{"id":626,"date":"2024-07-05T13:32:08","date_gmt":"2024-07-05T06:32:08","guid":{"rendered":"https:\/\/diadanhkhmer.wordpress.com\/?p=626"},"modified":"2024-07-05T13:32:08","modified_gmt":"2024-07-05T06:32:08","slug":"vai-dia-danh-co-lien-quan-den-cay-trom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/vai-dia-danh-co-lien-quan-den-cay-trom\/","title":{"rendered":"V\u00c0I \u0110\u1ecaA DANH C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN C\u00c2Y TR\u00d4M"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":R5al5bb9l5qq9papd5aq:\"><strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/strong>&nbsp;c\u00f9ng v\u1edbi&nbsp;<strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/lengocquoc.hungle?__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=-]C%2CP-R\">L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c<\/a><\/strong>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<strong>10 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0REvJid1J24myFAPrC8G8WTUbDUM6pnA1pGwc4SFVNPKwMcfjjXbQtRe18FLyfUwpl?__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">5 Th\u00e1ng 4, 2023<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00c0I \u0110\u1ecaA DANH C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN C\u00c2Y TR\u00d4M<\/p>\n\n\n\n<p>1\/. TR\u00d4M l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt thu\u1ed9c chi Tr\u00f4m trong h\u1ecd Tr\u00f4m. C\u00e2y n\u00e0y c\u00f3 l\u00e1 ch\u1ebb v\u00e0 hoa c\u00f3 m\u00f9i h\u01a1i h\u00f4i. Lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1ef1 nhi\u00ean \u1edf v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi. M\u1ee7 tr\u00f4m, hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 nh\u1ef1a tr\u00f4m, l\u00e0 d\u1ecbch ti\u1ebft ra t\u1eeb c\u00e2y tr\u00f4m. Khi ng\u00e2m trong n\u01b0\u1edbc l\u1ea1nh v\u1edbi t\u1ec9 l\u1ec7 th\u1ea5p (4-5%) nh\u1ef1a tr\u00f4m s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh d\u1ea1ng keo. M\u1ee7 tr\u00f4m c\u00f3 m\u00e0u tr\u1eafng, d\u1ea1ng th\u1ea1ch \u0111\u1eb7c, v\u00f3n th\u00e0nh t\u1eebng c\u1ee5c nh\u01b0 s\u01b0\u01a1ng sa. M\u1ee7 tr\u00f4m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m th\u1ee9c u\u1ed1ng gi\u1ea3i kh\u00e1t, gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c v\u00e0 ch\u1ed1ng t\u00e1o b\u00f3n do c\u00f3 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u1ea5t x\u01a1 cao c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng tr\u01b0\u01a1ng n\u1edf l\u00ean g\u1ea5p t\u1eeb t\u00e1m \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 k\u1ebft d\u00ednh c\u1eb7n b\u00e3 \u0111\u1ed9c h\u1ea1i trong ru\u1ed9t gi\u00e0, t\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e2n v\u00e0 nhu \u0111\u1ed9ng ru\u1ed9t. M\u1ee7 tr\u00f4m g\u00f3p ph\u1ea7n c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1ed9 m\u1ee1 trong m\u00e1u, t\u0103ng c\u1ea3m gi\u00e1c no v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng trong m\u00e1u \u1edf ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba c\u00e2n, b\u00e9o ph\u00ec ho\u1eb7c \u0111\u00e1i th\u00e1o \u0111\u01b0\u1eddng. Ngo\u00e0i ra, nh\u1edd t\u00ednh d\u00ednh n\u00ean nh\u1ef1a tr\u00f4m th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 k\u1ebft d\u00ednh trong ng\u00e0nh d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 k\u1ef9 ngh\u1ec7. (Theo <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fvi.wikipedia.org%2Fwiki%2FTr%25C3%25B4m%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2q3fPsCLwP2m2EfPnazS3gplfka1mQe5Hv1pyJTb_EYuppV0FwJvo1tQc_aem_7TC0goHFKGIZSymdg2gLlw&amp;h=AT3L4qw5cviBpf9ov7ofj0VRejrp9eGHzQIccZ38FkRjGkuFF7nGI1qT7U6-NfloHs2qCmf7_xs3VFnVlp2JI2JLZtGADG19yV693GrWzNa4DD76zZtZumsGNHWJAECPVg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT1sk74v57eAsY8aZ0x0oXxXZmjF-Uz9faOj0hoOn4acoSEZ3F9PiNFy7F1OJo_h0y_9idRzBomXLbGkqVQ7TqojtQ01_trB_SnX4VwyBrW--nKQEhgTBd5EKpIFO5wJpPcohJu4ydT4M6Wq2W8lNJGCPK6Y3VEl2bJuiAoFs8ltwiBrwx-IC2_rcATRd42cZA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%B4m<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Trong \u0110\u1ea1i Nam qu\u1ea5c \u00e2m t\u1ef1 v\u1ecb (Tome II, Imprimerie Rey, Curiol &amp; Cie, 1896), t\u00e1c gi\u1ea3 Hu\u00ecnh-T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a gi\u1ea3ng v\u1ec1 t\u1eeb TR\u00d4M nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u6a6c Tr\u00f4m: th\u1ee9 c\u00e2y cao l\u1edbn, tr\u00e1i c\u00f3 kh\u00e1p, \u0111\u1ebfn khi ch\u00edn th\u00ec h\u1ea3 ra, h\u1ed9t n\u00f3 l\u1edbn m\u00e0 nhi\u1ec1u d\u1ea7u \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00e1i [tr\u00f4m]: id. (nh\u01b0 tr\u00ean)<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ee7 [tr\u00f4m]: M\u1ee7 tr\u1eafng l\u1ea5y trong m\u00ecnh c\u00e2y tr\u00f4m, ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho l\u00e2u, ph\u1ea3i ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc cho n\u1edf r\u1ed3i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0103n th\u00ec m\u00e1t.\u201d (tr.490).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00e0i \u0111\u1ecba danh c\u00f3 th\u00e0nh t\u1ed1 TR\u00d4M:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u1ede ph\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Ph\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh ph\u1ed1 Long Xuy\u00ean, t\u1ec9nh An Giang c\u00f3 x\u1ebbo Tr\u00f4m, c\u1ea7u X\u1ebbo Tr\u00f4m, ch\u1ee3 X\u1ebbo Tr\u00f4m, khu d\u00e2n c\u01b0 X\u1ebbo Tr\u00f4m[1]. X\u1ebbo Tr\u00f4m l\u00e0 m\u1ed9t chi l\u01b0u c\u1ee7a r\u1ea1ch c\u1ee7a r\u1ea1ch T\u1ea7m B\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u1ede qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1, c\u00f3 r\u1ea1ch Tr\u00f4m. R\u1ea1ch Tr\u00f4m l\u00e0 m\u1ed9t chi l\u01b0u b\u00ean b\u1edd ph\u1ea3i c\u1ee7a r\u1ea1ch Th\u1ed1t N\u1ed1t, c\u00e1ch c\u1ea7u Th\u1ed1t N\u1ed1t kho\u1ea3ng 3- 4 c\u00e2y s\u1ed1.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u1ede t\u1ec9nh B\u1ebfn Tre c\u00f3 gi\u1ed3ng Tr\u00f4m, ch\u1ee3 Gi\u1ed3ng Tr\u00f4m, huy\u1ec7n Gi\u1ed3ng Tr\u00f4m. Ch\u1ee3 Gi\u1ed3ng Tr\u00f4m, trong Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (Quy\u1ec3n 7), c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh ch\u00e9p l\u00e0 \ud848\udd02\u58a5\u7c2a, Phan \u0110\u0103ng phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cch\u1ee3 Gi\u1ed3ng Tr\u00f4m\u201d; trong Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 2) c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u00e9p l\u00e0 \u58a5\u6a6c\u5e02, Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cGi\u1ed3ng Tr\u00e2m th\u1ecb\u201d v\u00e0 ch\u00fa th\u00eam: \u201cnay l\u00e0 ch\u1ee3 Gi\u1ed3ng Tr\u00f4m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>2\/. C\u00e2y tr\u00f4m trong ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 SAMR\u00d4N\/ S\u1ea6M R\u00d4NG \u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed t\u1ec9nh S\u1ed1c Tr\u0103ng 1904 (Monographie de la province de S\u1ed1c Tr\u0103ng, Saigon, Imprimerie Commerciale M\u00e9nard &amp; Rey, 1904) c\u1ee7a H\u1ed9i nghi\u00ean c\u1ee9u \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, l\u00e0ng Chung \u0110\u00f4n \u7d42\u6566 c\u00f3 t\u00ean ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 \u201c\u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784 S\u1ea7m-r\u00f4ng\u201d, t\u1eeb Khmer n\u00e0y t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u201cC\u00e2y-tr\u00f4m\u201d trong ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. C\u0169ng theo t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y, g\u1ea7n nh\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0ng Chung \u0110\u00f4n v\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2y tr\u00f4m kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eadt g\u1ed1c v\u00e0o n\u0103m 1870 sau m\u1ed9t c\u01a1n d\u00f4ng d\u1eef d\u1ed9i.\u201d (tr.36-37). V\u00e0o n\u0103m 1904, l\u00e0ng Chung \u0110\u00f4n thu\u1ed9c t\u1ed5ng Nhi\u00eau Kh\u00e1nh, t\u1ec9nh S\u1ed1c Tr\u0103ng. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1957, x\u00e3 Chung \u0110\u00f4n h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1edbi x\u00e3 Nh\u00e2m L\u0103ng th\u00e0nh x\u00e3 Phong H\u00f2a; qua n\u0103m sau, n\u0103m 1958, x\u00e3 Phong H\u00f2a b\u1ecb s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o x\u00e3 Kh\u00e1nh H\u01b0ng. Ng\u00e0y nay x\u00e3 Kh\u00e1nh H\u01b0ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1eddi, t\u1ec9nh C\u00e0 Mau.<\/p>\n\n\n\n<p>3\/. Samr\u00f4n\/ S\u1ea7m r\u00f4ng \u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7t h\u00f3a th\u00e0nh THAM R\u00d4N.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; R\u1ea1ch Tham R\u00f4n \u1edf x\u00e3 C\u1ea9m S\u01a1n, huy\u1ec7n Cai L\u1eady, t\u1ec9nh Ti\u1ec1n Giang.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; R\u1ea1ch Tham R\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t chi l\u01b0u \u1edf b\u00ean b\u1edd ph\u1ea3i c\u1ee7a s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng v\u00e0 g\u1ea7n ng\u00e3 ba V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng \u2013 Ng\u00e3 C\u1eady \u2013 Ng\u00e3 B\u00e1t. (Theo B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh n\u0103m 1896, <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbtv1b530295052%2Ff1%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1KGsHCu8obr6lhQco_3c32rw9YuryrjTXNDYqmFIuyJJx-1_U7e8CLZDA_aem_rSEk5H4HuL0L9Z-oaKCanw&amp;h=AT2SBw9tAQLb3PNKJDMHZG_n_ZDMCd4iQozpp9JSWqpRWM6b6I0pa0NxvLQhc-GguzwtcXrswjFiEOKc57A_a8yKRdLTFS1CjfO9ZLp0dApzx2RmwBFRK1hQE7qCSX09Ng&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT1sk74v57eAsY8aZ0x0oXxXZmjF-Uz9faOj0hoOn4acoSEZ3F9PiNFy7F1OJo_h0y_9idRzBomXLbGkqVQ7TqojtQ01_trB_SnX4VwyBrW--nKQEhgTBd5EKpIFO5wJpPcohJu4ydT4M6Wq2W8lNJGCPK6Y3VEl2bJuiAoFs8ltwiBrwx-IC2_rcATRd42cZA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b530295052\/f1<\/a>.)<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; R\u1ea1ch Tham R\u00f4m l\u00e0 m\u1ed9t chi l\u01b0u \u1edf b\u1edd tr\u00e1i c\u1ee7a S\u00f4ng B\u00e9. (Theo B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Th\u1ee7 D\u1ea7u M\u1ed9t n\u0103m 1980 &#8211; <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbtv1b531670730%2Ff1%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3y6i2Ny8durmnPzdIhzI3OBHU3t9Aj2_DyLF6EtQ_2MKLLYFZNiXeIW2c_aem_o4mQwGcHUSrMUdyLoAGmDg&amp;h=AT0IE-hTP_lgHD7s0PFRtfVj7OhgM4wrdT3TH0B1zvXodwaMDx0SD3GB5ioT3Cd2js9KrRjqQ0_XcCP_psmQToFAfwvwRGnFp_SaQCTkdI7sLU9V4PAp3Ox1WcGgoCdJdw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT1sk74v57eAsY8aZ0x0oXxXZmjF-Uz9faOj0hoOn4acoSEZ3F9PiNFy7F1OJo_h0y_9idRzBomXLbGkqVQ7TqojtQ01_trB_SnX4VwyBrW--nKQEhgTBd5EKpIFO5wJpPcohJu4ydT4M6Wq2W8lNJGCPK6Y3VEl2bJuiAoFs8ltwiBrwx-IC2_rcATRd42cZA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b531670730\/f1<\/a>. )<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; R\u1ea1ch Tham R\u00f4n, nay g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n H\u01b0ng, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1. R\u1ea1ch Tham R\u00f4n t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n Long Xuy\u00ean n\u0103m 1886 (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fgallica.bnf.fr%2Fark%3A%2F12148%2Fbtv1b531670446%2Ff1%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1pSjHxU2t8ndIFqILMw-MnKJsXBkq83K3Fh9058MwLWVL_3tBha9vBgnM_aem_XHtfgp5G1YYENrWJmMpfVQ&amp;h=AT0efHcamAMvd2N5sIV0ahDpPpSfYdhSTHCFBjoFVR_gbROU3bPuIylsM7onbXGNipbSCcmuY1Y87_W6P7BmpMCOF6YIRlvDJsTQsDsLBTA31MRZEJnYIB7dWXOgcRoRIA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT1sk74v57eAsY8aZ0x0oXxXZmjF-Uz9faOj0hoOn4acoSEZ3F9PiNFy7F1OJo_h0y_9idRzBomXLbGkqVQ7TqojtQ01_trB_SnX4VwyBrW--nKQEhgTBd5EKpIFO5wJpPcohJu4ydT4M6Wq2W8lNJGCPK6Y3VEl2bJuiAoFs8ltwiBrwx-IC2_rcATRd42cZA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b531670446\/f1<\/a>.). C\u1ea7u Tham R\u00f4n v\u00e0 kinh Tham R\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c Victor Duvernoy ghi nh\u1eadn trong cu\u1ed1n Monographie de la Province de Longxuy\u00ean (Cochinchine) \u9f8d\u5ddd\u7701 (\u00c9ditions du Moniteur de l\u2019Indochine, H\u00e0 N\u1ed9i, n\u0103m 1924). Theo Victor Duvernoy, c\u1ea7u Tham R\u00f4n c\u00e1ch t\u1ec9nh l\u1ef5 Long Xuy\u00ean 29,530km, l\u00e0 lo\u1ea1i c\u1ea7u s\u1eaft Eiffel No 2, d\u00e0i 21m, r\u1ed9ng 2,84m, x\u00e2y d\u1ef1ng n\u0103m 1913 (S\u0111d, p.16). Kinh Th\u00f4m R\u00f4n, theo Victor Duvernoy, 20km, r\u1ed9ng 10m, s\u00e2u 2,5m. (S\u0111d, tr.11). R\u1ea1ch v\u00e0 kinh Tham R\u00f4n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nam trong cu\u1ed1n Li\u00ean Ph\u00e2n B\u1ed9 C\u00f4ng K\u1ef9 Th\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam &#8211; T\u1ec9nh An Giang 1959 c\u1ee7a (Nh\u00e0 in Nguy\u1ec5n \u0110. V\u01b0\u1ee3ng, S\u00e0i G\u00f2n, 1959) g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch v\u00e0 kinh Tham R\u00f4m v\u00e0 cho bi\u1ebft: \u201cR\u1ea1ch v\u00e0 kinh Tham R\u00f4m l\u01b0u th\u00f4ng cho ghe v\u00e0 t\u00e0u h\u1ea1ng nh\u1ecf (d\u00e0i 66 c\u00e2y s\u1ed1).\u201d (S\u0111d, tr.18). V\u1ec1 sau, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, t\u00ean r\u1ea1ch, kinh, c\u1ea7u, ch\u1ee3 Tham R\u00f4n\/ Tham R\u00f4m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Th\u01a1m R\u01a1m. C\u00f3 nh\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1i t\u00ean Th\u01a1m R\u01a1m sinh sau \u0111\u1ebb mu\u1ed9n n\u00e0y m\u00e0 cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u201c\u0111\u1ecba danh thu\u1ea7n Vi\u1ec7t\u201d, l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch Th\u01a1m R\u01a1m l\u00e0 \u201cth\u01a1m m\u00f9i r\u01a1m\u201d!<\/p>\n\n\n\n<p>Theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng (t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Ph\u01b0\u1edbc, huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, t\u1ec9nh An Giang) l\u1eadp n\u0103m 1836, th\u00f4n n\u00e0y \u1edf 4 x\u1ee9: C\u1ea7n Th\u01a1 \u82b9\u82f4, C\u00e1i K\u00e8 \u4e10\u68cb, Tham R\u00f4n \u8caa[\u6c35\u6566], C\u00e1i S\u1ed9p \u4e10\ud84d\ude6b[2]. X\u1ee9 Tham R\u00f4n \u8caa[\u6c35\u6566] c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u l\u00e0 khu v\u1ef1c 2 b\u00ean b\u1edd r\u1ea1ch Tham R\u00f4n. Kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1877, l\u00e0ng T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng b\u1ecb c\u1eaft m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp l\u00e0ng T\u00e2n H\u01b0ng (theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 30-12-1876); kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u n\u0103m 1935, hai l\u00e0ng T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n H\u01b0ng h\u1ee3p nh\u1ea5t th\u00e0nh l\u00e0ng Thu\u1eadn H\u01b0ng (theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 27-11-1934); kho\u1ea3ng cu\u1ed1i n\u0103m 2007, x\u00e3 Thu\u1eadn H\u01b0ng b\u1ecb c\u1eaft m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp x\u00e3 T\u00e2n H\u01b0ng (theo Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 6-11-2007). Ng\u00e0y nay, Thu\u1eadn H\u01b0ng v\u00e0 T\u00e2n H\u01b0ng l\u00e0 2 ph\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (\u1edf sau vi\u1ebft t\u1eaft l\u00e0 HVNTD\u0110C 1806), quy\u1ec3n 7, c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch (Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a, 2005) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c3.000 t\u1ea7m, gi\u1eefa s\u00f4ng c\u00f3 c\u1ed3n, t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 C\u00f9 Lao C\u00e1t[3], tr\u00ean t\u1eeb r\u1ea1ch Tham Lung xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch C\u00e1i S\u00e2u, n\u01b0\u1edbc chia l\u00e0m hai nh\u00e1nh: M\u1ed9t nh\u00e1nh t\u1eeb b\u00ean ph\u1ea3i r\u1ea1ch Tham Lung ch\u1ea3y xu\u1ed1ng h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng 3.500 t\u1ea7m \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch M\u01b0\u01a1ng T\u00e2n, r\u1ea1ch n\u00e0y \u1edf ph\u00eda b\u00ean ph\u1ea3i, r\u1ed9ng 2 t\u1ea7m, s\u00e2u 1 t\u1ea7m, ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn c\u00f9ng th\u00ec c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0. 4.000 t\u1ea7m \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch \u1ed4 M\u00f4n, r\u1ea1ch n\u00e0y r\u1ed9ng 12 t\u1ea7m, s\u00e2u 2 t\u1ea7m.\u201d (tr.332)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTham Lung\u201d trong \u0111o\u1ea1n tr\u00edch \u1edf tr\u00ean, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u53c2\u7c60\u201d. Theo m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb \u0111i\u1ec3n H\u00e1n N\u00f4m, ch\u1eef \u201c\u7bed\u201d, d\u1ecb th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u1eef \u201c\u7c60\u201d, c\u00f3 \u00e2m H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 lung, l\u1ed9ng; \u00e2m N\u00f4m l\u00e0 lung, lu\u00f4ng, lu\u1ed3ng, l\u1ed3ng, ru\u1ed3ng. C\u00f2n theo ch\u00fang t\u00f4i, L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh d\u00f9ng 2 ch\u1eef \u201c\u53c2\u7c60\u201d \u0111\u1ec3 k\u00fd \u00e2m \u201cTham R\u00f4n\u201d. \u00dd ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 r\u1ea1ch Tham R\u00f4n (Tham R\u00f4n r\u1ea1ch \u53c2\u7c60\u701d), Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch l\u00e0 \u201cr\u1ea1ch Tham Lung\u201d, ch\u00ednh l\u00e0 con r\u1ea1ch Tham R\u00f4n, nay g\u1ecdi l\u00e0 r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n H\u01b0ng, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1. (C\u00e1c b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 xem l\u1ea1i b\u00e0i \u0110\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u00f4ng 1836 t\u1ea1i <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0HV5pP4thuVSs12JNQwTdV5wQnZvSyyiCCMtsUk6cRGFpoZYzWtYVbxdokWdYfTunl?__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=-UK-R\">https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0HQEuoa38vtULP18Rq95rvcDho7FXWTXfFQqvqXvzRNjabZm1wcQt2i2iGVDDpeK6l<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; R\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m v\u00e0 ch\u1ee3 Th\u01a1m R\u01a1m \u1edf x\u00e3 H\u00f2a L\u1ea1c, huy\u1ec7n Ph\u00fa T\u00e2n, t\u1ec9nh An Giang. Theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00f4n H\u00f2a L\u1ea1c (t\u1ed5ng An L\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, t\u1ec9nh An Giang) l\u1eadp n\u0103m 1836, th\u00f4n n\u00e0y \u1edf x\u1ee9 Tham R\u00f4n \u53c2\u7bed[4]. X\u1ee9 Tham R\u00f4n c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u l\u00e0 khu v\u1ef1c 2 b\u00ean b\u1edd r\u1ea1ch Tham R\u00f4n. Kh\u00f4ng r\u00f5 t\u1eeb l\u00fac n\u00e0o r\u1ea1ch Tham R\u00f4n \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Th\u01a1m R\u01a1m. Theo b\u1ea1n Tuan Vo, t\u00ean r\u1ea1ch Th\u01a1m R\u01a1m \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a S\u1edf T\u00e0i nguy\u00ean M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. (C\u00e1c b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 xem l\u1ea1i b\u00e0i \u0110\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n H\u00f2a L\u1ea1c 1836 t\u1ea1i <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0BGFfbTFLaALigNen63nugbTwbvRYUCydnrJ8LdniErBJjRk2dBRP4BjFwDFQ7LXNl?__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=-UK-R\">https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid02FD1UVmbLGaHrBFJDvBc6WadBjoCwKVf8mXpQkUEaxaRnB1cNPUPVn5DNv6uvmSgTl<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00f3i th\u00eam: Theo l\u1eddi b\u1ea1n H\u1ed3 V\u0103n \u01afng, \u201cch\u1ee3 Tham Bu\u00f4n \u1edf M\u1ef9 H\u1ed9i \u0110\u00f4ng (C\u00f9 Lao \u00d4ng Ch\u01b0\u1edfng) c\u0169ng c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb c\u00e2y tr\u00f4m \u0111\u1ecdc theo ti\u1ebfng Khmer\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212;&#8211;<\/p>\n\n\n\n<p>[1] X\u1ebbo: H\u1ecdc gi\u1ea3 L\u00ea Ng\u1ecdc Tr\u1ee5 v\u00e0 h\u1ecdc gi\u1ea3 An Chi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng t\u1eeb n\u00e0y ph\u00e1i vi\u1ebft \u201cx\u1ebdo\u201d (d\u1ea5u ng\u00e3) m\u1edbi \u0111\u00fang ch\u00e1nh t\u1ea3. Theo Hu\u00ecnh-T\u1ecbnh Paulus C\u1ee7a, \u201c\u6cbc X\u1ebdo l\u00e0 \u0111\u00e0ng n\u01b0\u1edbc v\u1eafn v\u1eafn, ng\u1ecdn r\u1ea1ch nh\u1ecf, nh\u01b0 c\u1ef1a g\u00e0\u201d (s\u0111d, tr.579). T\u1eeb \u201cX\u1ebdo\u201d trong Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh v\u00e0 trong m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ecba b\u1ea1 l\u1eadp n\u0103m 1836 vi\u1ebft ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 [\u6c35\u5de7] (b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 b\u1ed9 \u201cth\u1ee7y\u201d \u2ea1, b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u0169 \u201cx\u1ea3o\u201d \u5de7).<\/p>\n\n\n\n<p>[2] C\u1ea7n Th\u01a1 \u82b9\u82f4, C\u00e1i K\u00e8 \u4e10\u68cb, Tham R\u00f4n \u8caa[\u6c35\u6566], C\u00e1i S\u1ed9p \u4e10\ud84d\ude6b: Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u trong Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 An Giang (Nxb Tp. HCM, n\u0103m 1995) phi\u00ean \u00e2m v\u00e0 ch\u00fa l\u00e0 \u201cC\u1ea7n Th\u01a1, C\u00e1i K\u1ef3, Tham \u0110\u00f4n, C\u00e1i R\u1eadp (B\u1ea3n \u0111\u1ed3 ghi l\u00e0 C\u00e1i K\u00e8, Tham R\u00f4n\u2026).\u201d (tr.256)<\/p>\n\n\n\n<p>[3] C\u00f9 lao C\u00e1t ([\u5c71\/\u53e5][ \u5c71\/\u52de]\u845b): t\u00ean ch\u1eef l\u00e0 Sa Ch\u00e2u \u6c99\u5dde. Tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 T\u1ec9nh Long Xuy\u00ean 1920 ghi l\u00e0 \u201cC\u00f9 lao C\u00e1c\u201d. Ng\u00e0y nay, c\u00f9 lao C\u00e1t l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u00f9 lao T\u00e2n L\u1ed9c (thu\u1ed9c ph\u01b0\u1eddng T\u00e2n L\u1ed9c, qu\u1eadn Th\u1ed1t N\u1ed1t, th\u00e0nh ph\u1ed1 C\u1ea7n Th\u01a1).<\/p>\n\n\n\n<p>[4] X\u1ee9 Tham R\u00f4n \u53c2\u7bed: T\u00ean x\u1ee9 n\u00e0y, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cTham Lung\u201d (s\u0111d, tr.224)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/339913748_573615451408035_283741709325855723_n.jpg?_nc_cat=106&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=RlTnYZrAbXcQ7kNvgFpuzb6&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;gid=Ak-nJ1Qd_ldQpNt7OiMhRhQ&amp;oh=00_AYCqJO_EzqTjUU_n_EiFy7huCeUMlAkMg_6LeY9_BnJ_AQ&amp;oe=668D552A\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/339951058_152882264101557_2453489243804140904_n.jpg?_nc_cat=106&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=Jrq6891YIQMQ7kNvgFDe_oO&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AYC43eHrSsLNLtxKz2MAZ4aFwaE7S8CMW69vqfCGggkKRA&amp;oe=668D586F\" alt=\"\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/340270258_1574312376371469_7286009450467258932_n.jpg?_nc_cat=106&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=GDmA3Mcgyr0Q7kNvgH2Sfi6&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;gid=AjV9Zb8va5pKJy8me_vsnPJ&amp;oh=00_AYD0StELIW_NzUHwPqPVPF6iiRbKFh30BPl9iZc7p79N1Q&amp;oe=668D79AF\" alt=\"\" style=\"width:688px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/340251695_942284793463485_2250662590843994775_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_ohc=cZ62x-nc4DgQ7kNvgGuZuJZ&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;oh=00_AYC9WDadk8dzvTr5Lta0Ez0oP1ZSidhSXt7QcdVqcGbeFQ&amp;oe=668D5EA6\" alt=\"\" style=\"width:691px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/duanzhongxuan?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1XzEzNTU0NDQ1NjE5NzMyNDk%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">\u0110o\u00e0n Tr\u1ecdng Huy\u1ec1n<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Somrong l\u00e0 l\u01b0\u1eddi \u01b0\u01a1i m\u00e0 ch\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1XzE2NjA2NjgyOTY4ODk0OQ%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/duanzhongxuan?__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">\u0110o\u00e0n Tr\u1ecdng Huy\u1ec1n<\/a>&nbsp;C\u00e2y tr\u00f4m c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Sterculia foetida Linn (<a href=\"https:\/\/journal.hcmue.edu.vn\/index.php\/hcmuejos\/article\/view\/2948?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1lelbNO6OPsJBH9MVvd4gXnFl9yKd6FDek7W6fp4Nb0tV5ytmNFB6OHE0_aem_OkNEeUXTC1OuY98NKiDxbQ\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/journal.hcmue.edu.vn\/&#8230;\/hcmuejos\/article\/view\/2948<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>\u179f\u17c6\u179a\u17c4\u1784 (Samrong) c\u0169ng c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Sterculia foetida Linn (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fsokhakrom.com%2Fkh%2Fplant%2Fdetail%2F146%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3RuA-2oukNjF42AjSgTO3KRYwiCL4Yq4Skg0dk-1cXI5kEYk7JFHT6gm0_aem_L-F2RH8oSMCvZvncPsvyCA&amp;h=AT2Z4ocaOT8uUZOqA9GAyOJshzd0QXDycTc1c5XD4UodsK8wWYL9HESt5s8y4WMHGRLlpMWKfuP24ddF51BJ5XMckCBgMVn_sm5e9e4frLu7AEvwGzeX__y4tL74Ss2TMw&amp;__tn__=R]-R&amp;c[0]=AT1sk74v57eAsY8aZ0x0oXxXZmjF-Uz9faOj0hoOn4acoSEZ3F9PiNFy7F1OJo_h0y_9idRzBomXLbGkqVQ7TqojtQ01_trB_SnX4VwyBrW--nKQEhgTBd5EKpIFO5wJpPcohJu4ydT4M6Wq2W8lNJGCPK6Y3VEl2bJuiAoFs8ltwiBrwx-IC2_rcATRd42cZA\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/sokhakrom.com\/kh\/plant\/detail\/146<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1XzIwODg0ODQ4NTExMzc3NQ%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>C\u00c2Y \u01af\u01a0I (c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e2y l\u01b0\u1eddi \u01b0\u01a1i) c\u00f3 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Scaphium macropodum:<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/SamanakCenter\/posts\/pfbid02FVyVzzrz8ammTcdpQ7Ljr4DR4UcsfLfAaMAGGegMQxfgrMEQcH2sTzJuteRTCsk9l\"> link<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hao.pham.7923030?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1XzYzNDYwODAwMTc2ODYxOQ%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">Ph\u1ea1m Gia H\u00e0o B\u1ed9i H\u00e0o<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Em g\u1eedi th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh \u1edf M\u1ef9 Xuy\u00ean &#8211; S\u00f3c Tr\u0103ng: THAM \u0110\u00d4N, v\u00ec \u0111\u1ecdc b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a anh em th\u1ea5y \u2026 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3 c\u00f3 s\u1ef1 li\u00ean h\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/339902258_888304048946686_4916702295771337137_n.jpg?stp=cp6_dst-jpg&amp;_nc_cat=105&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=bd9a62&amp;_nc_ohc=mEGEEBoqcnwQ7kNvgFWEjQw&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;gid=Avv0tG_vemvERtICmsGyhQ5&amp;oh=00_AYAm3RFovTXXq0eZj_FbCqPBDTQ5LQw6oFur_p1xXVAO9g&amp;oe=668D6C4C\" alt=\"\" style=\"width:478px;height:auto\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1Xzc2OTQxMTM3NDc5NjY5Mg%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hao.pham.7923030?__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">Ph\u1ea1m Gia H\u00e0o B\u1ed9i H\u00e0o<\/a>&nbsp;X\u00c3 THAM \u0110\u00d4N (huy\u1ec7n M\u1ef9 Xuy\u00ean, t\u1ec9nh S\u00f3c Tr\u0103ng)<\/p>\n\n\n\n<p>Theo c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n trong cu\u1ed1n T\u1ef1 v\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i Mi\u1ec1n Nam (Nxb Tr\u1ebb, 1995), v\u00e0o n\u0103m 1897, Tham \u0110\u00f4n l\u00e0 1 trong s\u1ed1 7 l\u00e0ng thu\u1ed9c t\u1ed5ng Nhi\u00eau H\u00f2a, h\u1ea1t thanh tham bi\u1ec7n S\u1ed1c Tr\u0103ng, v\u00e0 c\u1ee5 gi\u1ea3i&nbsp;<a><\/a>th\u00edch v\u1ec1 \u0111\u1ecba danh n\u00e0y nh\u01b0 sau:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTham \u0110\u00f4n (do C\u01a1 Me kompong \u0111\u00f4n (v\u0169ng d\u1eeba) nh\u01b0ng d\u1ecbch Tham \u0110\u00f4n nghe gi\u00f2n h\u01a1n, d\u1ecbch \u00e2m kh\u00f4ng d\u1ecbch ngh\u0129a)\u201d. (tr.211)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1XzE3NTkxMTc4NTMwNjY2MA%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Theo Monographie de la province de S\u1ed1c Tr\u0103ng (Saigon, Imprimerie Commerciale M\u00e9nard &amp; Rey, 1904) t\u00ean ti\u1ebfng Khmer c\u1ee7a [l\u00e0ng] Tham \u0110\u00f4n l\u00e0: \u201c\u1780\u17c6\u1796\u1784\u17cb\u178a\u17bc\u1784 Kompong-da\u00fbng (d\u00e9barcad\u00e8re de cocos)\u201d (tr.36).<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1m ch\u00fa:<\/p>\n\n\n\n<p>\u1780\u17c6\u1796\u1784\u17cb (Kompong) l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eeb c\u1ed5, ngh\u0129a l\u00e0 b\u1ebfn, b\u00e3i,&nbsp;<a><\/a>b\u1edd\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u178a\u17bc\u1784 (da\u00fbng\/ \u0111\u00f4n) l\u00e0 c\u00e2y d\u1eeba.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e9barcad\u00e8re de cocos c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u l\u00e0 b\u1ebfn d\u1eeba.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/bao.phong.581?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1XzE4MzM3NDAzNzgzMzI2Nw%3D%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">Bao Phong<\/a>&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Theo d\u00f5i<\/p>\n\n\n\n<p>X\u1ebbo tr\u00f4m An Giang h\u1ed3i x\u01b0a ch\u1eafc c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2y tr\u00f4m<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/bill101c?comment_id=Y29tbWVudDo2NDI3NTA3MzA3MjczOTE1XzIyMDgxNjc3NjkzNzAxODE%3D&amp;__cft__[0]=AZUOO-53IhT-gg4QP5bK1WDHoeIFJ6BY1azuwf8i49POmuQ_pZ1MWVC0yCMOu3eazbXIYQN-R_aUYwiSTqjoCbEGmeP2MN429Zhqs6wpxNFv9bRXP47rGwhjbCTIMb7dduAEeG8kGrqb_l4wjpAbNdzvFw14Gj2IYibdHBZ9ZRtLoA&amp;__tn__=R]-R\">Huynh Sinh<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean C\u1ee7 Chi co \u0111uong C\u00e2y Tr\u00f4m-M\u1ef9 Kh\u00e1nh, n\u1ed1i li\u1ec1n T\u1ec9nh l\u1ed9 7 (x\u00e3 Th\u00e1i M\u1ef9) ra t\u1edbi QL22 (x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec7p)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1 V\u00e0ng&nbsp;c\u00f9ng v\u1edbi&nbsp;L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c&nbsp;v\u00e0&nbsp;10 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Y\u00eau th\u00edch&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp;5 Th\u00e1ng 4, 2023&nbsp;&nbsp;\u00b7&nbsp; V\u00c0I \u0110\u1ecaA DANH C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN C\u00c2Y TR\u00d4M 1\/. TR\u00d4M l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i th\u1ef1c v\u1eadt thu\u1ed9c chi Tr\u00f4m trong h\u1ecd Tr\u00f4m. C\u00e2y n\u00e0y c\u00f3 l\u00e1 ch\u1ebb v\u00e0 hoa c\u00f3 m\u00f9i h\u01a1i h\u00f4i. Lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1ef1 nhi\u00ean \u1edf v\u00f9ng nhi\u1ec7t &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/07\/05\/vai-dia-danh-co-lien-quan-den-cay-trom\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">V\u00c0I \u0110\u1ecaA DANH C\u00d3 LI\u00caN QUAN \u0110\u1ebeN C\u00c2Y TR\u00d4M<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[41],"class_list":["post-626","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tr","tag-cao-van-nghiep"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=626"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/626\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}