{"id":944,"date":"2025-04-20T15:56:26","date_gmt":"2025-04-20T08:56:26","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/04\/20\/dai-nam-thuc-luc-tap-01-ban-dich-nxb-giao-duc-2003\/"},"modified":"2025-04-20T15:56:26","modified_gmt":"2025-04-20T08:56:26","slug":"dai-nam-thuc-luc-tap-01-ban-dich-nxb-giao-duc-2003","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/04\/20\/dai-nam-thuc-luc-tap-01-ban-dich-nxb-giao-duc-2003\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ea1i Nam Th\u1ef1c L\u1ee5c t\u1eadp 01 \u2013 b\u1ea3n d\u1ecbch NXB  Gi\u00e1o D\u1ee5c 2003"},"content":{"rendered":"<div>\n<p><a>Ti\u1ec1n bi\u00ean \u2013 Quy\u1ec3n V<\/a> \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1i T\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf (H\u1ea1)<\/p>\n<p>K\u1ef7 m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 31 [1679], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, t\u01b0\u1edbng c\u0169 nh\u00e0 Minh l\u00e0 Long M\u00f4n t\u1ed5ng binh \u9f8d\u9580\u7e3d\u5175 D\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n \u0110\u1ecbch \u694a\u5f65\u8fea v\u00e0 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn \u9ec3\u9032 [Hu\u1ef3nh T\u1ea5n], Cao L\u00f4i Li\u00eam t\u1ed5ng binh \u9ad8\u96f7\u5ec9\u7e3d\u5175 Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng Xuy\u00ean \u9673\u4e0a\u5ddd v\u00e0 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Tr\u1ea7n An B\u00ecnh \u9673\u5b89\u5e73 \u0111em h\u01a1n 3.000 qu\u00e2n v\u00e0 h\u01a1n 50 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung \u601d\u5bb9 v\u00e0 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u6cb1\u3d9e, t\u1ef1 tr\u1ea7n l\u00e0 b\u00f4 th\u1ea7n \u900b\u81e3 (1. B\u1ec1 t\u00f4i v\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t n\u00ean tr\u1ed1n ra ngo\u00e0i.) nh\u00e0 Minh, ngh\u0129a kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m t\u00f4i nh\u00e0 Thanh, n\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 xin l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb [ch\u00faa Nguy\u1ec5n]. B\u1ea5y gi\u1edd b\u00e0n b\u1ea1c r\u1eb1ng : Phong t\u1ee5c ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00e1c, kh\u00f3 b\u1ec1 sai dung, nh\u01b0ng h\u1ecd b\u1ecb th\u1ebf c\u00f9ng b\u1ee9c b\u00e1ch \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y th\u00ec kh\u00f4ng n\u1ee1 c\u1ef1 tuy\u1ec7t. Nay \u0111\u1ea5t \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1 \u6771\u6d66 (t\u00ean c\u1ed5 c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh) n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ph\u00ec nhi\u00eau ngh\u00ecn d\u1eb7m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a r\u1ed7i m\u00e0 kinh l\u00fd, chi b\u1eb1ng nh\u00e2n l\u1ea5y s\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd cho \u0111\u1ebfn khai kh\u1ea9n \u0111\u1ec3 \u1edf, l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 l\u1ee3i ba \u0111i\u1ec1u. Ch\u00faa theo l\u1eddi b\u00e0n, b\u00e8n sai \u0111\u1eb7t y\u1ebfn \u00fay l\u1ea1o khen th\u01b0\u1edfng, trao cho quan ch\u1ee9c khi\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5t \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1. L\u1ea1i c\u00e1o d\u1ee5 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p r\u1eb1ng nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 \u00fd kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p ra ngo\u00e0i. B\u1ecdn Ng\u1ea1n \u0110\u1ecbch \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft t\u1ea1 \u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111i. Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a Ng\u1ea1n \u0110\u1ecbch v\u00e0 Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn \u0111i v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n L\u00f4i L\u1ea1p \u96f7\u5de4 (nay thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh), tr\u00fa \u0111\u00f3ng \u1edf M\u1ef9 Tho \u7f8e\u6e6b (nay thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng); Th\u01b0\u1ee3ng Xuy\u00ean v\u00e0 An B\u00ecnh \u0111i v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd \u82b9\u84a2 [C\u1ea7n Tr\u1eeb, C\u1ea7n D\u1eeba], tr\u00fa \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00e0n L\u00e2n \u76e4\u8f54 (nay thu\u1ed9c Bi\u00ean H\u00f2a \u908a\u548c). H\u1ecd v\u1ee1 \u0111\u1ea5t hoang, d\u1ef1ng ph\u1ed1 x\u00e1, thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh \u6e05\u4eba v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng \u897f\u6d0b, Nh\u1eadt B\u1ea3n \u65e5\u672c, Ch\u00e0 V\u00e0 \u95cd\u5a46 [\u0110\u1ed3 B\u00e0] \u0111i l\u1ea1i t\u1ea5p n\u1eadp, do \u0111\u00f3 m\u00e0 phong h\u00f3a H\u00e1n \u6f22\u98a8 [phong h\u00f3a v\u0103n minh] th\u1ea5m d\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/yt8MUxx.png\" alt=\"\"><\/figure>\n<p><span id=\"more-1132\"><\/span><\/p>\n<p><a>Ti\u1ec1n bi\u00ean \u2013 Quy\u1ec3n VII<\/a> \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Hi\u1ec3n t\u00f4ng Hi\u1ebfu minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf (Th\u01b0\u1ee3ng)<\/p>\n<p>Hi\u1ec3n t\u00f4ng Anh M\u00f4 H\u00f9ng L\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean \u0110\u1ea1t Khoan T\u1eeb Nh\u00e2n Th\u1ee9 Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 Chu \u6dcd, sinh n\u0103m \u1ea5t m\u00e3o [1675] (L\u00ea \u0110\u1ee9c Nguy\u00ean n\u0103m 2, Thanh Khang Hy n\u0103m 14), l\u00e0 con c\u1ea3 c\u1ee7a Anh t\u00f4ng Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, m\u1eb9 l\u00e0 Hi\u1ebfu ngh\u0129a ho\u00e0ng h\u1eadu T\u1ed1ng th\u1ecb.<\/p>\n<p>M\u1eadu d\u1ea7n, n\u0103m th\u1ee9 7 [1698], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, sai quan l\u00e0m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u1edbn.<\/p>\n<p>Tr\u1ecbnh C\u0103n nh\u00e0 L\u00ea sai t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Tr\u1ecbnh Huy\u00ean l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, ki\u00eam tr\u1ea5n ch\u00e2u B\u1eafc B\u1ed1 Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 2, sai Cai c\u01a1 th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00e1nh \u962e\u6709\u6176 v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu V\u1ea1n \u962e\u4e45\u842c gi\u1eef c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh \u5609\u5b9a\u5e9c. Sai Th\u1ed1ng su\u1ea5t Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p, chia \u0111\u1ea5t \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1 \u6771\u6d66, l\u1ea5y x\u1ee9 \u0110\u1ed3ng Nai \u9e7f\u91ce\u8655 [L\u1ed9c D\u00e3 x\u1ee9] l\u00e0m huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Long \u798f\u9686 (nay th\u0103ng l\u00e0m ph\u1ee7), d\u1ef1ng dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u93ae\u908a (t\u1ee9c Bi\u00ean H\u00f2a \u908a\u548c ng\u00e0y nay), l\u1ea5y x\u1ee9 S\u00e0i G\u00f2n \u67f4\u68cd l\u00e0m huy\u1ec7n T\u00e2n B\u00ecnh \u65b0\u5e73 (nay th\u0103ng l\u00e0m ph\u1ee7), d\u1ef1ng dinh Phi\u00ean Tr\u1ea5n \u85e9\u93ae (t\u1ee9c Gia \u0110\u1ecbnh \u5609\u5b9a ng\u00e0y nay), m\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c l\u01b0u th\u1ee7, cai b\u1ea1, k\u00fd l\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n th\u1ee7y b\u1ed9 tinh binh v\u00e0 thu\u1ed9c binh. M\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u00ecn d\u1eb7m, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 4 v\u1ea1n h\u1ed9, b\u00e8n chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau d\u1ea1t t\u1eeb B\u1ed1 Ch\u00ednh tr\u1edf v\u1ec1 Nam cho \u0111\u1ebfn \u1edf cho \u0111\u00f4ng. Thi\u1ebft l\u1eadp x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng \u1ea5p, chia c\u1eaft gi\u1edbi ph\u1eadn, khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7nh thu\u1ebf t\u00f4 dung, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n. L\u1ea1i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Thanh \u6e05\u4eba \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean l\u1eadp l\u00e0m x\u00e3 Thanh H\u00e0 \u6e05\u6cb3\u793e, \u1edf Phi\u00ean Tr\u1ea5n, l\u1eadp l\u00e0m x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng \u660e\u9999\u793e\u00a0 (nay l\u00e0 Minh H\u01b0\u01a1ng \u660e\u9109 ). T\u1eeb \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh t\u1edbi bu\u00f4n b\u00e1n hay c\u01b0 ng\u1ee5 \u0111\u1ec1u th\u00e0nh d\u00e2n h\u1ed9 [c\u1ee7a ta].<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/5dU2wcw.png\" alt=\"\"><\/figure>\n<p><a>Ti\u1ec1n bi\u00ean \u2013 Quy\u1ec3n X<\/a> (10) \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u0169 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Th\u1ebf t\u00f4ng C\u00e0n C\u01b0\u01a1ng Uy \u0110o\u00e1n Th\u1ea7n Ngh\u1ecb Th\u00e1nh Du Nh\u00e2n T\u1eeb Du\u1ec7 Tr\u00ed Hi\u1ebfu v\u0169 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, h\u00fay l\u00e0 Kho\u00e1t \u6ff6, l\u1ea1i h\u00fay l\u00e0 Hi\u1ec3u \u66c9, sinh n\u0103m Gi\u00e1p ng\u1ecd [1714] (L\u00ea V\u0129nh Th\u1ecbnh n\u0103m 10, Thanh Khang Hy n\u0103m 53), l\u00e0 con c\u1ea3 c\u1ee7a T\u00fac t\u00f4ng Hi\u1ebfu ninh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.<\/p>\n<p>Gi\u00e1p t\u00fd, n\u0103m th\u1ee9 6 [1744], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t c\u00e2y sung \u512a\u66c7 [\u01b0u \u0111\u00e0m] n\u1edf hoa, b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Th\u1ecbnh \u962e\u767b\u76db d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ch\u00faa l\u00ean ng\u00f4i v\u01b0\u01a1ng (\u0110\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng : Ch\u00ednh danh ph\u1eadn khi n\u01b0\u1edbc bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i m\u1edbi, s\u1eeda l\u1ec5 nh\u1ea1c sau khi t\u00edch \u0111\u1ee9c tr\u0103m n\u0103m. L\u1ea1i n\u00f3i :\u00a0 Nghi\u1ec7p b\u00e1 v\u1eefng b\u1ec1n, mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng Nam c\u1edd v\u00e0ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n ; tri\u1ec7u v\u01b0\u01a1ng r\u1ed9ng th\u1ea5y, b\u00ean V\u1ecb b\u1eafc \u1ea5n ng\u1ecdc r\u1ee7i ngay. B\u1ea7y t\u00f4i s\u1eafp h\u00e0ng m\u00e0 tr\u1ea5n th\u1ec9nh : C\u00e1c sao \u0111\u00e3 ch\u1ea7u v\u1ec1 T\u1eed vi (1. T\u1eed vi : M\u1ed9t ch\u00f2m sao \u1edf b\u1eafc c\u1ef1c, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng ng\u00f4i vua.); m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o (2. Ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o :Theo thi\u00ean v\u0103n x\u01b0a, l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi, v\u00ed v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00e0m vua.). Ch\u1ec9 v\u1edbi 70 d\u1eb7m b\u1edd c\u00f5i, [nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng] \u0111\u00e3 d\u1ef1ng n\u1ec1n huy\u1ec1n \u0111i\u1ec3u (3. Huy\u1ec1n \u0111i\u1ec3u : B\u00e0 Gi\u1ea3n \u0110\u1ecbch nu\u1ed1t tr\u1ee9ng chim Huy\u1ec1n di\u1ec7u m\u00e0 \u0111\u1ebb ra th\u1ee7y t\u1ed5 nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng.), hu\u1ed1ng h\u1ed3 3.000 d\u1eb7m d\u01b0 \u0111\u1ed3, sao c\u00f2n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ecba v\u1ecb ho\u00e0n khu\u00ea (4. Ho\u00e0n khu\u00ea : C\u00e1i h\u1ed1t b\u1eb1ng ng\u1ecdc khu\u00ea, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u1ea7m khi ch\u1ea7u vua.)?.<\/p>\n<p>Ch\u00faa nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn. B\u1ea7y t\u00f4i hai ba l\u1ea7n n\u00e0i xin, ch\u00faa m\u1edbi theo.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh tu\u1ea5t, \u0111\u00fac \u1ea5n qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u570b\u738b\u5370 (Tr\u01b0\u1edbc th\u00ec khi b\u1ed5 d\u00f9ng quan l\u1ea1i ch\u1ec9 d\u00f9ng ch\u1eef \u201cph\u00f3\u201d \u4ed8, b\u00ean d\u01b0\u1edbi k\u00e8m d\u1ea5u \u201cTh\u00e1i ph\u00f3 qu\u1ed1c c\u00f4ng \u592a\u5085\u570b\u516c\u201d, v\u00e0 d\u00f9ng \u1ea5n \u201cT\u1ed5ng tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u7e3d\u93ae\u5c07\u8ecd\u201d).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00f9i, ch\u00faa l\u00ean ng\u00f4i vua \u1edf ph\u1ee7 ch\u00ednh Ph\u00fa Xu\u00e2n. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ea1i x\u00e1 trong n\u01b0\u1edbc. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi \u0111\u1ea5t thi nh\u00e2n c\u1edfi m\u1edf, kh\u1eafp b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ec1u th\u1ea5m nhu\u1ea7n; nh\u00e0 vua thu\u1eadn \u0111\u1ea1o l\u00ean ng\u00f4i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u00e0ng ng\u1ecdc r\u1ef1c r\u1ee1, l\u1eddi t\u01a1 truy\u1ec1n xa. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta, ph\u00e1t t\u00edch \u00d4 Ch\u00e2u \u70cf\u5dde, v\u00e2ng m\u1ec7nh d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc. Ho\u00e0ng t\u1ed5 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng h\u00f9ng c\u1ee9, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda non s\u00f4ng; Th\u1ea7n t\u00f4ng b\u1ea3y huy\u1ec7n m\u1edf mang (1. B\u1ea3y huy\u1ec7n : Ph\u00fa Vang, H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, V\u0169 X\u01b0\u01a1ng, H\u1ea3i L\u0103ng, L\u1ec7 Th\u1ee7y, Khang L\u1ed9c.), s\u1eafp thu c\u1ea3 \u0111\u1ea5t \u0111ai g\u1ea5m v\u00f3c. Nghi\u1ec7p b\u00e1 \u0111\u01b0\u1eddng kinh doanh l\u1edbn ; \u01a1n tr\u1eddi gi\u00fap m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam. Minh mi\u1ebfu (2. Minh mi\u1ebfu : Hi\u1ebfu minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf [Ph\u00fac Chu].) v\u0169 uy, d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c ch\u1ed1n \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1 \u6771\u6d66, ho\u00e0ng kh\u1ea3o (3. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o : Ng\u01b0\u1eddi sinh ra vua, t\u1ee9c Hi\u1ebfu ninh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Chu.) v\u0103n tr\u1ecb trau chu\u1ed1t l\u00f2ng d\u00e2n mi\u1ec1n Nam. B\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng nh\u1edd \u01a1n ; \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9c. Phong th\u01b0 v\u00e0o ng\u1ecdc ki\u1ec3m (4. Ng\u1ecdc ki\u1ec3m : N\u1eafp h\u00f2m s\u00e1ch d\u00e1t ng\u1ecdc, x\u01b0a nh\u00e0 vua kh\u1eafc \u0111\u00e1 ghi th\u00e0nh c\u00f4ng, b\u1ecf v\u00e0o\u00a0 h\u00f2m \u0111\u1eady n\u1eafp nh\u01b0 th\u1ebf phong l\u1ea1i.), nguy\u1ec7n v\u1ecdng non s\u00f4ng c\u00f2n ch\u1edd; ch\u01b0a \u0111\u1ed5i b\u1ef1c ho\u00e0n khu\u00ea (5. Ho\u00e0n khu\u00ea : Xem ch\u00fa \u1edf tr.150.), t\u1ea5m l\u00f2ng qu\u1ef3 ho\u1eafc (6. Qu\u00fd ho\u1eafc : L\u00f2ng h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 vua L\u00ea, nh\u01b0 hoa qu\u1ef3 l\u00e1 ho\u1eafc h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi.) gi\u1eef m\u00e3i. nay ta tu\u1ed5i tr\u1ebb, v\u00e2ng n\u1ed1i nghi\u1ec7p x\u01b0a, m\u1edbi c\u1ea7m quy\u1ec1n ch\u00ednh b\u1ea3y n\u0103m, ch\u01b0a c\u00f3 uy qu\u00e2n th\u00e1ng s\u00e1u (7. Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng T\u0129nh nh\u00e0 Chu, th\u00e1ng s\u00e1u c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Nghi\u1ec5m Do\u00e3n, th\u00e0nh c\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m th\u01a1 thu\u1eadt l\u1ea1i chi\u1ebfn s\u1ef1, t\u1ee9c l\u00e0 b\u00e0i \u201cL\u1ee5c nguy\u1ec7t\u201d trong Ti\u1ec3u nh\u00e3 Kinh Thi.). Th\u1ea7m ngh\u0129 n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t, gi\u1eb7c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, v\u1eabn g\u1eafng noi theo ti\u00ean t\u1ed5. Ng\u1edd \u0111\u00e2u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng t\u00e2m, th\u1ea7n b\u00e1o \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t, \u00e2n c\u1ea7n khuy\u00ean gi\u1ee5c x\u01b0ng v\u01b0\u01a1ng. V\u1eeba r\u1ed3i l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u tin, th\u1ee9 h\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Theo h\u00e0o b\u1ed1n qu\u1ebb Ki\u1ec1n, r\u1ed3ng ho\u1eb7c \u0111\u00e3 nh\u1ea3y, c\u00f2n ch\u1edd th\u1eddi n\u00ean khi\u00eam t\u1ed1n; theo h\u00e0o ba qu\u1ebb Kh\u00f4n, ng\u1ef1a l\u1ee3i \u0111i nhanh, n\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u t\u00f4n ph\u00f2. M\u1eb7c d\u1ea7u tho\u00e1i th\u00e1c ba b\u1ed1n l\u1ea7n, kh\u00f3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n d\u00e2n nguy\u1ec7n v\u1ecdng. Ta \u0111\u00e0nh bu\u1ed9c l\u00f2ng, thu\u1eadn theo \u00fd ch\u00fang. Cho n\u00ean ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 4 n\u0103m nay l\u00ean ng\u00f4i v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea1i x\u00e1 trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 s\u00e1ng th\u00eam \u01a1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a t\u00e1m \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng l\u1ee3i d\u00e2n trong b\u1ed1n c\u00f5i. Mong th\u1ea7n d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ea5m nhu\u1ea7n m\u1ef9 h\u00f3a. \u00d4i ! \u0111\u1ed5i m\u1edbi m\u1ec7nh tr\u1eddi \u1edf ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ec3 ch\u1edf c\u01a1 \u0111\u1ed3 H\u1eadu T\u1eafc C\u00f4ng L\u01b0u ; d\u00ecu d\u1eaft thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ebfn c\u00f5i th\u00e1i b\u00ecnh, mong th\u1ea5y c\u1ea3nh \u0111\u1eddi Th\u00e0nh Chu Ngu Thu\u1ea5n\u201d.<\/p>\n<p>Khi\u1ebfn g\u1ecdi n\u01a1i ph\u1ee7 \u1edf l\u00e0 \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ed5i ch\u1eef \u201cth\u00e2n\u201d l\u00e0m ch\u1eef \u201ct\u1ea5u\u201d, ph\u00e0m v\u0103n th\u01b0 v\u1eabn d\u00f9ng ni\u00ean hi\u1ec7u vua L\u00ea, nh\u01b0ng v\u1edbi c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c th\u00ec x\u01b0ng l\u00e0 thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110inh m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 9 [1747], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, kh\u00e1ch bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Quang \u674e\u6587\u5149 \u0111\u00e1nh \u00fap dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean. Cai c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i \u5b8b\u798f\u5927 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u0103n Quang ng\u01b0\u1eddi Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn sang ng\u1ee5 \u1edf b\u00e3i \u0110\u1ea1i Ph\u1ed1, Bi\u00ean H\u00f2a. B\u1ea5y gi\u1edd trong n\u01b0\u1edbc b\u00ecnh y\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u00edt d\u00f9ng binh. V\u0103n Quang ng\u1ea5m ng\u1ea7m c\u00f3 \u00fd d\u00f2m ng\u00f3, b\u00e8n m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n. H\u1eafn t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1 \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng \u6771\u6d66\u5927\u738b, l\u1ea5y \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 H\u00e0 Huy \u4f55\u8f1d l\u00e0m qu\u00e2n s\u01b0, T\u1ea1 Tam, T\u1ea1 T\u1ee9 l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap dinh Tr\u1ea5n Bi\u00ean. S\u1ee3 Cai b\u1ea1 Nguy\u1ec5n C\u01b0 C\u1ea9n \u962e\u5c45\u8b39 v\u00f5 ngh\u1ec7 gi\u1ecfi m\u1ea1nh n\u00ean ch\u00fang m\u01b0u tr\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. B\u00e8n nh\u00e2n ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n ph\u1ee5c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2m. C\u01b0 C\u1ea9n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u00f2n t\u1ef1 tay \u0111\u00e2m ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, sau v\u00ec v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng m\u00e0 ch\u1ebft. Qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c nghe tin t\u1edbi c\u1ee9u. V\u0103n Quang ch\u1ea1y, ch\u1eb7n c\u1ea7u \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng. L\u01b0u th\u1ee7 Nguy\u1ec5n C\u01b0\u1eddng \u0111em binh c\u1ee7a dinh d\u00e0n \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc, g\u1eedi h\u1ecbch b\u00e1o Cai c\u01a1 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i h\u1ee3p qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c V\u0103n Quang v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 57 ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00faa th\u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00f4ng gi\u1ebft v\u1ed9i, \u0111\u1ec1u h\u1ea1 ng\u1ee5c.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/LiNoaI2.png\" alt=\"\"><\/figure>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<p><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t k\u1ef7 \u2013 Quy\u1ec3n II<\/a> \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u1ebf t\u1ed5 cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd m\u00e3o, n\u0103m th\u1ee9 4 [1783] (L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 44, Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 48), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u1ea5y H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea3o l\u00e0m Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 6, vua \u0111\u00f3ng \u1edf h\u00f2n \u0110i\u1ec7p Th\u1ea1ch [h\u00f2n \u0110\u00e1 Ch\u1ed3ng] thu\u1ed9c Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Th\u1ed1ng su\u1ea5t gi\u1eb7c l\u00e0 Phan Ti\u1ebfn Th\u1eadn th\u00ecnh l\u00ecnh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Cai c\u01a1 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n xin m\u1eb7c \u00e1o ng\u1ef1 m\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n. Gi\u1eb7c tranh nhau \u0111\u1ebfn b\u1eaft. Vua b\u00e8n \u0111i thuy\u1ec1n kh\u00e1c ra \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n. T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n (con th\u1ee9 s\u00e1u H\u01b0ng T\u1ed5), c\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng Th\u1ee7y dinh T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1ed1c, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u1ea3ng v\u00e0 Vinh Li Ma \u0111\u1ec1u b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft. Gi\u1eb7c l\u1ea5y l\u1eddi d\u1ee5 d\u1ed7 v\u00e0 mu\u1ed1n d\u00f9ng. C\u1ed1c c\u1ea3 ti\u1ebfng m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cTa th\u00e0 l\u00e0m ma \u1edf \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1 \u6771\u6d66, kh\u00f4ng th\u00e8m l\u00e0m t\u00f4i c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n!\u201d T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n l\u1ea1i ch\u1eedi m\u1eafng kh\u00f4ng ng\u1edbt. T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u1ec1u gi\u1ebft c\u1ea3. (T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n n\u0103m Gia Long th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu; n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 \u0111\u1ed5i cho t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu ; n\u0103m th\u1ee9 12 phong Th\u00f4ng H\u00f3a qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng ; C\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng dinh, Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1). V\u1ee3 Ho\u1ea3ng l\u00e0 Th\u1ecb T\u00ednh b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y nghe tin Ho\u1ea3ng b\u1ecb h\u1ea1i, c\u0169ng gieo m\u00ecnh xu\u1ed1ng s\u00f4ng t\u1ef1 t\u1eed.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/GB4vGUD.png\" alt=\"\"><\/figure>\n<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ti\u1ec1n bi\u00ean \u2013 Quy\u1ec3n V \u2013 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1i T\u00f4ng Hi\u1ebfu tri\u1ebft ho\u00e0ng \u0111\u1ebf (H\u1ea1) K\u1ef7 m\u00f9i, n\u0103m th\u1ee9 31 [1679], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, t\u01b0\u1edbng c\u0169 nh\u00e0 Minh l\u00e0 Long M\u00f4n t\u1ed5ng binh \u9f8d\u9580\u7e3d\u5175 D\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n \u0110\u1ecbch \u694a\u5f65\u8fea v\u00e0 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn \u9ec3\u9032 [Hu\u1ef3nh T\u1ea5n], Cao L\u00f4i Li\u00eam t\u1ed5ng binh \u9ad8\u96f7\u5ec9\u7e3d\u5175 Tr\u1ea7n &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/04\/20\/dai-nam-thuc-luc-tap-01-ban-dich-nxb-giao-duc-2003\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u1ea1i Nam Th\u1ef1c L\u1ee5c t\u1eadp 01 \u2013 b\u1ea3n d\u1ecbch NXB  Gi\u00e1o D\u1ee5c 2003<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114,108],"tags":[],"class_list":["post-944","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dai-nam-thuc-luc","category-dong-pho"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=944"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/944\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} 