{"id":866,"date":"2024-08-14T03:21:42","date_gmt":"2024-08-14T03:21:42","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/08\/14\/dia-danh-xa-mat-dao-thai-son\/"},"modified":"2024-08-14T03:21:42","modified_gmt":"2024-08-14T03:21:42","slug":"dia-danh-xa-mat-dao-thai-son","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/08\/14\/dia-danh-xa-mat-dao-thai-son\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ecaA DANH XA M\u00c1T \u2013 \u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n"},"content":{"rendered":"<div>\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\":r2r:\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100002978782946&amp;__cft__%5B0%5D=AZW3izYr3n0BOSac9rZNv36vPxVRjrGESkZo_k3f5-Ej4d1YOEgP9MKnENclqIJAqbQMKE9VzamsGDtnp36wKImUKxUfvG23bFFDW1_d-8kiJToj_IQxI06UTj6oRHEqWzcNazh5q1EX-VSe8TPnzs1aGmpLuoSkrWoCqL9kI_Xxdw&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/strong><\/a><\/h4>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=pfbid02k8s7kdmrGmkNYTB2wFVY2hs12L51HeWTm1QivHhfc837i5JxQ9i985YojKH9jKT3l&amp;id=100002978782946&amp;__cft__%5B0%5D=AZW3izYr3n0BOSac9rZNv36vPxVRjrGESkZo_k3f5-Ej4d1YOEgP9MKnENclqIJAqbQMKE9VzamsGDtnp36wKImUKxUfvG23bFFDW1_d-8kiJToj_IQxI06UTj6oRHEqWzcNazh5q1EX-VSe8TPnzs1aGmpLuoSkrWoCqL9kI_Xxdw&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">1 gi\u1edd<\/a>\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/#\"><\/a><\/p>\n<p>\u0110\u1ecaA DANH XA M\u00c1T<\/p>\n<p>C\u00e1i t\u00ean Xa M\u00e1t qu\u00e1 quen thu\u1ed9c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n T\u00e2y Ninh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u00e2n c\u1eadn, b\u1edfi n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f3 c\u1eeda kh\u1ea9u qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f9ng t\u00ean, th\u00f4ng v\u1edbi c\u1eeda kh\u1ea9u Tropeang Phlong c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Camphuchia. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 r\u1eebng Qu\u1ed1c gia L\u00f2 G\u00f2 \u2013 Xa M\u00e1t r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a ch\u1ed1n \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u B\u1eafc T\u00e2y Ninh.<\/p>\n<p><span id=\"more-870\"><\/span><\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/p\/AF1QipPzTZnv4vYss3yJi-3MqdpWBiO_tB6gAed9BtLI=s0\" alt=\"\"><\/figure>\n<p>N\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ecba danh Xa M\u00e1t, \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t con r\u1ea1ch. Con r\u1ea1ch n\u00e0y b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb hai con su\u1ed1i kh\u00e1c l\u00e0 su\u1ed1i \u0110a Ha v\u00e0 su\u1ed1i T\u00e0 N\u1ed1t b\u00ean n\u01b0\u1edbc b\u1ea1n Camphuchia ch\u1ea3y qua bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t, <a><\/a>cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng C\u00e1i B\u1eafc. S\u00f4ng C\u00e1i B\u1eafc \u0111\u1ebfn V\u00e0m Tr\u1ea3ng Tr\u00e2u h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng C\u00e1i C\u1eady h\u00f2a v\u00e0o nhau th\u00e0nh s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng. C\u00e1nh r\u1eebng r\u1ed9ng l\u1edbn c\u00f3 r\u1ea1ch Xa M\u00e1t ch\u1ea3y qua \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 r\u1eebng Xa M\u00e1t v\u00e0 c\u1eeda kh\u1ea9u cu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c l\u1ed9 22B c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi b\u1eb1ng t\u00ean n\u00e0y \u2013 C\u1eeda kh\u1ea9u Qu\u1ed1c t\u1ebf Xa M\u00e1t. V\u1eady, Xa M\u00e1t ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec? Th\u1ef1c ra \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eeb g\u1ed1c Khmer, l\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a c\u00e2y tr\u00e0m n\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi Khmer g\u1ecdi l\u00e0 Smach, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 [\u0111\u01a1m smach \u2013 \u178a\u17be\u1798\u179f\u17d2\u1798\u17b6\u1785 \u2013 c\u00e2y tr\u00e0m n\u01b0\u1edbc]; [prek smach \u2013 \u1796\u17d2\u179a\u17c2\u1780\u179f\u17d2\u1798\u17b6\u1785 \u2013 r\u1ea1ch tr\u00e0m n\u01b0\u1edbc]; [prey smach \u2013 \u1796\u17d2\u179a\u17c3\u179f\u17d2\u1798\u17b6\u1785 \u2013 r\u1eebng tr\u00e0m n\u01b0\u1edbc]\u2026 N\u01a1i \u0111\u00e2y tuy l\u00e0 v\u00f9ng ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a t\u1ec9nh, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u00e0m n\u01b0\u1edbc m\u1ecdc kh\u00f4ng kh\u00e1c m\u1ea5y v\u1edbi v\u00f9ng B\u00ecnh Th\u1ea1nh \u2013 Ph\u01b0\u1edbc Ch\u1ec9 c\u1ee7a x\u1ee9 Tr\u1ea3ng B\u00e0ng.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay, khu v\u1ef1c t\u1eeb c\u1eeda kh\u1ea9u Ch\u00e0ng Ri\u1ec7c \u0111\u1ebfn c\u1eeda kh\u1ea9u Xa M\u00e1t thu\u1ed9c v\u1ec1 \u1ea5p T\u00e2n Khai c\u1ee7a x\u00e3 T\u00e2n L\u1eadp. N\u01a1i \u0111\u00e2y x\u01b0a thu\u1ed9c l\u00e0ng Thung c\u1ee7a t\u1ed5ng Ch\u01a1n B\u00e0 \u0110en, l\u1eadp t\u1eeb n\u0103m 1865. Kho\u1ea3ng sau n\u0103m 1891 th\u00ec l\u00e0ng Thung s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng Rung cho t\u1edbi n\u0103m 1957 th\u00ec ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t n\u00e0y thu\u1ed9c v\u1ec1 x\u00e3 Khedol. C\u00f2n khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1eafc r\u1eebng Xa M\u00e1t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00e0ng T\u00e0 N\u1ed1t thu\u1ed9c t\u1ed5ng Tabelyul, l\u1eadp t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, t\u1eeb sau n\u0103m 1958 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc H\u00f2a, ng\u00e0y nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 x\u00e3 T\u00e2n B\u00ecnh. V\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 Nguy\u1ec5n to\u00e0n khu v\u1ef1c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u201cngu\u1ed3n c\u1ee7a Quang H\u00f3a\u201d.<\/p>\n<p>Quang H\u00f3a ngo\u00e0i t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o c\u00f2n l\u00e0 t\u00ean s\u00f4ng v\u00e0 t\u00ean r\u1eebng \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n c\u1ee7a s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng. Theo s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c m\u00f4 t\u1ea3: \u201cS\u00f4ng Quang H\u00f3a: \u1ede th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng Thu\u1eadn An (B\u1ebfn L\u1ee9c), c\u00e1ch tr\u1ea5n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y 160 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i. Th\u1ee7 s\u1edf \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn n\u1ea7y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta, ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cao Mi\u00ean \u1edf chung l\u00e0m \u0103n v\u1edbi nhau, c\u00f3 tu\u1ea7n ty coi vi\u1ec7c th\u00e2u thu\u1ebf c\u01b0\u1edbc v\u00e0 ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi. T\u1eeb \u0111\u00e2y ch\u1ea3y 24 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Kh\u00ea L\u0103ng , 91 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf Quang Phong gi\u00e1p ranh gi\u1edbi Cao Mi\u00ean. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n Cao Mi\u00ean sang c\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i qua. D\u1ecdc theo s\u00f4ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi v\u1ee1, c\u00f2n nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u1ee7; ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean h\u01b0\u1edbng t\u00e2y s\u00f4ng chia l\u00e0m 2 nh\u00e1nh: nh\u00e1nh ph\u00eda b\u1eafc (t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 C\u00e1i B\u00e1t) \u0111i h\u01a1n 100 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i ngu\u1ed3n nh\u1eadp r\u1eebng Quang H\u00f3a, nh\u00e1nh ph\u00eda t\u00e2y (t\u1ee5c danh C\u00e1i Cay (C\u1eady) \u0111i h\u01b0\u1edbng t\u00e2y h\u01a1n 150 d\u1eb7m c\u0169ng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i ngu\u1ed3n. T\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u1eebng n\u00fai Quang H\u00f3a li\u1ec1n nhau. \u2026.R\u1eebng Quang H\u00f3a: \u1ede \u0111\u00e2y g\u00f2 \u0111\u1ed1ng tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, r\u1eebng r\u1eadm li\u00ean ti\u1ebfp, c\u00e2y g\u1ed7 cao l\u1edbn \u0111\u1ee9ng ch\u1ecdc tr\u1eddi, che k\u00edn m\u1eb7t tr\u1eddi, um t\u00f9m ch\u1eebng v\u00e0i tr\u0103m d\u1eb7m. \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 g\u1ed7 \u0111\u00f3ng ghe, \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, n\u00ean th\u1ee3 r\u1eebng, th\u1ee3 m\u1ed9c c\u1ea5t l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n g\u1ed7, l\u00e0m than c\u1ee7i, l\u1ea5y d\u1ea7u r\u00e1i, m\u00e2y c\u1ee9ng, m\u00e2y n\u01b0\u1edbc (song) v\u00e0 s\u0103n b\u1eafn nh\u1eefng lo\u00e0i t\u00ea, voi, h\u01b0\u01a1u, nai, ng\u1ef1a r\u1eebng, tr\u00e2u r\u1eebng, chim, mu\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y nanh, s\u1eebng, l\u00f4ng th\u00fa, l\u00f4ng chim, ph\u01a1i kh\u00f4 th\u1ecbt v\u00e0 da r\u1ed3i \u0111em b\u00e1n ki\u1ebfm r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ee3i\u201d (s\u0111d, trang, NXB T\u1ed5ng h\u1ee3p \u0110\u1ed3ng Nai 2006 \u2013 L\u00fd Vi\u1ec7t D\u0169ng d\u1ecbch).<\/p>\n<p>H\u01a1n 150 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u00f9ng n\u00e0y tuy ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 r\u1eebng, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 phum s\u00f3c Khmer sinh s\u1ed1ng nh\u01b0 phum T\u00e0 N\u1ed1t, Tapang X\u00fac, \u0110ong C\u00e0 \u0110\u00e2c, R\u00f9m \u0110u\u00f4n\u2026.ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady m\u00e0 sau khi ki\u1ec3m so\u00e1t T\u00e2y Ninh, Ph\u00e1p \u0111\u00e3 l\u1eadp nh\u1eefng l\u00e0ng l\u00e2m ph\u1ea7n thu\u1ed9c hai t\u1ed5ng Ch\u01a1n B\u00e0 \u0110en v\u00e0 Tabelyul \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf m\u1ea1n b\u1eafc c\u1ee7a t\u1ec9nh c\u0169ng nh\u01b0 bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1edbi Camphuchia. V\u00e0 c\u0169ng ch\u00ednh v\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu, r\u1eebng gi\u00e0 che ph\u1ee7, gi\u00e1p ranh ba t\u1ec9nh Kampong Ch\u00e0m (nay t\u00e1ch th\u00e0nh t\u1ec9nh Tbong Khmum), Prey Veng, Svay Ri\u00eang c\u1ee7a Camphuchia, n\u00ean Trung \u01af\u01a1ng C\u1ee5c Mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 d\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u00e2y, th\u00e0nh l\u1eadp C\u0103n c\u1ee9 B\u1eafc T\u00e2y Ninh \u0111\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00e1ng chi\u1ebfn cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y to\u00e0n th\u1eafng.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, c\u00e1i l\u00e0ng Xa M\u00e1t hiu qu\u1ea1nh m\u1ed9t th\u1eddi lu\u00f4n ch\u1ea5t ch\u1ed3ng \u0111au kh\u1ed5, nh\u1ea5t l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n Chi\u1ebfn tranh bi\u00ean gi\u1edbi T\u00e2y Nam. S\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed \u0110\u1ea3ng B\u1ed9 t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh (1930-2005) c\u00f3 ch\u00e9p: \u201c\u1ede \u0111o\u1ea1n bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a T\u00e2y Ninh, sau m\u1ed9t th\u1eddi gian t\u0103ng c\u01b0\u1eddng c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trinh s\u00e1t, khi\u00eau kh\u00edch t\u1eebng l\u00fac x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o \u0111\u1ea5t ta, \u0111\u00eam 24 r\u1ea1ng ng\u00e0y 25-9-1977, ch\u00fang d\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i l\u1edbn g\u1ed3m S\u01b0 \u0111o\u00e0n 3, 4, Trung \u0111o\u00e0n 306 \u0111\u1eb7c nhi\u1ec7m v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00f9ng 20, 21, 23 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t t\u1ea5n c\u00f4ng m\u1ed9t s\u1ed1 khu v\u1ef1c thu\u1ed9c hai huy\u1ec7n B\u1ebfn C\u1ea7u v\u00e0 T\u00e2n Bi\u00ean. Ch\u00fang t\u00e0n s\u00e1t, \u0111\u1ed1t ph\u00e1, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u1ed9t c\u00e1ch d\u00e3 man, g\u00e2y nhi\u1ec1u thi\u1ec7t h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ee7a cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o ta. Ri\u00eang x\u00e3 T\u00e2n L\u1eadp huy\u1ec7n T\u00e2n Bi\u00ean, ch\u00fang \u0111\u00e3 s\u00e1t h\u1ea1i 506 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m 135 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 20 gia \u0111\u00ecnh b\u1ecb ch\u00fang gi\u1ebft h\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n. Nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ecdn c\u1ea7m quy\u1ec1n ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng P\u00f4n P\u1ed1t x\u00e2m ph\u1ea1m l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc ta di\u1ec5n ra m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u1eeb th\u1ea5p \u0111\u1ebfn cao, ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng tr\u00ean to\u00e0n tuy\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u00fang \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch x\u00e2m chi\u1ebfm n\u01b0\u1edbc ta\u201d (s\u0111d, trang 363-364, NXB Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia, L\u00ea Minh Tr\u1ecdng \u2013 TS Ho\u00e0ng Kim Thanh ch\u1ee7 bi\u00ean \u2013 2010).<\/p>\n<p>Qua bao nhi\u00eau n\u0103m gian kh\u1ed5 ch\u1ea5t ch\u1ed3ng, ng\u00e0y nay Xa M\u00e1t \u0111\u00e3 v\u01b0\u01a1n l\u00ean, thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Kh\u1ea9u Xa M\u00e1t l\u00e0 m\u1ed9t trong hai kh\u1ea9u Qu\u1ed1c t\u1ebf c\u1ee7a t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh, th\u00f4ng v\u1edbi c\u1eeda kh\u1ea9u Tropeang Phlong [\u178f\u17d2\u179a\u1796\u17b6\u17c6\u1784\u1795\u17d2\u179b\u17bb\u1784] thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ponhea Kraek [\u1796\u1789\u17b6\u1780\u17d2\u179a\u17c2\u1780] t\u1ec9nh Tbong Khmum [\u178f\u17d2\u1794\u17bc\u1784\u1783\u17d2\u1798\u17bb\u17c6] c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Camphuchia. Khu kinh t\u1ebf c\u1eeda kh\u1ea9u Xa M\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch h\u01a1n 34.000 ha g\u1ed3m 2 x\u00e3 T\u00e2n L\u1eadp, T\u00e2n B\u00ecnh t\u1edbi \u0111\u00e2y s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t khu kinh t\u1ebf ph\u00e1t tri\u1ec3n bi\u00ean gi\u1edbi hai n\u01b0\u1edbc. Khu kinh t\u1ebf n\u00e0y c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed ph\u00eda B\u1eafc v\u00e0 T\u00e2y gi\u00e1p v\u1edbi bi\u00ean gi\u1edbi Campuchia, ph\u00eda \u0110\u00f4ng gi\u00e1p v\u1edbi x\u00e3 Th\u1ea1nh B\u00ecnh, ph\u00eda Nam gi\u00e1p v\u1edbi x\u00e3 Th\u1ea1nh T\u00e2y t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh. N\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00e1ch th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh kho\u1ea3ng 150 km, c\u00e1ch th\u1ee7 \u0111\u00f4 Phn\u00f4m P\u00eanh c\u1ee7a Campuchia kho\u1ea3ng 200km n\u00ean r\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf v\u00f9ng bi\u00ean. T\u1eeb n\u01a1i \u0111\u00e2y ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i t\u1eeb th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh t\u1edbi Phn\u00f4m P\u00eanh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. N\u1ebfu d\u1ef1 \u00e1n ph\u00e1t tri\u1ec3n khu kinh t\u1ebf Xa M\u00e1t ho\u00e0n th\u00e0nh, \u0111\u01b0a v\u00e0o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, th\u00ec Xa M\u00e1t kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec m\u1ed9t trung t\u00e2m \u0111\u00f4 th\u1ecb lo\u1ea1i m\u1edbi.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111i\u1ec3m du l\u1ecbch sinh th\u00e1i m\u1edbi n\u1ed5i trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0 V\u01b0\u1eddn Qu\u1ed1c gia L\u00f2 G\u00f2 \u2013 Xa M\u00e1t v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch 30.022 ha, tr\u1ea3i qua c\u00e1c x\u00e3 T\u00e2n L\u1eadp, T\u00e2n B\u00ecnh, Th\u1ea1nh T\u00e2y v\u00e0 H\u00f2a Hi\u1ec7p c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00e2n Bi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi y\u00eau th\u00edch thi\u00ean nhi\u00ean k\u1ef3 th\u00fa. Trong v\u01b0\u1eddn qu\u1ed1c gia c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 con su\u1ed1i nh\u1ecf ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng nh\u01b0 su\u1ed1i \u0110a Ha, M\u1eb9c M\u1ee5, Sa Nghe, T\u00e0 N\u1ed1t, B\u00e0 Di\u1ec7c\u2026l\u00e0m n\u00ean di\u1ec7n m\u1ea1o khu r\u1eebng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. N\u1ebfu nh\u00ecn to\u00e0n c\u1ea3nh khu v\u01b0\u1eddn, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u00e2y v\u1eeba l\u00e0 r\u1eebng kh\u1ed9p mang d\u00e1ng d\u1ea5p c\u1ee7a r\u1eebng T\u00e2y Nguy\u00ean v\u00e0 c\u1ea3 r\u1eebng ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a T\u00e2y Nam B\u1ed9. Trong r\u1eebng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u khu tr\u1ea3ng, m\u00f9a m\u01b0a n\u01b0\u1edbc t\u1eeb nh\u1eefng con su\u1ed1i \u0111\u1ed5 v\u1ec1 mang theo l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee7y s\u1ea3n c\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng. T\u1ea1i khu v\u01b0\u1eddn Qu\u1ed1c gia n\u00e0y, hi\u1ec7n nay gi\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y nhi\u1ec1u lo\u00e0i sinh v\u1eadt qu\u00fd hi\u1ebfm kh\u00e1c nhau. V\u1ec1 th\u1ef1c v\u1eadt, c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y th\u00e2n g\u1ed7 nh\u01b0 v\u00ean v\u00ean, d\u1ea7u n\u01b0\u1edbc, d\u1ea7u c\u00e1t, d\u1ea7u chai, d\u1ea7u song n\u00e0ng, sao \u0111en, s\u1ebfn m\u1ee7, c\u0103m xe, g\u00f5 c\u00e0 te, g\u00f5 m\u1eadt, xay, c\u1ea9m lai, gi\u00e1ng h\u01b0\u01a1ng, b\u1eb1ng l\u0103ng, s\u1ebfn c\u00e1t\u2026 Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 v\u00e0i khu thu\u1ed9c d\u1ea1ng \u0111\u01a1n lo\u00e0i c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e2y trong h\u1ecd D\u1ea7u . \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, v\u01b0\u1eddn qu\u1ed1c gia n\u00e0y c\u00f2n b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u00e0i c\u00f3 t\u00ean trong s\u00e1ch \u0111\u1ecf Vi\u1ec7t Nam, nh\u01b0 g\u00f5 c\u00e0 te, gi\u00e1ng h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ea1c n\u01b0a\u2026V\u1ec1 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u00e0i chim th\u00fa nh\u01b0 vo\u1ecdc ch\u00e0 v\u00e1 ch\u00e2n \u0111en, vo\u1ecdc b\u1ea1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, kh\u1ec9 m\u1eb7t \u0111\u1ecf, kh\u1ec9 \u0111u\u00f4i l\u1ee3n, kh\u1ec9 \u0111u\u00f4i d\u00e0i, culi nh\u1ecf, g\u1ea5u ng\u1ef1a, s\u00f3i \u0111\u1ecf, s\u00f3i v\u00e0ng, g\u00e0 l\u00f4i h\u1ed3ng t\u00eda, h\u1ed3ng ho\u00e0ng, h\u1ea1c c\u1ed5 tr\u1eafng ,v\u1eb9t m\u00e1 v\u00e0ng, cu g\u1ea7m gh\u00ec l\u01b0ng xanh, gi\u00e0 \u0111\u1eaby nh\u1ecf, qu\u1eafm c\u00e1nh xanh, qu\u1eafm l\u1edbn\u2026 Khu sinh c\u1ea3nh \u0111\u1ea5t ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc c\u00f3 r\u1eebng \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn nhi\u1ec1u lo\u00e0i chim n\u01b0\u1edbc qu\u00fd hi\u1ebfm nh\u01b0 giang sen, gi\u00e0 \u0111\u1eaby nh\u1ecf v\u00e0 c\u00f2 nh\u1ea1n\u2026B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 khu r\u1eebng c\u00f2n c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 nh\u1eefng lo\u00e0i hoa c\u1ecf v\u00e0 c\u00e2y d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u qu\u00fd. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i V\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c gia L\u00f2 G\u00f2 \u2013 Xa M\u00e1t l\u00e0 m\u1ed9t khu du l\u1ecbch l\u00fd t\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ai y\u00eau th\u00edch kh\u00e1m ph\u00e1, t\u00ecm hi\u1ec3u thi\u00ean nhi\u00ean v\u1ea1n v\u1eadt.<\/p>\n<p>Trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng, c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1i nh\u00ecn qua th\u00ec n\u00f3 r\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi ta t\u00ecm hi\u1ec3u n\u00f3 m\u1edbi th\u1ea5y n\u01a1i \u0111\u00f3 ch\u1ea5t ch\u01b0a bao nhi\u00eau l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb. Xa M\u00e1t l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u \u1ea9n t\u00e0ng bi\u1ebft bao di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a hai cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh v\u1ec7 qu\u1ed1c. Ng\u00e0y nay, Xa M\u00e1t \u0111ang t\u1eebng b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i m\u1edbi, song song \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean qu\u00fd gi\u00e1. C\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c h\u1ec7 tr\u1ecdng, nh\u01b0ng c\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>\u0110\u00c0O TH\u00c1I S\u01a0N<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n 1 gi\u1edd\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0 \u0110\u1ecaA DANH XA M\u00c1T C\u00e1i t\u00ean Xa M\u00e1t qu\u00e1 quen thu\u1ed9c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n T\u00e2y Ninh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u00e2n c\u1eadn, b\u1edfi n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f3 c\u1eeda kh\u1ea9u qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f9ng t\u00ean, th\u00f4ng v\u1edbi c\u1eeda kh\u1ea9u Tropeang Phlong c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Camphuchia. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 r\u1eebng Qu\u1ed1c &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/08\/14\/dia-danh-xa-mat-dao-thai-son\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ecaA DANH XA M\u00c1T \u2013 \u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,18,34,58],"tags":[],"class_list":["post-866","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dao-thai-son","category-l","category-x","category-xa-mat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=866"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/866\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} 