m \u0111\u00f3. D\u00f9 v\u1eady, ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng, do Tho\u1ea3 \u01b0\u1edbc ng\u00e0y 9\/7\/1870, t\u1ee9c do m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ea1t T\u00e2y Ninh b\u1ecb c\u1eaft giao cho Campuchia m\u00e0 d\u00e2n s\u1ed1 Khmer trong h\u1ea1t T\u00e2y Ninh \u0111\u00e3 s\u1ee5t gi\u1ea3m r\u1ea5t nhi\u1ec1u: t\u1eeb 400 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng c\u00f2n kho\u1ea3ng 200 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb c\u00e1c th\u00f4ng tin n\u00eau tr\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m cho r\u1eb1ng, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb c\u1eaft giao cho Campuchia, \u201cnguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh, ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh\u201d, t\u1ee9c ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ed3ng quan \u0111i\u1ec3m v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1916, Ph\u00e1p l\u1ea1i c\u1eaft m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u1ee7a T\u00e2y Ninh giao Campuchia. Theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0, trong \u0110\u1ecba ch\u00ed c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c (1859-1954) (Nxb Tp. HCM, n\u0103m 2017): \u201cNgh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 6-1-1916 nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0ng Cak Hap t\u1ed5ng Kh\u00e1n Xuy\u00ean cho Cam B\u1ed1t, ch\u1ec9 gi\u1eef m\u1ed9t kho\u1ea3nh 8 ha nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng \u0110\u00e2y Xo\u00e0i c\u00f9ng t\u1ed5ng\u201d. (S\u0111d, tr.537). (Hai \u0111\u1ecba danh Cak Hap v\u00e0 Kh\u00e1n Xuy\u00ean, trong \u201cL\u1ecbch Annam th\u00f4ng d\u1ee5ng trong Nam K\u1ef3 &#8211; Tu\u1ebf th\u1ee9 \u0110inh D\u1eadu 1899 (Nh\u00e0 in Qu\u1ea3n h\u1ea1t, Saigon, 1989), trang 250, ch\u00e9p l\u00e0 C\u00e0-khup v\u00e0 Kh\u0103ng-xuy\u00ean).<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n\n\n\n<p>P\/S: Ch\u00e2n th\u00e0nh c\u00e1m \u01a1n b\u1ea1n Tr\u01b0\u1eddng Thanh v\u00e0 Duong Cong Duc \u0111\u00e3 g\u00f3p \u00fd. R\u1ea5t mong 2 b\u1ea1n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n kh\u00e1c n\u1eefa ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u00f3p \u00fd \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u00f4i ho\u00e0n thi\u1ec7n b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t1.6435-9\/122310807_3748710765153596_7433443453141890371_n.jpg?_nc_cat=102&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=13d280&amp;_nc_ohc=Yt-PSP2pvtgQ7kNvgGhtfgE&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;oh=00_AYDWhRD3fAnH43wXNPc1JgCFTgKj5EwQYZ18dKY8PQSA3A&amp;oe=66AEF646\" alt=\"\" style=\"width:702px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.6435-9\/122469918_3748710785153594_7521245900604320282_n.jpg?_nc_cat=107&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=13d280&amp;_nc_ohc=ndcKmHVXo3MQ7kNvgG7pIby&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AYA_Sa7N8TM9KU1-TCzsXz685NGln7d9QC51qUTQuMtIyg&amp;oe=66AF085C\" alt=\"\" style=\"width:694px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.6435-9\/122367232_3748710975153575_5251412775780940443_n.jpg?_nc_cat=103&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=13d280&amp;_nc_ohc=XaeRbCaFMEoQ7kNvgEszczM&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;gid=AS1Q0338vNSIAxFYhPBtxWv&amp;oh=00_AYCqpjpRs-6s5T5q_C3XQB86eZu87pvUgLCwhFBX_vkXjQ&amp;oe=66AF130E\" alt=\"\" style=\"width:688px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.6435-9\/122590081_3748710875153585_4766167697402532354_n.jpg?_nc_cat=105&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=13d280&amp;_nc_ohc=PvJ6Y8-xATMQ7kNvgFDzWXG&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AYAC9R-ZFSi6F1fe_eXFqveH8YvNIE_U8H4wMtrkXtOXFQ&amp;oe=66AEE6DB\" alt=\"\" style=\"width:689px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/truongthanh001?comment_id=Y29tbWVudDozNzQ4NzE2Njg1MTUzMDA0XzM3NDg5MjM5MTUxMzIyODE%3D&amp;__cft__[0]=AZWRePk9teO-QsjHDSU8cpGVRKpm30180Cgxc4AF1xaLFPXG-0qmshgDzk0bXP7-_JTGYsIrYOjj9Z9ZenUDcujz9Pqki2RfiA-7aV7jl_Aj4tIZc43o-UEtLK24dweL6H6ccOzOV7lJ-yQGg-0nTDgK6aqatS1hzzyFo5raniDljCCax7nwXtZQufTTT4QlpWeLP5gyfhZz6VBTER2l6OAX&amp;__tn__=R]-R\">Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ee5 c\u00e1i b\u00e1t c\u00e1i c\u1eady anh nh\u1ea7m r\u1ed3i. Em nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1i n\u00e0y r\u1ed3i. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t nh\u01b0\u1ee3ng cho cam \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y kh\u00e1 b\u00e9, n\u01a1i \u0111\u00e2y t\u1eebng c\u00f3 1 \u0111\u1ed3n l\u00ednh ph\u00e1p l\u1eadp kh\u00e1 s\u1edbm. L\u00e2u r\u1ed3i m\u00e0 kh\u00f4ng vi\u1ebft th\u00e0nh v\u0103n n\u00ean ch\u1ec9 nh\u1edb v\u1eady. Sau \u0111\u00f3 ranh gi\u1edbi di chuy\u1ec3n v\u1ec1 n\u1eb1m theo r\u1ea1ch c\u00e1i b\u00e1t c\u00e1i&nbsp;<a><\/a>c\u1eady ng\u00e0y nay. N\u1ebfu ph\u1ea1m ho\u00e0ng qu\u00e2n cho r\u1eb1ng th\u1ee7 s\u1edf quang phong n\u1eb1m t\u1ea1i \u0111\u00e2y th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u00fang. C\u00f3 l\u1ebd n\u00ean c\u00f3 1 b\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i m\u00e3 kh\u00fac n\u00e0y ch\u0103ng? T\u00e2y ninh em ch\u01a1i 3 b\u00e0i r\u1ed3i v\u1ec1 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, tuy nhi\u00ean ch\u01b0a vi\u1ebft nh\u00f3m c\u1ed5 h\u01a1n l\u00e0 quang phong v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed3n ngay bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1 V\u00e0ng&nbsp;c\u00f9ng v\u1edbi&nbsp;L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c&nbsp;v\u00e0&nbsp;10 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Y\u00eau th\u00edch&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;24 Th\u00e1ng 10, 2020&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp; M\u1ed8T THO\u1ea2 \u01af\u1edaC C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN BI\u00caN GI\u1edaI T\u1ec8NH T\u00c2Y NINH V\u00c0 CAMPUCHIA (B\u1ed5n c\u0169 so\u1ea1n l\u1ea1i) Sau khi chi\u1ebfm xong ba t\u1ec9nh mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng g\u1ed3m Gia \u0110\u1ecbnh (trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh), \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean H\u00f2a (n\u0103m 1862) v\u00e0 ba &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/mot-thoa-uoc-co-lien-quan-den-bien-gioi-tinh-tay-ninh-va-campuchia\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">M\u1ed8T THO\u1ea2 \u01af\u1edaC C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN BI\u00caN GI\u1edaI T\u1ec8NH T\u00c2Y NINH V\u00c0 CAMPUCHIA<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[41,49],"class_list":["post-612","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-cao-van-nghiep","tag-lich-su"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=612"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/612\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}