{"id":870,"date":"2024-08-17T15:07:20","date_gmt":"2024-08-17T15:07:20","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/08\/17\/dong-pal-mot-dia-danh-lich-su-dao-thai-son\/"},"modified":"2024-08-17T15:07:20","modified_gmt":"2024-08-17T15:07:20","slug":"dong-pal-mot-dia-danh-lich-su-dao-thai-son","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/08\/17\/dong-pal-mot-dia-danh-lich-su-dao-thai-son\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ed2NG PAL \u2013 M\u1ed8T \u0110\u1ecaA DANH L\u1ecaCH S\u1eec \u2013 \u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n"},"content":{"rendered":"<div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":r1bc:\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100002978782946&amp;__cft__%5B0%5D=AZX1bxY7cIOt9bRtS90n4AFC-k9Wa2EjUvIRVXnX1IrT1xHX6LA2K7KiMt0Zknioz7ocRzPywSAc6BpfVE5zUtwkDHko8GMw1Bkr8JCHqiaH5ftyKMZew8CR1v59ZN5PL5tIQ4KvFQLW3tSK7oxcpzr7xNvx-mKO4IGjRxkkEMTWQQ&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/strong><\/a><\/h2>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/permalink.php?story_fbid=pfbid05U8T83dmuRw41Xah8dpLTeABqGtyrtSccb1p7JSyk8VSzHsmq4XX9UoE3ycRtheWl&amp;id=100002978782946&amp;__cft__%5B0%5D=AZX1bxY7cIOt9bRtS90n4AFC-k9Wa2EjUvIRVXnX1IrT1xHX6LA2K7KiMt0Zknioz7ocRzPywSAc6BpfVE5zUtwkDHko8GMw1Bkr8JCHqiaH5ftyKMZew8CR1v59ZN5PL5tIQ4KvFQLW3tSK7oxcpzr7xNvx-mKO4IGjRxkkEMTWQQ&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">1 ng\u00e0y<\/a>\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0<\/p>\n<p>\u0110\u1ed2NG PAL \u2013 M\u1ed8T \u0110\u1ecaA DANH L\u1ecaCH S\u1eec<\/p>\n<p>\u1ede T\u00e2y Ninh c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Pal. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh \u0111i v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a t\u1ec9nh nh\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1ed3ng Pal thu\u1ed9c v\u1ec1 x\u00e3 Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00e2n Bi\u00ean, nay l\u00e0 trung t\u00e2m Th\u1ecb tr\u1ea5n c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00e2n Ch\u00e2u.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/euoqUIs.jpeg\" alt=\"\"><\/figure>\n<p><span id=\"more-890\"><\/span><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi n\u00f3i t\u1edbi \u0111\u1ecba danh \u0110\u1ed3ng Pal, xin n\u00f3i qua m\u1ed9t ch\u00fat l\u1ecbch s\u1eed v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a khu Th\u1ecb tr\u1ea5n v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u1ea7n l\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a n\u00f3. N\u1ebfu kh\u1ea3o s\u00e1t tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 H\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh do Ph\u00e1p v\u1ebd n\u0103m 1896 th\u00ec to\u00e0n khu Th\u1ecb tr\u1ea5n v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a hai x\u00e3 Th\u1ea1nh <a><\/a>\u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n Hi\u1ec7p ng\u00e0y nay thu\u1ed9c v\u1ec1 l\u00e0ng C\u00e0 Nhum c\u1ee7a t\u1ed5ng Ch\u01a1n B\u00e0 \u0110en. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1eeb \u0111i\u1ec3n \u0110\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh Nam B\u1ed9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ecdc ra nhu sau: T\u1ed5ng Ch\u01a1n B\u00e0 \u0110en th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 1865 g\u1ed3m c\u00f3 5 l\u00e0ng l\u00e0 C\u00e0 Nhum, K\u00e9 Del, R\u00f9ng, Th\u00f9ng v\u00e0 Ampil. Ng\u00e0y 6-3-1891 th\u00ec l\u00e0ng Ampil gi\u1ea3i th\u1ec3, nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng C\u00e0 Nhum. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1930 th\u00ec C\u00e0 Nhum thu\u1ed9c qu\u1eadn Th\u00e1i B\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u0103m 1942 th\u00ec Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2u Th\u00e0nh. N\u0103m 1956 l\u00e0ng C\u00e0 Nhum \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 x\u00e3 C\u00e0 Nhum. \u0110\u1ebfn 28-3-1957 th\u00ec x\u00e3 C\u00e0 Nhum gi\u1ea3i th\u1ec3 v\u00e0 nh\u1eadp chung v\u00e0o x\u00e3 Khe Dol. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 3 -1958 th\u00ec x\u00e3 Khedol \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i th\u00e0nh x\u00e3 T\u00e2n H\u01b0ng. L\u00fac n\u00e0y T\u00e2n H\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t v\u00f4 c\u00f9ng r\u1ed9ng l\u1edbn, g\u1ea7n nh\u01b0 bao tr\u00f9m c\u1ea3 T\u00e2n Ch\u00e2u ng\u00e0y nay. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 7-1958 x\u00e3 T\u00e2n H\u01b0ng m\u1edbi chia l\u00e0m ba x\u00e3 l\u00e0 T\u00e2n H\u01b0ng, T\u00e2n H\u1ed9i v\u00e0 T\u00e2n Long. L\u00fac n\u00e0y \u0110\u1ed3ng Pal thu\u1ed9c v\u1ec1 x\u00e3 T\u00e2n H\u01b0ng. Sau 1975 th\u00e0nh l\u1eadp x\u00e3 Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng th\u00ec \u0110\u1ed3ng Pal thu\u1ed9c v\u1ec1 x\u00e3 Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00e2n Bi\u00ean. N\u0103m 1989 th\u00e0nh l\u1eadp huy\u1ec7n T\u00e2n Ch\u00e2u, x\u00e3 Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 huy\u1ec7n m\u1edbi. N\u0103m 1991 Th\u1ecb tr\u1ea5n T\u00e2n Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp tr\u00ean m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng Pal \u2013 Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng v\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 x\u00e3 T\u00e2n Th\u1ea1nh.<\/p>\n<p>N\u1ebfu c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o n\u0103m ch\u00ednh th\u1ee9c th\u00e0nh l\u1eadp l\u00e0ng th\u00ec C\u00e0 Nhum \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u01a1n 150 n\u0103m t\u1ed3n t\u1ea1i. V\u1ec1 t\u00ean g\u1ecdi th\u00ec C\u00e0 Nhum l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh g\u1ed1c Khmer [\u178a\u17be\u1798\u1780\u17d2\u179a\u1789\u17bc\u1784 \u2013 \u0110\u1eddm kronhung \u2013 c\u00e2y tr\u1eafc], l\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2y tr\u1eafc m\u1ecdc, ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e2y tr\u1eafc c\u1ed5 th\u1ee5. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1ch d\u00f9ng m\u1ed9c danh \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ecba danh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer b\u1ea3n x\u1ee9 x\u01b0a.<\/p>\n<p>X\u1ee9 C\u00e0 Nhum th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 r\u1eebng gi\u00e0, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c J.C. Baurac mi\u00eau t\u1ea3 nh\u01b0 sau: \u201cT\u1eeb K\u00e9-dol \u0111i C\u00e0 Nhum \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1 d\u00e0i; ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a kh\u00f4, khi \u0111i d\u01b0\u1eddng n\u00e0y b\u1eb1ng xe b\u00f2, th\u00ec ngh\u1ec9 l\u1ea1i gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00ec b\u1ee5i b\u1eb7m g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n cho du kh\u00e1ch v\u00e0 ru\u1ed3i tr\u00e2u \u0111\u00f4ng \u0111en th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1t m\u1ea5y con b\u00f2, bu\u1ed9c ch\u00fang ph\u1ea3i n\u1eb1m xu\u1ed1ng. C\u00e0 Nhum l\u00e0 m\u1ed9t l\u00e0ng l\u1edbn n\u1eb1m gi\u1eefa r\u1eebng v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Cao Mi\u00ean. M\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 duy nh\u1ea5t n\u1ed5i b\u1eadt gi\u1eefa m\u1ecdi nh\u00e0 kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1edbp h\u1ecdc, x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch, n\u01a1i m\u1ed7i ng\u00e0y 40, 50 tr\u1ebb em Cao Mi\u00ean t\u1edbi theo h\u1ecdc m\u1ed9t th\u1ea7y gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn trung t\u00e2m n\u00e0y. M\u1ecdi l\u00e0ng Cao Mi\u00ean \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau; l\u00e0ng C\u00e0 Nhum kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ngo\u1ea1i l\u1ec7. Nh\u00e0 c\u1eeda d\u1ef1ng tr\u00ean c\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1ch kh\u00e1 xa nhau; kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee3, kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 vi\u1ec7c chung. C\u1ea3 l\u00e0ng s\u1ed1ng h\u00f2a thu\u1eadn d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t v\u00e0i ch\u1ee9c s\u1eafc. H\u1ea7u h\u1ebft d\u00e2n l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111i r\u1eebng; r\u1ea5t nhi\u1ec1u g\u1ed7 h\u1ecd \u0111\u1ed1n h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edf b\u1eb1ng xe b\u00f2 l\u1edbn xuy\u00ean r\u1eebng, \u0111\u1ebfn B\u1ebfn K\u00e9o r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 chuy\u1ec3n b\u00e8 g\u1ed7, \u0111em b\u00e1n \u1edf S\u00e0i G\u00f2n ho\u1eb7c trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba Nam K\u1ef3. T\u1eeb C\u00e0 Nhum \u0111i R\u00f9ng v\u00e0 Sroc-Tranh m\u1ea5t 5 gi\u1edd, hai l\u00e0ng n\u00e0y ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cao Mi\u00ean, h\u1ecd t\u1eadp trung \u1edf r\u00eca h\u1ea1t T\u00e2y Ninh, tr\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Cao Mi\u00ean. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng khu v\u1ef1c nhi\u1ec1u th\u00fa r\u1eebng nh\u1ea5t c\u00e1c t\u1ec9nh mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u00ean nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 nh\u1eefng kho\u1ea3ng r\u1eebng th\u01b0a n\u1eb1m c\u1ea1nh R\u00f9ng, nh\u1eefng \u0111\u00e0n nai s\u1eebng t\u1ea5m m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An Nam g\u1ecdi l\u00e0 con-c\u00e0-tong; c\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 32 con \u0111i th\u00e0nh \u0111\u00e0n v\u00e0, kh\u00f4ng xa \u0111\u00f3 l\u00e0 7, 8 con h\u01b0\u01a1u c\u0169ng l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u00e0n ri\u00eang bi\u1ec7t, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u00fang s\u1ed1ng r\u1ea5t h\u00f2a thu\u1eadn v\u1edbi nai s\u1eebng t\u1ea5m; c\u00f3 ba con b\u00f2 r\u1eebng thong th\u1ea3 d\u1ea1o b\u01b0\u1edbc \u1edf b\u00eca r\u1eebng c\u00e1ch l\u0169 h\u01b0\u01a1u ch\u1eebng 50 m\u00e9t\u201d (Nam K\u1ef3 v\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh Mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng \u2013 J.C. Baurac \u2013 trang 431- NXB T\u1ed5ng h\u1ee3p Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh \u2013 2022 \u2013 Hu\u1ef3nh Ng\u1ecdc Linh d\u1ecbch).<\/p>\n<p>Tr\u00ean l\u00e0 khung c\u1ea3nh hoang s\u01a1 c\u1ee7a C\u00e0 Nhung m\u00e0 B\u00e1c s\u1ef9 J.C. Baurac mi\u00eau t\u1ea3 v\u00e0o n\u0103m 1887. T\u1ee9c l\u00e0 s\u1ef1 hoang s\u01a1 \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00e1ch nay 135 n\u0103m (t\u00ednh t\u1edbi n\u0103m 2022). Tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ecba danh \u0110\u1ed3ng Pal, th\u00ec trong Nam K\u1ef3 v\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh Mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng ph\u1ea7n t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1eafc t\u1edbi. Nh\u01b0ng tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 H\u1ea1t tham bi\u1ec7n T\u00e2y Ninh 1896 th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh h\u1eefu quan \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cC\u00e2y G\u00f5 Tha la\u201d (thu\u1ed9c v\u1ec1 l\u00e0ng C\u00e0 Nhum). Tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y, ta th\u1ea5y \u201cC\u00e2y G\u00f5 Tha la\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft li\u1ec1n nhau, nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf th\u00ec t\u1eeb \u201cC\u00e2y G\u00f5\u201d \u0111\u1ebfn \u201cTha La\u201d l\u00e0 \u0111\u00fang 3km, t\u1ee9c \u0111\u00e2y l\u00e0 hai \u0111\u1ecba danh kh\u00e1c nhau, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t.<\/p>\n<p>N\u1ebfu Tha La l\u00e0 con su\u1ed1i Tha La \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng L\u00ea Du\u1ea9n gi\u00e1p x\u00e3 Su\u1ed1i D\u00e2y, th\u00ec C\u00e2y G\u00f5 ch\u00ednh l\u00e0 t\u1ea1i ng\u00e3 t\u01b0 \u0110\u1ed3ng Pal hi\u1ec7n nay. V\u1eady t\u1ea1i sao ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e0 l\u1ea1i mang hai t\u00ean v\u1eeba l\u00e0 C\u00e2y G\u00f5 v\u1eeba l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Pal ? Th\u1ef1c ra t\u1ea1i ng\u00e3 ba \u0110\u1ed3ng Pal (l\u00fac \u1ea5y ch\u01b0a l\u00e0 ng\u00e3 t\u01b0) x\u01b0a kia ng\u01b0\u1eddi Khmer l\u00e0ng C\u00e0 Nhum g\u1ecdi l\u00e0 [Kompong \u0110\u1eddm B\u00eang \u2013 \u1780\u17c6\u1796\u1784\u17cb\u178a\u17be\u1798\u1794\u17c1\u1784]. Trong c\u1ee5m t\u1eeb n\u00e0y, [Kompong] ngh\u0129a l\u00e0 \u201cb\u1ebfn\u201d; \u0110\u1eddm B\u00eang ngh\u0129a l\u00e0 \u201cC\u00e2y G\u00f5\u201d (lo\u1ea1i c\u00e2y g\u00f5 \u0111\u1ecf). V\u1ec1 sau ng\u01b0\u1eddi ta Vi\u1ec7t h\u00f3a (kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n) t\u1eeb \u0110\u1eddm B\u00eang th\u00e0nh \u0110\u1ed3ng Pal. V\u00e0 t\u1eeb \u0110\u1ed3ng Pal \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n so v\u1edbi t\u1eeb C\u00e2y G\u00f5, cho n\u00ean \u0110\u1ed3ng Pal c\u00f2n m\u00e0 C\u00e2y G\u00f5 m\u1ea5t ch\u00ednh l\u00e0 v\u1eady. V\u00e0 c\u0169ng xin n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng, n\u01a1i ng\u00e3 ba \u0110\u1ed3ng Pal x\u01b0a kia l\u00e0 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi Khmer t\u1eadp k\u1ebft g\u1ed7 r\u1eebng khai th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 m\u1edbi v\u1eadn chuy\u1ec3n theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i ti\u00eau th\u1ee5 \u1edf Nam B\u1ed9 x\u01b0a. Y nh\u01b0 J.C. Baurac \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf ph\u1ea7n tr\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ea7m m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, x\u1ee9 \u0110\u1ed3ng Pal hoang v\u1eafng l\u1eafm, \u0111\u1ea7y r\u1eaby d\u1ea5u v\u1ebft bom \u0111\u1ea1n c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh. Qu\u1ea3 \u0111\u00fang v\u1edbi t\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 v\u1eady. Ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng, sau th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a cu\u1ed9c ph\u1ea3n c\u00f4ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c m\u00f9a kh\u00f4 l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t (1965-1966), qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 t\u1ed5n th\u1ea5t n\u1eb7ng n\u1ec1 \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn n\u00e0y nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn nung n\u1ea5u t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i b\u1eb1ng qu\u00e2n s\u1ef1 h\u00f2ng gi\u1ea3i quy\u1ebft cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u1edf mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam. Khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o m\u00f9a kh\u00f4 n\u0103m 1966 \u2013 1967, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c m\u1edf \u0111\u1ee3t ph\u1ea3n c\u00f4ng l\u1ea7n th\u1ee9 hai \u1edf kh\u1eafp chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0110\u00f4ng Nam B\u1ed9, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 cu\u1ed9c c\u00e0n quy m\u00f4 l\u1edbn nh\u1ea5t, d\u00e0i nh\u1ea5t mang t\u00ean Junction City \u0111\u00e1nh v\u00e0o khu c\u0103n c\u1ee9 B\u1eafc T\u00e2y Ninh, s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Campuchia k\u1ec3 t\u1eeb 22\/2\/1967 \u0111\u1ebfn 15\/4\/1967. C\u00e1c tr\u1eadn c\u00e0n n\u00e0y v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch l\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t c\u01a1 quan \u0111\u1ea7u n\u00e3o l\u00e3nh \u0111\u1ea1o kh\u00e1ng chi\u1ebfn \u1edf mi\u1ec1n Nam c\u1ee7a ta, v\u00e0 h\u00f2ng ti\u00eau di\u1ec7t S\u01b0 \u0111o\u00e0n 9 ch\u1ee7 l\u1ef1c qu\u00e2n gi\u1ea3i ph\u00f3ng v\u00e0 \u0110\u00e0i Ph\u00e1t thanh gi\u1ea3i ph\u00f3ng, c\u00f4 l\u1eadp bi\u00ean gi\u1edbi, tri\u1ec7t ph\u00e1 kho t\u00e0ng, d\u1ef1 tr\u1eef h\u1eadu c\u1ea7n c\u1ee7a l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ta. N\u1eafm ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, qu\u00e1n tri\u1ec7t s\u1ef1 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e2m t\u00e1c chi\u1ebfn c\u1ee7a B\u1ed9 Ch\u1ec9 huy Qu\u00e2n s\u1ef1 Mi\u1ec1n, T\u1ec9nh \u1ee7y T\u00e2y Ninh \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ra nhi\u1ec7m v\u1ee5 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u1ebf tr\u1eadn chi\u1ebfn tranh nh\u00e2n d\u00e2n t\u1ea1i ch\u1ed7, s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ecbch tr\u00ean tr\u1ee5c l\u1ed9 giao th\u00f4ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea5t ng\u1edd \u1edf c\u00e1c c\u1ee9 \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 kho t\u00e0ng, \u1ea5p chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c\u2026 v\u00e0 b\u1ebb g\u00e3y cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n Junction City c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. Qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n T\u00e2y Ninh b\u1ea3o v\u1ec7 an to\u00e0n C\u0103n c\u1ee9 Trung \u01b0\u01a1ng c\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a qu\u00e2n gi\u1ea3i ph\u00f3ng, t\u1ea1o ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 v\u1eefng ch\u1eafc d\u1eabn \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c t\u1ed5ng ti\u1ebfn c\u00f4ng n\u1ed5i d\u1eady m\u00f9a Xu\u00e2n n\u0103m 1975.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i Chi\u1ebfn th\u1eafng Junction City \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ea1i Khu di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m l\u01b0u ni\u1ec7m Chi\u1ebfn th\u1eafng Junction City nay l\u00e0 th\u1ecb tr\u1ea5n T\u00e2n Ch\u00e2u, huy\u1ec7n T\u00e2n Ch\u00e2u, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u00e3 t\u01b0 \u0110\u1ed3ng Pal ng\u00e0y nay. Di t\u00edch n\u00e0y ghi l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n quan tr\u1ecdng c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n ta khi \u0111\u00e1nh b\u1ea1i cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n Junction City l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0110\u1ebf qu\u1ed1c M\u1ef9 \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng mi\u1ec1n Nam. T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean di\u1ec7n t\u00edch 6.760 m2, kinh ph\u00ed h\u01a1n 19 t\u1ef7 \u0111\u1ed3ng. V\u1edbi nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u00eau bi\u1ec3u, n\u0103m 2013, \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m l\u01b0u ni\u1ec7m Chi\u1ebfn th\u1eafng Junction City \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ed9 VHTT-DL x\u1ebfp h\u1ea1ng l\u00e0 Di t\u00edch qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>Sau 1986 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1edf h\u01a1i th\u1edf h\u1ed3i sinh. L\u00fac \u1ea5y ch\u01b0a th\u00e0nh l\u1eadp huy\u1ec7n T\u00e2n Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0110\u1ed3ng Pal ra Th\u1ecb x\u00e3 ch\u1ec9 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed9 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecf nh\u1ecf, n\u1eafng b\u1ee5i m\u01b0a l\u1ea7y. C\u1eb7p b\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1i ch\u1ee3 nho nh\u1ecf, bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ee7 th\u1ee9 t\u1eeb nh\u00e0 v\u01b0\u1eddn \u0111em ra. Ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ed5ng b\u1eb1ng g\u1ed7, tr\u00ean s\u01a1n ba ch\u1eef \u201cCh\u1ee3 \u0110\u1ed3ng Pal\u201d. C\u00e1i ch\u1ee3 n\u00e0y d\u00f9ng chung cho hai x\u00e3 Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2n Th\u1ea1nh. C\u1eb7p b\u00ean ch\u1ee3 l\u00e0 c\u00e1i b\u1ebfn xe. Mang ti\u1ebfng l\u00e0 b\u1ebfn xe, ch\u1ee9 ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i b\u00e3i \u0111\u1ea5t nh\u1ecf \u0111\u1eadu v\u00e0i ba chi\u1ebfc xe than. Mu\u1ed1n \u0111i ra th\u1ecb x\u00e3 T\u00e2y Ninh th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i lo\u1ea1i xe n\u00e0y. Ai ng\u1ed3i g\u1ea7n b\u00ecnh than ph\u00eda sau th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e1c ng\u1ed3i g\u1ea7n h\u1ecfa l\u00f2. Xe ch\u1ea1y \u1ea1ch \u0111\u1ee5i t\u1eeb s\u00e1ng t\u1edbi tr\u01b0a m\u1edbi ra \u0111\u1ebfn Th\u1ecb x\u00e3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi l\u1eadp huy\u1ec7n T\u00e2n Ch\u00e2u, x\u1ee9 \u0110\u1ed3ng Pal c\u00f2n th\u01b0a th\u1edbt l\u1eafm, m\u1ea5y c\u00e1i tr\u1ea3ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u c\u00f2n y nguy\u00ean, m\u00f9a m\u01b0a v\u1ec1 c\u00e1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n gi\u0103ng l\u01b0\u1edbi gi\u0103ng c\u00e2u ngay d\u01b0\u1edbi s\u00e0n nh\u00e0 c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u1ec1 sau b\u00e0 con Vi\u1ec7t ki\u1ec1u b\u00ean Camphuchia l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t k\u00e9o v\u1ec1 \u1edf. Nh\u1eefng ng\u00f4i nh\u00e0 s\u00e0n ven tr\u1ea3ng m\u1ecdc l\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. R\u1ed3i m\u1ecdc l\u00ean nh\u00e0 m\u00e1y ch\u00e0 l\u00faa c\u1ee7a b\u00e0 N\u0103m S\u00f3c, ti\u1ec7m ch\u1ee5p h\u00ecnh c\u1ee7a \u00f4ng V\u0129nh, ti\u1ec7m s\u1ea1c b\u00ecnh \u1eafc quy c\u1ee7a \u00f4ng T\u01b0 Ti\u00ean\u2026c\u00e1c l\u00f2 m\u00ec c\u0169ng d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh l\u1eadp. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u sau x\u1ee9 \u0110\u1ed3ng Pal tr\u1edf n\u00ean \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac h\u1eb3n l\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t l\u1ea5p d\u1ea7n c\u00e1c tr\u1ea3ng n\u01b0\u1edbc, c\u01b0a h\u1ebft c\u00e2y r\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u00e0 c\u1eeda. B\u1ed9 m\u1eb7t c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng Pal \u0111\u1ed5i thay t\u1eeb \u0111\u00f3 cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m nay.<\/p>\n<p>\u0110\u00c0O TH\u00c1I S\u01a0N<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n 1 ng\u00e0y\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0 \u0110\u1ed2NG PAL \u2013 M\u1ed8T \u0110\u1ecaA DANH L\u1ecaCH S\u1eec \u1ede T\u00e2y Ninh c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Pal. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh \u0111i v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a t\u1ec9nh nh\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1ed3ng Pal thu\u1ed9c v\u1ec1 x\u00e3 Th\u1ea1nh \u0110\u00f4ng c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00e2n Bi\u00ean, nay l\u00e0 trung t\u00e2m Th\u1ecb &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/08\/17\/dong-pal-mot-dia-danh-lich-su-dao-thai-son\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ed2NG PAL \u2013 M\u1ed8T \u0110\u1ecaA DANH L\u1ecaCH S\u1eec \u2013 \u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,59,23],"tags":[],"class_list":["post-870","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-d","category-dao-thai-son","category-p"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=870"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/870\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}