{"id":960,"date":"2025-08-07T18:35:44","date_gmt":"2025-08-07T11:35:44","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/07\/cao-van-nghiep-giai-thoai-lang-binh-thuy-doi-ten-thanh-lang-long-tuyen\/"},"modified":"2025-08-07T18:35:44","modified_gmt":"2025-08-07T11:35:44","slug":"cao-van-nghiep-giai-thoai-lang-binh-thuy-doi-ten-thanh-lang-long-tuyen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/07\/cao-van-nghiep-giai-thoai-lang-binh-thuy-doi-ten-thanh-lang-long-tuyen\/","title":{"rendered":"Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p \u2013 GIAI THO\u1ea0I L\u00c0NG B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u0110\u1ed4I T\u00caN TH\u00c0NH L\u00c0NG LONG TUY\u1ec0N"},"content":{"rendered":"<div>\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"_r_1b_\"><strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777?__cft__%5B0%5D=AZVezTRKYYogVwuugJbHyzsPicTGxTn3_LkSnao_fbOm1useKlTBxf63eHyWnKU5id7UkgJPMlfIJN5oMhqWV03YquinkiyDk2c4Z1by4zk8Trr-SXsp1olYwMm2HtHM7_osmzQ0YQjh3mfCQ1vJl0EZQvn8ZbaaCHDWQyiQevMiUPmyNDlus7fix71JTjVjDcOhC6iwC4iSHDUJkw3GT1kk&amp;__tn__=-%5DC%2CP-R\">C\u00e1 V\u00e0ng<\/a><\/strong>\u00a0c\u00f9ng v\u1edbi\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/lengocquoc.hungle?__cft__%5B0%5D=AZVezTRKYYogVwuugJbHyzsPicTGxTn3_LkSnao_fbOm1useKlTBxf63eHyWnKU5id7UkgJPMlfIJN5oMhqWV03YquinkiyDk2c4Z1by4zk8Trr-SXsp1olYwMm2HtHM7_osmzQ0YQjh3mfCQ1vJl0EZQvn8ZbaaCHDWQyiQevMiUPmyNDlus7fix71JTjVjDcOhC6iwC4iSHDUJkw3GT1kk&amp;__tn__=-%5DC%2CP-R\">L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c<\/a><\/strong>\u00a0v\u00e0\u00a0<strong>2 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/strong>.<\/h3>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00b7<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/ca.vang.777\/posts\/pfbid0o32rnSjY4DzaaefexYMW9BhyWcVxinkote9CFsbaHQZ1D8jDEw88mJc8cEfTPqicl?__cft__%5B0%5D=AZVezTRKYYogVwuugJbHyzsPicTGxTn3_LkSnao_fbOm1useKlTBxf63eHyWnKU5id7UkgJPMlfIJN5oMhqWV03YquinkiyDk2c4Z1by4zk8Trr-SXsp1olYwMm2HtHM7_osmzQ0YQjh3mfCQ1vJl0EZQvn8ZbaaCHDWQyiQevMiUPmyNDlus7fix71JTjVjDcOhC6iwC4iSHDUJkw3GT1kk&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">21 Th\u00e1ng 7 l\u00fac 19:59<\/a>\u00a0\u00b7<\/p>\n<p>GIAI THO\u1ea0I L\u00c0NG B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u0110\u1ed4I T\u00caN TH\u00c0NH L\u00c0NG LONG TUY\u1ec0N<\/p>\n<p>(C\u1eadp nh\u1eadt ng\u00e0y 29\/07\/2025)<\/p>\n<p>Trong cu\u1ed1n C\u1ea7n Th\u01a1 x\u01b0a v\u00e0 nay (Nxb C\u00e1nh B\u1eb1ng, 1966) c\u1ee7a Hu\u1ef3nh Minh c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y th\u00e0nh l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n:<\/p>\n<p>\u201cV\u1ecb Tri-ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n-\u0111\u1ee9c-Nhu\u1eadn v\u00e0 Cai-t\u1ed5ng L\u00ea-v\u0103n-No\u00e3n khi \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea-qu\u00e1n \u1edf B\u00ecnh-th\u1ee7y, \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng y\u00eau qu\u00ea-h\u01b0\u01a1ng tha-thi\u1ebft, c\u00e0ng g\u1eafng-g\u1ed5 m\u01b0u s\u1ef1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p cho d\u00e2n. N\u00e0o lo x\u00e2y-d\u1ef1ng \u0111\u00ecnh-th\u1ea7n m\u1edbi, n\u00e0o m\u1edf-mang th\u00eam ch\u1ee3 b\u00faa, \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1. Hai \u00f4ng l\u1ea1i cho m\u1eddi \u0111\u00f4ng-\u0111\u1ee7 th\u00e2n-h\u00e0o, nh\u00e2n-s\u0129 nh\u00f3m h\u1ecdp t\u1ea1i c\u00f4ng-s\u1edf, b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0ng.<\/p>\n<p><span id=\"more-1200\"><\/span><\/p>\n<p>Trong kh\u00f4ng-kh\u00ed nghi\u00eam-trang nh\u01b0ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu v\u1ebb th\u00e2n-m\u1eadt n\u1ed3ng-n\u00e0n, Tri-ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n-\u0111\u1ee9c-Nhu\u1eadn l\u00ean ti\u1ebfng<\/p>\n<p>\u2013 Khi x\u01b0a, quan Tu\u1ea7n-ph\u1ee7 Hu\u1ef3nh-m\u1eabn-\u0110\u1ea1t v\u00ec nh\u1eadn-x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u1ecba-th\u1ebf n\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, y\u00ean l\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i t\u00ean B\u00ecnh-th\u1ee7y. \u0110\u1eddi c\u00e0ng v\u0103n v\u1eadt th\u00ec phong kh\u00ed c\u00e0ng m\u1edf-mang ra thi\u1ebft ngh\u0129 ch\u00fang ta c\u0169ng n\u00ean n\u00f3i l\u00ean t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau qu\u00fd m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t qu\u00ea-h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u th\u00eam m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua. C\u00e1c \u00f4ng ngh\u0129 sao?<\/p>\n<p>Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u00e1n-th\u00e0nh \u00fd ki\u1ebfn hay. Quan Tri-ph\u1ee7 n\u00f3i ti\u1ebfp<\/p>\n<p>\u2013 Cu\u1ed9c \u0111\u1ea5t ch\u00fang ta \u0111ang \u1edf r\u1ea5t t\u1ed1t. Con r\u1ea1ch th\u00ec ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y u\u1ed1n kh\u00fac nh\u01b0 r\u1ed3ng n\u1eb1m, mi\u1ec7ng ng\u1eadm tr\u00e1i ch\u00e2u l\u00e0 c\u1ed3n \u00e1n ngang r\u1ea1ch. L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ed1n ch\u00e2n \u2013 hai ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea1ch Ng\u00e3-t\u01b0-l\u1edbn v\u00e0 Ng\u00e3-t\u01b0-b\u00e9 ngang nhau \u2013 hai ch\u00e2n sau l\u00e0 r\u1ea1ch Mi\u1ec3u \u00d4ng v\u00e0 r\u1ea1ch C\u1ea3 T\u1eafc ngang nhau. C\u00e1i \u0111u\u00f4i u\u1ed1n kh\u00fac n\u1eb1m v\u1eaft qua l\u00e0ng Giai-xu\u00e2n. \u0110\u1ecba-h\u00ecnh \u0111\u1ecba-cu\u1ed9c \u0111\u00e3 tr\u1ed5 ra nh\u01b0 th\u1ebf, t\u00f4i nu\u1ed1n \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0ng l\u1ea1i l\u00e0 Long-tuy\u1ec1n. Qu\u00fd ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng \u00fd ch\u0103ng?<\/p>\n<p>Cai-t\u1ed5ng L\u00ea-v\u0103n-No\u00e3n n\u1ed1i l\u1eddi ph\u00e1t bi\u1ec3u \u00fd-ki\u1ebfn<\/p>\n<p>\u2013 Hai ch\u1eef Long-tuy\u1ec1n th\u1eadt \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u00fd v\u1ecb. Nh\u01b0ng hai ch\u1eef B\u00ecnh-th\u1ee7y c\u0169ng kh\u00e1 hay. \u00dd t\u00f4i mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea1i t\u00ean B\u00ecnh-th\u1ee7y cho ch\u1ee3 n\u1ea7y, v\u00e0 d\u00f9ng hai ch\u1eef Long-tuy\u1ec1n ch\u1ec9 to\u00e0n x\u00e3 th\u00ec ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng.<\/p>\n<p>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u v\u1ed7 tay khen d\u1eady. Sau cu\u1ed9c lu\u1eadn b\u00e0n, m\u1ed9t m\u1eb7t quan Tri-ph\u1ee7 ph\u1ee7 th\u00f4ng tri cho c\u00e1c x\u00e3 c\u00e1c \u1ea5p \u0111\u1ec1u bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0ng, m\u1ed9t m\u1eb7t c\u00f9ng th\u00e2n h\u00e0o nh\u00e2n s\u0129 chung lo ki\u1ebfn-thi\u1ebft v\u00f9ng \u0111\u1ea5t th\u00e2n y\u00eau. Nh\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c x\u00e2y c\u1ea5t \u0111\u00ecnh B\u00ecnh-th\u1ee7y, g\u00f3p c\u00f4ng, g\u00f3p c\u1ee7a \u0111\u00e1ng k\u1ec3 c\u00f3 \u00f4ng huy\u1ec7n La-xu\u00e2n-Th\u1ea1nh v\u00e0 con l\u00e0 La-th\u00e0nh-C\u01a1, b\u00e0 \u0110\u1eb7ng-th\u1ecb-Vi\u1ebft \u2013 th\u00e2n m\u1eabu c\u1ee7a \u00f4ng h\u01b0\u01a1ng-c\u1ea3 Nguy\u1ec5n-do\u00e3n-Cung th\u00ec hi\u1ebfn \u0111\u1ea5t c\u1ea5t \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u0110ang l\u00fac cu\u1ed9c ch\u1ec9nh-trang B\u00ecnh-th\u1ee7y \u2013 Long-tuy\u1ec1n x\u00fac ti\u1ebfn t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, b\u1ed7ng d\u01b0ng quan Tri-ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n-\u0111\u1ee9c-Nhu\u1eadn qua \u0111\u1eddi trong n\u0103m Gi\u00e1p-th\u00ecn 1904. Tuy nhi\u00ean, \u00fd ki\u1ebfn \u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0ng l\u00e0 Long-tuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ecba danh B\u00ecnh-th\u1ee7y \u2013 Long-tuy\u1ec1n v\u1eabn c\u00f2n ghi t\u1ea1c.\u201d (tr.182-183)<\/p>\n<p>V\u00c0I NH\u1eacN X\u00c9T<\/p>\n<p>1\/. Tr\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1n tr\u00edch \u1edf tr\u00ean, t\u00e1c gi\u1ea3 Hu\u1ef3nh Minh cho bi\u1ebft \u0111\u1ecba danh B\u00ecnh Th\u1ee7y l\u00e0 do Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t \u0111\u1eb7t t\u00ean v\u00e0o n\u0103m 1952. Giai tho\u1ea1i n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin v\u00ec t\u00ean r\u1ea1ch B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh ghi nh\u1eadn trong s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed 1806 (Quy\u1ec3n 7, m\u1ee5c Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 dinh V\u0129nh Tr\u1ea5n), v\u00e0 v\u00ec th\u00f4n B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ghi nh\u1eadn trong s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed 1820 (Quy\u1ec3n 2: S\u01a1n xuy\u00ean ch\u00ed, m\u1ee5c Tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh). N\u0103m 1832, t\u1ec9nh An Giang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp. Theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 l\u1eadp n\u0103m 1836, theo th\u00f4n B\u00ecnh Th\u1ee7y thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi, huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, t\u1ec9nh An Giang. L\u00fac \u0111\u00f3 t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi c\u00f3 6 th\u00f4n: B\u00ecnh Th\u1ee7y, Ph\u00fa Lu\u00f4ng, T\u00e2n L\u1ed9c \u0110\u00f4ng, Th\u1edbi An Th\u00f4n, Th\u1edbi An \u0110\u00f4ng, Th\u1edbi H\u01b0ng.<\/p>\n<p>2\/. Theo cu\u1ed1n L\u1ecbch Annam th\u00f4ng d\u1ee5ng trong Nam K\u1ef3 1899 (Saigon, Nh\u00e0 in Qu\u1ea3n h\u1ea1t, 1899), (\u1edf sau g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u201cL\u1ecbch Annam 1899\u201d) h\u1ea1t C\u1ea7n Th\u01a1 g\u1ed3m 9 t\u1ed5ng v\u1edbi 90 l\u00e0ng. Trong \u0111\u00f3, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi c\u00f3 10 l\u00e0ng: B\u00ecnh Ph\u01b0\u1edbc, B\u00ecnh Xu\u00e2n, T\u00e2n Th\u1edbi, Th\u1edbi An, Th\u1edbi An \u0110\u00f4ng, Long Tuy\u1ec1n, Ph\u00fa Lu\u00f4ng, Th\u1edbi Giai, Th\u1edbi Hanh, Th\u1edbi H\u01b0ng. (tr.198). C\u0169ng theo L\u1ecbch Annam 1899, ch\u1ee3 B\u00ecnh Th\u1ee7y thu\u1ed9c l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi. (tr. 199)<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, n\u1ebfu l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean x\u1ea3y ra tr\u1ec5 l\u1eafm l\u00e0 n\u0103m 1899.<\/p>\n<p>3\/. C\u0169ng theo L\u1ecbch Annam 1899, trong s\u1ed1 c\u00e1c \u201cVi\u00ean quan Annam\u201d trong h\u1ea1t C\u1ea7n Th\u01a1 c\u00f3 \u201c\u00d4ng Nguy\u1ec5n-\u0111\u1ee9c-Nhu\u1eadn, ph\u1ee7 h\u1ea1ng nh\u00ec; \u00d4ng Tr\u1ea7n-quang-Thu\u1eadt, huy\u1ec7n nh\u00ec\u2026\u201d (tr.195-196). C\u0169ng theo L\u1ecbch Annam 1899, \u00f4ng Nguy\u1ec5n-\u0111\u1ee9c Nhu\u1eadn v\u00e0o ng\u1ea1ch vi\u00ean quan t\u1eeb ng\u00e0y 1\/8\/1873, th\u0103ng huy\u1ec7n h\u1ea1ng nh\u00ec ng\u00e0y 25\/8\/1882, th\u0103ng huy\u1ec7n h\u1ea1ng nh\u1ee9t ng\u00e0y 14\/7\/1890, th\u0103ng ph\u1ee7 h\u1ea1ng nh\u00ec ng\u00e0y 1\/1\/1895. (tr.90-91)<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, n\u1ebfu \u00f4ng Nguy\u1ec5n-\u0111\u1ee9c-Nhu\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi n\u00eau \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n trong giai tho\u1ea1i n\u00eau tr\u00ean v\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n-\u0111\u1ee9c-Nhu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong L\u1ecbch Annam 1899 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u00f4ng n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean quan ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, ng\u1ea1ch \u201cph\u1ee7\u201d, h\u1ea1ng \u201cnh\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Theo giai tho\u1ea1i n\u00eau tr\u00ean, \u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi n\u0103m 1904. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00f4ng th\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau tu\u1ed5i v\u00e0 ngh\u0129 h\u01b0u t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, ch\u1ec9 bi\u1ebft trong c\u00e1c danh m\u1ee5c Personnel indig\u00e8ne in trong c\u00e1c cu\u1ed1n Annuaire G\u00e9n\u00e9ral de l\u2019Indochine 1910, 1901, 1904 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn.<\/p>\n<p>4\/. Theo cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed h\u00e0nh ch\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c (1859-1954) (Nxb T\u1ed5ng H\u1ee3p Tp. HCM, 2017), Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 cho bi\u1ebft: \u201cDanh s\u00e1ch c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb h\u00e0nh ch\u00ednh h\u1ea1t C\u1ea7n Th\u01a1 l\u1eadp ng\u00e0y 20-9-1888 g\u1ed3m c\u00f3 10 t\u1ed5ng 122 l\u00e0ng\u201d; trong \u0111\u00f3: \u201cT\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi c\u00f3 16 l\u00e0ng: B\u00ecnh Th\u1ee7y, B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0110\u00f4ng, T\u00e2n Kh\u00e1nh, Th\u1edbi Lai, Th\u1edbi Lu\u00f4ng, Th\u1edbi Th\u1ea1nh Th\u00f4n, Th\u1edbi Th\u1ea1nh H\u1ea1, Th\u1edbi Trung, Th\u1edbi Hanh, Th\u1edbi An, Th\u1edbi H\u01b0ng, Ph\u00fa Lu\u00f4ng, Th\u1edbi An \u0110\u00f4ng, Th\u1edbi Giai, \u0110\u1ecbnh M\u00f4n, Long Tuy\u1ec1n. (tr.160-161). C\u00f2n trong cu\u1ed1n T\u1eeb \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh Nam B\u1ed9 (Nxb Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia, 2008), Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00f4n\/ l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh Th\u1edbi nh\u01b0 sau (xin tr\u00edch m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n): \u201cNg\u00e0y 11-5-1889, nh\u01b0\u1ee3ng m\u1ed9t kho\u1ea3ng \u0111\u1ea5t r\u1ed3i chia \u0111\u00f4i, m\u1ed9t n\u1eeda nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng M\u1ef9 Kh\u00e1nh, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh B\u1ea3o, m\u1ed9t n\u1eeda nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng Th\u1edbi Giai c\u00f9ng t\u1ed5ng, m\u1ed9t kho\u1ea3ng kh\u00e1c cho l\u00e0ng Th\u1edbi B\u00ecnh, t\u1ed5ng \u0110\u1ecbnh B\u1ea3o, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1p nh\u1eadp m\u1ed9t kho\u1ea3nh c\u1ee7a l\u00e0ng T\u00e2n Kh\u00e1nh v\u00e0 m\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u1ee7a l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0110\u00f4ng gi\u1ea3i th\u1ec3. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o gi\u1ea3i th\u1ec3 nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n.\u201d (tr.237)<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, n\u1ebfu l\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00fang, t\u1ee9c t\u00ean l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 11-5-1889, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y b\u1ecb gi\u1ea3i th\u1ec3 v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa n\u0103m 1889 \u0111\u1ebfn gi\u1eefa n\u0103m 1899, t\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n nh\u01b0 giai tho\u1ea1i n\u00eau tr\u00ean.<\/p>\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i:<\/p>\n<p>Truy\u1ec7n \u00f4ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Hu\u1ef3nh M\u1eabn \u0110\u1ea1t \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y v\u00e0o n\u0103m 1852 v\u00e0 truy\u1ec7n \u00f4ng Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn n\u00eau \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y th\u00e0nh l\u00e0ng Long Tuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c Hu\u1ef3nh Minh ch\u00e9p trong b\u00e0i \u201cT\u00ecm hi\u1ec3u \u0111\u1ecba-danh B\u00ecnh-th\u1ee7y Long-tuy\u1ec1n\u201d, v\u00e0 b\u00e0i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp v\u00e0o ti\u1ec3u m\u1ee5c \u201cGiai-tho\u1ea1i\u201d. V\u00ec \u201cgiai tho\u1ea1i\u201d l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u00fd th\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong d\u00e2n gian, do v\u1eady m\u00e0 ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 xem nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00fang v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/520547722_24555200707411298_8807372816254475700_n.jpg?_nc_cat=106&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_eui2=AeH8vXIZO4V6e1G5n_o25KZgbqSpYSR8VxdupKlhJHxXF9M4j2khpPYi6sefoHbbbdk&amp;_nc_ohc=x9ZQmyqVe2cQ7kNvwHRc8EH&amp;_nc_oc=Adn0Iu3w6f-aGH73HW-AYvZpW3EFir0idAcQAjShTUDH5ywwW7VZ3mV50fTTCgQ6OpQ&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;_nc_gid=WNN9Qzr4DI7zOVK9Ia3jqw&amp;oh=00_AfVOBE3O5o6S_KPLa94PHev0QoC5kbnYFEgAgUqdUAhjvQ&amp;oe=689A7D96\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/522527450_24555200694077966_5429444819509906201_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=127cfc&amp;_nc_eui2=AeHRr7DCXqMp-XLSbkNaKBDyCiXN2yqnTdgKJc3bKqdN2HcWIPd0Nk9oYd6mUALO8lo&amp;_nc_ohc=PMd_WkN-w60Q7kNvwEcgtOS&amp;_nc_oc=AdkoDHNcHP4OuoXfX39tVcS4oHw-nuwJ_8iLjrIQiznV9XYrfNuTIOnUq3tzdcuOSkk&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;_nc_gid=GkTM5buK0iWNvWsL8_N2zg&amp;oh=00_AfXE8IQ_QE4-JFMg5MT8sfEy-FoKgfjhODp-Alt-LboYkQ&amp;oe=689A5628\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1 V\u00e0ng\u00a0c\u00f9ng v\u1edbi\u00a0L\u00ea Ng\u1ecdc Qu\u1ed1c\u00a0v\u00e0\u00a02 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00b721 Th\u00e1ng 7 l\u00fac 19:59\u00a0\u00b7 GIAI THO\u1ea0I L\u00c0NG B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u0110\u1ed4I T\u00caN TH\u00c0NH L\u00c0NG LONG TUY\u1ec0N (C\u1eadp nh\u1eadt ng\u00e0y 29\/07\/2025) Trong cu\u1ed1n C\u1ea7n Th\u01a1 x\u01b0a v\u00e0 nay (Nxb C\u00e1nh B\u1eb1ng, 1966) c\u1ee7a Hu\u1ef3nh Minh c\u00f3 \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0ng B\u00ecnh Th\u1ee7y th\u00e0nh &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/07\/cao-van-nghiep-giai-thoai-lang-binh-thuy-doi-ten-thanh-lang-long-tuyen\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Cao V\u0103n Nghi\u1ec7p \u2013 GIAI THO\u1ea0I L\u00c0NG B\u00ccNH TH\u1ee6Y \u0110\u1ed4I T\u00caN TH\u00c0NH L\u00c0NG LONG TUY\u1ec0N<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[120,81],"tags":[],"class_list":["post-960","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-binh-thuy","category-cao-van-nghiep"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=960"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/960\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} 