{"id":931,"date":"2025-04-16T19:08:49","date_gmt":"2025-04-16T12:08:49","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/04\/16\/dao-thai-son-rung-quang-hoa-va-cuoc-noi-loan-cua-le-van-khoi\/"},"modified":"2025-04-16T19:08:49","modified_gmt":"2025-04-16T12:08:49","slug":"dao-thai-son-rung-quang-hoa-va-cuoc-noi-loan-cua-le-van-khoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/04\/16\/dao-thai-son-rung-quang-hoa-va-cuoc-noi-loan-cua-le-van-khoi\/","title":{"rendered":"\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n \u2013 R\u1eeaNG QUANG H\u00d3A V\u00c0 CU\u1ed8C N\u1ed4I LO\u1ea0N C\u1ee6A L\u00ca V\u0102N KH\u00d4I"},"content":{"rendered":"<div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u00abr177\u00bb\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/aothaison.983169?__cft__%5B0%5D=AZVDQb_Sc4Ph1k5XND-OiOYXI9kEBgjIFh0bdohKo7vhYnkr17pNICVXdAXWcbqG2Xi5nghStT1B6Zk5raDgaACRq-0bqw9MgB_E-5xGq_eqLV7WSi5d8nGDyimdo62o-mZrcKpKIq9fruVMAz_Hb-Hl&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/strong><\/a><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/aothaison.983169\/posts\/pfbid02g5DbpMmiJYzyEJtckD1BFjXqvvfUpzhTWwMYkVRhEV9DFxK1R4UAGbuHzYR2423Rl?__cft__%5B0%5D=AZVDQb_Sc4Ph1k5XND-OiOYXI9kEBgjIFh0bdohKo7vhYnkr17pNICVXdAXWcbqG2Xi5nghStT1B6Zk5raDgaACRq-0bqw9MgB_E-5xGq_eqLV7WSi5d8nGDyimdo62o-mZrcKpKIq9fruVMAz_Hb-Hl&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">26 Th\u00e1ng 3 l\u00fac 06:34<\/a>\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0<\/p>\n<p>R\u1eeaNG QUANG H\u00d3A V\u00c0 CU\u1ed8C N\u1ed4I LO\u1ea0N C\u1ee6A L\u00ca V\u0102N KH\u00d4I<\/p>\n<p>Nh\u1eafc t\u1edbi L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng nh\u1edb \u0111\u1ebfn \u00f4ng v\u1edbi cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n chi\u1ebfm th\u00e0nh Phi\u00ean An n\u0103m 1833 v\u00e0 khu M\u00e3 Ng\u1ee5y \u1edf \u0111\u1ea5t S\u00e0i G\u00f2n, ch\u1ee9 \u00edt ai nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u0103n c\u1ee9 r\u1eebng Quang H\u00f3a. Nh\u01b0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1edbi khu r\u1eebng x\u01b0a c\u1ee7a \u0111\u1ea5t T\u00e2y Ninh. Trong b\u00e0i vi\u1ebft ng\u1eafn n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i xin tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat chuy\u1ec7n x\u01b0a \u0111\u1ec3 ph\u1ea7n n\u00e0o gi\u00fap c\u00e1c b\u1ea1n tr\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh dung v\u1ec1 m\u1ed9t g\u00f3c nh\u1ecf l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh.<\/p>\n<p><span id=\"more-1085\"><\/span><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf k\u1ef7 XVII, <a><\/a>T\u00e2y Ninh ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 r\u1eebng hoang v\u00e0 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y. Giai \u0111o\u1ea1n Tr\u1ecbnh Nguy\u1ec5n ph\u00e2n tranh, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f9ng Ng\u0169 Qu\u1ea3ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn v\u00e0o Ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 T\u00e2y Ninh. N\u0103m 1698, ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu sai L\u1ec5 th\u00e0nh h\u1ea7u Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u1ea3nh v\u00e0o Nam \u1ed5n \u0111\u1ecbnh t\u00ecnh h\u00ecnh v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp b\u1ed9 m\u00e1y h\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd l\u01b0u d\u00e2n tr\u00ean \u0111\u1ea5t m\u1edbi. Ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u1edbi hai dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean v\u00e0 Phi\u00ean Tr\u1ea5n \u2013 T\u00e2y Ninh thu\u1ed9c Phi\u00ean Tr\u1ea5n. B\u1ea5y gi\u1edd T\u00e2y Ninh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp hai \u0111\u1ea1o l\u00e0 Quang H\u00f3a v\u00e0 Quang Phong thu\u1ed9c Ph\u01b0\u1edbc Long, n\u0103m 1779 th\u00ec c\u1eaft qua cho T\u00e2n B\u00ecnh. N\u0103m 1802 vua Gia Long l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ed5i Ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh Tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh. N\u0103m 1808 Tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ed3m 5 tr\u1ea5n, T\u00e2y Ninh thu\u1ed9c Phi\u00ean An. N\u0103m 1832 vua Minh M\u1ea1ng \u0111\u1ed5i 5 tr\u1ea5n th\u00e0nh 6 t\u1ec9nh, T\u00e2y Ninh thu\u1ed9c Phi\u00ean An t\u1ec9nh th\u00e0nh. N\u0103m 1838 vua Minh M\u1ea1ng \u0111\u1ed5i Phi\u00ean An t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00e0nh T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 3 ph\u1ee7, ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh c\u00f3 hai huy\u1ec7n l\u00e0 Quang H\u00f3a v\u00e0 T\u00e2n Ninh.<\/p>\n<p>T\u00e2y Ninh n\u00f3i chung, Quang H\u00f3a n\u00f3i ri\u00eang thu\u1edf \u1ea5y ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 r\u1eebng gi\u00e0. R\u1eebng Quang H\u00f3a theo s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh Th\u00f4ng Ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c m\u00f4 t\u1ea3 : \u201c \u1ede \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u00f9ng t\u1ed9t ph\u00eda T\u00e2y c\u1ee7a tr\u1ea5n. \u1ede \u0111\u00e2y g\u00f2 \u0111\u1ed1ng tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, r\u1eebng r\u1eadm li\u00ean ti\u1ebfp, c\u00e2y g\u1ed7 cao l\u1edbn \u0111\u1ee9ng ch\u1ecdc tr\u1eddi, chen k\u00edn m\u1eb7t tr\u1eddi, um t\u00f9m ch\u1eebng v\u00e0i tr\u0103m d\u1eb7m. \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 g\u1ed7 \u0111\u00f3ng ghe \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, n\u00ean th\u1ee3 r\u1eebng, th\u1ee3 m\u1ed9c c\u1ea5t l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1n g\u1ed7, l\u00e0m than c\u1ee7i, l\u1ea5y d\u1ea7u r\u00e1i, m\u00e2y c\u1ee9ng, m\u00e2y n\u01b0\u1edbc v\u00e0 s\u0103n b\u1eafn nh\u1eefng lo\u00e0i t\u00ea, voi, h\u01b0\u01a1u nai, ng\u1ef1a r\u1eebng, tr\u00e2u r\u1eebng, chim mu\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y nanh, s\u1eebng, l\u00f4ng th\u00fa, l\u00f4ng chim, ph\u01a1i kh\u00f4 th\u1ecbt v\u00e0 da r\u1ed3i \u0111em b\u00e1n ki\u1ebfm r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ee3i\u201d. Ch\u00ednh v\u00ec \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a r\u1eebng Quang H\u00f3a c\u00f3 nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng ghe thuy\u1ec1n n\u00ean T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t m\u1edbi sai Ch\u00e1nh V\u1ec7 \u00day L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00ean \u0111\u00e2y l\u1eadp c\u0103n c\u1ee9 khai th\u00e1c g\u1ed7 \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang c\u00e1c dinh th\u1ef1 b\u1ecb h\u01b0 ho\u1ea1i do chi\u1ebfn tranh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e2n Xi\u00eam sang x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ec1 sau tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1i c\u1edb \u0111\u1ec3 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean h\u1ea1ch t\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u00e0 h\u1ea1 b\u1ec7 danh d\u1ef1 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i t\u00ean h\u1ecd g\u1ed1c l\u00e0 B\u1ebf Kh\u00f4i, khi t\u00f2ng qu\u00e2n l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Kh\u00f4i. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c N\u00f9ng \u1edf Cao B\u1eb1ng t\u1eebng d\u1ea5y lo\u1ea1n n\u00ean b\u1ecb qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh ch\u1ea1y v\u00e0o Thanh H\u00f3a. S\u00e1ch \u0110\u1ea1i Nam ch\u00ednh bi\u00ean li\u1ec7t truy\u1ec7n ch\u00e9p: \u201c N\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 (1819), \u1edf hai tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 Thanh B\u00ecnh, Thi\u00ean Quan, nh\u1eefng l\u01b0u d\u00e2n, th\u1ed5 ph\u1ec9 t\u1ee5 h\u1ecdp nhau l\u00e0m gi\u1eb7c, quan s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng ki\u1ec1m ch\u1ebf n\u1ed5i, vua sai T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u1edbi \u0111\u00f3 kinh l\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4i m\u1ed9 qu\u00e2n l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00f4ng. Duy\u1ec7t y\u00eau m\u1ebfn d\u00f9ng l\u00e0m nanh vu\u1ed1t \u201d. S\u1eed gia Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim cho bi\u1ebft th\u00eam: \u201c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, kh\u1edfi binh l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, m\u1edbi ch\u1ea1y v\u00e0o Thanh H\u00f3a, g\u1eb7p L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t xin \u0111\u1ea7u th\u00fa. \u00d4ng Duy\u1ec7t tin d\u00f9ng cho l\u00e0m con nu\u00f4i, \u0111\u1ed5i t\u00ean h\u1ecd l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, r\u1ed3i \u0111em v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ea5t nh\u1eafc cho l\u00e0m \u0111\u1ebfn ph\u00f3 V\u1ec7 \u00day\u201d. L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u00f3 v\u00f5 ngh\u1ec7 cao c\u01b0\u1eddng v\u00e0 s\u1ee9c kh\u1ecfe phi th\u01b0\u1eddng. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng tay kh\u00f4ng gi\u1ebft c\u1ecdp m\u00e0 c\u00f2n b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3nh h\u1ed5.<\/p>\n<p>Theo s\u00e1ch Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi oanh li\u1ec7t c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e1c gi\u1ea3 L\u00ea \u0110\u00ecnh Ch\u00e2n c\u00f3 ch\u00e9p : \u201c Khi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9t h\u00f4m, c\u00f3 s\u1ee9 th\u1ea7n Xi\u00eam La (Th\u00e1i Lan b\u00e2y gi\u1edd) ng\u1ed3i tr\u00ean v\u1ecdng \u0111\u00e0i xem c\u00e1c v\u00f5 s\u0129 ta \u0111\u1ea5u v\u1edbi h\u1ed5. D\u00e2n ch\u00fang th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh chen ch\u00fac n\u00f4 n\u1ee9c \u0111\u1ebfn xem. L\u1ec7nh c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft s\u1ed1ng. Nh\u01b0ng v\u00f5 s\u0129 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i g\u1eb7p con h\u1ed5 d\u1eef \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u00f3 ch\u1ed3m l\u00ean v\u00e0 t\u00e1t ngay v\u00e0o g\u00e1y. Kh\u00f4i n\u00e9 m\u00ecnh \u0111\u00e1nh m\u1ed9t c\u00f4n s\u1eaft v\u00e0o h\u1ed5, h\u1ed5 ng\u00e3 l\u0103n gi\u00e3y gi\u1ee5a m\u1ed9t l\u00fac r\u1ed3i ch\u1ebft. S\u1ee9 th\u1ea7n Xi\u00eam La t\u1ea5m t\u1eafc khen ng\u1ee3i. Nh\u01b0ng T\u1ea3 qu\u00e2n t\u1ee9c gi\u1eadn truy\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 b\u1eaft tr\u00f3i ch\u1ecbu t\u1ed9i. L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc v\u1ecdng \u0111\u00e0i c\u00fai \u0111\u1ea7u xin tha t\u1ed9i v\u00ec \u0111\u00e3 gi\u1ebft l\u1ee1 h\u1ed5 m\u00e0 l\u1ec7nh ch\u1ec9 b\u1eaft s\u1ed1ng. V\u00f5 s\u0129 xin \u0111\u1ea5u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1edbt gi\u1eadn, truy\u1ec1n l\u00ednh th\u1ea3 h\u1ed5 kh\u00e1c cho Kh\u00f4i b\u1eaft s\u1ed1ng. Cu\u1ed9c t\u1ec9 th\u00ed l\u1ea7n n\u00e0y th\u1eadt h\u1ed3i h\u1ed9p, v\u1eddn nhau v\u1edbi h\u1ed5 d\u1eef, Kh\u00f4i \u0111\u00e3 d\u00f9ng mi\u1ebfng v\u00f5 hi\u1ec3m \u0111\u00e1 v\u00e0o h\u00e0m d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a h\u1ed5 b\u1ea5t ng\u1edd. H\u1ed5 \u0111au qu\u00e1, n\u1eb1m l\u0103n ra. Kh\u00f4i l\u1ea5y cu\u1ed9n th\u1eebng gi\u1eaft trong m\u00ecnh tr\u00f3i l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc kh\u00e1n \u0111\u00e0i xin chu\u1ed9c t\u1ed9i. S\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u1ee9t l\u1eddi khen d\u0169ng s\u0129 \u0111\u1ea5u v\u1edbi h\u1ed5. T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ung dung n\u00f3i: \u2013 B\u1ecdn qu\u00e2n s\u0129 d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng t\u00f4i \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ea3, c\u00f3 g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ea1i nh\u00e2n ph\u1ea3i ng\u1ee3i ca \u201d. N\u1ebfu so L\u00fd Qu\u1ef3 hay V\u00f5 T\u00f2ng v\u1edbi L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i th\u00ec hai anh h\u00f9ng T\u00e0u c\u00f2n k\u00e9m xa.<\/p>\n<p>Khi vua Gia Long c\u1eed T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c cha nu\u00f4i phong ch\u1ee9c Ch\u00e1nh V\u1ec7 \u00day, c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Ph\u00f3 V\u1ec7 \u00day l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm v\u00e0 T\u00fa t\u00e0i Ho\u00e0nh. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ra l\u1ec7nh cho L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u00f9ng M\u1ea1ch T\u1ea5n Giai \u0111\u01b0a binh l\u00ednh l\u00ean \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a ( Tr\u1ea3ng B\u00e0ng G\u00f2 D\u1ea7u v\u00e0 B\u1ebfn C\u1ea7u ng\u00e0y nay) l\u1eadp c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0 khai th\u00e1c g\u1ed7 \u0111\u00f3ng chi\u1ebfn thuy\u1ec1n cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c T\u1ea3 Qu\u00e2n \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e2n Xi\u00eam t\u1ea5n c\u00f4ng Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft, sau khi vua Gia Long b\u0103ng h\u00e0, ng\u00f4i b\u00e1u kh\u00f4ng truy\u1ec1n cho Ho\u00e0ng T\u00f4n \u0110\u00e1n m\u00e0 l\u1ea1i truy\u1ec1n cho Th\u00e1i T\u1eed \u0110\u1ea3m. Th\u00e1i T\u1eed Nguy\u1ec5n Ph\u00fac \u0110\u1ea3m l\u00ean ng\u00f4i l\u1ea5y ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Minh M\u1ea1ng. Vua Minh M\u1ea1ng v\u1ed1n c\u00f3 nhi\u1ec1u hi\u1ec1m kh\u00edch v\u00e0 t\u01b0 th\u00f9 v\u1edbi T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m g\u00ec b\u1edfi c\u00f4ng lao v\u00e0 uy quy\u1ec1n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t qu\u00e1 l\u1edbn. Cho n\u00ean ngay sau khi n\u0103m 1832 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t m\u1ea5t, vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a nh\u00e0 vua Minh M\u1ea1ng l\u00e0 gi\u00e0nh l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. C\u0169ng c\u00f9ng n\u0103m \u0111\u00f3, nh\u00e0 vua cho b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 T\u1ed5ng tr\u1ea5n, c\u1ea3i 5 tr\u1ea5n th\u00e0nh 6 t\u1ec9nh g\u1ecdi l\u00e0 Nam K\u1ef3 l\u1ee5c t\u1ec9nh g\u1ed3m: Phi\u00ean An, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c thu\u1ed9c v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi bi\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh tr\u1ecb s\u1edf c\u1ee7a quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh Phi\u00ean An. Sau \u0111\u00f3 vua Minh M\u1ea1ng c\u1eaft \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i v\u00e0o thay l\u00e0: Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf (T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c), B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean (B\u1ed1 ch\u00ednh), v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t (\u00c1n s\u00e1t). Nh\u00e0 vua m\u1eadt sai d\u1ef1ng l\u00ean v\u1ee5 \u00e1n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u00f2ng tri\u1ec7t h\u1ea1 t\u1ea5t c\u1ea3 gia quy\u1ebfn c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a ng\u00e0i.<\/p>\n<p>Ngay khi v\u1eeba m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean cho tri\u1ec7u h\u1ed3i L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra v\u1ec1 ngu\u1ed3n l\u1ee3i khai th\u00e1c t\u1eeb r\u1eebng Quang H\u00f3a. V\u00e0 sau \u0111\u00f3 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean kh\u00e9p t\u1ed9i cha con ng\u00e0i T\u1ea3 qu\u00e2n khai th\u00e1c r\u1eebng Quang H\u00f3a l\u00e0 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ed3 c\u00e1t c\u1ee9, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e2n Xi\u00eam. L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecb giam l\u1ecfng. Ph\u1ea7n t\u1ee9c gi\u1eadn v\u00ec cha b\u1ecb nh\u1ee5c m\u1ea1, ph\u1ea7n th\u00ec s\u1ee3 t\u1ed9i, n\u00ean L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i quy\u1ebft m\u01b0u v\u1edbi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng c\u00e1nh \u0111\u1ec3 kh\u1edfi binh ch\u1ed1ng l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 15 \u2013 5 \u2013 1833 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, T\u00fa t\u00e0i Ho\u00e0nh\u2026v\u00e0 27 l\u00ednh h\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn Dinh T\u1ed5ng Tr\u1ea5n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Xu\u00e2n, ri\u00eang Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t th\u00ec tr\u1ed1n tho\u00e1t. Sau khi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Phi\u00ean An, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i ra l\u1ec7nh m\u1edf c\u1eeda nh\u00e0 t\u00f9, th\u1ea3 h\u1ebft ph\u1ea1m nh\u00e2n v\u00e0 ph\u00e1t kh\u00ed gi\u1edbi cho h\u1ecd. L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i b\u00e8n t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0m Nguy\u00ean s\u00fay, phong t\u1eb7ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 s\u1eafp \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c cai tr\u1ecb nh\u01b0 m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ri\u00eang. \u0110\u1ec3 c\u00f3 ch\u00ednh ngh\u0129a v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i tuy\u00ean b\u1ed1 t\u00f4n ph\u00f2 Ho\u00e0ng t\u00f4n \u0110\u00e1n, con trai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh. Sau \u0111\u00f3, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i sai Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c mang qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh v\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Bi\u00ean H\u00f2a, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u th\u00ec mang qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh ph\u00eda Nam. \u0110\u00eam 7 th\u00e1ng 6 n\u0103m 1833, qu\u00e2n n\u1ed5i d\u1eady ti\u1ebfn c\u00f4ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u1ec9nh: \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang\u2026v\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng c\u1ea3 Nam k\u1ef3 l\u1ee5c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i.<\/p>\n<p>V\u1ee5 n\u1ed5i lo\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0m vua Minh M\u1ea1ng c\u1ea3 gi\u1eadn, vua sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e0i gi\u1ecfi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf v\u00e0o chinh ph\u1ea1t L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Tuy nhi\u00ean sau \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u1ea3n b\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1ea1i L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i. R\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh c\u1ea3nh n\u00e0y, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u1eeba ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh Phi\u00ean An v\u1eeba c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u0103n c\u1ee9 c\u0169 \u1edf r\u1eebng Quang H\u00f3a \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng khi v\u1ee1 th\u00e0nh th\u00ec c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1ec3 r\u00fat lui. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5n c\u00f4ng qu\u00e2n n\u1ed5i d\u1eady m\u1ea5y ch\u1ee5c tr\u1eadn nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh. M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1834, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e2m tr\u1ecdng b\u1ec7nh v\u00e0 qua \u0111\u1eddi th\u00ec qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi d\u1ea7n chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u th\u1ebf. Th\u00e1ng 7 n\u0103m 1835, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng\u2026c\u00f9ng c\u00f4ng th\u00e0nh. M\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 huy t\u00e0i gi\u1ecfi, th\u00e0nh Phi\u00ean An tan v\u1ee1, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 1831 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft gi\u1ebft v\u00e0 ch\u00f4n t\u1eadp trung t\u1ea1i khu M\u00e3 Ng\u1ee5y \u2013 S\u00e0i G\u00f2n hi\u1ec7n nay.<\/p>\n<p>Sau khi d\u1eb9p y\u00ean, n\u0103m 1835, tri\u1ec1u th\u1ea7n \u1edf \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t d\u00e2ng s\u1edb h\u00e0i t\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 kh\u00e9p T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0o t\u1ed9i g\u00e2y n\u00ean s\u1ef1 bi\u1ebfn \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An. Vua Minh M\u1ea1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201c\u2026b\u1ecdn ti\u00eau h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1eafn (ch\u1ec9 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t) to\u00e0n l\u00e0 qu\u00e2n hung \u0111\u1ed3, quen l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t thi\u1ec7n. Ch\u00fang n\u00f3 \u0111\u00e3 quen th\u1ea5y h\u1eafn d\u1ed1i ch\u00faa, l\u1ea5n tr\u00ean\u2026\u201d. K\u1ebft c\u1ee5c, T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1ecb kh\u00e9p b\u1ea3y t\u1ed9i ph\u1ea3i ch\u00e9m, hai t\u1ed9i ph\u1ea3i th\u1eaft c\u1ed5, m\u1ed9t t\u1ed9i ph\u1ea3i sung qu\u00e2n; nh\u01b0ng v\u00ec \u00f4ng Duy\u1ec7t m\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u00ean ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u1eddi truy \u0111o\u1ea1t quan t\u01b0\u1edbc, sang ph\u1eb3ng m\u1ed3 m\u1ea3 v\u00e0 d\u1ef1ng l\u00ean \u0111\u1ea5y bia \u0111\u00e1 tr\u00ean vi\u1ebft to nh\u1eefng ch\u1eef : Quy\u1ec1n y\u00eam L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ph\u1ee5c ph\u00e1p x\u1ee9 \u201d. C\u00f2n ri\u00eang L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00ec \u0110\u1ea1i Nam ch\u00ednh bi\u00ean li\u1ec7t truy\u1ec7n c\u00f3 ch\u00e9p: \u201c Tra x\u00e9t n\u01a1i ch\u00f4n th\u00e2y t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, \u0111\u00e0o l\u1ea5y x\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e2m n\u00e1t chia n\u00e9m v\u00e0o h\u1ed1 x\u00ed \u1edf 6 t\u1ec9nh v\u00e0 c\u1eaft chia t\u1eebng mi\u1ebfng th\u1ecbt cho ch\u00f3, \u0111\u1ea7u l\u00e2u th\u00ec \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh r\u1ed3i c\u00f9ng \u0111\u1ea7u l\u00e2u nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m kh\u00e1c b\u00eau treo kh\u1eafp ch\u1ee3 b\u00faa nam b\u1eafc, xong v\u1ea5t xu\u1ed1ng s\u00f4ng. C\u00f2n b\u00e8 \u0111\u1ea3ng a dua kh\u00f4ng c\u1ee9 gi\u00e0 tr\u1ebb trai g\u00e1i \u0111\u1ec1u \u1edf v\u00e0i d\u1eb7m ngo\u00e0i th\u00e0nh ch\u00e9m ngay, r\u1ed3i \u0111\u00e0o m\u1ed9t h\u1ed1 to v\u1ea5t th\u00e2y l\u1ea5p \u0111\u1ea5t, ch\u1ed3ng \u0111\u00e1 l\u00e0m g\u00f2 d\u1ef1ng bia kh\u1eafc: n\u01a1i b\u1ecdn ngh\u1ecbch t\u1eb7c b\u1ecb gi\u1ebft, \u0111\u1ec3 t\u1ecf qu\u1ed1c ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eeb v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u1ed5i lo\u1ea1n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u1ed9ng th\u00eam m\u1ed1i th\u00f9 v\u1edbi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t n\u00ean vua Minh M\u1ea1ng c\u00f3 d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201c\u201cPh\u1ea1m vi\u00ean : vi\u00ean quan ph\u1ea1m t\u1ed9i. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, l\u00fac c\u00f2n s\u1ed1ng, m\u1ea1o danh ngh\u0129a, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng trung tr\u1ef1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u0169ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng b\u1ed9i ngh\u1ecbch, d\u1ea7n d\u1ea7n g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n quan tr\u1ecdng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 giao cho [\u0111\u00ecnh th\u1ea7n] c\u00f4ng ngh\u1ecb, n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i danh, \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n ng\u00e0n \u0111\u1eddi cho k\u1ebb ho\u1ea1n quan chuy\u00ean quy\u1ec1n. Nay x\u00e9t l\u1eddi t\u00e2u th\u1ea5y r\u1eb1ng [V\u0103n Duy\u1ec7t] th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng tham lam b\u1ec9 \u1ed5i, ngay nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1ea9n l\u1eadu d\u00e2n Man \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u1ea1i u\u1ef7 cho h\u1ea1ng t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, thu v\u00e9t s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i ri\u00eang cho m\u00ecnh ! Ngh\u1ecbch Kh\u00f4i nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y n\u00ean t\u1ec7 h\u1ea1i, ph\u1ea1m ph\u00e1p, l\u00e0m lo\u1ea1n, n\u00f3i sao cho xi\u1ebft t\u1ed9i n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ! Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i b\u1ea5y l\u00e2u n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a c\u1eeda quy\u1ec1n ho\u1ea1n quan, kh\u00e9o l\u00e9o xoay xo\u1ea3, v\u1eady chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t v\u00e3ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m l\u00ednh ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Phi H\u00e1n, L\u00ea C\u00f4ng Hi, 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u1ea9n l\u1eadu, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ed3n C\u00f4n L\u00f4n l\u00e0m l\u00ednh. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, B\u1ed1 ch\u00ednh T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec3m s\u00e1t, t\u00e2u tr\u00ecnh, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n X\u1ec9 Kh\u00ea l\u00e0m huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh ; \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 l\u00e0m huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1, g\u1ecdi th\u00e0nh Quang Ho\u00e1 l\u00e0 huy\u1ec7n th\u00e0nh. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh. Nh\u00e2n c\u00e1i \u0111\u1ed3n b\u1ea3o c\u0169, ch\u1eefa cao r\u1ed9ng th\u00eam, \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh ph\u1ee7 th\u00e0nh. \u0110\u1ed5i s\u00f4ng \u0110\u1ee5c l\u00e0 s\u00f4ng Thanh L\u01b0u, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, b\u1ea3o Thanh L\u01b0u, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh\u201d( \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c, quy\u1ec3n 4, trang 989 \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 (1836) \u2013 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1t, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chinh, Nguy\u1ec5n Danh Chi\u00ean, Ng\u00f4 H\u1eefu T\u1ea1o, Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh Du\u00e2n, \u0110\u1ed7 M\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng \u2013 d\u1ecbch).<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng b\u1ecb d\u00ecm trong b\u1ec3 m\u00e1u. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc sau, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed l\u1edbn c\u1ee7a v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Nam B\u1ed9. C\u00f4ng hay t\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e0i trang gi\u1ea5y m\u00e0 n\u00f3i h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd l\u00e0 trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p l\u1eaby l\u1eebng c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi v\u00f9ng \u0111\u1ea5t T\u00e2y Ninh m\u00e0 c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 r\u1eebng Quang H\u00f3a. N\u1ebfu \u0111\u1ecdc s\u1eed T\u00e2y Ninh m\u00e0 b\u1ecf qu\u00ean L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i th\u00ec coi nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u thi\u1ebft s\u00f3t l\u1edbn v\u1eady.<\/p>\n<p>\u0110\u00c0O TH\u00c1I S\u01a0N<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/486555908_9075932529182616_5633400481698713710_n.jpg?stp=dst-jpg_p180x540_tt6&amp;_nc_cat=101&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=833d8c&amp;_nc_eui2=AeEZP2cHPHRhj0RNBp4hZxqh7-dhXDCVRl3v52FcMJVGXQ5daFPMVD6V7MbG8Rzf5SU&amp;_nc_ohc=52ONQOkB0lgQ7kNvwEDsKj3&amp;_nc_oc=AdnWz4WM_ESo4TRYog9ZsdHG5WZ3d5TPGKgc8Sbg1wrD2ldy27UE-7rsvCwqPqdPc4w&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;_nc_gid=23e5HvCBOjMqefICmpfFvg&amp;oh=00_AfGeGIgvLQj0D3DB_p4zjFZ5J0FhzdkPkA-505gUSl0k8w&amp;oe=680578F9\" alt=\"\"><\/figure>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00a0\u00b7\u00a026 Th\u00e1ng 3 l\u00fac 06:34\u00a0\u00a0\u00b7\u00a0 R\u1eeaNG QUANG H\u00d3A V\u00c0 CU\u1ed8C N\u1ed4I LO\u1ea0N C\u1ee6A L\u00ca V\u0102N KH\u00d4I Nh\u1eafc t\u1edbi L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng nh\u1edb \u0111\u1ebfn \u00f4ng v\u1edbi cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n chi\u1ebfm th\u00e0nh Phi\u00ean An n\u0103m 1833 v\u00e0 khu M\u00e3 Ng\u1ee5y \u1edf \u0111\u1ea5t S\u00e0i G\u00f2n, ch\u1ee9 \u00edt ai nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u0103n &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/04\/16\/dao-thai-son-rung-quang-hoa-va-cuoc-noi-loan-cua-le-van-khoi\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n \u2013 R\u1eeaNG QUANG H\u00d3A V\u00c0 CU\u1ed8C N\u1ed4I LO\u1ea0N C\u1ee6A L\u00ca V\u0102N KH\u00d4I<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"class_list":["post-931","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dao-thai-son"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/931\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} 