{"id":907,"date":"2024-10-21T18:40:37","date_gmt":"2024-10-21T11:40:37","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/10\/21\/cao-van-nghiep-gia-dinh-kinh-la-gi\/"},"modified":"2024-10-21T18:40:37","modified_gmt":"2024-10-21T11:40:37","slug":"cao-van-nghiep-gia-dinh-kinh-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/10\/21\/cao-van-nghiep-gia-dinh-kinh-la-gi\/","title":{"rendered":"Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p \u2013 \u201cGIA \u0110\u1ecaNH KINH\u201d L\u00c0 G\u00cc?"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>Trong \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed (t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ee5c Ki\u1ebfn tr\u00ed duy\u00ean c\u00e1ch) c\u1ee7a Qu\u1ed1c S\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u1ea1o 1959[1] c\u00f3 c\u00e1c \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>\u201cX\u01b0a n\u01b0\u1edbc Ph\u00f9-nam \u6276 \u5357 sau b\u1ecb Ch\u00e2n-l\u1ea1p th\u00f4n t\u00ednh, g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ee7y Ch\u00e2n-l\u1ea1p, g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u1ea3n-ph\u1ed1-tr\u1ea1i \u67ec \u57d4 \u5be8. \u0110\u1ea7u n\u0103m K\u1ef7-v\u1ecb (1739) vua Th\u00e1i-t\u00f4ng Hi\u1ebfu-tri\u1ebft-Ho\u00e0ng-\u0110\u1ebf (b\u1ea3n tri\u1ec1u) m\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng m\u1edf bi\u00ean c\u1ea3nh, l\u1eadp \u0111\u1ed3n dinh \u1edf T\u00e2n-m\u1ef9. N\u0103m m\u1eadu-d\u1ea7n (1758) (sic) vua Hi\u1ec3n-T\u00f4ng-Minh Ho\u00e0ng-\u0110\u1ebf[2] l\u1ea1i m\u1ec7nh Th\u1ed1ng-su\u1ea5t ch\u01b0\u1edfng-c\u01a1 Nguy\u1ec5n-h\u1eefu-C\u1ea3nh kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t \u1ea5y, \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 Gia-\u0111\u1ecbnh l\u1ea5y x\u1ee9 S\u00e0i-c\u00f4n l\u00e0m huy\u1ec7n T\u00e2n-b\u00ecnh, d\u1ef1ng dinh Phi\u00ean-tr\u1ea5n \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1m-qu\u00e2n cai-b\u1ed9 v\u00e0 k\u00fd-l\u1ee5c \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, n\u0103m B\u00ednh-th\u00e2n (1776) b\u1ecb T\u00e2y-s\u01a1n h\u00e3m l\u1ea5y. N\u0103m \u0110\u1ecbnh-d\u1eadu (1777) Th\u1ebf-t\u1ed5 Cao-Ho\u00e0ng-\u0110\u1ebf c\u1eed binh Long-xuy\u00ean thu ph\u1ee5c S\u00e0i-c\u00f4n[3]. N\u0103m K\u1ef7-h\u1ee3i (1780) vua khi\u1ebfn tu \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba-\u0111\u1ed3 l\u1eadp \u0111\u1ecba-gi\u1edbi dinh Phi\u00ean-tr\u1ea5n. N\u0103m canh-tu\u1ea5t (1790) b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eafp th\u00e0nh B\u00e1t-qu\u00e1i tr\u00ean g\u00f2 cao th\u00f4n T\u00e2n-khai, t\u1ed5ng B\u00ecnh-d\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 Gia-\u0111\u1ecbnh-Kinh. Ni\u00ean hi\u1ec7u Gia-long nguy\u00ean-ni\u00ean (1802) c\u1ea3i t\u00ean ph\u1ee7 Gia-\u0111\u1ecbnh l\u00e0m tr\u1ea5n Gia-\u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t Tr\u1ea5n quan \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb[4]. N\u0103m th\u1ee9 7 c\u1ea3i l\u00e0m Gia-\u0111\u1ecbnh th\u00e0nh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t T\u1ed5ng-tr\u1ea5n, 1 Hi\u1ec7p-t\u1ed5ng-tr\u1ea5n v\u00e0 1 Ph\u00f3-t\u1ed5ng-tr\u1ea5n th\u1ed1ng tr\u1ecb tr\u1ea5n Phi\u00ean-an, Bi\u00ean-h\u00f2a, \u0110\u1ecbnh-t\u01b0\u1eddng, V\u0129nh-thanh, H\u00e0-ti\u00ean, l\u1ea1i ki\u00eam l\u00e3nh tr\u1ea5n B\u00ecnh-thu\u1eadn \u1edf xa n\u1eefa.<\/p>\n<p><span id=\"more-1007\"><\/span><\/p>\n<p>Dinh Phi\u00ean-an \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n Phi\u00ean-an, quan ch\u1ee9c c\u0169ng nh\u01b0ng (sic) c\u1ef1u \u0111\u1eb7t Tr\u1ea5n-th\u1ee7, Cai-b\u1ed9, k\u00fd-l\u1ee5c.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n T\u00e2n-B\u00ecnh th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m ph\u1ee7; 4 t\u1ed5ng (B\u00ecnh-d\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n-long, Thu\u1eadn-an, Ph\u01b0\u1edbc-l\u1ed9c) th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n\u201d (tr.48)<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i \u1ee9ng c\u00e2u \u201cN\u0103m canh-tu\u1ea5t (1790) b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eafp th\u00e0nh B\u00e1t-qu\u00e1i tr\u00ean g\u00f2 cao th\u00f4n T\u00e2n-khai, t\u1ed5ng B\u00ecnh-d\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 Gia-\u0111\u1ecbnh-Kinh\u201d, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec1m 2006 d\u1ecbch nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u201cn\u0103m Canh Tu\u1ea5t (1790) m\u1edbi \u0111\u1eafp th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i \u1edf tr\u00ean g\u00f2 cao thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n Khai, t\u1ed5ng B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 kinh Gia \u0110\u1ecbnh.\u201d (tr.234)<\/p>\n<p>V\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n ch\u1eef H\u00e1n n\u00ean t\u00f4i ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n, \u0111\u1ed1i \u1ee9ng l\u1eddi d\u1ecbch \u201cGia-\u0111\u1ecbnh-Kinh\u201d c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u1ea1o 1959 v\u00e0 l\u1eddi d\u1ecbch \u201ckinh Gia \u0110\u1ecbnh\u201d c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec1m 2006, nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u5609\u5b9a\u4eb0\u201d (Gia \u0110\u1ecbnh kinh). C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec ch\u1eef \u201ckinh\u201d \u4eb0 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 kinh \u0111\u00f4, th\u1ee7 \u0111\u00f4, th\u1ee7 ph\u1ee7 n\u00ean t\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i Th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i \u0111\u00e3 vi\u1ebft nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u201cTh\u00e1ng 8 n\u0103m M\u1eadu Th\u00e2n (7 th\u00e1ng 9 n\u0103m 1788), l\u1ee3i d\u1ee5ng khi qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111ang b\u1eadn t\u00e1i l\u1eadp tr\u1eadt t\u1ef1 B\u1eafc H\u00e0 v\u00e0 \u0111\u00e1nh qu\u00e2n Thanh, Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c S\u00e0i G\u00f2n v\u00e0 bi\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e2y th\u00e0nh c\u01a1 s\u1edf ch\u1ed1ng l\u1ea1i T\u00e2y S\u01a1n.<\/p>\n<p>Hai n\u0103m sau, 1790, Nguy\u1ec5n \u00c1nh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t S\u00e0i G\u00f2n l\u00e0m kinh \u0111\u00f4, t\u00ean l\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh kinh\u2026\u201d (<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fvi.wikipedia.org%2Fwiki%2FTh%25C3%25A0nh_B%25C3%25A1t_Qu%25C3%25A1i%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2iYWd-wgp1qZWVF5QGLn0wQw8ua3NCs6T2T__XyTtBRctmFq5eOuIaPBs_aem_apd48W_3UcUGH00UGbEGQw&amp;h=AT3p6JoQaxU_N8EAYyg_uMBRIqvOVyBQdeTkNPXekye9mf-h3yIeoxwMF9BVmrfnrTXk2AKfMyA5gdsNymTd6vXiU7m5nTPAhvU0YoBK12aQhAE1cy93oVGmKChjPEGxpw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5B0%5D=AT2xQEl_tUB4OWqeIRFCX9a53JwAEmza1ya5VS903IdqP3mQ2SfRC3GzDpsjdvdCcor7oJLhWKGTl8eAeyznhaNw8u_xfi7VWZNWm01tEvPw-L0g5JOPs-CTc0vIvk2VB4PuS_A-4qUZYKEHChDde7txNw\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A0nh_B%C3%A1t_Qu%C3%A1i<\/a>)<\/p>\n<p>C\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i Th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i kh\u00f4ng cho bi\u1ebft s\u1ef1 ki\u1ec7n \u201cNguy\u1ec5n \u00c1nh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t S\u00e0i G\u00f2n l\u00e0m kinh \u0111\u00f4\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra t\u1eeb t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0o, m\u00e0 ch\u00fang c\u0169ng ch\u01b0a t\u00ecm th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0o n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed (qua l\u1eddi d\u1ecbch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u1ea1o 1959 v\u00e0 l\u1eddi d\u1ecbch c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec1m 2006), \u201cGia \u0110\u1ecbnh kinh\u201d (kinh Gia \u0110\u1ecbnh) c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0: m\u1ed9t l\u00e0 \u201cth\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i\u201d, hai l\u00e0 \u201cg\u00f2 cao\u201d. Theo m\u1ed9t s\u1ed1 trang m\u1ea1ng ch\u1eef H\u00e1n, t\u1eeb \u201ckinh\u201d \u4eb0 c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1i g\u00f2 r\u1ea5t cao, n\u01a1i r\u1ea5t cao. Do ngh\u0129a n\u00e0y ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n \u201ckinh\u201d \u4eb0 l\u00e0 \u201cg\u00f2 cao\u201d \u1edf T\u00e2n Khai, t\u1ed5ng B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng. V\u00e0 do l\u00fac \u0111\u00f3 th\u00f4n T\u00e2n Khai, t\u1ed5ng B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u00e2n B\u00ecnh, dinh Phi\u00ean An, ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh, n\u00ean c\u00e1i g\u00f2 cao \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cGia \u0110\u1ecbnh kinh\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 g\u00f2 cao Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00f2n c\u00e1i ngh\u0129a l\u00e0 th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i th\u00ec ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m lo\u1ea1i tr\u1eeb v\u00ec ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u ghi nh\u1eadn t\u1eeb \u201ckinh\u201d \u4eb0 c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 th\u00e0nh tr\u00ec.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn n\u0103m Gia Long th\u1ee9 7 [1808], ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>N\u0103m Gia Long th\u1ee9 15 [1816], tr\u1ea5n Phi\u00ean An c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ee7 duy nh\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh v\u1edbi 4 huy\u1ec7n: B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n Long, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, Thu\u1eadn An. L\u00fac \u0111\u00f3, th\u00f4n T\u00e2n Khai thu\u1ed9c t\u1ed5ng B\u00ecnh Tr\u1ecb (m\u1edbi \u0111\u1eb7t), huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh, tr\u1ea5n Phi\u00ean An, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>N\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 13 [1832], vua Minh M\u1ea1ng b\u00e3i b\u1ecf \u201cGia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh\u201d, chia \u201cNg\u0169 tr\u1ea5n\u201d (N\u0103m tr\u1ea5n: Phan An, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean) th\u00e0nh \u201cL\u1ee5c t\u1ec9nh\u201d (S\u00e1u t\u1ec9nh: Phi\u00ean An, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean). V\u1ec1 sau, t\u1ec9nh Phi\u00ean An \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cGia \u0110\u1ecbnh\u201d \u5609\u5b9a l\u00e0 \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 t\u00ean \u201cph\u1ee7\u201d \u5e9c, t\u00ean \u201ctr\u1ea5n\u201d \u93ad, t\u00ean \u201cth\u00e0nh\u201d \u57ce, t\u00ean \u201ct\u1ec9nh\u201d \u7701.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, \u201cGia \u0110\u1ecbnh\u201d c\u0169ng l\u00e0 t\u00ean \u201ckinh\u201d \u4eb0. N\u1ebfu \u201ckinh\u201d \u4eb0 l\u00e0 \u201cg\u00f2 cao\u201d \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Khai th\u00ec \u201cGia \u0110\u1ecbnh\u201d n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ecba danh ch\u1ec9 \u0111\u1ecba h\u00ecnh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 th\u00f4n T\u00e2n Khai v\u00e0 th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i, trong T\u1ef1 \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh Nam B\u1ed9 (Nxb Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia, n\u0103m 2008), t\u00e1c gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 cho bi\u1ebft:<\/p>\n<p>\u201cT\u00e2n Khai. Th\u00f4n thu\u1ed9c tg.B\u00ecnh Tr\u1ecb, h.B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, p.T\u00e2n B\u00ecnh, tr.Phi\u00ean An, tri\u1ec1u Gia Long. Tri\u1ec1u Minh M\u1ea1ng thu\u1ed9c tg.B\u00ecnh Tr\u1ecb Th\u01b0\u1ee3ng v\u1eabn huy\u1ec7n, ph\u1ee7 c\u0169 t.Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u1ea3i qua tri\u1ec1u Thi\u1ec7u Tr\u1ecb, T\u1ef1 \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c l\u1ecdt v\u00e0o \u0111\u1ecba b\u00e0n tp.S\u00e0i G\u00f2n (Xt). T\u1ea1i \u0111\u00e2y n\u0103m Canh Tu\u1ea5t (1790) Nguy\u1ec5n \u00c1nh cho x\u00e2y th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 th\u00e0nh Quy. N\u0103m Minh th\u1ee9 15 tri\u1ec7t ph\u00e1 \u0111\u1ec3 x\u00e2y th\u00e0nh Ph\u1ee5ng t\u1ee9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ecb Ph\u00e1p chi\u1ebfm ng\u00e0y 7-2-1859 v\u00e0 tri\u1ec7t ph\u00e1. (tr.1006-1007)<\/p>\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, theo ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n, \u201cGia \u0110\u1ecbnh kinh\u201d (kinh Gia \u0110\u1ecbnh) l\u00e0 t\u00ean c\u00e1i g\u00f2 cao \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Khai thu\u1ed9c ph\u1ee7\/ tr\u1ea5n\/ th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1ee9c n\u01a1i \u0111\u1eafp th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i n\u0103m 1790.<\/p>\n<p>V\u00ec thi\u1ebfu t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1ea3 t\u00edn n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m \u0111o\u00e1n m\u00f2 nh\u01b0 v\u1eady. R\u1ea5t mong qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ee3 gi\u00fap. Xin ch\u00e2n th\u00e0nh c\u00e1m \u01a1n tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u2014\u2014\u2014-<\/p>\n<p>[1] \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed \u2013 L\u1ee5c t\u1ec9nh Nam Vi\u1ec7t, T\u1eadp Th\u01b0\u1ee3ng, d\u1ecbch gi\u1ea3 Tu Trai Nguy\u1ec5n T\u1ea1o, Nha V\u0103n h\u00f3a \u2013 B\u1ed9 Qu\u1ed1c gia Gi\u00e1o d\u1ee5c xu\u1ea5t b\u1ea3n, T\u1eadp s\u1ed1 2, 1959.<\/p>\n<p>[2] N\u0103m M\u1eadu D\u1ea7n \u0111\u1eddi Hi\u1ec3n T\u00f4ng Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u1ee9c ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu l\u00e0 n\u0103m 1698 (kh\u00f4ng ph\u1ea3i 1758). (Ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu tr\u1ecb v\u00ec t\u1eeb n\u0103m 1691 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1725).<\/p>\n<p>[3] Kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1ea1o 1959 d\u1ecbch ho\u1eb7c phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cS\u00e0i-c\u00f4n\u201d, c\u00f2n Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec1m 2006, trong \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed, T\u1eadp 5, T\u00e1i b\u1ea3n l\u1ea7n th\u1ee9 hai (Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a, Hu\u1ebf, 2006), th\u00ec d\u1ecbch l\u00e0 \u201cS\u00e0i G\u00f2n\u201d.<\/p>\n<p>[4] C\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c (\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7, Quy\u1ec3n XVI) c\u0169ng cho r\u1eb1ng, ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0o n\u0103m Gia Long th\u1ee9 nh\u1ee9t [1802]. Nh\u01b0ng Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, trong Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 3), l\u1ea1i b\u1ea3o ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0o n\u0103m Canh Th\u00e2n [1800].<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/KwwkJUJ.jpeg\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/uyzydhQ.jpeg\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\">\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTA0MjM4MDYyOTM0MTQ4XzU0NDA4OTE0NTIyNjU2NQ%3D%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>Ch\u00fa\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a>, con th\u1ea5y \u0110\u1ea1i Nam Th\u1ef1c L\u1ee5c Ch\u00ednh Bi\u00ean, \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7, quy\u1ec3n 04 ghi \u5df1\u4e11\u7bc9\u5609\u5b9a\u571f\u57ce \u2026 \u820a\u5821 \u2026 \u5609\u5b9a\u4eac \u201cNg\u00e0y K\u1ef7 s\u1eedu, \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh. Vua th\u1ea5y th\u00e0nh c\u0169 \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Khai ch\u1eadt h\u1eb9p \u2026 Th\u00e0nh xong, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh [Gia \u0110\u1ecbnh Kinh]. \u201c<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTA0MjM4MDYyOTM0MTQ4XzEwODE4ODY1OTY4NDk4OTE%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>B\u1ea3n Buy Minh Th\u1ecb 1873 v\u00e0 b\u1ea3n Keio 1961 \u0111\u1ec1u in gi\u1ed1ng nhau:<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\/f97.highres\" alt=\"\"><\/figure>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTA0MjM4MDYyOTM0MTQ4XzExMDI0NjE2OTc5MDE1Mjc%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>Trang 37 b\u1ea3n Keio: <a href=\"https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/16sOW4mQaxaMQr_PNvA1Y2ckatU8YIzDN\/view?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR01htF9wwr6DGkbugYkB4u0Alb5zgQzCKNUM6riAuLWT6ROCvCQOgRZ93k_aem_ml9q-38eDDBnoQhRkSlbbA\">https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/16sOW4mQaxaMQr_PNvA1Y2ckatU8YIzDN\/view?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR01htF9wwr6DGkbugYkB4u0Alb5zgQzCKNUM6riAuLWT6ROCvCQOgRZ93k_aem_ml9q-38eDDBnoQhRkSlbbA<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo4OTA0MjM4MDYyOTM0MTQ4XzE1NDQ0NzMxNzM2MjEwMDk%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n<p>Trong \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c \u2013 Ch\u00ednh bi\u00ean \u2013 \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 \u2013 Quy\u1ec3n IV \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf (b\u1ea3n Keio) c\u00f3 c\u00e2u sau \u0111\u00e2y n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh B\u00e1t qu\u00e1i \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Khai:<\/p>\n<p>\u201c\u57ce\u6210\u865f\u66f0\u5609\u5b9a\u4eb0\u201d (tr.359 (69b).<\/p>\n<p>T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: Th\u00e0nh th\u00e0nh hi\u1ec7u vi\u1ebft Gia \u0110\u1ecbnh kinh.<\/p>\n<p><a><\/a>T\u1ea1m d\u1ecbch: Th\u00e0nh [B\u00e1t qu\u00e1i] x\u00e2y d\u1ef1ng xong, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/NcyArj4.jpeg\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTA0MjM4MDYyOTM0MTQ4Xzk0MzUzOTI3NzgxNjE5OA%3D%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>Ch\u00fa\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a>\u00a0\u01a1i, sao con th\u1ea5y c\u1ea3 2 b\u1ea3n \u0110NTL \u0111\u1ec1u in \u4eac ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u4eb0 nh\u01b0 ch\u00fa ghi?<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo4OTA0MjM4MDYyOTM0MTQ4XzU2NTcxOTE0MjY5MzkyMw%3D%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZVBNfJh1GQwN1m20fuXWYfKrfvwliZxtDtfD28W0t0yhokSSW4lg8MV5E-kE3Lu-tLkop_PB8D5DgYnCO_jj0-0_bvw2tDINV4d_9SezCIImjSfv82oghyDgYTBo3Gugwc&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n<p>C\u00e1m \u01a1n b\u1ea1n \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n. Nh\u00e2n \u0111\u00e2y t\u00f4i xin n\u00f3i th\u00eam: c\u00e1c ch\u1eef \u4eb0, \u4eac, \ud848\udc8b, \u2026 l\u00e0 nh\u1eefng d\u1ecb th\u1ec3 c\u1ee7a nhau<\/p>\n<p>(Theo\u00a0<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.zdic.net%2Fhant%2F%25E4%25BA%25AC_%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2LDkKP5uVrl__zbmvd2lQ4xviJRmW99FN84o4y-DZIZReLHPB8xurMuDM_aem_dY87ud82FQB-kySVCOsp7Q&amp;h=AT3lz-s_8BOdQalR6TjuoV7A8CKoaLdgRftjxpUvYtxww7lh2iznXO3HOe_JwWgAWReUOZn7i7z1p7Zgn6aMQqqfUnFS5J95mDbgT5PCg406x0N2holxXM-mnaFOK1PrwQ&amp;__tn__=R%5D-R&amp;c%5B0%5D=AT2xQEl_tUB4OWqeIRFCX9a53JwAEmza1ya5VS903IdqP3mQ2SfRC3GzDpsjdvdCcor7oJLhWKGTl8eAeyznhaNw8u_xfi7VWZNWm01tEvPw-L0g5JOPs-CTc0vIvk2VB4PuS_A-4qUZYKEHChDde7txNw\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/www.zdic.net\/hant\/%E4%BA%AC_<\/a><\/p>\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\":r1o:\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>C\u00e1 V\u00e0ng<\/strong><\/a><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid02dtSBPUEgn5tDuDPXhP6vAqfDU83oqxrEbvTrmH6m8ThVccVuTyZphgwV7SksnBFrl?__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">4 ng\u00e0y<\/a>\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0<\/p>\n<p class=\"has-large-font-size\">L\u1ea0I N\u00d3I V\u1ec0 \u201cGIA \u0110\u1ecaNH KINH\u201d<\/p>\n<p>(C\u1eadp nh\u1eadt ng\u00e0y 18\/10\/2024)<\/p>\n<p>Trong \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed (t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ee5c Ki\u1ebfn tr\u00ed duy\u00ean c\u00e1ch) c\u1ee7a Qu\u1ed1c S\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u1ea1o 1959[1] c\u00f3 c\u00e2u sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>\u201cN\u0103m canh-tu\u1ea5t (1790) b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eafp th\u00e0nh B\u00e1t-qu\u00e1i tr\u00ean g\u00f2 cao th\u00f4n T\u00e2n-khai, t\u1ed5ng B\u00ecnh-d\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 Gia-\u0111\u1ecbnh-Kinh.\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e2u tr\u00ean l\u00e0 c\u00e2u sau \u0111\u00e2y trong b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec1m 2006[2]:<\/p>\n<p>\u201c\u2026n\u0103m Canh Tu\u1ea5t (1790) m\u1edbi \u0111\u1eafp th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i \u1edf tr\u00ean g\u00f2 cao thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n T\u00e2n Khai, t\u1ed5ng B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 kinh Gia \u0110\u1ecbnh.\u201d (tr.234)<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u \u201cGia \u0110\u1ecbnh kinh\u201d (kinh Gia \u0110\u1ecbnh) c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o \u0111o\u1ea1n c\u00e1c \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y trong \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c Ch\u00ednh bi\u00ean (\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7, Quy\u1ec3n IV: Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 Cao Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf) qua l\u1eddi d\u1ecbch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc T\u1ec9nh 2002[3]:<\/p>\n<p>\u201cCanh tu\u1ea5t, n\u0103m th\u1ee9 11 [1870] (Thanh \u2013 C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 55), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n tr\u1ef1c Trung qu\u00e2n l\u00e0\u2026\u201d (tr.255)<\/p>\n<p>\u201cTh\u00e1ng 3, l\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ee7y dinh Trung qu\u00e2n l\u00e0\u2026\u201d (tr.257)<\/p>\n<p>\u201cNg\u00e0y K\u1ef7 s\u1eedu, \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh. Vua th\u1ea5y th\u00e0nh c\u0169 \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Khai[4] ch\u1eadt h\u1eb9p, b\u00e0n m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cV\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc. Nay \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh m\u1edbi thu ph\u1ee5c, c\u1ea7n gi\u1eef th\u00e0nh tr\u00ec cho b\u1ec1n v\u1eefng \u0111\u1ec3 ch\u1ed7 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng m\u1ea1nh.\u201d B\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi huy \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1eafp, h\u1eb9n trong m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y ph\u1ea3i \u0111\u1eafp xong. Th\u00e0nh \u0111\u1eafp theo ki\u1ec3u b\u00e1t qu\u00e1i, m\u1edf t\u00e1m c\u1eeda, \u1edf gi\u1eefa l\u00e0 cung \u0111i\u1ec7n, b\u00ean t\u1ea3 d\u1ef1ng nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu, ph\u00eda sau mi\u1ebfu l\u00e0 kho t\u00e0ng, b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1eb7t C\u1ee5c ch\u1ebf t\u1ea1o, chung quanh l\u00e0 nh\u00e0 tranh, cho cho qu\u00e2n t\u00fac v\u1ec7 \u1edf. Gi\u1eefa d\u1ef1ng k\u1ef3 \u0111\u00e0i ba t\u1ea7ng, tr\u00ean d\u1ef1ng nh\u00e0 v\u1ecdng \u0111\u1ea5u[5] b\u00e1t gi\u00e1c, ban ng\u00e0y k\u00e9o c\u1edd, ban \u0111\u00eam th\u00ec k\u00e9o \u0111\u00e8n l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n. Th\u00e0nh xong, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.\u201d (tr.257)<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i \u1ee9ng v\u1edbi l\u1eddi d\u1ecbch \u201cTh\u00e0nh xong, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh\u201d, b\u1ea3n Keio ch\u00e9p l\u00e0: \u201c\u57ce\u6210\u865f\u66f0\u5609\u5b9a\u4eac\u201d (tr.359 (69b). T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: Th\u00e0nh th\u00e0nh hi\u1ec7u vi\u1ebft Gia \u0110\u1ecbnh kinh. T\u1ea1m d\u1ecbch: Sau khi th\u00e0nh x\u00e2y d\u1ef1ng xong, n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>C\u00f2n b\u1ea3n Duy Minh Th\u1ecb 1873 th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0 \u201c\u5de5\u7ae3\u8b02\u4e4b\u5609\u5b9a\u4eac\u201d. T\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m: C\u00f4ng thu\u00e2n v\u1ecb chi Gia \u0110\u1ecbnh kinh. T\u1ea1m d\u1ecbch: Sau khi x\u00e2y d\u1ef1ng xong, [th\u00e0nh] \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, theo \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c, \u201cGia \u0110\u1ecbnh th\u1ed5 th\u00e0nh\u201d \u5609\u5b9a\u571f\u57ce (th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh), t\u1ee9c \u201cB\u00e1t Qu\u00e1i th\u00e0nh\u201d \u516b\u5366\u57ce (th\u00e0nh B\u00e1t Qu\u00e1i), \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Khai, sau khi x\u00e2y d\u1ef1ng xong, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cGia \u0110\u1ecbnh kinh\u201d \u5609\u5b9a\u4eac. \u201cGia \u0110\u1ecbnh kinh\u201d \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u l\u00e0 \u201ckinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh\u201d. Ngo\u00e0i c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, trong kinh th\u00e0nh n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 \u201ccung \u0111i\u1ec7n\u201d \u5bae\u6bbf (th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a vua) v\u00e0 \u201cTh\u00e1i mi\u1ebfu\u201d \u592a\u5edf (th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 n\u01a1i th\u1edd t\u1ed5 t\u00f4ng c\u1ee7a vua).<\/p>\n<p>\u201cCung \u0111i\u1ec7n\u201d v\u00e0 \u201cTh\u00e1i mi\u1ebfu\u201d n\u00f3i tr\u00ean, trong Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (quy\u1ec3n 6) c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u00e9p l\u00e0 \u201c\u884c\u5728\u6240\u201d (H\u00e0nh t\u1ea1i s\u1edf) v\u00e0 \u201c\u592a\u5edf\u201d (Th\u00e1i mi\u1ebfu) v\u00e0 cho bi\u1ebft, sau khi thu ph\u1ee5c \u201c\u5bcc\u6625\u4eac\u201d (Ph\u00fa Xu\u00e2n kinh), vua ra d\u1ee5 d\u1ee1 Th\u00e1i mi\u1ebfu n\u00e0y. V\u00ec \u201cH\u00e0nh t\u1ea1i\u201d th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 n\u01a1i \u1edf t\u1ea1m c\u1ee7a vua, v\u00e0 v\u00ec sau khi thu ph\u1ee5c \u201cPh\u00fa Xu\u00e2n kinh\u201d (th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch l\u00e0 \u201ckinh \u0111\u00f4 Ph\u00fa Xu\u00e2n), vua ra l\u1ec7nh Th\u00e1i mi\u1ebfu \u1edf kinh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m cho r\u1eb1ng, \u201cGia \u0110\u1ecbnh kinh\u201d \u5609\u5b9a\u4eac l\u00e0 kinh th\u00e0nh hay kinh \u0111\u00f4 \u201ct\u1ea1m\u201d l\u00fac ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>N\u00f3i th\u00eam v\u1ec1 ng\u00e0y \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh:<\/p>\n<p>Trong b\u1ea3n d\u1ecbch \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc T\u1ec9nh 2002 c\u00f3 c\u00e2u: \u201cNg\u00e0y K\u1ef7 s\u1eedu, \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh\u201d; trong b\u1ea3n Keio c\u00f3 c\u00e2u: \u201c\u5df1\u4e11\u7bc9\u5609\u5b9a\u571f\u57ce\u201d (K\u1ef7 s\u1eedu tr\u00fac Gia \u0110\u1ecbnh th\u1ed5 th\u00e0nh), ngh\u0129a l\u00e0: [ng\u00e0y] K\u1ef7 s\u1eedu \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh. Ng\u00e0y K\u1ef7 s\u1eedu \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 ng\u00e0y K\u1ef7 s\u1eedu th\u00e1ng 3 n\u0103m Canh tu\u1ea5t (theo \u00c2m l\u1ecbch Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a H\u1ed3 Ng\u1ecdc \u0110\u1ee9c, l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng 9 th\u00e1ng ba n\u0103m Canh Tu\u1ea5t, nh\u1eb1m ng\u00e0y 22\/4\/1790 dl); trong b\u1ea3n Duy Minh Th\u1ecb 1873 l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e2u: \u201c\u5e9a\u620c\u5341\u4e00\u5e74\u6625\u4e8c\u6708\u7bc9\u5609\u5b9a\u571f\u57ce\u201d (Canh tu\u1ea5t th\u1eadp nh\u1ea5t ni\u00ean xu\u00e2n nh\u1ecb nguy\u1ec7t tr\u00fac Gia \u0110\u1ecbnh th\u1ed5 th\u00e0nh), ngh\u0129a l\u00e0: th\u00e1ng 2, m\u00f9a xu\u00e2n, n\u0103m Canh tu\u1ea5t th\u1ee9 11, \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 6), ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eafp th\u00e0nh b\u00e1t qu\u00e1i \u1edf g\u00f2 cao th\u00f4n T\u00e2n Khai \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0: \u201c\u5e9a\u620c\u5341\u4e09\u5e74\u6625\u4e8c\u6708\u521d\u56db\u65e5\u201d (Canh tu\u1ea5t th\u1eadp tam ni\u00ean xu\u00e2n nh\u1ecb nguy\u1ec7t s\u01a1 t\u1ee9 nh\u1eadt), ngh\u0129a l\u00e0: ng\u00e0y m\u00f9ng 4, th\u00e1ng 2, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Canh tu\u1ea5t th\u1ee9 13 [1790] (theo \u00c2m l\u1ecbch Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a H\u1ed3 Ng\u1ecdc \u0110\u1ee9c, l\u00e0 ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00e3o th\u00e1ng 2 n\u0103m Canh tu\u1ea5t, nh\u1eb1m ng\u00e0y 19\/3\/1790).<\/p>\n<p>\u2014\u2014\u2014<\/p>\n<p>[1] \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed \u2013 L\u1ee5c t\u1ec9nh Nam Vi\u1ec7t, T\u1eadp Th\u01b0\u1ee3ng, Tu Trai Nguy\u1ec5n T\u1ea1o d\u1ecbch (Nha V\u0103n h\u00f3a \u2013 B\u1ed9 Qu\u1ed1c gia Gi\u00e1o d\u1ee5c xu\u1ea5t b\u1ea3n, T\u1eadp s\u1ed1 2, 1959).<\/p>\n<p>[2] \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed, T\u1eadp 5, T\u00e1i b\u1ea3n l\u1ea7n th\u1ee9 hai, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec1m d\u1ecbch, \u0110\u00e0o Duy Anh hi\u1ec7u \u0111\u00ednh (Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a, Hu\u1ebf, 2006).<\/p>\n<p>[3] \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c, T\u1eadp 1, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc T\u1ec9nh d\u1ecbch, \u0110\u00e0o Duy Anh hi\u1ec7u \u0111\u00ednh (Nxb Gi\u00e1o D\u1ee5c, 2002)<\/p>\n<p>[4] Th\u00f4n T\u00e2n Khai: v\u00e0o n\u0103m 1790 thu\u1ed9c t\u1ed5ng B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n T\u00e2n B\u00ecnh, dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n, ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[5] V\u1ecdng \u0111\u1ea5u: \u0110\u00e0i c\u00f3 lan can h\u00ecnh c\u00e1i \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng xa. C\u00f3 n\u00f3c l\u00e0 v\u1ecdng l\u00e2u. (Ch\u00fa th\u00edch trong b\u1ea3n d\u1ecbch Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc T\u1ec9nh 2006).<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/FI2U0O1.jpeg\" alt=\"\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/MGFmEQe.jpeg\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/NRIsSnA.jpeg\" alt=\"\" style=\"width:687px;height:auto\"><\/figure>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\">\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTE3OTIzNjcxNTY1NTg3XzQwNjI0NDAzMjM2NjU1NA%3D%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>Ch\u00fa\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a>\u00a0\u01a1i, s\u1eb5n ch\u00fa \u0111ang c\u00f3 2 b\u1ea3n in \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u1eef H\u00e1n (Duy Minh Th\u1ecb &amp; Keio), con nh\u1edd ch\u00fa cho \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Gia Long. B\u1ea3n d\u1ecbch nxb Gi\u00e1o D\u1ee5c t\u1eadp 01, \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 \u2013 Quy\u1ec3n I \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf: \u201c\u2026 t\u00ean hu\u00fd l\u00e0 Ch\u1ee7ng, l\u1ea1i l\u00e0\u00a0<a><\/a>No\u00e3n (\u0110\u1ea7u l\u00e0 Du\u1ec7 T\u00f4ng b\u1ea3o vua r\u1eb1ng ch\u1eef n\u00e0y l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean). L\u1ea1i t\u00ean h\u00fay n\u1eefa l\u00e0 \u00c1nh \u2026\u201d. B\u1ea3n Keio (20b trang 310) c\u00f3 3 ch\u1eef h\u00fay b\u1ecb b\u1ecf tr\u1ed1ng. B\u1ea3n Duy Minh Th\u1ecb (trang 2r) ghi 4 ch\u1eef h\u00fay \u00c1nh, Ch\u1ee7ng, No\u00e3n, C\u1ea3o. V\u1eady th\u00ec Gia Long c\u00f3 3 hay 4 t\u00ean h\u00fay? V\u00e0 ch\u1eef h\u00fay n\u00e0o c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cch\u1eef n\u00e0y l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a\u201d?<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTE3OTIzNjcxNTY1NTg3XzQ2OTQwNTYzMjgxOTgwOQ%3D%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>B\u1ea3n Duy Minh Th\u1ecb<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b54100439h\/f13.highres\" alt=\"\"><\/figure>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?comment_id=Y29tbWVudDo4OTE3OTIzNjcxNTY1NTg3XzkxNDMxODQyNzI4MjY1NQ%3D%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a>\u00a0Trong s\u1ed1 b\u1ed1n t\u00ean h\u00fay \u00c1nh \u668e, Ch\u1ee7ng \u7a2e, No\u00e3n \u6696, C\u1ea3o \u6772 (theo b\u1ea3n Duy Minh Th\u1ecb), t\u00f4i ch\u01b0a t\u00ecm th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0o kh\u00e1c gi\u1ea3i th\u00edch l\u00e0 \u201ct\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a\u201d. (Wikipedia ch\u1ec9 ghi nh\u1eadn 3 t\u00ean \u00c1nh \u668e, Ch\u1ee7ng \u7a2e, No\u00e3n \u6696)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTE3OTIzNjcxNTY1NTg3XzEzODc2MTY2ODg4NjM3MjY%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>D\u1ea1 con c\u1ea3m \u01a1n ch\u00fa\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a>\u00a0. C\u00f3 l\u1ebd Duy Minh Th\u1ecb \u0111o\u00e1n ch\u1eef \u201ct\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a\u201d l\u00e0 ch\u1eef C\u1ea3o n\u00ean \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTE3OTIzNjcxNTY1NTg3XzE3MjcyNjY2NzEzNTY2MjU%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>Ch\u00fa\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a>\u00a0\u01a1i, con \u0111o\u00e1n ch\u1eef \u201ct\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a\u201d l\u00e0 ch\u1eef \u00c1nh \u6620 :\u00a0<a href=\"https:\/\/hvdic.thivien.net\/whv\/%E6%98%A0?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2DcZ2cuF-ONWUVDph8KQSxIpGfhfUNPCjtL6EM8Y7Cf5aJ4-IAwgfhD-I_aem_XPD04Q9l9f7EFmPwPTceBg\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/hvdic.thivien.net\/whv\/%E6%98%A0<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTE3OTIzNjcxNTY1NTg3XzkxOTQxNzE1MDI0NDM4OA%3D%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>6. (Danh) Gi\u1edd M\u00f9i \u672a. \u25c7L\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u0110\u1ebf \u6881\u5143\u5e1d: \u201cNh\u1eadt t\u1ea1i Ng\u1ecd vi\u1ebft \u0111\u00ecnh, t\u1ea1i V\u1ecb vi\u1ebft \u00e1nh\u201d \u65e5\u5728\u5348\u66f0\u4ead, \u5728\u672a\u66f0\u6620 (To\u1ea3n y\u1ebfu \u7e82\u8981) Ng\u00e0y v\u00e0o gi\u1edd Ng\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00ecnh \u4ead, v\u00e0o gi\u1edd M\u00f9i \u672a g\u1ecdi l\u00e0 \u00c1nh \u6620.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/vohungtuan?comment_id=Y29tbWVudDo4OTE3OTIzNjcxNTY1NTg3XzEyODc4MTcyMjU1NjI4Mjc%3D&amp;__cft__%5B0%5D=AZWBagd_ignn5gTgMwUSh2fr_pSmB3op6wgL9qR0NV5HzIWNf_iCeKxsl9VE5R-qTzQJ5X5Zp1ozwdBaZcCD_pfHHPVZEDuOO2UqFO7EO0bBW9s7yYemGd55ijXzj8iIq-o&amp;__tn__=R%5D-R\">Tuan Vo<\/a><\/p>\n<p>Th\u1eafc m\u1eafc: ch\u1eef \u00c1nh \u6620 n\u00e0y c\u0169ng mang ngh\u0129a: \u201c\u2464 (v\u0103n) \u00c1nh m\u1eb7t tr\u1eddi x\u1ebf b\u00f3ng.\u201d V\u00e0 \u201cM\u00f9i (ng\u00f4i th\u1ee9 8 trong 12 \u0111\u1ecba chi): \u672a\u6642 Gi\u1edd m\u00f9i (t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 3 gi\u1edd chi\u1ec1u).\u201d N\u00ean ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef \u00c1nh \u6620 n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd \u201ct\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi khi gi\u1eefa tr\u01b0a\u201d. Ch\u1eef \u0110\u00ecnh \u4ead c\u00f3 v\u1ebb \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd \u0111\u00f3 h\u01a1n.<\/p>\n<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed (t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ee5c Ki\u1ebfn tr\u00ed duy\u00ean c\u00e1ch) c\u1ee7a Qu\u1ed1c S\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u1ea1o 1959[1] c\u00f3 c\u00e1c \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y: \u201cX\u01b0a n\u01b0\u1edbc Ph\u00f9-nam \u6276 \u5357 sau b\u1ecb Ch\u00e2n-l\u1ea1p th\u00f4n t\u00ednh, g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ee7y Ch\u00e2n-l\u1ea1p, g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u1ea3n-ph\u1ed1-tr\u1ea1i \u67ec \u57d4 \u5be8. \u0110\u1ea7u n\u0103m K\u1ef7-v\u1ecb (1739) &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2024\/10\/21\/cao-van-nghiep-gia-dinh-kinh-la-gi\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p \u2013 \u201cGIA \u0110\u1ecaNH KINH\u201d L\u00c0 G\u00cc?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[81,10,90],"tags":[],"class_list":["post-907","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cao-van-nghiep","category-g","category-gia-dinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=907"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/907\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}