{"id":958,"date":"2025-08-07T18:30:13","date_gmt":"2025-08-07T11:30:13","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/07\/cao-van-nghiep-dia-danh-binh-thuy-tp-can-tho\/"},"modified":"2025-08-07T18:30:13","modified_gmt":"2025-08-07T11:30:13","slug":"cao-van-nghiep-dia-danh-binh-thuy-tp-can-tho","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/07\/cao-van-nghiep-dia-danh-binh-thuy-tp-can-tho\/","title":{"rendered":"Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p \u2013 \u0110\u1ecaA DANH B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u2013 TP. C\u1ea6N TH\u01a0"},"content":{"rendered":"<div>\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"_r_1a_\"><strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZU4w-jqfb3GhNGUp62WOaHLl2sS1P_ROmAcxXLJppqwAZ3JyKAtjRIOEdJLVr1HvrRq4vhYdocDB4d2bMaf-Px8Q_LYQPRjEPrh_tdMEbA4QAEDXxM8QDTo7kSuNf6Y5JQIkWZyzl8FvKpRu2C2j-jnv-TEFRQPSdm4C3OXIBSJfIX7Hh0tS4GRkyReXUSWa-6izOqUkpzeUfCwQO4t5Hq-&amp;__tn__=-%5DC%2CP-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/strong>\u00a0c\u00f9ng v\u1edbi\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/lengocquoc.hungle?__cft__%5B0%5D=AZU4w-jqfb3GhNGUp62WOaHLl2sS1P_ROmAcxXLJppqwAZ3JyKAtjRIOEdJLVr1HvrRq4vhYdocDB4d2bMaf-Px8Q_LYQPRjEPrh_tdMEbA4QAEDXxM8QDTo7kSuNf6Y5JQIkWZyzl8FvKpRu2C2j-jnv-TEFRQPSdm4C3OXIBSJfIX7Hh0tS4GRkyReXUSWa-6izOqUkpzeUfCwQO4t5Hq-&amp;__tn__=-%5DC%2CP-R\">L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c<\/a><\/strong>\u00a0v\u00e0\u00a0<strong>3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/strong>.<\/h3>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00b7<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0jsebqC1MisHtL6k7obYMf2febWg8zqqBMBJaxb8zo3M2DUiob6Nrv1RnZaVD6Mkl?__cft__%5B0%5D=AZU4w-jqfb3GhNGUp62WOaHLl2sS1P_ROmAcxXLJppqwAZ3JyKAtjRIOEdJLVr1HvrRq4vhYdocDB4d2bMaf-Px8Q_LYQPRjEPrh_tdMEbA4QAEDXxM8QDTo7kSuNf6Y5JQIkWZyzl8FvKpRu2C2j-jnv-TEFRQPSdm4C3OXIBSJfIX7Hh0tS4GRkyReXUSWa-6izOqUkpzeUfCwQO4t5Hq-&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">13 Th\u00e1ng 7 l\u00fac 15:14<\/a>\u00a0\u00b7<\/p>\n<p>\u0110\u1ecaA DANH B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u2013 TP. C\u1ea6N TH\u01a0<\/p>\n<p>(C\u1eadp nh\u1eadt ng\u00e0y 23\/7\/2025)<\/p>\n<p>B\u00ecnh Th\u1ee7y l\u00e0 t\u00ean s\u00f4ng\/ r\u1ea1ch, t\u00ean th\u00f4n\/ l\u00e0ng\/ x\u00e3\/ ph\u01b0\u1eddng, t\u00ean qu\u1eadn, t\u00ean ch\u1ee3, t\u00ean \u0111\u00ecnh\u2026<\/p>\n<p>Trong s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (Quy\u1ec3n 7, m\u1ee5c Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n) c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh, Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch (Nxb Thu\u1eadn Ho\u00e1, n\u0103m 2005) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch B\u00ecnh Th\u1ee7y:<\/p>\n<p>\u201c2.000 t\u1ea7m, hai b\u00ean b\u1edd c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0 th\u01b0a th\u1edbt v\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm, \u0111\u1ebfn r\u1ea1ch B\u00ecnh Th\u1ee7y, r\u1ea1ch \u1edf ph\u00eda b\u00ean ph\u1ea3i, r\u1ed9ng 8 t\u1ea7m, s\u00e2u 2 t\u1ea7m, ch\u1ea3y 300 t\u1ea7m \u0111\u1ebfn ng\u1ea3 ba: Nh\u00e1nh b\u00ean ph\u1ea3i th\u00f4ng ra r\u1ea1ch \u1ed4 M\u00f4n[1], nh\u00e1nh b\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ebfn Ng\u1ea3 Ba L\u00e1ng, ph\u00eda tr\u00e1i th\u00f4ng ra r\u1ea1ch C\u1ea7n Th\u01a1 r\u1ed3i ch\u1ea3y xu\u1ed1ng H\u1eadu Giang, ph\u00eda ph\u1ea3i th\u00f4ng ra l\u00e1ng R\u1ea1ch Gi\u00e1 r\u1ed3i ra C\u1eeda B\u00e9.\u201d (tr.333)<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i \u1ee9ng v\u1edbi \u201cr\u1ea1ch B\u00ecnh Thu\u1ef7\u201d, trong nguy\u00ean t\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 \u201cB\u00ecnh Thu\u1ef7 r\u1ea1ch\u201d \u5e73\u6c34\u701d[2].<\/p>\n<p><span id=\"more-1192\"><\/span><\/p>\n<p>Trong s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 2: S\u01a1n xuy\u00ean ch\u00ed, m\u1ee5c Tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh) c\u1ee7a Tr\u1ecbnh H\u00f2ai \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n d\u1ecbch, ch\u00fa v\u00e0 kh\u1ea3o ch\u1ee9ng (Nxb T\u1ed5ng H\u1ee3p, Tp. HCM, 2019) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u00f4ng B\u00ecnh Th\u1ee7y:<\/p>\n<p>\u201cC\u1ea7n Th\u01a1 giang, \u1edf b\u1edd t\u00e2y s\u00f4ng H\u1eadu, r\u1ed9ng 8 t\u1ea7m, s\u00e2u 5 t\u1ea7m, c\u00e1ch tr\u1ea5n l\u1ef5 v\u1ec1 ph\u00eda nam 210 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i. B\u00ean b\u1edd t\u00e2y l\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n Giang, ch\u1ee3 ph\u1ed1 s\u1ea7m u\u1ea5t, kh\u00e1ch bu\u00f4n t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o. T\u1eeb s\u00f4ng l\u1edbn xu\u1ed1ng nam 121 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i ra c\u1eeda bi\u1ec3n Ba Th\u1eafc. T\u1eeb c\u1eeda s\u00f4ng \u0111i v\u1ec1 t\u00e2y 8 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn ng\u00e3 ba, ng\u00e3 b\u1eafc chuy\u1ec3n qua \u0111\u00f4ng 1 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng B\u00ecnh Th\u1ee7y r\u1ed3i ra s\u00f4ng H\u1eadu (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 n\u1eeda d\u1eb7m ch\u1ea3y v\u1ec1 b\u1eafc r\u1ed3i chuy\u1ec3n qua \u0111\u00f4ng 1 d\u1eb7m, ch\u1ea3y ra \u00d4 M\u00f4n th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng H\u1eadu); ng\u00e3 t\u00e2y 78 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn N\u00ea Tr\u1ea1ch (t\u1ee5c g\u1ecdi Ba L\u00e1ng), 165 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i ra c\u1eeda C\u1ea3ng Nh\u1ecf \u0111\u1ea1o Ki\u00ean Giang (t\u1ee5c g\u1ecdi C\u1ee7a B\u00e9)\u2026\u201d (tr.108).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i \u1ee9ng v\u1edbi \u201cs\u00f4ng B\u00ecnh Th\u1ee7y\u201d, nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 \u201c\u5e73\u6c34\u6c5f\u201d (B\u00ecnh Th\u1ee7y giang)[3].<\/p>\n<p>Theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 3: C\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c ch\u00ed), \u201cB\u00ecnh Th\u1ee7y th\u00f4n\u201d \u5e73\u6c34\u6751 l\u00e0 1 trong s\u1ed1 37 th\u00f4n, x\u00f3m (\u0111i\u1ebfm) thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh (ch\u01b0a chia th\u00e0nh nhi\u1ec1u t\u1ed5ng), ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n, tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>V\u00ec trong s\u1ed1 37 th\u00f4n, x\u00f3m (\u0111i\u1ebfm) thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f4n m\u1edbi l\u1eadp (\u201cth\u1ee7y l\u1eadp\u201d \u59cb\u7acb), th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 th\u00f4n B\u00ecnh Trung m\u1edbi l\u1eadp, B\u00ecnh L\u00e2m m\u1edbi l\u1eadp, B\u00ecnh \u0110\u1ee9c m\u1edbi l\u1eadp, M\u1ef9 Ph\u01b0\u1edbc m\u1edbi l\u1eadp\u2026, n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n th\u00f4n B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 1816.<\/p>\n<p>N\u0103m 1832, t\u1ec9nh An Giang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp. Theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 l\u1eadp n\u0103m 1836 (n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 17), th\u00f4n B\u00ecnh Th\u1ee7y thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi, huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, t\u1ec9nh An Giang. Th\u00f4n n\u00e0y g\u1ed3m 2 x\u1ee9 \u201cB\u00ecnh Th\u01b0\u1eddng\u201d \u5e73\u5e38 v\u00e0 \u201cB\u00ecnh Ph\u00fa\u201d \u5e73\u5bcc; \u0111\u00f4ng gi\u00e1p 2 th\u00f4n Th\u1edbi B\u00ecnh v\u00e0 T\u00e2n An [\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c] t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh B\u1ea3o, t\u00e2y gi\u00e1p th\u00f4n Th\u1edbi An \u0110\u00f4ng v\u00e0 gi\u00e1p r\u1eebng[4], nam gi\u00e1p th\u00f4n Nh\u01a1n \u00c1i t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh B\u1ea3o v\u00e0 gi\u00e1p r\u1eebng[5], b\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng. (Theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 3: C\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c ch\u00ed), c\u00e1c th\u00f4n Th\u1edbi B\u00ecnh \u6cf0\u5e73, T\u00e2n An \u65b0\u5b89, Th\u1edbi An \u0110\u00f4ng \u6cf0\u5b89\u6771 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh (ch\u01b0a t\u1ed5ng), ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n, tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay trong \u0111\u00ecnh th\u1ea7n B\u00ecnh Th\u1ee7y c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef \u201cS\u1eafc B\u1ed5n C\u1ea3nh Th\u00e0nh Ho\u00e0ng Chi Th\u1ea7n\u201d do vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c ban ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 11 n\u0103m T\u1ef1 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 (nh\u1eb1m ng\u00e0y 8\/1\/1853 dl). Trong S\u1eafc n\u00e0y ghi \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh l\u00e0: \u201cPhong Ph\u00fa huy\u1ec7n, B\u00ecnh Th\u1ee7y th\u00f4n\u201d \u8c4a\u5bcc\u7e23\u5e73\u6c34\u6751.<\/p>\n<p>Trong T\u1eeb \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh Nam B\u1ed9 (Nxb Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia, 2008), Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 cho bi\u1ebft v\u1ec1 th\u00f4n\/ l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi nh\u01b0 sau (xin tr\u00edch m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n): \u201cNg\u00e0y 11-5-1889, nh\u01b0\u1ee3ng m\u1ed9t kho\u1ea3ng \u0111\u1ea5t r\u1ed3i chia \u0111\u00f4i, m\u1ed9t n\u1eeda nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng M\u1ef9 Kh\u00e1nh, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh B\u1ea3o, m\u1ed9t n\u1eeda nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng Th\u1edbi Giai c\u00f9ng t\u1ed5ng, m\u1ed9t kho\u1ea3ng kh\u00e1c cho l\u00e0ng Th\u1edbi B\u00ecnh, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh B\u1ea3o, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1p nh\u1eadp m\u1ed9t kho\u1ea3nh c\u1ee7a l\u00e0ng T\u00e2n Kh\u00e1nh v\u00e0 m\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u1ee7a l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0110\u00f4ng gi\u1ea3i th\u1ec3. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o gi\u1ea3i th\u1ec3 nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n.\u201d (tr.237)<\/p>\n<p>C\u00f2n theo cu\u1ed1n L\u1ecbch Annam th\u00f4ng d\u1ee5ng trong Nam K\u1ef3 1899 (Saigon, Nh\u00e0 in Qu\u1ea3n h\u1ea1t, 1899), t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi c\u00f3 10 l\u00e0ng: B\u00ecnh Ph\u01b0\u1edbc, B\u00ecnh Xu\u00e2n, T\u00e2n Th\u1edbi, Th\u1edbi An, Th\u1edbi An \u0110\u00f4ng, Long Tuy\u1ec1n, Ph\u00fa Lu\u00f4ng, Th\u1edbi Giai, Th\u1edbi Hanh, Th\u1edbi H\u01b0ng. (tr.198). Nh\u01b0 v\u1eady, theo t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y, l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn, c\u00f2n l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa.<\/p>\n<p>T\u1eeb c\u00e1c th\u00f4ng tin n\u00eau tr\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y b\u1ecb s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa n\u0103m 1889 \u0111\u1ebfn gi\u1eefa n\u0103m 1899[6]. C\u00f2n x\u00e3\/ ph\u01b0\u1eddng B\u00ecnh Th\u1ee7y (m\u1edbi) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o th\u00ec ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Theo cu\u1ed1n C\u1ea7n Th\u01a1 x\u01b0a v\u00e0 nay (Nxb C\u00e1nh B\u1eb1ng, 1966) c\u1ee7a Hu\u1ef3nh Minh, t\u1ec9nh Phong Dinh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y, c\u00f2n x\u00e3 Long Tuy\u1ec1n th\u00ec thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh An, qu\u1eadn Ch\u00e2u Th\u00e0nh, t\u1ec9nh Phong Dinh.<\/p>\n<p>Theo Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 4 n\u0103m 1979, ph\u01b0\u1eddng B\u00ecnh Th\u1ee7y b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp ph\u01b0\u1eddng An Th\u1edbi. T\u1eeb th\u00e1ng 1\/2004, 3 ph\u01b0\u1eddng B\u00ecnh Th\u1ee7y, An Th\u1edbi, Tr\u00e0 N\u00f3c v\u00e0 3 x\u00e3 Long H\u00f2a, Long Tuy\u1ec1n, Th\u1edbi An \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c qu\u1eadn B\u00ecnh Th\u1ee7y (m\u1edbi l\u1eadp), tp. C\u1ea7n Th\u01a1. T\u1eeb 1\/7\/2025, ph\u01b0\u1eddng An Th\u1edbi, ph\u01b0\u1eddng B\u00ecnh Th\u1ee7y v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n ph\u01b0\u1eddng B\u00f9i H\u1eefu Ngh\u0129a (qu\u1eadn B\u00ecnh Th\u1ee7y c\u0169) s\u00e1p nh\u1eadp l\u1ea1i v\u00e0 l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 ph\u01b0\u1eddng B\u00ecnh Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1ee3 B\u00ecnh Th\u1ee7y th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, ch\u1ec9 th\u1ea5y t\u00ean ch\u1ee3 \u201cBinh-th\u1ee7y\u201d thu\u1ed9c th\u00f4n B\u00ecnh Th\u1ee7y, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi, h\u1ea1t thanh tra C\u1ea7n Th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean tr\u00ean B\u1ea3n \u0111\u1ed3 Nam K\u1ef3 (Carte de la Cochinchine) \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd kho\u1ea3ng th\u00e1ng 9\/1867 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4\/1868. C\u00f2n theo cu\u1ed1n L\u1ecbch Annam th\u00f4ng d\u1ee5ng trong Nam K\u1ef3 1899 (Saigon, Nh\u00e0 in Qu\u1ea3n h\u1ea1t, 1899), ch\u1ee3 B\u00ecnh Th\u1ee7y thu\u1ed9c l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi [h\u1ea1t C\u1ea7n Th\u01a1]. (tr.199). C\u0169ng theo cu\u1ed1n n\u00e0y, B\u00ecnh Th\u1ee7y c\u0169ng l\u00e0 t\u00ean tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, t\u1ecda l\u1ea1c trong \u0111\u1ecba b\u00e0n l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi. (tr.197).<\/p>\n<p>B\u00ecnh Th\u1ee7y c\u0169ng l\u00e0 t\u00ean \u0111\u00ecnh. Trong b\u00e0i Di T\u00edch Ki\u1ebfn Tr\u00fac Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt \u0110\u00ecnh B\u00ecnh Th\u1ee7y (Long Tuy\u1ec1n C\u1ed5 Mi\u1ebfu), Hu\u1ef3nh Th\u1ecb Tuy\u1ebft Nhung \u2013 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ng\u1ecdc L\u1ee5a cho bi\u1ebft: \u201cN\u0103m 1909, \u00f4ng H\u01b0\u01a1ng c\u1ea3 Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Cung v\u00e0 H\u01b0\u01a1ng ch\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng L\u1eadp Cang x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i ng\u00f4i \u0111\u00ecnh t\u1ea1i ch\u1ed7 c\u0169 \u1edf v\u00e0m r\u1ea1ch B\u00ecnh Th\u1ee7y, do \u00f4ng Hu\u1ef3nh Trung Trinh thi\u1ebft k\u1ebf. C\u00f4ng cu\u1ed9c x\u00e2y d\u1ef1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1909 \u0111\u1ebfn 1910 th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay\u201d. N\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00ecnh n\u1eb1m trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi, t\u1ec9nh C\u1ea7n Th\u01a1.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ecba danh B\u00ecnh Th\u1ee7y, trong T\u1ef1 v\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i mi\u1ec1n Nam (Nxb Tr\u1ebb, 1999), h\u1ecdc gi\u1ea3 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n cho bi\u1ebft:<\/p>\n<p>\u201cC\u01a1 me: kompul mas (di c\u1ea3o TVK trong Le Cisbassac).<\/p>\n<p>D\u1ecbch t\u1eeb ch\u1eef: kompul mas l\u00e0 vi\u1ebft theo l\u1ed1i x\u01b0a, nay vi\u1ebft r\u1ebb l\u1ea1i cho \u00edt gai g\u1ed1c, th\u00ec kompul hay k\u00f4mp\u00f2l: huppa (Dict. J.B. Bernard)[6] m\u00e3s: m\u00e9as: v\u00e0ng, kim. Nh\u01b0 v\u1eady, B\u00ecnh Th\u1ee7y: k\u00f4mp\u00f2l m\u00e9as: X\u1ee9 ch\u00f3p v\u00e0ng, ch\u00f3p, ng\u1ecdn ch\u00f3p b\u1eb1ng v\u00e0ng.<\/p>\n<p>c\u0169ng vi\u1ebft kompoul m\u00e9as: ch\u00f3p v\u00e0ng (sommet d\u2019or)\u201d. (tr.74)<\/p>\n<p>T\u1eeb l\u1eddi gi\u1ea3ng tr\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n: Kompul\/ kampoul\/ \u1780\u17c6\u1796\u17bc\u179b ngh\u0129a \u0111\u1ec9nh, ch\u00f3p;<\/p>\n<p>Mas\/ Meas\/ \u1798\u17b6\u179f ngh\u0129a l\u00e0 v\u00e0ng. C\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0o th\u1eddi xa x\u01b0a, \u1edf B\u00ecnh Th\u1ee7y t\u1eebng c\u00f3 c\u00e1i th\u00e1p m\u00e0 ch\u00f3p th\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng v\u00e0ng ho\u1eb7c d\u00e1t v\u00e0ng (?).<\/p>\n<p>\u2014\u2014\u2014\u2013<\/p>\n<p>[1] \u1ed4 M\u00f4n: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u5862\u9580\u201d. M\u1eb7c d\u00f9 ch\u1eef \u201c\u5862\u201d (g\u1ed3m ch\u1eef \u201cth\u1ed5\u201d \u571f b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 ch\u1eef \u201c\u00f4\u201d \u70cf b\u00ean ph\u1ea3i) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u1ed5, \u1ecf, \u1ee5, \u1ee7, nh\u01b0ng \u0111\u1ecba danh n\u00e0y x\u01b0a nay v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00d4 M\u00f4n, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i tr\u1ea1i th\u00e0nh \u00d4n M\u00f4n. \u0110\u1ecba danh \u00d4 M\u00f4n trong Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u00e9p l\u00e0 \u201c\u70cf\u9580\u201d (ch\u1eef \u70cf kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ed9 \u201cth\u1ed5\u201d \u571f).<\/p>\n<p>[2] Nh\u01b0 v\u1eady, t\u00ean r\u1ea1ch B\u00ecnh Th\u1ee7y xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u1ec5 l\u1eafm l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m 1806, t\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ecba danh n\u00e0y do Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t \u0111\u1eb7t t\u00ean v\u00e0o n\u0103m 1852 (theo m\u1ed9t giai tho\u1ea1i do Hu\u1ef3nh Minh ch\u00e9p trong cu\u1ed1n C\u1ea7n Th\u01a1 x\u01b0a v\u00e0 nay, Nxb C\u00e1nh B\u1eb1ng, 1966, tr.182).<\/p>\n<p>[3] Trong ch\u00fa th\u00edch v\u1ec1 \u201cB\u00ecnh Th\u1ee7y giang\u201d c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n c\u00f3: \u201cDi c\u1ea3o TVK kh\u00f4ng \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu t\u00ean s\u00f4ng nh\u01b0ng ghi th\u1ecb tr\u1ea5n B\u00ecnh Th\u1ee7y c\u00f3 t\u00ean ti\u1ebfng Khmer l\u00e0 Kompul mas.\u201d (tr.245).<\/p>\n<p>[4] [5]: \u201cv\u00e0 gi\u00e1p r\u1eebng\u201d: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201ch\u1ef1u c\u1eadn l\u00e2m\u201d \u53c8\u8fd1\u6797. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u, trong Nguy\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 An Giang (Nxb Tp HCM, 1995. tr.216), d\u1ecbch s\u00f3t c\u00e1c ch\u1eef n\u00e0y.<\/p>\n<p>[6] C\u00f3 l\u1ebd t\u00e1c gi\u1ea3 B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ea1t tham bi\u1ec7n C\u1ea7n Th\u01a1 1890 (Plan topographique de l\u2019arrondissement de Can Tho 1890) c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c th\u00f4ng tin kho\u1ea3ng n\u1eeda cu\u1ed1i n\u0103m 1899 n\u00ean trong \u0111\u1ecba b\u00e0n t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi c\u00f3 t\u00ean l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y, c\u00f2n t\u00ean l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n th\u00ec kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>[7] C\u00f3 l\u1ebd c\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u1ea7m, v\u00ec theo J.B. Bernard, trong Dictionnaire cambodgien-fran\u00e7ais (Hong Kong, Imprimerie de la Soci\u00e9t\u00e9 des Missions Etrang\u00e8res, 1902), \u201cK\u01d2mp\u014di\u201d (kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u00f4mp\u00f2l) c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cHuppe\u201d [\u0111\u1ea7u r\u00ecu, c\u00e1i m\u00e0o c\u1ee7a con chim]; c\u00f2n \u201cK\u01d2mpul\u201d m\u1edbi c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cSommet, cime\u201d [\u0111\u1ec9nh, ng\u1ecdn, ch\u00f3p]. (tr.144)<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/517883646_24492468757017827_3696135638602715311_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_eui2=AeGZZx8UYjUadQ-hhnlsWKPlhTkfpdbDqruFOR-l1sOqu_X6aETt8f0xZR7etB7eCYE&amp;_nc_ohc=abRS4tWUXFMQ7kNvwErsN7E&amp;_nc_oc=AdmdSflyfbHsbqWB2glE__AgCY49MaEU08e04EFP0YrOBrQDBaTUp_3X3HqCwZE9cJo&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;_nc_gid=Go0RzAeMkR5OGnFWOggU9Q&amp;oh=00_AfUIckAma6c4Ocwvs4SZDr7dv2mzQOK6bGJzHwRtI4Vjaw&amp;oe=689A478B\" alt=\"\" style=\"aspect-ratio:0.651408785647699;width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/518941850_24492468713684498_745439531854728049_n.jpg?_nc_cat=102&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_eui2=AeFNizDXi26ZJU9oSW13QO9zvfgOwPQm5u-9-A7A9Cbm7y9LEREcpNDpChHWGiJ3ybo&amp;_nc_ohc=z7B9Fdqi-8sQ7kNvwEfSk_d&amp;_nc_oc=AdkuQ0zFwN84nd7okJOEZQZNWAvRbKDzHp6o3RuWMCm1EoasuQEZiJ42bii754bZ-64&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;_nc_gid=VhFNYiYLMoTeqL92wbxDOA&amp;oh=00_AfUAA0HAY-0dmPa-Q2-gkJAtfjGmowwMFbwSZQF6fIg-KQ&amp;oe=689A5404\" alt=\"\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/518310627_24496257283305641_8417736864549796663_n.jpg?_nc_cat=105&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_eui2=AeHxav5hZXDedLi1ZfDsTx1_1_OShCloYOrX85KEKWhg6hRtTVop_JZlEGz8xuiij1k&amp;_nc_ohc=lGfHw7qRK88Q7kNvwHrMljT&amp;_nc_oc=AdlVi29FA4z3wWoymCIFjv6fNN5S3-GNBE9io3S6-92a6eSVm1-G6Gzy_Cmq7U3sAcE&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;_nc_gid=tsVwyqGc5sNxgCeH5moSTg&amp;oh=00_AfXAfuVm_ew_rub8MhnKbxf_hX5i2lliIqpC4nXBrjVPFw&amp;oe=689A7A92\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/518026864_24496257256638977_4194521060294035505_n.jpg?_nc_cat=102&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_eui2=AeFwl_sWcTtvl_js4RFa5h3yhiUSYf6SidqGJRJh_pKJ2nC970QrnUVVixK9GI3wPCc&amp;_nc_ohc=pKO9SQrZMAUQ7kNvwGXvVAD&amp;_nc_oc=AdmUffMRE6AknQuQsI8UPMx7QBB95e_6TzQ-2C_ykGIyhw4OLenk_l8A0WhQJHaOkBM&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;_nc_gid=nGtAKkSBKEbWVvhrfRWQYQ&amp;oh=00_AfUX0mEOnjIogVTjmXPUl_2lClk7UyCawAUn-Iw5cR0nSg&amp;oe=689A5432\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1 V\u00e0ng\u00a0c\u00f9ng v\u1edbi\u00a0L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c\u00a0v\u00e0\u00a03 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00b713 Th\u00e1ng 7 l\u00fac 15:14\u00a0\u00b7 \u0110\u1ecaA DANH B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u2013 TP. C\u1ea6N TH\u01a0 (C\u1eadp nh\u1eadt ng\u00e0y 23\/7\/2025) B\u00ecnh Th\u1ee7y l\u00e0 t\u00ean s\u00f4ng\/ r\u1ea1ch, t\u00ean th\u00f4n\/ l\u00e0ng\/ x\u00e3\/ ph\u01b0\u1eddng, t\u00ean qu\u1eadn, t\u00ean ch\u1ee3, t\u00ean \u0111\u00ecnh\u2026 Trong s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (Quy\u1ec3n 7, m\u1ee5c &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/07\/cao-van-nghiep-dia-danh-binh-thuy-tp-can-tho\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p \u2013 \u0110\u1ecaA DANH B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u2013 TP. C\u1ea6N TH\u01a0<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,120],"tags":[],"class_list":["post-958","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-b","category-binh-thuy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=958"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/958\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}