{"id":971,"date":"2025-08-08T15:01:31","date_gmt":"2025-08-08T08:01:31","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/08\/dao-thai-son-bao-dinh-lieu-nhung-van-de-nhin-lai\/"},"modified":"2025-08-08T15:01:31","modified_gmt":"2025-08-08T08:01:31","slug":"dao-thai-son-bao-dinh-lieu-nhung-van-de-nhin-lai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/08\/dao-thai-son-bao-dinh-lieu-nhung-van-de-nhin-lai\/","title":{"rendered":"\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n \u2013 B\u1ea2O \u0110\u1ecaNH LI\u00caU \u2013 NH\u1eeeNG V\u1ea4N \u0110\u1ec0 NH\u00ccN L\u1ea0I"},"content":{"rendered":"<div>\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"_r_6s_\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/aothaison.983169?__cft__%5B0%5D=AZWl-alvo8RtaXAtJ0hCSdVrk4RpoB8TDMDLlI52B0kCgbV4NFa6V6-Cr4wGvNNcHENBg-os2N-6l5sCSu2dCSS7YHu7QVI5OGV9X-bOKqwMSRZ4IbQTlKbxxVzO3LSFmfNk3UHVVhdUMNgc8Yv936LQKr2HFOVoBXOCKFAY6sg1dg&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/strong><\/a><\/h3>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00b7<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/aothaison.983169\/posts\/pfbid02JFKT3sLCcxUaNNv7XTtKpvdBZqC7aGczcTSM9ApHM4zxta44G42MBf6BLJfYfAfDl?__cft__%5B0%5D=AZWl-alvo8RtaXAtJ0hCSdVrk4RpoB8TDMDLlI52B0kCgbV4NFa6V6-Cr4wGvNNcHENBg-os2N-6l5sCSu2dCSS7YHu7QVI5OGV9X-bOKqwMSRZ4IbQTlKbxxVzO3LSFmfNk3UHVVhdUMNgc8Yv936LQKr2HFOVoBXOCKFAY6sg1dg&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">6 ng\u00e0y<\/a>\u00a0\u00b7<\/p>\n<p>B\u1ea2O \u0110\u1ecaNH LI\u00caU \u2013 NH\u1eeeNG V\u1ea4N \u0110\u1ec0 NH\u00ccN L\u1ea0I<\/p>\n<p>T\u00e2y Ninh l\u00e0 ph\u00ean d\u1eadu hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh, ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady m\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y. C\u00e1c th\u00e0nh b\u1ea3o n\u00e0y h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfn thi\u1ebft v\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ed1c t\u1eeb khi th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c \u0111\u1ea1o Quang Phong \u2013 Quang H\u00f3a, cho \u0111\u1ebfn sau h\u00f2a \u01b0\u1edbc n\u0103m Nh\u00e2m Tu\u1ea5t 1862 khi vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c giao ba t\u1ec9nh Mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng cho Ph\u00e1p, c\u00e1c anh h\u00f9ng ngh\u0129a s\u1ef9 b\u1ea5t tu\u00e2n l\u1ec7nh vua r\u00fat v\u1ec1 c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu x\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1eafp l\u0169y \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c kh\u00e1ng Ph\u00e1p. Nh\u01b0ng qua bao n\u0103m th\u00e1ng b\u1ec3 d\u00e2u, c\u00e1c th\u00e0nh b\u1ea3o \u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n, hi\u1ec7n t\u1ea1i T\u00e2y Ninh ch\u1ec9 c\u00f2n d\u1ea5u v\u1ebft kh\u00e1 r\u00f5 n\u00e9t l\u00e0 th\u00e0nh b\u1ea3o Quang H\u00f3a \u1edf C\u1ea9m Giang \u2013 G\u00f2 D\u1ea7u v\u00e0 ti\u00eau bi\u1ec3u h\u01a1n c\u1ea3 l\u00e0 th\u00e0nh b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau \u1edf x\u00e3 Long Giang \u2013 B\u1ebfn C\u1ea7u. C\u1ea3 hai th\u00e0nh b\u1ea3o n\u00e0y \u0111\u1ec1u n\u1eb1m hai b\u00ean b\u1edd t\u1ea3 h\u1eefu ng\u1ea1n c\u1ee7a s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p><span id=\"more-1235\"><\/span><\/p>\n<p>Th\u00e0nh b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 th\u00e0nh b\u1ea3o Long Giang, nh\u01b0ng theo s\u1eed s\u00e1ch tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n th\u00ec t\u00ean B\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau m\u1edbi l\u00e0 t\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c. Di t\u00edch th\u00e0nh b\u1ea3o n\u00e0y hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u1ecda l\u1ea1c t\u1ea1i \u1ea5p B\u1ea3o x\u00e3 Long Giang, huy\u1ec7n B\u1ebfn C\u1ea7u. \u0110\u1ebfn v\u1edbi di t\u00edch n\u00e0y kh\u00f4ng kh\u00f3, n\u1ebfu kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb Th\u00e0nh ph\u1ed1 T\u00e2y Ninh \u0111\u1ebfn ng\u00e3 t\u01b0 Qu\u1ed1c T\u1ebf, theo \u0111\u01b0\u1eddng 786 c\u1eaft qua x\u00e3 Thanh \u0110i\u1ec1n, qua c\u1ea7u G\u00f2 Chai, ch\u1ea1y h\u1ebft Long V\u0129nh, Long Ch\u1eef th\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ebfn Long Giang. C\u00f2n n\u1ebfu kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb Th\u1ecb tr\u1ea5n G\u00f2 D\u1ea7u th\u00ec qua c\u1ea7u G\u00f2 D\u1ea7u theo Qu\u1ed1c l\u1ed9 22 h\u01b0\u1edbng C\u1eeda kh\u1ea9u M\u1ed9c B\u00e0i r\u1ebd qua \u0111\u01b0\u1eddng 786 v\u00e0o Th\u1ecb tr\u1ea5n B\u1ebfn C\u1ea7u r\u1ed3i ti\u1ebfp \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y qua h\u01b0\u1edbng Long Thu\u1eadn s\u1ebd \u0111\u1ebfn \u1ea5p B\u1ea3o \u2013 Long Giang. Tr\u00ean th\u1ef1c \u0111\u1ecba hi\u1ec7n nay, khu di t\u00edch b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau \u1edf ngay \u1ea5p B\u1ea3o, di t\u00edch n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ng\u00e0nh ch\u1ee9c n\u0103ng khoanh v\u00f9ng b\u1ea3o v\u1ec7 v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch tr\u00ean 12.000m2. Th\u00e0nh b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau b\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng 786 chia c\u1eaft th\u00e0nh hai ph\u1ea7n \u1edf hai h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng \u2013 T\u00e2y. Khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1edd T\u00e2y, b\u1edd th\u00e0nh c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean hi\u1ec7n tr\u1ea1ng 161,4m, chi\u1ec1u ngang 7,5m, chi\u1ec1u cao 2,5m. Khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1edd \u0110\u00f4ng c\u00f3 ba c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb san l\u1ea5p ho\u00e0n to\u00e0n.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng, Long Giang l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng th\u00f4n l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t c\u1ee7a T\u00e2y Ninh. Theo T\u1eeb \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh Nam B\u1ed9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 cho bi\u1ebft th\u00ec Long Giang thu\u1ed9c t\u1ed5ng Giai H\u00f3a, huy\u1ec7n Quang H\u00f3a, ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb n\u0103m 1836. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ecba danh th\u00f4n Long Giang ra \u0111\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi th\u1eddi gian th\u00e0nh l\u1eadp Ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh \u2013 n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 XVII ( 1836). L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd Long Giang l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng l\u1edbn bao g\u1ed3m h\u1ea7u h\u1ebft di\u1ec7n t\u00edch c\u1ee7a huy\u1ec7n B\u1ebfn C\u1ea7u, v\u1ec1 sau n\u00e0y m\u1edbi t\u00e1ch ra th\u00e0nh c\u00e1c th\u00f4n nh\u1ecf h\u01a1n nh\u01b0 Long Thu\u1eadn, Long Ch\u1eef, Long Kh\u00e1nh\u2026t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng c\u00e1c x\u00e3 ng\u00e0y nay. Ch\u00ednh v\u00ec v\u00f9ng Long Giang r\u1ed9ng l\u1edbn v\u1eeba g\u1ea7n s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng l\u1ea1i v\u1eeba g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p n\u00ean n\u01a1i \u0111\u00e2y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3o.<\/p>\n<p>Theo s\u00e1ch \u0110\u1ea1i Nam Nh\u1ea5t Th\u1ed1ng Ch\u00ed cho bi\u1ebft: \u201cTh\u00e0nh huy\u1ec7n Quang H\u00f3a chu vi 147 tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc b\u1ed1n t\u1ea5c, cao b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, h\u00e0o r\u1ed9ng m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u n\u0103m th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ba c\u1eeda, \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Long Giang. N\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 n\u0103m ( 1824) nguy\u00ean \u0111\u1eafp b\u1ea3o Quang H\u00f3a \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n C\u1ea9m Giang. N\u0103m th\u1ee9 17 ( 1836), \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00e0nh huy\u1ec7n. N\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 ba ( 1843), \u0111\u1eafp b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau. N\u0103m T\u1ef1 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 ( 1850) l\u1ea5y b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau l\u00e0m th\u00e0nh huy\u1ec7n, m\u00e0 \u1edf Quang H\u00f3a l\u1ea1i \u0111\u1eb7t b\u1ea3o nh\u01b0 c\u0169\u201d ( s\u0111d, trang 1674, NXB Lao \u0110\u1ed9ng \u2013 Trung t\u00e2m v\u0103n h\u00f3a ng\u00f4n ng\u1eef \u0110\u00f4ng T\u00e2y \u2013 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00e2u d\u1ecbch). Nh\u01b0 v\u1eady trong v\u00f2ng hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u n\u0103m nh\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng hai th\u00e0nh b\u1ea3o ven s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng. Th\u00e0nh b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau \u0111\u00f3ng g\u1ea7n n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi xung y\u1ebfu, c\u00f2n th\u00e0nh b\u1ea3o Quang H\u00f3a \u1edf C\u1ea9m Giang ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 h\u1eadu thu\u1eabn t\u1eeb ph\u00eda sau. M\u1ed9t \u0111\u1ecba th\u1ebf qu\u00e2n s\u1ef1 v\u1eeba ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng giao th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u1eeba b\u1ea3o v\u1ec7 trung t\u00e2m Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb xa. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u1ea3 qu\u00e2n Xi\u00eam m\u01b0\u1ee3n \u0111\u01b0\u1eddng Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e1nh v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<p>Trong giai \u0111o\u1ea1n ti\u1ec1n ch\u1ed1ng Ph\u00e1p v\u00f9ng Long Giang c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u anh h\u00f9ng ngh\u0129a s\u1ef9, ti\u00eau bi\u1ec3u c\u00f3 L\u00e3nh Binh K\u00e9t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f2n ng\u00f4i mi\u1ebfu th\u1edd \u00f4ng do nh\u00e2n d\u00e2n v\u00f9ng Long Giang x\u00e2y d\u1ef1ng, b\u00ean trong c\u00f3 kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cQuan L\u1edbn C\u1ef1u Th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eady L\u00e3nh Binh K\u00e9t l\u00e0 ai ? Theo s\u00e1ch T\u00e2y Ninh X\u01b0a v\u00e0 Nay c\u1ee7a Hu\u1ef3nh Minh c\u00f3 ch\u00e9p nh\u01b0 sau: \u201c \u00d4ng K\u00e9t m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ecb l\u00e3nh binh c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam, \u0111\u00e3 anh d\u0169ng l\u1eadp chi\u1ebfn khu ch\u1ed1ng Ph\u00e1p d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c, t\u1ea1i Long Giang G\u00f2 D\u1ea7u c\u0169 nay l\u00e0 qu\u1eadn Hi\u1ebfu Thi\u1ec7n, \u00f4ng v\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng ch\u00ed ngh\u0129a qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9t k\u00edch v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u1ed3n l\u1ebb l\u1ebb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u1edf mi\u1ec7t Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, G\u00f2 D\u1ea7u, T\u00e2y Ninh nh\u1eefng \u0111\u00eam tr\u1eddi t\u1ed1i, d\u00f9ng h\u1ecfa c\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u1ed3n r\u1ed3i r\u00fat lui trong b\u00f3ng t\u1ed1i, l\u00e0m cho Ph\u00e1p th\u1ea5t \u0111i\u00ean b\u00e1t \u0111\u1ea3o v\u1edbi \u0111\u1ed9i binh c\u1ee7a \u00f4ng. V\u00f9ng T\u00e2y Ninh ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f2n l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm hoang vu, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed9ng t\u1ecbnh th\u00ec \u00f4ng ph\u00e2n t\u00e1n m\u1ecfng r\u00fat v\u00f4 r\u1eebng \u1ea9n tr\u1ed1n m\u1ea5t d\u1ea1ng, kh\u00f4ng t\u00e0i g\u00ec l\u00f9ng b\u1eaft \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1ede \u0111\u00e2y d\u00e2n gian g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 L\u00e3nh Binh K\u00e9t ch\u1edb kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00f4ng h\u1ecd g\u00ec, trong cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a ch\u1ed1ng x\u00e2m l\u0103ng c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n ta \u0111\u00e3 b\u00f9ng n\u1ed5 kh\u1eafp mi\u1ec1n Nam, \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p M\u01b0\u1eddi, Thi\u00ean H\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng, B\u1ebfn Tre Phan T\u00f4n, Phan Li\u00eam, T\u00e2y Ninh Tr\u01b0\u01a1ng Hu\u1ec7, L\u00e3nh Binh T\u00f2ng, L\u00e3nh Binh K\u00e9t\u2026Ri\u00eang v\u1ec1 \u00f4ng K\u00e9t kh\u00e1ng Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn c\u00f9ng cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, ch\u01b0a h\u1ec1 b\u1ecb b\u1eaft m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00e0o c\u1ea3 \u201d.<\/p>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, s\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh c\u0169ng ghi r\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 L\u00e3nh Binh K\u00e9t \u1edf B\u1ebfn C\u1ea7u nh\u01b0 sau: \u201c Th\u1eddi gian n\u00e0y, T\u00e2y Ninh c\u00f3 L\u00e3nh Binh K\u00e9t v\u1ec1 tr\u1ea5n nh\u1eadm \u1edf B\u1ebfn C\u1ea7u. L\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ecba h\u00ecnh v\u1eeba c\u00f3 r\u1eebng r\u1eadm, v\u1eeba c\u00f3 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y, \u00f4ng l\u1eadp c\u0103n c\u1ee9 \u1edf Long Giang, Long Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 kh\u00e1ng Ph\u00e1p. Nh\u1eefng \u0111\u00eam t\u1ed1i tr\u1eddi, \u00f4ng cho ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed9t k\u00edch b\u1ea5t ng\u1edd, ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t nh\u1eefng \u0111\u1ed3n l\u00ednh Ph\u00e1p, sau \u0111\u00f3 d\u00f9ng g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o, cung n\u00e1 t\u1ea9m \u0111\u1ed9c di\u1ec7t \u0111\u1ecbch, r\u1ed3i nhanh ch\u00f3ng r\u00fat v\u00e0o r\u1eebng ngay trong \u0111\u00eam. V\u00ec th\u1ebf d\u00e2n t\u00f4n \u00f4ng l\u00e0 \u201c Th\u1ea7n \u0110\u1ea7u \u0110\u1ecf\u201d. Khi Ph\u00e1p t\u1eadp trung truy l\u00f9ng, \u00f4ng ph\u00e2n t\u00e1n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1edbi chi\u1ebfn thu\u1eadt \u1ea5y, ngh\u0129a qu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ed9t k\u00edch qu\u00e2n Ph\u00e1p \u1edf B\u1ebfn C\u1ea7u, Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, G\u00f2 D\u1ea7u\u2026g\u00e2y cho Ph\u00e1p nhi\u1ec1u thi\u1ec7t h\u1ea1i. Ph\u00e1p nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5n c\u00f4ng, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n c\u1ee9. C\u0103n c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng nhi\u1ec1u n\u0103m \u1edf T\u00e2y Ninh\u201d.<\/p>\n<p>Qua \u0111o\u1ea1n hai \u0111o\u1ea1n tr\u00ean ta th\u1ea5y t\u1eeb giai \u0111o\u1ea1n 1972 khi Hu\u1ef3nh Minh \u0111i du kh\u1ea3o vi\u1ebft T\u00e2y Ninh X\u01b0a v\u00e0 Nay cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 2011 khi s\u00e1ch L\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh ra \u0111\u1eddi v\u1eabn ch\u01b0a x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean h\u1ecd ch\u00ednh x\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 xu\u1ea5t th\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng L\u00e3nh Binh K\u00e9t. Nh\u01b0ng m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n h\u1ebft s\u1ee9c l\u01b0u \u00fd l\u00e0 hi\u1ec7n nay tr\u00ean \u0111\u1ecba b\u00e0n t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh c\u00f3 t\u1edbi hai ng\u00f4i \u0111\u00ecnh th\u1edd \u00f4ng K\u00e9t l\u00e0m Th\u00e0nh Ho\u00e0ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u00ecnh Long Giang \u1edf x\u00e3 Long Giang \u2013 B\u1ebfn C\u1ea7u v\u00e0 \u0111\u00ecnh C\u1ea7u Kh\u1edfi x\u00e3 C\u1ea7u Kh\u1edfi \u2013 D\u01b0\u01a1ng Minh Ch\u00e2u. T\u1ea1i \u0110\u00ecnh Trung C\u1ea7u Kh\u1edfi th\u00ec c\u00e1c b\u00f4 l\u00e3o \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 h\u1eb3n hoi m\u1ed9t ph\u1ea7n ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a L\u00e3nh Binh K\u00e9t. C\u00f3 th\u1ec3 t\u00f3m t\u1eaft nh\u01b0 sau. L\u00e3nh Binh K\u00e9t t\u00ean \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh K\u00e9t qu\u00ea Thanh Ho\u00e1, sau l\u1edbn l\u00ean s\u1ed1ng \u1edf s\u1ed1ng \u1edf Phong \u00d0i\u1ec1n, Th\u1eeba Thi\u00ean Hu\u1ebf, 17 tu\u1ed5i gia nh\u1eadp \u0111\u1ea1o qu\u00e2n, n\u0103m 1857, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ch\u1ee9c L\u00e3nh Binh v\u00e0o tr\u1ea5n nh\u1eadm v\u00f9ng B\u1ebfn Ngh\u00e9 \u2013 \u00d0\u1ed3ng Nai, n\u0103m 1859, qu\u00e2n Ph\u00e1p \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u00d0\u1ed3ng Nai Gia \u00d0\u1ecbnh. Qu\u00e2n Ph\u00e1p b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ph\u1ea3n c\u00f4ng c\u1ee7a L\u00e3nh Binh K\u00e9t v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u1ef9. N\u0103m 1862, T\u1ef1 \u00d0\u1ee9c nh\u01b0\u1ee3ng ba t\u1ec9nh Mi\u1ec1n \u00d0\u00f4ng cho Ph\u00e1p, L\u00e3nh Binh b\u1ea5t tu\u00e2n l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1eadp c\u0103n c\u1ee9 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. N\u0103m 1867, L\u00e3nh Binh K\u00e9t r\u00fat v\u1ec1 v\u00f9ng C\u1ea7u Xe, C\u1ea7u Kh\u1edfi.. li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi L\u00e3nh Binh T\u00f2ng \u0111\u00e1nh Ph\u00e1p. \u00d0\u1ebfn n\u0103m 1868, \u00f4ng l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u0103n c\u1ee9 \u1edf th\u00f4n Long Giang. \u00d4ng m\u1ea5t n\u0103m 1874. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i nh\u1eefng th\u00f4ng tin tr\u00ean tuy c\u00f2n nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ea7n nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00e0 c\u00e1c c\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2y kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y 15-11-1877 vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c s\u1eafc phong th\u1ea7n cho L\u00e3nh Binh L\u00ea \u0110\u00ecnh K\u00e9t. Chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u00ec qu\u1ea3 l\u00e0 kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng. V\u00ec n\u1ebfu nh\u01b0 L\u00ea \u0110\u00ecnh K\u00e9t m\u1ea5t n\u0103m 1874 th\u00ec ba n\u0103m sau 1877 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ee7 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 phong th\u1ea7n cho \u00f4ng? V\u1ea3 l\u1ea1i L\u00ea \u0110\u00ecnh K\u00e9t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t tu\u00e2n l\u1ec7nh vua, t\u1ee9c ph\u1ea1m v\u00e0o t\u1ed9i khi qu\u00e2n r\u1ed3i, th\u00ec l\u1ebd n\u00e0o T\u1ef1 \u0110\u1ee9c l\u1ea1i phong s\u1eafc th\u1ea7n cho \u00f4ng!<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 di t\u00edch b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau, ta th\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec qua chu\u1ed7i th\u1eddi gian \u0111\u1eb1ng \u0111\u1eb5ng \u1ea5y?<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0i n\u0103m, \u0111\u1ebfn tham quan th\u00e0nh b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1ea1nh l\u00f2ng ho\u00e0i ni\u1ec7m v\u1ec1 m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 xa x\u01b0a. Hai tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed \u1ea5p B\u1ea3o n\u00e0y cha \u00f4ng ch\u00fang ta \u0111\u00e3 k\u1ef3 c\u00f4ng x\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1eafp l\u0169y, \u0111\u00e0o h\u00e0o d\u1ef1ng b\u1ea3o l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 huy\u1ec7n, ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh \u2013 Gia \u0110\u1ecbnh. Nh\u01b0ng qua bao v\u1eadt \u0111\u1ed5i sao d\u1eddi th\u00e0nh b\u1ea3o \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t \u00edt d\u1ea5u v\u1ebft th\u00e0nh \u0111\u1ea5t b\u1ecb m\u01b0a n\u1eafng l\u00e0m s\u1ea1t l\u1edf, ph\u00eda tr\u00ean th\u00e0nh l\u00e0 nh\u1eefng du\u1ed1i v\u00e0 l\u00f9m b\u1ee5i m\u1ecdc hoang, h\u00e0o th\u00ec h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1ea5p t\u1ea5t c\u1ea3. Nh\u01b0ng m\u1edbi \u0111\u00e2y, c\u00f2n \u0111au \u0111\u1edbn h\u01a1n khi huy\u1ec7n B\u1ebfn C\u1ea7u \u201ctr\u00f9ng tu\u201d l\u1ea1i di t\u00edch n\u00e0y. Nh\u1eefng b\u1edd th\u00e0nh c\u1ed5 b\u1ecb san \u1ee7i v\u00f4 t\u1ed9i v\u1ea1, nh\u1eefng c\u00e2y du\u1ed1i c\u1ed5 m\u1ecdc tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1ed1n ch\u1eb7t h\u1ebft, nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5 h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m tu\u1ed5i trong khu\u00f4n vi\u00ean di t\u00edch c\u0169ng bi c\u01b0a \u0111i v\u00e0 ng\u00f4i mi\u1ebfu th\u1edd L\u00e3nh Binh K\u00e9t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n x\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00e1 \u0111\u1eb9p c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1eadp b\u1ecf\u2026\u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00f3i l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh ng\u00f4i mi\u1ebfu n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y Ninh. N\u1ebfu h\u1ecdc sinh h\u1ecfi ng\u00f4i mi\u1ebfu n\u00e0y nay \u0111\u00e2u? Ch\u1ec9 bi\u1ebft tr\u1ea3 l\u1eddi huy\u1ec7n B\u1ebfn C\u1ea7u \u0111\u00e3 \u0111\u1eadp b\u1ecf\u2026<\/p>\n<p>V\u1eady th\u00ec qua vi\u1ec7c \u201ctr\u00f9ng tu\u201d \u1ea5y, ta th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec? Th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u00e0 di t\u00edch th\u00e0nh b\u1ea3o c\u1ed5 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1ecbch s\u1eed quan tr\u1ecdng n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e0o b\u1edbi san \u1ee7i x\u00e2m h\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c n\u1eb7ng n\u1ec1. Th\u1ee9 hai, l\u00e0 ng\u00f4i mi\u1ebfu x\u01b0a th\u1edd L\u00e3nh Binh K\u00e9t b\u1ecb \u0111\u1eadp b\u1ecf, c\u00e1c c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5 b\u1ecb c\u01b0a c\u1eaft \u0111i m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 t\u1ed9i v\u1ea1. Th\u1ee9 ba, l\u00e0 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c ng\u00f4i th\u1edd xen v\u1edbi vi\u1ec7c tr\u1ed3ng c\u00e1c \u00f4 c\u1ecf, nh\u00ecn qua c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c h\u1ebft s\u1ee9c v\u00f4 h\u1ed3n. C\u00e1c ng\u00f4i th\u1edd n\u00e0y kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec nh\u00e0 bia li\u1ec7t s\u1ef9, kh\u00f4ng mang d\u00e1ng d\u1ea5p hay ph\u1ea3n \u00e1nh ch\u00fat g\u00ec v\u1ec1 n\u00e9t c\u1ed5 x\u01b0a c\u1ee7a m\u1ed9t th\u00e0nh b\u1ea3o c\u00f3 t\u1eeb Tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n. C\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u1ecdi l\u00e0 \u201ctr\u00f9ng tu\u201d c\u1ee7a T\u00e2y Ninh n\u00f3i chung v\u00e0 c\u1ee7a huy\u1ec7n B\u1ebfn C\u1ea7u n\u00f3i ri\u00eang \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang l\u00e0m ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc tr\u00f9ng tu di t\u00edch, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh nguy\u00ean g\u1ed1c c\u1ee7a di t\u00edch khi l\u00e0m m\u1edbi di t\u00edch. B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 B\u1ea3o T\u00e0ng T\u00e2y Ninh \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m h\u1ed3 s\u01a1 cho di t\u00edch n\u00e0y th\u00ec c\u0169ng l\u00e0m ng\u01a1, v\u00f4 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Qua nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00eau tr\u00ean, t\u1ea1m kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u2013 v\u0103n h\u00f3a l\u1ecbch s\u1eed lu\u00f4n mang trong m\u00ecnh nhi\u1ec1u nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u00e0 t\u1ebf nh\u1ecb. Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a L\u00e3nh Binh K\u00e9t tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t T\u00e2y Ninh v\u1eabn c\u00f2n r\u1ea5t m\u01a1 h\u1ed3 trong \u0111\u00e1m s\u01b0\u01a1ng m\u00f9 c\u1ee7a th\u1eddi gian qu\u00e1 kh\u1ee9. Th\u00e0nh b\u1ea3o \u0110\u1ecbnh Li\u00eau c\u0169ng v\u1eady, c\u00e1i g\u00ec l\u1ee1 m\u1ea5t th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu, nh\u01b0ng nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n l\u1ea1i n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch b\u1ea3o t\u1ed3n, gi\u1eef g\u00ecn th\u00ec c\u0169ng s\u1ebd ra \u0111i m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u00c0O TH\u00c1I S\u01a0N<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/526029159_10019072888201904_7148559003736430511_n.jpg?stp=dst-jpg_p526x395_tt6&amp;_nc_cat=108&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=833d8c&amp;_nc_eui2=AeFeNqs3nvUzolJGAsTIjKF9qaMPFZdBAmipow8Vl0ECaNqGobGbSV7SL_GCORultDs&amp;_nc_ohc=BZBzO6tNl6UQ7kNvwFbHeOC&amp;_nc_oc=AdmMS8egnMATbP3B88uWkgGB1F7oFAwNnhEhQMm9cTxSklW_lLvmgbJobGAgJAvHGhU&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;_nc_gid=3OKryGkdjTtGDgpWwYSlBA&amp;oh=00_AfWQ3YOzD-qc76IXPEStLrJRHzbEgwkVkSM0bt2kWUkweg&amp;oe=689B63AD\" alt=\"\" style=\"width:690px;height:auto\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-1.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/525861331_10019073051535221_6102210031493937346_n.jpg?_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=833d8c&amp;_nc_eui2=AeE3i0G0iUgQwnbRahMLuKL7vB_7p5KbtpG8H_unkpu2kZXFNxdNRTDHKlrAsbIznuc&amp;_nc_ohc=4M3o7_1VySsQ7kNvwHtNw7J&amp;_nc_oc=AdmVVvPEgKBGkcsk31auhwYBx8-5TRnUgGn34vwxiBG-Q65-cguXYTjI-geY98XvC9A&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-1.fna&amp;_nc_gid=vnaY3b1COppITQsFMsspYQ&amp;oh=00_AfW1oW8kPN-mSWrEK1j6psgBQzy3St_jVEF1IR4IB7xmow&amp;oe=689B69CE\" alt=\"\"><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fsin15-2.fna.fbcdn.net\/v\/t39.30808-6\/527209413_10019073218201871_3066597383929163764_n.jpg?_nc_cat=100&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=833d8c&amp;_nc_eui2=AeGLnBWOdWwsWUJCNTR9iRPiu0FMpFesyiK7QUykV6zKIlvbAFpfhHweUsjyzHGx6CU&amp;_nc_ohc=BhkcKmPJ2hsQ7kNvwEKcw7s&amp;_nc_oc=AdnPlmjYolAOMvtSdX9g6PIRXyqlcWItsZLhGDN_4y2BJC99PMWAo_R8RRPQvIPguvo&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fsin15-2.fna&amp;_nc_gid=SjvrFg5Oc1xO41_8_Hei9A&amp;oh=00_AfVF9Xrljn48tWECf4Ml7cXNXkbVmy3bj6bVEhJrXkd_xw&amp;oe=689B72E7\" alt=\"\"><\/figure>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n Y\u00eau th\u00edch\u00a0\u00b76 ng\u00e0y\u00a0\u00b7 B\u1ea2O \u0110\u1ecaNH LI\u00caU \u2013 NH\u1eeeNG V\u1ea4N \u0110\u1ec0 NH\u00ccN L\u1ea0I T\u00e2y Ninh l\u00e0 ph\u00ean d\u1eadu hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh, ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady m\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y. C\u00e1c th\u00e0nh b\u1ea3o n\u00e0y h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfn thi\u1ebft v\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, c\u00f3 &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2025\/08\/08\/dao-thai-son-bao-dinh-lieu-nhung-van-de-nhin-lai\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n \u2013 B\u1ea2O \u0110\u1ecaNH LI\u00caU \u2013 NH\u1eeeNG V\u1ea4N \u0110\u1ec0 NH\u00ccN L\u1ea0I<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[136,59,137],"tags":[],"class_list":["post-971","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bao","category-dao-thai-son","category-dinh-lieu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=971"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/971\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} 