{"id":981,"date":"2026-09-29T18:42:16","date_gmt":"2026-09-29T11:42:16","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2026\/09\/29\/dao-thai-son-dia-danh-vo-ta-an-trong-su-kien-nguyen-cu-trinh-dua-nguoi-cham-quy-hoi-co-quoc-nam-1755-von-o-dau\/"},"modified":"2026-09-29T18:59:21","modified_gmt":"2026-09-29T11:59:21","slug":"dao-thai-son-dia-danh-vo-ta-an-trong-su-kien-nguyen-cu-trinh-dua-nguoi-cham-quy-hoi-co-quoc-nam-1755-von-o-dau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2026\/09\/29\/dao-thai-son-dia-danh-vo-ta-an-trong-su-kien-nguyen-cu-trinh-dua-nguoi-cham-quy-hoi-co-quoc-nam-1755-von-o-dau\/","title":{"rendered":"\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n \u2013 \u0110\u1ecaA DANH V\u00d4 T\u00c0 \u00c2N TRONG S\u1ef0 KI\u1ec6N NGUY\u1ec4N C\u01af TRINH \u0110\u01afA NG\u01af\u1edcI CH\u0102M QUY H\u1ed2I C\u1ed0 QU\u1ed0C N\u0102M 1755 V\u1ed0N \u1ede \u0110\u00c2U"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/aothaison.983169?__cft__[0]=AZh_6coW1bMqrmZNF9xk_iGedtpm9Eob1PDad6KyM4YdG7E1Vz7v-aBWV4H_iWncP1az_0ObX81lMPUQLUrwwUTOJfF3NkgSJRtQurb-reqYuwi_W4WoteEgvTiB3Q8mrb_bQFp9N5c&amp;__tn__=-UC%2CP-R\"><strong>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n<\/strong><\/a><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" height=\"12\" width=\"12\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/images\/assets_DO_NOT_HARDCODE\/facebook_icons\/star_filled_24_fds-gray-70.png\">\u7279\u522b\u5173\u6ce8&nbsp;\u00b712\u5c0f\u65f6\u524d<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/aothaison.983169\/posts\/pfbid02SfHXxyWatED6x2Jfc8541mrQMgTXo39B6WK8xSvwPBNn14V4NZ88voiBpApavkXXl?__cft__[0]=AZh_6coW1bMqrmZNF9xk_iGedtpm9Eob1PDad6KyM4YdG7E1Vz7v-aBWV4H_iWncP1az_0ObX81lMPUQLUrwwUTOJfF3NkgSJRtQurb-reqYuwi_W4WoteEgvTiB3Q8mrb_bQFp9N5c&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">12\u5c0f\u65f6<\/a>&nbsp;\u00b7<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ecaA DANH V\u00d4 T\u00c0 \u00c2N TRONG S\u1ef0 KI\u1ec6N NGUY\u1ec4N C\u01af TRINH \u0110\u01afA NG\u01af\u1edcI CH\u0102M QUY H\u1ed2I C\u1ed0 QU\u1ed0C N\u0102M 1755 V\u1ed0N \u1ede \u0110\u00c2U<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n [\u7121\u90aa\u6069] l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong m\u1ed9t s\u1ed1 s\u1eed li\u1ec7u c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh r\u01b0\u1edbc 5000 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m t\u1eeb Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc n\u0103m 1755. Nh\u01b0ng cho t\u1edbi nay, ch\u01b0a th\u1ea5y s\u00e1ch n\u00e0o ch\u00fa r\u00f5 l\u00e0 V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n \u1edf \u0111\u00e2u. Trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i xin \u0111\u01b0a ra v\u00e0i ki\u1ebfn gi\u1ea3i xem nh\u01b0 g\u00f3p th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n nh\u1ecf b\u00e9 v\u1ec1 c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a g\u1ea7n ba tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh \u0111\u01b0a 5000 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m t\u1eeb Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p kh\u00e1 nhi\u1ec1u trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u1eed n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0 \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd t\u1ee5c bi\u00ean, Ph\u1ee7 bi\u00ean t\u1ea1p l\u1ee5c (L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n), Gia \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed (Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c), \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ti\u1ec1n bi\u00ean (Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n Tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n). C\u1ee5 th\u1ec3 trong \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p nh\u01b0 sau: \u201c\u1ea4t H\u1ee3i, n\u0103m th\u1ee9 17 [1755], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u1ed1ng su\u1ea5t Thi\u1ec7n Ch\u00ednh \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ed3n M\u1ef9 Tho tr\u01b0\u1edbc, ra l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi C\u00f4n Man \u1edf Kha Kh\u00e2m \u0111em b\u1ed9 l\u1ea1c v\u00e0 xe c\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00ecnh Thanh. \u0110i \u0111\u1ebfn V\u00f4 T\u00e0 \u01a0n b\u1ecb qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u01a1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u00e1nh \u00fap. Ng\u01b0\u1eddi C\u00f4n Man th\u1ebf b\u00ed, x\u1ebfp xe l\u1ea1i l\u00e0m l\u0169y \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef v\u00e0 c\u00e1o c\u1ea5p. Thi\u1ec7n Ch\u00ednh b\u1ecb ch\u1eb1m r\u1eebng ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng \u1ee9ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u01b0 Trinh t\u1ee9c th\u00ec \u0111em n\u0103m \u0111\u1ed9i binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. Qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p ph\u1ea3i r\u00fat lui. [Trinh] b\u00e8n h\u1ed9 v\u1ec7 h\u01a1n 5000 trai g\u00e1i C\u00f4n Man v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110inh, r\u1ed3i t\u00e2u h\u1eb7c Thi\u1ec7n Ch\u00ednh v\u1ec1 t\u1ed9i b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i v\u00e0 b\u1ecf r\u01a1i d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5. Ch\u00faa gi\u1eadn tri\u1ec7u Thi\u1ec7n Ch\u00ednh v\u1ec1, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i\u201d (\u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ti\u1ec1n bi\u00ean, quy\u1ec3n X, trang 164, t\u1eadp 1, NXB Gi\u00e1o D\u1ee5c 2006, phi\u00ean d\u1ecbch Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc T\u1ec9nh, hi\u1ec7u \u0111\u00ednh \u0110\u00e0o Duy Anh). V\u00e0 \u201c\u1ea4t H\u1ee3i, n\u0103m th\u1ee9 17 [1755]\u201d \u1edf tr\u00ean th\u00ec s\u00e1ch Gia \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed ch\u00e9p c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c c\u00f3 ghi r\u00f5 n\u0103m h\u01a1n: \u201c\u1ea4t h\u1ee3i th\u1eadp b\u00e1t ni\u00ean, L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng th\u1eadp l\u1ee5c ni\u00ean, \u0110\u1ea1i Thanh C\u00e0n Long th\u1eadp l\u1ee5c ni\u00ean\u201d (\u4e59\u4ea5\u5341\u516b\u5e74,\u9ece\u986f\u5b97\u666f\u8208\u5341\u516d\u5e74, \u9ece\u986f\u5b97\u666f\u8208\u5341\u516d\u5e74 &#8211; \u1ea4t H\u1ee3i, n\u0103m th\u1ee9 18 [1755], L\u00ea C\u1ea3nh H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 16, \u0110\u1ea1i Thanh C\u00e0n Long n\u0103m th\u1ee9 20).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong \u0111o\u1ea1n tr\u00ean, c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ecba danh c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd l\u00e0 Kha Kh\u00e2m, B\u00ecnh Thanh v\u00e0 V\u00f4 T\u00e0 \u01a0n (\u00c2n). C\u1ea3 ba \u0111\u1ecba danh n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 li\u00ean quan tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh \u0111em ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110inh (B\u00e0 \u0110en).<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ee9 nh\u1ea5t, v\u1ec1 \u0111\u1ecba danh Kha Kh\u00e2m, c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u ghi l\u00e0 Kha Tung, l\u00e2u nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho \u0111\u00f3 l\u00e0 K\u00e0 Tum ch\u00ednh l\u00e0 khu v\u1ef1c trung t\u00e2m x\u00e3 T\u00e2n \u0110\u00f4ng \u2013 T\u00e2y Ninh ng\u00e0y nay. Trong s\u00e1ch \u0110\u1ecba ch\u00ed T\u00e2y Ninh c\u0169ng c\u00f3 ch\u00e9p nh\u01b0 sau:\u201cL\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf k\u1ef7 XVIII c\u0169ng ghi nh\u1eadn m\u1ed9t tr\u1ee5c giao th\u00f4ng quan tr\u1ecdng kh\u00e1c t\u1eeb K\u00e0 Tum v\u1ec1 n\u00fai B\u00e0 \u0110en. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n qu\u00e2n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh v\u00e0o n\u0103m 1755 v\u1edbi qu\u00e2n s\u1ed1 l\u1edbn c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi C\u00f4n Man v\u00e0 xe c\u1ed9 t\u1eeb Kha Tung (K\u00e0 Tum) xu\u1ed1ng V\u00f4 T\u00e0 \u01a0n r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf B\u00ecnh Th\u1ea1nh. B\u1ecb qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p h\u01a1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi C\u00f4n Man x\u1ebfp xe l\u00e0m l\u0169y \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. C\u01b0 Trinh \u0111em 5 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, qu\u00e2n Cao Mi\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u00e1nh. C\u01b0 Trinh b\u00e8n \u0111\u00f3n ng\u01b0\u1eddi C\u00f4n Man c\u1ea3 trai l\u1eabn g\u00e1i h\u01a1n ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110inh (B\u00e0 \u0110en). B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 s\u00e1ch Gia \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed do Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n d\u1ecbch c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fa th\u00edch \u1edf trang 448 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u201c\u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ti\u1ec1n bi\u00ean (quy\u1ec3n 10), b\u1ea3n d\u1ecbch VSH phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 Kha Kh\u00e2m v\u00e0 ch\u00fa t\u1ee9c Katum tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc T\u00e2y Ninh\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ecba danh Kha Kh\u00e2m \/ Kha Tung ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 K\u00e0 Tum. B\u1edfi v\u00ec K\u00e0 Tum ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t phum Khmer nh\u1ecf v\u00e0 ch\u1ec9 to\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khmer \u1edf t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, khu v\u1ef1c n\u00e0y ch\u01b0a bao gi\u1edd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u1ebfn \u1edf th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00e2u ra Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh \u0111\u1ebfn r\u01b0\u1edbc ! Th\u1ef1c ra Kha Kh\u00e2m \/ Kha Tung ch\u00ednh l\u00e0 t\u1eeb phi\u00ean \u00e2m \u0111\u1ecba danh Tbong Khmum [\u178f\u17d2\u1794\u17bc\u1784\u1783\u17d2\u1798\u17bb\u17c6]. \u0110\u1ecba danh n\u00e0y r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0 t\u1eebng l\u00e0 kh\u00f4ng gian di\u1ec5n ra c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u00f3 th\u1eadt Tum Ti\u00eau, m\u1ed9t ki\u1ec7t t\u00e1c v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Camphuchia. Tbong Khmum tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Kampong Ch\u00e0m c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m sinh s\u1ed1ng t\u1eeb m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nay Tbong Khmum \u0111\u00e3 t\u00e1ch ra th\u00e0nh t\u1ec9nh ri\u00eang, gi\u00e1p ranh v\u1edbi c\u00e1c x\u00e3 T\u00e2n H\u00f2a, T\u00e2n \u0110\u00f4ng, T\u00e2n L\u1eadp c\u1ee7a T\u00e2y Ninh ng\u00e0y nay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ee9 hai, ch\u00ednh v\u00ec Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh r\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m t\u1eeb Tbong Khmum n\u00ean m\u1edbi \u0111i qua x\u1ee9 V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n v\u00e0 b\u1ecb qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u00e1nh \u00fap. Nh\u01b0 v\u1eady V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh n\u1eb1m trong l\u00e3nh th\u1ed5 Ch\u00e2n L\u1ea1p n\u00f3i chung v\u00e0 Tbong Khmum n\u00f3i ri\u00eang t\u1eeb x\u01b0a kia. V\u1eady, V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n [\u7121\u90aa\u6069] ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec? Xin th\u01b0a r\u1eb1ng V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n l\u00e0 c\u00e1ch phi\u00ean \u00e2m t\u1eeb Vott Ta \u0102m [\u179c\u178f\u17d2\u178f\u178f\u17b6\u17a2\u17b6\u17c6] t\u1ee9c l\u00e0 Ch\u00f9a T\u00e0 \u0102m. Ch\u00f9a T\u00e0 \u0102m thu\u1ed9c l\u00e0ng T\u00e0 \u0102m [\u178f\u17b6\u17a2\u17b6\u17c6] x\u00e3 Kak [\u1780\u1780\u17cb] huy\u1ec7n Ponhea Kreak [\u1796\u1789\u17d2\u1789\u17b6\u1780\u17d2\u179a\u17c2\u1780] t\u1ec9nh Tbong Khmum [\u178f\u17d2\u1794\u17bc\u1784\u1783\u17d2\u1798\u17bb\u17c6]. Ch\u00f9a T\u00e0 \u0102m &#8211; V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n &#8211; c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi x\u00e3 T\u00e2n L\u1eadp &#8211; huy\u1ec7n T\u00e2n Bi\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1eebng 02 Km. \u0110\u1ee9ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0nh \u0111ai bi\u00ean gi\u1edbi 792 nh\u00ecn th\u1ea5y r\u00f5 ng\u00f4i ch\u00e1nh \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 ch\u00f9a T\u00e0 \u0102m b\u00ean n\u01b0\u1edbc b\u1ea1n, ti\u1ebfng loa t\u1ee5ng kinh c\u1ee7a c\u00e1c s\u01b0 b\u00ean \u1ea5y b\u00ean \u0111\u00e2y v\u1eabn nghe m\u1ed3n m\u1ed9t. C\u00e1c v\u1ecb gi\u00e0 l\u00e0ng, Kru Achar l\u1edbn tu\u1ed5i t\u1eebng qua l\u1ea1i Tbong Khmum cho bi\u1ebft ch\u00f9a T\u00e0 \u0102m l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a c\u1ed5 c\u00f3 t\u1eeb h\u01a1n ba tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u1eddi chi\u1ebfn tranh h\u01b0 h\u1ea1i nhi\u1ec1u, qua bao l\u1ea7n tr\u00f9ng tu m\u1edbi c\u00f3 d\u00e1ng v\u1ebb nh\u01b0 hi\u1ec7n nay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0 c\u0169ng xin n\u00f3i th\u00eam, n\u1ebfu nh\u01b0 c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1ch ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n \u201cV\u00f4 T\u00e0 \u00c2n ph\u1ecfng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 t\u00ean k\u00fd \u00e2m \u0111\u1ecba danh Bos Kras\u0103ng, nay l\u00e0 t\u00ean m\u1ed9t phum (x\u00e3), phum Bos Kras\u0103ng thu\u1ed9c sork (huy\u1ec7n) Svay Teap, t\u1ec9nh Svay Ri\u00eang, Camphuchia\u201d (Gia \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed \u2013 ch\u00fa th\u00edch 80 \u2013 trang 448) v\u00e0 \u0111\u1ecba danh K\u00e0 Tum c\u0169ng do \u00f4ng ch\u00fa \u1edf tr\u00ean th\u00ec tr\u00e9o ngoe h\u1ebft c\u1ea3. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, Bos Kras\u0103ng th\u00ec l\u00e0m sao th\u00e0nh V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n cho \u0111\u01b0\u1ee3c ! Th\u1ee9 hai, c\u1edb g\u00ec Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh v\u1eeba \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u1eeba h\u1ed9 t\u1ed1ng 5000 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh c\u00e1i v\u00f2ng xa t\u1edbi 150km \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng t\u1eeb Svay Teap \u0111\u1ebfn t\u1eadn Ponhea Kreak \u0111\u1ec3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc ! Th\u1ee9 ba, l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh \u0111em 5000 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110en m\u1ee5c \u0111\u00edch l\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ed9n \u201cd\u0129 Man c\u00f4ng Man\u201d \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u1ea5n c\u00f4ng t\u1eeb h\u01b0\u1edbng b\u1eafc T\u00e2y Ninh, kho\u1ea3ng c\u00e1ch t\u1ea7m 30km l\u00e0 qu\u00e1 h\u1ee3p l\u00fd, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110en m\u00e0 ph\u00f2ng qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u1edf Svay Ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch b\u1edfi n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ee9 ba, l\u00e0 \u0111\u1ecba danh B\u00ecnh Thanh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u1edf tr\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 B\u00ecnh Th\u1ea1nh \u1edf Tr\u1ea3ng B\u00e0ng nh\u01b0 \u0110\u1ecba ch\u00ed T\u00e2y Ninh hay Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Qu\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u00fa trong b\u1ea3n d\u1ecbch Gia \u0110\u1ecbnh Th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed \u201cB\u00ecnh Thanh ph\u1ecfng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 khu v\u1ef1c x\u00e3 B\u00ecnh Th\u1ea1nh huy\u1ec7n Tr\u1ea3ng B\u00e0ng t\u1ec9nh T\u00e2y Ninh\u2026\u201d (Ch\u00fa th\u00edch 79 &#8211; Trang 448). B\u1edfi khu B\u00ecnh Th\u1ea1nh xa x\u01b0a c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 phum Prey Chet, ngh\u0129a l\u00e0 phum r\u1eebng chu\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi Khmer sinh s\u1ed1ng, c\u00f2n \u0111\u1ecba danh h\u00e0nh ch\u00ednh B\u00ecnh Th\u1ea1nh ch\u1ec9 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb n\u0103m 1903 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i v\u00e0o s\u1eed li\u1ec7u c\u1ee7a 270 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ef1c ra, \u0111\u1ecba danh B\u00ecnh Thanh l\u00e0 t\u00ean m\u1ed9t l\u00e0ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t thu\u1ed9c t\u1ed5ng B\u00ecnh C\u00e1ch. T\u1ed5ng B\u00ecnh C\u00e1ch ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp v\u00e0o th\u1eddi Gia Long (huy\u1ec7n Thu\u1eadn An, ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh), nh\u01b0ng c\u00e1c l\u00e0ng th\u00f4n trong t\u1ed5ng n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVII do nh\u1eefng l\u01b0u d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb giai \u0111o\u1ea1n khai hoang m\u1edf c\u00f5i. Ng\u00e0y nay kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 B\u00ecnh Thanh \u1edf \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng B\u00ecnh C\u00e1ch th\u00ec ph\u1ea7n l\u1edbn ven s\u00f4ng V\u00e0m C\u1ecf \u0110\u00f4ng v\u00e0 V\u00e0m C\u1ecf T\u00e2y, thu\u1ed9c Long An v\u00e0 T\u00e2y Ninh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 v\u1eady, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111o\u1ea1n s\u1eed li\u1ec7u trong \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00ec k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00e0 Thi\u1ec7n Ch\u00ednh v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh sang Kha Kh\u00e2m &#8211; Ch\u00e2n L\u1ea1p r\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m v\u1ec1 c\u1ed1 qu\u1ed1c v\u00e0 cho \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf B\u00ecnh Thanh. Nh\u01b0ng Thi\u1ec7n Ch\u00ednh tr\u1ec5 n\u1ea3y, cho n\u00ean, \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u1ebfn V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n th\u00ec b\u1ecb qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e1nh \u00fap, Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh \u0111\u1ed1c n\u0103m \u0111\u1ed9i binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u k\u1ecbp th\u1eddi v\u00e0 \u0111\u01b0a 5000 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m v\u1ec1 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110en ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111em v\u1ec1 B\u00ecnh Thanh nh\u01b0 d\u1ef1 t\u00ednh. B\u1edfi Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110en g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n b\u00ean kia bi\u00ean gi\u1edbi sang qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p nh\u1ea5t. N\u1ebfu ph\u00e2n t\u00edch kh\u00f4ng r\u00f5 h\u01b0\u1edbng \u0111i n\u00e0y, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1ecba danh th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e1c n\u00e0o sa v\u00e0o ma tr\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh cho ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110en ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 khu v\u1ef1c n\u00e0o ? B\u1edfi x\u01b0a kia quanh ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110en c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u phum s\u00f3c Khmer sinh s\u1ed1ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khmer theo Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m th\u00ec theo H\u1ed3i gi\u00e1o, kh\u00f3 m\u00e0 s\u1ed1ng g\u1ea7n nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ee5 th\u1ec3 \u0111\u1ecba b\u00e0n ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u1ecbnh c\u01b0 ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 khu B\u00e0u B\u1eafc (\u1ea5p T\u00e2n Trung A,B x\u00e3 T\u00e2n H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nay l\u00e0 x\u00e3 T\u00e2n Ph\u00fa &#8211; T\u00e2y Ninh). Xa x\u01b0a n\u01a1i \u0111\u00e2y to\u00e0n l\u00e0 r\u1eebng gi\u00e0 v\u00e0 b\u01b0ng b\u00e0u c\u00e1ch c\u00e1c phum Khmer v\u00f9ng Khedol kh\u00e1 xa, t\u00f4n gi\u00e1o phong t\u1ee5c kh\u00e1c nhau n\u00ean kh\u00f4ng qua l\u1ea1i, kh\u00f4ng x\u1ea3y ra c\u00e1c s\u1ef1 c\u1ed1 s\u1eafc t\u1ed9c\u2026R\u1ed3i d\u1ea7n d\u00e0 sau \u0111\u00f3 b\u00e0 con Ch\u0103m c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 sau m\u1edbi ti\u1ebfn d\u1ea7n ra hai h\u01b0\u1edbng, h\u01b0\u1edbng th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 ra t\u1ec9nh l\u1ecb T\u00e2y Ninh, bu\u00f4n b\u00e1n trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng h\u00f3a v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kinh v\u00e0 l\u1eadp l\u00e0ng g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u0103m \u0110\u00f4ng T\u00e1c, h\u01b0\u1edbng th\u1ee9 hai l\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean ph\u00eda b\u1eafc nh\u01b0 B\u00e0u Ch\u00e2u \u00c9, Su\u1ed1i D\u00e2y, H\u1ed9i Thanh, Th\u1ea1nh Th\u1ecd\u2026\u0111\u1ec3 khai th\u00e1c l\u00e2m s\u1ea3n v\u00e0 tr\u1ed3ng n\u00f4ng s\u1ea3n\u2026Ng\u00e0y nay, ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m T\u00e2y Ninh s\u1ed1ng ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf b\u1ea3y khu v\u1ef1c k\u1ec3 tr\u00ean, k\u00fd \u1ee9c m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng ai c\u00f2n nh\u1edb g\u00ec c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qua nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang t\u00f4i tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf tr\u00ean, xin t\u00f3m l\u1ea1i Kha Kh\u00e2m ch\u00ednh l\u00e0 Tbong Khmum &#8211; Kompong Ch\u00e0m, n\u01a1i m\u00e0 Ch\u0103m ki\u1ec1u sinh s\u1ed1ng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t \u1edf Camphuchia x\u01b0a kia. Tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng v\u1ec3 Vi\u1ec7t Nam th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u00fap \u1edf V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n, m\u00e0 v\u00f4 T\u00e0 \u00c2n l\u00e0 c\u00e1ch phi\u00ean \u00e2m t\u1eeb Vott Ta \u0102m t\u1ee9c l\u00e0 Ch\u00f9a T\u00e0 \u0102m. Ch\u00f9a T\u00e0 \u0102m thu\u1ed9c phum T\u00e0 \u0102m x\u00e3 Kak huy\u1ec7n Ponhea Kreak t\u1ec9nh Tbong Khmum ng\u00e0y nay. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd bi\u00ean gi\u1edbi hai n\u01b0\u1edbc \u1edf B\u1eafc Gia \u0110\u1ecbnh ch\u01b0a ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00ean qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u01b0\u1eddng qua b\u00ean n\u00e0y qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, hai b\u00ean x\u1ea3y ra chi\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u, n\u00ean Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh \u0111\u1ec3 5000 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf ch\u00e2n n\u00fai B\u00e0 \u0110en l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch hay, ph\u00f2ng chuy\u1ec7n l\u00e2u d\u00e0i v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00c0O TH\u00c1I S\u01a0N<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n \u7279\u522b\u5173\u6ce8&nbsp;\u00b712\u5c0f\u65f6\u524d12\u5c0f\u65f6&nbsp;\u00b7 \u0110\u1ecaA DANH V\u00d4 T\u00c0 \u00c2N TRONG S\u1ef0 KI\u1ec6N NGUY\u1ec4N C\u01af TRINH \u0110\u01afA NG\u01af\u1edcI CH\u0102M QUY H\u1ed2I C\u1ed0 QU\u1ed0C N\u0102M 1755 V\u1ed0N \u1ede \u0110\u00c2U V\u00f4 T\u00e0 \u00c2n [\u7121\u90aa\u6069] l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecba danh xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong m\u1ed9t s\u1ed1 s\u1eed li\u1ec7u c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n Nguy\u1ec5n C\u01b0 Trinh r\u01b0\u1edbc 5000 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/2026\/09\/29\/dao-thai-son-dia-danh-vo-ta-an-trong-su-kien-nguyen-cu-trinh-dua-nguoi-cham-quy-hoi-co-quoc-nam-1755-von-o-dau\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">\u0110\u00e0o Th\u00e1i S\u01a1n \u2013 \u0110\u1ecaA DANH V\u00d4 T\u00c0 \u00c2N TRONG S\u1ef0 KI\u1ec6N NGUY\u1ec4N C\u01af TRINH \u0110\u01afA NG\u01af\u1edcI CH\u0102M QUY H\u1ed2I C\u1ed0 QU\u1ed0C N\u0102M 1755 V\u1ed0N \u1ede \u0110\u00c2U<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,33,138],"tags":[],"class_list":["post-981","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dao-thai-son","category-v","category-vo-ta-an"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=981"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":987,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/981\/revisions\/987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/diadanh\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}